کتاب جهان

شش‌خطى شماره ۵٠

Fri, 01 Jun 2012 05:13:15 +0000

کتاب‌هاى کلاسیک ایران و جهان- شماره ۵٩

شهرنوش پارسی‌پور

شهرنوش پارسی‌پور - آداب خوراک خوردن از زمان‌هاى باستان یکى از مهم‌ترین دلمشغولى‌هاى مردم بوده. انسان به طور معمول همیشه بخشى از چیزى را که مى‌خورده به عنوان نذر و پیشکش تقدیم نیروهاى آسمانى مى‌کرده است.

این نشانه اهمیت مسئله خورن براى مردم است. در عین حال اشیائى که براى انجام این‌کار مورد استفاه قرار مى‌گرفته از اهمیت برخوردار بوده‌اند. کاسه‌اى که آش نذرى را در آن مى‌ریزند و یا دیگى که پلو را در آن مى‌پزند حامل بارى مقدس هستند. در اینجا «تینگ»، که‌‌ همان دیگ به معناى چینى باشد یکى از شش‌خطى‌ها را به خود اختصاص مى‌دهد.

تینگ - دیگ
سه‌خطى بالایى: لى، چسبنده، آتش
سه خطى پایینى سون باد، چوب، آرام

شش‌خطى که نماد دیگ را مى سازد به این صورت قابل تفسیر است: در پائین یک خط شکسته به معناى پایه دیگ است، روى آن شکم دیگ قرار یافته، بعد دستگیره هاى آن قرار گرفته و در آخرین خط حلقه‌هاى حمل‌کننده آن را مى بینیم. این نقش‌واژه در عین حال به معناى ایده خوراک‌رسانى‌ست. تینگ که ساخته شده از برنز بود ظرفى بود که در معابد نیاکان، به مناسبت جشن‌ها در آن گوشت مى‌پختند. رئیس خانواده خوراک را از تینگ بیرون آورده و میان میهمانان بخش مى‌کرد.

چاه (شش‌خطى شماره ۴٨) نیز در معناى دومینش اندیشه خوراک‌رسانى را به ذهن متبادر مى‌کند، اما آن بیشتر در ارتباط با مردم است. تینگ یا‌‌ همان دیگ، به عنوان یک وسیله آشپزى مناسب با تمدن‌هاى پیشرفته است و ایده خوراک‌رسانى و پرورش انسان‌هاى قابلى را به ذهن متبادر مى‌کند که در خدمت حکومت هستند.

این شش‌خطى و شش‌خطى چاه تنها دو شش‌خطى در یى‌جینگ هستند که به صورت واقعى ابزارهاى ساخت انسان را نمایش مى‌دهند. اما در اینجا نیز معناى تجریدی و مبهم دارند.

سون، در زیر به معناى چوب و باد، و لى در بالا به معناى آتش است، پس آن دو با هم نشانه آتش شعله‌ورى‌ست که از چوب و باد بهره‌برداى مى‌کند که در نتیجه ایده مهیا کردن خوراک را به ذهن تداعى مى‌کند.

داورى
دیگ. خوش‌اقبالى اعلا.

کنفسیوس: شخصیت ضعیف در مکان افتخار، دانش محدود با برنامه‌هاى گسترده، قدرت محدود با مسئولیت سنگین به‌ندرت از نابودى مى‌رهد

در حالى که چاه در ارتباط به بنیاد جامعه و زندگى ماست، و این بنیاد بستگى به آب دارد که در خدمت پروراندن چوب (گیاه) است، شش‌خطى فعلى به ساختار فرهنگى جامعه مى‌پردازد. اینجا چوب در خدمت خوراک‌رسانى به آتش، یعنى روان است. همه آنچه که قابل مشاهده است باید بیش از خودش رشد کرده و به قلمرو نادیدنى گسترش یابد. بدین ترتیب است که ویژگى‌ها و شفافیت حقیقى خود را یافته و ریشه در نظم جهانى مى‌دواند.

در اینجا ما تمدن را مى‌بینیم که به اوج قله دینى خود رسیده است. تینگ در خدمت پیشکش قربانى به پیشگاه خدایان است. عالى‌ترین ارزش زمینى باید تقدیم به آسمان شود. اما یک ارزش حقیقى آسمانى خودش را جدا از انسان متجلى نمى‌کند. وحى اعلاى خداوندى در پیامبران و انسان‌هاى مقدس پدیدار مى‌شود. در گرامى داشتن آنهاست که نیروى ماورائى مورد حرمت قرار مى‌گیرد. اراده ماورائى، به‌‌ همان نهج که در آن‌ها بارز مى‌شود بایستى با فروتنى مورد پذیرش قرار گیرد؛ این آورنده روشنایى درونى و درک حقیقى عالم است، و راهبر به خوش‌اقبالى اعلاء و موفقیت است.

انگاره
آتش روى چوب:
انگاره دیگ.
از این قرار انسان بر‌تر با تحکیم تقدیر خود
موقعیت خوش را در مدار درست قرار مى‌دهد.

تقدیر آتش به چوب وابسته است؛ تا زمانى که چوب در پایین قرار دارد آتش رو به بالا شعله مى‌کشد. در زندگى انسانى نیز همین قانون حکمفرماست؛ در انسان نیز تقدیرى هست که به زندگى او توانایى مى‌بخشد، و اگر او موفق شود که جاى درست را در زندگى و تقدیرش بیابد خواهد توانست آن دو را به سازگارى و همآهنگى برساند، و در نتیجه تقدیر خود را روى پایه محکمى خواهد گذاشت. این واژگان شامل اشاراتى به پرورش زندگى به گونه‌اى‌ست که در آموزش‌هاى مخفى سنت شفاهى یوگاى چینى وجود دارد.

خط‌ها
شش در آغاز یعنى:
دیگى با پایه‌هاى رو به بالا.
برداشتن اشیاى فاسد مطلوب است.
شخص به دلیل پسرى که از صیغه‌اش دارد با او ازدواج مى‌کند.
سرزنشى نیست.

اگر دیگى پیش از مورد استفاده قرار گرفتن واژگونه شود صدمه‌اى به کسى نمى‌خورد – برعکس، این باعث مى‌شود که کثافت وارد آن نشود. موقعیت یک صیغه در فرودست است، اما چون پسرى دارد مورد ستایش قرار مى‌گیرد.

این دو اشاره تلویحى نمایشگر این ایده است که در تمدنى رشد یافته، که در این شش‌خطى به آن اشاره مى‌شود، هر انسانى که اراده خیرى دارد مى‌تواند از این راه یا آن راه موفق شود. به رغم اینکه مقام او پائین است، اما آماده است تا خود را به خلوص برساند، و مورد پذیرش قرار مى‌گیرد. او به مرحله‌اى مى‌رسد که مى‌تواند خود را در مهارت‌هایش بارور نشان داده، و در نتیجه مورد قدردانى قرار گیرد.

نه در خط دوم یعنى:
در دیگ خوراک وجود دارد.
رفیقان من حسود هستند،
اما نمى‌توانند به من صدمه بزنند،
خوش‌اقبالى.

در دوران رشد فرهنگى، این مسئله در ‌‌نهایت اهمیت است که شخص باید به به چیزى در خور و شایسته دست یابد. اگر انسانى بر چنین تعهد حقیقى تمرکز کند، به‌راستى ممکن است حسادت دیگران را برانگیزد، اما این خطرناک نیست. هرچه بیشتر خود را به دستاوردهاى کنونى محدود کند، کمتر مورد صدمه حسودان قرار مى‌گیرد.

نه در خط سوم یعنى:
دسته دیگ تغییر کرده است.
شخص با مانعى در راهش برخورد مى‌کند.
چربى قرقاول خورده نشده است.
همین که ببارد، پشیمانى از میان مى‌رود.
خوش‌اقبالى در آخر کار از راه مى‌رسد.

دسته وسیله‌اى‌ست که با آن دیگ را بلند مى‌کنند. اگر دسته را عوض کنند نمى‌توان دیگ را بلند کرد و مورد استفاده قرار داد، و، غم‌انگیز این است که خوراک خوشمزه، همانند چربى قرقاول در آن است، اما کسى نمى‌تواند آن را بخورد.

این نمایشگر انسانى‌ست که در یک تمدن بسیار پیشرفته خود را در جایى مى‌یابد که کسى او را شناسایى نکرده یا توجهى به او ندارد. این سرپوش سختى بر قابلیت‌هاى اوست. تمامى کیفیت‌هاى خوب و استعدادهاى ذهنى او ضایع مى‌شود. اما اگر او در این معنا به این توجه کند که داراى چیزى به‌راستى معنوى‌ست، زمان جستیدن، دیر یا زود از راه مى‌رسد، یعنى‌‌ همان زمانى که مشکلات حل شده و اراده خیر در جهت خیر حرکت مى‌کند. ریزش باران در اینجا متوجه همین معناست، که در شکل دیگر به معنى کم شدن تنش است.

نه در خط چهارم یعنى:
پایه‌هاى دیگ شکسته است.
خوراک شاهزاده روى زمین ریخته است.
و خود شاهزده آلوده شده.
بداقبالى

شخصى کار مشکل و پر مسئولیتى را متعهد شده است که براى انجام آن استعداد ندارد. علاوه بر آن خود را وقف آن نمى‌کند و تمامى توان خود را به کار نمى‌اندازد، اما دور وبر آدم‌هاى حقیر مى پلکد؛ پس انجام کار مواجه با شکست مى‌شود. پس در چنین راهى مورد کم‌لطفى قرار مى‌گیرد.

کنفسیوس درباره این خط مى‌گوید: «شخصیت ضعیف در مکان افتخار، دانش محدود با برنامه‌هاى گسترده، قدرت محدود با مسئولیت سنگین به‌ندرت از نابودى مى‌رهد.»

شش در خط پنجم یعنى:
دیگ دستگیره‌هاى زرد رنگ دارد، حلقه‌هاى طلا.
پشتکار مطلوب است.

اینجا ما یک انسان در مقام رهبرى داریم که قابل دسترس است و در طبیعت خود فروتن است. در نتیجه او موفق مى‌شود یارى‌دهندگان قوى و قادر پیدا کند که در کار به او مدد رسانده و آن را تکمیل مى‌کنند. دستیابى به چنین نگرشى که مستلزم نقد همیشگى از خود است، براى سرگردان نشدن و به اشتباه نرفتن حائز اهمیت بسیارى‌ست.

نه در خط بالا یعنى:
دیگ داراى حلقه‌هایى از یشم است.
خوش‌اقبالى بزرگ.
کارى نیست که به کرده نیاید.

در خط پیشین حلقه‌هاى حمل‌کننده دیگ طلایى توصیف شدند؛ اینجا گفته مى‌شود که از یشم هستند. یشم به دلیل ترکیب سخت خود که با درخشش ملایمى همراه است شهرت دارد. این توصیه در ارتباط با شخصى که به آن گوش فرادهد، سود زیادى همراه خواهد داشت. اینجا توصیه در رابطه با خردمندى که آن را بر زبان آورده تعریف مى‌شود. در این توصیف او همانند یشم گرانبها، متین و خالص است. از این قرار کار در چشم‌هاى نیروى اعلاء مورد عنایت قرارگرفته که اقبال بسیار والائى‌ست که به چشم مردمان خوش‌ مى‌آید، همه چیز با خیر و خوشى همراه است.

در همین زمینه:

::برنامه‌های رادیویی شهرنوش پارسی‌پور در رادیو زمانه::
::وب‌سایت شهرنوش پارسی‌پور::

شش خطی شماره ٣٠

Fri, 13 Jan 2012 01:17:42 +0000

کتاب‌های کلاسیک ایران و جهان- شماره ٣٩

شهرنوش پارسی‌پور

شهرنوش پارسی‌پور - لی - چسبنده، آتش/سه خطی بالا لی چسبنده آتش/سه خطی پائین لی چسبنده آتش/این شش‌خطی یکی دیگر از علامت‌های دو برابر است. سه‌خطی "لی" به معنای "چسبیدن به چیزی"، "شرطی بودن"، "وابسته یا تکیه داشته به چیزی" و همچنین به معنای "درخشندگی"ست.

یک خط تاریک به دو خط روشن، یکی در بالا، یکی در پائین، چسبیده. -این انگاره فضایی خالی میان دو خط قوی‌ست، جایی که خط‌های قوی درخشان هستند. سه‌خطی نمایشگر دختر میانی‌ست. کنش، خط مرکزی واکنش را با خود هم‌کاسه کرده، و بر این نهج "لی" گسترش می‌یابد. به عنوان نماد او آتش است. آتش هیچ شکل مشخصی ندارد، بلکه به شیئی گیرنده می‌چسبد، و پس درخشان است.‌‌ همانطور که آب از آسمان پائین رونده است، آتش از زمین بالاکشنده است. در حالی که آن (آب) به معنای روح در میان بدن است، لی (آتش) در طبیعت نماینده تابندگی‌ست.

داوری
چسبنده. پیشرفت مطلوب است.
باعث موفقیت می‌شود.
مراقبت از گاو باعث خوش‌اقبالی می‌شود.

آنچه که تاریک است به آنچه که روشن است می‌چسبد و بر درخشش آن می‌افزاید. چیزی که درخشان است و نور می‌پراکند باید در درون خود چیزی پر استقامت داشته باشد؛ چون در غیر این صورت در گذشت زمان خود را نیز خواهد سوزاند. هرچیزی که نور می‌پراکند وابسته به چیزی‌ست که به آن چسبیده است، تا بتواند به درخشش خود ادامه می‌دهد.

از این قرار خورشید و ماه به آسمان چسبیده‌اند، و دانه و علف و درخت به زمین چسبیده‌اند. پس بر همین نهج شفافیت مضاعف انسان متعهد به آن چیزی که درست است چسبیده و از آن طریق می‌تواند به جهان شکل ببخشد. زندگی انسان در روی زمین مشروط و غیر آزاد است، و هنگامی که شخص این محدودیت را تشخیص می‌دهد و خود را وابسته نیروهای سازوار و خیر عالم می‌کند، به موفقیت می‌رسد. گاو نماد رام بودن افراطی‌ست. انسان از طریق پرورش دادن حال و هوای تسلیم و رضا و وابستگی ارادی در خود به روشنگری غیر سوزاننده‌ای دست یافته و جای خود را در جهان می‌یابد. (یک)

(یک) در اینجا تقارن قابل تأمل و کنجکاوی برانگیزاننده‌ای وجود دارد که آتش و گاو همانند دین پارسی با یکدیگر در ارتباط هستند. (بر طبق عقاید پارسی، نور ایزدی یا آتش پیش از آنکه در انسان تجلی یابد در دنیاهای کانی‌ها، سبزی‌ها و حیوانات متجلی شده است. تجسم حیوانی آن گاو بود، و پرورش اهورا مزدا از شیر آن بود)

انگاره
آنی که درخشان است دو بار خیزیده:
انگاره آتش.
از این قرار انسان کبیر، با جاودانه کردن این درخشش،
چهار گوشه جهان را نورانی می‌کند.

هدف از تنبیه کردن مجازات کورکورانه نیست، بلکه هدف ایجاد نظم است. شر باید از ریشه مداوا شود. در زندگی سیاسی برای ریشه‌کن کردن شر بهترین کار کشتن گروه رهبری و عفو کردن پیروان است.

هر یک از دو سه‌خطی نمایشگر مدار خورشید در طی روز است. این دو با هم نمایشگر جنبش مکرر خورشید، در عملکرد نور با عرض احترام به زمان است. انسان کبیر کار طبیعت را در جهان انسانی تداوم می‌بخشد. او با تکیه بر روشنائی طبیعتش باعث می‌شود تا نور در دوردست‌تر و دوردست‌تر گسترش یافته و در طبیعت انسان، هرچه ژرف‌تر، نفوذ کند.

خط‌ها
نه در خط آغازین یعنی:
جای پا چلیپاواره می‌رود.
اگر شخص به طور جدی مشتاق است، سرزنشی نیست.

بامداد زود است و کار آغاز شده است. ذهن در خواب از جهان بیرون بی‌خبر است؛ اکنون ارتباطات با جهان دوباره آغاز شده است. رد پای پندارهای شخص چلیپائی در هم می‌شود. فعالیت و شتاب غلبه می‌کند. پس این نکته مهم است که آرامش درونی را حفظ کرده و به خود اجازه ندهیم که هیاهوی زندگی ما را جارو کند. اگر فرد جدی و خوددار باشد می‌تواند به آن شفافیت ذهنی برسد که برای کنار آمدن با بی‌شمار نشانه‌هایی که جاری‌ست بدان نیاز دارد. دقیقاً در آغاز است که تمرکز جدی اهمیت پیدا می‌کند؛ زیرا که نطفه‌ همه چیز در آغاز است.

شش در خط دوم یعنی:
نور زرد. خوش اقبالی اعلا.

نیمه‌ روز آمده است. خورشید در نور زرد می‌درخشد. زرد رنگ اندازه‌گیری و میانگین است. نور زرد بنابراین نماد والا‌ترین فرهنگ و هنر است، جایی که اوج سازوارگی در معنای حد نگه داشتن است.
نه در خط سوم یعنی:

در نور غروب آفتاب
انسان‌ها یا بر قابلمه می‌کوبند و آواز می‌خوانند
یا به صدای بلند برای از دست رفتن دوران گذشته زار می‌زنند (؟)
بداقبالی.

اینجا انتهای روز آمده است. نور خورشید در حال غروب در ذهن یادآور این حقیقت است که زندگی محل گذار است و مشروط. انسان محصور در حصار بیرونی اغلب از آزادی درونی نیز محروم می‌شود. احساس گذرا بودن زندگی مردم را به سوی لذت‌هایی می‌کشاند تا از گذار زمان حظ ببرند؛ یا بر عکس اندوهگین شده و زمان گرانبها را برای از دست رفتن دوران گذشته به عزاداری صرف می‌کنند. هر دو این حالات غلط هستند. برای انسان بر‌تر اینکه مرگ زود بیاید یا دیر هیچ تفاوتی نمی‌کند. او خود را در جریان گذار زمان پرورش می‌دهد، و از این طریق امنیت مقدر را به دست می‌آورد.

نه در خط چهارم یعنی:
آمدنش ناگهانی‌ست؛
شعله می‌کشد، در مرگیدن کاهش می‌یابد، دور انداخته می‌شود.

شفافیت ذهنی‌‌ همان ارتباطی را با زندگی دارد که آتش با چوب برقرار می‌کند. آتش به چوب می‌چسبد، اما در عین حال تحلیلش می‌برد. همه چیز به این بستگی دارد که شفافیت چگونه عملکردی دارد. انگاره‌ای که در اینجا به کار رفته یک شهاب یا آتش کوچک است. انسانی که هیجان‌زده و بی‌قرار است ممکن است خیزش تندی به سوی شهرت داشته باشد، اما دوام چندانی نخواهد آورد. پس بسیار بد است که انسان همانند شهاب سنگ سریع برخاسته و خود را تحلیل برد.

شش در خط پنجم یعنی:
اشک‌های سیل‌آسا، آه کشیدن و زار زدن.
خوش اقبالی.

اینجا اوج زندگی فرا می‌رسد. اگر اخطاری نباشد شخص همانند مشعلی خود را می‌سوزاند. به جای آن اگر بیهودگی همه این چیز‌ها را درک کند ممکن است امید و ترس را، و آه کشیدن و گریه کردن را کنار بگذارد: اگر شخص تصمیم داشته باشد شفافیت ذهنی خود را حفظ کند از این غم و غصه خوش‌اقبالی ناشی خواهد شد. چرا که اینجا ما نه با حالتی گذرا، همانند نه در خط سوم روبرو هستیم، بلکه رودررو با یک تغییر اساسی در قلب می‌باشیم.

نه در خط بالائی یعنی:
شاه او را برای رژه رفتن و تنبیه کردن برمی‌گزیند.
پس بهترین کار کشتن رهبران
و اسیر کردن پیروان است. سرزنشی نیست.

هدف از تنبیه کردن مجازات کورکورانه نیست، بلکه هدف ایجاد نظم است. شر باید از ریشه مداوا شود. در زندگی سیاسی برای ریشه‌کن کردن شر بهترین کار کشتن گروه رهبری و عفو کردن پیروان است. بهترین کاری که انسان در پرورش دادن خود انجام می‌دهد ریشه‌کن کردن عادت‌های بد و مدارا کردن با عادت‌های بی‌ضرر است.‌‌ همان‌طور که ریاضت کشی زیاده از حد همانند تنبیهات بی‌اندازه خشنی است که هدف غائی را از میان می‌برد.

در همین زمینه:

::برنامه‌های رادیویی شهرنوش پارسی‌پور در رادیو زمانه::
::وب‌سایت شهرنوش پارسی‌پور::

شش خطی شماره ٢٩

Fri, 06 Jan 2012 01:35:26 +0000

کتاب‌های کلاسیک ایران و جهان- شماره ٣٨

شهرنوش پارسی‌پور

شهرنوش پارسی‌پور - که‌آن - وحشتناک (آب) /سه‌خطی بالائی: آب وحشتناک (خطر) /سه‌خطی پائینی آب وحشتناک (خطر) /این شش‌خطی متشکل است از دو سه خطی "که آن". این یکی از هشت شش خطی‌ست که یک علامت در خودش تکرار می‌شود.

سه خطی که آن به معنای غوطه‌ور شدن است. یک خط یانگ در میان دو خط یین غوطه‌ور شده و توسط آن‌ها، همانند آب در فرکند (دره عمیق و باریک) جمع شده است. سه خطی که آن در عین حال پسر میانی‌ست. واکنش (پذیرا) بر خط میانی که کنش باشد، حاکم شده است، و پس، که آن گستره می‌یابد. به صورت یک انگاره این نمایشگر آب است؛ آب که از بالا می‌آید و در جنبش در روی زمین، در نهر‌ها و رودخانه‌ها به تمامیت هستی زندگی می‌بخشد.

که‌آن در جهان انسانی نمایشگر قلب است، روح که میانه بدن در بند است، که به این دلیل اصل روشن در میانه تاریکی در بند است. از آنجایی که سه خطی تکرار شده است، معنایی اضافی پیدا می‌کند، "تکرار شدن خطر". از این قرار شش‌خطی متوجه ویژگی بخشیدن به موقعیتی نه ذهنی، بلکه عینی‌ست که باید به آن آموخته شد. چرا که خطر در یک حالت ذهنی هم به معنای بی‌باکی و هم به معنای مکر است. از آنجایی که یک فرکند نیز نماد خطر است؛ پس این موقعیتی‌ست که انسان همانند آب در دره عمیق و باریک در حرکت است، و همانند آب، اگر درست عمل کند می‌تواند بگریزد.

داوری
وحشتناک تکرار می‌شود.
اگر صمیمیت داشته باشید در دل خود موفق هستید
و هر کاری که می‌کنید به موفقیت می‌رسد.

در جریان تکرار خطر ما به آن آموخته می‌شویم. آب نمایشگر رفتار درست در چنین شرایطی‌ست. آب جاری‌ست و همه نقاطی را که در آن جاری‌ست پُر می‌کند؛ از هیچ نقطه خطرناکی جا خالی نمی‌کند و از غوطه‌ور شدن ابائی ندارد، و هیچ چیز باعث نمی‌شود تا طبیعت حقیقی خود را گم کند. در هر شرایطی نسبت به خود صادق است.

انسان برتر نگران این است که خیر بودن بایستی یک ویژگی تثبیت شده شخصیت باشد و نه یک رویداد اتفاقی و منزوی

درست همانند اینکه اگر شخص در برخورد با مشکلات صمیمی باشد قلب او در معنای وضعیت پیش آمده نفوذ می‌کند. و همین که ما به رمز درونی مشکلات پی ببریم عملی که انجام می‌دهیم به طور طبیعی منجر به موفقیت می‌شود. در خطر آنچه به حساب می‌آید انجام حقیقی کاری‌ست که باید به انجام برسد –دقیق بودن- و پیش رفتن، به گونه‌ای که در خطر غرق نشده و نابود نشویم.

خطر اگر به درستی به کار گرفته شود می‌تواند در مقام ایمنی‌سنجی معنای مهمی پیدا کند. از این قرار آسمان با بلندای مخاطره‌انگیزش علیه هر تهاجم و تسخیرشدنی ایمن است، و زمین دارای کوه‌ها و جریان‌های آبی‌ست که کشور‌ها را با خطرات خود از هم جدا می‌کند. از این قرار فرمانروایان نیز با استفاده از خطر خود را علیه حملات از خارج و اغتشاشات داخلی ایمن می‌کنند.

انگاره
آب بی‌وقفه جاری‌ست و به هدف خود می‌رسد:
این انگاره وحشتناک مکرر است.
از این قرار انسان بر‌تر در پاکدامنی خود راه می‌رود
و درگیر حرفه آموزاندن است.

آب در جاری مدام به هدف خود می‌رسد. آب پیش از جاری شدن همه فرورفتگی‌ها را پر می‌کند. انسان بر‌تر از این مثال پیروی می‌کند؛ او نگران این است که خیر بودن بایستی یک ویژگی تثبیت شده شخصیت باشد و نه یک رویداد اتفاقی و منزوی. درست به همین شکل در آموزش دادن به دیگران هر چیزی بستگی به تداوم دارد، چرا که در جریان تکرار است که شاگرد آموزه را نهادینه می‌کند.

خط‌ها
شش در خط آغازین یعنی:
تکرار وحشتناک.
شخص در هاویه به گودالی می‌افتد.
بداقبالی.

یک انسان در عادت کردن به رشد آنچه که خطرناک است می‌تواند به سادگی به خود اجازه دهد که به بخشی از آن تبدیل شود. او با آن خویشاوند شده و به شر خو می‌کند. در چنین حالتی راه درست را گم کرده و نتیجه طبیعی بداقبالی‌ست.

نه در خط دوم یعنی:
هاویه خطرناک است

شخص باید بکوشد تنها چیزهای کوچکی به‌دست آورد. هنگامی که ما در خطر هستیم نبایستی بکوشیم، به‌رغم شرایط، بی‌درنگ از آن بیرون بیائیم؛ در نخستین مرحله بایستی به این قانع باشیم که توسط آن غرق نشویم. ما بایستی به آرامش شرایط زمان را سنجیده و با به دست آوردن چیزهای کوچک راضی باشیم، چرا که زمانه به گونه‌ای‌ست که چیز بزرگی به دست نمی‌آید. یک چشمه در آغاز و پیش از آنکه راه خود را باز کند آب کمی دارد و گل‌آلود است.

شش در خط سوم یعنی:
پیش بردن و پس بردن هاویه در هاویه.
در خطری این‌چنینی در آغاز مکث کرده و منتظر شوید،
در غیر این صورت در گودالی در هاویه خواهید افتاد.
بدین نحو عمل نکنید.

در اینجا هر گامی به پیش یا به پس راهبر به خطر خواهد بود. گریختن غیر ممکن است. پس در نتیجه ما نباید گول عمل کردن را بخوریم، چرا که در نتیجه به ژرفای خطر اندر می‌افتیم، هرقدر که بودن در این حالت نامطلوب است اما ما باید آنقدر منتظر بشویم تا راه خود را نشان بدهد.

شش در خط چهارم یعنی:
یک تنگ شراب، یک کاسه برنج با آن؛
ظرف‌های سفالی
به سادگی از میان پنجره به دست داده می‌شود.
بدون شک هیچ سرزنشی در این نیست.

در زمان‌های خطر تشریفات آئینی کنار گذاشته می‌شود. مسئله هرچه باشد صمیمیت بیشترین اهمیت را دارد. اگرچه به عنوان یک قاعده برای یک صاحب منصب رسم این است تا پیش از منصوب شدن یک سلسله هدایا و معرفی‌نامه‌های مقدماتی را تقدیم کند، اما در اینجا همه چیز در ‌‌نهایت سادگی به انجام می‌رسد. هدایا بی‌اهمیت هستند، هیچکس ضامن او نیست، او خود معرف خود است؛ اما هیچ کدام از این‌ها اسباب حقارت نخواهد شد اگر که در هنگام خطر نیت صادقانه‌ای بر مبنای کمک متقابل وجود داشته باشد.

در اینجا ایده دیگری نیز پیشنهاد می‌شود. پنجره جائی‌ست که نور از آن داخل اتاق می‌شود. اگر در زمان‌های مشکل ما می‌خواهیم شخصی را به روشنگری برسانیم، باید با آن آغاز کنیم که در خودش روشن است و به سادگی می‌توان از اینجا آغازید.

نه در خط پنجم یعنی:
هاویه تا ‌‌نهایت سرریز نشده است،
بلکه تا حاشیه بالا آمده است.
سرزنشی نیست.

خطر زمانی می‌آید که شخص بیش از حد جاه‌طلب است. آب در جهت خروج از فرکند از پائین‌ترین نقطه حاشیه بالا‌تر نخواهد رفت. به همین ترتیب یک انسان هنگامی که در خطر است در خطی اقدام به عمل می‌کند که کمترین مقاومت را دارد؛ بدین ترتیب به هدف خود خواهد رسید. در چنین زمان‌هائی کارهای بزرگ نمی‌توان انجام داد؛ تنها کافی‌ست که از خطر برهیم.

شش در بالا یعنی:
محدود شده با طناب و ریسمان،
گیر کردن میان دیوارهای پرتیغ و خار زندان.
برای سه سال شخص راهی پیدا نمی‌کند.
بداقبالی.

شخصی که به افراط در خطر است راه راست را گم کرده و غوطه‌ور در گناهان غیر قابل علاج هیچ چشم‌اندازی برای فرار ندارد. او همانند جنایتکاری‌ست که در غل و زنجیر پشت دیوارهای تیغ دار زندان نشسته است.

در همین زمینه:

::برنامه‌های رادیویی شهرنوش پارسی‌پور در رادیو زمانه::
::وب‌سایت شهرنوش پارسی‌پور::

شش‌خطی شماره ٢٧

Fri, 23 Dec 2011 10:16:41 +0000

کتاب‌های کلاسیک ایران و جهان- شماره ٣۶

شش‌خطی شماره ٢٧

برگردان:

شهرنوش پارسی‌پور

شهرنوش پارسی‌پور - یی - گوشه‌های دهان (خوراک رسانی) /سه‌خطی بالائی: که ان در سکون، کوهستان/سه‌خطی پائینی: جه ان برانگیختن، تندر/ این شش خطی نمایشگر یک دهان باز است؛ خط پائین و خط بالا خط‌های محکم هستند، و میان آن‌ها خط هاِی ضعیف قرار گرفته‌اند که نمایشگر یک دهان باز هستند.

با دهان است که ما آغاز به خوردن می‌کنیم، فکر نیز خود تغذیه‌کننده است. سه‌خطی پائینی به طور ویژه نمایشگر تغذیه بدن است، در حالی‌که سه خطی بالائی نمایشگر تغذیه و پرورش دیگران در مفهوم معنوی والاتری‌ست.

داوری
گوشه‌های دهان.
پشتکار باعث خوش‌اقبالی می‌شود.
در تهیه مواد خوراکی
و آنچه که یک انسان در جست‌وجوی آن است دقت داشته
باشید که با چه چیزی دهان را پر می‌کنید.

در امر تغذیه دقت امر مهمی‌ست و مردمی که سزاوارند باید مورد تغذیه و پرورش قرار گیرند، و ما باید به صورت درست مراقب تغذیه خود باشیم. اگر ما علاقمندیم بدانیم اشخاص چگونه هستند باید تنها به این مسئله توجه کنیم که آن‌ها کدامین بخش از طبیعت خود را پرورش داده و تغذیه می‌کنند. طبیعت تمامی موجودات را تغذیه می‌کند. انسان بزرگ انسان‌های بر‌تر را تشویق کرده و از آن‌ها نگهداری می‌کند تا از طریق آن‌ها بتواند همه‌ی مردم را مورد رسیدگی قرار دهد. منسیوس در این‌باره می‌گوید:

اگر ما آرزومندیم بدانیم که چه کسی برتر است یا نیست، تنها کافی‌ست که دقت کنیم کدامین بخش از وجود خود را پرورش می دهد. بدن بخش های مهم و غیر مهم، و بخش های برتر و پست‌تر دارد. ما نباید برای ارضای بخش‌های غیر مهم به بخش‌های مهم بدن خود صدمه بزنیم، همچنین نباید به بخش‌های برتر به دلیل ارضای بخش‌های پست‌تر زیان وارد کنیم. آن کس که بخش‌های پست طبیعت خود را می‌پرورد انسان پستی‌ست. آن کس که بخش‌های برتر خود را می پرورد انسان برتر است.

انگاره
تندر در کوه پایه:
انگاره خوراک رسانی.
از این قرار انسان بر‌تر مراقب کلامی ست که بر زبان می‌آورد
و در خوردن و نوشیدن تعادل را رعایت می‌کند.

"دائو در علامت برانگیختن پیش می‌آید": هنگامی که در بهار زندگی دوباره انگیخته می‌شود همه چیز از سر نو تازه می‌شود. "دائو در علامت در سکون کمال را به همراه می‌آورد": چنین است که در آغازینه بهار هنگامی که دانه‌ها روی زمین می‌افتند، همه چیز آماده رشد است. این است انگاره‌ خوراک رسانی در جریان جنبش و آرامش. انسان بر‌تر این آهنگ طبیعت را برای تغذیه و پرورش طبیعت خود سرلوحه قرار می‌دهد. واژگان، جنبشی از درون به بیرون هستند. خوردن و نوشیدن، جنبشی از بیرون به درون است. هر دو نوع جنبش می‌تواند با تکیه بر آرامش تعریف شود. چرا که آرامش واژگانی را که از دهان بیرون می‌آید از پرگویی دور نگه می‌دارد، و زیاده روی در خوراک‌خوری را مهار می‌کند. چنین است که شخصیت پرورانده می‌شود.

خط‌ها
نه در خط آغازین یعنی:
شما لاکپشت جادوئی‌ات وامی گذاری تا برود،
و با دهان بازمانده به من نگاه می‌کنی.
بداقبالی.

اگر ما علاقمندیم بدانیم اشخاص چگونه هستند باید تنها به این مسئله توجه کنیم که آن‌ها کدامین بخش از طبیعت خود را پرورش داده و تغذیه می‌کنند. منسیوس می‌گوید: آن کس که بخش‌های پست طبیعت خود را می‌پرورد انسان پستی‌ست. آن کس که بخش‌های برتر خود را می پرورد انسان برتر است.

لاک‌پشت جادویی موجودی‌ست با آن چنان قدرت ماورائی که در هوا زندگی می‌کند و نیازی به خوراک‌های زمینی ندارد. انگاره بدین معناست که انسانی که به دلیل طبیعت و موقعیتش آزادانه و مستقل زندگی می‌کند از این اتکاء به خود دست می‌کشد و به جای آن با حسادت و اندوه به دیگرانی که در زندگی بیرونی شرایط بهتری دارند نگاه می‌کند. اما چنین رشک بنیادی باعث استهزا و تحقیر در این دیگران می‌شود. این نتایج بدی دارد.

شش در خط دوم یعنی:
در جستجوی خوراک به سوی قله چرخیدن،
از راه منحرف شدن
خوراک را از تپه جستجو کردن.
ادامه آن منجر به بداقبالی می‌شود.

به طور طبیعی انسان یا خود نیازهای خوراکی‌اش را تأمین می‌کند، یا به نحوی درست از طریق دیگرانی که وظیفه و امتیازشان تولید خوراک برای اوست تغذیه می‌شود. اگر شخصی به دلیل ضعف روحی نتواند خود را تأمین کند، یک احساس ناراحتی بر او غالب می‌شود؛ بدین دلیل در شانه خالی کردن از روش درست اداره زندگی، او حمایت و لطف دیگرانی را که در مقام بالاتری از او هستند، می‌پذیرد. این کار بی‌ارزشی ست، چرا که شخص را از طبیعت اصلی‌اش منحرف می‌کند. اگر این کار به طور نامحدود ادامه یابد منجر به بداقبالی می‌شود.

شش در خط سوم یعنی:
روچرخاندن از تغذیه.
پشتکار باعث بداقبالی می‌شود.
پس برای ده سال عمل نکیند.
هیچ چیز در خدمت پیشروی نیست.

کسی که در جست‌وجوی خوراکی است که نه برای تغذیه، بلکه از میل بسیار خوردن به ارضای خوردن منحرف شده و از ارضاء به میل شدید سیر می‌کند. تعقیب دیوانه‌وار لذت برای ارضای حس‌ها هرگز شخص را به هدف نمی‌رساند. شخص هرگز (ده سال که یک دوره کامل زمانی ست) نباید این راه را دنبال کند، چرا که هیچ خیری در آن نیست.

شش در خط چهارم یعنی:
چرخیدن به سوی قله
برای تأمین خورک
باعث خوش اقبالی می‌شود.
جاسوسی کردن با چشمان تیزبین
همانند ببری با اشتهای سیری‌ناپذیر
سرزنشی نیست.

در تضاد با شش در خط دوم، که به انسانی مربوط می‌شود که انحصاراً در جهت سود خود حرکت می‌کند، این خط را راجع به شخصی‌ست که مقام بالائی را اشغال کرده و در تلاش است تا نور خود را به اطراف بپراکند. برای انجام این کار او نیازمند یارانی‌ست، چرا که او به تنهائی نمی‌تواند به این هدف والا نائل شود. او با ولع یک ببر گرسنه در جست‌وجوی مردم همیار است. از آنجائی که او نه برای خود، بلکه برای خیر همه کار می‌کند، اشکالی در این شور و اشتیاق وجود ندارد.

شش در خط پنجم یعنی:
منحرف شدن از راه.
پشتکار داشتن باعث خوش‌اقبالی می‌شود.
شخص نباید از آب بزرگ عبور کند.

شخص ممکن است از نقص خود آگاه باشد. او بایستی تأمین خوراک برای مردم را برعهده بگیرد، اما توان انجام این عمل را ندارد. پس او باید از راه طبیعی خود خارج شده و از مشورت و راهنمائی انسانی که از نظر روحی از او بر‌تر است و اما در ظاهر شهرتی ندارد بهره جوید. اگر او این حال و هوای ذهنی را با پشتکار حفظ کند موفقیت و خوش اقبالی ازآن اوست. اما او باید نسبت به وابستگی خود آگاه باشد. او نباید خود را جلو بیندازد یا کوششی در انجام کاری بزرگ، همانند عبور از آب بزرگ داشته باشد.
نه در خط ششم یعنی:

سرچشمه خوراک.
آگاه بودن از خطر باعث خوش اقبالی می‌شود.
بعد از آب بزرگ عبور می‌کند.

این نمایشگر خردمندی در عالی‌ترین حد حضور است که از او تمامیت انفاذی که برای دیگران خوراک تولید می‌کند، صادر می‌شود. چنین مقامی مسئولیت بزرگی را به همراه می‌آورد. اگر او از این حقیقت آگاهی داشته باشد، خوش‌اقبالی همراه اوست و ممکن است که با اعتماد حتی کارهای بسیار مشکلی، همانند عبور از آب بزرگ را برعهده گیرد. این مسئولیت باعث شادی کلی برای او و دیگران می‌شود.

در همین زمینه:
::برنامه‌های رادیویی شهرنوش پارسی‌پور در رادیو زمانه::
::وب‌سایت شهرنوش پارسی‌پور::

شش‌خطی شماره ١٨

Fri, 21 Oct 2011 07:48:46 +0000

کتاب‌های کلاسیک ایران و جهان- شماره ٢٧

شهرنوش پارسی‌پور

شهرنوش پارسی‌پور - کو – کار بر روی آنچه فاسد شده است (ضایع شدگی) /سه‌خطی بالا کن کوهستان، در سکون. سه‌خطی پائین باد، آرام

نقش‌واژه "کو" در زبان چینی نمایشگر کاسه‌ای‌ست که کرم‌ها در آن رشد کرده و در هم می‌لولند. این به معنای گندیدگی‌ست. این معنا بدین نحو شکل گرفته که آرامش بی‌تفاوت سه‌خطی پائین با سکون سخت سه‌خطی بالا گرد آمده، و نتیجه آن رکود است. از آنجایی که این تلویحاً به معنای گناه و تقصیر است، شرایط نمایشگر خواستی‌ست برای از میان برداشتن موجب تقصیر. از این قرار شش‌خطی به سادگی به معنای "آنچه فاسد شده" نیست، بلکه به معنای "کار روی آنچه فاسد شده" می‌باشد.

داوری
کار بر روی آنچه فاسد شده است
باعث موفقیت اعلاء می‌شود.
مطلوب است که شخص از آب‌های بزرگ عبور کند.
پیش از نقطه آغاز، سه روز
پس ار پایان نقطه آغاز، سه روز

آنچه که به علت اشتباه و تقصیر شخص فاسد شده می‌تواند از طریق کار او دوباره بازسازی شود. این، همچون زمان سکون، به معنای تقدیر غیر قابل تغییر، که مرحله فساد را شامل است، نیست، بلکه بیشتر به معنای استفاده نامشروع از آزادی انسان است. کار برای بهبود بخشیدن به شرایط نوید خوشی دارد، چرا که با امکانات زمان هماهنگ است. ما نباید از برابر کار و خطر –که نماد آن عبور از آب‌های بزرگ است- عقب بنشینیم، بلکه باید با تمام توان دست به عمل بزنیم. موفقیت به هرحال بستگی به درجه غور و تفحص کامل دارد. این خود را در معنای جمله، "پیش از نقطه آغاز، سه روز. پس از پایان نقطه آغاز، سه روز" متجلی می‌کند. ما در آغاز باید، پیش از برخورد کردن با مسائل علت فساد آن‌ها را بشناسیم؛ چرا که پیش از آغاز باید بسیار محتاط بود. سپس باید دقت کنیم که راه جدیدی را که انتخاب کرده‌ایم آنقدر مطمئن باشد که باعث عقب‌گرد ما نشود؛ که این نیز به معنای توجه کردن به زمان پس از آغاز است. قاطعیت و توانمندی باید جانشین بی‌تحرکی و بی‌تفاوتی شود که راهبر به فساد است، و به این منظور که پایان بتواند باعث آغازی نوین گردد.

انگاره
باد در پائین کوه می‌وزد:
این نماد گندیدگی‌ست.
از این قرار انسان بر‌تر مردم را برمی‌انگیزد
و روان آن‌ها را توانمند می‌کند.

شهرنوش پارسی‌پور: هرگاه پایبندی سخت به سنت باعث فساد شود، اما فساد هنوز به ژرفا نفوذ نکرده باشد، به سادگی قابل شفایابی‌ست. تنها زمانی که شخص نسبت به خطری که همبسته با هر رفرمی‌ست آگاه باشد در پایان همه چیز قرین خوشی خواهد بود.

هنگامی که باد در پائین کوه می‌وزد، سبزه‌ها را تکان نداده و باعث گندیدن آن‌ها می‌شود. این مشکلی‌ست در برابر پیشرفت. به همین نحو است بی‌مقدار کردن نگرش‌ها و رسم و رسوم؛ آنان جامعه بشری را فاسد می‌کنند. انسان بر‌تر برای پرهیز از این فساد باید جامعه را جانی تازه بخشد. روش‌های او نیز باید از این دو سه‌خطی مشتق شوند، اما به گونه‌ای که تأثیرات آن‌ها به نحوی مداوم نظم یابند. انسان بر‌تر نخست باید سکون را از طریق به جنب و جوش در آوردن افکار عمومی جاکن کند، چنان که باد همه چیز را به جنبش درمی‌آورد؛ و سپس باید همانند کوهستان، که به تمامی آنچه که در آن رشد کرده است آرامش و خوراک می‌رساند، شخصیت مردم را توانمند و آرام کند.

خط‌ها
شش در آغاز یعنی:
درست کردن آنچه که به وسیله پدر ضایع شده است.
اگر پسر وجود دارد،
هیچ سرزنشی بر پدری که رفته است روا نیست.
خطر. در انتها اقبالی خوش.

پایبندی سخت به سنت باعث فساد شده است. اما فساد هنوز به ژرفا نفوذ نکرده است، پس به سادگی قابل شفایابی‌ست. این انگار همانند پسری‌ست که ضایعه‌ای را که پدر باعث آن شده جبران می‌کند. پس سرزنش کردن پدر روا نیست. اما به هرحال شخص نباید از خطر غفلت کرده و مشکلات را دست کم گیرد. تنها زمانی که شخص نسبت به خطری که همبسته با هر رفرمی‌ست آگاه باشد در پایان همه چیز قرین خوشی خواهد بود.

نه در خط دوم یعنی:
درست کردن آنچه که به وسیله مادر ضایع شده است.
شخص نباید پشتکار زیادی داشته باشد.

این اشاره دارد به اشتباهاتی که به دلیل ضعف منجر به فساد شده است. از این قرار نماد "آنچه که به وسیله مادر فاسد شده" مورد استفاده قرار گرفته است. برای راست کردن چنین شرایطی، اندکی ملاحظات آرام توصیه شده است. برای آنکه صدمه‌ای ایجاد نشود شخص نباید دچار زیاده‌روی شود.

نه در خط سوم یعنی:
درست کردن آنچه که به وسیله پدر ضایع شده است.
شایعات مختصری بر سر زبان خواهد افتاد. سرزنش زیادی نخواهد شد.

این شرح احوال انسانی‌ست که برای جبران اشتباهاتی که در گذشته انجام گرفته اندکی زیاده‌روی می‌کند. در نتیجه گاهی به طور قطع دلخوری و ناسازگاری مختصری پیش می‌آید. اما نیروی بسیار زیاد بهتر از نیروی بسیار کم است. از این قرار، گرچه او در لحظه ممکن است دلیلی بر متأسف بودن داشته باشد اما از سرزنش جدی برکنار خواهد ماند.

شش در خط چهارم یعنی:
تحمل کردن آنچه که به وسیله پدر ضایع شده است.
در ادامه دادن شخص تحقیر می‌شود.

این موقعیت شخصی را نشان می‌دهد که ضعیف‌تر از آن است که بتواند تدابیر علیه فسادی اتخاذ کند که ریشه آن در گذشته است، و اکنون خود را در معرض نمایش گذاشته. اجازه دهید که این فساد در مسیر خود حرکت کند. اگر دوام یابد اسباب حقارت می‌شود.

شش در خط پنجم یعنی:
درست کردن آنچه به وسیله پدر ضایع شده است.
شخص تحسین می‌شود.

انسانی در برخورد با فسادی قرار دارد که ریشه آن در غفلت‌های گذشته است. او به تنهایی قادر به حل آن نیست، اما با یاری یاران توانا، اگر حتی نتواند آغازی نوین خلق کند حداقل قادر است اصلاحاتی ایجاد کند، که این خود قابل تقدیر است.

نه در خط ششم یعنی:
او در خدمت شاهان و شاهزادگان نیست،
برای خود هدف‌های والاتری در نظرگرفته است.

هر انسانی این اجبار را ندارد که در مسائل جهان درگیر شود. انسان‌هایی وجود دارند که به آن درجه پیشرفت می‌رسند که به طور موجه با واگذاشتن جهان به حال خود و امتناع کردن از ورود به زندگی اجتماعی به قصد اصلاح آن پشت به جهان می‌کنند اما این به معنای این حق نیست که بی‌کار در گوشه‌ای نشسته و به انتقاد محض مشغول باشند. چنین گوشه‌گیری تنها زمانی موجه است که ما با کوشش ثابت کنیم که هدف‌های بشری والاتری را تعهد کرده‌ایم. زیرا که خردمند گرچه از پیچ و تاب زندگی روزانه کناره می‌گیرد، اما ارزش‌های والای بی‌همتایی را برای آینده خلق می‌کند. (*)

(*) در تاریخ اروپا موضع‌گیری گوته پس از ناپلئون نشانه‌ای از چنین حالتی‌ست.

در همین زمینه:
::برنامه‌های رادیویی شهرنوش پارسی‌پور در رادیو زمانه، شنبه‌ها، دوشنبه‌ها و چهارشنبه‌های هر هفته::

یی جینگ- بخش ششم

Wed, 18 May 2011 12:05:02 +0000

کتاب‌های کلاسیک ایران و جهان

شهرنوش پارسی‌پور

شهرنوش پارسی‌پور - جمله‌ی معروفی‌ست که می‌گوید: تائو کاری نمی‌کند، اما همه‌ی کار‌ها به کرده می‌آید. تنها نگاهی به مجموعه حرکاتی بیندازیم که در هر آن در اطراف ما دارد اتفاق می‌افتد: همه‌ی ما در روی زمین در حال حرکت هستیم.

این در حالی‌ست که در سطح خورشید هر آن دارد انفجارات اتمی رخ می‌دهد. زمین دارد به دور خودش می‌چرخد. زمین در عین حال دارد همانند بقیه‌ی سیاره‌های منظومه شمسی به دور خورشید می‌گردد. در‌‌ همان حال گویا منظومه‌ی شمسی در کلیت خود دارد به گرد خود می‌چرخد. این در حالی‌ست که کهکشان راه شیری نیز دارد به دور خود می‌چرخد. پس باز گویا تمامی کهکشان‌ها در حال چرخش به دور یکدیگر هستند و یا به دور مرکزی می‌چرخند و یا‌‌ همان‌طور که دانشمندان می‌گویند به‌سرعت از هم دور می‌شوند. این‌ها همه جزئی از تمامی حرکاتی‌ست که در هر آن رخ می‌دهد. همه‌‌ی این مجموعه در حال حرکت را می‌توانیم «تائو» خطاب کنیم. همه در راه هستند، راهی نامتناهی. ما نیز در عین حرکت در مکان، در عین حال در زمان در حرکت هستیم. از کودکی به پیری می‌رسیم و بعد به مرگ و در‌‌ همان حال در ادامه‌ی نسل خود تداوم داریم. روشن است که برای همین زمان کوتاهی که در روی زمین هستیم نیازمند شناخت هستیم. شناخت از راه. «یی جینگ»، یا کتاب «در اندر شدن چینیان» یکی از امکانات دریافتن نوعی شناخت از این راه را به دست می‌دهد. کتاب داعیه‌ی بزرگی ندارد. کتابی‌ست برای تفأل زدن.

در شکل‌گیری «یی جینگ» از چهار شخصیت نام برده می‌شود. نخستین آن‌ها «فوسی» است. او شخصیتی نیمه‌افسانه‌ای و متعلق به عصرشکار و گردآوری ریشه‌های خوراکی‌ست و مخترع آشپزی محسوب می‌شود. می‌توان باور کرد که او نماد تمامی شخصیت‌های شمن‌واری‌ست که در شکل‌گیری آن نقش داشته‌اند. «شاه ون» که در حدود ١١۵٠ سال پیش از میلاد مسیح زندگی می‌کرد و پسر او جناب جو نخستین تغییرات را در این کتاب به‌وجود آوردند. البته باید توجه کرد که سابقه‌ی این کتاب به عصری بازگشت می‌کند که شمن‌ها برای درک شرایط تفأل می‌زدند. این شاه ون و پسر اوست که به‌وجود آورنده‌ی شکل فعلی کتاب هستند. اما کنفسیوس نیز به نوبه‌ی خود کار زیادی بر روی این کتاب انجام داده است. او جمله‌ی معروفی دارد. هنگامی که در کنار رودخانه ایستاده بود گفت: «همه چیز همانند این رود بی‌وقفه و شب و روز در آن حرکت است.» البته میان تائوگرایان که لائوتزه مرشد کبیرشان به‌شمار می‌‌آید و کنفسیوسیان که کنفسیوس مرشد آن‌هاست، اختلاف نظر قابل تأملی درباب تعریف هستی وجود دارد. کنفسیوس بر این عقیده بود که آغازینه‌ی هستی در یک پُری مطلق شکل گرفته. این نظریه کم و بیش به نظریه‌ی «بیگ بنگ» شبیه است و بسا که «بیگ بنگ» تقلیدی از نظریه‌ی کنفسیوس باشد و از آن الهام گرفته باشد. لائوتزه و تائوگرایان برعکس بر این باورند که گهان ماقبل زمان یک فضای خالی بوده. یک خالی. به طوری که می‌بینیم دو نظریه درست در جهت باژگونه‌ی یکدیگر قرار دارند. اما از این تفاوت که بگذریم بُعد دو میدان فلسفه‌ی چینی به یکدیگر نزدیک می‌شوند. هر دو گروه براین اعتقادند که همین که زمان آغاز شده، در چرخشی مارپیچ، یک آن «یین» بوده و هست و یک آن «یانگ». یک آن منفی بوده و هست و یک آن، مثبت؛ و در چرخشی مارپیچ رو به جلو در حرکت است. کتاب «در اندر شدن چینیان» می‌کوشد قوانین از یین به یانگ رفتن و برعکس را شناسایی کند. گویا تا عصر شاه ون هشت جدول سه خطی هنوز شکل نگرفته بوده و احتیاطاً این طبقه‌بندی هشت وجهی منشأیی خارجی دارد. کتاب اقبال بلندی داشت که در کتاب‌سوزان ترسناک «چین شه خوانگ تی»، نخستین امپراتور چین از میان نرفت. علت این امر علاقه‌ی شدید این شخصیت به جاودانگی بود، و «یی جینگ» یکی از منابع کارکردی او برای رسیدن به این مهم بود. کتاب تا این مقطع ارزش جادوگری داشت، اما به مدد کار ژرف «وانگ پی»، خردمند اوایل سده سوم میلادی به عنوان «کتاب خرد» شهرت یافت. در عصر «سونگ»، که از نهصد و شصت میلادی تا دویست سال بعد حکومت کردند دایره‌ی «تای چی تئو» که من اصطلاحاً به آن دایره‌ی «تائو» می‌گویم به دکترین کتاب اضافه شد. این دایره احتیاطاً منشأیی خارجی دارد.

من هرگاه بته‌جقه را می‌بینم بی‌درنگ به یاد دایره‌ی تائو می‌افتم. می‌دانیم که ما ایرانی‌ها نیز دارای یک ثنویت عمیق بوده‌ایم. منتهی ثنویت ما مبتنی بر خیر و شر است و ما نیمی از هستی را شر تلقی کرده‌ایم و نیمه‌ی دیگر را در جنگ دائم با آن قرار داده‌ایم. بر این باورم که بته‌جقه نماد وجه روشن دایره‌ی تائوست که بر روی تاج پادشاهان ایران پدیدار شده. آن‌ها آن نیمه‌ی دیگر را به‌کلی حذف‌شده تلقی کردند و این اشکال بزرگ فرهنگ ایران است که از آغاز عصر پدرسالاری با آن روبرو شده است. به هرحال این واقعیتی‌ست که شاخه‌ای از قبایل آریایی در مرز چین زندگی می‌کردند که بعد‌ها به باختر حرکت کردند و در هند و ایران و افغانستان فعلی ساکن گشتند. در اینجا دوباره به شباهت شطرنج، رمل و «یی جینگ» که از نظر محاسباتی به عدد شصت و چهار ربط پیدا می‌کنند، اشاره می‌کنم. باید یک سرچشمه‌ی مشترک برای آن‌ها وجود داشته باشد که تا این لحظه برای من پوشیده است. در نوشتن این مقدمه از آنچه که استاد بزرگ، «توشیهیکو ایزوتسو»، در انجمن شاهنشاهی فلسفه بیان کردند، و همچنین ترجمه‌ی انگلیسی «یی جینگ» که برگردانی از ترجمه آلمانی ریچارد ویلهلم از «یی جینگ» است و به‌وسیله کاری اف باینز انجام گرفته، استفاده شد. متون دیگری نیز در مد نظرم بوده، از جمله کتاب لائوتزه و مرشدان تائوئی که مارکس کالتنمارک نوشته و توسط اینجانب از فرانسه به پارسی برگردانده شده.

من از این پس کوشش خواهم کرد شناخت مختصری از شصت و چهار جدول شش خطی کتاب در اختیار شما بگذارم. در انجام این‌کار از سه ترجمه استفاده خواهم کرد: نخست ترجمه‌ی ویلهلم. او مرد بسیار بزرگی‌ست.‌‌ همان‌طور که نوشتم یک‌بار کتاب را به آلمانی برگردانده و سپس دوباره آن را به چینی برگردانده تا از ترجمه‌ی درست خود اطمینان پیدا کند. اما مشکل این ترجمه این است که ویلهلم در اصل یک کشیش است و دائم می‌کوشد متن چینی را به آموزه‌های کتاب مقدس نزدیک کند. من هیچ شک ندارم که این‌کار شدنی‌ست و برای کتاب مقدس نیز به اندازه‌ی «یی جینگ» حرمت قائل هستم. اما بدبختانه او تحریفی در متن به‌وجود می‌آورد و با کمال پافشاری می‌کوشد از «یانگ» مفهومی نزدیک به خالق، و از «یین» مفهومی نزدیک به مخلوق بیرون بکشد. بر این باورم که چینیان، حتی چینیانی همانند کنفسیوس، که پدر سالار بودند چنین پنداری نداشته‌اند. البته این کتاب همیشه مورد مشورت اینجانب بوده است، اما همواره باور داشتم که یک «یی جینگ» مبتنی بر دکترین تائو هم باید وجود داشته باشد. این شد تا «یی جینگ» ترجمه‌ی استاد تائوگرا، آلفرد خوانگ را پیدا کردم. در آنچه که از این پس خواهد آمد بنای کار براین دو ترجمه گذاشته شده. یکی پدرسالارانه و دیگر تائوگرایانه. این به خواننده یاری می‌رساند تا با احاطه‌ی بیشتری به مفاهیم این کتاب نزدیک شود؛ و البته به «یی جینگ» ترجمه‌ی جیمز لگه هم نگاه خواهم کرد. مطمئن هستم که چینیان از این دو اصل برداشت خالق و مخلوق ندارند، و به‌طور کلی اگر بناست از این کتاب بهره‌ی حقیقی ببریم باید توجه داشته باشیم که دو نیروی ضد هم و در عین حال مکمل یکدیگر را در هستی مورد بررسی قرار می‌دهیم. می‌کوشیم آداب راه رفتن را بیاموزیم؛ و می‌کوشیم که گرچه از کتابی تفأل می‌زنیم، اما بنا نیست کوردلانه آن را باور کنیم. حد توجه ما به آن باید در حد پیدا کردن یک دوست دانشمند و خردمند باشد. امید من این است که این کتاب بتواند به ما کمک کند تا از فرهنگ خیر و شری و سیاه و سفید خود را بیرون بکشیم و باور کنیم که گل سرخ در تاریکی هم گل سرخ است، و اجزای درون بدن ما باید در تاریکی قرار بیابند، چرا که این آئین هستی همیشه در راه است.

و کلام آخر اینکه خدا کودکی‌ست که هنوز به‌دنیا نیامده است. هر یک از ما یک سلول تن او هستیم، و ما همه هنوز نیستیم و همگان در راهند تا به دنیا بیایند، و «همه چیز را همگان دانند و همگان هنوز از مادر نزاده‌اند».

در همین زمینه:

::یی جینگ، بخش پنجم، شهرنوش پارسی‌پور::

عکس‌ها (از بالا به پایین):

-نقش بته‌جقه: نماد وجه روشن دایره‌ی «تائو» که بر روی تاج پادشاهان ایران نیز پدیدار شده است
-لائوتزه، آورنده‌ی تفسیری تازه از کتاب «یی جینگ»
- شاه ون که در حدود ١١۵٠ سال پیش از میلاد مسیح زندگی می‌کرد و پسر او جناب جو نخستین تغییرات را در کتاب نیی جینگ» به‌وجود آوردند
- کفسیوس و تفسیر از کتاب «یی جینگ»