وریا مظهر

نامه‌ای به آیرو

Thu, 26 May 2011 08:40:53 +0000

نامه‌ی بابک سلیمی‌زاده به وریا مظهر (آیرو)، شاعر کرد در تبعید فنلاند که چندی پیش در جوانی زندگی‌اش پایان یافت

بابک سلیمی‌زاده

بابک سلیمی‌زاده - «آیرو»‌ی عزیزم! سه هفته است که با تهوری کمیاب، به زندگی خود پایان داده‌ای. در این چند روز ایمیل‌های بسیاری به من رسید که می‌خواستند در سایت‌ها و بنگاه‌های خود برای تو ویژه‌نامه و بزرگداشتی منتشر کنند و از من هم مقاله‌ای «در نقد و بررسی آثار» تو می‌خواستند.

همان‌ها که زندگی‌ات را نادیده می‌گرفتند، امروز به بزرگداشتِ مرگ تو مشغول‌اند. در این میان، نتوانستم از درخواست دوستان دیرینه‌ات پیمان وهاب‌زاده و حسین نوش‌آذر شانه خالی کنم. اما در این آشفته‌بازار «نقد» و «بررسی‌ها»، ترجیح دادم ارتباطم با تو را در‌‌ همان قالب همیشگی دنبال کنم: نامه. نامه همچون خونی که بدن را تغذیه می‌کند، رابطه‌ی من و تو را تضمین می‌کرد. تو از وقتی من شناختم‌ات «درون» ادبیات فارسی حضور نداشتی، من نیز از وقتی خودم را شناختم «درون» نبودم و گذر زمان هر چه بیشتر بر حاشیه‌ها پرسه‌زنان‌ام کرد. برای رابطه با این «خارج» چه فرمی گویا‌تر و غریب‌تر از «نامه» می‌توانست وجود داشته باشد؟ نامه قسمی از رابطه با خارج است برای «خارج» باقی گذاشتنِ آن دور‌ترین بیرون. برای اجتناب از نزدیکی. چرا که هر «دوستی» به میانجیِ نوعی فاصله و دوری ممکن می‌گردد و نه نزدیکی.

بابک سلیمی‌زاده: نویسندگان بزرگ ما آن‌ها بودند که در تاریکی زندگیِ خود را نوشتند و در‌‌ همان تاریکی راه دوم را برگزیدند. آن‌ها که برای شدن، برای تأکید بر شدت‌های زندگی، راهی جز خودکشی نیافتند، در جامعه‌ای که «زندگی» را محکوم می‌کرد (محکوم می‌کند).

حتی در لحظاتی که فکر می‌کنیم به نزدیک‌ترین وجه ممکن با هم رابطه داریم، این رابطه به میانجیِ قسمی فاصله و دوری ممکن گشته است. نامه این فرم را حفظ می‌کند. در نامه‌های من و تو «نامه‌های دوستانه» جایگزین خودِ دوستی شدند. و این خودش از دوستی قلمروزدایی می‌کند. شاید کسانی باشند که دوستیشان در محافل شکل می‌گیرد، اما برای ما آنجا جای نفس کشیدن نیست. آنجا هوای کافی برای یک جانور وجود ندارد.‌‌ همان شغالی که می‌توان او را از قهقهه‌اش شناخت. لذا سخن گفتن‌اش به آوایی از راه دور (جزیره‌ای نزدیک به قطب شمال) می‌ماند، یا نامه‌ای که اینهمه راه را پیموده است تا به اتاق من یا به گور تو رسیده است ـ راستی چه تفاوتی هست میان این دو؟

برای تو رابطه‌ای مرموز از طریق کلماتِ تایپ‌شده، که حضوری انسانی در پس آن ضرورت خاصی ندارد، بسیار هیجان‌انگیز‌تر بود. سیلانِ نامه‌ها جایگزین «دیدار» می‌شود. غیاب جایگزین حضور می‌شود. همچون کافکا که با وجود اینکه «فلیسه» را فقط یک‌بار از نزدیک ملاقات کرد، هرگز از نوشتن نامه برای او بازنمی‌ایستاد. او همواره موانعی که مانع از دیدن معشوقه‌اش می‌شدند را تکثیر می‌کرد تا از نزدیکی رهایی یابد. نامه ابزار عملیِ کسانی است که غیاب را بر حضور ترجیح داده‌اند.

بابک سلیمی‌زاده: نویسنده می‌نویسد تا بمیرد. آنچه از تو دریغ شد همین «حق مرگ» بود. تو از زندگی دست کشیدی چرا که پیش‌تر «حق مرگ» را از تو دریغ داشته بودند.

درباره‌ی مرگ تو چه بگویم. بی‌شک تو تنها همین غیاب‌ات را ادامه داده‌ای و رسانه‌ها این وضعیت را «مرگ تو» نامیده‌اند. البته این سر و صدا‌ها موقتی‌ست و دیری نخواهد پائید که مرگ تو را نیز فراموش خواهند کرد و چه بهتر که فراموش‌ات کنند. همچون قهقهه‌ی آن شغال که درباره‌اش داستانی نوشتی، تو همچون آن قهقهه آمدی و رفتی و قطعاً فراموش خواهی شد اما همه‌ی ما در صدای خنده‌مان قهقهه‌ی تو را خواهیم شنید. و این فرمی از یک حضور گریزنده است.

در داستان «قهقهه‌ی شغال» تو ابتدا «حیوان کلیشه‌ای» و «بازنمودی» را شناسایی کردی. گربه‌ای که مورد ترحم راوی داستان قرار می‌گیرد و موقتاً حضورش ـ به طور عمدی ـ حضوری کلیشه‌ای است. حتی وقتی راویِ داستان می‌فهمد حیوان مزبور یک شغال است، بازهم امورِ داده شده، تصاویر شغال توی تلویزیون که گوشت مردار را به دندان گرفته است به ذهنش می‌آید. اما در نیمه‌ی دوم داستان، این حیوانِ روزمره و کلیشه‌ای بدل می‌شود به یک قهقهه. قهقهه‌ای که حضوری گریزنده را در حضور کلیشه‌ای پیشین‌اش رؤیت‌پذیر می‌کند. قهقهه‌ای حیوانی که زندگیِ انسانی را دربرمی‌گیرد. حال کدامیک از ما هستیم که ازین پس صدای قهقهه‌ی حیوانیِ تو در شعر‌ها و داستان‌هایش شنیده نشود؟

شعر «هایکوهای تجزیه‌طلبانه‌ی پیشمرگ زخمی» را یادم آمد. شعری که برای اولین بار فرستادی تا بخوانم، و به‌واسطه‌ی همین شعر دوستی میان ما شکل گرفت. دوستی‌ای به میانجی شعر، و نه هیچ چیز دیگر. شعری که در آن از یک فرم معینِ شعری موسوم به «هایکو» چند فرمِ موقتی و نامتعین ساختی. هایکوهای تجزیه‌طلبانه‌ی تو، در واقع فرایندِ تجزیه‌ی خود هایکو هم بودند. تجزیه‌ای آیرونی‌گونه که در پس‌اش ترکیب بندی‌ای دوباره و چندباره می‌آید؛ و در ‌‌نهایت فرمی گشوده به‌دست می‌دهد. فرمی که جهانی را می‌گشاید، هر چیزی را اطلاق می‌کند و در‌‌نهایت ضربدرِ خودش، به چیزی اطلاق نمی‌شود.

و البته شعرهایی هم هست که از مرگی که در زندگی می‌زیستی حکایت دارد. شعرهایی که اتفاقاً این روز‌ها همه سعی دارند آن‌ها را نقل کنند تا نشان دهند که «نامبرده همواره به مرگ می‌اندیشید!!» حال آنکه مرگ برای تو تنها یکی از نیروهای زندگی بود. یک فرم متعین به نام «مرگ» و «خودکشی» نبود. بل یکی از‌‌ همان شدن‌ها و شدت‌هایی بود که تو همواره در قهقهه‌ی شعر‌ها و نوشته‌هایت اجرا کرده بودی. تو از مرگ هم قهقهه می‌ساختی، یادت هست در یکی از آخرین نامه‌ها در اوج بیماری برایم نوشتی: «نانام امشب زنگ زد. حالم را پرسید. گفتم: آدم وقتی به مرگ فکر می‌کند وحشت سرتاپایش را می‌گیرد، ولی وقتی می‌میرد تازه می‌فهمد که مردن اصلاً ترسی نداشته. کلی خندیدیم. به زندگی و مرگ خندیدیم. گفت: «ما پیش از تو می‌ریم.» گفتم: «اگه راست می‌گی سه نفری باهم بریم...»
با این‌حال، تو، تو که غیاب را به این ژرفی تجربه کرده‌ای، خوب می‌دانی که نویسنده می‌نویسد تا بمیرد. آنچه از تو دریغ شد همین «حق مرگ» بود. تو از زندگی دست کشیدی چرا که پیش‌تر «حق مرگ» را از تو دریغ داشته بودند.

می‌گویند شرایط موجود بذر مرگ را در ادبیات ما می‌پاشد، شاید به این خاطر باشد که نویسندگان بسیاری در طول سده‌ی اخیر به شیوه‌ی تو خودکشی کرده‌اند. این گفته اگرچه تا حدی درست است، اما صرفاً یک بیان ژورنالیستی از مسئله است. تو خودکشی کردی نه فقط به این دلیل که نمی‌توانستی زندگی کنی، بل‌که به این دلیل که نمی‌توانستی بمیری. نویسنده‌ی ایرانی نمی‌تواند از طریق نوشتن بمیرد. به همین دلیل یا با «حضور» در محافل پر رونق دست به بازتولید زندگی‌اش می‌زند، و یا در تاریکی و انزوا به تهور خودکشی رو می‌آورد تا مگر غیاب خود را اجرا کند. نویسندگان بزرگ ما آن‌ها بودند که در تاریکی زندگیِ خود را نوشتند و در‌‌ همان تاریکی راه دوم را برگزیدند. آن‌ها که برای شدن، برای تأکید بر شدت‌های زندگی، راهی جز خودکشی نیافتند، در جامعه‌ای که «زندگی» را محکوم می‌کرد (محکوم می‌کند).

قربان تو
ب
۱/۳/۹۰

عکس‌ها(از بالا به پائین):
بابک سلیمی‌زاده، شاعر
وریا مظهر، (و.م آیرو)شاعر و داستان‌نویس جوان‌مرگ در تبعید فنلاند

در همین زمینه:

::قهقهه ی شغال / داستانی از و.م. آیرو::
::هایکوهای تجزیه طلبانه پیشمرگِ زخمی / شعری از و.م. آیرو::

آن فانوس روشن، پیشه‌اش خاموشی

Mon, 09 May 2011 14:03:08 +0000

وریا مظهر، شاعر کرد از دست‌رفته و مجموعه اشعار «داد نزن، در این آینه کسی نیست»

حسین نوش‌آذر

حسین نوش‌آذر - وقتی یکی از ما می‌میرد، چیزی در هر یک از ما می‌میرد. هفته‌ی گذشته که خبر خودکشی دوستم وریا مظهر را شنیدم، اول خیس عرق شدم، بعد پرخاش کردم. هر کس به شیوه‌ی خودش با مرگ رو در رو می‌شود.

بی‌تردید از وریا اشعار و داستان‌های زیادی وجود دارد که هنوز منتشر نشده است. آنها هم که انتشار یافته‌اند، به یک معنا هنوز منتشر نشده‌اند. «داد نزن، در این آینه کسی نیست» را نخستین بار دوست دیگرم پیمان وهاب‌زاده با امکانات یک انسان تبعیدی در شمارگانی سخت محدود در چاپخانه‌ی یک چاپگر چینی منتشر کرد. وریا یکایک نسخه‌های این کتاب را با عشق در پاکت گذاشت، با عشق نشانی یکایک ما را در چهارگوشه‌ی جهان روی پاکت‌ها نوشت، تمبر زد، به پستخانه رفت و هر یک از آن پاکت‌ها را با عشق برای یکایک ما فرستاد. بهزاد رعیت، شاعر تبعیدی دیگر ما هم دو سال پیش بود انگار که پیش از خودکشی مجموعه‌ای از اشعارش را در پاکت‌ها گذاشت و به چهارگوشه‌ی جهان فرستاد. رعیت همه‌ی آن نسخه‌های ارجمند را پشت‌نویسی هم کرده بود: با احترام. بهزاد رعیت که با زندگی وداع کرده است. داد نزن، در این آینه کسی نیست! وریا این مجموعه را به زیباترین شعر زندگی‌اش کلارا هدیه داده و در پیشانی کتاب از پیمان تشکر کرده است. بعدها این مجموعه در حلقه‌ی فکری مایندموتور توسط دوست دیگر شاعر، شاعر معترض، بابک سلیمی‌زاده منتشر شد. همین‌هاست که ما را تا امروز نگه داشته. باید گفت و با صدای بلند هم گفت، باید خطاب به همه‌ی سانسورگران تاریخ با صدای بلند گفت که یکی از ما مرد، اما ما هنوز هستیم.

برنامه رادیویی خاک، امروز به شاعر از دست‌رفته، وریا مظهر و اشعار او در مجموعه‌ی «داد نزن، در این آینه کسی نیست» اختصاص دارد. وریا وقتی که خودش را کشت فقط سی و پنج سال داشت. در شش سال گذشته او به گستره‌ی یک دهه پیر شده بود. عکسش را که دیدم نشناختم. عینک آفتابی تیره. نیمرخ یک شاعر که ویران است، اما ویرانی او را نمی‌بینیم. وریا می‌نویسد: عجب اتفاق ساده‌ای/ که آدم هر چه غمگین‌تر می‌شود/کوچک‌تر می‌شود از حد معمولش.

وریا وقتی شعر می‌گوید داستان‌نویس است و وقتی که داستان می‌نویسد شاعر است. وقتی در آینه نگاه می‌کنیم، کی را می‌بینیم؟ من وقتی در آینه نگاه می‌کنم خودم را می‌بینم و وقتی که به خودم فکر می‌کنم، طرحی از پدرم را می‌بینم. داد نزن، در این آینه کسی نیست. نه. کسی نیست. این مجموعه از هر نظر در معنای بی‌کسی سروده که نه، نوشته شده است. هر یک از اشعار – داستان‌های این کتاب تأملی در مفهوم بی‌کسی‌ست. کسی در ما نگاه می‌کند، می‌بیند کسی نیست. در خودش نگاه می‌کند، می‌بیند کسی نیست. جهان خالی‌ست. اگر جهان یکسر تهی باشد، من چه می‌کنم؟ فریاد می‌زنم با این امید که شاید کسی صدای مرا بشنود. اگر کسی در پاسخ چیزی نگوید: می‌نویسم فریاد کردم، کسی پاسخم را نداد و می‌گذرم. درست مثل داستانی از بوریس ویان. راوی داستان پایش روی مین رفته. می‌نویسد پای من روی مین رفت. همین. شاعر: داد نزن، در این آینه ... هم پایش روی مین رفته است. هفته‌ی پیش صدای انفجارش را من شنیدم. وریا با ما می‌گوید: پس دیگر هیچ معمولی نیست، اگر که بنویسم: چه غمگینی خود ای ملال بزرگ.

«داد نزن، در این آینه...» تلاشی‌ست برای نشان دادن این ملال بزرگ. به پارک می‌روی. پیرزنی را می‌بینی با دامن بلند، چروک و مهربانی. این آرامش تهوع‌آور است. می‌خواهی با دوستت حرف بزنی، پی سیم تلفن می‌گردی، سیم‌ها در هم فرورفته‌اند، همه چیز چنان آشفته است که می‌نویسی: هر چی گشتم، تلفن‌مون نبود. صدای تو را کسی نمی‌شنود، تا زنده هستی. مرگ تو اما انفجاری‌ست. پایت را از روی مین بردار. وقتی یکی از ما می‌میرد، چیزی در هر یک از ما می‌میرد. ما فقط صدای مرگ را می‌توانیم بشنویم - از هدایت تا امروز.

وقتی که کوچه از دشت خالی می‌شود
و دشت از کوچه
یا هر دو از هم
دو را ضرب در دو می‌کنم و سر چارراه
مجنونی می‌شوم ایستاده
با کت و شلواری سورمه‌ای،
که از شدت ضربات سرگردانی
کراوات می‌جود و
به لیلا می‌گوید لیلی!
و در شعری دیگر می‌نویسد:
پیش از آنکه به حرف بیاید چیزی، کسی
و بگوید از کسی، چیزی
راه به آخر خود رسیده است
- رسیده‌ای رفیق!
در انتهای انتها
فانوسی روشن هست
پیشه‌اش
خاموشی

خاموشی یک فانوس، فقط خاموشی یک فانوس است. مرگ هم فقط مرگ است. وقتی که مردی، دیگر نیستی. جاودانگی بی‌معناست. وقتی که رفتی، رفتی. وقتی که نیستی، نیستی. زندگی باید کرد.

در همین زمینه:
::وریا، كلارا و مرگ، شهزاده سمرقندی در گفت و گو با فاروق مظهری::

وریا، کلارا و مرگ

Thu, 05 May 2011 13:55:42 +0000

گفت‌و‌گو با فاروق مظهری، پدر وریا مظهر، شاعر جوان و کرد که چندی پیش درگذشت

شهزاده سمرقندی

شهزاده سمرقندی - چند روز است که خبر خودکشی شاعر و نویسنده‌ی جوان و کرد مقیم فنلاند در رسانه‌های فارسی‌زبان منتشر شده است. وریا مظهر در سی و پنج سالگی با خودکشی‌اش تیتر رسانه‌های فارسی‌زبان شد. دوستان نزدیک وریا مظهر خودکشی او را تأیید کرده‌اند اما پدر او این موضوع را در گفت‌و‌گویی که خواهید شنید تکذیب کرده است. در هر حال خودکشی وریا مظهر سبب خواهد شد اشعار و داستان‌هایش را از منظری دیگر بخوانیم و چه بسا به تأیید آنها برسیم. وریا مظهر با خودکشی‌، گفته‌هایش در اشعار و داستان‌هایش را دست کم در مورد خودش به انجام رساند. وریا مظهر شاعری جوان اما محزون بود و از مرگ با شادمانی حرف می‌زد. او از مرگ در اشعارش به‌عنوان یک پایان زیبا سخن می‌گفت. نوشته‌هایش پر بود از عزلت، زیبایی مرگ و کلارا.

کلارا دختر وریا مظهر است که با مادرش در آلمان به‌سر می‌برد؛ دختر کوچک هشت‌‌ساله‌ای که تنها عشق پدر جوانش بود. وریا مظهر بسیاری از اشعارش را به کلارا اهداء کرده است. وریا مظهر آثار ناتمام زیادی دارد. پدر او، فاروق مظهری در گفت وگو با رادیو زمانه از این آثار ناتمام یاد می‌کند. او همچنین می‌گوید که هیچ نشانه‌ای از خودکشی در پسر خود ندیده است. در آخرین گفت‌و‌گو با او، وریا از نزدیکی و دیدار با دخترش شاد بوده است. همچنین قرار بوده که او برای چند روز به فنلاند به دیدار پدرش برود. توجه شما را به گفت‌و‌گویی که با فاروق مظهری، پدر وریا مظهر انجام داده‌ام جلب می کنم:

وریا مظهر، فرزند شما آیا خودکشی کرده است؟

وریا در خانه‌ی خودش فوت کرده. روز قبلش ما با هم تماس داشتیم. همان روز هم من چند بار زنگ زدم و وقتی که دیدم نیست،به خانه‌اش رفتم. در بسته بود. تلفن در خانه زنگ می‌خورد، اما کسی گوشی را برنمی‌داشت. مظنون شدیم، به پلیس زنگ زدیم. آنها آمدند، در را بازکردند. متأسفانه جنازه‌ی وریا در خانه افتاده بود. نه پلیس و نه مأموران پزشکی قانونی که در محل حادثه حضور داشتند و مسائل را بررسی می‌کردند، هیچگونه نشانه‌ای از جرم یا جنایت یا خودکشی پیدا نکردند. جنازه‌ی وریا هنوز در پزشکی قانونی‌ست و مسئولان در حال انجام دادن بررسی‌ها هستند. ولی پس از بررسی‌های اولیه ثابت شده است که وریا در اثر سکته‌ی مغزی درگذشته و هیچگونه اقدام به خودکشی صورت نگرفته است.

در گزارش‌هایی که در رسانه‌های کرد و فارسی‌زبان انتشار پیدا کرده و همچنین در صحبت‌هایی که دوستان و نزدیکان پسرتان به عنوان یک شاعر و نویسنده نوشته و منتشر کرده‌اند، به این نکته برمی‌خوریم که آنها همگی اعتقاد دارند که وریا از مرگ به‌عنوان یک اتفاق مثبت و یک رویداد آرام‌بخش یاد کرده. همچنین این را هم می‌دانیم که وریا داروهای ضد افسردگی مصرف می‌کرد. آیا به‌نظر شما این‌ها می‌تواند احتمال خودکشی را افزایش دهد؟ آیا شما می‌توانستید حدس بزنید که ممکن است روزی وریا دست به‌کاری بزند که در برخی شعرهایش از آن صحبت کرده است؟

انسان‌ها روحیه‌ها، نظرات و اخلاق‌های مختلف دارند و با هم فرق می‌کنند. پسرم، بله، در شعرهایش، در نوشته‌هایش، ممکن است چیزهایی را مطرح کرده باشد. ولی من از نظر خودم اطمینان دارم که وقتی وریا درگذشت، او از یکی دو هفته قبلش بسیار خوشحال و سرحال بود. به‌خاطر اینکه دخترش، کلارا که پیش مادرش در آلمان زندگی می‌کند...

کلارا، دختری که در شعرهایش هم بارها از او یاد کرده...

بله. کلارا. همان دختری که وریا در شعرهایش هم از او گفته. در هر حال با دخترش آمد فنلاند، چهار پنج روزی با هم بودیم. او نرفته بود خانه‌ی خودش. با دخترش پیش ما بود. در آن زمان بسیار سرحال و خوشحال بود. بعد از ماه‌ها که آرزوی دیدن دخترش را داشت، موفق شده بود او را ببیند. محال است که در آن شرایط و با آن روحیه‌ی خوبی که داشت، دست به چنین کاری بزند. دقیقاً شب قبل از حادثه، ساعت هشت شب من با او تماس گرفتم. ما با هم حدوداً ده دقیقه تلفنی صحبت کردیم. گفت مادر بچه به من زنگ زده و گفته فردا ساعت چهار بچه را بیاور. برای همین می‌خواست برگردد آلمان. بعید است که لااقل در آن زمان و در چنین شرایطی بتواند یا خواسته باشد دست به چنین کاری بزند. گفتم: مأموران پزشک قانونی هم که موضوع را بررسی کردند، احتمال خودکشی را کاملاً نفی می‌کنند.

برای ما قدری از کودکی و شرایط رشد وریا بگویید. ظاهراً وریا بسیار زود مادرش را از دست داد...

وریا دو سال و نیم داشت که مادرش را از دست داد. مادرش سرطان گرفته بود. متأسفانه، با وجود آنکه او را برای درمان به چند کشور هم بردیم، معالجات اثر نکرد و فوت کرد. [آه می‌کشد] هفت سال اول زندگی‌اش را پیش مادربزرگ و خاله‌هایش بود. من هم تنها زندگی می‌کردم. آنها در سقز زندگی می‌کردند و من به خاطر کارم در سنندج بودم و نمی‌توانستم پیش وریا باشم. تازه هشت سالش شده بود که من مجدداً ازدواج کردم. وریا را پیش خودم آوردم، با خودم بزرگ شد. هیچ مشکلی در زندگی‌مان ازین نظر نداشتیم. کاملاً به‌طور طبیعی، نرمال، همه چیز نرمال رشد کرد، درس خواند، بزرگ شد. اما به دلایلی که بهتر می‌دانید نشد که در آن مملکت بمانیم. با هم از ایران بیرون آمدیم و در خارج هم با هم زندگی می‌کردیم. ضربه‌ای که در زندگی خورد، در اثر ازدواج ناموفقش بود. این ازدواج به زودی به جدایی انجامید و در همان حال وریا وابستگی بسیار شدیدی به دخترش داشت.

وقتی مهاجرت کردید، وریا چند سالش بود؟

وقتی ما به فنلاند آمدیم، وریا بیست و سه سال داشت. ما از طریق ترکیه آمدیم و یک سال هم ترکیه ماندیم. دقیقاً دوازده سال پیش بود. آن موقع، بله، وریا بیست و سه سال داشت که ما ایران را ترک کردیم.

وریا چطور به زندگی‌اش نگاه می‌کرد؟ فکر می‌کرد جوان موفقی‌ست؟ به هر حال کتاب‌های شعر و داستانش منتشر شده بود و فارسی زبان‌ها او را به‌عنوان یک نویسنده و شاعر مطرح می‌شناختند. یا اینکه به نظر شما ضربات روحی که در اثر دوری از دخترش به او وارد آمده بود، یا مشکلات دوری از وطن مهم‌تر از اینگونه موفقیت‌های ادبی بود؟

خدمت شما عرض شود که من ندیدم از دوری از وطن گلایه‌ای داشته باشد. چون در هر حال کارهایی را که در ایران شروع کرده بود، در اینجا ادامه می‌داد. از موفقیت‌هایی که در زمینه‌ی ادبی به‌دست آورده بود، بسیار خوشحال بود ولی گمان می‌کرد که کافی نیست. دلش می‌خواست ادامه بدهد. بسیاری از شعرها و داستان‌هایش هنوز منتشر نشده. باید همه را جمع‌آوری کنم. این اواخر داشت یک داستان می‌نوشت. دو هفته پیش به من گفت چیزی نمانده تمام شود. همانطور که گفتم ضربه‌ای که این زناشویی ناموفق به او وارد کرد، و جدایی از دخترش به او صدمه زد. غیر ازین دو مسأله، هرگز ندیدم از مسائل دیگر گلایه‌ای داشته باشد.

آرزو داشت در آینده چه کاری بکند؟ چه برنامه‌های ناتمامی داشت؟

آرزو داشت بتواند بنویسد، شعر بگوید و با شاعران و نویسندگان خارج از ایران ارتباط داشته باشد و هر چند که با بسیاری از آنها دوستی و ارتباط داشت، اما باز به‌نظرش ناکافی بود. در شب ‌شعرهایی که در فنلاند یا در سوئد برگزار می‌شد، شرکت می‌کرد. با بسیاری از شاعران آشنایی و رفت و آمد داشت. در مجموع از کارهای ادبی‌ای که به انجام رسانده بود راضی بود، اما به نظرش ناکافی می‌آمد.

در همین زمینه:
::خودکشی یک شاعر تبعیدی کرد،رادیو زمانه، بخش خبر::

خودکشی یک شاعر تبعیدی کرد

Tue, 03 May 2011 22:40:23 +0000

از سه ماه پیش تاکنون از وریا مظهر، یکی از شاعران و نویسندگان کرد تبعیدی هیچ‌گونه نشانی در دست نیست. دوستان و نزدیکان وی از خودکشی او در تبعید فنلاند خبر داده‌اند.

بنا به گزارش‌هایی که به بخش فرهنگی رادیو زمانه رسیده است، وریا مظهر، شاعر و نویسنده خوش‌آتیه کرد در تبعید فنلاند پنج روز پیش ظاهراً خودکشی کرده است.

نخستین بار خبر درگذشت وریا مظهر در برخی سایت‌های کردی و در سایت اخبار روز منتشر شد. دوستان و نزدیکان شاعر که برخی از آن‌ها از چهره‌های ادبی در تبعید به‌شمار می‌آیند و با وریا مظهر به طور منظم مکاتبه و مراوده داشتند، در شبکه‌های اجتماعی مانند فیس‌بوک و در برخی سایت‌های ادبی این خبر را تأیید کرده‌اند.

همچنین پس از تحقیقات گسترده، سرانجام نزدیک‌ترین دوست شاعر که در فنلاند با او آمد و شد داشت، خبر خودکشی وریا مظهر را تأیید کرد. به گفته او این شاعر و نویسنده تبعیدی پنج روز پیش خودکشی کرده است. اما در همان حال در گفت و گوی تلفنی همکاران ما با پدر وریا مظهر، آقای فاروغ مظهری، خبر خودکشی پسرش را تکذیب کرد. این گفت و گو در روزهای آینده در بخش فرهنگ زمانه منتشر خواهد شد. فاروغ مظهری، پدر وریا مظهر در این گفت و گو از کودکی و شرایط رشد وریا سخن می‌گوید.

وریا مظهر: فراموشی هنری است که باید ظرافت‌هایش را آموخت تا آموخت که پس از این‌همه سکندری خوردن و افتادن باز بتوان برخاست و صد البته صبح‌ها هم توی آینه چهره خود را بازشناخت. این را کلارا این روزها با لبخندش به من می‌آموزد

وریا مظهر داستان‌ها و اشعارش را به زبان فارسی می‌نوشت، اما از نویسندگان و شاعران مطرح کرد ایرانی بود که از سال‌ها پیش در تبعید فنلاند زندگی می‌کرد.

وریا مظهر از شاعران نوپرداز و شورشی به‌شمار می‌آمد، و اشعار و داستان‌هایش را با زبانی ساده و گویا می‌نوشت.

اشعار وریا مظهر از تلاش او برای دست یافتن به قالب‌های روایی تازه نشان دارد.

در شعر وریا مظهر نوعی اندوه عمیق توأم با خشم به چشم می‌خورد. او در اشعارش مانند یک شورشی به روابط زندگی روزانه پشت پا می‌زند، اما در همان حال مانند یک شاعر از اندوه از دست دادن تکیه‌گاه‌های اجتماعی و خانوادگی رنج می‌برد.

وریا مظهر برخی از اشعارش را به تنها دخترش «کلارا» هدیه داده و در پاره‌ای از اشعاری که پیش از خودکشی از او منتشر شده، با دخترش گفت‌و‌گویی عمیق و شاعرانه انجام می‌دهد.

از وریا مظهر مجموعه داستان «چیدن قارچ به سبک فنلاندی» نیز منتشر شده است. این کتاب را نشر نی که از ناشران معتبر ایران به‌شمار می‌آید، در سال ۱۳۸۴منتشر کرد و در همان زمان با اقبال منتقدان و پاره‌ای از خواننئدگان مواجه شد.

وریا مظهر در داستان‌نویسی نیز به زبان و طرح مستقل دست یافته و موفق شده سویه‌های روایی و دراماتیک ساده‌ترین و پیش‌پاافتاده‌ترین رویدادهای زندگی روزانه را کشف کند.

وریا مظهر در داستان‌هایش یک شاعر و در شعرهایش یک داستان‌گو غمگین است که بر روابط حقیر زندگی طغیان می‌کند و آنها را همواره به چالش می‌کشد. دستاورد او در این میان یک اندوه عمیق و نهادینه شده است که با مرگ‌خواهی نیز گاهی پهلو می‌زند

وریا مظهر در یکی از نامه‌هایی که از او به یادگار مانده می‌نویسد: «بله: "فراموشی"، چون که نباید همه وجوه رنج را فراموش کرد. بهتر است در چیزهایی که می‌نویسیم، پیشاپیش سهم عمده‌ای را برای این لغت بزرگ کنار گذاشته باشیم، وگرنه فقط رنج توی نوشته‌هایمان را همراه با رنج خود نوشتن منتقل و تحمیل کرده‌ایم و این انصافاً کار خوبی نیست. فراموشی هنری است که باید ظرافت‌هایش را آموخت تا آموخت که پس از این‌همه سکندری خوردن و افتادن باز بتوان برخاست و صد البته صبح‌ها هم توی آینه چهره خود را بازشناخت. این را کلارا این روزها با لبخندش به من می‌آموزد. همین که می‌توانم در لبخند کلارا کمی رنج دوری از او را فراموش کنم، یعنی که او گوشه‌ای از ظرافت‌های هنر فراموشی را به من می‌آموزد.»

کلارا، دختر این شاعر کرد هشت سال پیش متولد شد. اشعار وریا مظهر از یاد و خاطره‌ی کلارا مشحون است. بنا به برخی گزارش‌های تأیید نشده، در ماه‌های آخر زندگانی این شاعر تبعیدی، به برخی دلایل او از نظر قانونی اجازه نداشت دخترش را ملاقات کند.

از وریا مظهر در کانادا دو دفتر شعر با شمارگان بسیار اندک منتشر شده و در اختیار دوستان و دوستدارانش قرار گرفته است. مهم‌ترین داستان‌ها و اشعار او اما هنوز در ایران انتشار نیافته است.

یکی از مجموعه اشعار وریا مظهر در سایت "مایند موتور" همراه با مقالاتی از او انتشار یافته است. وریا مظهر از شاعران نزدیک به حلقه‌ فکری "مایند موتور" به‌شمار می‌‌آمد.

دوستان او در ایران به یاد این شاعر کرد شبی را به شعرخوانی خواهند گذراند و یاد و خاطره او را گرامی خواهند داشت.

در همین زمینه:

::کردستان شاعری خوب را از دست داد::

::اهمیت روزهای یکشنبه، وریا مظهر::

::دانلود مجموعه اشعار "داد نزدن در آینه کسی نیست" از وریا مظهر::

::دانلود ترجمه وریا مظهر از کتاب "مفت زندگی می کنیم، مفت! اثر شاعر ترک، اورهان ولی کانیک::