بهاییان ایران

تشدید فشارهای اقتصادی بر بهاییان ایران

society — Mon, 11 Mar 2013 08:35:32 +0000

کیان ثابتی - جمهوری اسلامی ایران در سال ۱۳۹۱ در برخورد با شهروندان بهایی، بیش از پیش به فشارهای اقتصادی روی آورده است. آخرین گزارش منتشره در این زمینه، حکایت از پلمپ بیش از ۹ محل کسب شهروندان بهایی در شهرستان بندرترکمن (استان گلستان) دارد.

پیش از این گزارشی مبنی بر تعطیل کردن ۳۲ محل کسب شهروندان بهایی در آبان ماه سال جاری در شهر همدان انتشار یافت. در ماه‌های اخیر محل کسب بهاییان در شهرهایی چون سمنان، قائم‌شهر، ساری، بجنورد، بیرجند، قائم شهر، رامسر، تنکابن، کرمان، رفسنجان و کرج نیز تعطیل شده‌اند و این فقط گوشه‌ای از اعمال فشارهای اقتصادی بر شهروندان بهایی ساکن ایران به شمار می‌رود.

با پیروزی انقلاب اسلامی در ایران و روی کارآمدن روحانیون شیعه، شهروندان بهایی از اولین گروه‌های بودند که مورد آزار و فشار حاکمیت نوخاسته قرار گرفتند. خیلی سریع اماکن مذهبی و گورستان‌های بهایی مورد تعدی و مصادره قرار گرفت و تعدادی از بهاییان دستگیر شدند، اما آنچه شامل همه شهروندان بهایی شد، اخراج گروهی ایشان از مشاغل دولتی بود. البته این کار نه یکباره بلکه پله‌ای صورت گرفت.

نخست با تهمت وابستگی بهاییان به رژیم گذشته، اخراج فله‌ای بهاییان شاغل در ارتش شاهنشاهی سابق شروع شد (نکته حائز اهمیت اینجاست که در همان روزهای ابتدایی پس از پیروزی انقلاب، بسیاری از ارتشیان به جرم همکاری با رژیم سابق بازداشت شدند ولی هیچ بهایی شاغل در ارتش در این زمینه دستگیر نشده بود). دامنه اخراج بهاییان سپس به وزارت آموزش و پرورش (فرهنگ سابق) و دانشگاه رسید. پزشکان و پرستاران بهداری گروه بعدی بودند که از مشاغل خود در بیمارستان‌های دولتی اخراج شدند و این روند تا اخراج کلیه بهاییان از وزارتخانه‌ها به نوبت ادامه پیدا کرد.

با پیروزی انقلاب اسلامی در ایران و روی کارآمدن روحانیون شیعه، شهروندان بهایی از اولین گروه‌های بودند که مورد آزار و فشار حاکمیت نوخاسته قرار گرفتند. خیلی سریع اماکن مذهبی و گورستان‌های بهایی مورد تعدی و مصادره قرار گرفت و تعدادی از بهاییان دستگیر شدند، اما آنچه شامل همه شهروندان بهایی شد، اخراج گروهی ایشان از مشاغل دولتی بود. البته این کار نه یکباره بلکه پله‌ای صورت گرفت.

شاید شوک ناشی از این اخراج‌ها، تخریب اماکن مذهبی، دستگیری و اعدام تعدادی از بهاییان در شهرهای مختلف موجب خروج تعداد بی‌شماری از شهروندان بهایی از ایران شد. ممنوع الخروجی شمار زیادی از بهاییان باعث شد خروج آنها از کشور با مشکلات بسیار همراه شود. در آن زمان که هنوز پدیده "پناهندگی" برای اکثر ایرانیان عنوانی ناآشنا و ناملموس محسوب می‌شد، بهاییان مجبور بودند برای دریافت پناهندگی از مرزهای جنوب شرقی کشور (بلوچستان) به طور قاچاقی خارج شوند. بسیاری در این راه توسط ماموران مرزی ایران دستگیر و پس از چندماه حبس، آزاد می‌شدند یا پس از باختن مال و اموال به پاکستان می‌رسیدند و درآنجا با معرفی خود به دفتر سازمان ملل دوران سخت پناهندگی را در کشور پاکستان شروع می‌کردند تا پس از چندماه یا حتی چندسال، کشوری آنها را بپذیرد و راهی آن شوند.

در همین زمینه اخبار زیر را مرور کنید:

امام جمعه سمنان: باید فرقه بهاییت را از راه‌های قانونی منزوی کرد

ابطال جواز یک کاسب بهایی در سمنان

پلمپ بیش از ۹ مغازه متعلق به شهروندان بهائی در بندر ترکمن

بیست مغازه شهروندان بهایی همدان کماکان پلمب است

پلمپ محل کسب یکی از شهروندان بهایی در سمنان

بهاییان بسیاری هم بودند که شرایط موجود در ایران را پذیرفتند و برای امرار معاش به مشاغل خصوصی روی آوردند. شروع یک حرفه جدید که با شغل گذشته‌ آنها ارتباطی نداشت بسیار دشوار بود، ولی طی چند دهه بالاخره شهروندان بهایی ساکن ایران توانستند با کسب درآمد در برخی از رشته‌های فنی و تجاری به توفیق‌هایی هم دست پیدا کنند. این موفقیت‌ها اما از چشم حکومت پنهان نماند.

فشارهای اقتصادی و شهروندان بهایی

حکومت اسلامی خیلی سریع دریافت که یکی از پایه‌های اساسی هر حکومت توتالیتر در جهان، یک شکل و یکنواخت کردن جامعه از هر جهت (اعتقاد، آداب، رفتار، پوشش و...) است. این یکسانی، به معنای این است که شهروندان مطابق خواست حاکم (رهبر اقتدارگرا) زندگی و رفتار می‌کنند و دیگر جایی برای ابراز عقیده یا رفتاری خارج از محدوده حاکم باقی نمی‌ماند. بر اساس همین نگرش بود که خیلی سریع سیاست دفعی حکومت اسلامی ظاهر شد و آنان که به روال باور و اندیشه آن رفتار نمی‌کردند محکوم به حذف شدند. وضعیت بهاییان از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی تاکنون، بهترین گواه این شرایط است.

حذف شهروندان بهایی از همان روزهای ابتدایی پیروزی انقلاب در دستور کار رژیم ایران قرار داشت. این حذف به اشکال مختلف صورت می‌گرفت. دستگیری، اعدام، محرومیت از تحصیل، مصادره اموال، تخریب اماکن مذهبی و گورستان همه روش‌هایی بودند که حکومت اسلامی برای حذف بهاییان از جامعه به‌کار بست، اما موثرترین روش، اعمال فشارهای اقتصادی بر شهروندان بهایی بود. اخراج بهاییان از مشاغل دولتی و قطع حقوق بازنشستگی ایشان قدم موثری برای حکومت بود. ناگهان تعداد زیادی شهروند بهایی- بی‌هیچ پس‌اندازی - از کار اخراج شدند. این اعمال ناگهانی فشار اقتصادی به حدی بود که بعضی بهاییان از ناچاری و استیصال مجبور به ترک دین و پذیرش مذهب تشیع اثنی عشری (تفکر حاکمیت) شدند.

اخراج بهاییان از مشاغل دولتی و قطع حقوق بازنشستگی ایشان قدم موثری برای حکومت بود. ناگهان تعداد زیادی شهروند بهایی- بی‌هیچ پس‌اندازی - از کار اخراج شدند. این اعمال ناگهانی فشار اقتصادی به حدی بود که بعضی بهاییان از ناچاری و استیصال مجبور به ترک دین و پذیرش مذهب تشیع اثنی عشری (تفکر حاکمیت) شدند.

پس از سال‌های اولیه پیروزی انقلاب اسلامی، از فشارهای اقتصادی بر شهروندان بهایی ایران کاسته شد و بهاییان هم موفق شدند در زمینه‌های مختلف تجاری و صنعت به توفیق‌هایی دست پیدا کنند (هرچند به بهاییان فقط تاحدی معین اجازه پیشرفت در صنعت یا تجارت داده می‌شد و درصورت گذشتن از مرز مشخص، وزارت اطلاعات به کمک نهادهای دیگر با سنگ‌اندازی و مشکل‌سازی از این پیشرفت ممانعت به عمل می‌آورد).

در طی دو سه سال اخیر، دوباره توجه حکومت اسلامی ایران به اهرم اقتصادی برای تحت فشار قراردادن بهاییان جلب شده است. فشارهای اقتصادی برای حکومت ایران حداقل هزینه را دربردارد ولی برای شهروندان بهایی با حداکثر هزینه همراه است. رسانه‌ها کمتر به اخبار مربوط به تضییع حقوق اقتصادی بهاییان توجه می‌کنند. از طرف دیگر تجربه سال‌های اولیه پیروزی انقلاب اسلامی به حاکمان نشان داده است که با اعمال فشارهای اقتصادی، زمینه‌های استیصال تعدادی از شهروندان بهایی و در نتیجه خروج (حذف تدریجی) آنها از کشور مهیا می‌شود.

روش‌های اعمال فشار اقتصادی

تعطیل کردن محل‌های کسب بهاییان به عناوین مختلف یکی از راه‌هایی است که حاکمیت ایران برای حذف شهروندان بهایی از جامعه ایران در پیش گرفته است. تعطیل کردن ۹ مغازه در بندر ترکمن، ۳۲ محل کسب در همدان، بیش از ۲۰ مغازه در سمنان و تعدادی دیگر از اماکن کسب بهاییان در شهرهای بیرجند، بجنورد، ساری، قائم‌شهر، کرج، کرمان و رفسنجان نمونه‌هایی از این نوع هستند. البته باید به این روش، جلوگیری از دادن جواز و تمدید آن را هم افزود.

تعطیل کردن گسترده محل‌های کسب شهروندان بهایی در شهرهایی اتفاق افتاده است که این شهرها از کلانشهرهای ایران محسوب نمی‌شوند. این احتمال وجود دارد که حاکمیت خواسته با این ترفند ابتدا در شهرهای کوچک روش حذف بهاییان از عرصه اقتصادی را بیازماید سپس با توجه به بازخورد آن، این کار را در شهرهای بزرگ‌تر دنبال کند. گزارش‌هایی هم از کلانشهرها آمده است که حاکمیت با عدم تمدید جواز و اخذ مالیات‌های سنگین از کاسبکاران بهایی مقدمات فشار اقتصادی به انها را می‌چیند.

روش دیگری که در شهرهای کوچک در جهت حذف اقتصادی بهاییان به‌کار رفته جلوگیری از خرید کالا توسط شهروندان از مغازه‌داران بهایی است. به عنوان نمونه: چندی قبل امام جمعه سمنان از مردم می‌خواهد خرید کالا از شهروندان بهایی را قطع کنند یا اداره اطلاعات بندرعباس از اداره آب و فاضلاب شهر مزبور می‌خواهد تا دادوستد اقتصادی خود را با عطاء‌الله رضوانی، شهروند بهایی ساکن شهر مذکور قطع کنند و نامبرده را در هیچ مناقصه‌ای شرکت ندهند. قابل ذکر است عطاءالله رضوانی با شریکی مسلمان فروشنده پمپ آب در شهر بندرعباس هستند.

بیش از دو سال قبل اعلامیه‌ای در شهر شیراز پخش شد که در آن ضمن اعلام اسامی کسبه بهایی از اهالی خواسته می‌شود تا از ایشان خرید نکنند. این اطلاعیه با اینکه در سطحی وسیع در شیراز پخش شد، ولی مورد توجه شهروندان شیرازی قرار نگرفت. شاید شکست‌هایی شبیه نمونه شیراز موجب شد حاکمیت تمرکز خود را از شهرهای بزرگ به شهرهای کوچک جلب کند.

تعطیل کردن گسترده محل‌های کسب شهروندان بهایی در شهرهایی اتفاق افتاده است که این شهرها از کلانشهرهای ایران محسوب نمی‌شوند. این احتمال وجود دارد که حاکمیت خواسته با این ترفند ابتدا در شهرهای کوچک روش حذف بهاییان از عرصه اقتصادی را بیازماید سپس با توجه به بازخورد آن، این کار را در شهرهای بزرگ‌تر دنبال کند. گزارش‌هایی هم از کلانشهرها آمده است که حاکمیت با عدم تمدید جواز و اخذ مالیات‌های سنگین از کاسبکاران بهایی مقدمات فشار اقتصادی به انها را می‌چیند.

روش دیگری که حاکمیت در برخورد اقتصادی با شهروندان بهایی از آن بهره می‌گیرد ایجاد یا پیدا کردن مشکل اقتصادی برای بعضی از بهاییان است. بازداشت دو برادر بهایی ساکن اسلامشهر به نام‌های رامین و فرزین شهریاری به اتهام تخلف اقتصادی در مهرماه تنها یکی از این نوع برخورد به شمار می‌رود. فرزین پس از دوماه و رامین پس از چهارماه بی آنکه وزارت اطلاعات بتواند برای آنها پرونده فساد اقتصادی درست کند به قید وثیقه از بند ۲۰۹ زندان اوین آزاد شدند. باید این نکته را هم خاطرنشان ساخت که ماموران وزارت اطلاعات ایران در اکثر موارد طی ماه‌های گذشته هرگاه اقدام به دستگیری شهروندان بهایی کرده‌اند به تفتیش و ضبط کامپیوتر و اوراق محل کار فرد مزبور هم پرداخته‌اند تا شاید مدرکی دال برتخلف اقتصادی وی پیدا کنند. تهران، ساری، ارومیه و کرج ازجمله شهرهایی بوده‌اند که ماموران امنیتی ضمن دستگیری فرد بهایی به بازرسی محل کار بازداشت شده هم پرداخته‌اند.

تخریب چهره اقتصادی شهروندان بهایی هم در دستور کار بخش رسانه‌ای وزارت اطلاعات قرارگرفته که این اقدام از طریق اتهام‌زنی به بهاییان در رسانه‌های وابسته به حاکمیت از قبیل کیهان، فارس نیوز و جوان صورت می‌پذیرد. اتهام ایجاد خلل در بازارهای ارز و دارو یکی از این جمله برخوردها بود؛ اتهامی بی‌اساس که فقط در حد یک خبر رسانه‌ای باقی ماند و هیچگاه ثابت نشد (مصداق بارز تشویش اذهان عمومی، اتهامی که اکثر شهروندان بهایی در دادگاه بدان متهم می‌شوند). اتهام عجیب خبرگزاری فارس به بهاییان مبنی بر نصب در‌های شرکت "آچیلان در" در مراکز حساس امنیتی و دولتی جهت جاسوسی به نفع اسرائیل از دیگر فعالیت‌های رسانه‌ای دستگاه امنیتی علیه شهرندان بهایی بود؛ اتهامی که هدفش فقط مصادره کارخانه "آچیلان در" به نفع سپاه پاسداران و حبس و جریمه سنگین برای چند شریک بهایی این شرکت بود.

حاکمیت با احضار و بازجویی‌های پی‌درپی صاحبان مشاغل بهایی به اداره اطلاعات، همچنین بستن مقطعی اماکن کسب بهاییان توسط حراست اداره اماکن، سعی در ایجاد عدم ثبات شغلی برای بهاییان می‌کند. در این روش به جهت آنکه فرد بهایی- برحسب ظاهر- دچار مشکل حاد نمی‌شود و در ضمن پلمپ محل کسب وی هم باز می‌شود، معمولاً خبررسانی نمی‌شود، اما عدم اطمینان و تزلزل شغلی موجب آن می‌شود که کاسبکار بهایی به طور تدریجی و در زمان طولانی از گردونه اقتصادی کشور حذف شود.

به نظر نمی‌رسد "آتش زدن اماکن کسب شهروندان بهایی" به طور مثال در شهرهای رفسنجان و سمنان یا "ممانعت از معامله تجاری بین مسلمانان و بهاییان" از طریق ارعاب و تهدید فرد مسلمان که نمونه آن از مشهد گزارش شده، بخشی از پروژه حذف شهروندان بهایی از عرصه اقتصادی ایران باشد ولی همین نمونه های محلی را می توان مکمل و مؤید نقشه اصلی حاکمیت برای حذف بهاییان به شمار آورد.

بازداشت بهاییان و افکار عمومی

Fri, 10 Aug 2012 06:33:22 +0000

در گفت‌وگو با پویان مکاری، فعال مدنی

پانته‌آ بهرامی

پانته‌آ بهرامی - در ایران شاید هیچ اقلیت مذهبی به اندازه بهاییان تحت فشار نیروهای امنیتی نباشد. به تازگی بیش از ۲۰ نفر از پیروان بهایی در شهرهای مختلف ایران دستگیر شده‌اند.

وضعیت بهاییان در ایران هیچگاه تا بدین‌حد بغرنج نبوده است. آنها در دوران پهلوی از آزادی‌های نسبی دینی برخوردار بودند، اما پس از انقلاب ۵۷ سرکوب سازمان‌یافته‌ای علیه آنها در ایران از سوی دولتمردان شکل گرفت و بهاییان از حق تحصیل در دانشگاه‌ها طبق مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی جمهوری اسلامی در سال ۶۹ محروم شدند. همچنین از مشاغل دولتی و خدمت در ارتش نیز محروم شدند. در تمام این سال‌ها دانشجویان بهایی، به مرور از دانشگاه‌ها اخراج شده‌اند. مجامع مذهبی آن‌ها نیز غیر قانونی اعلام شده و تعدادی از قبرستان‌های بهاییان در مناطق مختلف ایران مورد تخریب قرار گرفته است. سرکوب و دستگیری بهاییان با وجود اعتراض‌های سازمان‌های حقوق بشری نیز همچنان ادامه دارد.

روز دهم مردادماه سال جاری (۱۳۹۱) شمار زیادی از بهاییان در شهرهای اصفهان، تهران، یزد، کرمان و اراک بازداشت شدند. شمار اندکی از آن‌ها در تشکیلات اداری سابق جامعه بهایی ایران عضویت داشتند و دلیل بازداشت بسیاری از کسانی که در این روز بازداشت شدند، به صورت کامل مشخص نیست. هنوز هیچ ارگانی مسئولیت بازداشت این افراد را برعهده نگرفته است و مشخص نیست از آنها در کجا نگهداری می‌شود.

پویان مکاری از کنشگران مدنی بهایی می‌گوید: «نه نفر از این بازداشتی‌ها در شهر اصفهان رخ داد: ساسان حقیری، شهرام اشراقی، آذر پورخرسند، آقای نقی‪‌پور، صبا گلشن و طاهره رضایی در شاهین‪‌شهر اصفهان و خسرو دهقانی، ویدا پروینی و نغمه دارابی در ویلاشهر اصفهان بازداشت شدند. در شهر یزد، فریبرز باغی، فریبا اشتری، ناطق نعیمی، فرحناز رستمی و ایمان رشیدی بازداشت شدند. شهرام فلاح هم از ساکنین شهر کرمان و شهروند بهایی شهر کرمان بود که در شهر یزد بازداشت شد و نوید حقیری هم در اراک بازداشت شد.»

فزون بر آن پنج نفر از زندانیان بهایی محبوس در بند ۳۵۰ زندان اوین، به‪‌نام‪‌های دیدار رئوفی، فواد خوانجانی، شاهرخ طائف، پیمان کشفی و افشین حیرتیان روز ۱۵ مرداد بدون اطلاع قبلی به قرنطینه‪‌ زندان رجایی‪‌شهر منتقل شدند. این پنج زندانی در حالی به این زندان منتقل شدند که هیچ یک از آن‪‌‌ها حکم تبعید در پرونده ‪‌ خود ندارد. علاوه بر این از اتهام‌های وارده، محل نگهداری و وضعیت جسمانی اعضای یک خانواده به‪‌نام‪‌های عادل نعیمی، شمیم نعیمی و الهام فراهانی که بیش از یک ماه است دستگیر شده اند،هیچ اطلاع دقیقی در دست نیست.

دلایل دستگیری‌ها

پویان مکاری در مورد دستگیری‌های جدید بهاییان و علت آن می‌گوید: «متأسفانه هنوز به هیچوجه از افراد بازداشت شده خبری نیست، حتی اینکه کجا نگهداری می‌شوند و آیا از سوی وزارت اطلاعات بازداشت شدند یا از سوی اطلاعات سپاه.

پویان مکاری: تلاش حکومت در جهت مصادره اموال بهایی‌هاست. مثلاً مصادره حساب‌های بانکی‌شان، با گرفتن وثیقه‌های سنگین و گرفتن هزینه‌های مالی از این افراد تا هم فشار مالی به جامعه بهایی و افراد بهایی بیاورند، هم خود سیستم از این وضعیت منتفع شود.

در پیوند با بازداشت‌های یک ماه گذشته، به ویژه بازداشت‌های ۲۰ تیرماه که ۱۷ نفر از شهروندان بهایی ساکن تهران بازداشت شدند، یکسری حدس و گمان‌هایی می‌توان زد. اولاً تعدادی از این افراد در تشکیلات سابق جامعه بهایی عضویت داشتند و افرادی بودند که مسئول انجام مسائل اداری جامعه بهایی در شهر خودشان بودند. از سوی دیگر برخی از این افراد از تمکن مالی خوبی برخوردار بودند. به عنوان مثال آقای صبا گلشن، شهروند بهایی اصفهان که حساب بانکی ایشان توقیف شده است. گمانه‌زنی‌هایی می‌توان کرد: یک حدس این است که هنوز سیستم اطلاعاتی جمهوری اسلامی ایران این تفکر را دارد که تشکیلات بهایی همچنان در حال فعالیت است و می‌خواهد با آن برخورد کند. گمان دیگر که زمینه آن قبلاً هم وجود داشته، تلاش در جهت مصادره اموال بهایی‌هاست. مثلاً مصادره حساب‌های بانکی‌شان، با گرفتن وثیقه‌های سنگین و گرفتن هزینه‌های مالی از این افراد تا هم فشار مالی به جامعه بهایی و افراد بهایی بیاورند، هم خود سیستم از این وضعیت منتفع شود.»

انعکاس دستگیری‌ها در رسانه‌های رسمی جمهوری اسلامی چگونه است و از چه راهی می‌توان خبر دستگیری‌ها و منابع آن را تائید کرد؟

تا آنجا که من خبر دارم این بازداشت‌ها از سوی رسانه‌های رسمی جمهوری اسلامی منعکس نمی‌شود. چون اصولاً بعضی اوقات به خاطر رفتار تبلیغاتی حکومت، یکسری انعکاس‌هایی انجام می‌شود، ولی این بار اینگونه نبود. درباره این بازداشت‌های گسترده رسانه‌های جمهوری اسلامی سکوت کردند. اخباری که مرتبط با حقوق بهایی‌ها یا دیگر اقلیت های قومی- مذهبی است از سمت رسانه‌های غیر رسمی و حتی رسانه‌هایی که برخورد اطلاعاتی با آن‌ها می‌شود، انعکاس می‌یابد. یعنی رسانه‌های اینترنتی، رسانه‌های حقوق بشری و رسانه‌هایی که در زمینه مسائل مدنی ایران حساس هستند. در مجموع اخبار مربوط به بهاییان از سوی این رسانه‌ها و رسانه‌های آزاد مطرح می‌شود و نه از سوی رسانه‌های داخلی ایران.

من در مورد این بازداشت‌ها کاملاً مطمئن هستم، چون با افراد بازداشت شده ارتباط شخصی داشتم. یعنی با خانواده این افراد ارتباط دارم و می‌دانم که این افراد بازداشت شده‌اند. اصولاً به علت اینکه شمار زیادی از بازداشت‌شدگان، به ویژه از جامعه بهایی، با فعالان مدنی بهایی ارتباط نزدیک دارند، بنابراین تائید صحت این گزارش‌ها قابل اجراست.

حکومت اسلامی و بهایی‌ستیزی

برخی از پژوهشگران غربی مثل برنارد لوئیز بر این باورند که حکومت‌های اسلامی همواره در پذیرش ادیانی که پس ازاسلام پدیدار شدند و به خدای یگانه اعتقاد دارند، مانند بهاییان، دچار مشکل هستند. چرا که از یکسو نمی‌توان پیروان این آیین‌ها را مانند پیروان ادیان چند خدایی آسیا سرکوب کرد و از سوی دیگر هم برخورد یکسان با آن‌ها مثل مسیحیان و یهودیان نوعی بها دادن به این دین نوپاست. افزون بر آن پذیرش بهاییان در جامعه در مقابل ایدئولوژی حکومت اسلامی و در واقع در تضاد با «باور ختم نزول وحی» با مرگ پیامبر اسلام قرار می‌گیرد.

پویان مکاری: اگر در دهه ۶۰به بهایی‌ها با دید دیگری نگاه می‌شد، یا بر اساس فتواهای روحانیون دینی، بهاییان افرادی نجس به حساب می‌آمدند که خون‌شان مباح است، امروزه مردم نگاهی بسیار عادی نسبت به بهاییان دارند، یعنی کاملاً مثل بقیه افراد به آنان نگریسته می‌شود.

پویان مکاری می‌گوید: «جمهوری اسلامی دیدگاه بسیار ایدئولوژیکی به مسائل جامعه دارد و اصولاً تلاش دارد مشکلات جاری در جامعه را با مسائل ایدئولوژیک پاسخ دهد و حل کند. با چنین برخوردی نیز حامیان و طرفداران خودش را راضی می‌کند. از سوی دیگر به این ترتیب افکار عمومی را نسبت به مشکلات اصلی جامعه منحرف می‌کند. مثال خیلی بارز آن به زمانی بر می‌گردد که قیمت دلار جهش یکباره پیدا کرد و خیلی سریع بالا رفت. قیمت طلا هم افزایش پیدا کرد. در همین دوران برخوردی با بهایی‌ها شد به عنوان اینکه این افراد دلار و طلا احتکار می‌کردند و خلاصه اخبار غیر واقعی در مورد قیمت دلار پخش می‌کردند. در حقیقت تلاش شد که واقعیت بحران اقتصادی را که دولت و جامعه ایران با آن روبه‌رو است، با قضیه بهاییان حل کنند. اصولاً اکنون نیز این وضعیت ادامه دارد. الان نیز سعی می‌کنند همیشه بهایی‌ها را در جایگاهی نگهدارند که تحت فشار بمانند و نتوانند فرصت عرضه فکر خودشان را در جامعه داشته باشند. به گمان آنها به این ترتیب می توانند تا هر زمان که دل‌شان می‌خواهد، به برخوردهای ایدئولوژیک خود با آن‌ها ادامه دهند.»

نگاه مردم به بهاییان

با وجود رفتار حکمرانان، نگاه جامعه به بهاییان بسیار متفاوت است. پویان مکاری که خود از جامعه بهاییان است و در دوران جمهوری اسلامی به دنیا آمده و پرورش یافته است، در مورد نگاه مردم نسبت به بهاییان در جامعه امروز ایران می‌گوید: «این نگاهی است که در طول سه دهه اخیر تحول پیدا کرده است. یعنی اگر در دهه ۶۰ به بهایی‌ها با دید دیگری نگاه می‌شد، یا بر اساس فتواهای روحانیون دینی، بهاییان افرادی نجس به حساب می‌آمدند که خون‌شان، مباح است، امروزه مردم نگاهی بسیار عادی نسبت به بهاییان دارند، یعنی کاملاً مثل بقیه افراد به آنان نگریسته می‌شود. حتی خیلی از شهروندان ایرانی به بهایی‌ها دید خیلی مثبتی دارند و با آن‌ها به خوبی برخورد می‌کنند و ارتباط خیلی زیادی هم با آن‌ها دارند.»

یعنی منظورتان این است که جامعه سعی می‌کند برعکس سیاست حکومت عمل کند؟

البته هنوز جامعه مدنی ایران کامل سعی نکرده چتر حمایتی خودش را روی سر بهایی‌ها بیاورد، ولی چیزی که مشاهده می‌شود این است که برخلاف انتظار حکومت ایران و برخلاف تلاش‌هایی که انجام شده، مخصوصاً در رسانه‌های جمهوری اسلامی، دید مردم نسبت به بهاییان نه تنها منفی نشده، بلکه مثبت شده است. اکنون بسیاری از مردم ایران دیدی مثبت به بهایی‌ها دارند و اگر بخواهیم دلیلش را بررسی کنیم، شاید یکی از دلایل ساده آن تضادی باشد بین آنچه حکومت تبلیغ می‌کند با آن واقعیتی که مردم در ارتباط با بهایی‌ها تجربه می‌کنند و این تجربه عملی و واقعی دست مردم را در قضاوت درباره بهاییان باز می‌گذارد.

ایمیل گزارشگر:

pantea@radiozamaneh.com

موج فزاینده بازداشت بهاییان

behnam — Sun, 11 Mar 2012 17:49:39 +0000

پانته‌آ بهرامی

پانته‌آ بهرامی ـ در هفته‌های اخیر موج جدیدی از پیگرد و دستگیری‌ بهاییان، به‌ویژه در مورد جوانان بهایی، در شهرهای مختلف ایران ایجاد شده است. از آن جمله است "ناتالی درخشان"، شاعر و نویسنده بهایی ساکن شهرستان ساری که صبح روز سه‌شنبه دوم اسفندماه توسط مأموران وزارت اطلاعات بازداشت شد. ناتالی درخشان در اطلاع‌رسانی در مورد تخریب منازل بهاییان در روستای "یول" مازندران نقش داشت و مدتی پیش در نامه‌ای سرگشاده به آیت‌الها خامنه‌ای به مسائل و مشکلات بهاییان استان مازنداران پرداخته بود. از وضعیت وی هنوز اطلاعی در دست نیست.

فرهاد ثابتان سخنگوی جامعه جهانی بهایی در مورد موج جدید دستگیری بهاییان می‌گوید: "در شهرهایی مثل اصفهان، شیراز، سنندج، رشت، ساری، قائم شهر، گرگان، گنبد، کرمان و در بسیاری از این شهر‌ها ما نمونه‌های خیلی زیادی را اخیراً مشاهده کرده‌ایم که به منازل بهاییان حمله و آنچه مربوط به ۀیین بهایی بوده است، شامل کتاب‌ها و سی‌دی‌ها و کامپیو‌تر را ضبط کرده‌اند. این افراد را دستگیر می‌کنند و به اداره اطلاعات می‌برند و بازجویی می‌کنند. بعضی‌هاشان را بعد از یکی، دو روز آزاد می‌کنند، ولی به طور کلی اینکه چرا در چند ماه گذشته این موج شدت پیدا کرده و به ویژه تمرکز روی جوانان بهایی بوده، خیلی باعث نگرانی ماست.

در رشت طی دی‌ماه سال جاری، هشت بهایی به اداره‌ وزارت اطلاعات خوانده می‌شوند و مورد بازجویی و تهدید قرار می‌گیرند. همینطور در قائم شهر و گرگان و گنبد حدود ۵۰ مغازه بهایی را مورد بررسی قرار داده‌اند. یعنی در آنجا شاید تقریباً ۷۰ مغازه بیشتر متعلق به بهایی‌ها نیست و ۷۰ درصد این‌ها را مورد بازرسی قرار می‌دهند و حتی به منازل بعضی از این مغازه‌داران هم هجوم می‌برند و چیزهایی که به بهاییت مربوط می‌شود را ضبط می‌کنند.

در سپتامبر سال گذشته در اصفهان حدود ساعت نه شب به منزل چهار بهایی حمله شده است، ۲۱ نفر از مأموران آمدند و افرادی را دستگیر کردند که من اسامی چند نفرشان را می‌گویم: خانم شهلا حمدی‌نیکی، آقای عطااله دانشگر، آقای داریوش دستپیش، خانم سهیلا داوران، آقای فربد اشتیاق و مثلاً خانم سها بهنام که ۱۴ ساله است و او را هم دستگیر کردند. در‌‌ همان شب، در‌‌ همان هفتم مهرماه در‌‌ همان ساعت ۹ شب باز مقامات دیگری با زور وارد منزل آقای فرزاد روحانی می‌شوند و به اعتراض‌های او و پسرش هیچ توجهی نمی‌کنند و دوباره آقای ارشیا روحانی و خود آقای روحانی را دستگیر می‌کنند.

شب بعد هشتم مهرماه شش نفر از این دستگیرشدگان آزاد می‌شوند، ولی در ۱۴ مهرماه مجبور می‌شوند دستگیرشدگان را با وثیقه آزاد کنند. این یک نمونه بود که در اصفهان اتفاق افتاده بود. دسامبر سال گذشته می‌بینیم در سنندج نیز باز یورش‌های هماهنگی به منازل حدوداً ۱۲ بهایی انجام می‌شود. به منازل خانواده‌های آقای نخعی و حسنخانی می‌روند و مأمورین پشت آیفون در خودشان را مأمور اداره گاز معرفی می‌کنند، ولی وقتی وارد می‌شوند، می‌گویند ما حکم بازرسی داریم و آن‌ها را بازداشت می‌کنند.

آقای نخعی به این مسئله اعتراض می‌کند، ولی با مقاومت و خشونت مأموران مواجه می‌شود. به‌هرحال این‌ها را دستگیر می‌کنند و برای بازجویی به اداره اطلاعات می‌برند. یکی از مهم‌ترین وقایع اخیر در ۱۴ فوریه بود که به منزل بیش از ۳۰ نفر بهایی در شیراز یورش بردند و ۱۱ نفر را دستگیر کردند. ازجمله آقای نیما دهقان، خانم ایشان و خانم ژینوس فلاحیان، دختربچه هشت ساله ایشان ژنا دهقان، خانم مژگان عمادی و تعداد بسیار زیاد دیگری که در‌‌ همان شب دستگیر می‌شوند. در منازل این افراد همه کتاب‌ها، عکس‌ها و کامپیوتر‌ها ضبط می‌شود."

برخی از بهاییان بازداشتی در پیوند با دانشگاه آنلاین بهاییان دستگیر شده‌اند. آنان به علت اینکه در آموزش عالی اجازه ورود ندارند، دانشگاه خود را در منازل شخصی دایر کرده‌اند. بهاییان همچنین از دریافت پروانه کار در بسیاری از مشاغل محروم هستند. علت افزایش اینفشارهاچیست؟

وجه مشترک تمام این دستگیری‌ها بهایی بودن آنهاست. یعنی کاملاً برای جامعه بهایی مشخص و محرز است که علت دستگیری این‌ها اعتقاد به دینشان است. وگرنه چرا باید یک بچه هشت ساله یا یک دخترخانم چهارده ساله یا افرادی که معمولاً زیر سن ۳۰، ۳۵ هستند، باید دستگیر شوند؟ اگر جرمی مرتکب شده‌اند، خب باید اطلاعات مربوط به آن جرم جمع‌آوری شود. چرا این‌ها آمدند کتاب‌ها و سی‌دی‌های بهایی را به عنوان مدرک گرفتند تا این‌ها را متهم کنند؟

به عبارت دیگر، متأسفانه در ایران، "بهایی بودن" خودش یک جرم محسوب می‌شود و اگر کسی کتاب بهایی یا یک سی‌دی بهایی داشته باشد، احتمالاً از آن استفاده می‌شود برای اینکه بگویند این فرد یا جاسوس اسراییل است و یا هرچیز دیگر. خلاصه از هر مدرکی استفاده می‌کنند تا آن‌ها را متهم کنند.

از سال ۲۰۰۴ تا به‌حال بیش از ۵۴۰ نفر دستگیر شده‌اند. البته تعدادی از این‌ها، حدوداً ۲۰۰ نفرشان یا با قید وثیقه آزاد شده‌اند. در جمع، الان ۱۱۰ نفر در زندان هستند.

بهاییان در هر کشوری که باشند، باید از قوانین آن کشور اطاعت کنند. در ایران هیچ استثنایی وجود ندارد و بهاییان ایران و شهروندان بهایی در ایران موظف هستند که از قوانین دولتی اطاعت کنند. جامعه بهایی نه برضد هیچ حزبی و نه بر ضد هیچ فردی قیام کرده است و نه حتی اعتراضی کرده است. در نتیجه اینکه دولت بخواهد دستگیری‌های اخبر را مربوط به انتخابات اخیر مجلس نهم بداند به نظر من کاملاً بی‌اساس خواهد بود.

در مجموع فشار‌ها بر اقلیت‌ها افزایش یافته است. آقای ندرخوانی گویا دوباره حکم اعدامشان صادر شده است. مسیحیان دیگری هم دستگیر می‌شوند و صوفی‌ها هم همینطور. در جمع به نظر می‌رسد که موجی بر ضد تمام اقلیت‌ها و به‌ویژه شهروندان بهایی به‌وجود آمده است. به جهت اینکه من تصور می‌کنم جمهوری اسلامی کاملاً از مسائل اعتقادی نوعی ترس و واهمه دارد و به خاطر همین است که به این اقلیت‌ها حمله می‌کنند برای ایجاد ارعاب و برای اینکه احتمالاً درسی باشد برای دیگران که مبادا این فکر را داشته باشند که به دین دیگری یا به یک باور دیگری بپیوندند.

از سال ۲۰۰۴بیش از پانصد نفر بهایی در ایران دستگیر شده‌اند. تعداد زندانیان بهایی در حال حاضر چقدر است؟

در ایران الان حدوداً نزدیک ۱۱۰ نفر در زندان هستند و از سال ۲۰۰۴ تا به‌حال بیش از ۵۴۰ نفر دستگیر شده‌اند. البته تعدادی از این‌ها، حدوداً ۲۰۰ نفرشان یا با قید وثیقه آزاد شده‌اند و منتظر محاکمه هستند یا برخی‌شان اصلاً محکوم شده‌اند و دوران زندانی خودشان را تمام کرده‌اند. تعدادی از این‌ها بوده‌اند که در دوره محاکمه اول بی‌گناه شناخته شدند، چون هیچ جوری نتوانستند مدرکی علیه آن‌ها ارائه دهند ولی در دادگاه تجدید نظر این حکم استرداد شده است و آن‌ها را به عنوان محکوم شناختند.

در جمع الان ۱۱۰ نفر در زندان هستند و ما خیلی نگران همین ازدیاد دستگیری‌ها در ایران هستیم. بسیاری از سازمان‌های بین‌المللی حقوق بشر مثل عفو بین‌الملل و سازمان‌های دیگر بیانیه‌های زیادی در مورد نقض حقوق بشر به ویژه نقض حقوق اقلیت‌های دینی صادر کرده‌اند و امید ما این است که چنین فشارهایی از طرف جامعه بین‌المللی و سازمان‌های حقوق بشری بتواند تخفیفی در این مسئله ایجاد کند.

آقای عبدالفتاح سلطانی از گروه "یاران" دفاع کردند. همه می‌دانند که ایشان به ۱۸ سال زندان محکوم شده‌اند. قرار است محکومیت خود را در برازجان بگذراند. صرفاً به خاطر اینکه از یک اقلیتی دفاع کرده است. تمام کسانی که یا بهایی هستند یا از آن‌ها دفاع می‌شود، به عنوان یک بهانه دستگیر می‌شوند و به آن‌ها اتهام زده می‌شود که از بیگانگان باج می‌گیرند و یا جاسوس هستند.

ایشان اساساً بهایی نیستند و صرفاً به خاطر اینکه از افراد بهایی دفاع کرده‌اند، دستگیر شده‌اند. البته اتهامات ایشان "اختلال در امنیت ملی و جاسوسی" و از این قبیل است که به همه داده می‌شود و نه فقط به بهاییان. در ایران هم اکنون هر معترضی اتهامش جاسوسی و اخلال در امنیت ملی است. ایشان به اضافه چندین وکیل دیگر مثل خانم ستوده یا وکلای دیگری که از دگرباوران، از کسانی که واقعاً به نحو دیگری می‌اندیشند دفاع کرده‌اند، همه تحت بازجویی و محاکمه یا محکومیت هستند.

سکانس‌هایی از فیلم درسا

behnam — Thu, 09 Jun 2011 22:27:24 +0000

بهمن نیروانی

ژیلا رضایی، مادر «درسا سبحانی»، با احضاریه‌ای کتبی برای روز دوشنبه ۱۶ خرداد به اداره اطلاعات ساری احضار شد.
پیش از این در تاریخ ۲۰ فروردین سال جاری، ماموران وزارت اطلاعات ساری در حالی که به زور وارد منزل پدری درسا سبحانی شده بودند، با موبایل از خواهر او که پوششی تحت عنوان حجاب بر تن نداشت فیلمبرداری کردند، به تفتیش منزل پرداختند و در نهایت حکم بازداشت درسا را به خانواده‌اش ابلاغ کردند.

خبرگزاری هرانا این واقعه را چنین توصیف می‌کند: خواهر درسا سبحانی «در ورودی منزل، در حال صحبت با همکلاسی‌اش بود و پوشش مناسبی برای مواجهه با ماموران نداشت، اما ماموران بدون آن‌که اجازه‌ پوشیدن لباس مناسب به وی بدهند، به زور وارد منزل او شدند.»

در‌‌ همان روزها، اداره اطلاعات ساری یکی از دوستان مسلمان درسا سبحانی و سارا محبوبی- از دیگر جوانان بهایی ساری- را احضار می‌کند، تا به دروغ علیه این دو جوان بهایی شکایتی مطرح کند. بازجوی اطلاعات ساری این جوان را تحت فشار قرار می‌دهد تا بگوید: «سارا و درسا، وی را بهایی کرده‌اند.»
از آن‌جا که دوست مسلمان آن‌ها زیر بار چنین شکایتی نمی‌رود، بازجوی اطلاعات شهر ساری وی را تهدید به بازداشت می‌کند.

دوست مسلمان به ماموران می‌گوید: رابطه ما بسیار شفاف و روشن است و خانواده‌های ما در جریان هستند و درسا و سارا هم هیچ‌گاه دین خودشان را برای من تبلیغ نکرده‌اند. سارا محبوبی که هم‌زمان در روز ۲۰ فروردین بازداشت شده بود، با شکایت نکرده دوست مسلمانش «تفهیم اتهام» می‌شود.

از آنجا که او مفاد این شکایت را در جلسه «تفهیم اتهام» نپذیرفته بود و هیچ نکته مبهمی نیز در پرونده‌اش وجود نداشت در نهایت بازپرس او را با قرار وثیقه آزاد می‌کند. با این حال، به خاطر فشار اداره اطلاعات بر مراجع قضایی، سارا به مدت دوهفته در بازداشت و زندان به سر می‌برد.

نحوه بازداشت «درسا سبحانی» در زمستان ۱۳۸۸ نیز قابل روایت است: بالغ بر۱۰ مامور اطلاعات سپاه برای دستگیری دختری ۲۰ ساله همراه با دو فیلمبردار از تهران به ساری اعزام می‌شوند و خارج از ساعت اداری و در نیمه‌شب برای دستگیری این جوان اقدام می‌کنند. مامورها، خانه درسا را محاصره می‌کنند و سپس به تفتیش منزل می‌پردازند و صحنه‌ای مخوف برای خانواده سبحانی به وجود می‌آورند. در این بین، پدر درسا را نیز مورد ضرب و شتم قرار می‌دهند و پس از آن که وی را با خود به مکانی نامعلومی می‌برند، او را تهدید می‌کنند که باید دخترش را تحویل دهد.

در آن روز، ماموران اطلاعات سپاه، برای دستگیری «درسا سبحانی» با خود فیلمبردار آورده بودند؛ غافل از آن‌که آغاز فیلمی ماندگار را کلید می‌زنند؛ فیلمی که داستان دختری ۲۰ ساله را روایت می‌کند که به خاطر اعتقادش به «دیانت بهایی» نه تنها از تحصیلات عالیه محروم، بلکه به خاطر رفع تبعیض تحصیلی در کشورش و دفاع از حقوق زنان و تلاش برای برابری این حقوق با مردان، روانه زندان شده است.

در زمستان سال ۸۸، درسا سبحانی از شهرستان ساری به زندان اوین منتقل می‌شود و در مجموع ۴۵ روز را در بازداشت انفرادی در بند «۲ الف» زندان اوین سپری می‌کند، تا آن‌که به قید وثیقه آزاد می‌شود.
دادگاه بدوی، وی را به یک سال حبس تعزیری به اتهام‌هایی چون «تبلیغ علیه نظام»، «عضویت در فرقه ضاله بهاییت»، «دسترسی به سایت‌های مربوط به این فرقه»، «عضویت در مجموعه فعالان»، «شرکت در نشست کمیته حق تحصیل» و «امضای کمپین یک میلیون امضا» محکوم کرد.

جالب این نکته است که آقای لاریجانی در سازمان ملل از تحصیل آزادانه بهاییان در دانشگاه‌های ایران می‌گوید، اما درسا سبحانی که خود از تحصیلات عالیه محروم شده، به خاطر شرکت در نشست «کمیته حق تحصیل» محکوم به حبس تعزیری می‌شود.

از یک‌سو، مسئولین قضایی و وزارت اطلاعات، بهایی‌ها را نه به خاطر مسائل اعتقادی، بلکه به اتهام عمومی و اولیه «تبلیغ علیه نظام» دستگیر می‌کنند و از سویی دیگر بهایی بودن و یا به‌زعم خودشان «عضویت در فرقه ضاله بهایی» را نه به عنوان عضویت در یک جامعه دینی که به عنوان یک تشکل سیاسی جرم می‌پندارند! در این میان هر چه بهایی‌ها تاکید می‌کنند که در سیاست دخالتی ندارند، بی‌فایده است.

در پیوند با جرم «عضویت در مجموعه فعالان» نیز معلوم نشده است که منظور کدام مجموعه است؟ مجموعه فعالان مذهبی، سیاسی یا حقوق بشری؟ چرا در این حکم از بردن نام فعالان حقوق بشر به طور کامل پرهیز شده است؟

فعالیت در حوزه حقوق بشر، بر اساس ماده ۴۹۹ قانون مجازات اسلامی به معنای عضویت در گروه سیاسی خاص و فعالیت برای براندازی نظام نیست که فرد فعال از دیدگاه حکومت اسلامی مستوجب مجازات و کیفر باشد.

انگار حکومت اسلامی چاره‌ای جز محکوم کردن فعالان حقوق بشر ندارد تا اقدامات ضد حقوق بشری «اطلاعات سپاه» برای جهانیان افشا و محکوم نشود.

منظور اما از جرم «ایجاد امکان دسترسی به سایت‌های مربوط به این فرقه» چیست؟ گیریم این اتهام درست باشد. آیا اگر مسلمانی در کشوری غیر مسلمان زندگی کند و امکان دسترسی به سایت «الشیعه» را برای شیعیان مهیا سازد، از منظر اسلام مستحق مجازات است؟ مگر حضرت علی (ع) به فرزند خویش نصیحت نکرده بود که آن‌چه برای خود نمی‌پسندی برای دیگران هم مپسند؟
از آنجا که همه سایت‌های بهایی در ایران فیلتر هستند، آیا به اعتقاد قاضی برای دسترسی به این سایت‌ها درسا نرم‌افزارفیلترشکن در اختیار دوستانش قرار می‌داده؟

این چه فیلترشکنی بوده که تنها راه دستیابی به سایت‌های بهایی را تسهیل می‌کرده، ولی هنوز در اختیار بهاییان قرار نگرفته است؟ چنین فیلترشکنی که وجود ندارد، اما اگر با فیلترشکنی «امکان دستیابی به سایت‌های بهایی» وجود داشته باشد، می‌توان به سایت‌های سیاسی هم سری زد. پس قاضی از کجا فهمیده که دوستان درسا با این فیلترشکن تنها به سایت‌های بهای سر می‌زدند و یا درسا به نیت بازدید ازسایت‌های بهایی، این فیلترشکن را در اختیار آنان قرار داده است؟

آیا قاضی پرونده اگر ذره‌ای با اینترنت و فضای مجازی آشنایی داشت، چنین حکمی صادر می‌کرد؟
چطور می‌توان با بیان یک اتهام کلی و پر از ابهام، اقدام به قضاوت و صدور حکم کرد؟ آیا نمی‌توان این مسئله را طرح کرد که وقتی یک قاضی با وجود عدم شناخت به شبکه جهانی اینترنت، حکم صادر می‌کند، می‌تواند بدون آگاهی از باورهای بهایی، اعتقاد به این آیین را نیز جرم تلقی کند؟ با این حساب آیا نمی‌توان چنین نتیجه‌گیری کرد که قاضی بدون هیچ شناختی نسبت به ماهیت «کمیته حق تحصیل» مشارکت در آن را جرم دانسته است؟

قاضی امضای تومار «کمپین یک میلیون امضا» را نیز یکی از جرایم «درسا سبحانی» معرفی کرده است، اما معلوم نیست چگونه امضای کمپین را می‌توان اثبات کرد؟ به علاوه کمپین «یک میلیون امضا» تا مدت‌ها از طرف حکومت غیر قانونی معرفی نشده بود و فعالیت در آن اقدامی صرفاً «مدنی» به حساب می‌آمد.
قانون «عطف به ما سبق» نمی‌شود؛ همانطور که پیامبر اسلام پیش از نزول آیه حرمت شراب، مسلمانان را به خاطر نوشیدن شراب مجازات نکرد.

این اسلامی و قانونی نیست که جوانان این مرز و بوم، به خاطر فعالیت‌های مدنی خود پیش از اعلام غیر قانونی بودن آن فعالیت‌ مجازات شوند. در این مختصر فرصت پرداختن به این موضوع نیست که آیا اساساً «غیر قانونی» اعلام کردن فعالیت کمپین یک میلیون امضا، خود امری قانونی است یا خیر؟

اجرای حکم یک سال حبس تعزیری درسا سبحانی در دادگاه تجدید نظر به مدت پنج سال به تعلیق درآمد. اتهام‌های درسا آن قدر مبهم و کلی هستند که تمامی فعالیت‌های هر انسانی را می‌تواند در بربگیرد. اتهام‌هایی بی‌پایه و اساس که در لوای «تبلیغ علیه نظام» سعی می‌کند هر لحظه امکان بازداشت مجدد به خاطر هر فعالیت مشروعی را فراهم آورد.

واقعیت این است که مقامات قضایی ایران قصد دارند بدین طریق، فعالان مدنی را خاموش کنند. «تبلیغ علیه نظام» و «عضویت در گروه‌های برانداز نظام»، اتهام‌هایی پر طمطراق هستند که در جلسات بازجویی بهایی‌ها، به یک‌سری پرسش‌های عقیدتی مانند شرکت در ضیافت، شرکت در جلسات تذکر، یا عضویت در فیس‌بوک و امضای کمپین یک میلیون امضا ختم می‌شود!

به اصل خبر برمی‌گردم: «ماموران سپس حکم بازداشت درسا سبحانی را به خانواده‌اش ابلاغ می‌کنند و با آن‌که نامبرده در مسافرت بوده است، در ‌‌‌نهایت بی‌احترامی به تفتیش منزل او پرداخته که پس از ضبط لپ تاب، کیس کامپیو‌تر و تعدادی سی دی محل را ترک می‌کنند.»
به واقع در میان کتاب‌ها و تصاویر مذهبی بهاییان، چه چیز خطرناکی را می‌توان پیدا کرد که این‌چنین به تفتیش و جمع‌آوری آنها می‌پردازند؟

کجای قانون اساسی ایران، نگهداری کتاب‌های مذهبی و اعتقادی را برای استفاده فردی منع کرده است؟ چرا باید تصویر پیشوای مذهبی بهاییان -عبدالبهاء- در حین تفتیش منزل در ‌‌نهایت بی‌احترامی از قاب‌عکس خارج، توسط مامورین ضبط و یا در مواردی نیز مچاله و تکه تکه شود؟

مبنای تعالیم بهایی، وحدت عالم انسانی و احترام به همه انبیای الهی است. در این کتاب‌ها چه تعلیم دیگری وجود دارد که «امنیت ملی» را به خطر می‌اندازد یا می‌توان از آن به جهت «تبلیغ علیه نظام» استفاده کرد؟
مگر جز این است که در همین کتاب‌های بهایی از بهاییان خواسته شده است که نیک‌خواه ملت و دولت باشند و تا آن‌جا که مغایر باورهای عمیق‌شان نیست، تابع حکومت و دولت در هر کجای دنیا باشند که هستند؟
مگر طبق اصل ۲۳ قانون اساسی ایران«تفتیش عقاید» ممنوع نشده‌ است؟ پس چرا باید به بهانه «تبلیغ علیه نظام» یا هر اتهام دیگری، عقاید بهایی‌ها تفتیش شود؟ چرا کتاب‌های مذهبی آن‌ها ضبط می‌شود و نسبت به تصاویر پیشوایان مذهبی آن‌ها بی‌احترامی می‌شود.

بار نخست که مأمورین اطلاعات سپاه اقدام به دستگیری درسا کردند وی در سفر بود و به همین دلیل نتواستند به طور مستقیم از نقش اول این فیلم تست بگیرند. اگر چه همزمان با درسا، «نوید خانجانی»، «ایقان شهیدی» و «سما نورانی» نیز دستگیر شدند و از همه آن‌ها خواسته شد که در اعتراف‌های تلویزیونی ایفای نقش کنند. هیچکدام اما زیر بار نرفتند و پیشنهادهای مطرح شده را نپذیرفتند که برای تطمیع و یا ترساندن آن‌ها بود.

یورش مأمورین در بار دوم نیز به منزل آقای سبحانی ناموفق بود. به نظر قرار بود این سکانس دوباره گرفته شود، تا خود درسا نیز در صحنه حضور داشته باشد!

اداره اطلاعات ساری، مسئولیت انجام این ماموریت را بر عهده گرفت، اما باز هم این سکانس ناتمام ماند. چراکه بیشتر از شش‌ماه بود که درسا سبحانی در ساری زندگی نمی‌کرد و تنها برای گذراندن ایام عید به ساری بازگشته بود و پس از تعطیلات هم دوباره آن‌جا را ترک کرد.

در عوض مأموران اطلاعات ساری از خواهر درسا که در منزل تنها بود و پوشش مناسب خانه را در بر داشت با گوشی موبایل‌شان فیلم می‌گیرند. آن‌ها در برابر اصرار خواهر درسا برای این‌که چند دقیقه بعد وارد خانه شوند، هیچ درنگی نمی‌کنند و به زور وارد منزل می‌شوند. آیا مأموران اطلاعات نباید به خواهر درسا فرصت می‌دادند تا با پوشش مناسب در برابر آن‌ها حاضر شود؟ آیا تا به حال شده است که بهایی‌های ساری در برابر احضار قانونی مسئولان اطلاعات این شهر سرباز زنند؟

اگر مأموران نگران فرار درسا سبحانی در این مدت بودند، علت فیلمبرداری از خواهر او آن‌هم با دوربین شخصی- که عملی نه تنها غیر قانونی که غیراخلاقی نیز است- چه بوده است؟

گاه فکر می‌کنم آیندگان چگونه ظلم‌های برخی مسئولین نظام جمهوری اسلامی ایران را به تصویر خواهند کشید؟ نگران بازجویی‌ها نیستم، زیرا می‌دانم برای آیندگان به‌قدر کافی فیلم و تصویر از جلسات مخوف بازجویی به جا خواهد ماند. نسبت به اقدامات خانواده‌های زندانیان سیاسی و عقیدتی نیز در جهت احقاق حقوق شهروندی بستگان دربندشان نیز جای نگرانی نیست. می‌ماند لحظات بازداشت که زحمت این بخش را نیز خود مسئولان اطلاعات با موبایل‌های شخصی برعهده گرفتند.

فیلم «درسا» با برداشت سکانس اول توسط مسئولین اطلاعات کلید خورد! امیدوارم مسئولین اطلاعات دریابند که قرار نیست درسا در فیلمی که فیلمنامه‌اش را آن‌ها می‌نویسند، بازی کند.
ادامه فیلم «درسا» در آینده‌ای نه چندان دور ساخته خواهد شد و فیلمنامه‌اش را جوانانی خواهند نوشت که طعم شیرین «حقوق شهروندی» را چشیده‌اند و زنانی در ساخت آن شریک و سهیم خواهند بود که از حقوق برابر با مردان بهره‌مند هستند.

در همین زمینه:

ایمان و امید
افزایش فشار بر دانشگاه آزاد بهاییان
بهایی‌ستیزی از حجتیه می‌آید!
نمی‌توانم درس نخوانم!
جوانان بهایی از حق تحصیل محرومند

ایمان و امید

behnam — Tue, 31 May 2011 11:41:40 +0000

سهراب احمری

برگردان:

م. ایروانی

سهراب احمری*- زمستان گذشته، زمانی که با شکوفه‏های درخت‌ها، «بهار عربی» به گل نشسته بود، من مشغول ویرایش مجموعه‏ای از مقالات نوشته شده توسط معترضان خاورمیانه‏ای بودم. تجربه‌ای بسیار الهام‏بخش بود.

این مقالات که در فاصله سال‌های ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۰ به نگارش درآمده بودند، در حاشیه رویدادهای امروز مناطقی نظیر تونس، قاهره، منامه، درعا و بن‌غازی به نوعی «پیشگویانه» به نظر می‌رسند. در این مجموعه ده‏ها مرد و زن جوان از سرتاسر منطقه آرزوهای خود درباره فردایی آزاد را به تصویر کشیده بودند؛ آن هم در زمانی که هنوز اقتدار دیکتاتوری‏ها، ویژگی فردای دنیای عرب به شمار می‏رفت.

در این میان، ویرایش مقالاتی که از سرزمین مادری من ایران گردآوری شده ‌بودند برایم بسیار دردناک بود؛ سرزمینی که رژیم سرکوبگر آن دوسال پیش اعتراض‌های مردمی را با خشونت تمام سرکوب کرده بود. بر من هیچکدام از آن مطالب به اندازه نامه‏ای که یک دختر ایرانی نوشته بود، تاثیرگذار نبود؛ دختری که خود را تنها با دو حرف «ت. ت» معرفی کرده بود، تا زندگی مخاطره‌آمیزش، پرخطرتر نشود.

«ت. ت» یکی از اعضای اقلیت دینی بهاییان است. آیین بهایی که در قرن نوزدهم تاسیس شده، مدعی است که همه ادیان به گونه‏ای مساوی آسمانی هستند. از همان زمان بهاییان در ایران و خاورمیانه مورد آزار و تعقیب قرار گرفتند.

رژیم کنونی ایران نیز به گونه‌ای خاص از این دین وحشت دارد. نخست به این دلیل که ظهور پیامبر بهاییان پس از ظهور پیامبر مسلمانان است؛ پیامبری که بنا بر نظر عالمان اسلامی آخرین پیامبر خدا است. دوم به این بهانه که برخی از مکان‏های مقدس بهاییان در اسرائیل امروز قرار دارد.

تبعیض علیه ایرانیان بهایی در قانون اساسی و قوانین عمومی جمهوری اسلامی مورد تایید و تاکید قرار گرفته است. روحانیون با باور این‌که بهائیت جنبشی سیاسی بوده و برای تخریب اسلام به وجود آمده‏ است، از شناسایی رسمی آن‌ سرباز می‏زنند.

رهبران بهایی به طور دایم مورد آزار و اذیت قرار می‌گیرند و خودسرانه بازداشت می‏شوند. بهاییان همچنین از دسترسی به نظام آموزش عالی کشور نیز محرومند و این بی‌رحمانه‏ترین جنبه رفتار حکومت با اقلیتی به شمار می‏رود که برای تحصیل و آموزش، اهمیت و اعتبار فوق‏العاده‏ای قایلند.

«ت. ت» در نوشته خود به تاثیر این سیاست بدخواهانه بر زندگی جوانان بهایی ایران چون خود او می‏پردازد. او از چشیدن حس تلخ یاس در دوران تحصیل راهنمایی‏ خود می‏نویسد؛ وقتی که موفق به کسب مقام اول المپیاد زبان عربی می‏شود؛ موفقیتی که البته به حذف او از مرحله بعدی رقابت المپیاد در سطح کشوری می‏انجامد.

او همچنین به خاطر می‏آورد که چگونه معلم کلاس سوم، خواهرش را تنها به دلیل بهایی بودن از کلاس درس اخراج می‏کند تا این‌که بالاخره معلم دیگری پس از این‌که او در مسابقات علمی محلی مقام به دست می‏آورد، او را در کلاس خود می‏پذیرد.

درد آورترین بخش این نامه، آنجا آغاز می‏شود که دانش‏آموز بسیار کوشایی به نام «ژینوس»، که از دوستان خانوادگی نویسنده نامه و از او نیز بزرگ‌تر بوده است، موفق به دریافت کارت کنکور می‌شود؛ یعنی امکانی که به‌ندرت ممکن است برای یک بهایی پیش بیاید، اما روز کنکور، مسئول امتحان کارتش را جلوی چشمان او پاره پاره می‏کند!

«ت. ت» که با مخفی نگاه داشتن هویتش سعی در حفاظت از خود دارد، رهبران روحانی ایران را به‌طور مستقیم مورد خطاب قرار می‏دهد که: «چرا یک بهایی نباید تحصیل کند؟ هم‌کیشان من چه کرده‏اند که سزاوار چنین رفتاری هستند؟ چرا پیروان آیینی که همه را برابر می‏دانند و به همه دوست داشتن را توصیه می‏کنند، باید سزاوار چنین محدودیت‏هایی باشند؟» او نامه خود را با این امید که روزی علی‏رغم همه مشکلات موفق به ادامه تحصیلات خود شود به پایان می‏برد.

امروز به نظر می‏رسد که آرزوی «ت. ت» حتی بیش از گذشته دور از انتظار است. اوایل هفته پیش مقامات ایرانی به شکل هماهنگ به خانه ۳۰ نفر از کارکنان ارشد موسسه آموزش عالی بهاییان (BIHE) در چهار شهر ایران یورش بردند. موسسه آموزش عالی بهاییان، موسسه‏ای است که جامعه بهایی در خفا و برای رفع نیاز جوانان بهایی که از حضور در دانشگاه‏ها محروم شده بودند، ایجاد کرده و به ارایه دروس مکاتبه‌ای و آن‏لاین می‏پردازد.

محل این دانشگاه در اوایل دهه ۲۰۰۰ میلادی توسط حکومت اسلامی تعطیل شد و از آن پس در واقع در ده‏ها خانه برگزار شد؛ خانه‏هایی که حکم سالن‏های تدریس و بخش‏های اداری این دانشگاه را داشتند.
هرچند مدارک این موسسه دارای اعتبار بین‏المللی کامل نیست، ولی به یمن نظام آکادمیک منضبط این موسسه خصوصی و کمک هم‌کیش‌های بهایی خود در آمریکای شمالی و اروپا، برخی از دانشجویان آن توانسته‏اند تحصیلات تکمیلی خود را در برگزیده‏ترین دانشگاه‏های غرب با موفقیت ادامه دهند.

با این حال به نظر می‏رسد حتی همین فرصت بسیار ناچیز نیز برای بهاییان ایرانی از نظر روحانیون بی‏بصیرت، زیادی و بیش از اندازه است. زیرا به تازگی این موسسه را متهم می‏کنند که از شبکه خود برای جاسوسی علیه ایران استفاده می‏‌کنند.

انگیزه اصلی آنها، در واقع حذفِ آرام و بی‏صدای پیروان دینی اقلیت است که تاکید آن بر کثرت‏گرایی و همبستگی میان ادیان است. آنها- به این طریق- استبداد مذهبی حکومت‏شان را به سخره گرفته‌اند. با این وجود می‏توان در موفقیت تلاش‏های روحانیون حاکم در ایران تردید کرد؛ هم به این دلیل که اکثریت مسلمان ایران به سیاست «تفرقه بینداز و حکومت کن» دولت واقف شده‏اند و هم به این دلیل که بهاییان، توانایی خود را در مقاومتی سازنده در برابر فشارهای حکومت به نمایش گذاشته‏اند. همانطور که «ت. ت» نوشته بود: «آنجا که ایمان هست، امید هرگز نمی‏میرد.»

پی‌نوشت:

*توضبح مترجم: سهراب احمری، از ویراستاران مجموعه « Re-Orien» است. این کتاب مجموعه‌ای از مقالات جوانان منتقد و طرفدار اصلاحات اجتماعی خاورمیانه را دربر گرفته است و به زودی توسط انتشارات پالگریو (Palgrave) منتشر خواهد شد. آقای احمری همچنین از نویسندگان کتاب «مردم دوباره تجهیز شده: جنبش سبز و مبارزه برای آینده ایران» است.

در همین زمینه:

افزایش فشار بر دانشگاه آزاد بهاییان

بهایی‌ستیزی از حجتیه می‌آید!

نمی‌توانم درس نخوانم!

جوانان بهایی از حق تحصیل محرومند

بهایی‌ستیزی از حجتیه می‌آید

behnam — Fri, 27 May 2011 12:41:23 +0000

در گفت‌وگو با «مهناز پراکند» وکیل دادگستری

آسیه امینی

آسیه امینی- دوستی داشتم از یکی از اقلیت‌های مذهبی. سال‌ها پیش، در یک روز بارانی با هم در خیابان‌های تهران قدم می‌زدیم. چتر او بالای سر هردوی‌مان بود. ساکت بود و حرف نمی‌زد.
پرسیدم: ساکتی؟! گفت: باران را دوست ندارم. باران همیشه برای من یادآور تحقیر و نفرت است؛ وقتی به دبستان می‌رفتم. روزهای بارانی، معلم نیمکتِ مرا از بقیه بچه‌ها جدا می‌کرد. نگران بود که وقتی بدن من خیس است بچه‌ها نجس شوند.

این خاطره، واقعیت اقلیت‌های مذهبی در کشور ما است.
در سال‌های اخیر، بار‌ها و بار‌ها خبرهای دستگیری، بازداشت، ویران کردن خانه‌ها و حتی گورستان‌ها، اخراج بهاییان از خانه و کاشانه‌شان، در لابه‌لای خبرهای دیگر نقض حقوق انسانی، از کشورمان مخابره شده است. آخرین خبر از دستگیری کسانی حکایت کرد که به دنبال جلوگیری از ادامه تحصیل بهاییان، به فراگیری علم در خانه و از راه دور می‌پرداختند.

تلاش داشته‌ام تا در گفت‌وگو با «مهناز پراکند» که وکالت هفت تن از سران بهایی در ایران را به عهده داشته، از وضعیت آنها در کشور و نیز از حقوق بهاییان در قانون، به عنوان یک انسان و یک ایرانی بپرسم.

شما وکیل پرونده سران بهایی بوده‌اید؛ لطفاً درباره آخرین وضعیت این پرونده برای ما بگویید.

مهناز پراکند: من به همراه سه ‌تن از همکارانم یعنی خانم شیرین عبادی و آقایان عبدالفتاح سلطانی و هادی اسماعیل‌زاده وکالت پرونده هفت‌تن از سران بهایی (موسوم به گروه یاران ایران) را به عهده داشتیم.

آخرین اطلاعاتی که از پرونده‌شان داریم این است که حکم ۱۰ سال زندانی که از دادگاه تجدید نظر صادر شده بود، به سبب اعاده دادرسی توسط دادستان کل کشور به دادگاه «هم‌عرض» تجدید نظر ارسال و تبدیل شده به‌‌ همان حکم ۲۰ سال زندان دادگاه بدوی.

اما با توجه به اینکه این حکم هیچگاه به ما ابلاغ نشد و امکان مطالعه پرونده را پیدا نکردیم، از دلایل دادستان کل کشور و استنادات ایشان برای «اعاده دادرسی» و همچنین از استدلال قضات دادگاه تجدیدنظر اطلاعی نداریم که به چه دلیل حکم ۱۰ سال زندانی که قبلاً صادر شده بود، تبدیل شده به ۲۰ سال زندان. ظاهراً چنین به ‌نظر می‌رسد که آقای دادستان به کمیت حکم و میزان محکومیت اعتراض داشته است، نه به کیفیت آن و این امر خلاف کلیه موازین قانونی و مقررات ناظر به اعاده دادرسی است.

آیا از نظر قانونی این امر امکانپذیر است که دادگاه تجدید نظر میزان حکم را افزایش دهد؟

با توجه به صراحت ماده ۲۵۸ قانون آئین دادرسی کیفری، دادگاه تجدید نظر نمی‌تواند مجازات تعزیری مقرر در حکم بدوی را تشدید کند. مگر در مواردی که مجازات مقرر در حکم بدوی کمتر از حداقل میزانی باشد که قانون مقرر داشته است و این امر مورد اعتراض شاکیِ تجدید نظرخواه قرار گیرد.

در مورد پرونده گروه «یاران ایران»، این مسئله نمی‌توانست مصداق داشته باشد؛ چرا که اولاً مجازات مقرر در حکم بدوی برای آنان به میزان حداکثر مجازات مقرر در قانون بوده است. ثانیاً این گروه، در پرونده موضوع بحث، شاکی خصوصی نداشتند که به‌فرض انطباق با ماده ۲۵۸ حق اعتراض داشته باشند.

شما از گروهی به اسم «یاران ایران» نام بردید. ممکن است درباره این گروه بیشتر توضیح دهید؟

«یاران ایران» درواقع شامل هفت‌نفر می‌شد که عضو محفل ملی بهاییان در ایران بودند. این‌ها به طور موقت از طرف «بیت‌العدل بهاییان» تعیین شده بودند تا به رتق و فتق امور بهاییان در ایران رسیدگی کنند؛ اموری مثل احوال شخصیه، مسائل تحصیلی، ازدواج و طلاق و...

تاجایی که می‌دانم بهاییان ایران از حقوق اجتماعی و سیاسی برخوردار نیستند. این محفل چگونه می‌تواند در شرایطی که از نظر قانونی مشروعیت ندارد، به فعالیتش ادامه دهد؟ به‌طور مثال وقتی در مورد حق ازدواج و طلاق حرف می‌زنیم، این روابط حتی اگر در یک جامعه کوچک‌تر مثل جامعه بهاییان به آنها داده شود، در آن جامعه بزرگ‌تر یعنی جامعه ایرانی چگونه قانونی می‌شود؟ چون افراد در جزیره که زندگی نمی‌کنند. آنها نیازمند تایید شدن از طرف اداره‌ها و مراکز رسمی هستند.

طبق قانون اساسی و نیز قوانین عادی، از جمله میثاقین بین‌المللی که سال‌ها است جزو قوانین عادی ایران محسوب می‌شوند، اقلیت‌های مذهبی و دینی در «احوال شخصیه» تابع قوانین خودشان هستند. هموطنان مسلمان سنی و همینطور هموطنان مسیحی، یهودی، زرتشتی و بهایی و همه کسانی که دینی جز اسلام و مذهبی جز شیعه دارند، تابع مقررات خودشان هستند. محفل ملی بهاییان در ایران، درست است که در کل، تابع قوانین ایران است، ولی در احوال شخصیه مثل تقسیم ارث، جاری کردن صیغه ازدواج و طلاق، قواعد خودشان را دارند و آن را اجرا می‌کنند.

ولی در قانون از اقلیت‌های دینی و مذهبی قانونی نام برده شده که در آن نامی از بهاییان نیست؛ یعنی درواقع قانون، این اقلیت را به طور رسمی نپذیرفته است.

در قانون اساسی از سه اقلیت دینی مسیحی، یهودی و زرتشتی به عنوان ادیان رسمی نام برده شده، ولی هیچگاه در هیچ قانونی نیامده که افراد ادیان دیگر مثل بهایی حق زندگی و اجرای مقررات شرعی خودشان را ندارند.

ولی از حقوق اجتماعی محرومند؟

بله، درعمل محروم شده‌اند، اما همانطور که قبلاً نیز اشاره کردم طبق قانون اساسی و بر اساس اعلامیه جهانی حقوق بشر و میثاقین بین‌المللی، همه افراد کشور از حقوق مساوی برخورداند.

اتهام سران بهایی چیست؟

پنج اتهام به آنها وارد شد؛ در مرحله اول «تبلیغ علیه نظام» از طریق تبلیغ بهاییت مطرح شد؛ ولی بعد، ارتباط با بیگانگان را نیز به آنها نسبت دادند. در واقع اتهامی که به آنها منتسب شد «جاسوسی» بود. همچنین تشکیل گروه و اداره آن، با هدف اقدام علیه امنیت ملی انجام شد؛ اجتماع و تبانی به قصد اقدام علیه امنیت ملی و محاربه و افساد فی‌الارض.

البته در مورد اتهام آخر، یکی از دادیاران دادگاه انقلاب به نام آقای حیدری‌فر، بعد از صدور قرار مجرمیت، وقتی پرونده برای اظهار نظر می‌رود زیر دست‌شان، استفتایی از آیت‌الله مکارم شیرازی می‌کند مبنی براین‌که که اگر بهاییان برای دین‌شان تبلیغ کنند، حکم آنها چیست؟ آیت‌الله مکارم هم پاسخ داده‌اند که چنانچه تلاش مستمر داشته باشند و خلاف اسلام باشد، در حکم محارب و مفسد فی‌الارض هستند.بر اساس این استفتا بود که اتهام جدید «محاربه» و «فساد فی‌الارض» هم به اتهام‌های قبلی اضافه شد.

براساس گفته‌های بهاییان، دین آنها مخالف با اسلام نیست. آیا مدرکی در این خصوص، یعنی محاربه در میان است؟

اتفاقاً این موضوع را موکلان من هم در دادگاه مطرح کردند که بر اساس اعتقادات دیانت بهایی، آنها کلیه ادیان قبل از اسلام و اسلام را قبول دارند و حضرت محمد را به عنوان پیامبر خدا و قرآن را به عنوان کتاب مقدس قبول دارند و هیچگونه مخالفتی با اسلام ندارند. متاسفانه استدلالی که در کیفرخواست و قرار مجرمیت عنوان شده خلاف این ادعا بود.

به گفته شما یکی دیگر از اتهام‌های وارده در این پرونده، ارتباط با بیگانگان و به تعبیری «جاسوسی» است. این اتهام بر چه اساسی وارد شده و بهاییان طبق این اتهام از چه چیزی و برای چه کسانی جاسوسی می‌کرده‌اند؟

آن‌چه مبنای انتساب این اتهام به موکلان من بود، مربوط به دیدار آنها با نمایندگان سازمان ملل یا چند تن از سفرای کشورهای اروپایی یا استرالیا و کانادا می‌شد. این دیدار‌ها صرفاً در جهت احقاق حقوق و رفع مشکلات بهاییان بود؛ از جمله این مشکلات، مسئله عدم صدور گذرنامه و نیز محرومیت از تحصیل فرزندان بهایی بود. عنوان شدن این مسائل در پرونده سران بهایی، به عنوان «جاسوسی» تلقی شده است.

آیا اطلاع دارید چه تعداد بهایی در ایران زندگی می‌کنند و برخوردهای این چنینی با بهاییان ایران یا بهایی‌ستیزی از چه هنگام شروع شد؟

من به شخصه آمار دقیقی از تعداد بهابیان ایران ندارم. به این دلیل که من فقط به لحاظ حقوقی وکالت آنها را در دادگاه به عهده داشته‌ام. اطلاعاتی که من در این موارد دارم به اطلاعاتی برمی‌گردد که در خلال دفاع حقوقی از آنها از خودشان کسب کرده‌ام یا برای دفاع، ناچار به بررسی و تحقیق بیشتر شده‌ام. بر اساس گفته‌های خود بهاییان، ۳۰۰ هزار بهایی در ایران زندگی می‌کنند.

برخورد با بهاییان فقط به بعد از انقلاب برنمی‌گردد. قبل از انقلاب هم گاهی با آنها برخورد‌های خصومت‌باری شده است، اما بعد از انقلاب برخورد با بهاییان خیلی شدید‌تر و خشن‌تر شد. به نحوی که بعد از انقلاب سه گروه از اعضای محفل بهاییان را دستگیر و اعدام کردند.

در چه سالی؟

در سال‌های دهه ۱۳۶۰ حدود ۲۰۰ بهایی اعدام شدند. در سال‌های اخیر نیز برخورد با بهاییان شدت پیدا کرده است؛ ازجمله این‌که دانشجویان بهایی را از دانشگاه اخراج می‌کنند یا اجازه ادامه تحصیل به آنها نمی‌دهند. حتی از ادامه تحصیل دانش‌آموزان بهایی در مدارس جلوگیری می‌شود.

جالب است که بگویم بهاییان برای جلوگیری از سرخوردگی بچه‌های خود و کسب دانش و علوم دانشگاهی، در ایران دست به ابتکار جالبی زده‌اند و به هزینه خود در خانه‌های‌شان به تدریس دروس دانشگاهی برای جوانان محروم از تحصیل خود می‌پردازند که متاسفانه یکی از مواردی که در کیفرخواست به عنوان عمل مجرمانه به آن اشاره شده بود همین مسئله ساده است که هیچ منع قانونی هم ندارد. دستگیری، بازداشت و صدور احکام سنگین را هم که درباره‌اش پیشتر حرف زدیم.

از آنجا که شنیده می‌شود بهاییت یک دین غیر سیاسی است و خود بهایی‌ها هم مدعی‌اند که فعالیت سیاسی ندارند. علت این برخوردها‌ چیست؟ آیا در گفتار و رفتار بهاییان تناقضی وجود دارد؟ یا قرار گرفتن «بیت‌العدل» بهاییان در اسراییل این توهم را ایجاد کرده که آنها از سوی این کشور حمایت می‌شوند؟ یا دلیل دیگری وجود دارد؟

به نظر من، این خصومت بیشتر یک توهم است و حتی فقط توهم هم نیست؛ برخورد با بهاییان از پیش از انقلاب هم بوده. بهاییان دو مسئله را در اعتقادات‌شان مطرح می‌کنند و به آن پایبندند. یکی این که تابع قواعد حکومت‌هایی هستند که تحت قوانین آنها زندگی می‌کنند. دوم این‌که فعالیت سیاسی ندارند.

این‌که بهاییان در مسائل سیاسی دخالت نمی‌کنند یعنی چه؟ مثلاً رای نمی‌دهند؟

خیر، بلکه به این معنی است که کار و فعالیت حزبی و فعالیت‌های سیاسی نمی‌کنند و بر تصمیم‌گیری‌های سیاسی جامعه دخالتی ندارند.

آیا به نظر شما بهایی‌ستیزی یک مسئله حکومتی در ایران است یا اینکه یک مسئله اعتقادی است و مردم هم به نوعی بهایی‌ستیزهستند؟

تاجایی که من می‌دانم بهایی‌ستیزی در مردم وجود ندارد. این بهایی‌ستیزی در نحوه برخورد حکومت دیده می‌شود. برخورد مردم - اگر برخوردی هم باشد- بیشتر پرهیز از رابطه به خاطر ترس است. شاید از این جهت که می‌ترسند خودشان هم مورد اتهام قرار گیرند. یا درواقع هراسی است که به دلیل تبلیغات حکومت ایجاد شده. البته در سال‌های اخیر برخوردهای شدید حکومت اتفاقاً نتیجه عکس داده و من بسیار دیده و شنیده‌ام که مردم با بهاییان احساس همدلی و همراهی و همدردی بیشتری کرده‌اند.

درواقع بهایی‌ستیزی در دیدگاهی وجود دارد که از دل «انجمن حجتیه» بروز کرد. این انجمن از پیش از انقلاب هم در همین راستا فعالیت می‌کرد، اما برخی از پیروان این دیدگاه در حال حاضر در راس امور و در حکومت حضور دارند و برای همین است که مقابله با بهاییان شدت گرفته. بنابراین من می‌توانم نتیجه بگیرم که بهایی‌ستیزی در مردم وجود ندارد، بلکه این امر ناشی از یک دیدگاه افراطی است که به قدرت و سیاست نیز ربط پیدا کرده است.

بهایی‌ستیزی حکومت، آیا فقط شامل سران بهاییان و اعضای محفل ملی است یا همه افراد این دین را به نوعی تهدید می‌کند؟

من قبل از پاسخ، توضیح بدهم که بعد از دستگیری سران بهایی در ایران، دادستان کشور در اطلاعیه‌ای، «محفل ملی بهاییان ایران» را غیر قانونی اعلام کردند. هر چند که دادستان کل کشور در مقامی نیست که مطابق قانون، حق داشته باشد گروه یا تشکیلاتی را قانونی یا غیر قانونی اعلام کند، اما از آنجایی که بهاییان تابع قوانین حکومت‌های‌شان هستند، برای اثبات صداقت خود و بر اساس همین اعلام دادستان کل، اعضای محفل ملی در زندان اعلام انحلال کردند. یعنی در واقع الان در ایران «محفل ملی» وجود ندارد.

اما در مورد سئوال شما: برخورد حکومت با بهاییان، شامل همه آنها اعم از روستاییان، دانشجویان و افرادی در سنین و مشاغل مختلف می‌شود؛ به دانشگاه‌های‌شان حمله می‌شود، خانه‌ها و گورستان‌های‌شان تخریب می‌شود. در چندسال اخیر تعداد زیادی از جوان‌های بهایی دستگیر شدند و تعداد زیادی از بهاییان ناچار به ترک وطن شده‌اند. احکام سنگینی مثل ۱۲ سال زندان برای کسانی مثل آقای نوید خانجانی صادر شده است. حداقل حکمی که برای بهاییان صادر شده بر اساس اتهام «تبلیغ علیه نظام» یک سال زندان بوده است. بنابراین دامنه این برخورد‌ها، همه آنها را در برمی‌گیرد.

با توجه به این‌که به گفته شما اعضای محفل ملی بهاییان اعلام انحلال کرده‌اند، در حال حاضر امور شخصی مردم این دین چگونه انجام می‌شود؟ اموری مثل‌‌ همان ازدواج و ارث و...

در عمل دینداران بهایی، مدیرانی را که بتوانند این امور را برای آنها انجام دهند و به نوعی مسائل‌شان را تدبیر کنند در دسترس خود ندارند و در واقع خودشان مسائل‌شان را رفع می‌کنند.

آیا نهادهای بین‌المللی، مثل سازمان ملل توانسته‌اند برای حل معضل حقوق بهاییان به نتیجه‌ای برسند؟
به نظر من خیر. ارتباطات با دولت ایران در این مورد خاص باید بیشتر بشود تا از شدت این فشار‌ها کاسته شود.

آیا نکته‌ای مانده که بخواهید اضافه کنید؟

امیدوارم که مسئولان قوه قضاییه توجه بیشتری به این امر داشته باشند که یکی از حقوق اولیه هر متهم و محکومی، آگاهی از دلایل اتهام یا محکومیت خودش است و این امر محقق نمی‌شود مگر این‌که این دلایل به صورت کتبی و با تسلیم یک نسخه از رای دادگاه، به آنها ابلاغ شود. متاسفانه تاکنون، دست کم در مورد متهمان و محکومان دادگاه‌های انقلاب اینگونه عمل نشده است. تقاضایم این است که یک نسخه از «دادنامه» صادره علیه موکلان من در اختیارشان قرار بگیرد تا آنها هم بتوانند هرگونه اقدام قانونی که لازم است را انجام دهند. به امید آزادی همه زندانیان سیاسی.

در همین زمینه:

نمی‌توانم درس نخوانم!

جوانان بهایی از حق تحصیل محرومند

نمی‌توانم درس نخوانم!

behnam — Wed, 25 May 2011 16:06:43 +0000

امید شاد

امیدشاد: سال ۱۳۵۷ مانند دیگر بهاییان ایران از محل کارم اخراج شدم. در سال ۱۳۵۸ نیز به همراه سایر دانشجویان بهایی از دانشگاه به علت بهایی بودن اخراج شدم. سال ۱۳۶۲ با همسر، خواهر و چندنفر از فامیل به خیل هزاران بهایی زندانی در سال‌های اول انقلاب پیوستم و سه‌سال زندانی شدم.

چندتن از عزیزان خانواده‌ام جزو بیش از ۲۰۰ نفری بودند که به دست جمهوری اسلامی ایران به جرم «بهایی بودن» شهید شدند. پس از آزادی از زندان و ورود به زندانِ بیرون، ده‌ها بار به اداره اطلاعات احضار و بازجویی‌های تکراری و ایذایی شدم.

کم‌کم فرزندانم بزرگ شدند و به سن ورود به تحصیلات دانشگاهی رسیدند. این همزمان شد با سالی که در زمان آقای خاتمی، پس از سال‌ها بهاییان توانستند در امتحان کنکور شرکت کنند، اما و اما به‌رغم رتبه‌های حتی تک‌رقمی هم، فرزندان من و دیگر بهاییان به دانشگاه راه نیافتند.

باورم نمی‌شد در فاصله سال‌های ۱۳۵۸ تا آن زمان، در ظرف ۲۵ سال دونسل از تحصیل محروم مانده باشیم! پدر و مادر و حالا فرزندان! چنان که همین الان هم باورم نمی‌شود: فرزندان چندین نفر از شهدا و زندانیان بهاییِ اول انقلاب، در همین پنج‌سال اخیر مانند والدین خود گوشه زندان باشند!

الحمدالله از چندسال قبل از آن، عده‌ای از استادان اخراجی بهایی توانسته بودند در خانه‌های بهاییان به جوانان بهایی محروم از تحصیل در چند رشته علم و سواد بیاموزند؛ سفره‌ای بی‌ریا که فرزند من هم در آن مشغول به تحصیل شد. کم‌کم این سفره گسترده‌تر شد و نام و نشانی نیز یافت.*

جمهوری اسلامی اما این را هم نمی‌توانست ببیند! چندبار این سفره را از جلوی جوانان محروم کشیده بود تا گرسنگی بکشند! اما دوباره سفره پهن شده بود و کم‌کم لقمه‌های اینترنتی نیز به آن اضافه شد و این‌بار استادان مسلمان نیز ‌گاه آب و نانی سر سفره می‌گذاشتند. حیرانم که این استادان مسلمانند یا کسانی که سفره را به هم ریختند؟

دوستان و رفقای مسلمان همشهری، همه نالان بودند که آخر چرا نمی‌گذارند امثال فرزند من درس بخوانند. از آن طرف، دوستان نامهربان اطلاعاتی برای پاسخ به حیرت آنان، در شهر شایعه‌ها می‌کردند که من فرزندم را به آمریکا فرستاده‌ام درس بخواند یا این‌که در دانشگاه‌های خود ایران مشغول تحصیل است! خب البته خوشبختانه به علت ممنوع‌الخروج نبودن از خانه می‌توانستم با فرزندم در خیابان‌های شهر قدم بزنم و در عمل استدلال کنم که وی آمریکا نرفته است و در شهر دیگری هم مشغول تحصیل نیست!

نمی‌دانستم که تا آن زمان ناشکر بودم! چون با آمدن آقای احمدی‌نژاد وضع بد‌تر شد و بگیر و ببند‌ها بیشتر از قبل شد و مدیران جامعه بهایی را هم بی‌گناه فرستادند زندان اوین، رجایی‌شهر و قرچک.
ده‌ها بهایی دیگر را نیز زندانی کردند؛ خانه‌ها و مغازه‌ها سوزاندند و قبرستان‌ها خراب کردند. مرا بردند اداره اطلاعات و گفتند هیچ کاری مربوط به دین بهایی نباید انجام دهم و حتی حق ندارم به فرزند خود «تربیت بهایی» بیاموزم و اگر تعهد ندهم دفعه بعد...! البته تعهد ندادم! چون با روندی که در پیش گرفته بودند، لابد تعهد بعدی ممنوعیت نفس کشیدن بود!

فرزندم لیسانسش را از همین دانشگاه زیرزمینی گرفت؛ اگر چه حضرات تره هم برای آن خرد نمی‌کنند و کسی را با آن استخدام هم نمی‌کنند، ولی اشکالی نیست؛ وقتی استادان بهائی دانشگاه‌ها را در اول انقلاب از دانشگاه اخراج کردند و چند نفرشان را هم کشتند که افتخار این آب و خاک بودند و هستند، وقتی ۳۳ سال است به خود بنده هم اجازۀ کار نمی‌دهند، کجا به فرزند تازه فارغ‌التحصیل من کار خواهند داد! حتی با ‌شناختی که از این دوستان بی‌انصاف دارم، می‌دانم که نه تنها کار و استخدام پیشکش، چه بسا که همچون پدر و مادرش زندان هم برایش مهیا شده باشد!

هنوز داستان تمام نشده! همین چندروز پیش یعنی یکم خرداد، حضرات ریختند در تهران و شیراز و چند شهر دیگر استادان و خادمین موسسه را مثل یورش هفتم مهرماه ۱۳۷۷ دستگیر کردند و دوباره سفره مقدس علم و عشق و عرفان را به هم ریختند. از آقای لاریجانی مسئول حقوق بشر جمهوری اسلامی نمی‌گویم که مانند رئیس‌هایش با کمال بی‌حیایی بار‌ها گفته‌اند که بهائیان در ایران از تحصیل محروم نیستند.

اما نمی‌توانم از شرافت هم‌میهنان عزیز و همسایگان و دوستان و همشهریان مسلمانم در داخل و خارج از ایران نگویم که چگونه دوباره از این همه ستم که به نام اسلام بر هم‌میهنان بهائی‌شان می‌رود ناراحتند. اینان همانند اول انقلاب با هم‌میهنان مظلوم بهایی خود ولو در خفا هم که شده، همدردی می‌کردند.

همان‌ها هستند که از میان‌شان بعضی استادان دانشگاهی بر سر سفره موسسه علمی بهائیان لقمه نانی گذاشتند؛ همانانی که بعضی‌شان در مقام وکالت به دفاع از بی‌گناهان بهایی پرداختند؛ همانانی که به عنوان فعالان حقوق بشر شرح مظالمی را که بر بهائیان رفته را برملا کردند؛ همانانی که بیانیه صادر کردند و گفتند از ظلمی که یک قرن و نیم است بر بهائیان رفته شرمگین‌اند؛ همانانی که در ذیل اخبار سایت‌های اینترنتی مربوط به یورش به موسسه علمی بهاییان، کامنت‌ها گذاشتند و اظهار تاسف کردند.

همین الان هم که دارم این را می‌نویسم، حضرات مشغول ادامه دستگیرکردن و احضار مسئولین و استادان موسسه هستند. نکند معنی حدیث حضرت رسول را که فرموده‌اند «اطلبوا العلم ولو بالصین» اشتباه فهمیده‌اند و گمان می‌کنند فرزندان بهائیان باید برای تحصیلات دانشگاهی بروند چین! نکند طلب علم را فریضه‌ای صرفاً برای «کل مسلِمٍ» انگاشته‌اند! نکند فکر می‌کنند با دستگیری استاد و دانشجو، بهاییان از علم و سواد محروم می‌مانند!

دوستان بی‌انصاف من در هزاران بازجویی فهمیده‌اند که بهائیان ستم و بلای ۳۳ ساله را به بازی گرفته‌اند. وقتی جان خود را به آسانی دادند، محرومیت از تحصیل سهل است. بهایی نمی‌تواند زنده نباشد؛ نمی‌تواند بر عقیده وجدانی دینی خود ثابت نماند؛ ارزان نخریده است که ارزان بفروشد؛ نمی‌تواند درس نخواند؛ نمی‌تواند برای هم‌میهنانش از عقایدش نگوید؛ نمی‌تواند رفع اتهامات و اکاذیبی را نکند که سیل‌آسا بر او می‌بارد؛ نمی‌تواند دست از کمک به هموطنان مظلومش بردارد. زیرا این‌ها حداقل حقوقی است که جهانیان برای هر بشری قائل‌اند و هیچکس حق ندارد این حقوق را از ایشان بگیرد. دانشجوی بهائی می‌خواهد در همین وطن عزیزش زندگی کند، درس بخواند، خدمت کند، و در همین خاک هم دفن شود.

عزیزانی را که در این روز‌ها دستگیر کرده‌اند کسانی هستند که به رفع محرومیت تحصیلی جوانان بهائی می‌پرداختند. دانشجویانِ آنان، چه آنها در کنارشان باشند و چه در زندان باشند، به تحصیل ادامه خواهند داد. دانشجویان می‌دانند که خواسته و آرزوی استادان زندانی‌شان جز این نیست که ایشان به درس خواندن ادامه دهند و مهم‌تر از آن، در کنار درس و مشق بر عرفان معنوی و صفات حسنه خود بیافزایند تا این لیاقت را بیابند که به بهترین وجه بر خدمت ایران عزیز و ایرانیان نازنین مداومت ورزند تا در راه صلح و صلاح بشری ببالند و زینت عالم انسانی شوند. زیرا امروزه خدمت حقیقی به ایران عزیز جز به اخلاق انسانی همچون مهر و محبت، صداقت، امانت، خلوص نیت و عدم ریا و علم و دانش میسر نیست.

دانشجویان محروم بهایی اگر در دانشگاه‌های دولتی و غیر دولتی ایران، همکلاسی دوستان دانشجوی مسلمان خود نیستند، اما با قلوبی نزدیک به ایشان همپای ایشان پیش خواهند رفت. دوستان نامهربان از وحدت قلبی این مهربانان اطلاع ندارند. نمی‌دانند که با این ستم‌ها قلوب هم‌میهنان به هم نزدیک می‌شود، اما چیزی که نصیب ستمگران بی‌انصاف خواهد شد این است که ایمان و حیای‌شان زیر سئوال رفته است؛ چه که حضرت صادق فرموده‌اند: «لا ایمان لمن لا حیاء له»

پی‌نوشت:

BIHE: Bahai Institute for Higher Education*

در همین زمینه:

جوانان بهایی از حق تحصیل محرومند