ایلیا جزایری

دو بازنده بزرگ: وزارت ورزش و تلویزیون جمهوری اسلامی

society — Mon, 17 Sep 2012 09:56:53 +0000

ایرج ادیب‌زاده

ایرج ادیب‌زاده - هفته گذشته، برای نخستین‌بار تیم ملی والیبال ایران، با دو پیروزی پی‌درپی برابر تیم ملی ژاپن، به لیگ والیبال جهانی راه یافت. در این دیدار علاوه بر تیم ژاپن یک بازنده دیگر هم داشتیم و آن مسئولان ورزش بودند که از ورود بیش از هزار نفر از بانوان به ورزشگاه ۱۲ هزار نفری آزادی جلوگیری کردند.

ایران برای رسیدن به لیگ جهانی والیبال برای نخستین‌بار در تاریخ خود، تیم ملی مصر را دوبار در قاهره شکست داد و این پیروزی را در ورزشگاه ۱۲ هزار نفری آزادی مقابل تیم ملی ژاپن تکرار کرد، با نتیجه‌ی سه برصفر.

موفقیت‌های تیم ملی والیبال ایران با استقبال بی‌سابقه‌ی تماشاگران روبه‌رو شد. در بازی نخست ایران برابر ژاپن در ورزشگاه آزادی مکانی هم به زنان ورزش دوست اختصاص داده شده بود، اما در بازی دوم که سرنوشت‌ساز بود، از ورود زنان به سالن ۱۲ هزار نفره‌ جلوگیری شد و بیش از یکهزار نفر از زنان پشت درهای بسته ماندند و همین باعث اعتراض‌ گسترده‌ آنان شد.

ممنوع شدن ورود زنان به تالار ۱۲ هزار نفره‌ آزادی در حالی صورت گرفت که در بازی نخست ایران و ژاپن که بیش از یک هزار نفر زن و دختر ایرانی حضور داشتند، هیچ اتفاق ویژه‌ای نیفتاد که منجر به تصمیم‌گیری در مورد ممنوعیت آن‌ها در بازی دوم شود. بازنده‌ بزرگ دستگاه ورزش ایران بود.

شکست ناباورانه‌ تیم ملی فوتبال ایران در برابر تیم لبنان

رویداد مهم دیگر در هفته گذشته، شکست ناباورانه‌ تیم ملی فوتبال ایران در برابر تیم بدون نام و نشان لبنان در دنیای فوتبال بود. بازنده‌ بزرگ‌تر این بازی، تلویزیون جمهوری اسلامی بود که این دیدار مهم جام جهانی را نتوانست به طور زنده پخش کند.

شکست تلخ تیم ملی فوتبال ایران در بیروت برابر لبنان، هم حضور تیم ایران در جام جهانی را با شک و تردید روبه‌رو کرد، هم یک شکست تاریخی را در فوتبال ایران رقم زد.

شکست دیگر ایران در رقابت ایران و لبنان به صدا و سیما یا تلویزیون جمهوری اسلامی مربوط می‌شود که به دلیل آنچه «عدم دریافت تصاویر ارسالی از بازی ایران و لبنان» اعلام شد، این دیدار مهم از رقابت‌های جام جهانی فوتبال را یا تکه تکه نشان داد یا نتوانست آن را زنده پخش کند. نکته‌ جالب این که در حالی این بازی به طور مستقیم از رادیو گزارش می‌شد، گوینده‌ شبکه‌ سوم تلویزیون مرتب اعلام می‌کرد: «نمی‌دانیم بازی ایران و لبنان آغاز شده یا نه.»

برابر هشت هزار تماشاگر در ورزشگاه بیروت، رضاعنتر در دقیقه ۲۸ نخستین گل تاریخ فوتبال لبنان را به دروازه‌ ایران وارد کرد. ایران با این شکست از سه مسابقه‌، چهارامتیازی باقی ماند. لبنان هم که تا پیش از این بازی یک امتیاز داشت، هم امتیاز ایران شد. ایران روز ۱۶ اکتبر (۲۵ مهرماه ۱۳۹۱) در حساس‌ترین بازی گروه در ورزشگاه آزادی با کره جنوبی روبه‌رو است که با هفت امتیاز پیشتاز این گروه است. قطر هم که چهار امتیازی‌ است همانند ایران در دوحه با ازبکستان روبه‌رو می‌شود. قطر، کره جنوبی را در زمین خود دو بر دو متوقف کرد و حالا دو امتیازی‌ است.

شکست دیگر ایران در رقابت ایران و لبنان به صدا و سیما یا تلویزیون جمهوری اسلامی مربوط می‌شود که به دلیل آنچه «عدم دریافت تصاویر ارسالی از بازی ایران و لبنان» اعلام شد، این دیدار مهم از رقابت‌های جام جهانی فوتبال را یا تکه تکه نشان داد یا نتوانست آن را زنده پخش کند. نکته‌ جالب این که در حالی این بازی به طور مستقیم از رادیو گزارش می‌شد، گوینده‌ شبکه‌ سوم تلویزیون مرتب اعلام می‌کرد: «نمی‌دانیم بازی ایران و لبنان آغاز شده یا نه.»

برای بررسی ابعاد مختلف شکست تاریخی تیم ملی فوتبال ایران در لبنان نظر سه کارشناس و روزنامه‌نگار را در هلند، بیروت و تهران پرسیده‌ایم. فریدون شیبانی، روزنامه‌نگار و کارشناس فوتبال در هلند معتقد است شکست ایران از لبنان واقعیت امروز فوتبال ایران را نشان می‌دهد.

فریدون شیبانی: این نوعی ادامه‌ ناکامی‌های حاکم بر فوتبال ما ازجمله تیم ملی است. من تصور می‌کنم با تمام دردناک بودنش که همه را ناراحت کرد، این یک واقعیت در مورد فوتبال امروز ماست.

آیا هنوز تیم ملی فوتبال ایران برای رفتن به جام جهانی ۲۰۱۴ برزیل شانسی دارد؟

فریدون شیبانی: تصورم این است که با روند امروز و دیروز فوتبال ما به‌هیچ‌وجه شانسی برای جام جهانی ندارد و این مسئله‌ای است که حتی در ایران هم به آن اشاره می‌شود.

ما اگر بخواهیم از روی کاغذ حساب کنیم یا بیاییم مثلاً به گذشته فوتبال‌مان نگاه کنیم، که همیشه بالاتر از تیم‌هایی مثل لبنان و قطر و ازبکستان بودیم، بله. ما الان چهار امتیازی هستیم. قطر و لبنان هم چهار امتیازی‌ هستند و ازبکستان در حالی که توانسته است کره جنوبی را متوقف کند، بدون باخت با دو امتیاز آخر؛ و هرکدام از این تیم‌ها در ادامه‌ مسابقات که آخرین دور رفت است و بعد مسابقه‌های برگشت انجام می‌شود، می‌توانند شانس صعود داشته باشند. به تصور من تیم کره جنوبی را از حالا باید برای هشتمین بار پیاپی در جام جهانی ببینیم، اما در مورد تیم‌های دیگر با اینکه شانس‌ها نزدیک است، تصورم این است که با روند امروز و دیروز فوتبال ما به‌هیچ‌وجه شانسی برای جام جهانی ندارد و این مسئله‌ای است که حتی در ایران هم به آن اشاره می‌شود.

حاشیه‌های این دیدار تیم ملی فوتبال ایران و لبنان هم بسیار زیاد بوده‌اند. از این حاشیه‌ها شما چه برداشتی داشتید؟

می‌بینیم که ما در گذشته حداقل در زمینه‌ ورزشی روابط درست و خوبی داشتیم، ولی الان با توجه به شعارهای سیاسی که می‌گویند جان ایرانی فدای لبنان و فلسطین شود، می‌بینیم کاملاً خلاف این حرکت می‌کنند و شعار می‌دهند: «به جهنم خوش آمدید» و برخورد بدی حتی با روزنامه‌نگارها در ورزشگاه داشتند؛ همینطور شرایطی که برای تمرین تیم ملی بوده مناسب نبوده و خلاصه همه‌اش ما با شکایت روبه‌رو هستیم و شکل مناسبات از حالت عادی‌اش باید حداقل در حد عرف بین‌الملل ورزشی باشد، خارج است. در این مسابقه‌، به نظرم می‌آمد که ما داریم با سخت‌ترین دشمن خودمان بازی می‌کنیم. این شرایط درستی نیست و درست برخلاف سیاست مملکت‌مان است که ادعایش را می‌کند.

ایلیا جزایری: پیروزی برای لبنانی‌ها ناباورانه بود

ایلیا جزایری روزنامه‌نگار ایرانی ساکن بیروت که خود در ورزشگاه این دیدار را تماشا ‌کرده است، می‌گوید : «این پیروزی برای خود لبنانی‌ها هم ناباورانه بود.»

ایلیا جزایری: این پیروزی لبنانی‌ها را خیلی خوشحال کرد. چه آنهایی که من در ورزشگاه دیدم چه آنهایی که بیرون بودند و از راه رسانه و تلویزیون بازی را دنبال می‌کردند. ما وقتی از ورزشگاه خارج شدیم، دیدیم که لبنانی‌ها خیلی‌ شادی می‌کردند. ماشین‌ها پرچم لبنان را برافراشته بودند و در خیابان‌ها راه می‌رفتند و همچنین مطبوعات به طور گسترده روز پس از مسابقه به این بازی پرداختند.

ایلیا جزایری: این پیروزی برای خود لبنانی‌ها هم ناباورانه بود. اگرچه در سال ۲۰۱۱با کره جنوبی در بیروت مسابقه داده و توانسته بودند این تیم را شکست دهند، اما با توجه به سیر نزولی تیم طی ماه‌های گذشته و شکست‌ در دو بازی قبلی در مقابل کره جنوبی در ۲۰۱۲ و همچنین قطر، آنچنان امیدی نداشتند که بتوانند در این بازی پیروز شوند، با اینکه انگیزه‌اش را داشتند. این بازی برای لبنانی‌ها یک فرصت آخر بود برای راهیابی به جام جهانی. چون یک امتیاز بیشتر نداشتند و در صورت شکست در مقابل ایران دیگر مطمئن بودند از دور رقابت‌ها حذف می‌شوند و به جام جهانی راه پیدا نخواهند کرد. اسمش را هم گذشته بودند «دیدار آخرین فرصت». به‌هرحال توانستند پیروز شوند با نتیجه یک بر صفر بر تیم ایران. این پیروزی لبنانی‌ها را خیلی خوشحال کرد. چه آنهایی که من در ورزشگاه دیدم چه آنهایی که بیرون بودند و از راه رسانه و تلویزیون بازی را دنبال می‌کردند. ما وقتی از ورزشگاه خارج شدیم، دیدیم که لبنانی‌ها خیلی‌ شادی می‌کردند. ماشین‌ها پرچم لبنان را برافراشته بودند و در خیابان‌ها راه می‌رفتند و همچنین مطبوعات به طور گسترده روز پس از مسابقه به این بازی پرداختند.

شما گفتید که در ورزشگاه بودید. جو ورزشگاه در برابر تیم ملی فوتبال ایران چطور بود؟

ورزشگاه به طور کامل پر نشده بود و دو دلیل عمده داشت. یک اینکه معلوم نبود نیروهای امنیتی اجازه‌ ورود به ورزشگاه را به تماشاگرها بدهند. تا لحظه‌ آخر مخالف بودند که مردم در ورزشگاه حاضر شوند. به خاطر اینکه می‌ترسیدند درگیری شود یا اتفاق امنیتی غیر قابل کنترلی بیافتد. چون در بازی‌های قبلی (البته نه بازی‌های ملی، بلکه بازی‌های داخلی) همواره شاهد زدوخورد در ورزشگاه بودیم. مسئله‌ دیگر بازی با ایران بود. شاید توقع داشتند کسی در ورزشگاه از لبنانی‌ها طرفدار ایران باشد و خودش ایجاد تنش کند، اما جو ورزشگاه اینطور نبود و اکثر حاضران لبنانی بودند و طرفدار تیم ملی خودشان. تعداد کمی از ایرانیان هم حاضر بودند. ازجمله سفیر ایران که در جایگاه ویژه در کنار رئیس فدراسیون فوتبال لبنان نشسته بود.

برای اولین بار در طول تاریخ بود که لبنان توانسته تیم ایران را شکست دهد و به‌هرحال تیم لبنان از لحاظ امکانات خیلی پایین‌تر از تیم ایران است و حتی پیشینه‌اش نسبت به تیم‌های هم‌گروه‌ خودش بسیار کمتر است. چیزی که باعث شده بود لبنان ببرد، بیشتر انگیزه‌ای بود که تیم لبنان برای بُرد در این بازی داشت. این بازی را بردند و توانستند چهار امتیازی شوند. یعنی الان با ایران هم‌امتیاز هستند. ایران چهار امتیازی و لبنان هم چهار امتیازی‌ است. بازی بعدی‌شان در دوحه پایتخت قطر خواهد بود. با توجه به اینکه در زمین خودی نیست، بازی بسیار دشواری ا‌ست. تیم ملی لبنان از لحاظ امکانات و حتی سابقه و تجربه خیلی پایین‌تر از تیم ملی قطر است. اگر بتوانند با انگیزه‌ای که دارند تیم قطر را ببرند، این شانس را دارند که به جام جهانی بروند، ولی فکر می‌کنم اگر از قطر شکست بخورند، دیگر دو بازی بعدی را هم شکست خواهند خورد؛ چون انگیزه‌ آن‌ها به بازی‌ها و تعداد بردها بسته است.

مرتضی شمس: چرا طفره می‌روید؟

مرتضی شمس، روزنامه‌نگار و کارشناس فوتبال عقیده دارد با وجود این شکست تلخ، ایران هنوزهم شانس‌هایی برای رفتن به جام جهانی دارد.

مرتضی شمس: به مرور که پیش برویم و بازی‌ها جلو برود، ازبکستان می‌تواند خودش را به مکان بالاتری برساند و شاید بیشتر از قطر و لبنان ما از سوی ازبک‌ها تهدید شویم.

مرتضی شمس: اینکه ما کشور خودمان را از حالا حذف شده از گروه بدانیم، قدری عجولانه و بی‌انصافی است، ولی با توجه به شرایط پیش رو این افق خیلی تیره است. در حال حاضر، با توجه به اینکه سه دوره از بازی‌ها گذشته، الان کره جنوبی هفت امتیازی است و سه تیم ایران، قطر و لبنان هر سه چهار امتیازی‌ هستند و ازبک‌هایی که من فکر می‌کنم بسیار شایسته‌تر از حتی قطر و لبنان و ایران هستند، فعلاً با دو امتیاز در انتهای جدول هستند. من فکر می‌کنم به مرور که پیش برویم و بازی‌ها جلو برود، ازبکستان می‌تواند خودش را به مکان بالاتری برساند و شاید بیشتر از قطر و لبنان ما از سوی ازبک‌ها تهدید شویم. چون کره را از حالا می‌شود یک تیم صعود کرده تلقی کرد، با توجه به توانی که دارد، ولی از قدرت پنهان ازبک‌ها نباید غافل شویم.

مسئله‌ پخش مستقیم این بازی هم خیلی‌ها را دچار ناراحتی کرد. این مسئله که بازی تکه تکه پخش شد و بخش‌هایی اصلاً پخش نشد، چه بازتابی در میان مردم داشت؟

این نکته در واقع سوهان روح هواداران فوتبال شده بود. ما متأسفانه سال‌هاست که در کشورمان عادت داریم این مسابقات فوتبال را از مجاری غیر قانونی و کانال‌هایی بگیریم که خودمان بابت خریداری امتیاز آن پولی را پرداخت نکرده‌ایم و مسلماً وقتی این اتفاق‌ها می‌افتد، طبیعی است باید منتظر حوادث این چنینی هم باشیم. جاهایی لازم است که برای پخش مسابقه‌های فوتبال هزینه کنند و من نمی‌دانم چرا طفره می‌روند. ولی در خیلی از موارد در مسابقه‌های بسیار کم ارزش‌تر از این، ما می‌بینیم که به طور مستقیم تلویزیون دولتی ایران این برنامه‌ها را پوشش می‌دهد. در عین حال بازی بد ایران، پخش قطع لحظه‌ای مسابقه‌ فوتبال همه دست به دست هم داده و موجی از نارضایتی و عصبانیت را برای هواداران فوتبال به‌وجود آورده بود.

جنگ در حلب و وضعیت دو طرف

Sun, 29 Jul 2012 13:24:48 +0000

گفت‌وگوی سراج الدین میردامادی با ایلیا جزایری، روزنامه‌نگار و کارشناس دنیای عرب و خاورمیانه

سراج الدین میردامادی − رژیم بشار اسد در حال ریزش است. مدام خبر می‌رسد که چهره‌هایی از آن جدا شده‌اند. کانون قدرت اما با تمام توان می‌کوشد تا خود را حفظ کند. حلب اکنون مظهر تلاش رژیم برای حفظ خود تبدیل شده، تلاشی که به قیمت خونریزی‌های بسیار و ویرانی شهر تمام می‌شود.

ایلیا جزایری، روزنامه‌نگار و کارشناس کشورهای عربی و خاورمیانه، در گفت‌وگویی با "زمانه" در مورد وضعیت حلب می‌گوید: «حلب با این که الان به یک بحث حیثیتی تبدیل شده است برای دو طرف، اما پایان‌دهنده آنچه در سوریه پیش می‌آید نیست. آن طرفی که دارد سعی می‌کند حلب را به‌عنوان فصل‌الاخطاب این تنش معرفی کند، دولت سوریه است. چون معتقد است با سلاح‌های سنگین می‌تواند مخالفان را از شهر خارج کند و این را به‌عنوان پیروزی حتمی خودش بر مخالفان اعلام کند.»

● گفت‌وگو با ایلیا جزایری

گفت‌وگو با ایلیا جزایری را با پرسش در مورد روند جداشدن مقامات رژیم سوریه آغاز می‌کنیم:

آیا این جدا‌شدن‌ها نشانگر سرعت یافتن سقوط حکومت بشار اسد است؟

ایلیا جزایری: من می‌خواهم در این زمینه کمک بگیرم از صحبت‌های آقای رابرت مود رئیس سابق هیئت ناظران سازمان ملل در سوریه. آقای رابرت مود در صحبت‌های اخیری که در نروژ داشته، گفته است نظام بشار اسد سرنگون خواهد شد، اما این سرنگونی ممکن است احتیاج به زمان داشته باشد. دلیل وی برای این صحبت‌ها این است که هرچه نظام بشار اسد بر خشونت‌های خودش می‌افزاید، شمار جداشدگان از نظامش بیشتر می‌شود و این جداشدگان شماری‌شان افراد مسلح هستند. این روندی که دارد در سوریه پیش می‌رود، به‌هرحال یکسری از سیاستمداران اتفاقاتی که در کشورهای دیگر ازجمله لیبی افتاده است را دیده‌اند و بیم آن دارند که هرآنچه قرار است بر سر نظام آید، بر سر آن‌ها هم بیآید.

مسئله‌ی دیگر این که بعضی‌هاشان وابستگی‌هایی دارند در شهرها و روستاها و می‌بینند کسانی که دوستان و خانواده‌شان هستند، در معرض تهاجم قرار می‌گیرند. روند جداشدن‌ها هم همین طور شروع شد. از ارتش شروع شد و الان به سیاستمداران بلندپایه رسیده است. می‌خواهم مثال بزنم از خانم اخلاص بدوی. اولین نماینده مجلس که چند روز پیش جدا شد و به ترکیه پناهنده شد. باید اشاره کنم خانم بدوی که یکی از مسئولین حزب بعث در شهر حلب بود و مسئول شاخه‌ی زنان در این شهر و در پنج کمیسیون مجلس عضو است.

اما مناف طلاس یکی از فرماندهان گارد ریاست جمهوری سوریه که جداشده، مسائلی هست در رابطه با جداشدنش. ازجمله یکی از دلایل جداشدنش حمله‌ی نیروهای دولتی به زادگاهش شهر الرستن بود. آقای وقتی در سوریه حضور داشت، خیلی سعی کرد که میانجی‌گری کند میان دولت و مخالفان و باعث آزادی شمار زیادی از دستگیرشدگان تظاهرات بود و سعی کرد جلوی حمله به الرستن را بگیرد، اما ماهر اسد برادر بشار اسد فرماندهی حمله به این شهر را برعهده گرفت و اینجا بود که وی به طور کامل از نظام جدا شد.

سه دیپلمات دیگر هم جدا شده‌اند. سفرای سوریه در عراق، امارات متحده عربی و قبرس. این روند آغاز شده و هرچه حملات ارتش سوریه به مناطق دیگر افزایش پیدا کند و در مقابل ارتش آزاد سوریه، یعنی گروه مخالفان، عملیات خودش را برای آزادی‌سازی شهرها ادامه دهد، ما شاهد ادامه‌ی این روند و جداشدن شمار بیشتری از مسئولان نظام خواهیم بود.

ولی به نظر می‌رسد که ارتش آزاد سوریه از سلاح‌های سبک استفاده می‌کند و ارتش حکومت سوریه از هواپیما و تانک و سلاح‌های سنگین استفاده می‌کند. در این نابرابری تسلیحات به نظر می‌رسد که بیشتر برنده حکومت سوریه خواهد بود. چگونه این روند با این شکل می‌تواند ادامه پیدا کند؟

همان طور که گفتید ارتش آزاد سوریه سلاح سنگین ندارد. هلیکوپتر، هواپیما یا تانک ندارد، مگر آن‌هایی که توانسته است غنیمت گیرد از ارتش دولتی. این روش جنگ ارتش آزاد سوریه روش جنگ چریکی و خیابانی‌ست، طوری که نیروهای دولتی را خسته می‌کنند. این دستاوردهایی که تا الان داشته‌اند، با این روش بوده. این که حمله می‌کنند به یک منطقه، دستاوردهایی آنجا دارند، یکسری از نیروهای دولتی را می‌کشند، بعضی از مناطق را به تصرف درمی‌آورند، غنیمت می‌گیرند و بعد از این که نظام مجبور می‌شود نیروهای خودش را به آن منطقه منتقل کند، این‌ها هم منتقل می‌شوند به منطقه‌ی دیگری و عملیات‌شان را آنجا انجام می‌دهند.

ارتش آزاد سوریه ‌به‌علاوه‌ی این روش‌ها و به‌علاوه‌ی ادامه‌ی جداشدن‌ها از ارتش سوریه و پیوستن به ارتش آزاد، از کمک‌های اطلاعاتی سازمان‌های اطلاعاتی جهان برخوردار هستند. بنا به خبری که خبرگزاری رویترز منتشر کرده، یک پایگاه سری نظامی در ترکیه تأسیس شده است. این پایگاه نظامی مشترک است بین ترکیه و عربستان سعودی برای کمک اطلاعاتی و کمک در تماس‌ها برای ارتش آزاد سوریه. قطر هم در این پایگاه شریک است. این‌ها نقطه‌ی قوت است برای ارتش آزاد سوریه، به‌علاوه‌ی پشتیبانی مردمی. الان جنگ نابرابر است. ارتش آزاد وقتی منطقه‌ای را تصرف می‌کند، خیلی نمی‌تواند آن را نگه دارد. به خاطر حمله‌ی نیروهای دولتی با سلاح‌های سنگین. اما همین مسئله ارتش دولتی سوریه را خسته می‌کند، باعث فرسایش این ارتش می‌شود و جنگ حالت فرسایشی پیدا می‌کند. باید ببینیم که آیا سلاح‌هایشان در روزهای آینده بیشتر می‌شود یا همین طور می‌خواهند ادامه دهند.

آقای جزایری از جلب شهری که درگیری‌ها در آن به اوج خودش رسیده و دولت هم قوای زیادی را به آنجا سرازیر کرده، چه خبرهایی دارید؟ فکر می‌کنید نتیجه در آنجا آیا می‌تواند در کل سرنوشت حکومت بشار اسد تأثیری بگذارد یا نه؟

شهر حلب پایتخت اقتصادی سوریه است. هم مخالفان نیروهای خودشان را مستقر کرده‌اند در این شهر و هم ارتش دولتی دارد سعی می‌کند بازپس بگیرد این مناطق تحت کنترل مخالفان را. حمله‌ی شدیدی به شهر حلب با استفاده از تانک‌ها، خودروهای زرهی و هلیکوپتر شروع شده است. اما اگر حتی نیروهای دولتی شهر حلب را بازپس بگیرند، این پایان کار نیست. من داشتم با یک خبرنگار سوری صحبت می‌کردم که مرتبط است با معترضان در داخل. تا جایی که من شنیده‌ام به‌خاطر حجم زیاد نیروهای دولتی در شهر حلب، مناطق دیگری خالی شده از حضور نیروهای دولتی. بنابراین ارتش آزاد دارد سعی می‌کند همین روش جنگ چریکی و فرسایشی را ادامه دهد و شاید در حین حمله به شهر حلب شاهد عملیات جدید ارتش آزاد سوریه در دمشق پایتخت باشیم.

وضعیت حلب از لحاظ انسانی نگران‌کننده است، به خاطر حملات ارتش دولتی با سلاح‌های سنگین. معلوم نیست چه قدر از غیرنظامیان ممکن است آسیب ببینند. مناطق مسکونی در حال گلوله‌باران شدن است. حلب با این که الان به یک بحث حیثیتی تبدیل شده است برای دو طرف، اما پایان‌دهنده آنچه در سوریه پیش می‌آید نیست. آن طرفی که دارد سعی می‌کند حلب را به‌عنوان فصل‌الاخطاب این تنش معرفی کند، دولت سوریه است. چون معتقد است با سلاح‌های سنگین می‌تواند مخالفان را از شهر خارج کند و این را به‌عنوان پیروزی حتمی خودش بر مخالفان اعلام کند.

آقای جزایری به نظر می‌رسد که در مناطق همجوار سوریه با ترکیه، دولت سوریه هوشمندانه عمل کرده و مناطقی که تحت اختیار کردهاست، موجب تحریک دولت ترکیه شده. در خصوص این مسئله چه اطلاعاتی دارید؟

حزب کارگران کردستان ترکیه یا همان پ‌.کا.کا مسئله‌شان مسئله‌ی ترکیه است و با نظام بشار اسد مشکلی ندارد. از ابتدای آغاز اعتراض‌ها، به‌ویژه این که در آغاز اعتراض‌ها در شهرهای کرد شکل کرد، دولت سوریه سعی کرد به‌گونه‌ای با کردها معامله کند. اما معامله‌اش با تشکل‌های غیردولتی و مردمی نبود، معامله‌اش با نیروهای مسلح کرد بود، با گروه‌های مسلح، ازجمله پ.کا.کا طبق اطلاعاتی که روزنامه‌ی الشرق الاوسط منتشر کرده، اطلاعات امنیتی، چندی پیش سران پ‌.کا.کا، بعضی از فرماندهان پ.کا.کا از آلمان به دمشق فراخوانده شدند و با مقام‌های دولتی سوریه تشکیل جلسه دادند و توافق‌هایی انجام شد.

به نظر می‌رسد به طور موقت ارتش سوریه بعضی مناطق کردستان سوریه را تخلیه کرده و آن‌ها را در اختیار نیروهای پ.کا.کا و شاخه‌اش در سوریه قرار داده است، برای این که بتواند بخشی از این تنشی را که الان وجود دارد، منعطف کند به تنش میان کردها و ترکیه و مداخله‌ی احتمالی نظامی ترکیه در سوریه علیه کردها به‌هیچ وجه به نفع انقلاب سوریه نیست. این را دولت سوریه درک می‌کند و برای همین دست به چنین اقدامی زده و این ابتکار عملی‌ست برای انحراف افکارعمومی از آنچه در سوریه پیش می‌آید.

صحبت‌هایی از تشکیل دولت انتقالی هم شده. آیا خبرهایی در اختیار دارید که این دولت چگونه خواهد بود و ارتش آزاد سوریه و شورای ملی انتقالی چه نقشی در آن خواهند داشت؟

مسئله‌ی دولت انتقالی مسئله‌ای‌ست که چندی پیش مطرح شده از سوی اتحادیه عرب. ببینید، طبق اطلاعات موجود هم آمریکا، هم اتحادیه عرب، هم متحدین این‌ها و غرب از اول پیش‌بینی می‌کردند که روسیه مانع صدور قطعنامه‌های جدی علیه بشار اسد در شورای امنیت خواهد شد. برای همین دست به عملیات اطلاعاتی بزرگی در سوریه در حمایت از معترضان زدند. انفجار دمشق که در آن چهار تن از سران امنیتی و نظامی سوریه کشته شدند، انفجار ساختمان سازمان امنیت ملی، یک عملیات پیچیده‌ای بود. عملیاتی نبود که چند داوطلب یا جداشده از ارتش سوریه بتواند آن را به‌راحتی انجام دهند. عملیاتی بود که احتمال دارد طرف‌هایی در آن دخیل بودند و اطلاعاتی را در اختیار مخالفان قرار دادند که توانستند دست به چنین عملیاتی بزنند.

از همین روی به نظر می‌رسد هرچه داریم جلوتر می‌رویم و تلاش‌های معترضان با پشتیبانی غرب بیشتر می‌شود برای سرنگونی بشار اسد، کیفیت‌اش هم تغییر می‌کند. این باعث می‌شود که نظام بشار اسد کنترل مناطق را از دست بدهد و این از دست دادن کنترل مناطق سوریه را در آستانه‌ی یک فروپاشی سیاسی و اجتماعی قرار می‌دهد. از همین روی غرب و اتحادیه عرب در تلاش‌اند که اپوزیسیون سوریه را متحد کنند تا هرچه زودتر دولت انتقالی تشکیل دهد. این دولت انتقالی بحث‌اش هست. اما اختلاف‌ها میان سران اپوزیسیون تا حالا منجر به تشکیل‌اش نشده است.

الان مناف طلاس با خارج‌شدنش از سوریه دارد سعی می‌‌کند با طرف‌های اپوزیسیون گفت‌وگو کند تا آن‌ها را متحد کند. هنوز بحثی نیست که چه کسی در رأس این دولت می‌خواهد قرار گیرد. نام‌های مختلفی مطرح هست. اما اگر دولتی بخواهد تشکیل شود، به‌هرحال رضایت ارتش آزاد سوریه و شخص آقای ریاض‌الاسد فرمانده این ارتش شرط است، برای این که بازوی نظامی این دولت باشد ارتش آزاد سوریه. مشورت‌های خیلی زیادی در این زمینه، رایزنی‌های گسترده‌ای دارد صورت می‌گیرد. فکر می‌کنم تا یکی دو هفته دیگر باید خبرهای جدیدی از تشکیل این دولت بشنویم.

عکس‌ها:

شهر حلب در روزهای اخیر

حکومت ایران: دوری از حماس و نزدیکی به حکومت خودگردان؟

Wed, 11 Jul 2012 11:31:15 +0000

گفت‌وگوی ایرج ادیب‌زاده با با ایلیا جزایری‌، روزنامه نگار در بیروت

ایرج ادیب‌زاده − محمود عباس رئیس حکومت خودگردان فلسطین برای حضور در اجلاس آینده‌ی سران کشورهای جنبش غیرمتعهدها که روزهای ۹ و ۱۰ شهریورماه در تهران برپا می‌شود، به دعوت محمود احمدی‌نژاد رئیس جمهوری اسلامی به ایران می رود. دعوت از محمود عباس را حسین امیرعبداللهیان معاون وزیر امور خارجه در دیدار با عباس روز یکشنبه‌ گذشته در اردن تسلیم وی کرد. این نخستین دیدار محمود عباس از آغاز ریاست‌اش بر حکومت خودگردان فلسطینی در سال ۱۳۸۳از ایران خواهد بود.

سران حکومت اسلامی بارها یاسر عرفات را پس از حمایت‌اش از عراق در جریان جنگ هشت ساله‌ با ایران و سپس پیمان صلح با اسراییل «خائن» توصیف کردند. همچنین سران جمهوری اسلامی و روزنامه‌های حکومتی بارها محمود عباس را هم «خائن» لقب داده‌اند. در ماه فوریه یعنی بهمن ماه گذشته وقتی اسماعیل هنیه رهبر حماس به مناسبت سالگرد انقلاب اسلامی به تهران رفته بود، در همان زمان محمود عباس جمهوری اسلامی را به تفرقه‌افکنی بین «فتح» و «حماس» متهم کرد و گفت جمهوری اسلامی اجازه نمی‌دهد که فلسطینی‌ها خودشان تصمیم گیرند.

• گفتو‌گو با ایلیا جزایری

برای بررسی بیشتر مسئله با آقای ایلیا جزایری روزنامه‌نگار مستقل در بیروت گفت‌وگو کرده‌ایم:

ایرج ادیب‌زاده: آیا دعوت از محمود عباس برای سفر به تهران و موافقت او را می‌توان تحول بزرگی در روابط جمهوری اسلامی با فلسطینی‌ها توصیف کرد؟ چون آنها همین چند ماه پیش او را «خائن» ‌نامیدند و حتی یاسر عرفات را هم «خائن» می‌نامیدند. شما تغییر ۱۸۰ درجه ی سیاست جمهوری اسلامی در این مورد را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

ایلیا جزایری: انقلاب‌های اخیر در کشورهای عربی کل چهره‌ی منطقه را تغییر داده است. به‌ویژه تحولات سوریه و ناآرامی‌ها در این کشور کاملاً سیاست‌های جمهوری اسلامی ایران در منطقه را تحت‌الشعاع قرار داده است. اگر نظام بشار اسد نباشد، جمهوری اسلامی ایران خطوط ارتباطی خودش را با حزب‌الله از دست خواهد داد و همچنین با حماس. گروه حماس حاضر نشده از نظام بشار اسد در سوریه حمایت کند و پایگاه خودش را از دمشق به قطر منتقل کرده است.

همه این‌ها باعث می‌شود که ایران دنبال این باشد که جای پای خودش را در منطقه از دست ندهد. اما برای از دست ندادن جای پای خودش در منطقه نمی‌تواند به سیاست‌های گذشته خودش ادامه دهد. ادامه‌ی سیاست‌های گذشته در ارتباط با گروههای مختلف فلسطینی باعث می‌شود که به طور کامل ایران از مسئله‌ی فلسطین جدا شود، در صورتی که قضیه فلسطین و تنش عربی فعلی یکی از مهم‌ترین ویژگی‌ها و اولویت‌های سیاست خارجی ایران است که با آن برای خودش جبهه‌ای درست کرده، با آن در منطقه نفوذ ایجاد کرده است.

همه این‌ها گویا باعث شده که جمهوری اسلامی به این فکر بیافتد که با تشکیلات خودگردان فلسطینی در این برهه زمانی ارتباط ایجاد کند تا بتواند حداقل تأثیری بر این تشکیلات بگذارد. اگرنه، مرتبط باشد با این تشکیلاتی که ممکن است هرآن به یک کشور مستقل فلسطین تبدیل شود، تا بتواند روابط دیپلماتیکی با آن داشته باشد. به‌ویژه همانطور که گفتم حماس در ماههای اخیر از محور دمشق‌ـ تهران بیشتر و بیشتر دور شده است.

همین مسئله که شما الان گفتید، دورشدن حماس از جبهه‌ی بشار اسد و به نوعی از جمهوری اسلامی، آیا دعوت از عباس هم به همین خاطر است؟ می‌شود گفت به دلیل فاصله گرفتن از حماس است؟

همیشه در تهران وقتی نشست‌هایی برگزار می‌شد، به‌ویژه در ۲۰ سال اخیر، سران حماس به آن دعوت می‌شدند. مثلاً در نشست فلسطین که مجلس ششم برگزار کرد، خالد مشعل به‌عنوان نماینده فلسطین دعوت شد. اگرچه سفیر فلسطین در تهران هم دعوت می‌شد، اما مقام‌های جمهوری اسلامی به آن اهمیت ویژه‌ای نمی‌دادند، با این که شیخ السفرا بود. حتی گاهی ما می‌دیدیم که در تهران در محل تشریفات، سفیر فلسطین را راه نمی‌دادند و باعث می‌شدند که عصبانی شود، دادوبیداد کند. در واقع بیشتر به حماس اهمیت می‌دادند و البته به جنبش جهاد اسلامی.

ایلیا جزایری: «انقلاب‌های اخیر در کشورهای عربی کل چهره‌ی منطقه را تغییر داده است. به‌ویژه تحولات سوریه و ناآرامی‌ها در این کشور کاملاً سیاست‌های جمهوری اسلامی ایران در منطقه را تحت‌الشعاع قرار داده است. اگر نظام بشار اسد نباشد، جمهوری اسلامی ایران خطوط ارتباطی خودش را با حزب‌الله از دست خواهد داد و همچنین با حماس. گروه حماس حاضر نشده از نظام بشار اسد در سوریه حمایت کند و پایگاه خودش را از دمشق به قطر منتقل کرده است. همه این‌ها باعث می‌شود که ایران دنبال این باشد که جای پای خودش را در منطقه از دست ندهد. اما برای از دست ندادن جای پای خودش در منطقه نمی‌تواند به سیاست‌های گذشته خودش ادامه دهد.»

اما این اولین بار است که تشکیلات خودگردان فلسطین در این سطح به ایران دعوت می‌شود. این خود نشان‌دهنده‌ی یک تغییر در مواضع ایران است در خصوص مسئله‌ی فلسطین. محمود عباس را شما هر کاریش بکنید، روند صلح را کنار نمی‌گذارد؛ محمود عباس باور دارد که با روند صلح تنها می‌تواند مشکل مردم خودش را حل و فصل کند. به نظر می‌رسد جمهوری اسلامی یا می‌خواهد این سیاست را در آغوش بگیرد، یا این که سعی می‌کند با ورود به آن رویش تأثیر بگذارد.

به‌ویژه این که تغییر در مصررا باید مدنظر قرار دهیم. آینده مصر معلوم نیست که چه طور می‌خواهد باشد، محمد مرسی رئیس جمهور مصر در قبال مسائل منطقه‌ای و در قبال صلح خاورمیانه صحبت‌های متفاوتی کرده است. ایران الان در حالت انتظار به‌سر می‌برد که مسیر منطقه به کدام سمت می‌رود و به نظر می‌رسد در این حالت انتظار می‌خواهد روابط خودش را با همه‌ی طرفها برقرار کند.

آیا دعوت از محمود عباس توسط آقای محمود احمد‌ی‌نژاد علامتی به غرب هم نیست؟

می‌تواند علامتی به غرب هم باشد. ایران الان در ضعیف‌ترین موقعیت خود در بُعد بین‌المللی قرار دارد. تحریم‌هایی که دارد علیه ایران اعمال می‌شود، این کشور را بسیار ضعیف و منزوی کرده و در سطح داخلی که همه‌مان می‌دانیم باعث چه تورمی این شده است. اگر ایران بخواهد محور محمود عباس را در قضیه فلسطین تقویت کند و به آن نزدیک شود، این یک نشانه‌ بزرگ است. این نشانه‌ی آن است که قصد جنگ با اسراییل را ندارد. چون سیاست محمود عباس و تشکیلات خودگردان فلسطینی جنگ با اسراییل نیست، بلکه پیش بردن مذاکرات صلح است. اگر حکومت تهران بتواند این امر را در ذهن غرب تقویت کند، ممکن است بتواند از فشارهایی که در قضیه هسته‌ای بر او وارد می‌شود،- که می‌دانیم عمده این فشارها به خاطر مسئله‌ی اسراییل و اهمیت آن است،- از این فشارها بکاهد.

وضعیت لبنان و حزب‌الله در حال حاضر چه طور است، چون شما در بیروت اقامت دارید؟

لبنان از آغاز ناآرامی‌ها در سوریه پس‌ لرزه‌هایش را حس کرد. در لبنان همه روزه گروههای موافق و مخالف حکومت بشار اسد تظاهرات می‌کنند، روبه‌روی سفارت سوریه که در خیابان الحمرای بیروت، خیابان اصلی و گردشگری این شهر قرار دارد. این تظاهرات به زدوخوردهایی هم همیشه منتهی می‌شدند که ارتش مانع می‌شد دو طرف به‌هم برسند. اما در ماههای اخیر این زدوخوردها بیشتر و بیشتر شده، تنش‌ها بیشتر شده و چند نفر کشته شده‌اند. چون آن نظامی که در سوریه حکومت می‌کند، به طور کامل بر سیاست‌های داخلی لبنان تأثیر دارد. اگر بشار اسد بر سر قدرت بماند، همواره حزب‌الله و هم‌پیمانانش دست برتر را در این کشور دارند. اگر بشار اسد نباشد، گروه مقابل، گروه ۱۴ مارس، می‌تواند دست برتر را داشته باشد.

این‌ها باعث شده است که شکاف در درون لبنان از لحاظ سیاسی بیشتر و بیشتر شود. اما از لحاظ اقتصادی دولتی که الان حاکم است، به خاطر وضعیت سوریه به طور کامل دولت بحرانی‌ست. به خاطر اینکه لبنان فقط دو مرز خاص دارد و آن مرزش با سوریه و با اسراییل است. مرز با اسراییل‌اش به طور کامل بسته است. اما عمده درآمدهایی که لبنان داشت، عمده وارداتی که داشت از سوریه بود که خیلی از این‌ها قطع شده. برق لبنان به شدت به مشکل برخورده، کالاهای اساسی مردم خیلی‌هایش یافت نمی‌شوند. این‌ از لحاظ اقتصادی. از لحاظ امنیتی هم که مناطق مرزی ناامن شده و حتی چند روز پیش یکی از معترضان سوریه در بیروت به ضرب چاقو کشته شد. کلاً لبنان در وضعیت بحرانی قرار دارد که هر لحظه ممکن است وضعیت امنیتی آن کاملاً فروبپاشد و شاهد تنش‌هایی حتی مسلحانه در این کشور باشیم.

آقای جزایری، آخرین پرسش‌ام درباره‌ی همین همایش غیرمتعهدها است که در تهران شهریورماه برگزار می‌شود. فکر می‌کنید این همایش غیرمتعهدها الان تأثیری در روند مسائل سیاسی جهان داشته باشد؟

فکر نمی‌کنم. هرچه از جنگ جهانی دوم دورتر شده‌ایم، تأثیر غیرمتعهدها در سیاست‌های بین‌المللی کمتر شده است. هرچه پیش رفته‌ایم، بیشتر نشست‌های غیرمتعهدها تبدیل شده به نشست‌هایی که در آن بیانیه‌هایی داده می‌شد، بیانیه‌هایی که ضمانت اجرایی ندارد و یک کلی‌گویی‌ست. تا دیروز حسنی مبارک رئیس جنبش غیرمتعهدها بود، الان چند هفته است که محمد مرسی ا‌ست و فردا احمدی‌نژاد خواهد بود. تفاوت در دیدگاهها نشان می‌دهد که غیرمتعهدها واقعاً یک جبهه‌ی متحد نیستند و هرکدام از اعضای حاضرش ائتلاف‌هایی دارند با غربی‌ها و شرقی‌ها. و این جنبش گویا در دهه‌‌های گذشته تا الان فقط شکل تشریفاتی داشته.

الان جمهوری اسلامی دارد سعی می‌کند از این نشست استفاده کند، برای تشکیل جبهه‌ جدید در منطقه. به‌ویژه این که خوشحال است از این که اسلام‌گراها در مصر پیروز شدند. او سعی خودش را می‌کند، آن هم در فضایی که نشست‌های مختلفی در خصوص مسائل سوریه برگزار می‌شود. دوستان مردم سوریه... یا نشست‌های پاریس – دوستان مردم سوریه - و نشستی که با شرکت گروه حماس در ژنو برگزار شد و ایران از همه این‌ها کنار گذاشته شد. ایران تلاش خودش را می‌کند. باید دید تا چه حد موفق خواهد بود.

عکس: محمود عباس رئیس حکومت خودگردان فلسطین

میدان التحریر، سمبل مخالفت با مبارک

Tue, 05 Jun 2012 14:00:22 +0000

گفت‌وگو با ایلیا جزایری

سراج‌الدین میردامادی - در پی صدور حکم حبس ابد برای حسنی مبارک، رییس جمهور سابق مصر و تبرئه‌ سایر مقامات دولت سابق این کشور و فرزندان حسنی مبارک، تظاهرات و اعتراض‌هایی در میدان التحریر قاهره شکل گرفت.

در گفت‌وگویی با ایلیا جزایری، روزنامه‌نگار و کارشناس مسائل دنیای عرب، پرسیدم، این احکام تا چه حد سیاسی است و چقدر مبنای حقوقی دارد؟

ایلیا جزایری: باید این احکام را از دیدگاه حقوقی بررسی کرد و دید که قضات بر اساس چه اسنادی چنین رایی داده‌اند و آیا آنها اسنادی در دست داشتند که نشان دهد مبارک و حبیب‌العادلی، وزیر کشور سابق مصر دستور مستقیم کشتن تظاهرکنندگان را داده‌اند یا نه.

حکم اعدام در قوانین مصر وجود دارد، اما آقای مبارک به خاطر تشویق به کشتن تظاهرکنندگان محکوم شده و در حکم او کلمه‌ای از دستور مستقیم نیامده است.

وکیل خانواد‌های قربانیان گفته که دادستان نتوانسته اسناد کافی برای مجرم بودن مبارک، حبیب‌العادلی وزیر کشور او و ه‌چنین فرزندان مبارک و شش معاون وزیر سابق کشور گردآوری کند. گروه "شش آوریل" هم در بیانیه‌ خودش چنین صحبتی کرده و به نظر می‌رسد مجموعه دلایلی که نزد قاضی بوده، بیشتر از این دلالت نمی‌کرده و به همین دلیل حکمی که داده شده، بر پایه‌ اسناد و دلایل حقوقی موجود و اشد مجازات بوده است.

این را می‌شود از بیانیه‌ حزب سلفی "نور" هم استنباط کرد، چرا که این حزب در بیانیه‌ای که در اعتراض به حکم حسنی مبارک صادر کرده، نگفته که این حکم حقوقی نیست، بلکه گفته برای عاملان و متهمان به قتل تظاهرکنندگان در جریان قیام مصر نباید یک دادگاه کیفری برگزار می‌شد، بلکه باید دادگاه سیاسی می‌بود و حکم سیاسی هم صادر می‌کرد.

همان‌‌‌طور که می‌دانید در آستانه‌ مرحله‌ دوم انتخابات ریاست جمهوری مصر هم هستیم. کسانی که در میدان التحریر در اعتراض به حکم صادره حضور پیدا کرده‌اند و طی دو روز گذشته تظاهرات‌هایی را شکل داده‌اند، از چه گروه‌های سیاسی‌ای هستند؟ و چه خاستگاه سیاسی‌ای دارند؟

طیف‌های مختلفی در این تظاهرات شرکت کرده‌اند، اسلام‌گرایان، نیروهای انقلابی از جمله جوانان "شش آوریل"، چپ‌ها و حتی لیبرال‌ها. صحبت آنها این است که نباید بگذاریم مقصران در قتل تظاهرکنندگان جریان انقلاب، به راحتی از محاکمه و حتی مجازات جان سالم به‌در ببرند. البته خواسته‌های همه‌ی این گروه‌ها یکی نیست. برای این‌که بعضی‌ها به این اعتراض دارند که چرا مبارک اعدام نمی‌شود و برخی دیگر به تبرئه‌ فرماندهان پلیس معترضند.

ایلیا جزایری: مهم‌ترین اتفاقی که بعد از انتخابات ریاست جمهوری مصر رخ می‌دهد، تدوین قانون اساسی است. این انتخابات در حالی برگزار می‌شود که نقش قوای مختلف در مصر مشخص نیست

اما به هرحال یک حرکت کلی شکل گرفته و همه‌ این گروه‌ها بار دیگر با هم به میدان التحریر رفته‌اند و یک خواسته‌ عمده‌‌ دیگر هم دارند و آن کناره‌گیری شورای عالی نیروهای مسلح است که حکومت را از زمان برکناری مبارک در دست گرفته است و این را می‌توان در بیانیه‌ گروه جوانان شش آوریل دید. این گروه شورای عالی نیروهای مسلح را متهم کرده که در مقابل از بین بردن اسنادی که نشان‌دهنده‌ دست داشتن فرماندهان پلیس در قتل تظاهرکنندگان بوده، سکوت کرده است.

می‌توان گفت گروه‌های مختلفی که به طور عمده گروه‌های مخالف مبارک در دوران ریاست جمهوری‌ او بودند، در میدان التحریر حاضر شده‌اند.

فکر می‌کنید که این حکم‌ و این اعتراضات اخیر، می‌تواند تأثیری در توجه آرا به سمت یکی از دو کاندیدای رقیب در مرحله‌ دوم و یا سلب آرا از کاندیدای دیگر را داشته باشد یا نه؟

بله می‌تواند این اتفاق بیافتد. دو نامزدی که به مرحله‌ی دوم انتخابات راه پیدا کرده‌اند، محمد مرسی نامزد اخوان‌المسلمین و احمد شفیق آخرین نخست وزیر دوره‌ حسنی مبارک، سعی می‌کنند از این حکم به نحو احسن برای آرای خودشان استفاده کنند.

محمد مرسی می‌گوید این حکم نشان‌دهنده‌ این است که هنوز پس‌مانده‌های نظام سابق حضور دارند و به مردم قول می‌دهد که اگر رییس جمهور بشود، آنها را از قدرت برکنار می‌کند و دوباره مبارک و نزدیکانش را محاکمه می‌کشاند.

از طرف دیگر محمد شفیق از این حکم استقبال کرد و گفت که این حکم نشان‌دهنده‌ آن است که در مصر هیچ‌کس از مجازات مصون نیست. او این‌‌‌طور نشان می‌دهد که اگر اخوان‌المسلمین روی کار بیایند، هر روز کشور می‌تواند شاهد آشوب و راهپیمایی باشد و این‌ها برای به کرسی نشاندن خواسته‌های خودشان، ممکن است حتی امنیت، ثبات و زندگی روزمره‌ مردم را تحت تأثیر قرار بدهند.

آیا حکم صادره برای حسنی مبارک، وزیر کشور سابق مصر و نزدیکان مبارک، حکمی قطعی است یا ممکن است در پی اعتراضات صورت گرفته و یا یک مرحله‌ تجدیدنظر، این حکم تغییر پیدا کند؟

حکم قطعی نیست، حکم اولیه و بدوی است و دادستان مصر اعلام کرد که به این حکم اعتراض خواهد کرد. می‌تواند در اثر اعتراض‌ها و یا حتی درخواست تجدیدنظر دادستان، در این حکم بازنگری بشود.

به خاطر دارید که در جریان اعتراضات یک سال و نیم گذشته در مصر، چند نفر کشته شده‌اند و خانواده‌های قربانیان در چند مورد علیه دولت شکایت کرده‌اند؟

بله، به‌طور رسمی اعلام و ثبت شده است که در جریان اعتراضات ۱۸ روزه‌ مصر که به برکناری حسنی مبارک انجامید، حدود ۸۵۰ نفر کشته شده‌اند؛ در مقاطع مختلف و در استان‌های مختلف.

بعد از اتمام انتخابات ریاست جمهوری مصر، مراحل تغییر در ساختار سیاسی در مصر، به ترتیب چه خواهد بود؟ آیا بعد از آن مجلس تشکیل خواهد شد؟ آیا قانون اساسی تغییر خواهد کرد؟ آیا شورای نظامی همچنان به کار خودش ادامه خواهد داد یا نه؟

شورای نظامی که اکنون نقش رییس جمهور را بازی می‌کند، از قدرت اصلی کنار خواهد رفت. یعنی این قول را داده است. رییس جمهور اختیارات زیادی را بر پایه‌ آیین‌نامه‌های موجود در دست دارد.

مهم‌ترین اتفاقی که قرار است بعد از انتخابات ریاست جمهوری بیافتد، تدوین قانون اساسی است. انتخابات ریاست جمهوری در حالی دارد برگزار می‌شود که نقش قوای مختلف در مصر مشخص نیست. کسی که رییس جمهور می‌‌شود، حدود اختیاراتش مشخص نیست، مشخص نیست که پارلمان تا چه حد می‌تواند قانون‌گذاری کند، مشخص نیست که اختیارات قوه‌ قضاییه در دادگاه چه اندازه است و حتی مشخص نیست که ارتش چه نقشی را قرار است ایفا کند.

بعضی‌ها به این اعتراض دارند که چرا مبارک اعدام نمی‌شود و برخی دیگر به تبرئه‌ فرماندهان پلیس معترضند

همه‌ی طیف‌های مختلفی که در ساختار سیاسی مصر حضور دارند، با یکدیگر بر سر این‌که شکل قانون اساسی جدید چطور باید باشد چالش دارند. ارتش خواهان آن است که اختیارات ویژه‌اش را حفظ کند. رییس جمهور جدید با چالش بزرگی روبه‌رو خواهد بود و آن هم تدوین قانون اساسی است و همین قانون اساسی که به نظر می‌رسد باعث اختلافات و تنش‌هایی در مصر خواهد شد، نشان دهنده‌ ساختار سیاسی آینده‌ این کشور خواهد بود.

آیا تقویم مشخصی برای سایر تحولات پس از اتمام انتخابات ریاست جمهوری در مصر وجود دارد؟ مثلاٌ برگزاری انتخابات مجلس بر اساس قانون اساسی جدید یا خود تدوین قانون اساسی جدید.

انتخابات پارلمان که برگزار شد. مجلس دیگر شکل گرفته و باید دوره‌ خودش را بگذراند. انتخابات پارلمان موقتی نبوده و یکی از مشکلاتی که الان در مصر وجود دارد، این است که تمام انتخابات‌ها بدون قانون اساسی شکل گرفته و آنها در یک خلاء فعالیت می‌کنند و در عین حال، این ارگان‌ها را به عنوان قوای رسمی و نه موقت انتخاب کرده‌اند. این یکی از مشکلات قانونی است که الان مصر با آن درگیر است.

شورای عالی نیروهای مسلح گفته است که تا اواخر ماه آوریل و اوایل جولای قدرت را به غیرنظامیان تحویل می‌دهد، اما هیچ تاریخ مشخصی برای تدوین قانون اساسی وجود ندارد. قرار بود بعد از این‌که پارلمان مصر انتخاب شد، مجلس مؤسسانی متشکل از ۱۰۰ نفر هم انتخاب شود تا کار تدوین قانون اساسی را بر عهده بگیرد. اما به خاطر این‌که گروه اخوان‌المسلمین سعی کرده بیشتر از ۵۰ درصد هیأت تدوین قانون اساسی از خودش، از اسلام‌گرایان باشد و در مقابل با اعتراض‌های زیادی از جانب همه‌ی گرو‌ها، حتی الاظهر و همین‌طور نظامیان، نیروهای چپ و لیبرال روبه‌رو شد. حکمی که دادگاه قانون اساسی در مورد این هیأت داده، عملاً این هیأت را ناکار کرد و جلسات آن دیگر تشکیل نمی‌شود. هیچ زمان‌بندی‌ای برای تدوین قانون اساسی وجود ندارد.

بحران سوریه در نشست اتحادیه عرب

Thu, 05 Apr 2012 12:57:41 +0000

گفت‌وگو با ایلیا جزایری روزنامه‌نگار و کارشناس دنیای عرب

سراج الدین میردامادی

سراج الدین میردامادی - تحولات سوریه به سمتی می‌رود که حساسیت جمع شدن کشورهای عربی برای یافتن یک راه‌حل برون‌رفت از این بحران را در کشور مهم عربی سوریه الزام‌آور می‌کند.

آقای ایلیا جزایری، پرسش نخست من از شما این است که چه کشورهایی در اجلاس اتحادیه عرب در عراق شرکت کرده‌اند و این اجلاس چه نتایجی دربرداشته؟

همه کشورهای عربی به‌جز سوریه در اجلاس بغداد شرکت کرده بودند. البته فقط ۹ کشور (در سطح سران) حضور داشتند و از بقیه کشورها وزیر امور خارجه به‌عنوان نماینده حاضر شده بود یا نمایندگانی در رده‌های دیگر را به اجلاس بغداد فرستاده بودند.

البته نکته مهم در اجلاس بغداد حضور امیر کویت بود که بعد از ۲۲ سال و بعد از تنش‌های زیادی که بین عراق و کویت وجود داشت، برای اولین بار به عراق رفت و این خودش برای عراق یک دستاورد است که یک تنش تاریخی با کویت را پشت سر گذاشته است.

نشست‌های اتحادیه عرب در حقیقت سه روز جلسه بوده، روز اول روز ۲۷ مارس وزرای اقتصاد گردهم آمده بودند. روز دوم وزرای امور خارجه و روز سوم نشست سران بود.

بحران سوریه، مناقشات فلسطینی‌ها با اسراییل، بحران سودان، ثبات و امنیت در کشورهای درحال‌تغییر و فعال‌سازی سازمانهای اتحادیه عرب و مبارزه با تروریسم، مهم‌ترین بحثهای نشست اتحادیه عرب بود

همان‌طور که هوشیار زیباری وزیر امور خارجه عراق هم در کنفرانس خبری پایانی اعلام کرد، بیشتر از ۷۰درصد بحث‌ها به سوریه اختصاص پیدا کرد. بحث فلسطین و مناقشه‌اش با اسراییل بحث دوم بود. بحران سودان و تنش‌هایی که این کشور با سودان جنوبی دارد، بحث سوم بود.

بحث ثبات و امنیت در کشورهای درحال‌تغییر یکی از دیگر بحث‌ها بود. همچنین فعال‌سازی سازمانهای اتحادیه عرب در پیش رفتن به سمت یک اتحادیه از دیگر بحث‌های مطرح بود. تروریسم و مبارزه با آن یکی از مهم‌ترین بحث‌های حاضر در نشست سران بود و همچنین مسئله‌ پایان دادن به بدهی‌های مالی کشورهای ضعیف.

آقای جزایری در مورد سوریه به طور مشخص اتحادیه عرب به چه ارزیابی و جمع‌بندی‌ای رسید؟

بیانیه پایانی اتحادیه عرب برخلاف بقیه اجلاس‌ها در کنفرانس خبری قرائت نشد. بلکه بین رسانه‌ها توزیع شد و به "اعلامیه بغداد" شهرت یافت. این بیانیه نظام سوریه را متهم به جنایت علیه بشریت در شهر حمص کرد. در حقیقت نظام سوریه را مسوول بحران در این کشور دانست و تأکید کرد بر ضرورت گفت‌وگو میان دولت و اپوزیسیون سوریه.

این بیانیه همچنین از مأموریت کوفی عنان فرستاده‌ مشترک اتحادیه عرب و سازمان ملل متحد به سوریه حمایت، با دخالت نظامی خارجی در سوریه مخالفت، و بر ضرورت حمایت از تمامیت ارضی، ثبات و امنیت سوریه تأکید کرد.

آقای جزایری موضع ایران و ترکیه دو کشور حامی و مخالف نظام حاکم در سوریه نسبت به اجلاس اتحادیه عرب چه بود؟

ایران و ترکیه خواستار حضور در نشست سران اتحادیه عرب در بغداد شدند که این خواسته رد شد. یعنی در حقیقت با آن موافقت نشد.

دبیرکل اتحادیه عرب گفت که مأموریت آقای کوفی عنان مقدمه‌ای است برای اجرای طرح صلح اتحادیه عرب که شامل انتقال قدرت در سوریه می‌شود. یعنی درنهایت از آقای اسد می‌خواهند از قدرت کناره‌گیری کند

ارزیابی اجلاس سران عرب در بغداد نسبت به بیلان کار آقای کوفی عنان که مأمور شده بحران سوریه را از طریق دیپلماسی حل کند، چه بود؟

این‌طور که آقای هوشیار زیباری وزیر امور خارجه عراق و نبیل العربی، دبیرکل اتحادیه عرب، در کنفرانس خبری خودشان تأکید کردند، مأموریت آقای کوفی عنان به‌عنوان آخرین فرصت برای حل‌وفصل دیپلماتیک بحران سوریه مورد توجه کشورهای عربی قرار گرفته و آنها امیدوار هستند که این مأموریت با موفقیت به پایان رسد و اعلام کرده‌اند که ظرف چند روز آینده برای حمایت از این مأموریت به شورای امنیت سازمان ملل هم مراجعه خواهند کرد و امیدوار هستند که این دفعه با توجه به این که روسیه و چین هم از از آقای کوفی عنان اعلام حمایت کرده‌اند ، بتوانند قطعنامه‌ای از شورای امنیت بگیرند که این‌بار با وتوی روسیه و چین مواجه نشود.

اما آقای نبیل العربی به نکته ریزی اشاره کرد دراین‌مورد که مأموریت آقای کوفی عنان مقدمه‌ای است برای اجرای طرح صلح اتحادیه عرب که پیش‌تر ارائه شده بود.

این طرح صلح، شامل انتقال قدرت در سوریه است. یعنی درنهایت از آقای بشار اسد می‌خواهند از قدرت کناره‌گیری کند و اختیار ریاست جمهوری را به معاون خودش واگذار کند. معاون رئیس جمهور هم با حضور اپوزیسیون "دولت وحدت ملی" تشکیل دهد و این دولت وظیفه‌ تدوین قانون اساسی جدید و برگزاری انتخابات ریاست جمهوری و پارلمانی در پایه‌های دموکراتیک را دارد. یعنی در حقیقت دارند سعی می‌کنند سناریوی یمن را در سوریه هم پیاده کنند.

اما عملا تا اینجا بشار اسد به "طرح‌ صلح"‌هایی که از سوی اتحادیه عرب و آقای کوفی عنان اعلام شده، تن نداده. آیا به نظر نمی‌رسد صبر جامعه جهانی به‌گونه‌ای به پایان رسیده و ممکن است برخورد با حکومت بشار اسد را تندتر کنند؟

این بحثی که مطرح کردید کمی پیچیده‌ است. موقعیت جغرافیایی‌ سوریه در این قضیه خیلی نقش ایفا می‌کند. این که دولت سوریه خیلی از طرح‌ها را نخواهد پذیرفت و پیش از برگزاری اجلاس سران کشورهای عربی دولت سوریه از زبان جهاد مقدیسی، سخنگوی وزیر امور خارجه سوریه، اعلام کرد که اصلا خواسته‌های اتحادیه عرب را عملی نخواهد کرد.

کشورهای عربی خواستار آلترناتیوی برای اسد هستند که باعث ثبات در سوریه شود و درعین‌حال در مقابل اسراییل همین سیاست دولت بشار اسد را ادامه دهد

اما این‌که جامعه جهانی چه تعاملی با بحران سوریه خواهد داشت، یک بحث دیگر است. چون گویا ما شاهد تفاوت منافع بین غرب و کشورهای عربی‌‌، به‌خصوص کشورهای حوزه جنوبی خلیج فارس، در بحث سوریه هستیم.

کشورهای عربی خواستار آلترناتیوی برای اسد هستند که باعث ثبات در سوریه شود و درعین‌حال در مقابل اسراییل همین سیاست دولت بشار اسد را ادامه دهد، اما غرب شاید نظرش این باشد که ادامه‌ یک تنش سیاسی طولانی‌مدت در سوریه بیشتر به نفع‌اش است و نیز به نفع امنیت مرزهای اسراییل تا هیچ طرف قوی وجود نداشته باشد.

جامعه بین‌الملل هنوز به این نتیجه نرسیده که بخواهد در سوریه همچون لیبی مداخله کند و این مسئله را کمی پیچیده‌تر می‌کند. از طرف دیگر گروه‌های مسلح مخالف اسد هنوز این قدر قدرتمند نشده‌اند که خودشان بتوانند به کار نظام حاکم بر سوریه پایان دهند.

پایان راه حل دیپلماتیک در سوریه

Fri, 10 Feb 2012 00:50:00 +0000

گفت‌وگو با ایلیا جزایری روزنامه‌نگار کارشناس دنیای عرب‌

سراج الدین میردامادی

با رفتن ناظرات اتحادیه عرب از سوریه، عملا راههای دیپلماتیک برای پایان دادن به بحران سوریه رسما و عملا با بن بست مواجه شده است. تنها ظرف سه روز بیش از سیصد نفر در شهر حمص سوریه بر اثر بمباران ارتش این کشور کشته شدند.

از ایلیا جزایری روزنامه مقیم لبنان پرسیدم: حملات توپخانه‌‌یی که ارتش سوریه به شهرهای معترض آغاز کرده چه بوده و چه پیامدهایی داشته است؟

در روزها اخیر شمار افرادی که از ارتش نظامی سوریه جدا شد‌ه‌ و به ارتش آزاد پیوسته‌اند بسیار افزایش پیدا کرده است. عملیات ارتش آزاد هم شدت گرفته و توسعه پیدا کرده. یکی از مناطقی که ارتش آزاد سوریه در آن مستقر است -ارتشی که از نظام بشار اسد جدا شده - در حمص است و مردم حمص هم از این ارتش حمایت می‌کنند و پناه می‌دهند به جداشدگان از ارتش. راهپیمایی‌های زیادی در شهر حمص برگزار شده که در آن اعلام حمایت شد از ارتش آزاد سوریه صورت گرفته است.

نظام سوریه می‌خواهد روشهای نظامی و امنیتی را بیش از پیش برای پایان دادن به اعتراضها به کار برد. در روزهای اخیر شمار کشته‌شدگان بسیار بالا رفته است و روزی نبوده که کمتر از ۵۰ نفر در مناطق مختلف سوریه کشته نشوند

به نظر می‌رسد که نظام سوریه می‌خواهد به این سلسله حوادث پایان دهد. همان طور که ولید معلم، وزیر امور خارجه سوریه در آخرین مصاحبه‌ خبری خود گفت، دیگر راه حلی نظامی تنها راه حل پیش روی نظام بشار اسد برای پایان دادن به بحران است.

ولید معلم گفت، از این به بعد راه حل امنیتی و پایان دادن به بحران به شیوه‌ نظامی یک درخواست ملی در سوریه است. این نشان می‌دهد که نظام سوریه می‌خواهد روشهای نظامی و امنیتی را بیش از پیش برای پایان دادن به اعتراضها به کار برد. در روزهای اخیر شمار کشته‌شدگان بسیار بالا رفته است. یعنی روزی نبوده که کمتر از ۵۰ نفر در مناطق مختلف سوریه کشته نشوند. کشتاری که در دو ، سه روز گذشته در حمص بود، در همین چارچوب ارزیابی می‌شود.

آقای جزایری آیا این موضع‌گیری وزیر خارجه دولت بشار اسد را می‌شود اعلام جنگ رسمی داخلی در سوریه تلقی کرد؟

ببینید، در مورد جنگ داخلی در سوریه در صورتی می‌شود صحبت کرد که طرف دیگر هم از هواداران طرف مقابل خودش یعنی نظام سوریه بکشد. ارتش آزاد سوریه و مخالفان مسلح بشار اسد هیچگاه تا الان محله‌هایی را که در آن هواداران بشار اسد ساکن هستند هدف قرار نداده‌اند.

زمانی می‌شود گفت جنگ داخلی که طرف دیگر هم از هواداران طرف مقابل خودش یعنی نظام سوریه بکشد. درحالی‌که مخالفان مسلح بشار اسد هیچگاه تا الان محله‌هایی را که در آن هواداران بشار اسد ساکن هستند هدف قرار نداده‌اند

در خود شهر حمص محله‌هایی هستند که به طور کامل هوادار بشار اسد هستند. این محله‌ها آرام است و مورد تعرض مخالفان بشار اسد قرار نگرفته‌اند. اگر جنگ داخلی شود نظام سوریه این باور را دارد که جنگ داخلی به سودش است و می‌تواند راحت‌تر سرکوب کند. اما طرف مقابل هنوز به این مسیر کشیده نشده است.

شاهد موضع‌گیری دولت تونس در برابر حاکمیت بشار اسد و اخراج سفیر سوریه را از تونس بودیم. این را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

تونس یک کشور انقلابی‌ست. یعنی جدیداً در تونس انقلاب شده و نظام جدیدی روی کار آمده. به‌هرحال در کشورهایی که نظام جدیدی روی کار آمده در یک‌سال اخیر و شاهد انقلاب بوده‌اند، تمایل دارند به اعتراض‌های دیگر کشورها. همان طور که دولت جدید لیبی شورای ملی معترضان سوریه را به رسمیت شناخته است.

اما با توجه به کشتار اخیر در شهر حمص دولتی که الان در تونس روی کار آمده، تندترین موضع را در میان کشورهای عربی گرفته و اعلام کرده که دیگر نظام بشار اسد را به‌عنوان نظام حاکم بر سوریه و نماینده‌ مردم این کشور به رسمیت نمی‌شناسد و سفیر سوریه را فوراً اخراج کرد. یعنی حتی منتظر نشد که این سفیر از کشور خارج شود و به او مهلت زمانی ندادند. به نظر می‌رسد این اقدام تونس می‌تواند فشارهای کشورهای عربی را بر نظام سوریه افزایش دهد.

الشرق الاوسط نوشته که به گفته آقای خامنه‌ای جمهوری اسلامی از قدرتهایی که مخالف اسراییل هستند حمایت می‌کند و به این اشاره کرده‌اند که سوریه به‌هیچ وجه در طول حاکمیت بشار اسد مقابل اسراییل نایستاده و برعکس، امنیت مرزهای اسراییل را تأمین کرده

جمعه گذشته آیت‌الله خامنه‌ای در خطبه‌های نظام جمعه در تهران اعلام کرده‌اند که از هر گروه یا کشوری که مقابل اسراییل بایستد، حمایت می‌کنند. به نظر می‌رسد شاید اشاره‌ ایشان به دولت بشار اسد باشد. بفرمایید اظهارات آیت‌الله خامنه‌ای در کشورهای عربی و در مطبوعات عرب چقدر واکنش داشته و چگونه برداشت شده و چه قدر این صحبت ایشان در حمایت از دولت بشار اسد به‌حساب آمده؟

اولاً صحبت‌های آیت‌الله خامنه‌ای که بازتاب گسترده‌ای در مطبوعات جهانی داشته. البته نه این بخش حمایت‌اش از کشورهایی که در مقابل اسراییل می‌ایستند. بیشتر بخشی که مربوط به تهدیدهای آقای خامنه‌ای علیه غرب بوده، تهدیدهایی که گفته است در صورت افزایش فشارهای نفتی و احتمالاً نظامی، ایران هم دست بسته نخواهد نشست و تهدیدهای خودش را شروع خواهد کرد.

اما در این مورد دقیقاً من سرمقاله‌هایی دیدم در روزنامه‌هایی که فرامنطقه ای هستند مثل الشرق الاوسط که گفته‌اند آقای خامنه‌ای صحبت‌هایی کرده که جمهوری اسلامی حمایت می‌کند از قدرتهایی که مخالف اسراییل هستند و به این اشاره کرده‌اند که سوریه به‌هیچ وجه در طول حاکمیت بشار اسد مقابل اسراییل نایستاده و برعکس، امنیت مرزهای اسراییل را تأمین کرده و حرفهای آقای خامنه‌ای را تعبیر کرده‌اند، برای این که ایشان می‌خواسته در صحبت‌های خودش فقط و فقط منافع جمهوری اسلامی را مدنظر خودش قرار دهد و گویا جمهوری اسلامی خیلی کاری به اسراییل ندارد که اگر داشت، از معترضان حمایت می‌کرد و نه از بشار اسد.

توضیح زمانه : پخش رادیویی این گفت‌وگو در تاریخ ۱۵بهمن مننتشر شد و از این رو بخشی که از گفت‌وگو که گمانه‌زنی‌های پیش از وتوی قطع نامه علیه سوریه توسط روسیه و چین بود، در متن مکتوب منتشر نشده است.

خواست مردم مصر: پایان قدرت نظامی‌ها

Babak M — Mon, 28 Nov 2011 15:18:59 +0000

سراج‌الدین میردامادی

در آستانه اولین انتخابات پارلمانی مصر پس از سقوط حسنی مبارک، موج جدید اعتراض‌ها در مصر و گردهمایی مردم در میدان تحریر در پی خشونت‌های اعمال شده از سوی حاکمان نظامی این کشور بالا گرفته است.

از ایلیا جزایری روزنامه‌نگار و کارشناس دنیای عرب پرسیده‌ایم: عمده مطالبات معترضان در میدان تحریر چیست و جرقه‌ آغازین این اعتراض‌ها به چه دلیل بود؟

ایلیا جزایری: دو مسئله در اعتراض‌ها وجود دارد. یکی بحث حضور نظامی‌ها در قدرت مصر و طولانی شدن آن است و دوم بحث مشارکت سیاسی وابستگان به حزب حاکم مصر در قدرت و در انتخابات و در زندگی سیاسی‌؛ اما این که جرقه‌اعتراض‌ها کجا زده شد؟ جرقه‌ اعتراض‌ها جمعه‌ هفته‌ پیش بود. اسلام‌گراها مردم را دعوت کردند برای تجمع در میدان تحریر. این تجمع در اعتراض به ادامه حضور نظامی‌ها در قدرت بود. البته تجمع مثل حوادثی نبود که در روزهای اخیر شاهد آنها بودیم. تجمعی نبود که بخواهد به خشونت کشیده شود. در حقیقت از نظامی‌ها می‌خواستند هرچه سریع‌تر قدرت را تحویل غیر نظامی‌ها بدهند.

اتفاقی که افتاد این بود که گروهی که متشکل شده بود از خانواده‌های کشته‌شدگان انقلاب مصر و یکسری از زخمی‌های آن، شب در میدان تحریر تحصن کردند و گفتند که خواسته‌ها‌ی‌شان را تا زمان محقق شدن پی‌گیری خواهند کرد و همچنین تا محقق شدن اهداف‌شان به تحصن ادامه خواهند داد. شب در میدان تحریر خیمه زدند و تا صبح آنجا بودند. عمده‌ خواسته‌شان همین خواسته‌ای بود که مطرح کردم. این که نظامی‌ها قدرت را به غیر نظامی‌ها تحویل دهند و وابستگان به نظام سابق مصر در انتخابات شرکت نکنند.

همانطور که مطلع هستید، بسیاری از وابستگان حزب حاکم دوره‌ مبارک در انتخابات پارلمانی نامزد شدند؛ به اسم‌های مختلف و با تشکیل گروه‌های مختلف و این محل اعتراض بود. انقلابیون مصر تاکنون این درخواست را داشتند که این افراد دست کم تا مدتی از حق مشارکت سیاسی محروم شوند. چون به گفته‌ آن‌ها در سرکوب‌ها دست داشتند در فسادی که دولت مصر در دوره‌ مبارک بر کشور حاکم کرده بود و آن‌ها را انسان‌هایی می‌دانستند که در فساد سیاسی حکومت مبارک دست داشتند.

تجمع اعتراض‌‌آمیز، در حقیقت تحصن صبح، به روال همین تحصن‌ها در میدان تحریر شکل می‌گیرد. تعداد حاضران در تحصن کم شد و به حدود دویست تا سیصد نفر رسید. نیروهای امنیتی آمدند و با این تحصن برخورد کردند و با زور خیمه‌ها را برچیدند. این باعث شد که به تدریج بر تعداد حاضران در میدان تحریر اضافه شود و اعتراض‌ها شکل گیرد و به خشونت کشیده شود.

به موضع اسلام‌گراها و اخوان‌المسلمین اشاره کردید. وزن گروه‌های اسلام‌گرا و به‌ویژه اخوان‌المسلمین در این اعتراض‌های جدید و میزان نفوذ و تأثیرگذاری آن‌ها چیست؟

اسلام‌گراها اکنون در یک خواسته با معترضین مشترک هستند و آن این است که می‌خواهند قدرت هرچه سریع‌تر به غیر نظامی‌ها محول شود، اما الان اسلام‌گراها یک ترسی دارند، به‌ویژه گروه اخوان‌المسلمین و آن این است که انتخابات باید در موعد مقرر خود روز ۲۸ نوامبر که دوشنبه‌ آینده است، برگزار شود. دلیل اصرار اسلام‌گراها بر این قضیه این است که اسلام‌گراها متشکل‌ترین گروه در مصر هستند که فعالیت‌های تشکیلاتی خودشان را از دوره‌ مبارک آغاز کردند. آنها براین گمانند که هرچه زودتر اگر انتخابات برگزار شود، می‌توانند پیروز رقابت‌های انتخاباتی باشند.

آن‌ها می‌خواهند گروه‌های دیگر، مخصوصاً گروه‌های جوانی که پس از انقلاب به صورت حزب درآمده‌اند، فرصت کار تشکیلاتی نداشته باشند. برای همین در این تظاهرات و اعتراض‌هایی که بعد از جمعه‌ هفته‌ گذشته شکل گرفت، حضور نداشتند. برعکس، مخالف این تظاهرات و اعتراض‌ها بودند و در آن شرکت نکردند و اعضای خودشان را نیز از مشارکت منع کردند.

گروه "جوانان انقلابی شش آوریل" که شاید طبقه‌ سکولار مصر را نمایندگی می‌کنند، چه نقشی در این اعتراض‌های جدید دارد؟

بین گروه‌های سیاسی در اعتراض‌های جدید "جنبش جوانان انقلابی شش آوریل" نقش اول را بازی می‌کند. این گروه بزرگ‌ترین دعوت‌کننده‌ به این اعتراض‌هاست. به‌طوری که روز گذشته، یعنی روز جمعه، در مصر اعلام "تشکیل دولت در سایه" کرده است؛ دولتی به ریاست محمد البرداعی، دبیرکل سابق آژانس بین‌المللی انرژی اتمی.

موضع آمریکا را در حمایت از اعتراض‌ها و درخواست آمریکا برای انتقال قدرت به غیر نظامی‌ها را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

پس از انقلاب‌های اخیر و پس از تجربه تونس که به صورت ناگهانی پیش آمد، آمریکا در خاورمیانه وارد فازی جدید شده است و آن حمایت از خواسته‌ طیف‌های گسترده‌ جامعه است. عملکرد آمریکا در مصر، سوریه و لیبی اگرچه هرکدام به سبک و سیاق آن کشور متفاوت بود، اما سعی کرده است موضعی بگیرد که همسان خواسته‌های عمومی باشد تا حوزه‌ نفوذش عقب نماند.

در مورد مصر هم یک نکته را باید بگویم. یکسری از جوانانی که در انقلاب مصر نقش داشتند، ازجمله یکسری از "جوانان ششم آوریل" یا کسان دیگری که فعالان حوزه‌ اینترنت و شبکه‌های اجتماعی بودند، در آمریکا دوره‌های دموکراسی‌خواهی دیده‌اند. آمریکا می‌بیند که به نفع‌اش است اگر دموکراسی ریشه بدواند. طوری که خواسته‌های طیف سکولار در جامعه حاکم شود، نه اسلام‌گراها.

اگر آمریکا فشار بیآورد که قدرت هرچه سریع‌تر به غیر نظامی‌ها تحویل داده شود، می‌تواند مؤثر باشد. زیرا از ده‌سال پیش حمایت‌های آمریکا از نظامی‌های مصر شروع شده است. یعنی آمریکا بزرگ‌ترین پشتیبان ارتش مصر است و اگر روزی این کمک‌ها و پشتیبانی‌ها کاهش پیدا کند، می‌تواند بر قدرت نظامی‌ها در مصر تأثیر بگذارد.

شورای نظامی مصر، کمال جنزوری را مأمور تشکیل دولت جدید کرده است. او از چه طیف سیاسی است، چه گرایش سیاسی دارد و این دولت جدید چه پیام‌‌ها و پیامدهایی دارد؟

آقای جنزوری یک شخصیت مستقل در مصر به‌حساب می‌آید. او در دوره‌ مبارک نخست‌وزیر بود و نخست‌وزیر اسبق مصر به حساب می‌آید. دولت او به دولت پاک شهرت یافته است و اینطور که همه طیف‌های مصر می‌گویند، وی در فسادهای مالی و اداری دست نداشت و به گفته خود معترضان و انقلابیون مصر، همین باعث شد که بین آقای جنزوری و حسنی مبارک اختلاف پیش آید و وی کنار گذاشته شود.

اسلام‌گراها اما الان از آقای جنزوری و حکومتش استقبال کرده‌اند. در مقابل گروه‌هایی مثل "گروه شش آوریل" و معترضان در میدان تحریر با حضور جنزوری مخالفت کرده‌اند و تأکید می‌کنند هیچ نمادی که بتواند نشانه‌ای از دوره‌ مبارک داشته باشد، نباید در قدرت باشد و می‌گویند آقای جنزوری به‌هرحال نخست‌وزیر مبارک بوده است.

اگر در همین شرایط انتخابات ۲۸ نوامبر برگزار شود، فکر می‌کنید چه گروهی در بین گروه‌های انقلابی موجود در عرصه سیاسی مصر برنده خواهد شد؟

من اصلاً نمی‌توانم الان در مورد این موضوع صحبت کنم. یعنی اگر این سئوال را تا قبل از این اعتراض‌ها از من می‌کردید، می‌گفتم به طور حتم اسلام‌گراها پیروز می‌شوند، اما اتفاقی افتاد در روز جمعه و آن تجمعی بود که تشکیل شد. اخوان‌المسلمین و گروه سلفی النور از مردم دعوت کردند، به‌عنوان تجمع میلیونی حمایت از مسجدالاقصی در میدان الازهر جمع شوند که این تجمع با استقبال مواجه نشد و فقط چند ده نفر در آن شرکت کردند. با این شرایط نمی‌دانم آیا کار تشکیلاتی اسلام‌گراها می‌تواند فائق آید یا بسیج مردمی که نشان دادند که گروه‌هایی مثل "شش آوریل" را تشکیل می‌دهند و مردم را به میدان می‌کشانند.

محاکمه مبارک و ظهور اسلام‌گراها در مصر

arezoo — Fri, 05 Aug 2011 14:53:07 +0000

سراج میردامادی

دادگاه حسنی مبارک، رئیس‌جمهور پیشین مصر روز سوم ماه اوت سال جاری (2011) در قاهره برپا شد. او با برانکارد به دادگاه منتقل شد و در محل استقرار متهمان که به یک قفس شباهت داشت حضور یافت.

در کنار او دو پسرش جمال و علاء و چندتن از مقامات دولت سابق حضور داشتند که متهم به کشتار و سرکوب مردم معترض بودند.

در گفت‌وگو با ایلیا جزایری، روزنامه‌نگار و کارشناس دنیای عرب از او پرسیده‌ام: ارزیابی شما از این دادگاه و شکل حضور آقای حسنی مبارک روی برانکارد به دادگاه چه بود؟ این خبر چه واکنشی در دنیای عرب و رسانه‌های دنیای عرب داشت؟

ایلیا جزایری: آقای مبارک وقتی از قدرت برکنار شد و به‌ویژه وقتی اتهام‌هایی علیه ایشان زده شد، وضعیت جسمی‌اش وخیم و به بیمارستانی در شرم‌الشیخ منتقل شد. به‌هرحال گمانه‌زنی‌هایی هم وجود داشت و احتمال می‌دادند که نتواند به خاطر وخامت وضعیت جسمی در دادگاه حاضر شود، اما رئیس بیمارستان شرم‌الشیخ همه این‌ها را رد کرد و گفت که وی می‌تواند حاضر شود و آقای مبارک را با آمبولانس منتقل کردند و رئیس جمهور پیشین مصر را روی برانکارد وارد دادگاه کردند.

به‌هرحال این وضعیت، این که مبارک روی برانکار در دادگاه حاضر شده بود، در داخل مصر واکنش‌هایی را در پی داشت. در دادگاه هم از مخالفان و هم از موافقان آقای مبارک حضور داشتند. مخالفان آقای مبارک شروع کردند به شادی و هلهله کردن، اما موافقان آقای مبارک گریه می‌کردند و این دو گروه باهم درگیر شدند.

به‌هرحال در بعد رسانه‌ای به وضعیت آقای مبارک بسیار توجه شد. علاء و جمال کنارش ایستاده بودند و خیلی وقت‌ها مانع از این می‌شدند که دوربین‌ها بتوانند تصویر او را خوب بگیرند. البته هنوز معلوم نیست که این کارشان عمدی بوده یا نه. ولی در رسانه‌ها بسیار به این موضوع توجه شد. همچنین به صحنه‌ای که آقای مبارک گریه کرد و به جمال که قرآن در دستش بود خیلی توجه شد. به‌هرحال واکنش‌ها خیلی متفاوت است. افکارعمومی مصر بیشتر دنبال این است که مبارک محاکمه شود و حتی برخی دنبال قصاص وی هستند.

ایلیا جزایری: اتهام اولی که دادستان مطرح کرد، مشارکت در قتل عمد و برنامه‌ریزی برای قتل عمد تظاهرکنندگان بوده است. اگر این اتهام اثبات شود، مجازات این اتهام طبق قوانین مصر اعدام است، اما این که آقای مبارک اعدام شود یا نه، به خیلی چیزها بستگی دارد.

آیا به نظر شما روند دادگاه عادلانه بود و حق دفاع را براساس قوانین جزایی مصر به متهم‌ها به صورت آزادانه دادند؟

البته وکلای مدافع خیلی آزاد و راحت حرف‌شان را زدند و خواسته‌های‌شان را ارائه دادند. چیزی که قبلاً در میان افکارعمومی مصر مطرح بود این بود که دادگاه نمی‌خواهد آقای مبارک را محاکمه کند و شورای عالی نیروهای مسلح به خاطر این که مبارک سال‌های سال فرمانده‌شان بوده و در جنگ اکتبر معروف با اسراییل حضور داشته، نمی‌خواهند کار به جایی رسد که مبارک در دادگاه حاضر شود.

چیزی که مطرح هست، برعکس این است. یعنی مبدا به مبارک جفایی شود. چنین قضیه‌ای مطرح نبود. یعنی دادگاه مبارک اصلاً شبیه دادگاه صدام حسین در افکارعمومی نیست. چون او به‌هرحال جایگاهی دارد در نزد کسانی که قبلاً در مصر حاکم بودند. همین قضاتی که در این روزها آقای مبارک را محاکمه می‌کنند، کسانی بوده‌اند که حتی در زمان حکومت ایشان در رده‌های مختلف دستگاه قضایی حضور داشتند. بیشتر کسانی که در دادگاه حضور داشتند شاکیانی از مخالفان آقای مبارک از میان توده مردم بودند.

اگر اتهام‌های وارد شده به آقای حسنی مبارک، رئیس جمهور پیشین مصر به اثبات برسد، چه مجازاتی برای او پیش‌بینی می‌شود؟ آیا اشد مجازات اعدام ممکن است در مورد آقای حسنی مبارک به اجرا گذاشته شود؟

این اتهام‌هایی که مطرح شده، به‌ویژه اتهام اولی که دادستان مطرح کرد، مشارکت در قتل عمد و برنامه‌ریزی برای قتل عمد تظاهرکنندگان بوده است. اگر این اتهام اثبات شود، مجازات این اتهام طبق قوانین مصر اعدام است، اما این که آقای مبارک اعدام شود یا نه، به خیلی چیزها بستگی دارد. روند دادگاهی که شروع شده است یک روند سریع نیست. اسامی بسیاری در دادگاه مطرح شده و خواسته شده است بسیاری کسانی که با این قضیه مرتبط هستند، به‌عنوان شاهد حاضر شوند. به‌عنوان مثال وکیل مدافع آقای مبارک خواستار آن شد که تمام استاندارهای سینا از ۲۵ سال پیش تا کنون برای شهادت در دادگاه حاضر شوند.

این یک روند طولانی است. در این روند طولانی عوامل زیادی دخیل می‌شوند و می‌توانند بر حکم تأثیر بگذارند. البته هنوز مشخص نیست چه حکمی به آقای مبارک بدهند، اما فعلاً با توجه به فضای جهانی و فضای داخلی، اعدام برای آقای مبارک بعید به نظر می‌رسد.

واکنش عربستان سعودی، یکی از مهم‌ترین حامیان رئیس جمهور پیشین مصر در دنیای عرب، نسبت به این دادگاه چه بوده است؟

در مورد عربستان سعودی قبل از این یکسری خبرها و زمزمه‌هایی مطرح بود. این که سعودی مانع از محاکمه آقای مبارک می‌شود و می‌خواهد هرطور هست جلوی محاکمه را بگیرد، اما سفیر سعودی در قاهره در مصاحبه با رسانه‌ها این قضیه را به طور کامل انکار کرد و گفت ما همانگونه که از مبارک در جریان انقلاب حمایت نکردیم، اکنون نیز هیچ دخالتی در اراده مردم نخواهیم کرد.

وی از برخی دیدارهای خود به عنوان نمونه با یکسری از معترضان در مصر، ازجمله در میهمانی سفیر برای آقای البرادعی یا جلسه دیدار با آقای عاطف، رهبر اخوان‌المسلمین یاد کرد. به‌هرحال عربستان سعودی یکسری ارتباطات با معترضان دارد و این قضیه را انکار کرد. این که به دنبال این هستند آقای مبارک محاکمه نشود.

در روزهای اخیر شاهد تظاهرات اسلام‌گراها و اخوان‌المسلمین در میدان تحریر بودیم. ارزیابی شما حضور گسترده نیروهای اسلام‌گرا در عرصه اعتراض‌های خیابانی در مصر چیست؟ آیا فکر می‌کنید جای پایی در آینده قدرت سیاسی در مصر خواهند داشت؟

ایلیا جزایری: هیچ کدام از این‌ها فعلاً حاکم نیستند؛ نه سکولارها، نه اسلام‌گراها. همه چیز منوط به این قضیه است که آیا ابتدا انتخابات برگزار شود یا قانون اساسی اصلاح شود؟ اگر قانون اساسی اول اصلاح شود، به‌هرحال سکولارها نقش عمده‌ای در تدوین این قانون اساسی خواهند شد. چون اکثر حقوقدانان مصر سکولار هستند.

این قضیه تا حدودی به گذشته برمی‌گردد؛ این که خود اسلام‌گراها چقدر در جریان انقلاب مصر حضور داشتند. اسلام‌گراها در جریان انقلاب مصر دو دسته بودند. یک گروه اخوان‌المسلمین بودند و گروه دیگر سلفی‌ها. اخوان‌المسلمین از ابتدا حضور نداشتند و به‌هیچ وجه در «روز خشم» که از طرف فعالان فیس‌بوک و به‌ویژه جنبش «۶ آوریل» اعلام شده بود، حضور نداشتند. سران اخوان‌المسلمین مخالف این حضور بودند.

اما وقتی دیدند روند انقلاب دارد پیش می‌رود، اعلام کردند که ما نیز حاضر می‌شویم. سلفی‌ها تا همان اواخر، تا چند روز پیش از آن که آقای مبارک سرنگون شود، اصلاً هیچ حضوری نداشتند. پس از این که انقلاب مصر پیروز شد، این‌ها سعی کردند جای پایی برای خود پیدا کنند، برای این که خواسته‌های خودشان را پیاده کنند.

در مورد این که چه شد این‌ها در این روز آمدند و حاضر شدند، باید گفت سلفی‌ها و اخوا‌ن‌المسلمین متشکل‌ترین گروه در مصر هستند؛ گروهی که مخالف آقای مبارک است. این‌ها سال‌های سال کارهای تشکیلاتی کرده‌اند. درست برعکس احزابی که به تازگی تأسیس شده‌اند یا حتی «جوانان انقلاب مصر». این‌ها عقیده‌ دارند اگر انتخابات پارلمانی زود برگزار شود، با توجه به تشکیلاتی که دارند، می‌توانند اکثریت را در پارلمان به‌دست آورند و قانون اساسی را در این پارلمان همانطور که خودشان می‌خواهند وضع کنند.

این چیزی‌ست که بقیه انقلابیون و نزدیک به ۳۰حزب سیاسی با آن مخالف هستند و می‌گویند ابتدا باید قانون اساسی وضع شود و بر اساس قانون اساسی جدید که حقوق همه را به رسمیت می‌شناسد، انتخابات برگزار شود. این اختلاف نظر میان اسلام‌گراها و بقیه انقلابیون مصر هست. در روز جمعه قرار بود مخالفان و انقلابیون مصر حاضر شوند و اصلاحات خودشان را مطرح کنند. اما اسلام‌گراها از همه کشور جمع شدند تا روبه‌روی این حرکت بایستند و دقیقاً آن خواسته‌ای را که ذکر کرد دوباره مطرح کنند و دیگران را به عقب بکشانند. این تنش همچنان میان اسلام‌گراها و دیگر گروه‌های مصری تا برگزاری انتخابات اول یا تعدیل اصلاح قانون اساسی اول ادامه خواهد داشت.

قانون اساسی جدیدی که مراحل تصویب آن را دارید دنبال می‌کنید، در چه مرحله‌ای قرار دارد و حاوی چه دیدگاه‌هایی‌ است؟ دیدگاه‌های اسلام‌گراها را بیشتر نمایندگی می‌کند، یا دیدگاه‌های بخش سکولار جامعه مصر را؟

آن هیئتی که تشکیل شده است برای تدوین پیش‌نویس قانون اساسی یک هیئت مستقل است. در حقیقت این طور نیست که بخواهد دیدگاه‌های کسی را اعمال کند. مثلاً شورای نیروهای مسلح خودش حاکم است، اما این هیئتی که برای تدوین پیش‌نویس قانون اساسی وجود دارد، به طور کلی مخالف این است که در آینده نقش برجسته‌ای به ارتش در این کشور داده شود.

هیچ کدام از این‌ها فعلاً حاکم نیستند؛ نه سکولارها، نه اسلام‌گراها. همه چیز منوط به این قضیه است که آیا ابتدا انتخابات برگزار شود یا قانون اساسی اصلاح شود؟ اگر قانون اساسی اول اصلاح شود، به‌هرحال سکولارها نقش عمده‌ای در تدوین این قانون اساسی خواهند شد. چون اکثر حقوقدانان مصر سکولار هستند.

اوباما و میانجی‌گری میان اسراییل و فلسطین

Babak M — Sun, 22 May 2011 12:57:10 +0000

سراج‌الدین میردامادی

سخنرانی باراک اوباما، رئیس جمهور ایالات متحده آمریکا و اشاره به موضوع مناقشه اعراب و اسراییل و درخواست از اسراییل برای بازگشت به مرزهای ۱۹۶۷ بار دیگر نقش میانجیگرانه آمریکا در زمینه یکی از قدیمی‌ترین منازعات خاورمیانه را برجسته کرد.

در گفت‌وگو با ایلیا جزایری، روزنامه‌نگار مقیم بیروت و کارشناس مسائل خاورمیانه از او پرسیده‌ام: آیا این صحبت آقای اوباما نشانگر تغییر موضع در سیاست آمریکا در موضوع مناقشه اسراییل و فلسطین هست یا خیر؟

ایلیا جزایری: نخیر. میانجیگری آمریکا برای صلح میان فلسطینی‌ها و اسراییلی‌ها موضوعی است که از زمان ریاست جمهوری بیل کلینتون، رئیس‌جمهور اسبق آمریکا مطرح بوده است. آقای کلینتون هم دنبال تأسیس دولت فلسطینی بر روی مرزهای ۱۹۶۷ بود و این مسئله و میانجیگری ادامه داشت. آقای جورج بوش اولین رئیس جمهور آمریکا بود که بحث دولت مستقل فلسطین را مطرح کرد، اما این آقای اوباما است که از زمان ریاست جمهوری خود برای اولین‌بار در مورد این موضوع به شکل صریح صحبت و به طور علنی اعلام می‌کند که از اسراییل می‌خواهد به مرزهای ۱۹۶۷ عقب‌نشینی کند.

... اما تشکیل دولت فلسطینی یک مسئله است و بازگشت به مرزهای ۱۹۶۷ مسئله دیگری است. آقای بوش در جایی گفته بود که مرزهای ۱۹۶۷ قابل بازیافت و بازگشت به این مرزها راه حل نیست. به نظر شما آیا این صحبت آقای اوباما به نوعی به نفع طرف فلسطینی نبود؟

نمی‌شود گفت. اگر کل صحبت‌های آقای اوباما را مرور کنیم، او هیچ نقشه‌ یا راهی را برای صلح میان دو طرف اسراییلی و فلسطینی ارائه نمی‌دهد. او فقط از اسراییل خواسته که به مرزهای سال ۱۹۶۷ عقب‌نشینی کند. این قضیه نیز دلیل دارد. الان جهان عرب با یکسری انقلاب‌ها و تغییر نظام‌های حاکم مواجه است. بسیاری از این نظام‌ها متحد آمریکا بودند. ایالات متحده ترس از این دارد که تغییر نظام‌ها منجر شود به وضعیتی که ۵۰ سال پیش در جهان عرب حاکم بود؛ این که مبادا کشورهای عربی باز به فکر جنگ با اسراییل بیفتند و حمایت از فلسطینی‌ها در مقابل اسراییل پیش بیاید.

با آغاز انقلاب مصر در بسیاری از محافل آمریکا صحبت از این شد که اگر اسراییل در گذشته با تلاش‌های میانجیگرایانه ایالات متحده برای صلح همراه می‌کرد، به این دلیل بود که هیچ ترسی از انقلاب‌های جهان عرب نداشت. به نظر می‌رسد که آقای اوباما می‌خواهد پیش از آن که هر تغییر موضعی در جهان عرب در قبال مسئله اسراییل حاصل شود، پیش از این که کشورهای عربی پیشنهاد صلح خودشان را پس بگیرند، صلح میان فلسطینی‌ها و اسراییلی‌ها به سرانجام رسد.

آقای اوباما صحبت‌های کلی کرد. بازهم تکرار می‌کنم، نقشه یا راهی ارائه نداد. فقط خواستار عقب‌نشینی اسراییل تا مرزهای سال ۱۹۶۷ شد. این قضیه در سازمان ملل متحد هم تصویب شده است. اسراییل البته مخالف این عقب‌نشینی است. اسراییل یکسری شهرک‌سازی‌ها را از سال ۱۹۶۷ به اینسو در کرانه باختری و بیت‌المقدس شرقی انجام داده است که نمی‌خواهد این شهرک‌ها را از دست بدهد.

ولی واکنش «حماس» به اظهارات آقای اوباما هم به نوعی از نرمش برخوردار بود. به‌ویژه وقتی آقای اوباما هم درباره «حماس» صحبت کرد، از ادبیات ملایم‌تری استفاده کرد. ارزیابی شما از این موضوع چیست، با توجه به این که به تازگی «حماس» و «فتح» هم به نوعی برای کنارگذاشتن مخاصمه به توافق رسیده‌اند؟

به طور کلی واکنش فلسطینی‌ها در مقابل صحبت‌های اوباما همسان نبود. «فتح» به رهبری محمودعباس از صحبت‌های اوباما استقبال کرد و حتی خبرگزاری‌های رسمی اعلام کردند که شاید مطرح کردن عقب‌نشینی تا مرزهای ۱۹۶۷ پاسخی باشد به درخواست محمود عباس از رئیس جمهور آمریکا؛ اما موضعگیری نرم حماس می‌تواند به این دلیل باشد که در بحبوحه مصالحه با «فتح»، بعد از آن مخاصمه سال ۱۹۹۷ باشد. اسماعیل رضوان سخنگوی «حماس» از صحبت‌های آقای اوباما انتقاد کرد و گفت چرا رئیس جمهور آمریکا بیشتر از این که به دنبال پایان سختی‌های فلسطینی‌ها باشد، به فکر امنیت اسراییل است.

آقای اوباما مسئله مهمی را در سخنرانی‌اش مطرح کرد که فلسطینی‌ها، هم جنبش فتح و هم حماس، با آن مخالف هستند؛ و آن برپایی دولت یهودی است. آقای اوباما بر این نکته در سخنرانی خود صحه گذاشت و گفت ما به دنبال برپایی یک دولت یهودی دموکرات هستیم. فلسطینی‌ها با این مسئله مخالف هستند. زیرا برپایی دولت یهودی به این معناست که شمار زیادی از آوارگان فلسطینی به سرزمین‌های خودشان بازنخواهند گشت. آنجایی از صحبت‌های آقای اوباما مورد استقبال قرار گرفت که به پایان اشغال سرزمین‌های ۱۹۶۷ به بعد تأکید کرد، اما بخش‌های دیگر آن مورد انتقاد حماس قرار گرفت.

واکنش مطبوعات دنیای عرب و مطبوعات اسراییل به اظهارات آقای اوباما در این زمینه چه بود؟

در رابطه با مطبوعات دنیای عرب به طور کلی می‌توانیم بگوییم که صحبت‌های آقای اوباما را که در آن برای اولین‌بار به طور رسمی به این قضیه اشاره می‌کند و خواستار عقب‌نشینی اسراییل شده است، به‌عنوان یک سخنرانی معتدل تلقی کرده‌اند؛ یک سخنرانی که به دنبال بهبود روابط آمریکا با جهان عرب بعد از انقلاب‌های اخیر در بسیاری از کشورهای عربی است و این که آمریکا به دنبال این است که روابط خود را با جهان عرب در سایه تحولات اخیر دوباره تنظیم کند.

مطبوعات اسراییل هم به دو بخش تقسیم شده‌اند: راست‌گرایان اسراییلی به شدت از صحبت‌های آقای اوباما انتقاد کرده‌اند و همان راهی را رفته‌اند که بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسراییل رفت و مخالفت خودش را با صحبت‌های اوباما مطرح کرد. مطبوعاتی که به چپ‌گرایان اسراییل و به جناح خانم لیدنی زیپی، وزیر امور خارجه سابق اسراییل نزدیک هستند، سخنرانی آقای اوباما را پلی‌‌ دانستند به سوی رسیدن به صلح میان اسراییلی‌ها و فلسطینی‌ها.

لطفاً یک توضیح بدهید که مرزهای ۱۹۶۷ از نظر جغرافیایی و سیاسی واجد چه مختصات و ویژگی‌هایی بود که الان آقای اوباما از اسراییل خواسته است که به آن مرزها برگردد؟

تا سال ۱۹۶۷ سرزمین‌هایی در اختیار اسراییل قرار داشت. این سرزمین‌ها شامل کرانه باختری و بیت‌المقدس شرقی نمی‌شد، اما بعد از سال ۱۹۶۷ و بعد از جنگ شش‌روزه میان کشورهای عربی و اسراییل، اسراییل بخش‌هایی از کرانه باختری رود اردن و بیت‌المقدس شرقی را اشغال کرد و شهرک‌سازی‌هایی را در این منطقه شروع کرد. این اشغال مورد تأیید سازمان ملل متحد قرار نگرفته است؛ منظور اشغالی است که بعد از سال ۱۹۶۷ انجام شده است. وقتی سران منطقه و سران ایالات متحده در مورد مرزهای ۱۹۶۷ تأکید می‌کنند، یعنی می‌خواهند وضعیت را به قبل از جنگ شش‌روزه میان کشورهای عربی و اسراییل برگردانند. در حقیقت کشور مستقل فلسطینی که از دیدگاه آمریکا مطرح شده و فلسطینی‌ها و کشورهای عربی هم دنبال آن هستند، شامل نوار غزه، کرانه باختری رود اردن و بیت‌المقدس شرقی است.

آقای نتانیاهو در پاسخ به اظهارات آقای اوباما گفته است مرزهای ۱۹۶۷ مرزهای قابل دفاعی برای اسراییل نیست و در صورت بازگشت به آن مرزها یهودیانی در اراضی فلسطینی باقی خواهند ماند که امنیت‌شان را دولت اسراییل نمی‌تواند تضمین کند. نظر شما در خصوص این تحلیل چیست؟

بعد از سال ۱۹۶۷ اسراییل شهرک‌سازی‌های گسترده‌ای را در کرانه باختری و بیت‌المقدس شرقی شروع کرد. یکسری شهرک‌های بسیار استراتژیک برای اسراییل در این منطقه ساخته شده که از دست دادن آن‌ها برای اسراییل بسیار دشوار است؛ از دو دیدگاه. یکی این که خود اسراییل فکر می‌کند اگر عقب‌نشینی کند، نمی‌تواند تل‌آویو و یکسری مناطق مرکزی را از حملات احتمالی گروه‌های مسلح فلسطینی حمایت کند. دوم این که به مشکل داخلی برمی‌خورد.

در عقب‌نشینی قبلی اسراییل بسیاری از اسراییلی‌ها به توافق صلح اسلو معترض شدند که میان یاسر عرفات، رئیس پیشین تشکیلات خودگردان فلسطینی و اسحاق رابین، نخست‌وزیر اسبق اسراییل منعقد شده بود. اسراییل از این دو دیدگاه نمی‌خواهد بسیاری از شهرک‌ها را از دست بدهد. به خاطر همین آقای نتانیاهو مخالفت خود را با سخنرانی آقای اوباما اعلام کرد و گفت، از واشنگتن می‌خواهیم اجازه دهد که شهرک‌های بزرگ حداقل برپا باشند. البته اسراییل بحثی را مطرح کرده که هنوز خیلی جدی نشده و آن بحث تبادل زمین است. یعنی یکسری از شهرک‌هایی که استراتژیک به حساب می‌آیند حفظ شوند و یکسری از سرزمین‌هایی که جزو اسراییل محسوب می‌شدند، به فلسطینی‌ها داده شود. این طرح هنوز ناپخته است، اما تاکنون به نظر می‌رسد که اسراییل نمی‌خواهد بسیاری از شهرک‌ها را که بعد از سال ۱۹۶۷ در کرانه باختری و بیت‌المقدس شرقی ساخته است، از دست بدهد.