بهداد بردبار

به کجا چنین شتابان؟

Sat, 25 Aug 2012 20:47:27 +0000

بخش هشتم مجموعه برنامه ترانه‌های زندان

بهداد بردبار و زهرا باقری شاد

بهداد بردبار و زهرا باقری شاد- در پنجمین قسمت از برنامه ترانه‌های زندان خاطرات آن گروه از زندانیان سیاسی را شنیدیم که پس از انتخابات سال ۸۸ برای نخستین بار روانه زندان شدند بدون اینکه از سابقه فعالیت سیاسی برخوردار باشند.

بسیاری از آن‌ها تظاهرکنندگانی بودند که در سطح شهر‌ها و در پی اعتراضات مردمی دستگیر شدند و مهمانان ناخوانده زندان‌های ایران بودند.

در قسمت هشتم برنامه ترانه‌های زندان بار دیگر پای حرف‌ یکی از این مهمانان ناخوانده می‌نشینیم: علی ارشدی که در آن زمان دانشجوی دکترای رشته برق بود در تظاهرات عاشورای ۸۸ و در جریان شکل‌گیری جنبش سبز دستگیر شد. در این برنامه او از روزی می‌گوید که کیوان صمیمی، زندان سیاسی و روزنامه‌نگار زندانی اعتصاب غذای خودش را شکست.

همچنین در این از برنامه با هم خاطرات سعیده کردی‌نژاد، فعال سیاسی و عضو شاخه جوانان جبهه مشارکت را می‌شنویم که پس از انتخابات به مدت دو ماه در زندان به‌سر برد.

او از متفاوت بودن فضای زندان برای مردان و زنان حرف می‌زند و خاطره شنیدن صدای زندانی مردی را تعریف می‌کند که آوازش در بند زنان هم به گوش می‌رسیده؛ هرچند که همیشه با اعتراض نگهبان مواجه بوده است.

در این برنامه ترانه «شراب ناسازگارم» با صدای محمدرضا شجریان و تصنیف «به کجا چنین شتابان» سروده شفیعی کدکنی را با صدای شهرام ناظری می‌شنوید.

این برنامه را می‌توانید از طریق فایل صوتی بشنوید:

و دیدم که عشق چگونه فرو می‌ریزد

Sun, 05 Aug 2012 04:15:54 +0000

بخش ششم مجموعه برنامه‌های رادیویی «ترانه‌های زندان»

بهداد بردبار و زهرا باقری شاد

بهداد بردبار و زهرا باقری شاد – وبلاگ‌نویسی در ایران به‌خصوص در یک دهه اخیر برای برخی از وبلاگ‌نویسان و فعالان اجتماعی دردسرساز شده است. تعدادی از زندانیان سیاسی در ایران به خاطر نوشته‌هایی که در وبلاگ‌هاشان منتشر کرده بودند، روانه زندان شدند و حتی برخی از آنان با حکم‌های سنگین مانند اعدام نیز مواجه شدند.

در ششمین برنامه از مجموعه «ترانه‌های زندان» برخی از زندانیان سیاسی سابق که در سال‌های اخیر به اتهام وبلاگ‌نویسی بازداشت شدند، خاطرات زندانشان را برای ما روایت می‌کنند.

مجتبی سمیع‌نژاد، فعال حقوق بشر و روزنامه‌نگاری است که به خاطر وبلاگ‌نویسی و به اتهام توهین به رهبر جمهوری اسلامی، اقدام علیه امنیت ملی کشور و توهین به پیامبر روانه زندان شد. او در این برنامه از خاطرات خود در زندان در فاصله بین سال‌های ۱۳۸۳ تا ۱۳۸۵ می‌گوید.

مجتبی سمیع‌نژاد، فعال حقوق بشر و روزنامه‌نگار

در این برنامه همچنین گوشه‌ای از خاطرات روزبه میرابراهیمی را هم می‌شنویم. او خبرنگار و وبلاگ‌نویسی‌ست که حدود ۹ سال پیش بازداشت شد و ۶۰ روز در انفرادی بود. میرابراهیمی در چند پرونده مهم در زمینه حقوق بشر از جمله قتل زهرا کاظمی خبرنگار و عکاس کانادایی - ایرانی فعال بوده است.

اما سکوت تنها زمزمه روزهای تنهایی و دلتنگی رژین محمدی در زندان بوده است. رژین محمدی وقتی از اتهاماتش حرف می‌زند به شوخی می‌گوید که به همه چیز به جز سلطنت‌طلبی متهم شده است. اما در واقع رژین هم جزو گروهی از زندانیان سیاسی بود که بعد از حوادث انتخابات سال ۸۸ به خاطر وبلاگ‌نویسی و به اتهام «اجتماع و تبانی به قصد برهم زدن امنیت کشور، تبلیغ علیه نظام و انجام فعالیت‌های حقوق بشری» دستگیر و به بند ۲ الف زندان اوین منتقل شد.

در ششمین برنامه از ترانه‌های زندان، بخشی از شعر احمدرضا احمدی را با صدای رژین محمدی می‌شنویم:

●شعر احمد رضا احمدی:

در کمین اندوه هستم
بانو!
مرا دریاب
به خانه ببر
گلی را فراموش کرده‌ام
که بر چهره‌ام نمی‌تابید
زخم‌های من دهان گشوده‌اند
همه‌ی روزگار پر از اندوه بود
بانو مرا
قطره قطره دریاب
در این خانه
جای سخن نیست
زبان بستم
عمری گذشت
مرا از این خانه
به باغ ببر
سرنوشت من
به بدگمانی
به خوناب دل
خاموشی لب
اشک‌های من بسته
بر صورت من است
هیچکس یورش دل را
در خانه ندید
بانو
من به خانه آمدم
و دیدم
که عشق چگونه فرو می‌ریزد
و قلب در اوج‌‌ رها می‌شود
و بر کف باغچه می‌ریزد
بانو مرا دریاب
ما شب‌چراغ نبودیم
ما در شب باختیم

این برنامه را می‌توانید از طریق فایل صوتی بشنوید:

در همین زمینه:
مجموعه برنامه‌های «ترانه‌های زندان» از زهرا باقری شاد و بهداد بردبار در رادیو زمانه

ویدئو: مرا ببوس با صدای زنده‌یاد حسن گل‌نراقی

ایران،‌ای سرای امید

Sun, 29 Jul 2012 07:04:02 +0000

بخش پنجم مجموعه برنامه‌های رادیویی «ترانه‌های زندان»

بهداد بردبار و زهرا باقری شاد

بهداد بردبار و زهرا باقری شاد - نتایج غیرمنتظره انتخابات دهم ریاست جمهوری پای خیلی‌ها را برای بار اول به زندان باز کرد. علاوه بر روزنامه‌نگاران و فعالان اجتماعی که در خانه‌های شخصی و بدون هیچ دلیلی بازداشت شدند، بسیاری از تظاهرکنندگان در سطح شهر‌ها از جمله دستگیرشدگان بودند.

این مهمانان ناخوانده با حضور خود حال و هوای خاصی به زندان اوین بخشیدند. در میان این تازه‌واردان هم روزنامه‌نگار بود هم نوازنده، هم آهنگساز و هم خواننده.

در بخش پنجم مجموعه برنامه‌های «ترانه‌های زندان» خاطرات احمد جلالی فراهانی، روزنامه‌نگار و آبتین غفاری، آهنگساز و نوازنده تنبک را می‌شنویم که در آن دوره بازداشت شده بودند.

احمد جلالی فراهانی

احمد جلالی فراهانی،مستندساز و روزنامه‌نگاری است که در سال ۸۸ برای سومین بار دستگیر شد و در بند ۲۰۹ و ۲۴۰ اوین، زندانی بود.او از تنبیه شدن و تحمل انفرادی به‌خاطر آواز خواندن می‌گوید و از زمانی که به خاطر زمزمه ترانه «مرغ سحر» به انفرادی منتقل شده و در شرایط نامناسب‌تری قرار گرفته است.

در این برنامه همچنین خاطرات آبتین غفاری، هنرمند و نوازنده تنبک را می‌شنویم. او از زندانیان بند ۳۵۰ اوین بوده و از همخوانی‌ها و زمزمه‌های گروهی زندان می‌گوید.

در پایان یادی می‌کنیم از کیوان صمیمی، فعال حقوق بشر و زندانی سیاسی که در حال حاضر در زندان به‌سر می‌برد و از نمادهای مقاومت در زندان محسوب می‌شود. کیوان صمیمی در خرداد ۸۸ بدون هیچ دلیلی از سوی وزارت اطلاعات در منزل شخصی‌اش بازداشت شد. او به شش سال زندان و محرومیت مادام‌العمر از فعالیت سیاسی محکوم شده است.

این برنامه را می‌توانید از طریق فایل صوتی بشنوید

در همین زمینه:
مجموعه برنامه‌های «ترانه‌های زندان» از زهرا باقری شاد و بهداد بردبار در رادیو زمانه

ویدئو: ای ایران، ای سرای امید (سپیده)، محمد رضا شجریان، شعر از هوشنگ ابتهاج

بارقه‌های شادی در زندان زنان

Sat, 21 Jul 2012 23:34:07 +0000

بخش چهارم مجموعه برنامه‌های رادیویی «ترانه‌های زندان»

بهداد بردبار و زهرا باقری شاد

بهداد بردبار و زهرا باقری شاد - عاشورای سال ۱۳۸۸ برای بسیاری از مبارزان سیاسی یادآور اندوهی بزرگ است. در این روز مخالفان حکومت با نیروی انتظامی درگیر شدند و علی‌رغم خشونت مآموران توانستند به مدت چند ساعت کنترل مناطقی از تهران را از دست حکومت درآورند.

حکومت که به خطر گسترش قیام مردمی پی برده بود در اقدامی پیشگیرانه ده‌ها تن از فعالان مدنی، سیاسی و روزنامه‌نگاران را دستگیر کرد. دستگیری‌ها با رعب و وحشت، بدرفتاری و شکنجه زندانیان همراه بود.

بسیاری از فعالان مدنی از به ثمر رسیدن جنبش ناامید شده‌اند. زندانیان اندوهگین‌اند؛ اندوهی که در دوران پس از انتخابات ریاست جمهوری به اوج خود رسیده است. آن گروه از فعالان و روزنامه‌نگارانی که در آن دوره دستگیر شدند از اندوه آن روز‌ها بیش از هر چیز حرف می‌زنند. اما پای حرف زندانیان سیاسی بند زنان که می‌نشینیم، ‌گاه روایت‌هایی را می‌شنویم که از جرقه‌های کوچک شادی در آن روز‌ها و از ترانه‌های شاد که برای روحیه دادن به دختران جوان بازداشت شده می‌خواندند، نشان دارد.

منصوره شجاعی

بخش چهارم مجموعه برنامه‌‌های «ترانه‌های زندان» به این خاطرات و هم‌صدایی‌ها اختصاص دارد.
در این برنامه صدای منصوره شجاعی را می‌شنویم. منصوره شجاعی، ۲۰ سال است که در زمینه مسائل زنان فعالیت می‌کند. او که از اعضای مدرسه فمینیستی زنان و یکی از اعضای مؤسس «کمپین یک میلیون امضاء»ست، سال ۱۳۸۸ و پس از نوشتن گزارشی درباره تظاهرات عاشورا دستگیر شد. هم‌بندی‌هایش هنوز هم از صدای دلنشین او که در آن روز‌ها در فضای زندان طنین می‌انداخت، حرف می‌زنند.

همچنین خاطرات پریسا کاکایی، فعال مدنی را می‌شنویم که به دلیل عضویت در کمیته پیگیری بازداشت‌های خودسرانه در سال ۸۸ دستگیر شد. او در این برنامه از تأثیر مثبت آواز و موسیقی بر تقویت روحیه زندانیان می‌گوید.

در بخش چهارم برنامه «ترانه‌های زندان»، ترانه «برای لمس آزادی» را با صدای آریا آرام‌نژاد، خواننده و آهنگساز ایرانی می‌شنویم که پس از حوادث عاشورای ۱۳۸۸ ترانه‌ای با عنوان «علی برخیز» ارائه کرد و چندی پس از آن به اتهام اقدام علیه امنیت ملی دستگیر شد. همچنین ترانه «کاروان» را می‌شنویم با صدای غلامحسین بنان.

در پایان از محمد صدیق کبودوند، زندانی و مبارز سیاسی که در حال حاضر در اعتصاب غذا به‌سر می‌برد، یاد می‌کنیم.

این برنامه را می‌توانید از طریق فایل صوتی بشنوید:

منبع عکس‌ها: کسوف

در همین زمینه:
ترانه‌های زندان از بهداد بردبار و زهرای باقری شاد در رادیو زمانه

ویدئو: کاروان با صدای غلامحسین بنان

رهایی زنان ممکن است

Sat, 14 Jul 2012 22:12:51 +0000

مجموعه برنامه‌‌های رادیویی «ترانه‌های زندان»

زهرا باقری شاد و بهداد بردبار

زهرا باقری شاد و بهداد بردبار - در سومین بخش از مجموعه برنامه‌های «ترانه‌های زندان» با زندانیان سیاسی سابق بند زنان همراه می‌شویم و خاطرات آن‌ها را می‌شنویم که چگونه با زمزمه‌ کردن ترانه‌هایی روز‌ها و شب‌های زندان را از سر گذراندند.

این زنان مبارز‌ حتی از برخی از این‌ ترانه‌ها برای آشنا ساختن سایر زنان زندانی با ارزش‌های مورد نظر جنبش زنان استفاده می‌کردند و آوازهای مرتبط با این جنبش را با هم در بند عمومی زندان‌ها می‌خواندند.

در این برنامه نعیمه دوستدار، روزنامه‌نگار و نویسنده‌ای که بعد از انتخابات ۱۳۸۸ دستگیر شد و مدتی را در بند ۲۰۹ اوین گذراند با ما از ترانه‌هایی می‌گوید که به همراه سایر هم‌بندی‌هایش زمزمه می‌کردند.

همچنین گوشه‌ای از خاطرات زینب پیغمبرزاده، فعال زنان و زندانی سیاسی سابق را می‌شنویم و از نخستین روزهای دستگیری او اطلاع پیدا می‌کنیم.

مریم حسین‌خواه

مریم حسین‌خواه، روزنامه‌نگاری که به خاطر فعالیت در حوزه زنان، مدتی را در انفرادی و بخش عمومی زندان گذرانده، در بخش دیگری از برنامه ترانه‌های زندان از خاطرات خود می‌گوید و از سرودهای انقلابی و مرتبط با جنبش زنان حرف می‌زند که در بند عمومی می‌خوانده تا زنان را حتی در آن محیط با مفهوم رهایی آشنا کند.

بهای رهایی و آزادی، بهای سنگینی است که برخی از فعالان و روزنامه‌نگاران صبورانه آن را می‌پردازند. بهمن احمدی امویی، یکی از این روزنامه‌نگاران است که با وجود فشارهای ممتد و سخت‌گیری‌های پیاپی در زندان، همچنان مقاوم ایستاده و تاوان رهایی را پشت میله‌های زندان می‌پردازد. در پایان این برنامه از او یاد می‌کنیم و ترانه مورد علاقه‌اش را می‌شنویم. بر اساس گزارش‌ها بهمن امویی، به‌تازگی به زندان رجایی‌شهر کرج منتقل شده و در بندی نگهداری می‌شود که مختص زندانیان اعدامی است.

سومین بخش از مجموعه ترانه‌های زندان را می‌توانید از طریق فایل صوتی بشنوید:

ویدئو: سرود تغییر برای برابری

هدی صابر: من امشب در سر شوری دارم

Sat, 07 Jul 2012 21:59:09 +0000

مجموعه برنامه‌های رادیویی «ترانه‌های زندان»

بهداد بردبار و زهرا باقری‌شاد

بهداد بردبار و زهرا باقری شاد- بخش دوم مجموعه برنامه‌های «ترانه‌های زندان» را به هدی صابر، فعال ملی مذهبی و زندانی سیاسی که با صدای گرمش از ترانه‌های جاودان خاطرات بسیاری را به یادگار گذاشته است، اختصاص داده‌ایم.

هدی صابر در ۲۱ خرداد ‌ماه ۱۳۹۰ بر اثر ایست قلبی درگذشت؛ مرگی که در پی اعتصاب غذا از سوی او، ضرب و شتم توسط مسئولان زندان و سهل‌انگاری آن‌ها در انتقال او به بیمارستان رخ داد. هدی صابر گفته بود که در اعتراض به مرگ هاله سحابی، دست به اعتصاب غذا می‌زند.

در این برنامه، سعید پورحیدر، روزنامه‌نگاری که پس از انتخابات بازداشت شد، از مرگ هدی صابر می‌گوید.

سعید پورحیدر از روزنامه‌نگاران سابق سرویس سیاسی برخی روزنامه‌های اصلاح‌طلب پس از انتخابات ریاست جمهوری دو بار بازداشت شد.

سعید پورحیدر بار اول ۱۶ بهمن سال ۸۸ در منزل توسط مأموران وزارت اطلاعات بازداشت شد. او در آن زمان به مدت یک ماه در بند ۲۴۰ اوین در انفرادی به‌سر برد. او را بار دوم در ۱۸ مهر ۸۹ پس از احضار به دادسرای اوین بازداشت کردند. او در آن زمان روانه بند ۳۵۰ شد و پس از ۵۲ روز و اعلام رأی دادگاه تجدید نظر به پنج سال زندان محکوم شد.

با توجه به تأیید رأی بدوی آقای پورحیدر از ایران خارج شده و هم‌اکنون در خارج از ایران به‌سر می‌برد.

مهسا امرآبادی، روزنامه‌نگار و زندانی سیاسی

در این برنامه همچنین یادی می‌کنیم از مهسا امرآبادی، روزنامه‌نگار و زندانی سیاسی که آخرین بار پس از بازداشت، به یک سال زندان محکوم شد و هم‌اکنون در زندان به‌سر می‌برد. هفته‌ای که گذشت مصادف بود با سالروز تولد این روزنامه‌نگار زندانی.

در این برنامه بخش‌هایی از ترانه «مرغ سحر» با شعر جاودان ملک‌الشعرای بهار مورد استفاده قرار گرفته است. همچنین ترانه «غوغای ستارگان» یا «امشب در سر شوری دارم» را با صدای دلکش می‌شنوید.

«غوغای ستارگان»، ترانه‌ای است با شعر کریم فکور و آهنگ‌سازی همایون خرم در مقام وصال. اجرای اصلی این ترانه با صدای پروین است. بعد‌ها خوانندگانی چون دلکش، محمد اصفهانی، ستار و شکیلا آن را بازخوانی کرده‌اند.

بخش دوم از مجموعه ترانه‌های زندان را می‌توانید از طریق فایل صوتی بشنوید:

منابع:
شهادت ۶۴ زندانی سیاسی درباره ضرب و شتم هدی صابر در هشتمین روز اعتصاب غذایش
گزارش سعید پورحیدر، روزنامه‌نگار، از شکنجه در زندان اوین

در همین زمینه:
درباره کریم فکور و ترانه «غوغای ستارگان»، محمود خوشنام، رادیو زمانه
آن شحنه در ولایت ما هیچکاره نیست، ترانه‌های اعتراضی در ایران، رادیو زمانه، محمود خوشنام

ویدئو:آوازخوانی هدی صابر

ترانه‌های زندان

Sun, 01 Jul 2012 07:34:25 +0000

مجموعه برنامه‌های رادیویی «ترانه‌های زندان»

بهداد بردبار و زهرا باقری‌شاد

بهداد بردبار و زهرا باقری‌شاد – زندان جایی است برای تنهایی، برای دلتنگی و آوازهایی که بیشتر آنها غمگین‌اند. چه زندانی سیاسی باشی و چه به اتهام دیگری روانه آن چهار‌دیواری‌های نمور و دلگیر شده باشی یک چیز همیشه به سراغت می‌آید و آن حسی است که تو را به آوازهای دوران آزادی‌ات می‌کشاند؛ ترانه‌هایی که پیش از اینها بیرون از زندان زمزمه‌شان کرده‌ای و حالا در تنهایی سلول انفرادی و یا در بند عمومی دوباره تکرارشان می‌کنی.

ترانه‌های زندان بازگوکننده این زمزمه‌هاست؛ ترانه‌هایی که بخشی از تاریخ شفاهی ایران هستند و بخشی از تاریخ مبارزات سیاسی؛ روایتی متفاوت از آنچه که بر زندانیان گذشته است.

برنامه «ترانه‌های زندان» نه از بازجویی‌ها و شکنجه‌ها می‌گوید و نه از روزهای بی‌ملاقاتی در کنج تنهایی. این برنامه صدای زندانیانی را روایت می‌کند که بدون کاغذ و کتاب و روزنامه و دوست و همدم تنها موسیقی برایشان مانده بود تا آنها را به خواندن وادارد؛ تا صدای یکدیگر را از پشت میله‌ها بشنوند، یا شاید هم در پژواک صدای خودشان غوطه‌ور شوند.

کاوه کرمانشاهی پس از آزادی در آغوش مادرش

در این برنامه سراغ زندانیان سیاسی سال‌های اخیر می رویم و از آنها می‌پرسیم که در سلول انفرادی و یا در بند عمومی چه ترانه‌هایی را زمزمه می‌کرده‌اند.

کاوه کرمانشاهی فعال حقوق بشر که ۸۰ روز در انفرادی و یک ماه را همراه با یک یا دو نفر دیگر در سلول گذرانده میهمان نخستین بخش از مجموعه «ترانه‌های زندان» است.

در این برنامه همچنین از خاطرات امیر محسن محمدی، فعال دانشجویی از زندان اصفهان می‌شنویم.

و در پایان با صدای بهاره هدایت، فعال دانشجویی و زندانی سیاسی همراه می‌شویم که آرزوهای نسل جدید زندانیان سیاسی را با آوازش به آرمان‌های زندانیان سیاسی نسل های قبل پیوند می‌دهد و از آزادی و برآمدن صبح امید می‌خواند.

بخش نخست مجموعه برنامه‌های «ترانه‌های زندان» را می‌توانید از طریق فایل صوتی بشنوید.

ویدئو: سرود «خون ارغوان‌ها» با صدای بهاره هدایت

رفتار بشردوستانه با تروریست

behnam — Fri, 27 Apr 2012 16:35:25 +0000

بهداد بردبار

بهداد بردبار - این روزها، دادگاه مردی در جریان است که تابستان سال گذشته با بمبگذاری و حمله مسلحانه در نروژ، ۷۷ نفر را کشت. در این مرحله، هدف اصلی دادگاه این است که تشخیص دهد آیا وی از «سلامت عقلی» برخوردار است یا اینکه در زمان ارتکاب جرم، فاقد اراده و تعادل روحی لازم بوده است.

در حال حاضر او به بمبگذاری و تیراندازی به نوجوانانی که در کمپ حزب کارگر در جزیره «اوتویا» شرکت کرده بودند اعتراف کرده است.

در تابستان سال پیش، اندرش بریویک، یک خودروی بمبگذاری شده را در کنار ساختمان دولت منفجر کرد و سپس در کمپ جوانان حامی حزب کارگر، ۶۹ نفر را به قتل رساند. او در بخشی از توضیحاتی که در دادگاه ارائه داد گفت: «برخی افراد برای زنده ماندن به او التماس کرده بودند.»

بریویک توضیح داد که پیش از کشتن نخستین قربانی، صدها صدا در ذهنش به او ندا داده بودند که این کار را نکن: «ولی من در نهایت تردید را کنار گذاشتم و با کشیدن ماشه و شلیک به سمت دو نفر، کار را شروع کردم.» او همچنین به قاضی پرونده گفت: «به اقدام خود اعتراف می‌کنم، اما گناهکار نیستم. من این کار را برای دفاع از خود انجام دادم.»

در این میان، آنچه برای ناظران خارجی مهم‌تر به نظر می‌رسد، دقت دستگاه قضایی نروژ در رعایت حقوق متهم است. متهم در دوران بازداشت، مورد بدرفتاری قرار نگرفته و در جریان دادگاه نیز توانسته است آزادانه دیدگاه‌هایش را مطرح کند.

پیشتر، یک گروه از کارشناسان درمانی، برویک را «بیماری مبتلا به شیزوفرنی» تشخیص داده بودند. هرچند که خود او تشخیص روانشناسان را «تحقیرآمیز» تلقی کرده و تاکید کرده بود که از سلامت روحی برخوردار است. در مقابل، گروه دیگری از روانشناسان او را سالم تشخیص دادند و بر این نظر بودند که دادگاه می‌تواند او را محاکمه کند. اگر دادگاه تشخیص دهد متهم در زمان ارتکاب جرم از سلامت روحی برخوردار نبوده است، او را به یک درمانگاه روانی منتقل می‌کنند و به این ترتیب محاکمه کیفری وی متوقف خواهد شد.

واکنش مردم

در این مدت، دولت و رسانه‌های نروژ تلاش کرده‌اند تا از رشد احساس‌های انتقام‌جویانه علیه متهم یادشده جلوگیری کنند. به نظر می‌‌‌رسد این تلاش موفقت‌آمیز نیز بوده است، به گونه‌ای که تا به امروز جلسه‌های دادگاه با حضور خانواده قربانیان، در کمال آرامش برگزار شده است. در همین زمینه، مادر یکی از قربانیان در مورد فضای حاکم در جلسه‌ دادگاه به خبرگزاری آسوشیتدپرس گفته است: «ما می‌خواهیم جلسه‌های دادگاه با رعایت احترام برگزار شود.»

این مادر که فرزند ۱۷ ساله خود را در جریان حملات بریویک از دست داده است در ادامه صحبت‌هایش تاکید کرده است: «اگر در جلسه‌های دادگاه، فریاد خشم و فحاشی بلند می‌شد، ما تماشاگر یک سیرک می‌شدیم. درحالی که ما خواستار برگزاری یک دادگاه ‌عادلانه‌ایم و این شیوه برقراری عدالت در نروژ است.»

کنت سولبرگ، همکار روزنامه داگ بلادت: این نوع رفتار، به باورها و اصولی که ما به آن اعتقاد داریم بر می‌گردد. هرکسی، صرف نظر از اینکه مرتکب چه جرمی شده باشد، این حق را دارد که از محاکمه‌ای عادلانه برخوردار باشد. در این باره، من فکر می‌کنم که همه مردم نروژ با من هم‌عقیده‌اند.

توماس اریکسون، استاد مردم‌شناسی در دانشگاه اسلو است. او در مورد رفتار آرام ۲۵۰ نفر حاضر در جلسه دادگاه به آسوشیتدپرس گفت: «مردم در اسکاندیناوی، زیاد احساس‌های خود را بروز نمی‌دهند و در کل مردمانی تودار و بامدارا هستند. نظم حاکم در جلسه‌های دادگاه نشان می‌دهد که حاضران خواهان این هستند که "ارزش‌های نروژی" را پاس بدارند. آنها با احترام به دادگاه، در برابر بریویک از ارزش‌های خود دفاع می‌کنند. حتی وقتی در یکی از مصاحبه‌هایم او را احمق خطاب کردم، ایمیل‌های اعتراضی به دستم رسید با این مضمون که لازم است در مورد او با احترام حرف بزنیم.»

در همین زمینه من با کنت سولبرگ، همکار روزنامه «داگ بلادت» به عنوان یک شاهد عینی گفت‌وگو کردم. در روز حادثه او در محل کار خود در کنار وزارت انرژی و ساختمان دولت حضور داشته است که یکهو انفجار موجب شکستن شیشه‌های ساختمان محل کارش می‌شود. کنت می‌گوید: «ماه ژوئیه، زمان مرخصی است و بسیاری از افراد به سفر می‌روند. من هم فقط نیم ساعت به پایان کارم باقی مانده بود و آماده رفتن به خانه بودم که انفجار رخ داد. من خودم را روی زمین انداختم، اما به ظاهر شیشه‌ها قبل از من روی زمین پخش شده بودند. با این همه، شانس آوردم که آسیب جدی ندیدم. در محلی که انفجار رخ داد، تونل‌های زیر زمینی قرار داشتند. خالی بودن زمین محل انفجار، موجب شد تا نیمی از قدرت تخریب گرفته شود. اگر این تونل‌های زیرزمینی نبودند، قدرت تخریبی انفجار بیش از این بود و من نیز شاید مرده بودم.»

او از این حادثه، به عنوان تجربه‌ای وحشتناک و تلخ برای تمامی مردم نروژ یاد می‌کند و درباره واکنش‌های نخستین مردم پس از انفجار، اینطور برایم توضیح می‌دهد: «اولین واکنش، فقط گیجی ناشی از انفجار بود. بعد در خیابان گروهی را دیدم که گریه می‌کردند و گروهی نیز وحشت‌زده و زخمی شده بودند. وضعیت شهر، شبیه وضعیت جنگی بود.»

از او می‌پرسم اگر یک تندروی مسلمان دست به چنین کاری زده بود واکنش‌ها چگونه بود؟ او در پاسخم می‌گوید: «اگر این اتفاق می‌افتاد، به طور قطع شاهد واکنش‌های تند احزاب دست راستی بودیم و وضعیت برای مهاجران دشوارتر می‌شد.»

خواست محاکمه منصفانه

برای برخی از افراد، عملکرد سیستم قضایی نروژ و رفتار پلیس این کشور با عامل حادثه، موجب تعجب شده است. کنت سولبرگ، عملکرد دستگاه قضایی کشورش را در این زمینه قابل تقدیر می‌داند و معتقد است این مسئله باید جدا از جنایت وحشت‌آور این مرد ارزیابی شود: «این نوع رفتار، به باورها و اصولی که ما به آن اعتقاد داریم برمی‌گردد. هرکسی، صرف نظر از اینکه مرتکب چه جرمی شده باشد، این حق را دارد که از محاکمه‌ای عادلانه برخوردار باشد. در این زمینه، من فکر می‌کنم همه مردم نروژ با من هم‌عقیده‌اند. این را نیز در نظر بگیرید که ممکن بود من جانم را بر اثر این حمله از دست بدهم.»

از کنت می‌پرسم چه انتظاری از دستگاه قضایی نروژ برای مجازات اندرش بریویک دارد و آیا هیچ وقت این احساس را داشته است که باید از این فرد انتقام بگیرند؟ او در پاسخ می‌‌گوید: «من فقط خواستار این هستم که او نتواند برای جامعه ایجاد تهدید کند و افکار پلیدش را عملی سازد. همچنین امیدوارم این حادثه موجب نشود شرایط به گونه‌ای تغییر کند که سیاستمداران، شجاعت خود را برای رفت و آمد بدون محافظ در میان مردم از دست بدهند.»

اگر دادگاه، بریویک را مجرم تشخیص دهد، این تروریست نروژی که ۷۷ نفر را به کام مرگ فرستاده است، در نهایت به ۲۱ سال زندان محکوم خواهد شد. در غیر این صورت، همچون یک بیمار روانی در یک مرکز درمانی تحت معالجه قرار می‌گیرد.

پانویس:

روز چهارشنبه ۲۵ آوریل، آندرس بریویک در جلسه دیگری از دادگاهش، شعر «بچه‌های رنگین‌کمان» که در مدارس خوانده می‌شود را شعری «کمونیستی» و مروج «چندفرهنگی» قلمداد کرد. در مخالف با این موضع‌گیری، همان روز هزاران نفر در اسلو و دیگر شهرهای نروژ در خیابان‌ها گرد آمدن و این قطعه را همسرایی‌ کردند.

خامنه‌ای و اوباما به یک توافق هسته‌ای نیاز دارند

Mon, 16 Apr 2012 10:18:02 +0000

گفت‌وگو با مهران مصطفوی، کارشناس مسائل هسته‌ای

بهداد بردبار

بهداد بردبار − مطبوعات ایران و غرب دور نخست مذاکرات هسته‌ای ایران و غرب را در ترکیه مثبت و سازنده ارزیابی می‌کنند. گمانه‌زنی‌ها بر این است که آیت الله خامنه‌ای پس از دریافت نامه اوباما از طریق رجب طیب اردوغان، رییس جمهوری ترکیه به توافق هسته‌ای با غرب متقاعد شده است.

در باره این "توافق " با دکتر مهران مصطفوی، کارشناس مسائل هسته‌ای گفت‌وگو کرده‌ام:

به نظر می‌رسد که حاکمیت ایران در زمینه فعالیت‌های هسته‌ای تا جایی پیش رفت که بتواند زمان کافی برای غنی‌سازی ۳ درصدی اورانیوم داشته باشد. حالا که به این مرحله رسیده آمادگی بیشتری برای توافق بر سر مسائل هسته‌ای از خود نشان می‌دهد و این در حالی است که شاید بتواند به سمت غنی سازی ۲۰ درصدی هم پیش برود. به نظر شما آیا ایران با پذیرش این توافق‌نامه جام زهر را نوشیده یا پیروز شده است؟

برای اینکه نتیجه بگیریم که آیا ایران جام زهر را نوشیده یا پیروزی به دست آورده خیلی زود است. این مذاکرات به‌طورحتم ادامه خواهد داشت و در ماه‌های بعد ما درخواهیم یافت که توافق‌ها بر سر چه صورت گرفته است.

اگر آنچه گفته شده درست باشد- یعنی اینکه غرب و امریکا پذیرفته‌اند که ایران غنی سازی ۳ درصدی را انجام بدهد، غنی سازی ۲۰ درصدی را متوقف کند و کنوانسیون الحاقی را نیز امضا کند- این برای ایران ساده نیست.

نکته اینجاست که ایران به غنی سازی ۲۰ درصدی نیاز نداشت و در حال حاضر نیز به غنی سازی ۳ درصدی دست یافته و می‌تواند اورانیوم ۲۰ درصد را از طریق آژانس از جاهای دیگر تهیه کند.

اوباما به ایران سیگنال داد و ایران پذیرفت که غنی سازی ۲۰ درصدی را متوقف کند. بنابراین تا به اینجا یک برد مساوی برای ایران و امریکا اتفاق افتاده است

اما آیا ایران آن کنوانسیون الحاقی را می‌پذریرد که مبنی بر آن غربی‌ها بتوانند هروقت خواستند بدون اطلاع از تاسیسات هسته‌ای ایران بازدیدکنند. آنچه مسلم است این است که اوباما به ایران سیگنال داد و ایران پذیرفت که غنی سازی ۲۰ درصدی را متوقف کند. بنابراین تا به اینجا یک برد مساوی برای ایران و امریکا اتفاق افتاده است.

البته برنامه اوباما از اول این بود که غنی سازی ۳ درصدی را بپذیرد. به‌طورکلی توافق اخیر ایران و امریکا تا به اینجا یک خبر خوب برای ایرانی‌ها محسوب می‌شود و باعث شده دست‌کم برای کوتاه مدت خطر جنگ کنار گذاشته شده شود.

ایران مدعی است که بازدیدهای سرزده از مناطق نظامی خطر امنیتی به دنبال دارد . اطلاعات محرمانه نظامی ایران از طریق بازرسان آژانس افشا خواهد شد. ایا ایران تنها کشوری است که با چنین وضعیتی به این توافق دست خواهد یافت؟

کشورهای دیگری هم هستند که این کنوانسیون الحاقی را امضا کرده‌اند اما این کار در یک فضای اعتماد صورت گرفته و نسبت به آنها نگرانی‌های مشابه ایران وجود ندارد. البته فرانسه این لایحه را امضا نکرده است اما کشورهایی هستند - مثل ژاپن- که آن را پذیرفته‌اند. با این همه مشخص نیست که غربی‌ها می‌خواهند ایران کنوانسیون الحاقی را بپذیرد یا چیزی نظیر آن را. از شواهد چنین برمی آید که آنها می‌خواهند ایران چیزی شبیه آن را بپذیرد.

اما به‌طورکلی آنچه ایران را به سمت این توافق کشانده تحریم‌ها و انزوای رژیم در داخل کشور پس از تحریم انتخابات اسفندماه بوده است. پیش از این، آقای خامنه‌ای با توافق بر سر مسائل هسته‌ای مخالف بود درحالی که احمدی نژاد موافق به نظر می‌رسید. اما حالا این خامنه‌ای است که نسبت به این توافق‌ها از خود انعطاف نشان می‌دهد و احمدی نژاد است که می‌خواهد چوب لای چرخ این توافقات بگذارد که البته به نظر من توانش را هم ندارد.

آیا تحلیل شما بر این است که دو طرف می‌خواهند به توافق برسند؟

من فکر می‌کنم هم اوباما و هم خامنه‌ای به این توافق نیاز دارند. اوباما نیاز دارد هم قیمت نفت قبل ازانتخابات از این بالاتر نرود و هم برخورد نظامی‌ای پیش نیاید که امریکا مستقیما در آن دخیل شود. خامنه‌ای هم از این جهت که تحریم‌ها روی اقتصاد ایران اثر منفی و جدی داشته نسبت به توافق هسته‌ای از خود انعطاف نشان می‌دهد و این در حالی است که هنوز تحریم‌ها وارد عمل نشده‌اند.

به طور کلی حوادثی دست به دست هم دادند تا توافقی نسبی صورت بگیرد. البته این توافق برای امریکا و ایران گران تمام خواهد بود.

لابی‌های اسرائیلی در امریکا گفته‌اند که اگر امریکا به این توافق با ایران برسد، ایران دوباره فعالیت هایش را ازسر می‌گیرد و در این صورت اوباما توان بسیج جهان علیه ایران را نخواهد داشت.

اوباما نیاز دارد قیمت نفت بالاتر نرود و برخورد نظامی‌ای پیش نیاید که امریکا مستقیما در آن دخیل شود. خامنه‌ای هم از این جهت که تحریم‌ها روی اقتصاد ایران اثر منفی و جدی داشته نسبت به توافق هسته‌ای از خود انعطاف نشان می‌دهد

خامنه‌ای هم از این جهت باید برای این توافق تاوان بدهد که این دشمن سازی را نمی‌تواند به راحتی کنار بگذارد. بنابراین باید ببینیم این توافق به کجا می‌رسد.

این طرح پیشنهادی با طرح ۵ به علاوه ۱ و یا طرح‌هایی که پیشتر مطرح شده بود مشباهت دارد؟

آن توافقی که اردوغان و رییس جمهور برزیل دو سال پیش با ایران به دست آورده بودند شباهت زیادی به این توافقی دارد که بین ایران و امریکا در ترکیه صورت گرفته است.غربی‌ها به خاطر لجاجت‌ها و سیاست‌های غلطشان دو سال پیش این توافق را با ایران حاصل نکردند.

حالا باید از آنها بپرسیم که چرا حالا می‌پذیرند که ایران این غنی سازی ۳ درصدی را ادامه دهد و چرا دو سال پیش این کار را نکردند؟ آنها جواب خواهند داد که ما از ایران تضمین خواهیم گرفت که به دنبال ساختن بمب اتمی نرود. با اینهمه به نظر من این توافق با توافقی که دو سال پیش صورت گرفت تفاوت زیادی ندارد.

به نظر شما با عملی شدن توافق‌ها تحریم‌های اقتصادی که بخش انرژی و بانک‌ها را هدف قرار داده بودند کاملا برداشته خواهند شد؟ نوع دیگری از تحریم‌ها هم افرادی را که به نقض حقوق بشر متهم هستند هدف قرار داده‌اند. آیا توافق‌های صورت گرفته بر سر مسائل هسته‌ای بین ایران و غرب این نوع از تحریم‌ها را هم متوقف خواهد کرد؟

من خوش‌بین نیستم که تحریم‌ها در کوتاه مدت برداشته شوند. این یک حالت گام به گام است که روس‌ها هم پیش از این آن را مطرح می‌کردند. مثلا احتمالا اگر ایران غنی سازی ۲۰ درصدی را متوقف کند امریکا‌ها هم مسئله تحریم بانک مرکزی را تخفیف بدهند.

اما من بعید می‌دانم که ایران و غرب یک توافق کامل را درچند ماه آینده رقم بزنند بلکه به نظرم این این یک توافق نسبی خواهد بود.

اما درباره مسئله حقوق بشر باید بگویم که مسئله حقوق بشر برای غرب یک مسئله اصلی نیست و تاکید آنها بیشتر بر تحریم‌هایی خواهد بود که از فعالیت‌های غنی سازی هسته‌ای توسط ایران جلوگیری کند.

اصلاح‌طلبان از تهران تا واشینگتن در پی بازگشت به قدرت

Sun, 15 Apr 2012 11:18:52 +0000

بهداد بردبار

بهداد بردبار - در چند روز گذشته انتشار دو خبر در فضای مجازی و از سوی اعضای شبکه‌های اجتماعی مورد توجه قرار گرفت.

نخست، یک عضو جبهه مشارکت پس از شرکت در کنفرانس مخالفان حکومت در واشینگتن، یادداشتی را در سایت نوروز منتشر کرد و در بخشی از این یادداشت یادآور شد: "من به نظام سیاسی جمهوری اسلامی ایران باور دارم، به قانون اساسی ملتزم هستم و به جنبش سبز در معنای اصلاح‌طلبانه آن که در منشور جنبش سبز ارائه شده است وفادارم. از این رو معتقدم هرگونه حرکت اصلاحی باید درون ساختار و چارچوب موجود و با رعایت مصالح کشور و ملت ایران باشد."

خبر دوم به اظهار نظر محمدرضاخباز از اعضای حزب اعتماد ملی و يکی از نمايندگان اصلاح‌طلب مجلس ايران مربوط می‌شود که به خبرگزاری مهر گفت: "اگر خاتمی در محوريت اين جريان (اصلاح‌طلب) قرار گيرد، می‌توانيم خودمان را برای انتخابات آينده بازسازی و با کانديدای حداقلی وارد رقابت برای رياست جمهوری ۹۲ شويم."

انتشار این دو خبر گویای این مساله است که طیف وسیع اصلاح‌طلبان از زمان برگزاری نهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری تا به حال با وضعیتی بغرنج روبه‌رو هستند و دچار سرگردانی در تصمیم‌گیری‌های سیاسی شده اند.

گرچه بسیاری از هواداران اصلاح‌طلبی همیشه با نوستالژی دوران اصلاحات دست‌به‌گریبانند، اما جناح موسوم به اقتدارگرای حاکمیت قاطعانه تصمیم گرفت با صرف هزینه‌ای هنگفت برای همیشه آنها را از حاکمیت اخراج کند

پس از برگزاری انتخابات بخش قابل توجهی از اصلاح‌طلبان معتقد بودند که در انتخابات ریاست جمهوری تقلب رخ داده و شورای نگهبان و وزارت کشور، دو نهاد مسئول انتخابات رقابت سالمی برگزار نکردند.

در پی این عکس‌العمل، بسیاری از افرادی که به نتایج انتخابات اعتراض داشتند دستگیر و در دادگاه‌های نمایشی با محکومیت‌های بسیار سنگین مواجه شدند. حتی برخی از آنها با انتشار نامه‌های سرگشاده مدعی شدند که مورد شکنجه و بدرفتاری‌های شدید قرار گرفته‌اند .

در نهایت رهبران نمادین جنبش سبز، بدون اینکه محاکمه شوند در حصر خانگی قرار گرفتند و تمام ارتباطات آنها با جهان خارج قطع شد.

واکنش گسترده اصلاح‌طلبان این بود که انتخابات پیش رو را تحریم خواهند کرد. در همین زمینه محمد خاتمی شرکت اصلاح‌طلبان در انتخابات مجلس شورای اسلامی را به اجرای پیش‌شرط‌هایی منوط کرد.

اما نه تنها حاکمیت به این پیش‌شرط‌ها توجهی نشان نداد بلکه شرایط به‌گونه‌ای پیش رفت که خاتمی در انتخابات اخیر مجلس شورای اسلامی شرکت کرد و بهت و حیرت بسیاری از حامیان خود را برانگیخت.

در سه سال گذشته میرحسین موسوی، مهدی کروبی و محمد خاتمی بارها از سوی تریبون‌های رسمی حاکمیت به براندازی نظام متهم شدند به‌گونه‌ای که سرتيپ محمدعلی جعفری، فرمانده سپاه پاسداران به خبرگزاری مهر گفت:

"خاتمی در جريان فتنه امتحان خوبی پس نداد و به‌هرحال جزو همراهان سران فتنه بود و حمايت و پشتيبانی زيادی از آن‌ها کرد و در حال ‌حاضر نيز موضعی مبنی بر برائت از آن حرکت‌ها اتخاذ نکرده است." وی همچنین شرط ادامه حضور محمد خاتمی را در عرصه سياسی "تغيير در مواضعش" اعلام کرد.

اگرچه بسیاری از هواداران اصلاح‌طلبی از دوران خاتمی خاطرات خوشی دارند و همیشه با نوستالژی دوران اصلاحات دست‌به‌گریبانند، اما جناح موسوم به اقتدارگرای حاکمیت قاطعانه تصمیم گرفت با مشت آهنین با این جریان برخورد و با صرف هزینه‌ای هنگفت برای همیشه آنها را از حاکمیت اخراج کند.

بخشی از نیروهای اصلاح‌طلب که اصل را بر جلب اعتماد رهبر گذاشته‌اند، نمی‌توانند خواسته‌های هواداران خود را برآورده سازند چرا که راه بازگشت به قدرت، تکریم و سرپوش گذاشتن به جنایات حاکمیت است

در عملکرد مجموعه حاکمیت به‌هیچ‌عنوان نشانی از این مسأله وجود ندارد که به اصلاح‌طلبان برای بازگشتن به قدرت روی خوش نشان داده شود.

تکرار تاریخ

به نظر می‌رسد وضعیت اصلاح‌طلبان به وضعیت ملی،مذهبی‌ها شباهت پیدا کرده باشد. پس از استعفای دولت مهندس بازرگان فضا بر فعالان لیبرال تنگ شد و برخلاف حمایت این گروه از نظام اسلامی، حاکمیت هرگز آنها را به بازی راه نداد و ملی،مذهبی‌ها چون گروهی نیمه‌جان گاهی درون زندان و گاهی خارج از آن تنها توانستند به فعالیت‌های حداقلی خود ادامه دهند.

اگرچه بسیاری به بازگشت اصلاح‌طلبان به قدرت، امید و اشتیاق دارند اما به نظر می‌رسد چنین فرصتی از سوی حاکمیت به این گروه داده نخواهد شد.

اصلاح‌طلبان انگشت‌شماری هم که بتوانند در نظام جمهوری اسلامی فعالیت کنند ضمن اینکه باید وفاداری خود را به رهبری و نظام اسلامی نشان بدهند به‌ناچار باید از خیر پروژه اصلاح‌طلبی یعنی اجرای قانون، رعایت حقوق شهروندی و آزادی بیان بگذرند.

اما شاید همین امیدواری نسبت به بازگشت به قدرت است که باعث می شود محمد خاتمی در انتخابات شرکت کند یا عباس عبدی شعارهای جنبش سبز را رادیکال دانسته و جنبش‌های خیابانی را محکوم کند.

از طرف دیگر هیچ شاهدی در دست نیست تا نشان بدهد حاکمیت دربرابر اصلاح‌طلبان از خود انعطاف نشان خواهد داد. به همین دلیل حتی یکی از اعضای حزب مشارکت متقاعد می‌شود که باید با سلطنت‌طلبان و جمهوری‌خواهان در نشست مشترکی هم‌نشین شود.

به هر حال، چه شرکت در انتخابات و چه حضور در کنفرانس واشینگتن از سرگردانی اصلاح‌طلبان خبر می‌دهد و گویای این مساله است که آنها هنوز با وضعیت بغرنجی مواجهند به‌گونه‌ای که نمی‌توانند در تصمیم‌گیری‌های سیاسی ثابت قدم باشند.

شاید همین امیدواری نسبت به بازگشت به قدرت است که باعث می شود محمد خاتمی در انتخابات شرکت کند یا عباس عبدی شعارهای جنبش سبز را رادیکال دانسته و جنبش‌های خیابانی را محکوم کند

از سوی دیگر بخشی از نیروهای اصلاح‌طلب که اصل را بر جلب اعتماد رهبر و نهادهای زیر نظر او گذاشته‌اند و خواستار بازگشت به حاکمیت هستند نمی‌توانند دست‌کم خواسته‌های هواداران خود را برآورده سازند چرا که راه بازگشت به قدرت، تکریم و سرپوش گذاشتن به جنایات حاکمیت و سکوت در برابر بی‌عدالتی و فساد مالی گسترده حاکمیت است.

با گسترش فضای ارتباطات بین داخل و خارج کشور بسیاری از شهروندان داخل ایران در جریان پرونده‌های نقض حقوق بشر در دهه ۶۰ قرار گرفته‌اند. بنابراین اصلاح‌طلبان با جامعه‌ای روبه‌رو هستند که خواسته‌های بسیاری دارد.

برای مثال فعالان حقوق زنان خواستار موضع‌گیری اصلاح‌طلبان درباره بحث‌های برابری جنسیتی و برابری حقوق زن و مرد هستند. همچنین مدافعان حقوق بشر بحث اعدام‌های سیاسی دهه ۶۰ را مطرح کرده‌اند و خواستار پیگیری این مساله هستند.

به نظر می‌رسد اصلاح طلبان به عنوان نیروهای وفادار به حاکمیت و معتقد به قانون اساسی جمهوری اسلامی از پتانسیل لازم برای پاسخ‌گویی به خواسته‌های متکثر و متنوع شهروندان برخوردار نیستند.

ایمان به سرمایه داری، اعتقاد به مشیت الهی

Wed, 21 Mar 2012 11:58:09 +0000

بهداد بردبار

بهداد بردبار − فاصله طبقاتی بین ثروتمندان و فقیران در جهان معاصر از گذشته بیشتر شده و این روند همچنان ادامه دارد. بیشتر مطالعات این موضوع را تایید می‌کنند. در شرایطی که نظریه پردازان اقتصاد نئولیبرال معتقدند با آزاد گذاشتن بازار و قطع دخالت دولت همه چیز روبه راه می‌شود، اریک رینارت، اقتصاددان نروژی، در کتابی با عنوان "چگونه کشورهای ثروتمند، ثروتمند می‌شوند و فقرا فقیر می‌مانند" [۱] با افسانه دست نامرئی بازار به مخالف برمی خیزد.

رینارت معتقد است دستورالعمل‌هایی که اقتصاددانان مشغول به کار در بانک جهانی درباره جهان سوم می‌نویسند با واقعیت بسیار متفاوت است. پیامبران نظم نوین جهانی در بانک جهانی پیش بینی کرده بودند که در جهان، اقتصادی متوازن خواهیم داشت. اما در مقابل این ادعا آنچه که با آن روبرو هستیم گرسنگی، خشکسالی، جنگ و بحران‌های زیست- محیطی است و ما امروز به تدریج با این واقعیت روبرو می‌شویم که نوید رشد اقتصادی برای همه کشورها سرابی بیش نبوده است.

تقابل واقعیت و تئوری

فرانسیس فوکویاما، فیلسوف و نظریه پرداز روابط بین الملل و از مدافعان ایده لیبرال دموکراسی در سال ۱۹۹۲ میلادی پایان جنگ سرد را با شادی اعلام کرد و از آن با عنوان" پایان تاریخ" نام برد. او ۱۴ سال بعد از اعلام "پایان تاریخ" با انتشار کتاب "نومحافظه کاران" با بسیاری از نظرات پیشین خود به مخالفت برخاست. اریک رینارت در کتاب خود این قول را از کتاب "نومحافظه کاران" فوکویاما نقل می‌کند: " به نظر می‌رسد نومحافظه کاران تصور می‌کردند که با سرنگونی نظام‌های دیکتاتوری به واسطه اعمال زور و اشغال نظامی جوامع نیز دمکراتیک می‌شوند. آنها به روند زمان‌بر ساخت نهادهای دمکراتیک و اصلاحات اعتقاد نداشتند".

اریک رینارت در کتاب "چگونه کشورهای ثروتمند، ثروتمند می‌شوند و فقرا فقیر می‌مانند" مدعی است که در اقتصاد نئولیبرال این پیش فرض وجود دارد که با حذف دخالت دولت‌ها در بازار، رشد اقتصادی و بهبود وضعیت معشیت حاصل می‌شود. نئولیبرال‌ها نیز همچون نومحافظه کاران به روند طولانی شکل گیری ساختارهای اقتصادی اعتقاد ندارند. گروهی از اقتصاددانان نئولیبرال − همچون فوکویاما که پس از ۱۴ سال به نقد و بررسی نظرات پیشین خود پرداخت − برخی از تئوری‌های اقتصادی خود را مورد نقد قرار می‌دهند و درباره آنها اظهار تردید می‌کنند. تجربه نشان داده که واقعیت‌های بی‌رحم اقتصادی موجود در جهان با آنچه تئوری‌های نویددهنده توازن اقتصادی مطرح می‌کنند بسیار متفاوت است و ما می‌توانیم از این واقعیت‌ها درس‌های بسیاری فرابگیریم. نئولیبرال ها، توازن اقتصادی بازار را همچون مشیت الهی یا معادله‌های ریاضی، یک واقعیت بدیهی می‌دانند. در این شرایط کسانی که به دنبال راه حل مشکلات اقتصادی هستند، باید به نظریه‌هایی که توازن و برابری اقتصادی را محصول سیاست‌ها و برنامه ریزی‌های آگاهانه می‌دانند رجوع کنند. یعنی به جای اینکه توازن اقتصادی را یک امر بدیهی بدانیم باید برای ایجاد آن تلاش و برنامه ریزی کنیم.

نقد خوش‌بینی نئولیبرالی

ما اگر بخواهیم نظریه‌های نئولیبرال را به چالش بکشیم باید همچون ولتر، فیلسوف و قهرمان عصر روشنگری در اروپا حرکت کنیم. ولتر در سال ۱۷۹۵ نسخه‌هایی از رمان خود با عنوان"ساده‌لوح یا خوش‌بینی" (Candide ou l'optimisme) را به پاریس، آمستردام، لندن و بروکسل فرستاد. زمانی که این کتاب‌ها به مراکز اصلی بازار کتاب در اروپا رسیدند او این کتاب را همزمان در سراسر اروپای غربی منتشر کرد. این اقدام دو دلیل داشت؛ ولتر می‌خواست تا حد امکان نسخه‌های بیشتری از کتاب خود را به فروش برساند و ایده انقلابی خود را تا جایی که ممکن است ترویج کند، پیش از آنکه مقامات متوجه خطری بشوند که ایده او به همراه دارد. وقتی که مقامات سیاسی و مذهبی اروپا از محتوای کتاب او باخبر شدند، پلیس به جمع آوری نسخه‌های این کتاب در سراسر اروپا پرداخت و از بازنشر آن جلوگیری کرد. حتی واتیکان، کتاب ولتر را در فهرست کتاب‌های ممنوعه قرار داد. همه تلاش‌های مقامات به این دلیل بود که این کتاب کوچک مثل یک سونامی فکری عمل کرد. اما محدودیت‌های موجود نتوانست مانع از انتشار این کتاب بشود. ولتر در این کتاب داستان جوانی را روایت می‌کند که پس از خروج از روستا به استقبال از کشف جهانی می‌رود که استاد او از آن به عنوان بهترین جهان ممکن نام برده است. او در این کتاب، ایده تسلیم شدن در مقابل یک خوشبینی جبرگرایانه را زیر سوال می‌برد. آنچه "کاندید" در جهان مشاهده کرد، دنیایی مملو از فقر ویرانگر، ارتش‌های غارتگر، محاکمه‌های مذهبی و زلزله‌های خانمانسوز بود. جهانی که در آن نامزد او توسط چندین نفر مورد تجاوز قرار گرفت و سپس به عنوان برده فروخته شد در حالیکه آن دختر معصوم زمزمه می‌کرد: "این جهان، بهترین جهان ممکن است". پس از این ماجرا قهرمان داستان از خود پرسید که اگر این بهترین جهان ممکن باشد پس جهان‌های دیگر به چه شکل هستند؟

ولتر با این داستان واقعیت را در برابر خوش‌بینی ساده‌لوحانه و برده‌ساز قرار داد. امروزه نیز باید چنین تقابلی را برجسته کرد. هنوز بسیاری از افرادی که سرسختانه به تئوری‌های نئولیبرالیستی در اقتصاد باور دارند به یک خوشبینی خطرناک مبتلا بوده و نیازمند رهایی از تفکرات خشک و سرسختانه خود هستند. امروزه نظریات اقتصادی خوشبینانه بیشتر از آنکه به علم شبیه باشند از فرضیه‌ها و استعاره‌های به عاریت گرفته شده از علم نجوم و فیزیک تشکیل شده‌اند. برای مثال اصطلاح دست نامرئی بازار، اصطلاحی است که آدام اسمیت در یک بحث مرتبط با نجوم از آن استفاده کرد. پیام ولتر و دلیلی که مقامات برای سرکوب و مخالفت با او داشتند این بود که او در کتاب خود گفته بود: ” جهان بی عیب و نقص نیست و انسان‌ها باید به صورت فعالانه در راستای تغییر و بهبود جهان تلاش کنند؛ نه اینکه آن را به حال خود وابگذارند”. همچنان که افسانه بازار آزاد خود تنظیم با چرخه‌ی مداوم رکود و بحران در اقتصاد جهان نشان داده است که نه تنها بی‌نقص نیست که باید مورد بازنگری جدی قرار گیرد.

لزوم دیدن واقعیت‌ها

نظریه اقتصادی که با پیش فرض جهان متوازن بحث خود را آغاز می‌کند، همچون جامه‌ای است که پیشاپیش برای پیکر نظریه اقتصادی حاکم دوخته شده است. نظریه جایگزین که گروهی در تلاش برای احیای آن هستند، در اصل نظریه‌ای است که بر اساس مشاهدات ساخته شده، مشاهداتی که در بسیاری از مواقع از سوی تئوری‌های اقتصاد توسعه تایید نمی‌شوند.

نظریه جایگزین باید به جای تلاش برای رفع موانع (منظور در نظر گرفتن دخالت دولت به عنوان عامل اصلی مشکلات) به دنبال راهکارهای سازنده برای دستیابی به سعادت باشد. چرا که توسعه را باید آنچنان که همیشه بوده در نظر گرفت؛ یعنی محصول تلاش و سیاست‌گذاری آگاهانه، نه رها کردن جامعه در دست اقتصاد بازار آزاد.

یکی از معیارهای سنجش منطق در نظریه‌های نئولیبرال‌‌ها این است که هرگاه تناقضات آنها آشکار می‌شود تلاش می‌کنند یک توجیه غیراقتصادی برای آن پیدا کنند. به عنوان مثال، نهادهای مالی مستقر در واشنگتن گاهی مهاجرت مخاطره آمیز میلیونی شهروندان کشورهای فقیر را مفید ارزیابی می‌کنند، در حالی که این پدیده در واقع به دلیل عدم وجود مشاغل واقعی در کشورهای در حال توسعه اتفاق می‌افتد. این نهادها استدلال می‌کنند که کارگران مهاجر برای اعضای بیکار خانواده‌های خود پول می‌فرستند و این اقدام، تراز مالی کشورها را به سمت مثبت شدن می‌کشاند. با چنین استدلالی به روی دیگر داستان مهاجران غیر قانونی چشم برمی‌بندند. این مهاجران غیرقانونی با به خطر انداختن جان خود از موانع پرخطر در مرزها عبور می‌کنند تا از مناطق توسعه نیافته به کشورهای توسعه یافته و ثروتمند مهاجرت کنند اما با تبعیض و بهره کشی در این جوامع روبرو می‌شوند.

فرضیه اصلی نئولیبرال‌ها (بهترین جهان قابل تصور) هرگز زیرسؤال نرفته است، چرا که واقعیات بر اساس این نظریه همواره به گونه‌ای تصویر شده‌اند که بر شواهدی که این نظریه را زیر سوال می‌برند، اشاره نشود. زمانی که واقعیت به شدت این نظریه را به چالش می‌کشد - مثل زمان حاضر و در هنگامه بروز بحران‌های مالی- نئولیبرال‌ها برای توضیح و توجیه به نظریه‌های خارج از چارچوب حوزه اقتصاد متوسل می‌شوند. برای مثال فقر را با عواملی همچون جبر جغرافیایی، نژادی و فرهنگی توضیح می‌دهند.‌ آنها تقصیر را به گردن هرچیز می‌اندازند به جز نظریه‌های اقتصادی‌ای که به آنها باور دارند. از آنجایی که این حلقه اقتصاددانان مدل اقتصادی خود را بدون نقص می‌دانند، هرگونه ناکامی بر اساس این نظریه را به عواملی به جز عوامل اقتصادی نسبت می‌دهند.

اما برخلاف نظریه نئولیبرال‌ها طبیعت جوامع بر توازن و تعادل استوار نیست. بنابراین ساده انگارانه است که تصور کنیم قوانین اقتصادی همیشه درباره همه جوامع اثبات پذیر باشند چراکه ایمان به اقتصاد بازار چندان تفاوتی با ایمان به مشیت الهی ندارد.

پانویس

[1]

Erik. S. Reinert: How Rich Countries Got Rich ... and Why Poor Countries Stay Poor, London 2007

سرکوب کردها توسط دولت ترکیه در آستانه نوروز

Wed, 21 Mar 2012 08:25:51 +0000

بهداد بردبار

دولت سکولار ترکیه بار دیگر در آستانه نوروز جشن کردها را به عزا تبدیل کرد. بر اساس خبر منتشر شده از سوی خبرگزاری رویترز، پلیس ترکیه برای متفرق کردن تظاهرات کنندگان کرد در آستانه سال نو به خشونت متوسل شد و برای این کار از دستگاه های آب پاش، گاز اشک‌آور و باتوم استفاده کرد. در درگیری پلیس با تظاهرات‌کنندگان یک سیاست‌مدار کرد کشته شده است.

حزب صلح و دموکراسی یکی از احزاب کرد مخالف دولت برای برگزاری جشن نوروز که یکی از جشن‌های باستانی کردها به شمار می‌رود فراخوان داده بود. در حالیکه دولت ترکیه تجمع برای برگزاری این جشن را از سوی کردها ممنوع اعلام کرده است. احزاب کرد همواره خواستار برقراری شکلی از خودمختاری در مناظق کردنشین ترکیه بوده‌اند.

در روزهای گذشته در شهر دیاربکر ترکیه، تجمعات بزرگی به مناسبت برگزاری جشن نوروز صورت گرفت که ده‌ها هزار تن در آنها شرکت داشتند. صدها نیروی ضد شورش به همراه خودروهای زره‌پوش صبح زود نقاط مرکزی شهر را اشغال کردند و کوشیدند از گردهمایی مردم جلوگیری کنند و از شکل‌گیری تجمعات نوروزی ممانعت به عمل آورند.

به این ترتیب، در سراسر شهر بین پلیس و تجمع‌کنندگان درگیری ایجاد شد و تلویزیون محلی هم تصاویری از این درگیری را پخش کرد که در آن پلیس به سمت مردم گاز اشک‌آور پرتاب می‌کرد.

اگرچه حزب کارگران کردستان، از سوی دولت ترکیه، اتحادیه اروپا و دولت امریکا به عنوان یک گروه تروریستی شناخته می‌شود اما بسیاری از فعالان کرد معتقدند صلح واقعی در ترکیه بدون مذاکره با حزب کارگران کردستان به عنوان یکی از طرف‌های دعوا ممکن نیست

در این تصاویر گروهی از تظاهرکنندگان در اعتراض به برهم زدن جشن نوروز به سمت پلیس سنگ پرتاب کردند.با وجود سخت‌گیری‌های پلیس در داخل شهر، ده‌ها هزار نفر در خارج از شهر گردهم آمدند تا در تجمع نوروزی شرکت کنند.

برخی از آن‌ها پرچم‌های کردستان و گروهی دیگر عکس‌هایی از عبدالله اوجالان، رهبر حزب کارگران کردستان را در دست داشتند. همچنین آن‌ها توانستند علاوه بر تجمع و شعار، ساعتی نیز به رقص و پایکوبی و روشن کردن آتش به مناسبت جشن نوروز بپردازند.

در شهر استانبول هم تجمعات مشابهی برگزار شد. بر اساس اعلام پلیس در این تجمع دست کم 106 نفر دستگیر شده‌اند. در همان حال یکی از اعضای مدیریتی حزب صلح و دموکراسی بر اثر ضربات وارده از سوی پلیس استانبول هنگام تجمع برای برگزاری مراسم نوروز، به شدت زخمی و پس از ساعاتی در بیمارستان جان باخت.

مجازات سنگین برای فعالان کرد

در سال گذشته دولت ترکیه هزاران نفر را به اتهام همکاری با حزب کارگران کردستان که آن را یک حزب تروریست می‌داند دستگیر کرده بود.

همچنین صدها نوجوان کرد که در تظاهرات خیابانی بر علیه پلیس سنگ پرانی کرده‌اند با مجازات‌های سنگین در زندان‌های این کشور به سر می‌برند. اگرچه حزب کارگران کردستان، از سوی دولت ترکیه، اتحادیه اروپا و دولت امریکا به عنوان یک گروه تروریستی شناخته می‌شود اما بسیاری از فعالان کرد معتقدند صلح واقعی در ترکیه بدون مذاکره با حزب کارگران کردستان به عنوان یکی از طرف‌های دعوا ممکن نیست.

لیلا زانا، نماینده پارلمان ترکیه بارها بر حضور عبدالله اوجالان، رهبر حزب کارگران کردستان به عنوان یکی از مهمترین رهبران کرد تاکید کرده است.

دولت ترکیه با فعالان رسانه‌ای و روزنامه‌نگاران این کشور نیز بر اساس استانداردهای حقوق بشری رفتار نمی‌کند. آمار زندانیان سیاسی در این کشور نشان می‌دهد که تعداد زندانیان سیاسی ترکیه حتی از زندانیان سیاسی در چین هم بیشتر است

نوام چامسکی فیلسوف و فعال ضد جنگ آمریکایی در مصاحبه اخیر خود در مورد نقض حقوق کردها در ترکیه می گوید: "وضعیت حقوق بشر در ترکیه بسیار وخیم است. از سوی دیگر شرایط مثل دهه ۱۹۹۰ نیست. دولت ترکیه در آن زمان یک جنگ تمام عیار علیه جمعیت کرد به راه انداخت که در آن ده‌ها هزار نفر کشته شدند. هزاران شهرک و روستا تخریب شد و در نتیجه احتمالا میلیون‌ها نفر آواره یا شکنجه شدند و به پناهندگی در کشورهای دیگر روی آوردند.

در این جنگ ۸۰ درصد تسلیحات از امریکا وارد شد. در آن زمان بیل کلینتون، حامی عملکرد دولت ترکیه بود که از سوی برخی به عنوان یک جنایت جنگی شناخته می‌شود. دولت او در سال ۱۹۹۷ یعنی وقتی که این کشتار به اوج خود رسید، به اندازه تمام دوران جنگ سرد، سلاح جنگی در اختیار ترکیه قرار داد."

ترکیه و کردهای سوریه

رسانه‌های غربی ترکیه را به عنوان یک دولت دموکراتیک و حامی جنبش‌های آزادی‌خواهانه در کشورهای عربی به تصویر می‌کشند.

مواضع رجب طیب اردوغان، نخست وزیر ترکیه در برابر دولت اسرائیل او را به یکی از محبوب‌ترین سیاست‌مداران خاورمیانه تبدیل کرده است. همچنین دولت ترکیه از آغاز قیام در سوریه از مخالفان بشار اسد حمایت کرده، دولت سوریه را با تحریم مواجه ساخته و به مخالفان بشار اسد یاری رسانده است.

رسانه‌های غربی ترکیه را به عنوان یک دولت دموکراتیک و حامی جنبش‌های آزادی‌خواهانه در کشورهای عربی به تصویر می‌کشند. درحالی‌که دست کم 97 فعال رسانه‌ای در حال حاضر در زندان های ترکیه به سر می‌برند

با این‌همه دولت ترکیه سال‌هاست از برآورده ساختن خواسته‌های احزاب کرد خودداری می‌کند. به همین دلیل کردهای سوریه به حمایت های دولت ترکیه از مخالفان بشار اسد خوش‌بین نیستند زیرا از این هراس دارند که تغییر حکومت در سوریه و روی کار آمدن دولتی با حمایت ترکیه وضعیت کردها را در این کشور تغییری نکند.

به نظر می رسد دولت ترکیه برخی از سازوکارهای دموکراسی را رعایت می‌کند از جمله برگزاری انتخابات پارلمانی. اما در عین حال به سرکوب شدید کردهای این کشور که خواستار خودمختاری مناطق کردنشین ترکیه هستند دست می‌زند.

همچنین دولت ترکیه با فعالان رسانه‌ای و روزنامه‌نگاران این کشور نیز بر اساس استانداردهای حقوق بشری رفتار نمی‌کند به گونه‌ای که بر اساس گزارش های منتشر شده از سوی سازمان‌های مختلف حقوق بشری، دست کم 97 فعال رسانه‌ای در حال حاضر در زندان های ترکیه به سر می‌برند. آمار زندانیان سیاسی در این کشور نشان می‌دهد که تعداد زندانیان سیاسی ترکیه حتی از زندانیان سیاسی در چین هم بیشتر است.

پیش از این روشنفکران کرد و ترک اهل ترکیه از بروز خشونت‌ در آستانه نوروز ابراز نگرانی کرده بودند. آنها با صدور بیانیه اعلام کرده بودند که ممکن است نیروهای دولتی در آستانه ایجاد تغییرات در قانون اساسی این کشور دست به خشونت بزنند.

تخمین زده می‌شود در کشور ۷۰ ملیونی ترکیه ۱۲ تا ۲۰ میلیون کرد ساکن هستند. کردهای ترکیه همچون کردهای ساکن در دیگر کشورها نوروز را جشن می‌گیرند.

در همین زمینه:

خنده رمز سیاست

از هشدار تا افشای واقعیت

Fri, 09 Mar 2012 12:15:03 +0000

بهداد بردبار

گزارشی که در نشریه معتبر "کریستین ساینس مانیتور" منتشر شده، به بررسی هشدارهای مقامات آمریکا و اسراییل در مورد دست‌یابی ایران به بمب هسته‌ای پرداخته شده است.

اسکات پترسون، نویسنده این گزارش می‌گوید:”خبرهای هولناکی که در مورد دسترسی ایران به فناوری تولید بمب هسته‌ای منتشر می‌شود جدید نیست.

در بیست و پنج سال گذشته همواره این ادعا مطرح بوده. ادعای پیوستن ایران به کلوب کشورهای دارای بمب هسته‌ای منجر شده است تا اسراییل و آمریکا با پیشبرد فن‌آوری هسته ایران مخالفت کنند و بگویند که تمام گزینه‌ها روی میز است، یعنی اگر لازم بدانیم به ایران حمله می‌کنیم”. (لینک منبع)

او در این گزارش اشاره می‌کند که نتانیاهو، نخست وزیر اسراییل در سال۱۹۹۲ گفته بود که ایران در سال ۱۹۹۷ بمب هسته‌ای خواهد داشت. وزیر خارجه اسراییل، شیمون پرز در سال ۹۲ به تلویزیون فرانسه گفته بود ایران تا سال ۹۹ کلاهک موشکی حامل بمب هسته‌ای را خواهد ساخت و دونالد رامسفلد در سال ۹۸ گفته بود که ایران تا سال ۲۰۰۳ اولین موشک بالستیک خود را که توان رسیدن به آمریکا را خواهد داشت، می‌سازد. همچنین نیویورک تایمز از مقامات اسراییل و آمریکا نقل کرده بود که ایران تا سال ۲۰۰۰ بمب هسته‌ای خواهد داشت.. .

این ادعاها بارها برای تحت فشار قرار دادن ایران مطرح شده و پس از مدتی تاریخ مصرف آنها به سر آمده و کاملا فراموش شده‌اند. شرح پیش‌بینی‌های گذشته می‌تواند چشم انداز وسیع تری از ماهیت این ادعاها را به ما نشان بدهد.

هشدارهای اولیه : از ۱۹۷۹ تا سال۱۹۸۴

ترس از سلاح هسته‌ای ایران پیش از انقلاب اسلامی ایجاد شد یعنی زمانی که محمد رضا شاه در حال مذاکره با دولت‌های آمریکا، فرانسه و آلمان غربی بود تا ۲۰ نیروگاه هسته‌ای بسازد. اولین گزارش‌های امنیتی به دولت آمریکا رسید که ایران قصد دارد تا یک برنامه مخفی را برای تولید بمب هسته‌ای به اجرا بگذارد.

ترس از سلاح هسته‌ای ایران پیش از انقلاب اسلامی ایجاد شد یعنی زمانی که محمد رضا شاه در حال مذاکره با دولت‌های آمریکا، فرانسه و آلمان غربی بود تا ۲۰ نیروگاه هسته‌ای بسازد

در سال ۱۹۷۹ انقلاب در ایران پیروز شد و شاه ایران را ترک کرد. دولت آمریکا پس از سقوط شاه فراهم کردن اورانیوم غنی شده را متوقف کرد.آیت الله خمینی نیز استفاده از بمب هسته و انرژی هسته‌ای را محکوم کرد و تمامی برنامه‌های هسته‌ای ایران برای مدتی متوقف شد.

در سال ۱۹۸۴ ناظران آلمانی، برای اولین بار پس از انقلاب، از نیروگاه نیمه کاره بوشهر بازدید کردند. هفته نامه جینز دیفنس از مهندسان آلمانی نقل کرد که تولید بمب هسته‌ای وارد مراحل نهایی خود می‌شود. آلن کرانستون، سناتور امریکایی مدعی می‌شود ایران در طی هفت سال قادر خواهد بود سلاح هسته‌ای بسازد.

اسراییل، ایران را دشمن اصلی خود می‌نامد – ۱۹۹۲

هر چند که دولت اسراییل پس از پیروزی انقلاب به صورت محرمانه با ایران وارد معامله شده بود و سعی داشت حکومت دینی ایران را در برابر همسایه‌های عرب خود سرپا نگه دارد از دهه ۹۰ میلادی استراتژی این دولت تغییر یافت و اسراییل ایران را به عنوان مهمترین تهدید امنیتی خود اعلام کرد.

در سال ۱۹۹۲ بنیامین نتانیاهو، عضو پارلمان اسراییل می‌گوید ایران تا ساخت سلاح هسته‌ای ۳ تا ۵ سال فاصله دارد. ایران هسته‌ای یک تهدید مهم است و این تهدید باید توسط اقدام هماهنگ جامعه جهانی به رهبری آمریکا ریشه کن شود.

در همین سال جوزف آلپر، مقام پیشین موساد به روزنامه نیویورک تایمز می‌گوید:” ایران باید به عنوان دشمن شماره یک این کشور شناخته شود چرا که ایران با تهدیدات خود، مقامات اسراییل را به شدت خشمگین می‌کند”.

آمریکا به اسراییل می‌پیوندد تا به جهانیان هشدار بدهد − ۱۹۹۲ تا۱۹۹۷

در سال ۱۹۹۲ همزمان در تلاویو و واشنگتن زنگ‌های خطر به صدا در آمدند. یک گروه تحقیقاتی متشکل از جمهوری خواهان کنگره اعلام کردند: “ما به احتمال ۹۸ درصد اطمینان داریم که ایران مواد و ادوات لازم برای تولید حداقل دو یا سه بمب هسته‌ای “را در اختیار دارد.

پیش بینی‌های مشابه در همان زمان از جانب مقامات امنیتی چون رابرت گیتس، رییس وقت سی آی ای مطرح شده بود. او مدعی بود ایران در طول ۳ تا ۵ سال می‌تواند اولین بمب اتمی خود را بسازد.

حملات لفظی: ایران، محور شرارت − ۱۹۹۸ تا۲۰۰۲

در این دوره یک ماهواره جاسوسی آمریکا آزمایش یک موشک میانبرد از جانب ایران را اعلام کرد. این آزمایش موشکی به افزایش حساسیت‌ها در مورد اهداف ایران در ساخت موشک‌های میانبرد و دوربرد دامن زد.

در سال ۱۹۹۸ روزنامه نیویورک تایمز نوشت:” اکنون پس از آزمایش موشکی ایران، اسراییل از امنیت کمتری برخوردار است؛ هر چند که اسراییل خود صاحب موشک‌های دوبرد و سلاح‌های هسته‌ای است”. در همین گزارش نیویورک تایمز از قول یک مقام نظامی اسراییل که نخواست نامش ذکر شود نوشت :” این آزمایش موشکی نشان می‌دهد که ایران به دنبال ساخت سلاح هسته‌ای است. موشکی که برد ۱۲۰۰ کیلومتری دارد را با کلاهک متعارف مجهز نمی‌کنند بلکه کلاهک هسته‌ای روی این موشک سوار می‌کنند”.

ایران پیمان نامه منع تولید سلاح‌های هسته‌ای را پذیرفته و حق دارد از تکنولوژی صلح آمیز هسته‌ای استفاده کند. اما ایران مفاد پیمان نامه را نقض کرد و در نتیجه از جانب اعضا تصویب شد که بازرسان باید نظارت دقیق‌تری بر فعالیت این کشور داشته باشند

در سال ۱۹۹۸ دونالد رامسفلد، وزیر دفاع ایالات متحده در گزارشی خطاب به نمایندگان کنگره گفت که ایران قادر خواهد بود در ۵ سال آینده موشک قاره پیما بسازد و این موشک می‌تواند آمریکا را هدف قرار دهد. مسئولان سی آی ای زمان لازم برای تولید موشک قاره پیما توسط ایران را ۱۲ سال اعلام کرده بودند.

در سال ۲۰۰۲ جرج بوش، رییس جمهور آمریکا در سخنرانی معروف خود ایران را در کنار عراق و کره شمالی به عنوان محور شرارت معرفی کرد.

افشای برنامه هستی از داخل ایران − ۲۰۰۲تا۲۰۰۵

در تابستان سال ۲۰۰۲ گروه "مجاهدین خلق" اعلام کرد که ایران در نطنز یک سایت زیرزمینی غنی‌سازی اورانیوم را راه‌اندازی کرده است. همچنین این گروه افشا کرد که تاسیسات تولید آب سنگین در اراک ساخته شده است. بسیاری از صاحب‌نظران معتقدند که این اطلاعات از طریق اسراییل به مجاهدین خلق منتقل شده.

غنی‌سازی اورانیوم و ساخت راکتور هسته‌ای بر اساس قوانین آژانس بین المللی انرژی اتمی ممنوع نیست. ایران عضو این سازمان است و پیمان نامه منع تولید سلاح‌های هسته‌ای را پذیرفته و بر این اساس حق دارد از تکنولوژی صلح آمیز هسته‌ای استفاده کند.

اما ایران مفاد پیمان نامه را در آن سال نقض کرد و در نتیجه از جانب اعضا تصویب شد که بازرسان باید نظارت دقیق‌تری بر فعالیت این کشور داشته باشند. در همین زمان آژانس بین المللی، ایران را متهم کرد که یک برنامه مخفیانه را پیش می‌برد.

در سال ۲۰۰۴ کالین پاول، وزیر خارجه پیشین آمریکا اعلام کرد که ایران به دنبال فن‌آوری ساخت کلاهک هسته‌ای است. او گفت: “ ما اطلاعاتی داریم که ایرانی‌ها نه تنها موشک‌های دوربرد دارند بلکه به دنبال فن‌آوری افزودن کلاهک‌های هسته‌ای بر روی موشک‌ها هستند”.

در سال ۲۰۰۵ دولت آمریکا طرح‌ها و مدارکی را منتشر می‌کند که می‌گوید از یک لپ تاپ در ایران به دست آمده‌اند. این لپ تاپ حاوی طرح‌هایی در مورد ساخت کلاهک موشکی و انجام انفجارهای آزمایشی به منظور استفاده در سلاح هسته‌ای است. ایران، ادعاهای مطرح شده را قبول نمی‌کند و آن را کار سازمان‌های اطلاعاتی غربی می‌داند.

برآوردهای دوباره − ۲۰۰۶ تا۲۰۰۹

در سال ۲۰۰۶، از هر زمانی محکم‌تر بر طبل جنگ کوفته می‌شود. زمانی که سیمن هرش در مقاله‌ای در نیویورک تایمز اعلام می‌کند که مقامات آمریکا حمله به ایران را اجتناب‌ناپذیر می‌دانند. یک مقام دولتی افشا ساخت که طرح‌هایی برای استفاده از سلاح هسته‌ای برای از بین بردن پایگاه‌های زیر زمینی ایران وجود دارد.

در سال ۲۰۰۷ جرج بوش اعلام می‌کند که دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای منجر به آغاز جنگ جهانی سوم می‌شود.

یک ماه بعد در همان سالگزارش طبقه بندی نشده یک گروه مطالعاتی اعلام می‌کند که ایران در سال ۲۰۰۳ برنامه نظامی هسته‌ای خود را متوقف کرده، ادعا می‌شود که این گزارش از صحت بالایی برخوردار است.

در سال ۲۰۰۹ کمیته سیاست خارجی مجلس سنا گزارش می‌دهد: “هیچ نشانه‌ای وجود ندارد که رهبران ایران دستور ساخت سلاح هسته‌ای را صادر کرده باشند”.

هشدارهای یک سال گذشته اسراییل

باوجود اینکه گزارش‌ها و ارزیابی‌های امنیتی خلاف این را بیان می‌کنند، بسیاری از مقامات اسرائیلی و آمریکایی به بیان این موضوع که ایران به ساخت تسلیحات هسته‌ای در اولین فرصت ممکن مصمم است، ادامه می‌دهند.

در اوت ۲۰۱۰ مقاله‌ای از جفری گلدبرگ در شماره سپتامبر نشریه آتلانتیک منتشر می‌شود و سناریویی را طرح می‌کند که بر اساس آن اسرائیل دست به یک حمله یک‌جانبه با ۱۰۰ هواپیمای جنگی علیه ایران خواهد زد. چرا که یک ایران هسته‌ای خطری بزرگتر از هیتلر برای بقای مردم یهود ایجاد خواهد کرد.

در نوامبر ۲۰۱۱ آژانس بین المللی انرژی اتمی ‌برای اولین بار مدعی می ‌شود که ایران برای سال‌ها بر روی فعالیت‌های مرتبط با تسلیحات کار کرده است

آقای گلدبرگ با استفاده از مصاحبه‌هایی با حدود ۴۰ مقام کنونی و سابق تصمیم گیر در ایالات متحده و همچنین مقامات آمریکایی و عرب، پیش بینی می‌کند که اسرائیل در جولای ۲۰۱۱ حمله‌ای را علیه ایران آغاز خواهد کرد. این مقاله حملات قبلی اسرائیل علیه تاسیسات هسته‌ای عراق و سوریه را یادآوری و نقل می‌کند که بنیامین نتاینیاهو، نخست وزیر اسرائیل می‌گوید : " شما که نمی‌خواهید که یک فرقه مذهبی که معتقد به پایان جهان و آخرالزمان است بر بمب اتم کنترل پیدا کند. وقتی یک معتقد ساده لوح قدرت و سلاح‌های کشتار جمعی را به دست بگیرد آنگاه جهان باید شروع به نگرانی کند. این چیزی است که اکنون در ایران در حال وقوع است”.

در سال ۲۰۱۰: مقامات آمریکایی بیان می‌کنند که سرعت پیشرفت برنامه هسته‌ای ایران به واسطه تحریم‌هایی که ۴ قطعنامه شورای امنیت اعمال شده و همچنین اقداماتی که از سوی آمریکا و اتحادیه اروپا صورت گرفته، کاهش یافته است. علاوه بر این ویروس کامپیوتری استاکس نت نیز در خلال سال ۲۰۱۱ با از کارانداختن هزاران سانتریفیوژ در چرخه غنی سازی اورانیوم در ایران نقش ویران‌گری بازی کرد.

ژانویه ۲۰۱۱: وقتی مئیر داگان از ریاست سازمان جاسوسی اسرائیل، موساد کناره گیری می‌کند، می‌گوید که ایران تا سال ۲۰۱۵ قادر به تولید تسلیحات هسته‌ای نخواهد بود. داگان هشدار می‌دهد که اسرائیل نباید در حمله به ایران شتاب کند و تنها وقتی باید دست به این کار بزند که شمشیر را بر گردن خود احساس کند. او بعدها می‌گوید که حمله به ایران یک ایده احمقانه خواهد بود و در این شرایط چالش منطقه‌ای که اسرائیل با آن مواجه خواهد شد غیر قابل کنترل به نظر خواهد رسید.

ژانویه ۲۰۱۱: یک گزارش از فدراسیون دانشمندان آمریکایی در مورد غنی سازی اورانیوم از سوی ایران بیان می‌کند که در این تردیدی نیست که تهران قبلا به توانایی و تخصص لازم برای تولید یک ابزار هسته‌ای ساده دست یافته است.

فوریه ۲۰۱۱: جیمز کلاپر، رئیس اطلاعات ملی در یک جلسه اظهار در کنگره تایید می‌کند که: " ایران همچنان تاحدی گزینه دستیابی به سلاح‌های هسته‌ای را با توسعه توانایی‌های هسته‌ای مختلف حفظ کرده و در شرایط بهتری برای ساخت چنین تسلیحاتی است، اگر چنین تصمیمی‌بگیرد". او ادامه می‌دهد:" اگرچه ما نمی‌دانیم که آیا در نهایت ایران قصد دارد سلاح‌های هسته‌ای بسازد یا خیر؟ "

نوامبر ۲۰۱۱: آژانس بین المللی انرژی اتمی ‌برای اولین بار مدعی می ‌شود که ایران برای سال‌ها بر روی فعالیت‌های مرتبط با تسلیحات کار کرده است. آژانس اطلاعات جزئی این موضوع را بر اساس هزار صفحه اطلاعات در مورد این پروژه‌ها، که با اطلاعاتی از سوی ۱۰ کشور عضو و همچنین مصاحبه‌ها و بررسی‌های خود تایید شده است، منتشر می‌کند.

بدون خشونت می‌شود پیروز شد

Wed, 15 Feb 2012 00:39:50 +0000

گزارش از سخنرانی جین شارپ در شهر اسلو

بهداد بردبار

جین شارپ، استاد علوم سیاسی و برجسته‌ترین نظریه‌پرداز "مبارزه بدون خشونت"، در چند روز گذشته (ماه فوریه) مهمان شهر اسلو بود. او برای سخنرانی درباره شیوه‌های به چالش کشیدن حکومت‌ها به دور از هرگونه خشونتی به نروژ آمده بود و در برنامه‌ای که از سوی سازمان عفو بین‌الملل برگزار شده بود شرکت کرد.

جین شارپ نویسنده موفقی است. کتاب‌های او در خدمت این ایده است که چگونه تحول‌خواهان می‌توانند بدون استفاده از سلاح، حکومت‌های دیکتاتوری را ساقط کنند و سپس سرنوشت خود را در دست گیرند. "از دیکتاتوری تا دموکراسی"، مشهور‌ترین کتابچه او در کمتر از ۱۰۰صفحه خلاصه ایده‌هایش را به زبان ساده توضیح می‌دهد.

او ۱۹۸ روش مبارزه مدنی و شکست دادن حکومت‌های نظامی را در این کتابچه توضیح داده است. شهروندان بی‌سلاح از برمه تا صربستان، از تایلند تا ونزوئلا و از مصر تا گرجستان از روش‌های او برای مبارزه با دیکتاتوری استفاده کرده‌اند. او در مورد جلوگیری از بازگشت دیکتاتوری پس از ساقط کردن رژیم‌های سرکوبگر نیز نظریاتی دارد.

چگونه انقلاب را آغاز کنیم؟

همزمان با ورود جین شارپ، فیلم "چگونه انقلاب را آغاز کنیم؟" در سینمای ویکای شهر اسلو به نمایش در آمد. این فیلم، درباره زندگی او ساخته شده است. در مراسم شهر اسلو این فیلم برای تقدیر از این استاد علوم سیاسی و تاثیری که آموزه‌های او بر انقلاب‌های بدون خشونت گذاشته است پیش از سخنرانی او به نمایش در آمد.

دبیر موسسه مطالعات صلح اسلو پس از نمایش فیلم، از خاطرات جوانی‌اش درباره جین شارپ گفت و ادامه داد که در آن زمان یعنی در دهه ۵۰ میلادی که جین شارپ در نروژ ساکن بود، اگر کسی از من می‌پرسید: "آیا کسانی که در زمینه مبارزه‌های بدون خشونت فعالیت می‌کنند ممکن است جایزه صلح نوبل را بگیرند،" ممکن بود بگویم: "بله، این امکان وجود دارد." ولی اگر از من می‌پرسیدند که همکارمان، جین شارپ می‌تواند در ۵۰ سال آینده آنقدر تاثیرگذار باشد که در گرجستان، اوکراین ، ایران، مصر و نقاط مختلف دنیا از شیوه‌های او برای مبارزه خشونت بهره بگیرند، پاسخ می‌دادم: "خیر!" چون من باورم نمی‌شد فعالیت‌های همکارم این قدر مورد توجه واقع شود.

سپس جین شارپ در حالی که از کهولت سن رنج می‌برد و به دشواری سخن می‌گفت برای حاضران در جلسه به سخنرانی پرداخت. او ابتدا چند جمله به زبان نروژی بر زبان آورد و گفت: "خوشحالم که دوباره به نروژ برگشتم."

او ادامه داد: "من در کودکی یک آدم مذهبی بودم و دوست داشتم دنیا را به شکل خوبی تغییر بدهم. بعد از آن تحت تاثیر گاندی و هنری دیوید ثورو، شیوه‌های مبارزه بدون خشونت با دولت‌ها را آموختم و پی گرفتم."

این استاد علوم سیاسی که کتاب‌هایش تاکنون به ۳۰ زبان زنده دنیا ترجمه شده‌اند گفت: "در آن سال‌ها این نقد به من وارد بود که تحلیل سیاسی ندارم و ماهیت قدرت را نمی‌شناسم. به همین دلیل به دانشگاه آکسفورد رفتم تا درباره ماهیت قدرت سیاسی بیشتر بیاموزم."

جین شارپ به اتهاماتی که از دولت ایران به او وارد کرده، مثل همکاری با سی‌آی‌ای و دستور گرفتن از کاخ سفید را رد کرد و گفت که در دفتر کار کوچکی همراه با یک منشی کار می‌کند و فعالیت بنیادش متکی به حمایت شهروندان و علاقه‌مندان به کار ماست

او سپس به اتهاماتی که از جانب دولت ایران به او وارد شده است پرداخت و اتهام همکاری با سی‌آی‌ای و دستور گرفتن از کاخ سفید را رد کرد. جین شارپ گفت: "من در دفتر کار کوچکم همراه با یک منشی کار می‌کنم و فعالیت بنیاد انیشتین که به تبلیغ مبارزات بدون خشونت می‌پردازد متکی به حمایت شهروندان و علاقه‌مندان به کار ماست."

گفت‌وگو با جین شارپ

جین شارپ در جلسه پرسش و پاسخی که پس از سخنرانی برگزار شد به پرسش خبرنگار رادیو زمانه درباره به‌کارگیری بسیاری از شیوه‌های بدون خشونت در جنبش سبز ایران و اینکه با وجود استفاده از این شیوه‌ها، موفقیتی در این جنبش حاصل نشد اینگونه پاسخ داد: "اول اینکه من دانش و اطلاعات کافی برای اظهار نظر درباره انقلاب‌ها در کشورها و به‌ویژه ایران ندارم، اما معتقدم با استفاده از شیوه‌های بدون خشونت به طور حتم می‌توان حکومت‌ها را ساقط کرد. انقلابیون باید کاملاً برنامه‌ریزی داشته باشند و بدانند که به کجا می‌خواهند برسند و به نظر من جنبش‌ها باید دارای رهبر باشند و رهبران بدانند که چگونه می‌خواهند با دیکتاتوری مبارزه کنند."

معتقدم با استفاده از شیوه‌های بدون خشونت به طور حتم می‌توان حکومت‌ها را ساقط کرد. به نظر من جنبش‌ها باید دارای رهبر باشند و رهبران بدانند که چگونه می‌خواهند با دیکتاتوری مبارزه کنند

این نظریه‌پرداز در ادامه پرسش خبرنگار رادیو زمانه مبنی بر اینکه رهبران جنبش به اجرای قانون اساسی اعتقاد دارند و خواهان براندازی حاکمیت نیستند و این مسئله جنبش را با یک جور تناقض همراه می‌کندٰ گفت: "ما در مبارزه با آلمان نازی یاد گرفتیم که موفقیت در برابر یک دشمن قدرتمند یکباره حاصل نمی‌شود و پیروزی بزرگ محصول ده‌ها پیروزی کوچک است. یعنی نباید در مبارزه، منتظر یک پیروزی بزرگ باشید.

اگر معترضان ایرانی توان ساقط کردن حکومت را ندارند، پس باید اهداف کوچک‌تری را دنبال کنند و به موفقیت‌های کوچک دست پیدا کنند تا اعتماد به نفس خود را بیشتر کنند."

وی در ادامه جلسه پرسش و پاسخ درباره وضعیت سیاسی سوریه گفت: "تصورات نادرستی درباره مفهوم مبارزه بدون خشونت وجود دارد مبنی براینکه مبارزه شاید تا ابد ادامه پیدا کند. گروهی از تبلیغ‌کنندگان این ایده معتقد بودند که معترضان می‌توانند با استفاده از این روش‌ها به یک پیروزی سریع، قاطع و کم هزینه دست بیابند، اما نادرست بودن این نظر اثبات شده است.

وقتی یک رژیم بسیار قدرتمند وجود دارد ما با جدیت به مبارزه با آن رژیم می‌رویم. به‌طور حتم این مبارزه‌طلبی به مذاق رهبران و دیکتاتوران خوش نمی‌آید و با توسل به نیروهای اطلاعاتی، پلیس و ارتش به سرکوب معترضان می‌پردازند و ممکن است آنها را شکنجه کنند یا به قتل برسانند. البته انقلابیون هم انتظار چنین رفتار تندی را از سوی حاکمیت دارند.

اگر معترضان ایرانی توان ساقط کردن حکومت را ندارند، پس باید اهداف کوچک‌تری را دنبال کنند و به موفقیت‌های کوچک دست پیدا کنند تا اعتماد به نفس خود را بیشتر کنند

در جنگ‌ها هم وقتی اولین صدمات رخ می‌دهند ما از مبارزه دست نمی‌کشیم بلکه شیوه‌های مبارزه را تغییر می‌دهیم. این صدمات نشانگر این هستند که ما باید با جدیت بیشتری مبارزه کنیم. بر همین اساس شما پس از نخستین صدمات از مبارزه دست نمی‌کشید. دشمن شما را به سرکوب بیشتر تهدید می‌کند، اما شما می‌دانید که راه رهایی در گروی تداوم مبارزه است نه دست کشیدن از آن".

جین شارپ با اشاره به اینکه در جنگ جهانی دوم هم یک پیروزی قاطع به دست نیامد و متفقین در شمال آفریقا، در ایتالیا و نورماندی و در جبهه‌های مختلف دیگر علیه نازی‌ها جنگیدند ادامه داد: "علاوه بر این مردم و ارتش‌های سری هم در سراسر اروپا علیه نازی‌ها مقاومت می‌کردند.

از بعد نظامی قضیه، ما متوجه شدیم وقتی یک دشمن بسیار قوی داریم نمی‌توانیم امیدوارم باشیم که فقط در یک جبهه بجنگیم و به پیروزی قاطع دست پیدا کنیم. بلکه یک مبارزه باید از سوی جبهه‌های مختلف صورت بگیرد و ما باید یک پیروزی کوچک را در یک جبهه و پیروزی کوچک دیگر را در جبهه‌ای دیگر کسب کنیم. هرچقدر جامعه را قوی تر کنیم به پیروزی نهایی نزدیک‌تر می‌شویم. در مورد سوریه یک حکومت بسیار مقتدر با همه مشکلات داخلی، تناقضات و درگیری‌های قومی بر سرکار است.

اگر حکومت بسیار مقتدر باشد و مردم به اندازه کافی قوی نباشند شما باید در جبهه مشخص رژیم را به مبارزه بطلبید و یک پیروزی کوچک کسب کنید. سپس زمانی که مبارزان قوی‌تر شدند و تجربه، مهارت و اعتماد به نفس بیشتری کسب کردند، مبارزه را ادامه دهند. این استراتژی درست شبیه روشی است که ارتش‌ها در زمان جنگ به کار می‌گیرند. البته به نظر من مبارزه بدون خشونت از آنچه که توصیف کردم در عمل بسیار پیچیده‌تر است".

توصیه‌ام به مردم سوریه و بقیه مبارزان این است که جامعه خود را به خوبی بشناسند، ماهیت دیکتاتوری را تشخیص بدهند و نقاط ضعف و قوت آن را بدانند

او همچنین تاکید کرد: "مبارزان باید وقتی حکومت خشونت‌آمیز برخورد می‌کند و تظاهرات را به شدت سرکوب می‌کند، روش‌های خود را تغییر بدهند و از روش تظاهرات در برابر نیروهای مسلح استفاده نکنند.

این عاقلانه نیست که در خیابان راهپیمایی کنیم وقتی می‌دانیم که حکومت راهپیمایی را به خاک و خون می‌کشد. شاید یک روش دیگر این باشد که همه مردم به مدت ۲۴ ساعت در خانه‌ها باقی بمانند و با این کار حکومت را با نظم و هماهنگی خود به وحشت بیندازند.

من اهل سوریه نیستم و در این کشور حضور نداشته‌ام و به مردم سوریه نمی‌گویم که باید چه کاری انجام بدهند، اما من با معترضان سوریه‌ای ملاقات داشتم و به آن‌ها کمک کردم تا یک کتابچه راهنما درباره روش‌های مبارزه غیرخشونت‌آمیز با عنوان آزادسازی خود منتشر کنند.

توصیه‌ام به مردم سوریه و بقیه مبارزان این است که جامعه خود را به خوبی بشناسند، ماهیت دیکتاتوری را تشخیص بدهند و نقاط ضعف و قوت آن را بدانند.

همچنین مفهوم مبارزه بدون خشونت را عمیقاً درک کنند. من این کتابچه را با توجه به وقت مخاطبان تا حد ممکن کوتاه کردم و به ۹۰۰ صفحه رسید، اما می‌خواهید به روش بدون خشونت انقلاب کنید دست کم باید این ۹۰۰ صفحه را بخوانید. فقط روی این مسئله تاکید نکنید که یک حکومت چقدر ماهیت شیطانی دارد. این واقعیتی است که همه می‌دانند. به جای این کار به این بیندیشید که چطور می‌توانید قدم به قدم از فشار سرکوب بکاهید".

نامه نگاری، فرصتی برای گفت‌وگوی ملی

Wed, 04 Jan 2012 18:48:44 +0000

بهداد بردبار

زمانی که اختلافات درون حکومتی در ایران به اوج رسید و رهبران سیاسی نتوانستند در پشت درهای بسته اختلافات خود را با ریش‌سفیدی حل کنند، کوشیدند با انتشار نامه‌های سرگشاده رقیب را تحت فشار قرار دهند.

عموم مردم مخاطب این نامه‌های سرگشاده شدند درحالی که خطیب‌ با سابقه نماز جمعه و رهبران سیاسی که همیشه از موضع قدرت مردم را خطاب قرار داده بودند این بار درتنگنا قرار گرفته بودند و تنها راه را، کسب حمایت مردم می‌دیدند.

در جریان رقابت‌های انتخاباتی، اکبر هاشمی رفسنجانی با انتشار نامه‌ای خطاب به رهبری خواستار رسیدگی به اتهامات وارده به خود شد. او اظهارات و اتهامات مطرح شده توسط محمود احمدی‌نژاد را کذب خواند و خواستار حل این مشکل و رفع فتنه‌های خطرناک شد و از رهبر خواست "هرگونه که صلاح می‌داند اقدام موثری کند و مانع شعله‌ورتر شدن این آتش در جریان انتخابات و پس از آن شود."

پس از انتخابات ریاست جمهوری و اعتراض کاندیداها به نتیجه انتخابات، مهدی کروبی با نوشتن نامه‌های سرگشاده و خطاب قرار دادن هاشمی رفسنجانی برای اولین بار در سطح مقامهای نظام اسلامی موضوع تجاوز و شکنجه زندانیان سیاسی رامطرح کرد. هرچند او پاسخ روشنی از هاشمی دریافت نکرد اما به انتشار نامه‌های سرگشاده ادامه داد و وظیفه او را به عنوان رییس مجلس خبرگان رهبری یادآور شد.

کروبی خطاب به هاشمی نوشت: "می‌توان ده‌ها سئوال از عدم رعایت حقوق حقه مردم و بی‌کفایتی مدیران اجرایی و قضایی و به ویژه تجاوز به حقوق عمومی توسط نهادهای تحت پوشش رهبری مطرح کرد."

میر حسین موسوی، دیگر نامزد معترض به نتیجه انتخابات هم با انتشار نامه‌های سرگشاده انتقادات خود را به حاکمیت مطرح کرد با این تفاوت که او در این نامه‌ها مستقیما هواداران خود را مورد خطاب قرار می‌داد.

نامه‌های نوری زاد که با عناوین دوستانه رهبر را خطاب قرار می‌داد در ابتدا به اجرای فریضه دینی امر به معروف و نهی از منکر شباهت داشت. اما نامه‌هایی که اخیرا از طریق وب‌سایت او منتشر شده خط قرمزهای پیشین را شکسته‌اند

در هفته‌های اخیر محمد نوری زاد، روزنامه نگار و مستندساز منتقد حاکمیت پس از انتشار سلسله نامه‌هایی خطاب به آیت الله خامنه‌ای از همه‌ شخصیت‌ها و مردم ایران خواست در نهضت نامه‌نویسی به رهبر نظام اسلامی شرکت کنند. تارنمای محمد نوری‌زاد مدعی است که بعد از گذشت یک روز از انتشار این فراخوان عمومی ، قریب به صدها نامه از مردم ایران و جهان به رهبری، ارسال شده است.

نوری زاد، شخص رهبر را خطاب قرار می‌دهد و او را در برابر اقدامات مقامات اطلاعاتی و سپاه مسئول می‌داند. این در شرایطی است که بخشی از نیروهای اصلاح‌طلب قصد دارند نوک پیکان اعتراضات را به سوی احمدی نژاد نشانه بگیرند.

نامه‌های نوری زاد که با عناوین دوستانه رهبر را خطاب قرار می‌داد در ابتدا به اجرای فریضه دینی امر به معروف و نهی از منکر شباهت داشت و با اعتقاد به این که علی خامنه‌ای با شنیدن صدای اعتراض دوستان و دلسوختگان نظام رفتار خود را تغییر خواهد داد. اما نامه‌هایی که اخیرا از طریق وب‌سایت او منتشر شده خط قرمزهای پیشین را شکسته‌اند.

نامه‌های خط‌شکن

درهمین زمینه فعالان سیاسی داخل کشور جسورانه علی خامنه‌ای را رهبری مستبد و خودکامه می‌نامند. برای مثال نامه‌ای که از جانب ابوالفضل قدیانی، عضو ارشد سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی منتشر شد را می‌توان بی‌سابقه نامید.

در نامه‌ای که این فعال سیاسی از درون زندان اوین خطاب به علی خامنه‌ای نوشته چنین آمده است: "علاج کار نظام این است که از قدرت دست بکشید." . این زندانی شصت و شش ساله در ادامه اشاره می‌کند که "من و امثال من در راه پیروزی انقلاب جان، مال و آزادی خویش را نگذاشته‌ایم که سه دهه بعد آقای علی خامنه‌ای این‌گونه بر کشور سلطنت کند. ملت ما از مشروطه تا انقلاب اسلامی آن همه رنج نکشید تا امروز فردی به نام ولایت فقیه قانون را در تمامی مراتب به بازیچه‌ای برای اعمال قدرت مطلقه خویش بدل سازد. "

او با بیان این که "انقلاب اسلامی در آستانه فروپاشی قرار گرفته" خطاب به آیت‌الله خامنه‌ای نوشته است: "تغییر ساختار ریاستی به پارلمانی راه علاج کشور نیست بلکه علاج کار در آن است که جنابعالی از قدرت دست بکشید."

ابوالفضل قدیانی با بیان این که انقلاب اسلامی در آستانه فروپاشی قرار گرفته، خطاب به آیت‌الله خامنه‌ای نوشت که تغییر ساختار ریاستی به پارلمانی راه علاج کشور نیست بلکه علاج کار در آن است که جنابعالی از قدرت دست بکشید

هرچند که به نظر می‌آمد نهضت نامه نگاری تنها به فعالان سیاسی شناخته شده محدود شود اما در روزهای اخیر شهروندان عادی نیز با انتشار نامه‌هایی انتقادات خود را به رهبری مطرح کردند.

از سوی دیگر دو تن از زندانیان سیاسی دهه شصت که خود شاهد و قربانی خشونت حاکمیت در زمان رهبری آیت الله خمینی بوده‌اند با انتشار نامه‌هایی خطاب به محمد نوری زاد خواستار توجه او به فریادی شدند که نسل‌های پیشین فعالان سیاسی سر داده‌اند.

ایرج مصداقی، زندانی سیاسی و پژوهشگر در تبعید خطاب به نوری زاد می‌گوید:” برای این که دچار توهم نشوید بایستی به اطلاع‌تان برسانم همه‌ی آنچه را که امروز شما با تمام وجود فریاد می‌کنید بخش کوچکی از فریاد‌های نسل ما در ۳۳سال گذشته است. نسلی که همه‌ چیزش را در مبارزه با رژیم نکبت ولایت در طبق اخلاص گذاشت. نسلی که پرپر شد اما از تلاش و کوشش باز ‌نایستاد."

لیلا خالدی، دیگر زندانی دهه شصت ضمن برشمردن روند رسیدگی به اتهامات زندانیان در دادگاه‌های چند دقیقه‌ای به موارد بدرفتاری در زندان‌ها به عنوان موارد نقض حقوق بشر می‌پردازد.

لیلا خالدی می‌گوید: "به گذشته و به سال‌های زندان که نگاه می‌کنم حتی روزی را به خاطر نمی‌آورم که فارغ از درد و فشار زندانبان بوده باشد. دوره بازجویی، شلاق، کتک و تحقیر، مدت‌های طولانی انفرادی و سلول ، بندهای بی‌هواخوری، محروم از غذای کافی و هجوم گاه و بی‌گاه زندانبانان عربده‌کش، کف‌بردهان و قسی‌القلب. راستش را بخواهید خودم هم باورم نمی‌شود ما از آن دوزخ که لقب دانشگاه اسلامی بدان داده بودند، از آن دالان وحشت گذر کردیم، زنده ماندیم، جز عده‌ای، دچار جنون نشدیم و از بیخ‌وبُن عقل مان را از کف ندادیم. در حیرتم که پس از دیدن آن همه خشونت و بی‌رحمی چه‌گونه توانستیم بار دیگر سرپا بایستیم و زندگی عادی از سر بگیریم، تشکیل خانواده بدهیم، بچه‌دار شویم و به بچه‌هامان عشق و احترام به انسان را بیاموزیم.”

لیلا خالدی، زندانی دهه شصت: خودم هم باورم نمی‌شود ما از آن دوزخ که لقب دانشگاه اسلامی بدان داده بودند، از آن دالان وحشت گذر کردیم، زنده ماندیم، جز عده‌ای، دچار جنون نشدیم و از بیخ‌وبُن عقل‌مان را از کف ندادیم

همانگونه که از نامه‌های مورد اشاره برمی‌آید ، لیلا خالدی در این نامه محمد نوری زاد را برادر گرامی خطاب می‌کند و ایرج مصداقی هم قصد دارد تا با او وارد گفت‌وگو بشود. این ادبیات به‌نوعی گویای برقراری گفت‌وگو بین اپوزیسیون سنتی و معترضان پس از انتخابات ریاست جمهوری است که می‌تواند گام مثبتی برای مصالحه بین این دو نسل مبارز باشد. اما باید دید فعالان سیاسی داخل کشور همچون نوری زاد آیا حاضرند گذشته خود را مورد نقد قرار دهند و با اپوزیسیون خارج از کشور به این شکل تعامل و گفت‌وگو کنند؟

منابع:

ابوالفضل قدیانی خطاب به آیت‌الله خامنه‌ای: علاج کار آن است که از قدرت دست بکشید

سه نامه از سه منتقد حکومت به رهبر جمهوری اسلامی

نامه یک زندانی دهه ۶۰ به محمد نوری زاد. لیلا خالدی

نامه سرگشاده به آقای محمد نوری زاد ایرج مصداقی

تارنمای محمد نوری زاد