حق تحصیل

حق تحصیل و دانشجویان ستاره‌دار

Tue, 19 Jun 2012 22:24:02 +0000

گزارشی از میزگرد فعالان دانشجویی در حاشیه بیستمین نشست شورای حقوق بشر سازمان ملل

سیامک حیدری

سیامک حیدری - شماری از ایرانیان فعال در حوزه‌های مدنی و دانشجویی، روز سه شنبه ١٩ ژوئن (۳۰ خرداد ۱۳۹۱) در بیستمین نشست‌ شورای حقوق بشر سازمان ملل که از روز هجدهم ژوئن ٢٠١٢ در مقر سازمان ملل در شهر ژنو آغاز بە کار کرده است شرکت کردند.

در روز یادشده، شورای حقوق بشر سازمان ملل چهار موضوع را در دستور کار خود قرار داده بود و گزارش‌هایی را در زمینە‌های «سلامت»، «آزادی بیان»، «اعدام‌های خودسرانە» و «آموزش» بە سازمان ملل ارائە داد.

هر سال، همزمان با برگزاری نشست سالیانە این سازمان، فعالان ایرانی حقوق بشر نیز میزگردهای مختلفی را در حاشیه آن برگزار می‌کنند تا نظر نهادهای بین‌المللی حقوق بشر و دیگر کشورهای عضو سازمان ملل را بە مسئلە نقض حقوق بشر در ایران جلب کنند.

امسال با حمایت سازمان حقوق بشر ایران، در میزگردهای یادشده به نکاتی چون «معرفی سیستم آموزشی ایران، وزارت علوم و مدیریت دانشگاه‌ها»، «آزادی آکادمیک»، «آزادی بیان در دانشگاه‌ها»، «تشکل‌ها و نشریات دانشجویی»، «اخراج استادان دانشگاه»، «حق تحصیل دانشجویان ستاره‌دار» و «دانشجویان زندانی» پرداخته شد.

نخستین میزگرد جانبی مربوط بە ایران در روز سە‌شنبە، ساعت ١٢ ظهر در سالن بیست و هفت سازمان ملل، با ابتکار سازمان غیر دولتی SUDWIND زیر عنوان "حق آموزش و پرورش و آزادی بیان در ایران" برگزار شد.

حسن نایب‌هاشم، فعال حقوق بشر کە در جلسه یادشده شرکت کرده بود، در این زمینە بە ما گفت: «با توجە بە مباحثی کە در سازمان ملل در جریان هست، ما در جلسه جانبی روز گذشته روی مسئلە آموزش تمرکز کردیم. ما بە منظور تاکید بر وضعیت نقض حقوق بشر در ایران، میزگردی را زیر نام حق آموزش و پرورش و آزادی بیان در ایران برگزار و از افراد کارشناس و فعال در این حوزە برای طرح دیدگاه‌‌هایشان دعوت کردیم.»

این فعال حقوق بشر در ادامە افزود: «سازمان غیر دولتی SUDWIND کە مقر دائمی‌اش در اتریش قرار دارد، دارای مقام مشورتی در سازمان ملل متحد است و از این رو این امکان را دارد کە ناظر برنامەها و فعالیت‌های سازمان ملل باشد و بتواند در مواردی اتخاذ موضع بکند. دیروز کە اولین روز نشست شورای حقوق بشر سازمان ملل بود و خانم پیلای گزارش خود را بە این شورا ارائە کرد، ما هم موضعگیری‌های مد نظر خود را مطرح کردیم. ما دربارە ناپدید شدن چند فعال حقوق بشر در خوزستان ابراز نگرانی کردیم کە ممکن است آنان به سرعت اعدام بشوند. همچنین در مورد شرایط آقای محمد صدیق کبودوند کە در عمل بە نام پدر حقوق بشر کردستان از وی نام می‌برند، صحبت کردیم. ما در حین جلسات شورا، تا جایی کە امکان صحبت داشتە باشیم، در پیوند با موضوعاتی کە در آنجا مطرح می‌شود، مسائل مربوط بە حقوق بشر در ایران را مطرح خواهیم کرد.»

آموزش و پرورش و آزادی بیان در ایران

اولین سخنران فرهنگ قاسمی بود. او که عضو هیئت اجرایی فدراسیون مدارس عالی دانشگاه‌های اروپا و مسئول حقوق بشر این فدراسیون و همچنین رئیس مدارس عالی فرانسە است، زیر عنوان "آموزش و آزادی بیان در ایران" برای حاضران در جلسه سخن گفت.

فرهنگ قاسمی: ما در ایران در اکثر زمینەها با نقض آشکار آزادی بیان و پایمال کردن حقوق بشر مواجە هستیم.

او در آغاز سخنان خود تاکید کرد: «میزگرد امروز در مورد آموزش و مدارس عالی و دانشگاهی و نقض حقوق بشر در این حوزە است، اما نباید از یاد ببریم کە نقض حقوق بشر در ایران صرفاً در یک حوزە مشخص اعمال نمی‌شود. ما در ایران در اکثر زمینەها با نقض آشکار آزادی بیان و پایمال کردن حقوق بشر مواجە هستیم.»

وی ضمن بررسی تاریخی اهمیت و جایگاە دانشگاەها در ایران اظهار داشت: «صحبت کردن از آموزش عالی و دانشگاە، بدون بررسی وضعیت استادان و دانشجویان بحثی بینتیجە خواهد بود.»

این رئیس مدارس عالی فرانسە، ضمن ابراز نگرانی از وضعیت مفاد درسی و تلاش برای حذف بسیاری از دروس علوم انسانی در دانشگاەها، دولت را متهم کرد به اینکە با بازخرید و بازنشستگی اجباری استادان منتقد دانشگاه، سعی می‌کند این محیط را از وجود منتقدان و مخالفان دولت پاک کند. وی در این زمینە بە عنوان نمونە از کسانی چون نصیر احمدی و عماد مردانی نام برد کە به اجبار از دانشگاە اخراج شدەاند.

فرهنگ قاسمی در بخش دیگری از سخنان خود پدیدە خروج اخباری قشر قابل توجهی از دانشجویان از ایران و تقاضای پناهندگی آنان از کشورهای اروپایی و غربی را مطرح کرد و در پایان از مجامع بین‌المللی و نهادهای حقوق بشری خواست تا برای رسیدن بە دمکراسی و آزادی، ملت ایران را یاری دهند.

جنبش دانشجویی و حق تحصیل در نهادهای آموزش عالی

پویان محمودیان، فعال پیشین دانشجویی و فعال کنونی حقوق بشر دومین سخنران میزگرد روز سه‌شنبه بود. او سعی کرد با ارائە آمار و ارقام، تصویری واضح از وضعیت کنونی جنبش دانشجویی و آموزش عالی در ایران ارائه دهد.

پویان محمودیان: در ایران چیزی بە نام استقلال نهادهای آموزشی وجود خارجی ندارد و وزیر علوم آشکارا در استخدام و اخراج استادان نقش دارد.

بر اساس گفتەهای این فعال حقوق بشر، در سال ٢٠١١ میلادی ٩٢ مورد نقض حقوق بشر در دانشگاەهای ایران روی دادە است و افزون بر آن تعداد ٢٥٤ دانشجو توسط نهادهای قضایی بازجویی و توسط نهادهای امنیتی شکنجە شدەاند.

او در در ادامە گفت: «نهادهای رسمی با تجمع‌های مسالمت‌آمیز اعتراضی بسیار خشن برخورد می‌کنند. آنان دفتر تحکیم وحدت را بە جرم اقدام علیە امنیت ملی غیر قانونی اعلام کردند.»

پویان محمودیان ضمن بررسی وضعیت نابه‌هنجار دانش‌آموختگان ایران در زمینە حقوق بشر، بە آمار بیش از سی نفر از دانشجویان اشارە کرد کە طی دوران دولت محمود احمدی‌نژاد بە حبس‌های طولانی مدت محکوم شدەاند. وی گفت: «این افراد صرفاً بە خاطر ابراز عقیدە و شرکت در تظاهرات بازداشت و سپس در کل بە ١٣٠ سال زندان محکوم شدەاند.»

پویان محمودیان همچنین بە حضور نهادهای شبه نظامی مثل بسیج در دانشگاەها اشارە کرد و نقش آنان را در سرکوب دانشجویان ناراضی و دگراندیشان بسیار برجستە ارزیابی کرد. او در ادامە گفت: «در ایران چیزی بە نام استقلال نهادهای آموزشی وجود خارجی ندارد و وزیر علوم آشکارا در استخدام و اخراج استادان نقش دارد. از سال ٢٠٠٩ تاکنون بیش از ١٥٥ استاد بە خاطر تفکیک سیاسی از تدریس منع شدەاند. شورای عالی انقالب فرهنگی چارچوب‌ها و خطوط ایدئولوژی را ترسیم می‌کند و استادان دانشگاه باید خودشان را در این چارچوب بگنجانند.»

او در پایان ضمن برشمردن جنبش دانشجویی «بەمثابە موتور جنبش دمکراسی‌خواهی در ایران» از نهادهای بین‌المللی درخواست کرد توجە بیشتری بە «حق آزادی آموزش در ایران»، بە عنوان حقی نمادین برای انسان‌ها، مبذول دارند.

دانشجویان ستارەدار و تبعیض در دانشگاەهای ایران

از چند سال پیش واژە تازەای وارد ادبیات دانشگاە شدە است: "دانشجویان ستارەدار". آنطور کە صادق شجاعی، فعال پیشین دانشجویی می‌گوید این اصطلاح برای نخستین‌بار از سال ١٣٨٥ بر سر زبان‌ها افتاد.

صادق شجاعی: سال ١٣٨٧ دولت داشتن دانشجویان ستاره‌دار را تکذیب کرد و بە این خاطر کارنامە همە دانشجویان صادر شد، اما در شهریورماە همان سال و پس از انتخابات عده‌ای از دانشجویان کە رتبە خوبی هم داشتند مردود علمی اعلام شدند.

این فعال دانشجویی در این زمینە گفت: «ستار‌ه‌دار بودن در دانشگا‌ه‌های جهان بە معنی برخوردار بودن از توانایی‌های فکری و علمی بالاست، اما در ایران، برعکس، بە دانشجویانی ستاره‌دار گفتە می‌شود کە بە رغم صلاحیت علمی از حق ادامە تحصیل محروم می‌شوند. از سال ١٣٨٥ شمسی تاکنون هر سال ده‌ها فعال دانشجویی کە رتبه‌های علمی خوبی داشتند از ثبت نام در مقاطع عالی‌تر محروم شده‌اند. سال ١٣٨٥، برای اولین‌بار، بعضی از فعالان دانشجویی پس از قبولی در مقاطع کارشناسی ارشد، در فرم‌های ثبت نام با ستاره‌های یک، دو و سە مواجە شدند. سە ستاره‌ها هرگز موفق بە ادامە تحصیل نشدند.»

صادق شجاعی سپس بە مرور سال ١٣٨٦ بە بعد پرداخت و افزود: «سال‌های ١٣٨٦ و ١٣٨٧ ثبت نام اینترنتی شد و با این دستاویز حکومت برای دانشجویان ستاره‌دار کارنامه‌ای صادر نکرد. سال ١٣٨٧ دولت داشتن دانشجویان ستاره‌دار را تکذیب کرد و بە این خاطر کارنامە همە دانشجویان صادر شد، اما در شهریورماە همان سال و پس از انتخابات عده‌ای از دانشجویان کە رتبە خوبی هم داشتند مردود علمی اعلام شدند. حتی سروش ثابت، رتبە نخست گرایش علوم اجتماعی مردود علمی اعلام شد. دولت بە صورت شفاهی بە آنان گفت کە ستاره‌دار هستند. »

آقای شجاعی خاطرنشان ساخت کە در هفته‌های اخیر ده‌ها تن از دانشجویان و ازجملە کسانی مانند فواد شمس و رضا عرب بە خاطر فعالیت‌های مسالمت‌آمیز از دریافت کارنامە و ادامە تحصیل محروم شده‌اند. وی آمار دانشجویان محروم از تحصیل دانشگاه‌های ایران را بدین صورت اعلام کرد: «دانشگاە امیرکبیر ٤٠ دانشجو، دانشگاە علامە طباطبایی ١٠ دانشجو، دانشگاە فردوسی مشهد ٣٠ دانشجو، دانشگاە مازندران ٢٠ دانشجو، دانشگاە علم و صنعت ٢٠ دانشجو و دانشگاە مازندران ١٣ دانشجو.»

بە گفتە این فعال دانشجویی، دانشجویان بهایی بە خاطر عقایدشان از تحصیل محروم می‌شوند. دانشگاە آنلاین بهائیان از طرف دولت تعطیل و شماری از استادان و دانشجویان آن شناسایی و دستگیر شده‌اند.

سهمیه‌بندی جنسیتی از موارد دیگری بود کە صادق شجاعی آن را مورد بررسی قرار داد: «سهمیە‌بندی جنسیتی در سال‌های اخیر ظرفیت پذیرش رشته‌ها را میان زنان و مردان تقسیم کردە است و معمولاً سهم بیشتری بە مردان اختصاص می‌یابد. این کارها، تحصیل را بە عنوان حق اساسی و بنیادین افراد جامعە، بە امتیازی بدل کردە است کە دولت آن را بە طرفدارانش ارزانی می‌دارد.»

او در پایان گفت: «سی سال پیش، دولت با طرح انقلاب فرهنگی بسیاری از استادان مخالف و دگراندیشان را از دانشگاە اخراج کرد و افراد وابستە بە خود را در دانشگاە گماشت، اما اکنون پس از گذشت سە دهە باز هم ما می‌بینیم کە بسیاری از استادان و دانشجویان بە مخالفان و منتقدان نظام تبدیل شده‌اند.»

دانشجویان زندانی

آخرین سخنران میزگرد روز سه‌شنبه، امیر رشیدی، فعال سابق دانشجویی و فعال حقوق بشر کنونی بود. او بە ارائه فهرستی از فعالان دانشجویی و شرح حال آنها پرداخت کە هم اکنون در زندان بە سر می‌برند.

امیر رشیدی: در کشوری مثل هلند به واسطه‌ تحریم‌هایی که علیه ایران وضع شده، الان موجی راه افتاده است که اجازه‌ اقامت بچه‌های دانشجو تمدید نمی‌شود و توجیه خاصی هم برای آن وجود ندارد.

وی در آغاز با تاکید بر اینکە با زندانی کردن دانشجویان، سرمایه‌های علمی و انسانی زیادی بە جای توجە بە توسعە علم و پیشرفت مملکت، مجبور هستند زندگی خود را پشت میله‌های زندان سپری کنند، به وضعیت چهار نفر از فعالان دانشجویی، بهاره هدایت، ضیا نبوی، مجید دری و علی‌اکبر محمدی در زندان پرداخت.

این فعال سابق دانشجویی،در گفت‌وگو با سارا روشن، گزارشگر و تهیه کننده رادیو زمانه، درباره دلایل و اهداف این نشست گفت: «در میزگردی که در مورد بحث حق تحصیل در ایران برگزار شد، من درباره دانشجویان زندانی صحبت کردم، با این محور که زندانی کردن دانشجو به نوعی تضییع حق‌ اوست. با زندانی کردن دانشجو، حق تحصیل از وی گرفته می‌شود. من آماری ارائه دادم از تعداد دانشجویانی که در زندان هستند. در حال حاضر ۳۰ دانشجو در زندان هستند.»

هدف از برگزاری این نشست چه بود؟

امیر رشیدی- همین چند وقت پیش، فکر کنم همین دوماه پیش بود که شاهد موج جدیدی از بازنشسته‌ کردن استادان دانشگاه و همینطور محرومیت از تحصیل بچه‌های دانشجو بودیم. به نوعی می‌توان گفت که حتی در یک فرم جدید هم اتفاق افتاد. به این معنا که به بچه‌هایی که محروم از تحصیل و ستاره‌دار می‌شدند، هیچ نوع مدرکی ارائه نمی‌شد و فقط شفاهی به آنها گفته می‌شد که شما حق تحصیل ندارید. ما فعالان سابق دانشجویی از این فرصت استفاده و با حضور در این نشست سعی کردیم مشکلات و مسائل بچه‌های فعال دانشجویی و دانشجویان را از این تریبون به گوش مسئولان و نمایندگانی برسانیم که در نشست شورای عمومی حقوق بشر سازمان ملل شرکت می‌کنند. در ادامه همین ماجرا هم امروز در برابر در اصلی سازمان ملل دست به یک تجمع اعتراضی خواهیم زد.

نکات مطرح شده چه تاثیری می‌تواند در سیاست‌گذاری‌های کشورهای مختلف یا خود سازمان ملل در پیوند با ایران داشته باشد؟

روز گذشته گزارشگر ویژه حق تحصیل هم گزارش خود را در صحن عمومی شورای حقوق بشر سازمان ملل ارائه داد. ما به‌عنوان فعالان سابق دانشجویی و به‌عنوان کسانی که دغدغه‌ بچه‌هایی را داریم که در زندان هستند، قاعدتاً تلاش خواهیم کرد با گزارشگر ویژه حق تحصیل در سازمان ملل ارتباط بگیریم تا بتوانیم به گزارشی که ایشان در مورد حق تحصیل و به ‌ویژه در مورد ایران می‌نویسد، کمک کنیم تا کامل‌تر نوشته شود. به‌علاوه اینکه تلاش خواهیم کرد با NGOها و سازمان‌هایی که در حوزه‌ تحصیل فعال هستند ارتباط بگیریم تا بتوانیم به نوعی صدای فعالان دانشجویی را که در زندان هستند، به گوش مجامع بین‌المللی برسانیم.

در چند هفته‌ گذشته دولت هلند بررسی پرونده‌های ۱۲۵ متقاضی ادامه‌ تحصیل در مقطع دکترا یا مهاجران متخصص ایرانی را متوقف کرده است. دولت هلند علت این کار را تحریم‌های اتحادیه‌ اروپا علیه ایران دانسته و در حال بررسی رشته‌های تحصیلی یا تخصص‌هایی است که مورد تحریم اروپا قرار گرفته‌اند. به غیر از وضعیت دانشجویان ایرانی در ایران و تبعیض در حق تحصیل، آیا در این نشست، به وضعیت دانشجویان ایرانی خارج از ایران هم پرداخته شد؟

ما به تازگی به نوعی شاهد تضییع حقوق بچه‌های دانشجو فراتر از آن کاری هستیم که جمهوری اسلامی می‌کند. به این معنی که در کشوری مثل هلند به واسطه‌ تحریم‌هایی که علیه ایران وضع شده، الان موجی راه افتاده است که اجازه‌ اقامت بچه‌های دانشجو تمدید نمی‌شود و توجیه خاصی هم برای آن وجود ندارد. ما بررسی کردیم و دیدیم در اسپانیا هم کم و بیش دارد این اتفاق‌ها می‌افتد. در واقع امیدوار هستم که بتوانیم به نوعی جلوی این ماجرا را بگیریم. به خاطر اینکه این تحریم‌ها به طور مستقیم دارد به بچه‌های دانشجو لطمه می‌زند؛ دانشجویانی که در خود ایران برای تحصیل با مشکلاتی بسیار زیاد مواجه هستند و وقتی از همه چیز ناامید می‌شوند و می‌خواهند خارج از کشور تحصیل کنند و صرفاً به خاطر تحصیل از کشور خارج می‌شوند، اینجا هم با بحث تحریم‌هایی که در مورد ایران وضع شده است روبه‌رو می‌شوند و به راحتی نمی‌توانند تحصیل کنند. حتی در کشورهایی مثل هلند و اسپانیا نیز این برخورد دارد باب می‌شود و اجازه‌ اقامت این بچه‌ها تمدید نمی‌شود.

ستاره‌داران محروم

behnam — Fri, 01 Jun 2012 16:47:32 +0000

محرومیت از تحصیل دانشجویان معترض، در گفت‌وگو با فئواد شمس فعال اجتماعی و دانشجوی ستاره‌دار

بهنام دارایی‌زاده

بهنام دارایی‌زاده - هفته‏‏ پیش با اعلام نتایج اولیه‏ کنکور فوق لیسانس یا کارشناسی ارشد در ایران، مشخص شد که برای چندمین سال پیاپی، شمار قابل ملاحظه‌‏ای از دانشجویان و داوطلبان کنکور، با استناد به «ستاره‏‌دار» بودن‌شان، از حق تحصیل محروم شده‌‏اند و حتی نتیجه آزمون نیز به آنها اعلام نشده است.

دانشجوی ستاره‏‌دار کیست؟ این سیاست برخورد با دانشجویان منتقد و نارضی - در قالب ممانعت از تحصیل- از چه هنگام آغاز شد و در طول این سال‏‌ها چه تحولاتی داشته است؟ آیا دانشجویان ستاره‏‌دار توانسته‏‌اند در پیگیری اعتراض‌های خود، حقوق از دست‏رفته‏‌شان را باز یابند؟

این پرسش‏‌ها را با فئواد شمس، فعال اجتماعی و یکی از دانشجویان به اصطلاح «ستاره‌‏دار» در تهران که به تازگی از ادامه تحصیل او جلوگیری شده است، در میان گذاشته‏‌ایم.

فئواد شمس در پیوند با پیشینه و تحولات برخورد با دانشجویان معترض در دانشگاه‌‏های ایران، می‌گوید: «پس از رویدادهای موسوم به انقلاب فرهنگی در سال‏‌های ۵۹-۵۸، وقتی که دانشگاه‌ها از اواسط دهه ۱۳۶۰ بازگشایی شد، ما به نوعی شاهد حذف تمامی دانشجویانی بودیم که به نحوی با حاکمیت جمهوری اسلامی مسئله داشتند. این روند حذف، در دوران «اصلاحات» کمی تعدیل شد، اما با روی کار آمدن دولت محمود احمدی‏‌نژاد، مدل دیگری از حذف دانشجویان منتقد و معترض در دانشگاه‌‏ها در دستور کار قرار گرفت.

برای نخستین بار، این الگو و مکانیسم تازه در جریان نتایج آزمون در سال ۱۳۸۵ پیاده شد. در آن سال،‏ سه دسته دانشجوی به اصطلاح خودشان مسئله‌دار تعریف کردند: یک دسته دانشجویانی بودند که یک ستاره در کارنامه‏‌شان درج شده بود. دسته‏ دوم، دو ستاره داشتند و دسته‏ سوم هم سه ستاره.

دسته‏ اولی که یک ستاره داشتند، با یک تعهد ساده مبنی بر اینکه هیچگونه فعالیت سیاسی در دانشگاه‏‌ها نخواهند کرد، در دانشگاه‏ ثبت نام شدند. دو ستاره‏‌ها، ارجاع داده شدند به سازمان سنجش تا در آنجا توسط مامورانی که از سوی وزارت اطلاعات می‌آمدند، بازجویی شوند و در نهایت نیز تعهد بدهند، اما جمع دیگری که آمار دقیق‏شان ۱۷ نفر بود (در سال ۸۵)، به سه‏‌ستاره معروف و به طور کل از ادامه‏ تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد محروم شدند. در سال ۱۳۸۶ این برخورد حذفی جدی‌تر شد و شمار گسترده‌تری از دانشجویان به استناد «ستاره‌دار بودن از ادامه تحصیل محروم شدند.»

فئواد شمس: در سال ۱۳۸۸اتفاقی افتاد که «متفاوت» بود؛ در آن سال، به سبب جو انتخابات، برای همه دانشجویان کارنامه صادر کردند. منتها در شهریورماه ۸۸ و به هنگام اعلام نتایج نهایی، خیلی از دانشجویانی که «انتخاب رشته» کرده بودند و رتبه‌‏هایی خیلی خوبی هم داشتند، با پدیده‏ جدیدی به نام «مردود علمی» مواجه شدند. خیلی از دانشجویانی که رتبه‏‌های عالی داشتند - حتی رتبه‌‏های زیر ۱۰- نه تنها در دانشگاه‌‏های معتبر تهران یا شهرهای بزرگ قبول نشدند، حتی در دانشگاه‌‏های درجه دو و سه شهرستان‌ها نیز پذیرفته نشدند.

از همان سال‏‌هایی که شما نیز اشاره کردید، یعنی به طور مشخص سال ۱۳۸۵واکنش‏‏‌هایی در ارتباط با ستاره‌‏دار شدن دانشجویان صورت گرفت. برای نمونه، برخی از دانشجویان با تجمع در برابر سازمان سنجش، وزارت علوم، مجلس و حتی شکایت به دیوان عدالت اداری، خواهان تجدید ‏نظر در تصمیمی بودند که اتخاذ شده بود. در این زمینه آیا اطلاعاتی دارید که آن واکنش‏‌ها و اقدام‌های اعتراضی در نهایت به کجا انجامید؟

جدی‏‌ترین اعتراض، همان شکایت ۳۰ نفر از دانشجویان به «دیوان عدالت اداری» بود که پس از ماه‏‌ها پی‏گیری به وسیله‏ خود دانشجویان و نیز وکلای‏شان، نتیجه‏ خاصی در بر نداشت. در آن مقطع، تنها جوابی که از طرف دیوان عدالت اداری ارائه شد این بود که این دانشجویان، «صلاحیت عمومی» برای حضور در دانشگاه‏‌ها را ندارند.

در سال ۱۳۸۸ اما اتفاق متفاوتی افتاد: در سال‏‌های ۸۶-۸۵ به دانشجویان کارنامه داده می‏‌شد و در کارنامه‏‌شان ذکر می‏‌شد که مثلاً برای «ارائه پاره‌‏ای از توضیحات» باید به سازمان سنجش مراجعه کنند. یا اینکه این دانشجو «ستاره‏‌دار» است و… ولی از سال ۱۳۸۷ حتی به این دانشجویان دیگر کارنامه هم ندادند. اصولاً کارنامه‌ای صادر نشد تا سندی نیز در دست دانشجو قرار نگیرد تا احیاناً بخواهد اعتراضی کند.

در سال ۱۳۸۸ پس از اینکه محمود احمدی‌نژاد‏، در قالب مناظره‌های انتخاباتی، اعلام کردند که ما اساساً دانشجوی ستاره‏‌دار و محروم از تحصیل نداریم، بسیاری از این دانشجویان محروم از تحصیل در قالب «شورای دفاع از حق تحصیل»، جلوی سازمان صدا و سیما، مجلس، مقابل سردر اصلی دانشگاه تهران و میادین شهر تهران - آن موقع که تبلیغات انتخاباتی در جریان بود- تجمع کردند و اعلام کردند که ما دانشجوی «ستاره‌‏دار» هستیم و آقای ریئس‏‌جمهور، امر خلاف واقعی را دارند اعلام می‌کنند.

در سال ۱۳۸۸ اتفاق دیگری هم افتاد که «متفاوت» بود. در آن سال، به سبب جو انتخابات که برای حاکمیت مهم بود و طبیعتاً می‏‌خواست که فضای اجتماعی- سیاسی کشور را «باز» نشان بدهد، هیچ دانشجویی نبود که کارنامه آزمونش را نگیرد. برای همه دانشجویان، کارنامه صادر کردند.

منتهی در شهریورماه همان سال و به هنگام اعلام نتایج نهایی دانشگاه‌ها،‏ خیلی از دانشجویانی که «انتخاب رشته» کرده بودند و رتبه‏‌هایی خیلی خوبی هم داشتند که بنا بر عرف دانشگاه‌‏ها باید در رشته‏‌های مناسبی قبول می‏‌شدند، با پدیده‏ جدیدی به نام «مردود علمی» مواجه شدند. یعنی خیلی از دانشجویانی که رتبه‏‌های عالی داشتند - حتی رتبه‏‌های زیر ده - نه تنها در دانشگاه‏‌های معتبر تهران یا شهرهای بزرگ قبول نشدند، حتی در دانشگاه‌‏های درجه دو و سه شهرستان‌های کوچک نیز پذیرفته نشدند.

شما در زمره‏ افرادی هستید که به تازگی پس از اعلام نتایج اولیه‏ کنکور کارشناسی ارشد، متوجه شدید که ستاره‌دارید و بر پایه آنچه «نقص در پرونده» گفته شده است، لازم است به سازمان سنجش مراجعه کنید. ممکن است از تجربه‏ امسال خودتان بگویید و اینکه احتمالاً چه اقدام اعتراضی‏ را در پیش خواهید گرفت؟

من همان روز اعلام نتایج (شنبه ششم خرداد) با مراجعه به سایت سازمان سنجش، پس از دادن مشخصات عمومی خودم، از جمله نام، نام پدر و شماره‏ داوطلبی و غیره متوجه شدم زیر قسمتی که باید «درصدها» و وضعیت «انتخاب رشته» افراد بیاید، برای من تنها این پیام بود که «شما به دلیل نقص در پرونده، از تاریخ سه‏‌شنبه نهم خرداد، باید به سازمان سنجش واقع در خیابان کریم‏‌خان مراجعه کنید». من بر اساس تجربه‏ دوستان در سال‏‌های گذشته، تصمیم گرفتم همان روز مراجعه کنم و منتظر موعد مقرر نشوم.

ابتدا به روابط عمومی سازمان سنجش رفتم و گفتم که چنین پیغامی گرفته‏‌ام. اول گفتند باید روز سه‏‌شنبه مراجعه کنید. وقتی اصرار کردم از شهرستان می‏‌آیم و نمی‏‌توانم تا سه‏‌شنبه منتظر بمانم، همان لحظه به صورت دوستانه و نه «رسمی» راهنمایی کردند که مشکل شما "نقص پرونده" نیست. شما مشکل‏تان را باید در «گزینش» حل کنید.

من هم به طبقه‏ دوم سازمان سنجش، جایی به نام «هسته‏ گزینش» رفتم و اسم‏ و شماره‏ داوطلبی‏ خودم را دادم. ابتدا دوستانه گفتند که باید بروم و بعد پیگیری کنم. وقتی اصرار کردم، منشی یا کارمند مربوطه، پرونده‏ای را باز کرد که در آن یک «فهرست اسامی» آمده بود. بعد به مانند آدمی که کمی هم ترسیده باشد، خیلی آرام به من گفت: «شما از طرف وزارت اطلاعات محروم شده‏‌اید و آنها دستور داده‌‏اند که به شما کارنامه ندهیم.»

در ارتباط با پیگیری و اعتراض هم باید بگویم که بر اساس تجربه‌های گذشته، به نظرم در چنین مواقعی هیچ پیگیری قانونی‏ نمی‏‌شود کرد. چون روال کار، اساساً به نظرم غیرقانونی است. وزارت علوم، یک وزارت مستقل است و وزارت اطلاعات هم یک وزارت مستقل. دخالت وزارت اطلاعات در امر وزارت علوم و دانشگاه‏‌ها، به نظر من در کل غیرقانونی است. تجربه عملی هم نشان داده است که اینگونه پیگیری‌های‏ قانونی، معمولاً هیچ نتیجه‏‌ای در بر ندارد. بنابراین، شخصاً هیچ امیدی برای پیگیری ندارم.

دانشجویان بهایی زیر فشار

Babak M — Tue, 11 Oct 2011 16:26:02 +0000

پانته‌آ بهرامی

پانته‌آ بهرامی ـ در ایران، دو گروه از حق تحصیل محروم هستند: گروه اول عمدتاً به دلیل فعالیت‏های سیاسی‌شان، با نظام حاکم زاویه پیدا می‏کنند. این دسته از دانش‌آموزان و دانشجویان یا از دانشگاه اخراج می‌شوند، یا به زندان می‌افتند و برای مدتی یا برای همیشه از حق تحصیل در دانشگاه محروم‏ می‌شوند. دانشجویان به‏ اصطلاح "ستاره‌‏دار" در این دسته‏بندی می‏گنجند.

سابقه چنین برخوردی از سوی جمهوری اسلامی تنها به سال‏های اخیر و به حوادث پس از انتخابات ۱۳۸۸ برنمی‏گردد. بزرگ‏ترین و اولین تصفیه سیاسی دانشجویان پس از انقلاب فرهنگی انجام گرفت که طی آن بسیاری از هواداران گروه‏های سیاسی از دانشگاه اخراج و از حق تحصیل محروم شدند.

گروه دومی که در جمهوری اسلامی از حق تحصیل محروم هستند، بهایی‌ها هستند. اینان نه به دلیل فعالیت سیاسی، بلکه به دلیل آن‏که دین‏شان جزو چهار دین بزرگ به‏رسمیت شناخته شده در قانون اساسی نیست، از حق تحصیل محروم‏ می‌شوند.

گفته می‏شود در ایران حدود ۲۰۰هزار بهایی زندگی می‏کنند. این گروه پس از انقلاب فرهنگی که عدم تحصیل فرزندان‏شان در ایران مسجل شد، در اواخر دهه ۶۰ شمسی، اقدام به گشایش دانشگاه آن‏لاین در ایران کردند که به "دانشگاه آن‏لاین آزاد علمی بهاییان" معروف است.

جامعه بهایی‌ها اما از دیدگاه جمهوری اسلامی حتی حق تحصیل در این دانشگاه آزاد را هم ندارد. در دو ماه اخیر فشارهای حکومت بر بهایی‌ها شدت گرفته است. بازداشت کنشگران حق تحصیل و اخراج دانشجویان بهایی از دانشگاه‏های مختلف و هم‏چنین احضار و بازجویی مسئولان دانشگاه آن‏لاین بهاییان از جمله این فشارها به‌شمار می‌رود.

فشار بر کنشگران حق تحصیل

پویان مکاری، فعال حق تحصیل و عضو "جمعیت مبارزه با تبعیض تحصیلی"، در پیوند با فشارهای دو ماه اخیر می‏گوید: "اگر بخواهم در مورد فشارهایی که به فعالان حق تحصیل وارد شده است توضیح بدهم، باید بگویم مهم‏ترین مسئله‏ای که پیش آمده است در ارتباط با حکمی بوده که نوید خانجانی داشته. نوید خانجانی فعال حق تحصیل و از اعضای جمعیت مبارزه با تبعیض تحصیلی و عضو کمیته‏ گزارشگران حقوق بشر هستند. ایشان اسفندماه سال ۱۳۸۹ به ۱۲ سال حبس تعزیری و چهارمیلیون ریال جریمه نقدی محکوم شده بودند که حکم ایشان بعد از چندماه در شعبه ۵۴ دادگاه انقلاب تهران، تایید شد. یعنی ۱۲ سال حبس تعزیری برای این فعال حق تحصیل تایید شد که در نوع خود بی‏سابقه است."

به‌نظر پویان مکاری علت چنین حکم سنگینی آن است که آقای خانجانی اولین فعال حق تحصیل بهایی‌ها بوده و مباحث تازه‌ای را در زمینه فعالیت‏های حق تحصیل و محرومیت از تحصیل در ایران مطرح کرده است. به همین دلیل، حکمی که دادگاه برای او صادر کرده، کاملاً بی‏سابقه بوده است، وی ادامه می‌دهد: "اتهاماتی که به آقای نوید خانجانی در دادگاه وارد شده و بر اساس آن ۱۲ سال حبس برای ایشان در نظر گرفته‏اند، نشر اکاذیب، تشویش اذهان و تبلیغ علیه نظام به واسطه انتشار اخبار و گزارش و انجام مصاحبه با تلویزیون‏ها و رادیوهای بیگانه و هم‏چنین عضویت در کمیته گزارشگران حقوق بشر و در انتها، تشکیل گروه محرومین از تحصیل بوده است.

نوید خانجانی سه سال پیش گروهی را به نام کمیته پی‏جویی حق تحصیل بهاییان تأسیس کرد که بعد تغییر نام داد به کمیته‏ پی‏جویی حق تحصیل. کار آن پی‏جویی حقوق محرومان از تحصیل طی ۳۰ سال گذشته، یعنی بعد از انقلاب فرهنگی سال ۱۳۵۹ بود.

فعالیت‏هایی که نوید خانجانی شروع کرد، از یک‌طرف باعث شد که بزرگ‏ترین گروه محرومان از تحصیل که بهاییان باشند، وارد فعالیت‏های حقوق بشری بشوند. ایشان مدارکی را در مورد محرومیت از تحصیل بهاییان منتشر کردند و این موضوع را ثابت کردند که بهاییان فقط و فقط به دلیل اعتقادات دینی‏شان از ورود به دانشگاه محروم می‏شوند. این فعال حقوق بشری، به علت فعالیت‏های دیگری که در حوزه‏های حقوق بشری داشتند، یک پل ارتباطی بین گروه‏ها و فعالان حقوق بشر و فعالان حقوق بشر بهایی بودند. به همین دلیل، حکم آقای خانجانی حکم سنگین و کاملاً بی‏سابقه‏ای شد. ایشان دانشجو نبودند. در کنکور دانشگاه شرکت کردند ولی به دلیل داشتن نقص در پرونده از تحصیل محروم شدند و وارد دانشگاه نشدند. ایشان چندین‌بار در کنکور سراسری شرکت کردند، ولی از ورود ایشان به دانشگاه جلوگیری شد."

آقای مکاری در ادامه گفت: "غیر از آقای خانجانی، خانم سما نورانی از کنشگران حق تحصیل در تاریخ ۱۱ اسفند سال ۸۸ بازداشت و بعد از حدود دوماه با قید وثیقه از بند ۲-‏الف سپاه آزاد شدند. سپس دادگاه انقلاب تهران ایشان را به یک سال حبس تعزیری محکوم کردند و این حکم در مرداد ماه امسال به اجرا گذاشته شد.

در اول شهریور ماه امسال، آقای واحد خلوصی، یکی دیگر از فعالان حق تحصیل بهاییان نیز به دادسرای زندان اوین احضار شدند. ایشان به مدت ۲۰ روز بازداشت بودند و در روز ۲۱ شهریور ماه، با قید وثیقه ۲۰ میلیون تومانی آزاد شدند. بشیر احسانی فعال حق تحصیل بهایی نیز به پنج سال حبس تعزیری محکوم شده است."

دین به‌عنوان عامل عدم تحصیل

شکل دیگر این فشارها، اخراج دانشجویان بهایی است. پویان مکاری در پاسخ به این‌که درحالی که حکومت ایران از ورود بهاییان به دانشگاه‏ها جلوگیری می‏کند، چگونه دانشجوی بهایی در این دانشگاه‏ها وجود دارد، می‌گوید: "سال ۱۳۵۹ که انقلاب فرهنگی اتفاق افتاد و شورای عالی انقلاب فرهنگی مصوبه‌‏ای را تصویب کرد مبنی بر این که افراد دگراندیش و مخصوصاً بهایی‌ها، اجازه ورود به دانشگاه را ندارند، افرادی که داوطلب ورود به دانشگاه‏ها بودند واعتقاد به دیانت بهایی داشتند، دیگر نمی‌توانستند وارد سیستم انتخاب دانشجویان و کنکور شوند.

در آن زمان، سیستم به این صورت بود که در فرم پرسشنامه‏های کنکور، در ستون مذهب چهار دین رسمی از دیدگاه حکومت اسلامی را قرار داده بودند و دیانت بهایی در بین این ادیان نبود. بهایی‌ها هم به علت اعتقاد به دیانت بهایی واعتقاد به این‏که نباید کتمان عقیده کنند، هیچ‏کدام از این گزینه‏ها را انتخاب نمی‏کردند. به همین دلیل از ورود به جلسات کنکور محروم می‏شدند.

از سال ۱۳۸۳ به بعد، این روند عوض شد و بعد از این تغییر، گزینه دین، به پاسخگویی به معارف دینی، تغییر پیدا کرد. به این ترتیب اگر داوطلبی دینی را انتخاب می‏کرد، به عنوان پاسخگویی به معارف آن دین، آن را انتخاب کرده بود و نه به عنوان اعتقاد.

با گذشت زمان، تعدادی از داوطلبان بهایی توانستند از این طریق وارد دانشگاه بشوند، اما بازهم به طرق مختلف، از جمله نقص پرونده و عدم اجازه ثبت نام در دانشگاه، از ورود داوطلبان بهایی به دانشگاه جلوگیری می‏شد. در سال ۱۳۹۰، روند به ۱۰ سال پیش برگشت و مجدداً دین داوطلبان در مد نظر قرار گرفت. هم در کارت ورود به جلسه کنکور و هم در در کارنامه اولیه کنکور، دین پیروان دیانت بهایی اسلام ذکر می‏شد.

این مطلب مورد اعتراض داوطلبان بهایی قرار گرفت و در پی‏جویی‏هایی که هم در سازمان سنجش و هم در مراکز رفع مشکلات کارت ورود به جلسه صورت گرفت، مسئولان اعلام کردند که تنها پیروان چهار دین رسمی قانون اساسی جمهوری اسلامی حق شرکت در کنکور را دارند و اگر کسی پیرو این چهار دین نیست، حق شرکت در کنکور را ندارد.

در شهریورماه امسال ما چند مورد اخراج دانشجویان بهایی را از دانشگاه‏‏های صنعتی شریف، فردوسی مشهد و صنعتی اصفهان داشتیم، اما شاید مهم‏ترین اخراجی که داشتیم، اخراج از دانشگاه صنعتی شریف باشد. دلیل اصلی‏اش هم این است که اولین کسی که از این دانشگاه اخراج شده، آقای البرز نورانی، برادر آقای سما نورانی بود. احساس می‏شود دلیل اخراج آقای البرز نورانی این است که برادر ایشان آقای سما نورانی از فعالان حق تحصیل هستند.

البته پی‏گیری‏هایی آقای البرز نورانی کرده‏اند و حتی به سازمان سنجش رفته‏اند و با دکتر نوربخش، مسئول بخش گزینش وزارت علوم صحبت کرده‏اند. دکتر نوربخش ضمنی به ایشان اعلام کرده‏اند که دلیل اصلی اخراج از دانشگاه، اعتقاد‏ آقای البرز نورانی به دیانت بهایی بوده و از سوی دیگر، دستور این اخراج از جانب وزارت اطلاعات آمده است.

در چند سال اخیر، به‌ندرت پیش می‌آمد که دانشجویی در دانشگاه صنعتی شریف به دلایل اعتقادی و سیاسی اخراج شود، اما از زمانی که ریاست این دانشگاه عوض شد و آقای روستا آزاد ریاست آن را برعهده گرفتند، فشار بر دانشجویان دانشگاه صنعتی شریف نیز شدت گرفته است."

دانشگاه علمی آنلاین زیر فشار

در خردادماه سال ۱۳۹۰، وزارت اطلاعات با یورش به دفتر کار و منزل شخصی استادان و مسئولان دانشگاه علمی آن‏لاین بهاییان، ۳۰ نفر از آنها را بازداشت کردند. این فشارها هنوز هم ادامه دارد.

پویان مکاری که خود از فارغ‏التحصیلان این دانشگاه است، در این زمینه می‏گوید: "در مورد فشار روی مسئولان دانشگاه آن‏لاین بهایی، چند مورد مشخص وجود دارد. اول این‏که هنوز شش نفر از افرادی که از ابتدای خردادماه امسال به دلیل رابطه با این دانشگاه بازداشت شده‏اند، آزاد نشده‏اند. نکته دوم فیلتر شدن دوباره سایت دانشگاه آن‏لاین است که اولین بار در یازدهم تیرماه امسال فیلتر شده بود. آدرس جدید این سایت در ششم شهریورماه نیز یک‏بار دیگر فیلتر شد.

مسئله بعدی هم این است که طی سه ماه گذشته تعداد زیادی از بهایی‌ها در شهرهای مختلف ایران، توسط وزارت اطلاعات احضار و در ارتباط با همکاری‏شان با دانشگاه آن‏لاین بهاییان بازجویی شده‏اند. این فشارها هم‏چنان ادامه دارد و به نظر می‏رسد تمام تلاش وزارت اطلاعات و جمهوری اسلامی آن است که این دانشگاه را به تعطیلی بکشند.

فعالیت دانشگاه هنوز به ‌طور کامل ادامه دارد. البته به علت بازداشت استادان و بستن اماکن مربوط به این دانشگاه، صدالبته این نهاد آموزشی با مشکلات زیادی مواجهه شده، ولی هنوز به‏صورت آزاد در حال فعالیت است."

سکانس‌هایی از فیلم درسا

behnam — Thu, 09 Jun 2011 22:27:24 +0000

بهمن نیروانی

ژیلا رضایی، مادر «درسا سبحانی»، با احضاریه‌ای کتبی برای روز دوشنبه ۱۶ خرداد به اداره اطلاعات ساری احضار شد.
پیش از این در تاریخ ۲۰ فروردین سال جاری، ماموران وزارت اطلاعات ساری در حالی که به زور وارد منزل پدری درسا سبحانی شده بودند، با موبایل از خواهر او که پوششی تحت عنوان حجاب بر تن نداشت فیلمبرداری کردند، به تفتیش منزل پرداختند و در نهایت حکم بازداشت درسا را به خانواده‌اش ابلاغ کردند.

خبرگزاری هرانا این واقعه را چنین توصیف می‌کند: خواهر درسا سبحانی «در ورودی منزل، در حال صحبت با همکلاسی‌اش بود و پوشش مناسبی برای مواجهه با ماموران نداشت، اما ماموران بدون آن‌که اجازه‌ پوشیدن لباس مناسب به وی بدهند، به زور وارد منزل او شدند.»

در‌‌ همان روزها، اداره اطلاعات ساری یکی از دوستان مسلمان درسا سبحانی و سارا محبوبی- از دیگر جوانان بهایی ساری- را احضار می‌کند، تا به دروغ علیه این دو جوان بهایی شکایتی مطرح کند. بازجوی اطلاعات ساری این جوان را تحت فشار قرار می‌دهد تا بگوید: «سارا و درسا، وی را بهایی کرده‌اند.»
از آن‌جا که دوست مسلمان آن‌ها زیر بار چنین شکایتی نمی‌رود، بازجوی اطلاعات شهر ساری وی را تهدید به بازداشت می‌کند.

دوست مسلمان به ماموران می‌گوید: رابطه ما بسیار شفاف و روشن است و خانواده‌های ما در جریان هستند و درسا و سارا هم هیچ‌گاه دین خودشان را برای من تبلیغ نکرده‌اند. سارا محبوبی که هم‌زمان در روز ۲۰ فروردین بازداشت شده بود، با شکایت نکرده دوست مسلمانش «تفهیم اتهام» می‌شود.

از آنجا که او مفاد این شکایت را در جلسه «تفهیم اتهام» نپذیرفته بود و هیچ نکته مبهمی نیز در پرونده‌اش وجود نداشت در نهایت بازپرس او را با قرار وثیقه آزاد می‌کند. با این حال، به خاطر فشار اداره اطلاعات بر مراجع قضایی، سارا به مدت دوهفته در بازداشت و زندان به سر می‌برد.

نحوه بازداشت «درسا سبحانی» در زمستان ۱۳۸۸ نیز قابل روایت است: بالغ بر۱۰ مامور اطلاعات سپاه برای دستگیری دختری ۲۰ ساله همراه با دو فیلمبردار از تهران به ساری اعزام می‌شوند و خارج از ساعت اداری و در نیمه‌شب برای دستگیری این جوان اقدام می‌کنند. مامورها، خانه درسا را محاصره می‌کنند و سپس به تفتیش منزل می‌پردازند و صحنه‌ای مخوف برای خانواده سبحانی به وجود می‌آورند. در این بین، پدر درسا را نیز مورد ضرب و شتم قرار می‌دهند و پس از آن که وی را با خود به مکانی نامعلومی می‌برند، او را تهدید می‌کنند که باید دخترش را تحویل دهد.

در آن روز، ماموران اطلاعات سپاه، برای دستگیری «درسا سبحانی» با خود فیلمبردار آورده بودند؛ غافل از آن‌که آغاز فیلمی ماندگار را کلید می‌زنند؛ فیلمی که داستان دختری ۲۰ ساله را روایت می‌کند که به خاطر اعتقادش به «دیانت بهایی» نه تنها از تحصیلات عالیه محروم، بلکه به خاطر رفع تبعیض تحصیلی در کشورش و دفاع از حقوق زنان و تلاش برای برابری این حقوق با مردان، روانه زندان شده است.

در زمستان سال ۸۸، درسا سبحانی از شهرستان ساری به زندان اوین منتقل می‌شود و در مجموع ۴۵ روز را در بازداشت انفرادی در بند «۲ الف» زندان اوین سپری می‌کند، تا آن‌که به قید وثیقه آزاد می‌شود.
دادگاه بدوی، وی را به یک سال حبس تعزیری به اتهام‌هایی چون «تبلیغ علیه نظام»، «عضویت در فرقه ضاله بهاییت»، «دسترسی به سایت‌های مربوط به این فرقه»، «عضویت در مجموعه فعالان»، «شرکت در نشست کمیته حق تحصیل» و «امضای کمپین یک میلیون امضا» محکوم کرد.

جالب این نکته است که آقای لاریجانی در سازمان ملل از تحصیل آزادانه بهاییان در دانشگاه‌های ایران می‌گوید، اما درسا سبحانی که خود از تحصیلات عالیه محروم شده، به خاطر شرکت در نشست «کمیته حق تحصیل» محکوم به حبس تعزیری می‌شود.

از یک‌سو، مسئولین قضایی و وزارت اطلاعات، بهایی‌ها را نه به خاطر مسائل اعتقادی، بلکه به اتهام عمومی و اولیه «تبلیغ علیه نظام» دستگیر می‌کنند و از سویی دیگر بهایی بودن و یا به‌زعم خودشان «عضویت در فرقه ضاله بهایی» را نه به عنوان عضویت در یک جامعه دینی که به عنوان یک تشکل سیاسی جرم می‌پندارند! در این میان هر چه بهایی‌ها تاکید می‌کنند که در سیاست دخالتی ندارند، بی‌فایده است.

در پیوند با جرم «عضویت در مجموعه فعالان» نیز معلوم نشده است که منظور کدام مجموعه است؟ مجموعه فعالان مذهبی، سیاسی یا حقوق بشری؟ چرا در این حکم از بردن نام فعالان حقوق بشر به طور کامل پرهیز شده است؟

فعالیت در حوزه حقوق بشر، بر اساس ماده ۴۹۹ قانون مجازات اسلامی به معنای عضویت در گروه سیاسی خاص و فعالیت برای براندازی نظام نیست که فرد فعال از دیدگاه حکومت اسلامی مستوجب مجازات و کیفر باشد.

انگار حکومت اسلامی چاره‌ای جز محکوم کردن فعالان حقوق بشر ندارد تا اقدامات ضد حقوق بشری «اطلاعات سپاه» برای جهانیان افشا و محکوم نشود.

منظور اما از جرم «ایجاد امکان دسترسی به سایت‌های مربوط به این فرقه» چیست؟ گیریم این اتهام درست باشد. آیا اگر مسلمانی در کشوری غیر مسلمان زندگی کند و امکان دسترسی به سایت «الشیعه» را برای شیعیان مهیا سازد، از منظر اسلام مستحق مجازات است؟ مگر حضرت علی (ع) به فرزند خویش نصیحت نکرده بود که آن‌چه برای خود نمی‌پسندی برای دیگران هم مپسند؟
از آنجا که همه سایت‌های بهایی در ایران فیلتر هستند، آیا به اعتقاد قاضی برای دسترسی به این سایت‌ها درسا نرم‌افزارفیلترشکن در اختیار دوستانش قرار می‌داده؟

این چه فیلترشکنی بوده که تنها راه دستیابی به سایت‌های بهایی را تسهیل می‌کرده، ولی هنوز در اختیار بهاییان قرار نگرفته است؟ چنین فیلترشکنی که وجود ندارد، اما اگر با فیلترشکنی «امکان دستیابی به سایت‌های بهایی» وجود داشته باشد، می‌توان به سایت‌های سیاسی هم سری زد. پس قاضی از کجا فهمیده که دوستان درسا با این فیلترشکن تنها به سایت‌های بهای سر می‌زدند و یا درسا به نیت بازدید ازسایت‌های بهایی، این فیلترشکن را در اختیار آنان قرار داده است؟

آیا قاضی پرونده اگر ذره‌ای با اینترنت و فضای مجازی آشنایی داشت، چنین حکمی صادر می‌کرد؟
چطور می‌توان با بیان یک اتهام کلی و پر از ابهام، اقدام به قضاوت و صدور حکم کرد؟ آیا نمی‌توان این مسئله را طرح کرد که وقتی یک قاضی با وجود عدم شناخت به شبکه جهانی اینترنت، حکم صادر می‌کند، می‌تواند بدون آگاهی از باورهای بهایی، اعتقاد به این آیین را نیز جرم تلقی کند؟ با این حساب آیا نمی‌توان چنین نتیجه‌گیری کرد که قاضی بدون هیچ شناختی نسبت به ماهیت «کمیته حق تحصیل» مشارکت در آن را جرم دانسته است؟

قاضی امضای تومار «کمپین یک میلیون امضا» را نیز یکی از جرایم «درسا سبحانی» معرفی کرده است، اما معلوم نیست چگونه امضای کمپین را می‌توان اثبات کرد؟ به علاوه کمپین «یک میلیون امضا» تا مدت‌ها از طرف حکومت غیر قانونی معرفی نشده بود و فعالیت در آن اقدامی صرفاً «مدنی» به حساب می‌آمد.
قانون «عطف به ما سبق» نمی‌شود؛ همانطور که پیامبر اسلام پیش از نزول آیه حرمت شراب، مسلمانان را به خاطر نوشیدن شراب مجازات نکرد.

این اسلامی و قانونی نیست که جوانان این مرز و بوم، به خاطر فعالیت‌های مدنی خود پیش از اعلام غیر قانونی بودن آن فعالیت‌ مجازات شوند. در این مختصر فرصت پرداختن به این موضوع نیست که آیا اساساً «غیر قانونی» اعلام کردن فعالیت کمپین یک میلیون امضا، خود امری قانونی است یا خیر؟

اجرای حکم یک سال حبس تعزیری درسا سبحانی در دادگاه تجدید نظر به مدت پنج سال به تعلیق درآمد. اتهام‌های درسا آن قدر مبهم و کلی هستند که تمامی فعالیت‌های هر انسانی را می‌تواند در بربگیرد. اتهام‌هایی بی‌پایه و اساس که در لوای «تبلیغ علیه نظام» سعی می‌کند هر لحظه امکان بازداشت مجدد به خاطر هر فعالیت مشروعی را فراهم آورد.

واقعیت این است که مقامات قضایی ایران قصد دارند بدین طریق، فعالان مدنی را خاموش کنند. «تبلیغ علیه نظام» و «عضویت در گروه‌های برانداز نظام»، اتهام‌هایی پر طمطراق هستند که در جلسات بازجویی بهایی‌ها، به یک‌سری پرسش‌های عقیدتی مانند شرکت در ضیافت، شرکت در جلسات تذکر، یا عضویت در فیس‌بوک و امضای کمپین یک میلیون امضا ختم می‌شود!

به اصل خبر برمی‌گردم: «ماموران سپس حکم بازداشت درسا سبحانی را به خانواده‌اش ابلاغ می‌کنند و با آن‌که نامبرده در مسافرت بوده است، در ‌‌‌نهایت بی‌احترامی به تفتیش منزل او پرداخته که پس از ضبط لپ تاب، کیس کامپیو‌تر و تعدادی سی دی محل را ترک می‌کنند.»
به واقع در میان کتاب‌ها و تصاویر مذهبی بهاییان، چه چیز خطرناکی را می‌توان پیدا کرد که این‌چنین به تفتیش و جمع‌آوری آنها می‌پردازند؟

کجای قانون اساسی ایران، نگهداری کتاب‌های مذهبی و اعتقادی را برای استفاده فردی منع کرده است؟ چرا باید تصویر پیشوای مذهبی بهاییان -عبدالبهاء- در حین تفتیش منزل در ‌‌نهایت بی‌احترامی از قاب‌عکس خارج، توسط مامورین ضبط و یا در مواردی نیز مچاله و تکه تکه شود؟

مبنای تعالیم بهایی، وحدت عالم انسانی و احترام به همه انبیای الهی است. در این کتاب‌ها چه تعلیم دیگری وجود دارد که «امنیت ملی» را به خطر می‌اندازد یا می‌توان از آن به جهت «تبلیغ علیه نظام» استفاده کرد؟
مگر جز این است که در همین کتاب‌های بهایی از بهاییان خواسته شده است که نیک‌خواه ملت و دولت باشند و تا آن‌جا که مغایر باورهای عمیق‌شان نیست، تابع حکومت و دولت در هر کجای دنیا باشند که هستند؟
مگر طبق اصل ۲۳ قانون اساسی ایران«تفتیش عقاید» ممنوع نشده‌ است؟ پس چرا باید به بهانه «تبلیغ علیه نظام» یا هر اتهام دیگری، عقاید بهایی‌ها تفتیش شود؟ چرا کتاب‌های مذهبی آن‌ها ضبط می‌شود و نسبت به تصاویر پیشوایان مذهبی آن‌ها بی‌احترامی می‌شود.

بار نخست که مأمورین اطلاعات سپاه اقدام به دستگیری درسا کردند وی در سفر بود و به همین دلیل نتواستند به طور مستقیم از نقش اول این فیلم تست بگیرند. اگر چه همزمان با درسا، «نوید خانجانی»، «ایقان شهیدی» و «سما نورانی» نیز دستگیر شدند و از همه آن‌ها خواسته شد که در اعتراف‌های تلویزیونی ایفای نقش کنند. هیچکدام اما زیر بار نرفتند و پیشنهادهای مطرح شده را نپذیرفتند که برای تطمیع و یا ترساندن آن‌ها بود.

یورش مأمورین در بار دوم نیز به منزل آقای سبحانی ناموفق بود. به نظر قرار بود این سکانس دوباره گرفته شود، تا خود درسا نیز در صحنه حضور داشته باشد!

اداره اطلاعات ساری، مسئولیت انجام این ماموریت را بر عهده گرفت، اما باز هم این سکانس ناتمام ماند. چراکه بیشتر از شش‌ماه بود که درسا سبحانی در ساری زندگی نمی‌کرد و تنها برای گذراندن ایام عید به ساری بازگشته بود و پس از تعطیلات هم دوباره آن‌جا را ترک کرد.

در عوض مأموران اطلاعات ساری از خواهر درسا که در منزل تنها بود و پوشش مناسب خانه را در بر داشت با گوشی موبایل‌شان فیلم می‌گیرند. آن‌ها در برابر اصرار خواهر درسا برای این‌که چند دقیقه بعد وارد خانه شوند، هیچ درنگی نمی‌کنند و به زور وارد منزل می‌شوند. آیا مأموران اطلاعات نباید به خواهر درسا فرصت می‌دادند تا با پوشش مناسب در برابر آن‌ها حاضر شود؟ آیا تا به حال شده است که بهایی‌های ساری در برابر احضار قانونی مسئولان اطلاعات این شهر سرباز زنند؟

اگر مأموران نگران فرار درسا سبحانی در این مدت بودند، علت فیلمبرداری از خواهر او آن‌هم با دوربین شخصی- که عملی نه تنها غیر قانونی که غیراخلاقی نیز است- چه بوده است؟

گاه فکر می‌کنم آیندگان چگونه ظلم‌های برخی مسئولین نظام جمهوری اسلامی ایران را به تصویر خواهند کشید؟ نگران بازجویی‌ها نیستم، زیرا می‌دانم برای آیندگان به‌قدر کافی فیلم و تصویر از جلسات مخوف بازجویی به جا خواهد ماند. نسبت به اقدامات خانواده‌های زندانیان سیاسی و عقیدتی نیز در جهت احقاق حقوق شهروندی بستگان دربندشان نیز جای نگرانی نیست. می‌ماند لحظات بازداشت که زحمت این بخش را نیز خود مسئولان اطلاعات با موبایل‌های شخصی برعهده گرفتند.

فیلم «درسا» با برداشت سکانس اول توسط مسئولین اطلاعات کلید خورد! امیدوارم مسئولین اطلاعات دریابند که قرار نیست درسا در فیلمی که فیلمنامه‌اش را آن‌ها می‌نویسند، بازی کند.
ادامه فیلم «درسا» در آینده‌ای نه چندان دور ساخته خواهد شد و فیلمنامه‌اش را جوانانی خواهند نوشت که طعم شیرین «حقوق شهروندی» را چشیده‌اند و زنانی در ساخت آن شریک و سهیم خواهند بود که از حقوق برابر با مردان بهره‌مند هستند.

در همین زمینه:

ایمان و امید
افزایش فشار بر دانشگاه آزاد بهاییان
بهایی‌ستیزی از حجتیه می‌آید!
نمی‌توانم درس نخوانم!
جوانان بهایی از حق تحصیل محرومند

افزایش فشار بر دانشگاه آزاد بهاییان

Babak M — Mon, 30 May 2011 14:34:03 +0000

پانته‌آ بهرامی

پانته‌آ بهرامی ـ در کشورهای اقتدارگرا، تبعیض به‏خاطر دگراندیشی و محرومیت به دلیل نگرش انتقادی به حکومت، امری نهادینه است، اما در کمتر کشور اقتدارگرایی، افراد به‏خاطر دگراندیشی دینی از تحصیل محروم می‏شوند.

در ایران امروز، مسئله تبعیض تا آن‏جا دامن گسترده که افراد به‏خاطر اعتقاد دینی متفاوت‌شان از تحصیلات دانشگاهی محروم می‏شوند.

پس از انقلاب فرهنگی، بسیاری از گروه‏های اجتماعی و سیاسی از حق تحصیل محروم شدند. جوانان بهایی نیز در زمره‏ این گروه‏ها هستند. به‌طوری که بسیاری از جوانان بهایی در کنکور قبول می‏شوند، اما سد دیگری مانع ورود آنان به دانشگاه‏های کشور می‏شود؛ مانعی که از دید جمهوری اسلامی، اعتقاد به دینی است که حاکمیت ایران آن را به‏ رسمیت نمی‏شناسد.

جامعه بهایی ایران طی سه دهه اخیر تلاش کرد‏ه است تا به شیوه‌های مختلف با این محرومیت‌های اجتماعی مبارزه کند. یکی از این راه‌ها تاسیس «دانشگاه آزاد علمی بهاییان» بوده است تا جوانان بهایی فرصت و شانسی برای ادامه تحصیل داشته باشند.

هفته گذشته، روز اول خردادماه سال جاری، شماری از استادان و فعالان این نهاد آموزشی آن‏لاین دستگیر شدند.

پویان مکاری، دانش‏آموخته شیمی کاربردی از دانشگاه آزاد بهاییان که طی دوسال گذشته به عنوان استادیار در این دانشگاه مشغول به کار بوده است در مورد بازداشت جمعی از استادان و کارکنان این دانشگاه در ایران می‌گوید: «بازداشت و دستگیری در جامعه بهاییان ایران، در سی‌سال اخیر به امری عادی تبدیل شده است، ولی بازداشت‏های این دوره اخیر به دانشگاه آزاد علمی بهاییان مربوط می‏شود. یعنی ۱۶ نفر از افرادی که در این دانشگاه استاد بوده‏اند یا کارهای اداری این دانشگاه را انجام می‏دادند، در روز اول خردادماه بازداشت شده‏اند. روز دوم خرداد البته آقای وحید مختاری، یکی از بازداشت‏شدگان به همراه یک تن دیگر که نامش در حال حاضر در خاطرم نیست آزاد شدند. تعداد افراد بازداشتی هم اکنون به ۱۴ نفر رسیده است.

تعدادی از دستگیرشدگان نیز دانشجوی این دانشگاه هستند که نه در این دانشگاه کار اداری انجام می‏دادند و نه حتی فعالیت خاصی داشتند.

حکومت ایران از وجود چنین دانشگاهی باخبر بود و قبلاً هم فشارهای دیگری غیر از اتفاقی که در اول خرداد ماه امسال افتاد، بر این دانشگاه وارد شده است. هفتم مهرماه ۷۷ که موسوم شده به هفت هفت هفتاد و هفت، بسیاری از امکانات این دانشگاه، از جمله کتاب‌ها و کامپیوترها جمع‏آوری شدند و یک‌سری از منازل تفتیش و چندنفری هم بازداشت شدند.

مکان دانشگاه آزاد علمی بهاییان، چندسال پیش، توسط وزارت علوم، پلمپ شد و دیگر اجازه داده نشد که این دانشگاه فعالیت‏ خود را به‏صورت بیرونی ادامه بدهد. درنتیجه مسئولان دانشگاه مجبور شدند فعالیت را به صورت آن‏لاین ادامه بدهند.

در اصل، همیشه فشار روی این دانشگاه وجود داشته است، اما برخورد اخیر، شدیدترین برخوردی بوده که طی این ۲۶ سال به این دانشگاه وارد شده است. دلیل اصلی آن هم صددرصد به‏تعطیلی کشاندن این دانشگاه است.

چون با بازداشت این افراد که تعدادی از آنان از مهره‏های کلیدی در اداره این دانشگاه بودند، فعلاً این دانشگاه به حالت نیمه‏فلج درآمده و بسیاری از کلاس‏ها تعطیل شده است. ادامه حیات آن هم برمی‏گردد به این‏که جامعه بهاییان ایران در آینده چه تصمیمی نسبت به ادامه فعالیت این دانشگاه بگیرد.

دستگیری‏ها در چهار شهر شیراز، ساری، اصفهان و تهران صورت گرفته اما اکثر آن‏ها در شهر تهران اتفاق افتاده است. تا جایی که من خبر دارم، حداقل دو فعال زن هم در میان بازداشتی‏ها هستند.»

پیشینه دانشگاه آزاد بهاییان

پویان مکاری در کشور ایران به‏خاطر گرایش دینی‏اش مورد تبعیض قرار گرفته و از حق طبیعی تحصیل در دانشگاه‏های کشور محروم شده است.

او توضیح می‌دهد: «طی مدت زندگی خودم، در میان محرومیت‏هایی که جامعه بهایی در ایران داشت، دردناک‏ترین تجربه‏ای که داشته‏ام و مهم‏ترین مشکلی که برای من به‏وجود آمد، همین مشکل تحصیل دانشگاهی در ایران و بعد از آن هم به علت علمی که به‏دست آورده بودم، تدریس در ایران بود که نتوانستم به‏هیچ‏ عنوان از آن استفاده‏ای بکنم.

علت اصلی آن هم عدم ورود به دانشگاه‏ها در ایران بود. من در سال ۱۳۸۲ به خاطر محرومیت از حق تحصیل که همه جوانان بهایی را در بر می‏گیرد و ما نتوانستیم وارد دانشگاه‏های ایران بشویم، وارد دانشگاه آزاد علمی بهاییان شدم. در این دانشگاه چهارسال در رشته شیمی کاربردی درس خواندم و دو سال هم استادیار آن‏جا بودم. اگرچه این دانشگاه به علت امکانات خیلی کمی که داشت، به هیچ عنوان نمی‏توانست جای دانشگاه‏های دیگر را بگیرد. درس خواندن در این دانشگاه‏ به علت امکانات بسیار کم، کمبود استادان مجرب و بقیه مسائل، بسیار بسیار سخت است.

بعد از انقلاب فرهنگی سال ۱359، بهاییان مانند بسیاری از دگراندیشان جامعه ایران، از ورود به دانشگاه محروم شدند. شماری از استادان بهایی در دانشگاه‏های ایران و شمار زیادی از دانشجویان نیز از دانشگاه‏های ایران اخراج شدند.

در سال ۱۳۶۴، چون خیلی از جوانان بهایی مشکل تحصیلی داشتند و نمی‏توانستند وارد دانشگاه بشوند، این دانشگاه با تلاش عده‏ای از استادان و دانشجویان اخراجی دانشگاه‏ها تأسیس شد تا جوانان بهایی که می‏خواهند در ایران زندگی کنند، بتوانند راهی برای ادامه تحصیل داشته باشند.

وزارت علوم در ایران، دانشگاه علمی آزاد بهاییان را به‏هیچ عنوان به رسمیت نمی‏شناسد، در حالی که بسیاری از دانشگاه‏ها در خارج از ایران، در اروپا و آمریکا، این دانشگاه را به‏ رسمیت می‏شناسند.

در ابتدای تأسیس این دانشگاه تعداد رشته‏ها بسیار کم بود، ولی در طول ۲۶ سال فعالیت گسترش یافت و رشته‏هایی مانند شیمی کاربردی، داروسازی، زیست‏شناسی، مهندسی عمران، مهندسی کامپیوتر، مهندسی معماری و یک‏سری از رشته‏های علوم انسانی، مترجمی زبان و… به آن اضافه شدند. البته تعداد رشته‏ها کم و به ۱۵ یا ۱۶ رشته محدود می‏شوند.

بر مبنای آماری که در دست ما هست، در حال حاضر، حدود چهارهزار نفر در این دانشگاه در حال تحصیل هستند.

ولی این‏که فلسفه وجودی این دانشگاه و این‏که چرا این دانشگاه به‏وجود آمد، برمی‏گردد به اعتقادات بهاییان. بهاییان در بیش از ۱60سال گذشته، همواره مورد تبعیض و محرومیت‏های متفاوتی از طرف حاکمیت و گاه از سوی جامعه ایران قرار گرفته‌اند و همیشه سعی کرده‏اند مشکلات‏شان را به نحو دیگری برطرف کنند.

در طول این مدت، جامعه بهایی ایران، به شکلی به این امر عادت کرده است. حال این هم یک جنبه منفی دارد و هم یک جنبه مثبت. اگر از جنبه مثبت بخواهیم به این مسئله نگاه کنیم، به‏وجود آوردن چنین دانشگاهی، با وجود کمبود امکانات، فشار حاکمیت و مسائل دیگر، فقط و فقط به این برمی‏گردد که اصولاً جامعه بهایی ایران، با مدیریتی که دارد، سعی می‏کند مشکلاتش را به هر طریقی که ممکن است برطرف کنند و به آن چیزی که می‏خواهد برسد.»

مذهب و گزینش دانشجو

افراد چگونه مورد پرسش در پیوند با یک موضوع خصوصی، مانند مذهب قرار می‏گیرند؟

پویان مکاری از دو روند متفاوت در سه دهه‏ اخیر، در پیوند با پرسش‏های وزارت علوم پیرامون مذهب دانشجویان یاد می‏کند: «پرسش در مورد مذهب در دانشگاه‌های ایران را می‌توان به دو دوره تقسیم کرد: از ابتدای انقلاب فرهنگی تا سال ۱۳۸۳ و از سال ۸۳ تا امروز.

از انقلاب فرهنگی تا سال ۸۳، در فرم پرسشنامه‏ای که برای ثبت‏نام کنکور وجود داشت، همه افراد مجبور بودند یک ستون مربوط به مذهب را پر کنند که در آن فقط چهار دین رسمی و شناخته شده در قانون اساسی ایران، مورد پرسش قرار می‏گرفت و نشانی از ادیان دیگر نبود.

بهایی‌ها اما چون اعتقادی به کتمان عقیده ندارند، این چهار گزینه را پر نمی‏کردند و اعلام می‏کردند که بهایی هستند و به همین دلیل، به آن‏ها اساساً اجازه ورود به جلسه کنکور داده نمی‏شد.

از سال ۱۳۸۳ به بعد تغییری در این فرم به‏وجود آمد و سازمان سنجش اعلام کرد که ستون مذهب در این فرم عوض شده و پاسخگویی به معارف اسلامی یا دیگر معارف شناخته‏ شده‏ دینی در ایران ملاک گزینش قرار می‏گیرد. به این ترتیب، بهایی‏ها دینی را که می‏خواستند در کنکور، به سئوالات مربوط به آن پاسخ بدهند انتخاب می‏کردند و این مشکل برطرف شده بود.

پس از آن، مشکلات دیگری به‏وجود آمد. چون وزارت اطلاعات در ایران شناخت گسترده‏ای روی بهاییان دارد و تمام تلاش خود را می‏کند که بهایی‏ها را زیر نظر داشته باشد و تقریباً اکثر بهایی‏ها شناخته شده هستند.

در نتیجه، بعد از آن، مشکلاتی به‏وجود آمدند که قبلاً در کنکور وجود نداشتند. یکی از آن‏ها مشکلی به نام "نقص پرونده" بود که در اعلام نتایج اولیه دانشگاه مطرح شد که اصلاً تا قبل از این، چنین اتفاقی برای هیچ فردی در ایران پیش نیامده بود.

یا بعد از آن، مشکلاتی در تعیین رشته و انتخاب دانشگاه به‏وجود می‏آمد. به این ترتیب افرادی از دانشجویان بهایی و از متقاضیان کنکور که رتبه‏های بالایی داشتند، در هیچ دانشگاهی قبول نمی‏شدند و یا بعد از قبول شدن در دانشگاه، به علت بهایی بودن، از دانشگاه اخراج می‏‏شدند.»

جمعیت مبارزه با تبعیض تحصیلی

هرجا که تبعیض هست، نهادهای مبارزه با آن نیز توسط انسان امروز شکل می‏گیرد. یکی از این نهادها، «جمعیت مبارزه با تبعیض تحصیلی» است.

پویان مکاری درباره پیشینه و فعالیت این نهاد می‏گوید: «جمعیت مبارزه با تبعیض تحصیلی چهارسال پیش، ابتدا به اسم کمیته پی‏گیری حق تحصیلی بهاییان تشکیل شد و بعد از آن تغییر نام داد به کمیته پی‏گیری حق تحصیل. این کمیته ابتدا سعی داشت مسئله محرومیت جوانان بهایی از تحصیل را تحت پوشش قرار بدهد، اما بعد از آن تلاش کرد به مسئله محرومیت از حق تحصیل در تمام اقشار جامعه، توجه کند و آن را تحت پوشش قرار بدهد.

بعد از آن هم جمعیت مبارزه با تبعیض تحصیلی تأسیس شد که به‏صورت مستقل کار می‏کرد و حالا هم تارنمای مستقل و اعضای مستقل خود را دارد و متشکل از فعالان دانشجویی، وبلاگ‏نویس‏ها و فعالان حق تحصیل در زمینه‌های مختلف است.

جمعیت مبارزه با تبعیض تحصیلی در مدت زمان فعالیت خودش سعی کرده، اخبار محرومیت از حق تحصیل را در پیوند با بهاییان، دانشجویان ستاره‏دار، دگراندیشان، فعالان دانشجویی، استادان دانشگاه و بقیه افرادی که به هرصورتی دچار محرومیت از تحصیل شده‌اند پوشش بدهد.

ازسوی دیگر، با فعالیت‏های عملی‏ای که از سوی جمعیت مبارزه با تبعیض تحصیلی انجام شده، از جمله با برگزاری بزرگداشت‏ها و سالگردها در شهرهای مختلف ایران، سعی شده که با محرومیت از تحصیل در ایران مبارزه بشود.