کودکان

کودک، ترقه‌ و حکومت اسلامی

society — Mon, 04 Mar 2013 13:36:40 +0000

فرهاد مرادی - خرده فرهنگ‌های ایرانی، با درجاتی متفاوت، کودکی را مترادف با معصومیت می‌گیرند؛ نوعی فطرت پاک که بزرگسالان از آن بی‌بهره‌اند. از پیامبر مسلمانان نقل شده است[۱] که خداوند در روز جزا به جبرئیل امر می‌کند تا کودکان مؤمنان را بی‌حسابرسی به بهشت وارد کند. هم‌چنین از امام ششم شیعیان نقل شده است[۲] که در روز جزا خداوند برای کودکان کفار آتشی می‌افروزد و امر می‌کند تا به آن وارد شوند و چون پا به درون آتش نهادند، آتش بر آن-ها «سرد و سلامت» می‌شود.

القای حس پاکی و معصومیت به مخاطب نیز، به مدد نمایش کودکان یا توصیف حالات کودکانه، از کلیشه‌ای‌ترین فضاسازی‌های هنری و ادبی به حساب می‌آید. شخصیت اصلی فیلم «خانه‌ای روی آب» زمانی که با اتومبیل شخصی، فرشته‌ای را زیر می‌گیرد، آن فرشته کودکی است زیباروی که با بی‌اخلاقی‌های شخصیت اصلی کنار نمی‌آید و به نشانه‌ اعتراض دست وی را چنگ می‌اندازد. در اینجا به نظر می‌رسد «کودک – فرشته» به خاطر سرشت پاک و کودکانه‌اش که با دروغ سازگاری ندارد و بی‌آنکه خود بخواهد به سمت راستی و درستی میل می‌کند، چنین کرده است.

در همین زمینه بیشتر بخوانید و بشنوید:

چهارشنبه سوری و حکومت نگران ایران

پرونده حق شادی

شادی به مردم جسارت می دهد

حسین پناهی در یکی از قطعات شاعرانه‌اش زمانی که سراغ زمین را از کهکشان‌ها، سراغ خانه‌اش را از زمین، سراغ مادرش را از خانه، سراغ کبوترانش را از مادر می‌گیرد و دست آخر می‌گوید که ای‌ کاش هرگز از درخت انجیر پایین نیامده بود، به نوعی حسرت روزگار کودکی‌اش را می‌خورد که به واسطه‌ فطرت پاک کودکانه می‌توانست به راحتی خوب را از بد و سره را از ناسره تشخیص دهد و مثل دوران بزرگسالی نیازی به عقل لعنتی حسابگر نبود. حتی در ادبیات کهن ایران که عموماً کودک و کودکی را به رسمیت نمی‌شناسد و اصل را بر دوران بزرگسالی - آن هم بزرگسالی مردان – می‌گذارد، مضامینی چون «به دل گفتم‌ای ننگ مردان بمیر/ که کودک رود پاک و آلوده پیر»[۳] پیدا می‌شود.

چنین مضامینی در مکتوبات فعالان حقوق کودک هم که باید نگاهی مدرن‌تر و اجتماعی‌تر نسبت به کودکان داشته باشند، به وفور یافت می‌شود. فانتزی سانتی‌مانتال بعضی از این مکتوبات با پیروی از یکی از اشعار ناظم حکمت – شاعر ترک – آن است که برای بهبود اوضاع جهان «دست کم برای یک روز» دنیا را به دست کودکان بسپاریم. این گروه از آلترناتیوسازان به اینکه بعد از واگذاری مسئولیت جهان به کودکان چه بلایی بر سر آن می‌آید، علاقه‌ای نشان نمی‌دهند. در اینکه اکثریت به تناسب، چنین گزاره‌هایی را نسبت به کودکی، بدون چون و چرا می‌پذیرند و در زندگی روزمره لقلقه‌ زبان‌ می‌کنند، تقریباً شکی نیست، اما درستی این گزاره‌ها جای چانه زدن دارد.

تنبیه بدنی، یک روش‌ تربیتی در ایران

مجاز شمردن تنبیه بدنی کودکان، از دیرباز تا به امروز، یک روش‌ تربیتی در ایران به شمار می‌رود. احمد کسروی در کتاب «زندگانی من» تصویری از نظام آموزشی پیش از مشروطه ارائه می‌دهد و نقل می‌کند که آخوند مکتبخانه‌ای که وی و دیگر همسالانش در آن قرآن می‌آموختند، «سیلی نوازش» بیخ گوش شاگردان حرف گوش کن می‌نواخته است. وقتی پاداش سر به راه بودن شاگردان مؤدب سیلی نوازش بوده باشد، تعجبی ندارد اگر شاگردان متمرد گرفتار شلاق و فلک و زیر زمین پر از عقرب شده باشند.

مجاز شمردن تنبیه بدنی کودکان، از دیرباز، یک روش‌ تربیتی در ایران به شمار می‌رود. احمد کسروی در کتاب «زندگانی من» تصویری از نظام آموزشی پیش از مشروطه ارائه می‌دهد و نقل می‌کند که آخوند مکتبخانه‌ای که وی و دیگر همسالانش در آن قرآن می‌آموختند، «سیلی نوازش» بیخ گوش شاگردان حرف گوش کن می‌نواخته است. وقتی پاداش سر به راه بودن شاگردان مؤدب سیلی نوازش بوده باشد، تعجبی ندارد اگر شاگردان متمرد گرفتار شلاق و فلک و زیر زمین پر از عقرب شده باشند.

حتی امروز که بیش از یک قرن از شکل‌گیری نظام نوین آموزشی در ایران می‌گذرد و رفته رفته تنبیه بدنی کودکان اسباب سرشکستگی بزرگسالان را فراهم می‌آورد، باز هم تصاویری از مدارس ایران مخابره می‌شود که آدمی خیال برش می‌دارد مبادا مکتب‌داران پیش از مشروطه، در هیبت زامبی‌ها، در کار تسخیر نظام آموزشی باشند. سئوال معنادار از فرهنگی که با هزار و یک جور حرافی هم‌زمان هم اعتقاد به فطرت پاک کودکان را توجیه می‌کند و هم لزوم تنبیه بدنی آن‌ها را این است: اگر کودک فطرتاً به سمت خوبی و درستی گرایش دارد پس لزوم تنبیه بدنی او چیست؟ و اگر نه، تنبیه بدنی لازمه‌ سر به راه شدن و هنجارمند شدن کودک است پس دیگر صحبت کردن از فطرت پاک کودکان یعنی چه؟

می‌توان در ادامه این سئوال را نیز مطرح کرد که آیا در غیاب یک نظام تربیتی – حمایتی، امکان شرارت کودکان نیز وجود دارد؟ یا به عبارت دیگر در غیاب چنین نظامی کودکی که قرار بود فطرتاً پاک باشد، اساساً به موجودی شرور تبدیل نمی‌شود؟

یکی از قسمت‌های سریال آمریکایی «اخبار بد» (Breaking Bad) بخشی از درگیری دو گروه توزیع مواد مخدر در ایالت نیومکزیکو را نشان می‌دهد. گروه قدیمی‌تر که فروشنده‌های گروه جدید را موی دماغ خود می‌داند، به منظور گمراه کردن همزمان پلیس و رقبا پسر بچه‌ای هشت ساله را وادار می‌کند تا دخل یکی از فروشنده‌های رقیب را بیاورد. در سکانسی سرشار از تعلیق، پسربچه‌ به ظاهر معصوم، سوار بر دوچرخه گرد فروشنده‌ مواد مخدر می‌چرخد و در فرصت مناسب او را سوراخ سوراخ می‌کند. در ادامه‌ داستان مشخص می‌شود که ضارب، کودکی بازمانده از تحصیل است و در محله‌ای شبیه به باغ وحش زندگی می‌کند که کنترل آن را کارتل‌های مواد مخدر در اختیار دارند. در مثال سینمایی دیگری می‌توان به فیلم برزیلی «شهر خدا» (City Of God) اشاره کرد. این فیلم پر است از صحنه‌های تکان-دهنده‌ قتل، کشتار و تجاوز که توسط گروه‌هایی از کودکان فقیر و حاشیه‌نشین سازماندهی و اجرا می‌شود. در اینجا برای تاریخی‌تر و البته بومی‌تر شدن روند بحث، به‌جاست تا ترور نافرجام «دکترحسین فاطمی» در ۲۵ بهمن ۱۳۳۰ یادآوری شود. در آن حادثه خداپرستان «فداییان اسلام» تپانچه در کف «محمد مهدی عبدخدایی» نهادند تا نفس کشیدن را از یاد حسین فاطمی ببرد. نکته‌ مد نظر نه دعوای خونین فی مابین ملیون و اهل دیانت، که استفاده از نوجوانی چهارده ساله در این ترور است. عبدخدایی در آن دوران حتی بر حسب تعاریف فقهی کودک محسوب می‌شد؛ او در روایت ماجرا می گوید: صورتش در آن زمان حتی یک دانه مو هم نداشت.

طرفداران نیمه متمدن و ستیزه‌جوی فداییان اسلام که علی الاصول به جماعت فطریون تعلق دارند، در صورت احساس ضرورت، توان و حوصله‌ کش‌دادن توجیهاتی در مرتبط بودن اقدام عبدخدایی با فطرت پاک کودکان را تا خود صبح قیامت دارند، با این حال بحث بر سر بخش‌هایی از جامعه است که اقدام به آدمکشی و ترور را از مصادیق بارز شرارت به حساب می‌آورد. بنابراین از گروه اخیر می‌توان توقع داشت تا نه تنها نسبت به معصومیت ذاتی و فطرت پاک کودکان شکاک باشند، بلکه امکان رفتارهای شریرانه‌ کودکان در غیاب یک نظام تربیتی – حمایتی را نیز تأیید کنند. دنیای کودکان‌‌ رها شده به امان خدا، یا به تعبیر شاملو «کودکان اعماق»، به هیچ عنوان دلربا نیست.

دنیای واقعی کودکان

در دنیای واقعی، کودکان با مشت و لگد به جان هم می‌افتند، ضغیف‌تر‌ها را آزار می‌دهند، یکدیگر را دست می‌اندازند، خبرچینی می‌کنند و ده‌ها مورد شرم‌آور دیگر که از نگاه نوستالژیک بزرگسال‌های رمانتیک به دنیای «گوگولی مگولی بچه‌ها» مغفول می‌ماند. در واقع برای یک کودک دنیای کودکان به‌‌ همان اندازه‌ای خشن، خطرناک و دلگیرکننده است که دنیای بزرگسالان می‌تواند برای یک بزرگسال خشن، خطرناک و دلگیرکننده باشد.

اصولاً آیات عظام در ایران حساسیت خاصی نسبت به برافروختن آتش دارند و آن را از نشانه‌های عرض اندام گبریان به شمار می‌آورند. در دهه‌ ۱۳۲۰ «آیت‌الله بروجردی» رابط رسمی‌ خویش «محمد تقی فلسفی» را سراغ محمدرضا شاه جوان فرستاد تا خبر بی‌خوابی آیت الله را از حمل مشعل المپیک در پایتخت به گوش اعلیحضرت آن روز‌ها برساند. محمدرضا پهلوی از آیت الله بروجردی تمکین کرد و آن ماجرا ختم به خیر شد. چند سال بعد آیت الله مطهری خانواده‌های ایرانی را به جرم شادی در آخرین چهارشنبه‌ هر سال «خانواده‌های احمق‌ها» خطاب کرد.

روزهای پایانی سال در ایران معمولاً همراه است با جشن چهارشنبه‌ آخر سال و رعب و وحشتی که با ترکاندن مواد محترقه به راه می‌افتد. در تازه‌ترین واقعه مربوط به چهارشنبه سوری امسال انفجار ساختمانی پنج طبقه در محله‌ تهران- پارس است که با مرگ چهار نفراز ساکنان آن همراه بود. تلفات انسانی، تخریب وسیع ساختمان و وارد شدن صدمه به ساختمان‌های اطراف باعث شده تا تصاویر مخابره شده از این واقعه به خرابی‌های ناشی از جنگ‌های شهری شباهت داشته باشد. چنین اخباری به انضمام تأکید بر مرگ افراد، قطع دست و پا و در آمدن چشم آن‌ها از کاسه در چند سال اخیر کم نبوده و دستگاه تبلیغاتی داخلی نیز برای پوشش چنین خبرهایی چیزی کم نگذاشته است. با این وجود تکرار مکرر چنین حوادثی نشان از آن دارد که گروه‌های علاقه‌مند به بمب ترکاندن در چهارشنبه‌ آخر سال نه تنها دست بردار نیستند، بلکه هر سال کمیت و کیفیت ارعاب را افزایش می‌دهند. نکته‌ای که در این‌ نوشتار اهمیت دارد تأمل بر رفتارهای خشن کودکان به عنوان اصلی ترین گروه درگیر با جنگ و گریزهای چهارشنبه سوری است. گروه‌های دیگر مشتاق برای رسیدن موعد این جشن ملی، معمولاً جنبه‌های مربوط به شادی و پایکوبی آن را مد نظر دارند و این گروه های کودکان هستند که می‌توان نام آن‌ها را ترقه‌سازان خطرناک گذاشت.

اصولاً آیات عظام در ایران حساسیت خاصی نسبت به برافروختن آتش دارند و آن را از نشانه‌های عرض اندام گبریان به شمار می‌آورند. در دهه‌ ۱۳۲۰ «آیت‌الله بروجردی» رابط رسمی‌ خویش «محمد تقی فلسفی» را سراغ محمدرضا شاه جوان فرستاد تا خبر بی‌خوابی آیت الله را از حمل مشعل المپیک در پایتخت به گوش اعلیحضرت آن روز‌ها برساند. محمدرضا پهلوی از آیت الله بروجردی تمکین کرد و آن ماجرا ختم به خیر شد[۴]. چند سال بعد آیت الله مطهری خانواده‌های ایرانی را به جرم شادی در آخرین چهارشنبه‌ هر سال «خانواده‌های احمق‌ها» خطاب کرد و به آدم‌های «سُر و مُر و گنده‌ با این هیکل‌های چنین و چنین» که از روی آتش می‌پرند گفت: «اگر هم پدران گذشته‌تان چنین کاری می‌کردند، شما وقتی می‌بینید یک کار احمقانه است و دلیل خریت پدران شما است رووش را بپوشید. چرا دو مرتبه این سند حماقت را هی سال به سال تجدید می‌کنید؟ این فقط یک سند حماقت است.»

در جدید‌ترین استفتائات انجام شده در پیوند با چهارشنبه سوری، «آیت‌الله مکارم شیرازی» آن را خرافه خواند و «آیت‌الله صافی گلپایگانی» نیز چنین مواردی [چهارشنبه سوری] را مستلزم «اسراف فوق‌العاده» دانست و موجب خطراتی برای «شخص و دیگر شهروندان» و از این رو آن را جایز ندانست.

در سطح سیاسی حکومت دست‌ساز اهل دیانت طی سه دهه نشان داده نظرش به عزاداری و روضه‌خوانی نزدیک‌تر است. چندی پیش ساکنان فیس بوک مضمون کوک کرده بودند که خلاصه‌ توضیح المسائل‌های تولید آیات عظام این است که کلاً اگر طوری شود که انسان خوشش بیاید حرام است. اینکه اهل فیس بوک در این شوخی تا چه اندازه جانب انصاف را گرفته‌اند به نگارنده مربوط نیست، اما هشدارهای سال گذشته‌ رئیس پلیس ایران درباره‌ برخورد قاطعانه‌ پلیس با جشن و پایکوبی در چهارشنبه سوری و یا تقاضای امام جمعه‌ موقت تهران از مجلس برای ریشه کن کردن برگزاری مراسم چهارشنبه سوری از کشور، آدم را به مکثی دوباره بر ادعای شوخ طبعان فیس بوکی وادار می‌کند. جدای از این‌ها از منظر زمامداران حکومت، مجاز شمردن هرگونه تجمع مردم ناراضی خطرناک است و بیم سیاسی شدن آن می‌رود.

مجموع برخوردهای ایدئولوژیک و سیاسی حکومت ایران با مراسم چهارشنبه سوری، این مراسم را به نوعی در تقابل با فرهنگ رسمی قرار داده است. بنابراین نتیجه‌ طبیعی آن است تا مقرر شود ایدئولوگ و واعظ و نظامی مواجب بگیر، در برابر آن بایستند. از سوی دیگر گروه‌هایی از مردم نیز – بنا به دلایلی – دست از این فرهنگ غیر رسمی نمی‌کشند و همان‌طور که این کشمکش تا امروز ادامه داشته حل و فصل شدن آن در آینده‌ای نزدیک بعید به نظر می‌رسد، اما در این میان نقش، جایگاه کودکان و ضرورت آموزش به آنها فراموش می شود. آیا روش های شادی‌ در این جشن ملی به کودکان آموزش داده می شود؟

کودکان و چهارشنبه‌سوری

افزایش میزان رفتارهای پر خطر کودکان در مراسم چهارشنبه‌سوری که نه تنها «هی سال به سال تجدید»، بلکه هرسال نگران‌کننده‌تر هم می‌شود، پیام‌هایی را مخابره می‌کند که باید به آنها گوش فرا داد و به تأمل در ریشه‌های آن دست زد و ضرورت آموزش به کودکان را- درعین حفظ این جشن ملی و خیابانی- مد نظر داشت. نگارنده، به همراه یکی از همکاران، در جایی دیگر اشاره کرده بود: «تغییر شکل و محتوای سنت ملی چهارشنبه‌سوری - به نحوی که اکنون به صورتی دهشتناک و مهیب درآمده و زمینه حضور گسترده نیروهای امنیتی را در روزهای پایان سال در خیابان فراهم کرده - به چه میزان به سه دهه اجرای سیاست‌های جنگی و خشن حکومت اسلامی به منظور مقابله با هرگونه شادی، امید جمعی و همبستگی اجتماعی مرتبط است؟»

نهادهای نظامی و شبه نظامی از کودکان به عنوان عوامل سرکوب استفاده می‌کنند و حتی سال‌هاست در مدارس ایران به بهانه‌ تدریس «آمادگی دفاعی» راه و رسم جهاد فی سبیل الله را به کودکان می‌آموزند. در مثالی دیگر می‌توان به اجرای مراسم اعدام در ملاء عام اشاره کرد. در تمام این موارد تحلیلگران به تأثیر مخرب چنین اقدامات خشنی بر جامعه توجه کرده‌اند، اما کمتر کسی با تکیه بر این واقعیت که کودکان بیش از یک سوم جمعیت ایران را تشکیل می‌دهند به بررسی تأثیر یا تأثیرات کارناوال‌های مرگ بر رفتارهای ضد اجتماعی کودکان پرداخته است.

برای انتقال بهتر این نکته بد نیست کمی به عقب برگردیم: از نشانه‌های تعمیق و گسترش بحران‌های اجتماعی در دهه‌ هشتاد، یکی هم مسئله‌ خروج کودکان از چرخه‌ تحصیل بود؛ یعنی سیستم آموزشی مملکت، بنا به دلایل ساختاری، توان جذب و نگهداشتن بخشی از کودکان در مدرسه را نداشت و ندارد. طبق آمار ارائه شده توسط مرکز آمار ایران در سر شماری نیمه‌ دهه‌ هشتاد، سه و نیم میلیون نفر از کودکان باز مانده از تحصیل هستند. در اینجا برای رسیدن به عددی معنادار باید دو گزاره‌ غلط را پیشفرض گرفت. اول آن‌که آمار‌های رسمی را مساوی با آمارهای واقعی بگیریم و دوم با ارفاق که نه با چشم بستن بر واقعیت‌های اجتماعی، افزایش آمار کودکان بازمانده از تحصیل از سال ۸۵ تا امروز را پانصد هزار نفر فرض کنیم. بر مبنای این دو فرض کودکان بازمانده از تحصیل حداقل ۳۶ درصد کل جمعیت دانش آموزان مدارس ایران را تشکیل می‌دهند.

خصوصی سازی – یا به بیان بهتر اختصاصی‌سازی – آموزش و پرورش در ایران، در عمل تحصیل را از یک حق به یک امتیاز تبدیل کرده‌ است. آمار سرگیجه‌آور کودکان بازمانده از تحصیل در این زمینه تنها بخشی از این تصویر را روشن می‌کند. تصویر مورد نظر زمانی روشن‌تر می‌شود که با دقت نظر بیشتری به مسئله‌ رقابت در کنکور بپردازیم. تمرکز کیفیت آموزشی در مدارس خصوصی با عنوان بی‌مسمای غیرانتفاعی و رشد تصاعدی مؤسساتی که از مقطع ابتدایی کودکان را برای حضور در کنکور آماده می‌کنند، حکایت از رقابتی پیچیده دارد که برخورداری از سرمایه‌ مالی قابل ملاحظه برای حضور در آن، اگر نه شرط کافی ولی صد در صد شرط لازم به شمار می‌رود. این‌که تلویزیون وطنی هر سال نوجوان روستایی فقیر و ساده دلی را روی آنتن می‌برد و مدعی می‌شود که شخص مذکور از فلان کوره دهات به بهترین دانشگاه پایتخت راه پیدا کرده، کتمان حقیقت و ریاکاری آشکار است. برای شنیدن واقعیت باید به تبلیغات مؤسسه‌های خصوصی گوش داد که مدعی هستند رتبه‌های بر‌تر سال‌هاست در این مؤسسه‌ها درس می‌خوانند.

دلایل ناکارآمدی سیستم آموزشی ایران تنها در دو موضوع بیان شده خلاصه نمی‌شود. می‌توان مواردی چون محتوای نامناسب آموزشی و یا وضعیت اقتصادی دشوار معلم‌ها را نیز بر این موارد افزود، اما باز کردن چنین مباحثی نوشتار حاضر را طولانی‌تر و کسل کننده می‌کند. تبدیل تحصیلات در ایران از یک حق همگانی به یک امتیاز طبقاتی، به خودی خود اسباب عدم رضایت بخش عمده‌ای از کودکان ایران را فراهم می‌آورد. از سوی دیگر گسترش بحران‌های اقتصادی نیز وضعیت را برای کودکان دشوار‌تر کرده و زمینه‌ گسست آن‌ها از خانواده را فراهم می‌آورد. خانواده‌ای که توان برطرف کردن نیازهای کودک را نداشته باشد، در واقع اعتباری هم نزد او ندارد. قصه‌ بوسه پرمهر کودک محروم بر دستان پینه بسته‌ پدر فقیر همراه با مقادیری اشک شوق به منظور قدردانی، یا هیچ زمانی واقعیت نداشته یا اگر چنین قصه‌هایی ریشه در واقعیت داشته باشد به دوران تاریخی خاصی برمی‌گردد که دخلی به وضعیت فعلی ندارد. خط و ربط‌های تربیتی توسط والدینی تنظیم می‌شود که توان مشخص کردن خط و ربط‌های اقتصادی را نیز داشته باشند، در غیر این صورت اقبال بلندی خواهند داشت اگر کودک به راه خودش برود و با آن‌ها سر شاخ نشود؛ در رمان «مرگ قسطی»، که کودکی یک پزشک فرانسوی را روایت می‌کند، پدر وسواسی و فقیر راوی زمانی که زیر فشارهای اقتصادی تمام اقتدار پدرانه‌اش را از دست می‌دهد، تنها به زور آژان خبر کردن می‌تواند از زیر مشت و لگد پسر نوجوانش جان سالم به در ببرد.

همه این‌ها برای رسیدن به اینجا مطرح شد: نارضایتی کودکان زمانی که در بستر یک فرهنگ خشن و مردسالار قرار بگیرند، چیزی جز‌‌ همان شرارت‌های دوران کودکی و ازجمله در مراسمی چون چهارشنبه‌سوری، تولید نمی‌کند.

در سه دهه‌ گذشته در ایران کودکان هم سوژه و هم ابژه‌ سرکوب بوده‌اند و هم‌چنان نیز هستند؛ به این معنا که از یک سو دستگاه قضا کودکان را اعدام می‌کند و از سوی دیگر نهادهای نظامی و شبه نظامی از کودکان به عنوان عوامل سرکوب استفاده می‌کنند و حتی سال‌هاست در مدارس ایران به بهانه‌ تدریس «آمادگی دفاعی» راه و رسم جهاد فی سبیل الله را به کودکان می‌آموزند.

در مثالی دیگر می‌توان به اجرای مراسم اعدام در ملاء عام اشاره کرد. در تمام این موارد تحلیلگران به تأثیر مخرب چنین اقدامات خشنی بر جامعه توجه کرده‌اند، اما کمتر کسی با تکیه بر این واقعیت که کودکان بیش از یک سوم جمعیت ایران را تشکیل می‌دهند به بررسی تأثیر یا تأثیرات کارناوال‌های مرگ بر رفتارهای ضد اجتماعی کودکان پرداخته است. شاید در پایان باید گفت ترقه‌سازان خطرناک روزهای آخر سال در حال پس دادن درس‌هایی هستند که در مجموع از جامعه ساخته و پرداخته حکومت اسلامی فرا گرفته‌اند.

پانویس:

۱- محدث نوری، مستدرک الوسائل، ج ۲، ص۳۹۰، موسسه آل البیت، ۱۴۰۸ق

۲- من لایحضر الفقیه، ج 3، ص ۴۹۱ـ۴۹۲، دفتر انتشارات وابسته به جامعهی مدرسین حوزهی علمیهی قم

۳- بوستان سعدی، باب نهم در توبه و راه صواب

۴- ظلم، جهل و برزخیان زمین، فصل ششم : سه روزی که ایران را همچنان تکان میدهد، محمد قائد، انتشارات طرح نو

مشکلات خاموش کودکان روستا

society — Fri, 04 Jan 2013 13:33:59 +0000

پانته‌آ بهرامی - سوانح و حوادث مختلف و پی‌درپی در ایران، ازجمله عوارض نابرابری‌های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است. به عنوان نمونه، می‌توان به دو حادثه غمباری اشاره کرد که طی ماه‌ گذشته در ایران اتفاق افتادند: سانحه تلخ آتش‌سوزی در روستای "شین‌آباد" پیرانشهر و تصادف دو مینی‌بوس حامل معلمان که از شهرکرد راهی مدارس شهرستان اردکان و روستاهای اطراف آن بودند.

در پی حادثه نخست، ۳۴ تن از دانش آموزان کلاس چهارم مدرسه، دچار سوختگی شدید شدند و دو تن از آنها جان باختند. در حادثه دوم نیز دو معلم کشته و ۲۷ نفر زخمی شدند. رسانه‌ها اما همچون همیشه در برابر چنین حوادثی تنها برخوردهای هیجانی - عاطفی دارند و بعد از گذشت چند روز پیگیری ماجرا را رها می‌کنند تا حادثه‌ای دیگر رخ دهد.

معمولاً هم این نوع وقایع را "سانحه" می‌نامند. حال پرسش اصلی این است: چرا این بلایا برای محرومان جامعه عواقبی دلخراش دارد؟ در این زمینه با فرهاد مرادی، نویسنده و فعال حقوق بشر گفت‌وگویی کرده‌ایم.

فرهاد مرادی - «روایت‌های مختلفی از حادثه آتش‌سوزی در روستای شین‌آباد پیرانشهر ارائه شده است. یکی از این روایت‌ها از قول یکی از بستگان قربانیان این حادثه منتشر شده بود. وقتی به صحبت‌های این فرد گوش می‌کنیم، متوجه می‌شویم که نابرابری‌های مادی و فرهنگی زمینه‌ساز اینگونه فاجعه‌ای شده است.

در شرایطی که در اکثر شهرهای ایران، بخاری نفتی در عمل به یک شیئی فراموش شده تبدیل شده است و احتمالاً کودکان شهرنشین تصوری از بخاری نفتی ندارند، اینکه در یک روستا، هم‌چنان از بخاری نفتی استفاده شود و عده‌ای از بچه‌ها جان‌شان را سر این ماجرا بدهند، به شدت دردناک است.

بر اساس این روایت، وقتی بخاری آتش می‌گیرد، ابتدا به سراغ کپسول آتش‌نشانی می‌روند، اما گویا تاریخ مصرف این کپسول گذشته بوده. بعد از آن، به جای اینکه دانش‌آموزان را از کلاس خارج کنند، سعی می‌کنند بخاری داغ را از کلاس خارج کنند و همین موضوع باعث می‌شود که آتش‌سوزی گسترش پیدا کند. گویا در کلاس آتش می‌گیرد. به همین دلیل حادثه تلخ‌تر می‌شود و بچه‌ها در کلاس گیر می‌کنند. در شرایطی که در اکثر شهرهای ایران، بخاری نفتی در عمل به یک شیئی فراموش شده تبدیل شده است و احتمالاً کودکان شهرنشین تصوری از بخاری نفتی ندارند، اینکه در یک روستا، هم‌چنان از بخاری نفتی استفاده شود و عده‌ای از بچه‌ها جان‌شان را سر این ماجرا بدهند، به شدت دردناک است.

این طنز تلخ، یک سویه‌ فرهنگی هم دارد. مسئله بر سر عدم آگاهی مسئولان آن مدرسه، عدم توانایی و شاید نداشتن مهارت‌های ذهنی لازم در کنترل شرایط بحرانی هم هست. در این وضعیت، ساده‌ترین کاری که برای جلوگیری از فاجعه و مرگ این بچه‌ها می‌شد انجام داد، خروج بچه‌ها از کلاس بود، نه اینکه بخاری را از کلاس بیرون ببرند که فاجعه چند برابرشود. همین دو موضوعی که به آن اشاره شد، یعنی عدم برخورداری از ابزارهای مناسب و هم‌چنین عدم مهارت‌های لازم برای کنترل شرایط بحرانی توسط مسئولان این مدرسه، نشان‌دهنده‌ نابرابری های مادی و فرهنگی است، یعنی همزمان هم فقر امکانات و هم فقر فرهنگی وجود دارد.

برخورد عاطفی با حادثه

رسانه‌های رسمی داخل در پیوند با واقعه آتش سوزی در مدرسه شین‌آباد پیرانشهر، عکس‌های کودکان آسیب دیده و بستری در بیمارستان را نشان می‌دادند که بسیار نیز دلخراشی بودند.

رسانه‌ها هنگام بروز چنین حوادثی دائماً تصاویر آن را در سطح خیلی زیاد بازنشر می‌کنند که نشانه خط مشی کلی آنها و توقف موضوع در سطح عاطفی است. آیا نابرابری میان شهرهای بزرگ و روستاهای ایران فقط در داشتن بخاری نفتی یا مثلا کپسول تاریخ مصرف گذشته یا ساختمان کهنه‌ مدرسه خلاصه می‌شود، یا این موارد نشان دهنده‌ یک مجموعه‌ درهم‌تنیده از نابرابری‌هاست و بروز این حوادث تنها نشانه بخش کوچکی از آن است؟ این سئوال نیز باید مطرح بشود که چرا ساختار سیاسی حاکم بر ایران با وجود تمام شعارهای عدالت‌محوری که می‌دهد، هیچ برنامه‌ی جدی و پیگیری برای توسعه‌ روستاهای کشور ندارد؟

رسانه‌ها هنگام بروز چنین حوادثی دائماً تصاویر آن را در سطح خیلی زیاد بازنشر می‌کنند که نشانه خط مشی کلی آنها و توقف موضوع در سطح عاطفی است. آیا نابرابری میان شهرهای بزرگ و روستاهای ایران فقط در داشتن بخاری نفتی یا مثلا کپسول تاریخ مصرف گذشته یا ساختمان کهنه‌ مدرسه خلاصه می‌شود، یا این موارد نشان دهنده‌ یک مجموعه‌ درهم‌تنیده از نابرابری‌هاست و بروز این حوادث تنها نشانه بخش کوچکی از آن است؟

براساس آخرین آماری که مرکز آمار ایران منتشر کرده است، ۲۵ میلیون نفر از جمعیت ایران در روستاها زندگی می‌کنند و یک میلیون و ۲۰۰هزار نفر از آن‌ها بی‌سواد مطلق هستند. یعنی ۲۱درصد جمعیت گروه سنی ۱۰ تا ۴۹ سال در ایران، سواد خواندن و نوشتن ندارند. اگرچه شاید یک میلیون و ۲۰۰هزار نفر در برابر جمعیت کل کشور رقم بزرگی به نظر نرسد، اما این مقایسه، مقایسه دقیقی نیست.

فرهاد مرادی می‌گوید: «این عدد زمانی معنی واقعی خود را نشان می‌دهد که بدانیم پدران و مادران بی‌سواد بیشترین میزان مرگ و میر نوزادان زیر یک سال را در ایران تجربه می‌کنند. این موضوع ارتباط مستقیم با مسئله‌ کودکان دارد. کودکی که زیر یک سال یا در هر سنی می‌میرد، یک کیفیت تکرارنشدنی است.

اگر بخواهیم در پیوند با برخورداری از امکانات آموزشی در روستاهای ایران صحبت کنیم، باید به زلزله‌ آذربایجان نیز اشاره کنیم و اینکه تا چه اندازه زیرساخت‌های بهداشتی این مناطق آسیب‌پذیر بودند. خبرگزاری ایسنا هشت روز بعد از زلزله در منطقه‌ آذربایجان، به نقل از رئیس یکی از بیمارستان‌های صحرایی آن منطقه اعلام کرد که موج اسهال و استفراغ شروع شده است. یکی از عمده‌ترین نگرانی پزشک‌های آن منطقه شیوع بیماری‌های عفونی بود.

در چنین وضعیتی کودکان به عنوان یکی از گروه‌های آسیب‌پذیر هر جامعه - چه جامعه‌ شهری و چه جامعه‌ روستایی- در معرض بیشترین میزان تلفات قرار دارند. در این زمینه، این سئوال مطرح می‌شود که اگر زیرساخت‌های بهداشتی این مناطق روستایی مناسب بودند، آیا چنین اتفاق‌هایی رخ می‌دادند؟ آیا در شرایط بحرانی توان کنترل وجود نداشت؟ این مسائلی که به آن‌ها اشاره شد، مسائل خاموش روستاهای ایران هستند که متأسفانه فقط زمان بروز فاجعه یا مثلاً بلایای طبیعی می‌توانیم آن‌ها را ببینیم.»

شدت برخوردهای هیجانی و فراموشی

در جریان زلزله آذربایجان شرقی یا همین سانحه‌ آتش‌سوزی در پیرانشهر، بلافاصله و پس از چند روز توجه به موضوع محدود و کمرنگ شد. به طور قاطع می‌توان گفت که خیلی از روستاهای مناطق جنوبی کشور، بسیاری از روستاهای مناطق استان سیستان و بلوچستان و حتی شهرهای کوچک از وضعیت بدتری حتی از مناطق زلزله‌زده برخوردارند، اما مشکلات آنها چون رسانه‌ها فقط منتظر حوادث هستند تا به این مناطق توجه کنند، انعکاس داده نمی‌شوند.

در جریان زلزله آذربایجان شرقی یا همین سانحه‌ آتش‌سوزی در پیرانشهر، بلافاصله و پس از چند روز توجه به موضوع محدود و کمرنگ شد. به طور قاطع می‌توان گفت که خیلی از روستاهای مناطق جنوبی کشور، بسیاری از روستاهای مناطق استان سیستان و بلوچستان و حتی شهرهای کوچک از وضعیت بدتری حتی از مناطق زلزله‌زده برخوردارند، اما مشکلات آنها چون رسانه‌ها فقط منتظر حوادث هستند تا به این مناطق توجه کنند، انعکاس داده نمی‌شود.

سیاست‌های افزایش زادوولد یکی از وجوهی است که سویه‌های سنتی و مذهبی حاکمیت را آشکار می‌کند. طرف صحبت حکومت و کسانی که اینگونه برنامه‌ها را تبلیغ می‌کنند، طبیعتاً شهرنشینان نیستند، بلکه قشرهای روستایی هستند که به شدت از نابرابری‌های اقتصادی و فرهنگی رنج می‌برند.

اینگونه ارزش‌ها در میان اقشار شهرنشین نه تنها پذیرفته نمی‌شود، بلکه منتقد هم دارد. بنابراین هدف این تبلیغات اقشار روستایی هستند که آشنایی‌شان با فرهنگ نوین شهری، به علت نابرابری‌های مادی و فرهنگی پذیرفته شده نیست. فرهاد مرادی در مورد روستاییانی که در شرایطی ناعادلانه زندگی می‌کنند، می‌گوید: «این روستاییان یک جهان‌بینی محدود، سنتی و کینه‌جویانه دارند که شکل واقعی خود را در جریان بحران‌های اجتماعی ـ سیاسی جامعه می‌تواند به وضوح نشان بدهد و تا قبل از آن اصلاً قابل اندازه‌گیری نیست. دورانی که جامعه‌ شهرنشینی ایران از رفتار روستاییان شوکه می‌شود، از همین نقطه نشئت می‌گیرد.

موضوع دیگری که در این بحث باید به آن پرداخته شود، چرایی این مسئله است که اصلاً چرا دستگاه سیاسی حاکم در ایران، یک برنامه‌ جدی توسعه‌ روستایی را پیگیری نمی‌کند. به این معنی که چنین برنامه‌هایی چرا نه طرح‌ریزی و نه اجرا می‌شوند. ریشه‌های پاسخ‌اش را باید در برنامه‌های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی دستگاه سیاسی ایران دنبال کرد. خیلی از صاحب‌نظران و تحلیل‌گران حوزه‌ اقتصاد، شرایط و موقعیت اقتصادی ایران را موقعیت اقتصادی یک کشور درگیر با جنگ تحلیل می‌کنند. با توجه به سیاست‌های دستگاه سیاسی ایران نسبت به تحریم‌ها، سیاست‌های استقبالی و اینکه از این تحریم‌ها دارند استقبال می‌کنند، از طرف دیگر فساد گسترده‌ اداری- مالی‌ای که در این دستگاه جریان دارد، این ادعا که اقتصاد ایران یک اقتصاد جنگی است پر بیراه نیست. مسئولان حکومت هم این موضوع را تحت عنوان "جهاد اقتصادی" برای جامعه تئوریزه می‌کنند و "جهاد اقتصادی"، بیان یک اقتصاد جنگی به زبان دینی است. در چنین شرایطی که شرایط اقتصادی جنگی بر کشور حاکم است، بحث درباره‌ توسعه‌ روستاها یا هر نوع توسعه، اصلاً محلی از اعراب ندارد. بحث‌های توسعه به زمان صلح و ثبات مربوط می‌شود. وقتی که ثباتی وجود نداشته باشد، در عمل توسعه‌ای هم صورت نمی‌گیرد.

حتی در برنامه‌های اجتماعی- فرهنگی هم ما شاهد این هستیم که حکومت به شدت دنبال اجرای برنامه‌هایی است که سویه‌های مذهبی، مردسالارانه و سنتی داشته باشد. سیداحمد خاتمی، یکی از خطیبان نماز جمعه و از اعضای مجلس خبرگان می‌گوید: "زن‌سالاری یا فرزندسالاری کاملاً خلاف دستور و کلام قران است." چنین اظهار نظری به وضوح تاکید حکومت بر مذهبی بودن، مردسالارانه و پدرسالارانه بودن برنامه‌های اجتماعی - فرهنگی را نشان می‌دهد.»

یارگیری حکومت از روستاییان

در سطح سیاسی یک نبرد جدی فرهنگی ـ تبلیغاتی بین دستگاه سیاسی حاکم بر ایران و طبقات و اقشار و خرده‌فرهنگ‌های شهرنشین جریان دارد. اگر نگاهی سرسری به فهرست زندانیان عقیدتی- سیاسی ایران بیاندازیم، متوجه می‌شویم که زندان‌های ایران کلکسیونی است از فعالان کارگری، فعالان دانشجویی، روزنامه‌نگارها، فعالان حقوق زنان، فعالان حقوق کودک و فعالان سیاسی.

در چنین شرایطی که شرایط اقتصادی جنگی بر کشور حاکم است، بحث درباره‌ توسعه‌ روستاها یا هر نوع توسعه، اصلاً محلی از اعراب ندارد. بحث‌های توسعه به زمان صلح و ثبات مربوط می‌شود. وقتی که ثباتی وجود نداشته باشد، در عمل توسعه‌ای هم صورت نمی‌گیرد.

چند ماه پیش که درگیری‌های در بازار و حوالی بازار اتفاق افتاد، شاهد بودیم که این اعتراض‌ها به وضوح رنگ و بوی سیاسی به خود گرفت. خرده‌فرهنگ بازار و بازاری به واسطه‌ استقرار منافع مادی‌اش، نسبت به بقیه‌ شبکه‌های اجتماعی جامعه دیرتر سیاسی می‌شود، ولی در این درگیری دیدیم که آن‌ها به وضوح سیاسی عمل کردند. این درگیری حتی باعث شده که حکومت با صاحبان کسب‌های کوچک دست به یقه شود.

در چنین شرایطی، دستگاه سیاسی نیازمند یارگیری است و طبیعتاً این یارگیری را نمی‌تواند در شهر یا در میان خرده‌فرهنگ‌های شهری انجام بدهد. چون تضاد عمیق و ریشه‌‌داری با شهرنشین‌های جامعه دارد. بنابراین عدم توسعه‌یافتگی روستاها باعث شده است که روستاهای ایران به نوعی حیات خلوت دستگاه سیاسی ایران باشد، برای یارگیری.

فرهاد مرادی توضیح می‌دهد: «می‌توان این ادعا را داشت که اکثریت بدنه‌ نهادهای نظامی و شبه‌نظامی حکومت را روستاییان یا بخش‌هایی از روستاییان تشکیل می‌دهند که به شهر مهاجرت کرده‌اند و به دلیل اینکه مهارت‌های شغلی لازم یا مهارت‌های اجتماعی و زبانی خاصی را ندارند، در روابط پیچیده‌ شهر سرگردان شده‌اند. فردی که در سن ۱۸ سالگی یا در هر سنی تصمیم می‌گیرد وارد دعوای حکومت با شهرنشین‌ها بشود و با عضویت در یکی از نهادهای نظامی یا شبه‌نظامی طرف حاکمیت سیاسی ایران را بگیرد، طبیعتاً یک شبه به این انتخاب و این نتیجه نرسیده است. این انتخاب حاصل سال‌ها زندگی این فرد در محیطی است که بسیار تبعیض‌آمیز بوده، آموزش لازم به او داده نشده و در زمینه‌‌ آموزشی، اقتصادی و فرهنگی نابرابری را تجربه کرده و بخش زیادی از این تجربه را در دوران کودکی داشته است. جهان‌بینی فرد در دوران بزرگسالی حاصل مسائلی است که در دوران کودکی پشت سر گذاشته است.»

جالی خالی کودکان روستا در نهادهای حقوق کودک

موضوع پایان‌نامه‌های خیلی از دانشجویان علوم انسانی مسائل و آسیب‌های اجتماعی کودکان است، منتها کودکانی که شهرنشین هستند. یا به عنوان مثال، تولیدات هنری، یا تحلیل‌های اجتماعی‌ای که در صفحه‌های اجتماعی روزنامه‌ها منتشر می‌شود، عموماً یا به مسائل کودکان کار یا کودکان خیابانی در شهر می‌پردازد یا وضعیت کودکان در شهر را مورد بررسی قرار می‌دهد.

در جامعه‌ مدنی ایران، نقش نهادهای حقوق کودک بسیار ویژه و مهم است، اما تمرکز این نهادها، امروز تنها بر مناطق شهری است. در مورد نقش نهادهای حقوق کودک، در قدم اول، رصد و ثبت مسائل و مشکلات کودکان روستا و انتشار این تحقیقات، نقش ویژه‌ای پیدا می‌کند.

تمرکز امروز فعالیت‌های نهادهای پشتیبان حقوق کودک روی کودکان شهرهای بزرگ است. در حقیقت، آسیب‌های کودکان شهری، ادامه‌ آسیب‌های کودکان روستاست. نمونه‌ آن را فرهاد مرادی کار کودکان می‌داند و ادامه می‌دهد: «نمونه‌ خیلی مهمی که در این زمینه می‌توان از آن نام برد، مسئله‌ کار کودکان است که توسط خیلی از فعالان حقوق کودک بارها روی آن تاکید شده که کار کودکان در شهر، ادامه‌ کار کودکان در روستاست. بنابراین حضور نهادهای مدافع حقوق کودک، اگر به عنوان وجدان بیدار جامعه از آن‌ها اسم ببریم، در روستاها و و فعالیت‌های پژوهشی میدانی، می‌تواند زمینه‌ساز این مهم باشد که افکار عمومی فقط در مواقع بحرانی نسبت به مسائل کودکان روستایی حساسیت نشان ندهد. یعنی در مواقعی مثل زلزله یا همین سانحه‌ آتش‌سوزی عموماً به کودکان روستایی پرداخته می‌شود. در غیر این صورت این حساسیت را نمی‌بینیم.

موضوع پایان‌نامه‌های خیلی از دانشجویان علوم انسانی مسائل و آسیب‌های اجتماعی کودکان است، منتها کودکانی که شهرنشین هستند. یا به عنوان مثال، تولیدات هنری، یا تحلیل‌های اجتماعی‌ای که در صفحه‌های اجتماعی روزنامه‌ها منتشر می‌شود، عموماً یا به مسائل کودکان کار یا کودکان خیابانی در شهر می‌پردازد یا وضعیت کودکان در شهر را مورد بررسی قرار می‌دهد. ما کمتر می‌بینیم که وضعیت کودکان یا مشکلات کودکان در روستاها رصد بشود و می‌توان گفت این جای خالی بزرگی است که باید پر بشود.»

در همین زمینه:

امنیت دانش آموزان، مسئله حکومت ایران نیست

ساختار اجتماعی حوادث در ایران

عادت به فاجعه

هیچ سانحه‌ای، ناگهانی نیست

افزايش بيماری‌های تنفسی کودکان به دليل آلودگی هوا

news-zamaneh — Mon, 10 Dec 2012 14:38:41 +0000

يک پزشک متخصص گوارش و کبد کودکان در ايران از روند رو به افزايش شيوع بيماری‌های تنفسی و گوارشی در بين کودکان اين کشور خبر داد.

به گزارش خبرگزاری دانشجويان ايران (ايسنا)، فريد ايمان‌زاده، دبيرعلمی هشتمين کنگره اورژانس‌ها و بيماری‌های شايع کودکان امروز دوشنبه ۲۰ آذر ۱۳۹۱ در يک نشست خبری گفت: "در پی گسترش آلرژن‌ها و آلودگی هوا شاهد سير صعودی ابتلا به بيماری‌های تنفسی و گوارشی در بين کودکان هستيم."

وی افزود: "آلرژی در کودکان چهار بيماری اصلی گوارش از جمله دردهای شکمی، اسهال، يبوست و ريفلاکس را تشديد می‌کند."

در پی تعطيل شدن ادارات دولتی، دانشگاه‌ها و مدارس شهر تهران در ١٤ و ١۵ آذرماه جاری به دليل افزايش آلودگی هوا و قرار گرفتن هوای شهر تهران در شرايط ناسالم، مرضيه وحيد دستجردی، وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ايران به کودکان، افراد سالمند، افراد دارای بيماری‌های زمينه‌ای نظير بيماری‌های قلبی عروقی و ريوی توصيه کرد که "از ترددهای غيرضرور در سطح خيابان‌ها خودداری کنند."

مهدی نجمی، رئيس واحد بيماری‌های تنفسی وزارت بهداشت ايران: کودکانی که مبتلا به بيماری آسم بودند و بيماری آن‌ها کنترل شده بود در اين هوای آلوده بيماری آن‌ها از حالت کنترل خارج می‌شود و حتی گاهی ممکن است باعث بروز حملات بيماری همانند آسم در آن‌ها شود

به گفته دستجردی، ميزان مراجعه بيماران مبتلا به مشکلات قلبی و ريوی به بيمارستان‌ها ۱۵ درصد افزايش يافته است.

همچنين در روز ١۵ آذرماه ادارات دولتی، دانشگاه‌ها و مدارس شهر مشهد نيز به دليل آلودگی هوا تعطيل اعلام شد.

تارنمای خبرآنلاين به نقل از سازمان هواشناسی ايران نوشت، بر اساس اطلاعات رسيده از ايستگاه‌های سنجش آلودگی هوای شهر تهران، از صبح روز گذشته شهر ری، مناطق ۱۵، ۲۰، يک و هفت آلوده‌ترين هوا را داشتند.

روز گذشته تقريباً تمامی نقاط شهر تهران از نظر وضعيت آلودگی هوا در شرايط ناسالم به‌سر برده بود.

مهدی نجمی، رئيس واحد بيماری‌های تنفسی وزارت بهداشت ايران چند روز پيش در اين زمينه به خبرگزاری کار ايران (ايلنا) گفت: "کودکانی که مبتلا به بيماری آسم بودند و بيماری آن‌ها کنترل شده بود در اين هوای آلوده بيماری آن‌ها از حالت کنترل خارج می‌شود و حتی گاهی ممکن است باعث بروز حملات بيماری همانند آسم در آن‌ها شود."

چند هفته پيش نيز يوسف رشيدی، مديرعامل شرکت کنترل کيفيت هوای تهران گفت: "برپايه گزارش وزارت بهداشت به‌واسطه چند آلاينده تعداد مرگ‌وميرهای ناشی از آلودگی هوای تهران سالانه به چهار تا پنج هزار نفر می‌رسد."

وی با اعلام اين‌که ميزان آزبست در تهران ۵۰ تا ١٠٠ برابر شهرهای پاک است تأکيد کرد: "ميزان بنزن هوای تهران نيز ١٠ برابر حد استاندارد است."

آزبست نام تجاری چندين ماده معدنی است که به شکل وسيع در تهيه لنت ترمز اتومبيل و برخی مصالح ساختمانی به کار می‌روند و يکی از آلاينده‌های هوا است.

کارشناسان می‌گويند پراکنده شدن ذرات آزبست در هوا سبب ايجاد اختلالات تنفسی و ابتلای افراد به بيماری‌های وخيم ريوی می‌شود.

کودکان ایران زیر فشار تحریم

society — Sun, 02 Dec 2012 11:03:49 +0000

پانته‌آ بهرامی - بخش بزرگی از تحریم‌های غرب علیه حکومت ایران بر دوش طبقه محروم و متوسط جامعه ایران سنگینی می‌کند.

کودکان که یک سوم جمعیت ایران را تشکیل می‌دهند، در برابر پیامدهای تحریم‌های موجود مثل بالارفتن قیمت‌ها یا نبود برخی از کالا‌ها آسیب‌پذیر‌تر شده‌اند.

فرهاد مرادی، نویسنده و فعال حقوق کودک از سال ۱۳۸۱ در انجمن حمایت از حقوق کودکان فعال بوده و با پروژه توانمندسازی کودکان در وضعیت دشوار با تأکید بر کودکان کار و خیابان همکاری کرده است. وی درباره تأثیر تحریم‌ها روی کودکان، ابتدا تعریفی از کودک ایده‌آل می‌دهد.

فرهاد مرادی: «کودک ایده‌آل باید تحت حمایت نهادهای اجتماعی، خانواده، آموزش و پرورش و غیره قرار گیرد تا توانایی‌های فردی و اجتماعی‌اش شکوفا شود و به‌عنوان یک شهروند در آینده آماده پذیرش مسئولیت فردی و اجتماعی خود شود. بنابراین هر عاملی که در تقابل این فرایند باشد، به نوعی کودک را در وضعیت دشوار قرار می‌دهد؛ وضعیتی که باعث می‌شود ابعاد رشد جسمی و اجتماعی کودک با تأخیر مواجه شود.

رشد جسمی آشکار‌ترین بخش تأثیرات این تحریم‌ها را نشان می‌دهد. حذف بخشی از مواد غذایی اولیه و اساسی از سبد خیلی از خانواده‌های ایرانی که الان با مسائل معیشتی دست به گریبانند، وضعیت جسمانی کودکان را در معرض خطر قرار داده است. چراکه پروتئین و ویتامین‌ها هستند که رشد جسمانی کودک را تضمین می‌کند. فرضاً شما زمانی را در نظر بگیرید که قیمت گوشت و لبنیات و میوه به صورت جهشی افزایش پیدا می‌کند، منتهی از آن طرف درآمد خانواده‌ها تناسبی با این تورم و با این رشد جهشوار قیمت‌ها ندارد. طبیعی است خانواده‌ها برای مدیریت این وضعیت خیلی از کالاهای اساسی را از سبد خرید خود حذف می‌کنند.

این تحریم‌ها بیشتر از هر گروهی کودکان طبقه محروم جامعه را هدف قرار داده است. یعنی رشد جسمانی کودکان طبقات محروم جامعه را با تأخیر مواجه می‌کند. روزنامه اعتماد مصاحبه‌ای با آقای حسن رضوی، معاون بخش درمانی وزارت بهداشت داشت. وی گفت برای هزینه‌های درمانی و دارویی سال ۹۱ وزارت بهداشت پیشنهاد داده است که ۳۵ تا ۴۰ درصد تعرفه‌ها افزایش پیدا کند. خب چه اتفاقی می‌افتد برای کودکانی که در وضعیت خیلی دشواری قرار دارند یا بیمار هستند؟ طبیعتاً خانواده‌هاشان نمی‌توانند خیلی از این هزینه‌ها را تامین کنند و قطعاً ضربه‌های مهلک فیزیکی به آن‌ها می‌خورد.»

آسیب‌های روانی

به گزارش خبرگزاری مهر دکتر سعید جمال واقفی، دبیر سابق انجمن داروسازان ایران در گفت‌وگویی اظهار داشت، با توجه به اینکه بانک مرکزی ارز مورد نیاز برای واردات شیرخشک را در شش ماه اول امسال به حساب بانک‌های عامل واریز نکرده است، در نتیجه در نیمه دوم سال شاهد بروز کمبود شیرخشک هستیم.

دکتر محمد کاظم پورکاظمی، نایب رئیس مجمع نمایندگان داروسازان ایران و رئیس مجمع داروسازان استان گیلان نیز موضوع کمبود شیرخشک در داروخانه‌ها را تأیید کرد و گفت: «متأسفانه توزیع شیرخشک رژیمی در وضعیت نامطلوبی قرار دارد.»

فرهاد مرادی: رشد جسمی آشکار‌ترین بخش تأثیرات این تحریم‌ها را نشان می‌دهد. حذف بخشی از مواد غذایی اولیه و اساسی از سبد خیلی از خانواده‌های ایرانی که الان با مسائل معیشتی دست به گریبانند، وضعیت جسمانی کودکان را در معرض خطر قرار داده است. چراکه پروتئین و ویتامین‌ها هستند که رشد جسمانی کودک را تضمین می‌کند.

وی با اعلام این موضوع که قیمت برخی از اقلام شیرخشک به دو برابر رسیده است، افزود: «مردم همچنان برای تهیه شیرخشک سرگردان هستند.» پورکاظمی با تأکید بر ضرورت دسترسی آسان کودکان دچار حساسیت به شیر خشک رژیمی اضافه کرد: «این قبیل افراد اگر غذایی غیر از شیرخشک رژیمی بخورند، دچار اسهال و استفراغ می‌شوند.»

به گفته واقفی شیر خشک نان یکی از اقلام شیر خشک‌های مورد تقاضای مردم است که در حال حاضر با کمبود آن در کشور مواجه هستیم. وی با اشاره به سهمیه‌ای بودن برخی اقلام شیر خشک‌ اظهار داشت: «برخی از شیر خشک‌ها سهمیه‌ای هستند و داروخانه‌ها نمی‌توانند هرماه چهار عدد بیشتر به دارنده کارت دریافت شیر خشک تحویل دهند.»

این تنها آسیب‌های جسمی است که به نوزادان وارد می‌شود، اما کودکان و نوجوانانی که والدین خود را در شرایطی نمی‌بینند که نیازهای آن‌ها را بر طرف کنند، با چالش‌های روانی از جمله عدم اعتماد روبه‌رو هستند.

مرادی: «اگر ما فقط خانواده و مدرسه را در نظر بگیریم و تحلیل کنیم، رابطه کودک در حال حاضر با این دو نهاد به صورت مشخص به شدت متزلزل و خشن است. از یک طرف خانواده زیر فشار خردکننده دغدغه‌های اقتصادی و معیشتی‌اش قرار دارد و از سوی دیگر به‌‌همان میزان دیگر توان نقش تربیتی کودک را ندارد.

در واقع باید بگویم پدر و مادری که دیگر توان برطرف کردن و مرتفع کردن نیازهای کودکشان را ندارند، عملاً از نظر کودک اعتباری هم ندارند که بتوانند نقش تربیتی کودک را برعهده بگیرند. کودک دیگر اصلاً به حرف پدر و مادری که نمی‌توانند نیازهای اولیه‌اش را برطرف کنند، گوش نمی‌دهد و آنها را اصلاً به رسمیت نمی‌شناسد. در چنین شرایطی شما در نظر بگیرید پدر یا مادر به چه شکلی باید نقش کنترلی و تربیتی خودشان را داشته باشند و چگونه از اینکه کودک‌شان درگیر با آسیب‌های اجتماعی شوند جلوگیری کنند.

بنابراین در چنین وضعیتی وقتی اعتبار پدر و مادر با چالش مواجه می‌شود، الگوهای خشن‌تری جایگزین می‌شود. یعنی از این به بعد باید شاهد این باشیم که خشونت‌های خانگی افزایش پیدا کند؛ چون خانواده توان و اعتبار خود را از دست می‌دهد و به ناچار برای کنترل کودکان الگوهای خشن‌تری را پیش می‌گیرد. نکته تمایز وضعیت فعلی با گذشته این هست که تا قبل از این ما در تحلیل رفتارهای خشن خانوادگی یا خشونت‌های خانگی که علیه کودکان یا علیه زنان اعمال می‌شد، رد پای آن را بیشتر در طبقات محروم جامعه می‌دیدیم. منتهی از این به بعد با متزلزل شدن وضعیت اقتصادی و عدم امنیت اقتصادی که در جامعه وجود دارد، می‌توان این احتمال را داد که از این به بعد افزایش خشونت‌های خانگی در خانواده‌های طبقات متوسط هم به وجود بیاید.

بعد از اجرای طرح هدفمندی یارانه‌ها و هم اعمال تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران یکی از مسائلی که خیلی بااهمیت است، بالارفتن هزینه‌های تحصیلی است. خانواده‌هایی که با مشکلات اقتصادی دست به گریبان هستند، در چنین وضعیتی برای ادامه بقای خودشان ناچارند صرفه‌جویی کنند. یعنی به نوعی به واسطه حذف هزینه‌های اضافی عقب‌نشینی اقتصادی کنند. ما الان نزدیک به چهار میلیون کودک خارج از چرخه تحصیل داریم.»

چالش با خانواده و مدرسه

چالش بین کودک با نهادهایی مثل خانواده و مدرسه از زمان تحریم‌ها شروع نشده است. این چالش‌ها نتیجه سیاست‌های حکومت در بلندمدت است. رابطه بین کودک با نهادهای خانواده و مدرسه التهاب‌آور بوده، ولی این التهاب گسترش یافته و کیفیت آن تغییر کرده است. تا قبل از این چالش بین کودک و نهادهای حمایتی در بین طبقات محروم بیشتر بود، اما اکنون به شدت گریبان طبقات متوسط را نیز گرفته است.

گروه‌های زیادی از کودکان هستند که اساساً زندگی در خیابان و گذراندن وقت در خیابان برایشان یک سبک زندگی است. یک سبک زندگی غیررسمی که در واقع مقابل سبک زندگی رسمی مدرسه و خانه قرار دارد. یعنی برای فرار از آن محیط در خیابان حضور پیدا می‌کنند. چون آزادی عمل بیشتری دارند و راحت‌تر می‌توانند رفتار کنند و آنجا آزاد‌تر هستند. یعنی در خیابان کمتر آن سرکوب‌ که در خانه و مدرسه هست وجود دارد.

مرادی: «جدا از اینکه در نهادهای مدرسه و آموزش و پرورش کودکان واقعاً از چرخه تحصیل خارج می‌شوند، ولی برای کودکانی هم که در چرخه تحصیل حضور دارند، بحث کیفیت آموزش مطرح است.

آیا این‌ها از کیفیت آموزش معقولی برخوردار هستند؟ این سئوال از این جهت مهم می‌شود که ما می‌بینیم وضعیت معلم‌ها به‌عنوان یک گروه اجتماعی اینقدر دستخوش تغییرات است، این قدر شرایط اقتصادی‌شان بد است که هرازچندگاه اعتراض می‌کنند و طومارهای بلند می‌نویسند. برای مثال معلمان به عنوان کسانی که نزدیک‌ترین رابطه را با دانش‌آموزان دارند، به طور قطع وضعیت زندگیشان روی ارائه خدمات آموزشی که به بچه‌ها می‌دهند تأثیرگذار است. یعنی کیفیت آموزشی زمانی که وضعیت معلم، کیفیت زندگی معلم خوب نباشد، به شدت اُفت می‌کند. بنابراین یک گروه از کودکان به شکلی که گفته شد از چرخه تحصیل خارج شده‌اند و گروه دیگر نیز که در مدرسه حضور دارند، از کیفیت آموزشی برخوردار نیستند.

یعنی آن آموزش نقش چسب اجتماعی را نمی‌تواند در پیوند با کودک بازی کند. به شکلی می‌توان گفت که کودک به این شکل دست تندباد حادثه‌های جامعه سپرده می‌شود. مجموعه این موارد یعنی مسائلی که باعث می‌شود رابطه کودک با خانواده دچار چالش شود، رابطه کودک با نهادهای اجتماعی مثل مدرسه یا دیگر نهادهای حمایتی دچار چالش شود، زمینه درگیرشدن او را با آسیب‌های اجتماعی به‌وجود می‌آورد.

ما الان می‌بینیم آمار کودکان کار و خیابان افزایش یافته است. سن اعتیاد به ۱۳ سالگی و سن فحشا به ۱۴ سالگی کاهش پیدا کرده است. خب این نتیجه همین روند است. نتیجه این است که هیچ نهاد اجتماعی مسئولیت برآورده کردن رشد کودک و حمایت از کودک را برعهده نمی‌گیرد و کودک با آسیب‌های اجتماعی به نوعی درگیر می‌شود.

برای نمونه مثلاً حضور کودکان در خیابان که حضور شماری از آنها را ما می‌توانیم تحت این عنوان تحلیل کنیم که برای فعالیت اقتصادی در خیابان حضور پیدا می‌کنند. ولی گروه‌های زیادی از کودکان هستند که اساساً زندگی در خیابان و گذراندن وقت در خیابان برایشان یک سبک زندگی است. یک سبک زندگی غیررسمی که در واقع مقابل سبک زندگی رسمی مدرسه و خانه قرار دارد. یعنی برای فرار از آن محیط در خیابان حضور پیدا می‌کنند. چون آزادی عمل بیشتری دارند و راحت‌تر می‌توانند رفتار کنند و آنجا آزاد‌تر هستند. یعنی در خیابان کمتر آن سرکوب‌ که در خانه و مدرسه هست وجود دارد.

حال ناگفته هم پیداست که خیابان‌های تهران را اگر در نظر بگیریم، واقعاً ملغمه‌ای هولناک از خشونت و انحراف است. در نظر بگیرید که از خرده جنایتکارهای شهری تا خود پلیس در خیابان‌های تهران دارند خشونت را تولید و بازتولید می‌کنند.

همین چند ماه پیش نزدیک نیمه شعبان بود که یک استوار نیروی انتظامی در محله خزانه تهران از فاصله ۲۰ سانتیمتری بدون هیچ دلیلی شلیک کرد توی صورت یک نوجوان ۱۶ـ ۱۵ ساله. پرونده قتلش هم اصلاً معلوم نیست چه شد و به کجا رسید و اصلاً بررسی نشد. بنابراین وقتی کودک در چنین شرایطی قرار می‌گیرد، با آسیب‌های اجتماعی دست به گریبان است و باید بدانیم که درگیر شدن کودک با این آسیب‌های اجتماعی نتیجه طبیعی سیاست‌هایی است که در سطح کلان در کشور پیگیری می‌شود.»

کنشگران حقوق کودک در زندان

از آنجا که وجود تحریم‌ها، بالارفتن قیمت‌ها، کمبود مواد غذایی و گرانی عمومی باعث نارضایتی مردم شده است، خود نارضایتی و عدم وجود پایگاه مردمی حکومت فضای پلیسی داخل شهرهای بزرگ را تشدید کرده است. این فضای پلیسی نه تنها به دستگیری برخی از فعالان حقوق کودک انجامیده و برخی از آن‌ها امروز در زندان به سر می‌برند، بلکه فضای شهری را برای کودکان و نوجوانان عاری از آرامش کرده است.

دستگاه سیاسی حاکم کار را به جایی رسانده که با کوچک‌ترین تحلیل‌هایی که از سد رسمی عبور می‌کند و ساخت اقتصادی - اجتماعی را نشانه می‌گیرد و ریشه‌یابی مسائل کودکان را در ساختارهای اقتصادی - اجتماعی دنبال می‌کند، برخورد امنیتی می‌شود. به همین دلیل اینهمه از فعالان حقوق کودک در زندان به سر می‌برند. آقای سعید مدنی و خانم نسرین ستوده از این جمله هستند.

مرادی: «دستگاه سیاسی حاکم چه در سطح ملی و چه در سطح بین‌المللی سیاست‌هایی را پیش می‌برد که پایگاه مردمی ندارند و از حمایت مردمی برخوردار نیستند. پس به تناسب وقتی این سیاست‌ها پشتوانه مردمی نداشته باشند، فضای کشور امنیتی می‌شود. تصور کنید شهر تهران چه چهره پلیسی و عبوسی دارد.

در تابستان گشت‌های ارشاد پلیس به بهانه‌های مختلف در شهر حضور پیدا می‌کند؛ به هر بهانه‌ای. یعنی در تابستان به بهانه برخورد با بی‌حجابی، در مقطعی به بهانه ارتقای امنیت اجتماعی یا به قول خودشان «برخورد با اراذل و اوباش» به طور مدام در خیابان حضور دارند و این چهره شهر را عبوس کرده است. در پیوند با همین گشت‌های ارشاد، پلیس در تابستان بیشترین میزان فعالیت‌شان را دارند. واقعاً باید این سئوال مطرح شود که چند درصد از کسانی که گشت‌های ارشاد پلیس دستگیرشان می‌کند یا با آن‌ها برخورد می‌شود و به پایگاه‌های نیروی انتظامی منتقل می‌شوند و ازشان تعهد گرفته می‌شود نوجوان هستند؟ واقعاً این یک سئوال است. چند درصد از کسانی را که گشت ارشاد با آن‌ها برخورد می‌کند، نوجوانان تشکیل می‌دهند؟

مسئله تشدید فضای امنیتی از یک زاویه دیگر هم قابل بحث است. سئوال اصلی این است که در داخل ایران، آیا نهادهای مستقلی که فعالیت می‌کنند، می‌توانند به وضوح مسائل کودکان را مطرح کنند؟ یعنی می‌توانند مسائل و مشکلاتی را که با آن‌ها درگیرند و آسیب‌هایی را که با آن‌ها درگیرند مطرح کنند؟ دستگاه سیاسی حاکم کار را به جایی رسانده که با کوچک‌ترین تحلیل‌هایی که از سد رسمی عبور می‌کند و ساخت اقتصادی - اجتماعی را نشانه می‌گیرد و ریشه‌یابی مسائل کودکان را در ساختارهای اقتصادی - اجتماعی دنبال می‌کند، برخورد امنیتی می‌شود. به همین دلیل اینهمه از فعالان حقوق کودک در زندان به سر می‌برند. آقای سعید مدنی و خانم نسرین ستوده از این جمله هستند.

آقای سعید مدنی از چند سال پیش نسبت به آسیب‌هایی که کودکان با آن‌ها دست به گریبانند، هشدار می‌دادند؛ چه در حوزه بیماری ایدز، چه در حوزه اعتیاد و چه در حوزه فحشا. این‌ها از آن موقع داشتند مشکلات جامعه را بیان می‌کردند، منتهی حکومت با آن‌ها برخوردهای امنیتی کرد و رویه سرکوب‌شان را در پیش گرفت. از این زاویه می‌توان گفت که مسائل کودکان عملاً از سوی نهاد‌های مستقل نمی‌تواند تحلیل شود. موضوع و مشکلات کودکان تنها به دادن آمار در هرسال تقلیل پیدا کرده است و هر نوع تحلیل و ریشه‌یابی مشکلات با برخورد سیاسی سرکوب می‌شود و مجال طرح در داخل ایران نمی‌یابد.»

مرگ سه هزار کودک و نوجوان ايرانی بر اثر تصادف در سال ۹۰

news-zamaneh — Sat, 13 Oct 2012 08:10:19 +0000

يک مقام شهرداری تهران گفت دست کم سه هزار کودک و نوجوان ايرانی در سال ۱۳۹۰ بر اثر تصادف کشته شده‌اند.

به گزارش خبرگزاری کار ايران (ايلنا)، وحيد نوروزی، معاون اجرايی سازمان حمل و نقل و ترافيک شهرداری تهران گفت: "در چنين شرايطی با يک تصميم اشتباه سن معاينه فنی به پنج سال کاهش يافته در صورتی که حتی اگر يک کودک جان خود را بر اثر نقص فنی خودرو از دست دهد، گناه کسانی که اين مصوبه را به تصويب رساندند قابل بخشش نيست."

به گفته وی "حتی يک سرويس مدرسه استاندارد در کشور نداريم و از روی ناچاری مجبوريم دانش‌آموزان را به سرويس‌های موجود بسپاريم و بين دو گزينه بد و بد‌تر، يکی را انتخاب کنيم."

ايران از جمله کشورهای است که آمار مرگ ناشی از تصادفات در آن بالاست. بر اساس آمار، سالانه نزديک به ۲۰ تا ۳۰ هزار نفر در جاده‌های ايران کشته می‌شوند.

بر اساس آمار، سالانه نزديک به ۲۰ تا ۳۰ هزار نفر در جاده‌های ايران کشته می‌شوند

چند ماه پيش عليرضا سليمانی، قائم‌مقام معاون حمل و نقل و ترافيک شهرداری تهران گفت در ايران روزانه پنج کودک هنگام عبور از خيابان بر اثر تصادف کشته می‌شوند.

به گفته وی "از پنج هزار و ۳۲۴ عابر پياده‌ای که در سال ۸۹ بر اثر تصادفات رانندگی در کشور کشته شدند، يک هزار و ۷۱۳ نفر را کودکان زير ۱۰ سال از جمله دانش‌آموزان تشکيل می‌دادند."

همچنین مصطفی پورمحمدی، رئيس سازمان بازرسی ايران چندی پیش گفت آمار سالانه کشته‌شدگان تصادفات جاده‌ای اين کشور مانند آمار کشته‌شدگان جنگ ايران و عراق است.

به گفته وی " در جنگ به‌طور ميانگين هر سال ۳۰ هزار شهيد داشتيم. به عبارت ديگر آمار کشته های جاده‌ای ما الآن مانند کشته‌های جنگ است."

اعتیاد در ایران، سن و جنس نمی‌شناسد

Tue, 26 Jun 2012 11:10:58 +0000

به مناسبت روز جهانی مبارزه با مواد مخدر (۲۶ ژوئن)

ماهک‌نیک‌نهاد

ماهک‌نیک‌نهاد - آمارهای غیر رسمی می‌گویند چهار میلیون نفر از ایرانیان معتادند و هزاران نفر نیز به‌طور تفننی مواد مخدر مصرف می‌کنند. از طرفی پایین آمدن سن اعتیاد نگرانی‌های موجود را درباره شیوع آن بیشتر کرده و تنوع مواد مخدر جدید و تغییر الگوی مصرف آن، در کنار مشخصه‌هایی چون ارزان‌قیمتی و سادگی در دسترسی، پیچیدگی‌های تازه‌ای به آن داده است.

ایران در زمینه تولید، واردات و صادرات مواد مخدر هم آمار نگران‌کننده‌ای دارد. براساس اعلام حسین ذوالفقاری، فرمانده مرزبانی ایران تنها در سه ماه نخست امسال، ۱۴ تن مواد مخدر کشف شده و آخرین آمار ستاد مبارزه با مواد مخدر نشان می‌دهد که هر سال ۶۰۰ تن مواد مخدر در ایران مصرف می‌شود. برخی مسئولان ایران تصریح کرده‌اند که ایران یکی از صادرکنندگان مواد روانگردان است.

محمدباقر ذوالقدر، معاون قوه ‌قضائیه ایران هم در همایش روز جهانی مبارزه با مواد مخدر گفته است که تنها در سال گذشته، ۳۰۰هزار پرونده مرتبط با مواد مخدر در ایران تشکیل شده است. به گفته او، رتبه سوم بیشترین پرونده‌های ‌قضایی در کشور مربوط به موارد مخدر است که آمار این پرونده‌ها در سال ۹۰ نسبت به سال ۸۹ بیش از هفت درصد رشد داشته است.

خبرگزاری مهر به نقل از حمید صارمی، معاون ستاد مبارزه با مواد مخدر ایران گزارش داده است: «بر اساس آمار سال‌های اخیر، دو میلیون معتاد قطعی در کشور وجود دارد و از آنجایی که ۶۰ درصد این افراد متاهل هستند و هرکدام پنج تا شش فرزند دارند بدین‌ترتیب پیش‌بینی می‌شود که ۱۲ میلیون نفر از خانواده و افراد جامعه در معرض تهدیدات اجتماعی بگیرند.»

معاون ستاد مبارزه با مواد مخدر ایران در گفته‌هایش به سیاست‌های رایج در برخورد با آسیب‌های اجتماعی اشاره کرده که عموماً شامل انکار، نفی، سکوت و یا اقرار است؛ در حالی که رویکرد واقع‌بینانه می‌تواند جهت‌گیری درست برای کنترل آسیب‌های اجتماعی ایجاد کند.

معاون فرهنگی و پیشگیری ستاد مبارزه با مواد مخدر گفته است: «اقدامات پیشگیرانه نیازمند توسعه خدمات پیشگیری اجتماعی است به طوری که تاکنون در این حوزه بسیار ضعیف بوده‌ایم.»

کودکان ایرانی و هم‌خانه‌گی با اعتیاد

نگرانی درباره پایین آمدن سن اعتیاد یکی از نگرانی‌های جدی آسیب‌شناسان اجتماعی درباره ایران است. خردادماه امسال، حمید صارمی، معاون ستاد مبارزه با مواد مخدر ایران، اعلام کرد که سن اعتیاد از ۲۳ به ۱۵ سال کاهش پیدا کرده است.

نگرانی درباره پایین آمدن سن اعتیاد یکی از نگرانی‌های جدی آسیب‌شناسان اجتماعی درباره ایران است. خردادماه امسال، حمید صارمی، معاون ستاد مبارزه با مواد مخدر ایران، اعلام کرد که سن اعتیاد از ۲۳ به ۱۵ سال کاهش پیدا کرده است.

براساس گفته حسن موسوی چلک، رئیس انجمن علمی مددکاری اجتماعی ایران نیز «اگر آمار غیر رسمی اعتیاد در کشور را چهار میلیون نفر محاسبه کنیم و حداقل تعداد افراد این خانواده چهارنفر باشد، ۱۶ میلیون نفر به صورت مستقیم با اعتیاد دست و پنجه نرم می‌کنند که از این تعداد حدود دو میلیون کودک با اعتیاد مواجه هستند که معلوم نیست سرنوشت آن‌ها بعد از رفتن به مدرسه با وجود گذشته‌ای که همراه با یک معتاد بوده، چگونه خواهد بود.»‌

زمستان سال گذشته، طا‌ها طاهری، قائم مقام دبیر کل ستاد مبارزه با مواد مخدر بیشترین آمار اعتیاد را در دبیرستان‌های پسرانه اعلام کرد، هرچند گفت اعتیاد در میان دانش‌آموزان دختر محدود‌تر است. او نیم دهم درصد از دانش‌آموزان کشور را گرفتار اعتیاد دانسته بود. این آمار به معنای وجود بیش از شش هزار دانش‌آموز معتاد است. این آمار‌ها در حالی اعلام شده‌اند که وزارت‌ آموزش و پرورش ایران، از اعلام آمار واقعی خودداری می‌کند.

هرچند رئیس انجمن مددکاری ایران نوجوانان را بیش از سایر افراد در معرض اعتیاد می‌داند، اما اخبار و گزارش‌ها از روند رو به گسترش اعتیاد در بین کودکان ایرانی خبر می‌دهند.

اعتیاد زنان، آمار نگران‌کننده

شمار زنان معتاد ایرانی روز به روز بیشتر می‌شود، شاید به‌‌ همان دلایلی که شمار مردان معتاد بیشتر می‌شود و البته به دلایل دیگری که تنها به خود زنان بر‌می‌گردد. مسیر بازگشت از اعتیاد برای زنان و مردان هر دو دشوار است، اما در شرایط مختلف، بازگشت از آن ممکن است برای زنان دشوار‌تر هم باشد؛ هرچند امکانش هست که گاهی جنسیت به کمک زنان برای ترک بیاید.

تحقیقات و اظهارات مراکز رسمی ‌در داخل ایران نشان می‌دهد یکی از عوامل آلودگی به اعتیاد در دختران نسل جدید، این تصور است که حشیش باعث لاغری می‌شود. در نتیجه زنان به مصرف حشیش روی می‌آورند، معتاد می‌شوند و لاغر هم نمی‌شوند. نوع مصرف زنان از مخدر‌ها بیشتر تریاک و از محرک‌ها اکستازی است.

از یک طرف دسترسی به مواد مخدر آسان و همه‌گیر است و از طرف دیگر، شکل و شمایل مواد آنقدر متنوع و رنگارنگ شده است که برای هر سبک زندگی و شخصیتی، ماده مخصوصی هست. بعضی مواد را می‌شود بدون ترس از بو و لو رفتن ابزار، تنها در چند ثانیه مصرف کرد و برای مصرفشان هزار و یک توجیه اجتماعی و بهداشتی پیدا کرد. همه این‌ها باعث شده زنان که قبلاً موانع اجتماعی زیادتری سر راه‌شان بود، زمینه بیشتری برای اعتیاد پیدا کنند.

مدیرکل فرهنگی و پیشگیری ستاد مبارزه با مواد مخدر ایران درباره افزایش تعداد زنان معتاد اعلام کرده که یکی از دلایل اصلی افزایش مصرف موادی مثل شیشه در زنان و دختران، تبلیغات لاغری و شب بیداری است. تحقیقات و اظهارات مراکز رسمی ‌در داخل ایران نشان می‌دهد یکی از عوامل آلودگی به اعتیاد در دختران نسل جدید، این تصور است که حشیش باعث لاغری می‌شود. در نتیجه زنان به مصرف حشیش روی می‌آورند، معتاد می‌شوند و لاغر هم نمی‌شوند. نوع مصرف زنان از مخدر‌ها بیشتر تریاک و از محرک‌ها اکستازی است. هر چند مصرف هروئین هم در نسل زنان جوان به دلیل ارزان و سهل‌الوصول بودن آن و راحتی استفاده‌اش روز‌به‌روز رایج‌تر می‌شود.

البته همه زنانی که از مواد مخدر یا محرک استفاده می‌کنند هدفشان لاغری و خوش‌اندامی ‌نیست. کمپ‌های ترک اعتیاد معمولاً پر از زنان طبقات پایین جامعه است؛ زنان و دخترانی با برچسب‌های فراری و تن‌فروش که معتاد تنها یکی از اسم‌هایشان است. فقر و بی‌سوادی برای آن‌ها فرصتی نگذاشته که به زیبایی هم فکر کنند و محدودیت‌های ارتباطی و فرهنگی نمی‌گذارد با کسی برای مشاوره تماس بگیرند. غیر از این‌ها، شوهر معتاد و پدر یا برادر سوءاستفاده‌گر، در شرایطی بین اجبار و انتخاب ناگزیر، باعث اعتیاد زنان می‌شوند.

قرص‌های آرامبخش، مسکن‌ها، خواب‌آور‌ها و روانگردان‌ها که برای رفع کم‌خوابی، دردهای مزمن و افسردگی مصرف می‌شوند هم محمل دیگری هستند برای اعتیاد زن‌ها که خیلی اوقات از نظر دور می‌مانند.

اعتیاد و تبعیض جنسیتی

مدیر دفتر پیشگیری و درمان اعتیاد سازمان بهزیستی ایران گفته است که ۸۱ درصد از تماس‌گیرندگان با خط ملی مشاوره اعتیاد را زنان و فقط ۱۹ درصد را مردان تشکیل می‌دهند. یکی از دلالت‌های این آمار افزایش تعداد زنان معتاد در جامعه است.

نگاه مرد‌سالار جامعه ایران که سیگار کشیدن را برای زنان نمی‌پسندد، اعتیاد زنان را هم بد‌تر از مردان می‌داند. همین نوع نگاه یک مانع بزرگ است برای درمان اعتیاد زنان. به علاوه، این نگاه باعث می‌شود زنان معتاد از حمایت خانواده و همسر هم محروم شوند و در تنهایی ناشی از طرد جامعه، بیشتر در اعتیاد غرق شوند.

نگاه مرد‌سالار جامعه ایران که سیگار کشیدن را برای زنان نمی‌پسندد، اعتیاد زنان را هم بد‌تر از مردان می‌داند. همین نوع نگاه یک مانع بزرگ است برای درمان اعتیاد زنان. به علاوه، این نگاه باعث می‌شود زنان معتاد از حمایت خانواده و همسر هم محروم شوند و در تنهایی ناشی از طرد جامعه، بیشتر در اعتیاد غرق شوند.

با تبلیغات گسترده و جدی، این موضوع در جامعه تا حدی پذیرفته شده که اعتیاد یک بیماری است. درباره زنان معتاد هنوز این موضوع یک انحراف غیرقابل گذشت تلقی می‌شود. اغلب افراد، اعتیاد زنان را یک انحراف غیراخلاقی می‌دانند نه یک بیماری. نگرش‌های اجتماعی منفی درباره رفتار غیر اخلاقی زنان معتاد، مانع بزرگ درمان اعتیاد آنهاست. تبعیض در مورد زنان حتی در تعداد کمپ‌های اختصاصی برای ترک اعتیاد هم دیده می‌شود و در حال حاضر تنها ۱۲ کمپ ویژه برای ترک اعتیاد زنان در سراسر ایران وجود دارد.

داستان اعتیاد برای زنان پایان ترسناکی دارد. تبعیض‌های جنسیتی عوارض اعتیاد را در زنان شدید‌تر می‌کند. خودکشی، آسیب‌پذیری بالا و عزت نفس پایین در زنان معتاد بسیار بیشتر از مردان معتاد است. زنان معتاد در اثر مصرف مواد مخدر زود‌تر می‌میرند. مصرف بیش از حد و تصادف به دلیل مصرف مواد هم باعث مرگ و میر زنان معتاد می‌شود. اعتیاد آن‌ها را به سمت تن‌فروشی و رابطه‌های خطرناک جنسی می‌کشاند و ایدز، هپاتیت و بیماری‌های مقاربتی، هدیه شومی ‌است که اعتیاد به زنان می‌دهد.

کمبود مراکز ترک اعتیاد

عباسعلی ناصحی، قائم مقام معاون درمان وزیر بهداشت در امور سلامت اجتماعی، از وجود ۱۸۹ مرکز درمان اعتیاد در بخش دولتی و در سطح دانشگاه‌ها خبر داده است. او گفته دو هزار و ۱۶۲ مرکز نیز با مجوز وزارت بهداشت به صورت خصوصی خدمات ترک اعتیاد را ارائه می‌دهند.

در کنار ایجاد مراکر ترک اعتیاد و اجرای طرح‌هایی مانند ادغام خدمات ترک اعتیاد در برنامه پزشک خانواده، به نظر می‌رسد اصلی‌ترین عامل شیوع اعتیاد که‌‌ همان دسترسی آسان مواد مخدر به دلیل ورود آسان و تولید در داخل کشور است، موضوعی است که مسئولان ایرانی تمایلی به ورود و بحت درباره آن ندارند.

بر اساس آمار اعلام شده به وسیله این مقام دولتی، در حال حاضر ۴۷ هزار و ۲۳۳ نفر تحت پوشش مراکز درمان دولتی و ۳۸۵ هزار و ۴۱۷ نفر تحت پوشش مراکز غیر دولتی قرار دارند که عمده این مراکز برای درمان اعتیاد در مواد مخدر فعالیت می‌کنند. او این تعداد مرکز را در سطح کلی کشور کافی می‌داند، هرچند معتقد است در برخی استان‌ها کمبود وجود داشته باشد.

این در حالی است که این تعداد مرکز برای آمار میلیونی معتادان ایران کافی نیست و اگر بنا باشد همین آمار چهار میلیونی درمورد معتادان ملاک قرار داده شود، امکان استفاده از مراکز ترک اعتیاد فعلی، برای آنان تا چند سال ممکن نخواهد بود. کمبود بودجه و نیروی متخصص، دلایلی است که از سوی مسئولان درباره تعداد کم مراکز ترک اعتیاد مطرح می‌شود.

در کنار ایجاد مراکر ترک اعتیاد و اجرای طرح‌هایی مانند ادغام خدمات ترک اعتیاد در برنامه پزشک خانواده، به نظر می‌رسد اصلی‌ترین عامل شیوع اعتیاد که‌‌ همان دسترسی آسان مواد مخدر به دلیل ورود آسان و تولید در داخل کشور است، موضوعی است که مسئولان ایرانی تمایلی به ورود و بحت درباره آن ندارند.

گسترش ممنوعیت‌های تحصیلی ایران برای اتباع افغانی

Maryam — Sat, 02 Jun 2012 21:20:28 +0000

سازمان سنجش آموزش ایران تعدادی از رشته‌های تحصیلی و بیش از ۲۹ استان را برای تحصیل داوطلبان اتباع غیرایرانی ممنوع اعلام کرد.

خبرگزاری مهر امروز شنبه ۱۲ خرداد گزارش داد سازمان سنجش آموزش ایران به دلیل ایجاد تعهدات استخدامی برای جمهوری اسلامی، تعدادی از رشته‌های تحصیلی را برای داوطلبان اتباع غیرایرانی در دو کنکور کار‌شناسی ارشد و دکترای تخصصی سال ۹۱، ممنوع اعلام کرده است.

برپایه “جدول مناطق ممنوعه برای انتخاب محل تحصیل اتباع غیرایرانی" که از سوی سازمان سنجش آموزش ایران منتشر شده، اتباع افغانی، مجاز به انتخاب رشته در سطح استان‌های آذربایجان شرقی، چهارمحال و بختیاری، خراسان شمالی، زنجان، سیستان و بلوچستان، کردستان، کرمانشاه، کهگیلویه و بویراحمد، گیلان، لرستان، مازندران، هرمزگان و همدان نیستند و فقط در دو استان البرزو قم اقامت اتباع غیرایرانی برای ادامه تحصیل بدون مانع اعلام شده است.

برپایه آمارهای رسمی ۳۲ هزار کودک بدون ‌شناسنامه حاصل ۱۲ هزار ازدواج زنان ایرانی با مردان افغان در ایران زندگی می‌کنند.

در استان‌های خراسان شمالی و خراسان جنوبی و کرمان علاوه بر اتباع افغانی اتباع عراقی نیز اجازه انتخاب رشته در مقاطع کار‌شناسی ارشد و دکترای تخصصی را نخواهند داشت.

برپایه این گزارش اتباع غیرایرانی اجازه گزینش رشته‌های تحصیلی مانند فیزیک اتمی، فیزیک (گرایش هسته‌ای)، مهندسی هسته‌ای، مهندسی تسلیحات، مهندسی فناوری اطلاعات (گرایش امنیت اطلاعات، امنیت شبکه، مخابرات امن)، کلیه گرایش‌های مهندسی هوافضا، مهندسی شیمی (گرایش صنایع پالایش، پتروشیمی، شیمیایی، معدنی، گاز، عملیات پتروشیمی)، مهندسی نگهداری هواپیما (هوانوردی، خلبانی، مراقبت پرواز، نمایش و نگهداری هواپیما)، الکترونیک هواپیمایی، مهندسی فرماندهی و کنترل هوایی، تکنیک حوزه‌های نظامی، علوم و فنون هوانوردی، خلبانی هلیکوپ‌تر، مهندسی تعمیر و نگهداری هلیکوپ‌تر، اطلاعات نظامی، اویونیک هواپیما، علوم نظامی، ناوبری و فرماندهی کشتی، مدیریت و کمیسر دریایی را ندارند.

ممنوعیت اسکان و اقامت اتباع خارجی در مرزهای ایران، شامل اردوگاه‌های ویژه اتباع خارجی مستقر در این مناطق و اتباع بیگانه ساکن ایران که با زنان ایرانی ازدواج کرده و ثبت ازدواج آنان به تأیید وزارت کشور رسیده نمی‌شود.

افزون بر این، فرشید یزدانی، فعال حقوق کودک در گفت‌و‌گو با خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) برآورد کرد: "۱۰۰هزار کودک بدون ‌شناسنامه حاصل ازدواج زنان ایرانی با مردان افغان در ایران زندگی می‌کنند."

وی می‌گوید: "برپایه آمارهای رسمی ۳۲ هزار کودک بدون ‌شناسنامه حاصل ۱۲ هزار ازدواج زنان ایرانی با مردان افغان در ایران زندگی می‌کنند."

پیش از این، تقی شفیعی، مدیرکل اتباع خارجی استان مازندران مصوبه اخراج تبعه افغان از این استان را “فرصتی طلایی برای پاک‌سازی استان مازندران از اتباع بیگانه” دانسته و حضور افغان‌ها در مازندران را یک “تهدید” عنوان کرده بود.

برپایه این مصوبه، به تمام شهروندان افغان تا تاریخ سی‌ام خردادماه فرصت داده شده است استان مازندران را ترک کنند.

آمارهای رسمی، از حضور دو تا سه و نیم میلیون مهاجر افغان در ایران خبر می‌دهند. بسیاری از این مهاجران، به دلیل نداشتن کارت اقامت قانونی، از حق کار و استخدام‌های قانونی در ایران محروم‌ هستند.

کشته‌شدن سه کودک در يک برنامه تلويزيونی در ايران

zamaanehnews — Sat, 12 May 2012 02:55:05 +0000

سه کودک ايرانی بر اثر "ازدحام" در يک برنامه تلويزيونی کشته شدند.

به گزارش خبرگزاری مهر، ساعت شش عصر پنج‌شنبه ۲۱ ارديبهشت ۱۳۹۱ پس از اجرای برنامه "خاله شادونه" (مليکا زارعی، مجری برنامه‌های کودکان تلويزيون ايران) در سالن ورزشی شهدای خرم‌دره بر اثر "ازدحام برای خروج" از سالن سه کودک کشته شدند.

نگار صالحی (هفت ساله)، مهدی مولايی(هفت ساله) و بهاره شادمهر(شش ساله) سه کودکی هستند که در اين حادثه کشته شده‌اند. مقام‌های بيمارستانی گفته‌اند اين کودکان دچار "ضربه مغزی" شده بودند.

در همين حال وضعيت يک کودک ديگر که در بيمارستان آيت الله موسوی زنجان بستری شده، وخيم گزارش شده است.

نگار صالحی (هفت ساله)، مهدی مولايی(هفت ساله) و بهاره شادمهر(شش ساله) سه کودکی هستند که در اين حادثه کشته شده‌اند

در اين حادثه هشت کودک نيز مصدوم شده‌اند.

رحيم نوری‌پور، فرماندار خرم‌دره گفته است ظرفيت اين سالن سه هزار نفر بوده ولی بيش از چهار هزار نفر وارد سالن شده‌اند.

وی همچنين از بازداشت تعدادی از عوامل اجرای اين برنامه و از جمله مدير برنامه "خاله شادونه " خبر داده است.

علی‌اکبر ذاکری، تهيه‌کننده برنامه "خاله شادونه" به خبرگزاری دانشجويان ايران (ايسنا) گفته است: "اين مراسم از جمله برنامه‌هايی بود که ربطی به صدا و سيما نداشت و يک شرکت خصوصی با مجری برنامه تماس گرفته بود و ازدحام جمعيت و کم‌بودن فضا، منجر به مرگ سه کودک شد."

وی افزوده است: "اين سالن برای برگزاری مراسم مورد نظر، فضای کافی نداشته و به دليل اينکه دو در خروجی برای خارج شدن کودکان وجود نداشته، اين اتفاق افتاده است."

به گفته ذاکری "اتفاقی که افتاد، اصلاً ربطی به برنامه «خاله شادونه» و صدا وسيما ندارد، يک مراسم خارج از صداوسيما برگزار شده که حتی بدون هماهنگی با تهيه‌کننده و خود صداوسيما بوده است.

ظاهراً برگزارکننده‌های اينگونه برنامه‌ها به خاطر درآمد بيشتر از مکان‌هايی استفاده می‌کنند که ظرفيت لازم را ندارند و باعث چنين اتفاقاتی می‌شوند که تأسف‌بار است."

روزانه پنج کودک ايرانی در خيابان کشته می‌شوند

zamaanehnews — Wed, 18 Apr 2012 02:49:17 +0000

يک مقام شهرداری تهران می‌گويد در ايران روزانه پنج کودک هنگام عبور از خيابان بر اثر تصادف کشته می‌شوند.

به گزارش خبرگزاری شهر، عليرضا سليمانی، قائم مقام معاون حمل و نقل و ترافيک شهرداری تهران روز سه‌شنبه ۲۹ فروردين ۱۳۹۱ گفت: "از پنج هزار و ۳۲۴ عابر پياده‌ای که در سال ۸۹ بر اثر تصادفات رانندگی در کشور کشته شدند، يک هزار و ۷۱۳ نفر را کودکان زير ۱۰ سال از جمله دانش‌آموزان تشکيل می‌دادند."

به گفته وی "يک سوم عابران پياده‌ای که در کشور کشته می‌شوند کودکان زير ۱۰ سال هستند."

قائم مقام معاون حمل و نقل و ترافيک شهرداری تهران: از پنج هزار و ۳۲۴ عابر پياده‌ای که در سال ۸۹ بر اثر تصادفات رانندگی در کشور کشته شدند، يک هزار و ۷۱۳ نفر را کودکان زير ۱۰ سال از جمله دانش‌آموزان تشکيل می‌دادند

بر پايه آمارهای رسمی در ايران هر ۲۴ دقيقه يک نفر بر اثر تصادف کشته می‌شود.

سوانح رانندگی پس از بيماری‌های قلبی‌ و عروقی، دومين عامل مرگ و مير در ايران محسوب می‌شود. اين در حالی است که تصادفات در جهان، ششمين عامل مرگ و مير محسوب می‌‌شود.

بر اساس آمار‌های رسمی، سالانه يک ميليون و ۲۰۰ هزار نفر در جهان، بر اثر تصادفات رانندگی کشته و ۵۰ ميليون نفر مجروح می‌شوند.

به گفته کارشناسان "تراکم بالای خودرو در جاده‌ها، کمبود ظرفيت بزرگراهی، وجود بيش از دو هزار نقطه حادثه‌خيز در جاده‌ها، کمبود خدمات ايمنی و امدادی و فرهنگ نادرست رانندگی" از مهم‌ترين عوامل تصادف در ايران به شمار می‌آيد.

دو مستند کوتاه درباره کودکان مهاجر ایرانی

Thu, 08 Dec 2011 05:55:38 +0000

سارا روشن

سارا روشن - چند روزی‌ست که از جشنواره فیلم مستند "ایدفا" در شهر آمستردام می‌گذرد. این جشنواره یکی از معتبر‌ترین جشنواره‌های فیلم‌های مستند دنیاست. در این جشنواره فیلم‌های مختلفی که در گروه‌های مختلف دسته‌بندی شده‌اند، به نمایش درمی‌آیند. یکی از این گروه‌ها "مستند برای کودکان" است. امسال در این بخش دو فیلم درباره چند کودک مهاجر ایرانی به نمایش در آمد، البته کارگردانان هر دوی این فیلم‌ها غیر ایرانی هستند. یک سوئدی و یک کلمبیایی.

امروز به معرفی این دو فیلم می‌پردازیم و گفت‌وگوهایی داشتیم با هر دو این کارگردانان.
فیلم "ساکت‌ترین"، درباره مریم دختر شش ساله مهاجر ایرانی است که تازه به سوئد آمده است و فیلم "میگروپولیس" مستند- انیمیشنی است درباره چند کودک مهاجر به اسپانیا از جمله محمد و امین.

مریم، ساکت‌ترین شاگرد کلاس

"ساکت‌ترین" مستندی‌ست کوتاه درباره کودکانی که تازه به سوئد آمده‌اند و هنوز زبان سوئدی بلد نیستند. این فیلم که فقط در محیط مدرسه فیلم‌برداری شده است، کنش و واکنش بین بچه‌های پنج - شش ساله را نشان می‌دهد و تلاش آن‌ها برای یادگیری زبان و پیدا کردن دوست در محیط جدید.
شخصیت اصلی این فیلم، مریم دختر شش ساله ایرانی‌ست که تازه چند هفته است به مدرسه مخصوص آموزش زبان و فرهنگ سوئدی وارد شده است. یکی از کارگردانان این فیلم امیلی والگرن، فارغ‌التحصیل هنرهای دراماتیک در استکهلم درباره انتخاب مریم به عنوان شخصیت اصلی فیلم می‌گوید:
امیلی والگرن - ما مریم را انتخاب کردیم چرا که تازه وارد‌ترین بود و اصلا سوئدی صحبت نمی‌کرد ولی شخصیتی بسیار محکم و باجذبه‌ داشت. او هیچ‌وقت نا‌امید نمی‌شد.

کارگردانان این فیلم بعد از ساختن فیلم دیگری که درباره دو دختر روس بود متوجه وجود مدارس مخصوص برای کودکان مهاجر شدند. آن‌ها از دو دختر روس شنیده بودند که ماه‌های اول ورودشان به سوئد با هیچ‌کس حرف نمی‌زدند و بسیار احساس تنهایی می‌کردند.

در "ساکت‌ترین" مریم را می‌بینیم که در لباس زمستانی‌اش به‌سختی روی برف‌ها راه می‌رود، به‌سختی با چند کلمه تلاش می‌کند با معلم و هم‌کلاسی‌هایش که مدت بیشتری در سوئد بوده‌اند، ارتباط برقرار کند. در فیلم صحنه‌هایی هست که بچه‌ها بسیار بی‌رحمانه با هم برخورد می‌کنند و همدیگر را مسخره می‌کنند و آزار می‌دهند. برای بسیاری از تماشاگران جالب بود که چطور این بچه‌ها اینقدر با دوربین راحت بودند.

امیلی والگرن - ما مدت بسیار طولانی را با بچه‌ها گذراندیم و آن‌ها به ما عادت کردند و از طرفی دیگر آن‌ها کارهای مهم‌تری داشتند تا مشغول بودن با ما.

گروه مستند‌ساز بیش از هفت ماه مشغول ساخت فیلم "ساکت‌ترین" بودند. گروه هفته‌های اول با دادن دوربین‌هایی کوچک به بچه‌ها آن‌ها را به حضور دوربین عادت دادند.

این فیلم علاوه بر داستان زیبا و رابطه بی‌پرده و راحت کودکان با هم و با دوربین، از نظر تصویری و رنگ‌آمیزی هم فیلمی بسیار زیبا و دلنشین است.

قرار است مستند "ساکت‌ترین" را هم برای نمایندگان مجلس سوئد به نمایش بگذارند. چرا که در قوانین جدید سوئد این مدارس بسته می‌شوند و آموزش به زبان مادری از وظایف مدارس حذف خواهند شد. دست‌اندرکاران این فیلم امیدوارند با نمایش داستان مریم بتوانند تغییری در تصمیمات مجلس سوئد ایجاد کنند.

بارسلونا، شهر مهاجران

فیلم بعدی، "میگروپولیس" یا "شهر مهاجران" است که داستان چهار کودک مهاجر به شهر بارسلونا اسپانیا را به شکل انیمیشن طراحی کرده است. در این مستند- انیمیشن، بیننده با چهار شخصیت آشنا می‌شود: یک پسر کلمبیایی به شکل میمون، یک دختر اکوادوری به شکل سنجاب و دو پسر ایرانی به شکل گوسفند. این چهار شخصیت با صدای خودشان داستان مهاجرتشان به اسپانیا را تعریف می‌کنند.
کارگردان، کارولینا ویلاراگا و تهیه‌کننده فیلم، کارلس اسکوآرا از دو کشور کلمبیا و مکزیک برای تحصیل به اسپانیا مهاجرت کردند و به همین دلیل به مسئله مهاجرت علاقمند شدند. آن‌ها قبلاً با بچه‌ها کار کرده‌اند.

کارولینا، کارگردان "میگروپولیس" درباره انتخاب شخصیت‌ها می‌گوید:

کارولینا ویلاراگا - یکی از بچه‌ها پسر یکی از دوستانم بود و دو تا پسر ایرانی همسایه یکی دیگر از دوستانم و دختر از اکوادوری را در یکی از خانه‌های محله پیدا کردم. انتخاب این سه کشور‌ها اتفاقی بود: پسر کلمبیایی تازه رسیده بود، دختر اکوادوری از نوزادی آنجا بود و بچه‌های ایرانی داشتند به ایران بر می‌گشتند. دوران تحصیل پدر بچه‌ها تمام شده بود و برمی‌گشتند.

بچه‌ها در این فیلم بسیار راحت و جالب داستان‌هایشان را تعریف می‌کنند. کارگردان با نشان دادن مصاحبه‌ای که با پسر کلمبیایی انجام داده بوده، بچه‌های دیگر را برای مصاحبه آماده کرده بود.
سبک این فیلم مستند- انیمیشن بود، یعنی داستان‌ها واقعی بودند و از زبان خود بچه‌ها ولی شخصیت‌ها و تصاویر انیمیشن شده بودند. تهیه‌کننده فیلم از دلیل انتخاب این سبک می‌گوید:

کارلس اسکوآرا - به غیر از اینکه ما هر دو انیمیشن درس می‌خوانیم، انیمیشن برای ما وسیله‌ای است که با آن چهره بچه‌ها را تغییر بدهیم. چرا که شاید بعضی‌ها به خاطر رنگ پوست یا حالت چهره یا نوع لباس، پیش‌زمنیه فکری داشته باشند؛ و با این روش این پیش‌زمینه از بین می‌رود.

حیواناتی که به جای شخصیت‌ها انتخاب شده‌اند بسیار جالب شیطنت‌ها، خجالت‌ها و شک‌های بچه‌ها را نشان می‌دهند. تهیه‌کننده فیلم، کارلس از روند انتخاب و شکل گیری شخصیت‌ها می‌گوید:
کارلس اسکوآرا - ما با خود بچه‌ها صحبت کردیم و از آن‌ها پرسیدیم که چه حیوانی را دوست دارند و فکر می‌کنند کدام حیوان شخصیت آن‌ها را بهتر نشان می‌دهد. آن‌ها چند تا را نام بردند و با صحبت‌های بیشتر یکی از آن‌ها را انتخاب کردیم.

محمد و امین دو برادر ۱۰ و شش ساله ایرانی قرار است به ایران برگردند. کارولینا از احساس آن‌ها می‌گوید:

کارولینا ویلاراگا - آن‌ها خیلی خوشحال بودند که برمی‌گشتند چرا که در ایران هنوز خیلی دوست داشتند و اینجا هم در فضای خانه بسیار ایرانی زندگی می‌کردند و خیلی هم به ایران سفر می‌کنند و با اینکه اینجا هم دوستان زیادی پیدا کردند و اسپانیایی هم خوب صحبت می‌کنند، ولی از برگشتن به خانواده و دوستانش در ایران بسیار خوشحال هستند.

این فیلم که برای ساخت آن پنج ماه وقت صرف شده است در مسابقه‌ای در کلمبیا جایزه تلویزیون را برده است. قرار است کارگردان و تهیه‌کننده آن با همین موضوع کودکان مهاجر و با همین سبک در ۱۵ قسمت مستند انیمیشن بسازند.

[لینک: مستند "میگروپولیس"]

ایمیل تهیه‌کننده:
sara.mo@radiozamaneh.com

در همین زمینه:
::برنامه‌های رادیویی سارا روشن در رادیو زمانه::

کلیسای کاتولیک و رسوایی‌ جنسی

behnam — Mon, 26 Sep 2011 10:49:31 +0000

هنری مکدونالد

برگردان:

نادیا پارسا

هنری مکدونالد - روحانیون کلیسای کاتولیک در منطقه دونگال ایرلند (Donegal) برای سال‌ها کودکان این منطقه را مورد آزار و اذیت جنسی قرار داده‌اند. انتشار همین اخبار و گزارش‌ها بود که موجب شد منطقه دونگال، تصویر ساده‌ روستایی خود را آرام آرام از دست بدهد.

تحقیقی که هم‌اکنون مراحل نهایی خود را می‌گذراند و در مورد آزار جنسی کودکان از سوی اسقف‌نشین "رافو" است، نتایج خوشایندی را نوید نمی‌دهد. شواهد تازه‌ای هم از شمار قربانیان حلقه موسوم به "متجاوزان ایرلندی‌زبان" به دست آمده است.

شماری از این قربانیان به روزنامه گاردین گفته‌اند: اعضای غیر روحانی کلیسا نیز همانند کشیش‌ها برای سال‌ها به آنان تجاوز کرده‌اند. اینها نکاتی است که انتظار می‌رود در گزارش "رافو" نیز به آن اشاره شود. قربانیان اعتقاد دارند که پلیس در مخفی کردن این ماجرا دست داشته و همین مسئله نیز باعث شده است عاملان به سوءاستفاده‌ از کودکان ادامه دهند.

روایت قربانیان

جان ادنل یکی از همین کودکان است که برای سال‌ها مجبور به مخفی کردن ماجرای خود شده بود. او می‌گوید از زمانی که ۹ سالش بوده، یکی از اعضای غیر روحانی کلیسا در گروه کر به او تجاوز می‌کرده است.

جان می‌گوید: " آن مرد از ۹ تا ۱۵سالگی مرا مورد آزار و اذیت جنسی قرار داد، تا وقتی که من آنقدر بزرگ شدم که متوجه شدم این رفتار اشتباه است. من یتیم بودم و خانواده‌ای مرا به فرزندخواندگی قبول کرده بود. این مسئله باعث شده بود که آن مرد از موقعیت من سوءاستفاده کند، چرا که به نظر می‌رسید نسبت به سایر کودکان همسن و سال خودم از حمایت و ارزش کمتری برخوردارم. او به من در منزل و یا مغازه‌اش تجاوز می‌کرد. این روند از سال ۱۹۶۵ تا ۱۹۷۲ ادامه داشت."

جان می‌گوید در سال ۱۹۷۳ به دفتر پلیس محلی می‌رود تا موضوع تجاوز به خودش را به مقامات پلیس گزارش دهد، اما با واکنش خشونت‌آمیز پلیس مواجه می‌شود. او در ادامه صحبت‌هایش می‌گوید: "پلیس محلی به شدت از من به خاطر این‌که عضو شرافتمندی از کلیسا را به داشتن رابطه جنسی با کودکان متهم کرده‌ام خشمگین شد. افسر پلیس زد توی گوشم و به من گفت که برو گمشو! او هم‌چنین به من گفت که تو یتیمی و به همین دلیل برای حرف‌هایت ارزشی قایل نیستم! از آن زمان به بعد، من هیچ‌ وقت نتوانستم به پلیس اعتماد کنم!"

جان برای سال‌ها این ماجرا را از همگان پنهان می‌کند. چند سال بعد ازدواج می‌کند و تشکیل خانواده می‌دهد، ولی هیچ‌گاه در مورد این موضوع، حتی با آنهایی که دوست‌شان دارد صحبت نمی‌کند. تقریباً در اواخر سال ۱۹۹۰، افشاگری‌هایی در مورد سوءاستفاده‌های جنسی گسترده از کودکان، کلیسای کاتولیک ایرلند را در شوک فرو می‌برد.

در آن زمان جان تصمیم می‌گیرد با آنچه بر او گذشته است بار دیگر مواجه شود. او می‌گوید: "من متوجه شدم آن مردی که در کودکی از من سوءاستفاده می‌کرد همچنان در گروه کر کلیسا فعال است. چیزی که بیشتر باعث عصبانیت من شد این بود که او هنوز با کودکان کار می‌کرد! من به خانه کشیش وقت رفتم و سعی کردم راجع به این موضوع با او صحبت کنم. در آن زمان بالاخره توانستم پلیس را متقاعد کنم که این مرد احضار شود تا سئوالاتی از او بپرسند."

انکار کشیش‌ها و همکاری پلیس

"من تلاش کردم تا کشیش بخش را هم از این ماجرا‌ها مطلع کنم، ولی او حاضر به شنیدن صحبت‌های من نبود و حتی مرا به داخل دفترش راه نمی‌داد. او مدام تکرار می‌کرد: نه... نه... نه، من با تو راجع به این موضوع صحبت نخواهم کرد! او نمی‌خواست چیزی راجع به این موضوع بداند. به خاطر داشته باشید که این ماجرا مربوط به سال ۲۰۰۵ است."

جان می‌گوید در سال ۱۹۷۳ به دفتر پلیس محلی می‌رود تا موضوع تجاوز به خودش را به مقامات پلیس گزارش دهد، اما با واکنش خشونت‌آمیز پلیس مواجه می‌شود. او در ادامه صحبت‌هایش می‌گوید: "پلیس محلی به شدت از من به خاطر این‌که عضو شرافتمندی از کلیسا را به داشتن رابطه جنسی با کودکان متهم کرده‌ام خشمگین شد.

جان ادنل باور دارد قربانیان دیگر این ماجرا نیز آرام آرام جلو خواهند آمد و به‌تدریج تصویری از حلقه‌ای که به‌طور پی‌درپی کودکان را مورد آزار و اذیت جنسی قرار می‌دادند، شکل خواهد گرفت. در حال حاضر پلیس در حال بررسی ادعاهای این افراد است. روزنامه گاردین، گفت‌وگو‌های دیگری هم با افرادی که ادعاهایی مشابه داشتند و معتقدند حلقه‌ای به‌طور مخفیانه و نظام‌مند به آزار و اذیت جنسی کودکان می‌پرداخته انجام داده است.

در تمامی این سال‌هایی که تجاوز به کودکان نادیده گرفته شد، مردان جوانی که در کودکی، چه در داخل و چه در خارج از کلیسا از آنان سوءاستفاده شده بود، یک قهرمان داشتند؛ یک افسر پلیس بازنشسته به نام "مارتین ریج".

مارتین ریج در سال‌های پایانی خدمتش در پلیس، به منطقه "دونگال" آمد و بی‌تفاوتی‌ها و سهل‌انگار‌ی‌های مقامات پلیس محلی نسبت به آزار و اذیت جنسی کودکان به نظرش بسیار آزاردهنده آمد. در نتیجه سکوت خود را شکست و کتابی نوشت که موضوع اصلی آن، تجربه‌های تلخ کودکان در پیوند با آزار جنسی بود.
او عقیده داشت که گزارش "رافو" به سبب فرهنگ پنهان‌کاری حاکم در کلیساهای منطقه به هیچ نتیجه‌ خاصی نخواهد رسید و نیروی پلیسی که در تمامی این سال‌ها در آن خدمت ‌کرده است، در این گزارش مورد انتقاد قرار نخواهد گرفت.

دوسال پیش، گزارش مورفی در خصوص سوءاستفاده گسترده روحانیون از کودکان در دوبلین-بزرگ‌ترین اسقف‌نشین کاتولیک ایرلند- فاش کرد که افسرانی از گارد ارشد با چهارتا از روحانیون بلند‌پایه کلیسا در پنهان کردن موارد زیادی از جرایم جنسی کشیش‌ها، تبانی و همکاری داشته‌اند.

او می‌گوید: "سه نفر به‌طور جداگانه به ۴۵ قربانی تجاوز کرده بودند. از این میان، یکی از آنها کشیش بود و دیگری یک معلم مدرسه. هیچ یک از این ۴۵ قربانی، حاضر نشدند با پلیس صحبت کنند." پرسشی که در این‌جا مطرح می‌شود این است: چرا این افراد به نیروی پلیس محلی اعتماد ندارند؟

جان در ‌‌نهایت تصمیم گرفت به‌رغم فضای ترس و دلهره، در همان دونگال بماند و زندگی کند. این مرد ۵۵ ساله درحالی‌ که در طبیعت زیبا با کوه‌های خیره‌کننده و سواحلی چشم‌نواز قدم می‌زند، می‌گوید: "درسته، این منطقه خیلی زیباست؛ با مناظری خیره‌کننده و دل‌ربا اما می‌توانست از این زیبا‌تر باشد، اگر این‌ها اینجا زندگی نمی‌کردند!"

سایه عفاف بر سر کودکان

Babak M — Mon, 22 Aug 2011 16:11:45 +0000

مهسا صارمی

مهسا صارمی ـ با فاصله‌گیری از تفکری که زنان را در خانه می‌خواست و آن‌ها را تنها مسئول مراقبت از فرزندان خود می‌دانست، بر شمار زنان شاغل افزوده شد و مراکزی برای نگهداری و آموزش کودکان خردسال، تحت عنوان «مهد کودک» و «آمادگی» شکل گرفت تا زنان شاغل بتوانند در ساعت‌های کاری‌شان فرزندان خود را به این مراکز بسپارند.

با شکل‌گیری این مراکز آموزشی، امروزه بیشتر کودکان با رسیدن به سنین سه یا چهارسالگی، برای ساعت‌هایی در روز به مهدکودک‌ها و مراکز آموزشی مناسب سن خود سپرده می‌شوند. به این ترتیب، چه کودکانی که مادر شاغل دارند و چه کودکانی که مادران‌شان خانه‌دار هستند، مدتی از دوران کودکی‌شان را در این مراکز و مهدکودک‌ها می‌گذرانند. کودکان و خردسالان در این کانون‌های آموزشی و اجتماعی، چیزهایی را می‌آموزند که تا سالیان سال در خاطرشان می‌ماند.

امروزه بسیاری از روان‌شناسان، معتقدند که والدین باید کودکان‌شان را پیش از سن ورود به مدارس، به مهدکودک بسپارند، تا فرزندان‌شان با چگونگی برخورد با جامعه و شکل‌گیری ارتباط با دیگران آشنا شوند.
بسیاری از مهد کودک‌ها برای آموزش و پرورش کودکان برنامه‌های خاصی را تنظیم کرده‌اند. مانند آموزش هنرهایی چون سفالگری، نقاشی، نواختن سازهای موسیقی و همچنین آموزش زبان‌های خارجی. هرکدام از این برنامه‌ها بسته به نوع مهد کودک و هزینه‌های آن به شکل‌های متفاوتی اجرا می‌شود.

چندی پیش خبرگزاری فارس یادداشتی را تحت عنوان «پایه‌های سست عفاف در مهدهای كودك» منتشر کرد که در آن به نقد عملکرد و چگونگی آموزش‌ در مهد کودک‌ها در جامعه اسلامی پرداخته بود.
خبرگزاری یادشده، فضای امروز مهد کودک‌ها را فضایی ناامن و همراه با آموزه‌های ناپاک برای کودکان می‌داند که مغز کودکان را از طریق تماشای کارتون‌های خارجی بدون فیلتر و موسیقی مسموم می‌کنند.
در یادداشت «پایه‌های سست عفاف در مهدهای كودك»، نگارنده از دستگاه‌هایی مانند وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان صدا و سیما، نیروی انتظامی، سازمان تبلیغات اسلامی، وزارت آموزش و پرورش، مركز امور زنان و خانواده، ستاد احیای امر به معروف و نهی از منكر، سازمان بهزیستی، قوه قضاییه، سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و نیروی مقاومت بسیج که در پیوند مستقیم با موضوع «حجاب و عفاف» هستند، می‌خواهد که فرهنگ اسلامی و عفاف را در مهد کودک‌ها پیاده‌سازی کنند.

تحمیل حجاب به کودکان

اسلام‌گرایان تندرو، خواستار پیاده‌سازی فرهنگ اسلامی و عفاف در مهد کودک‌ها هستند و می‌خواهند رعایت حجاب در جامعه و کانون‌های اجتماعی کوچک را به کودکان تحمیل کنند حتی اگر کودکانی که به مهدکودک و کودکستان می‌روند، هنوز از نظر احکام اسلامی به سن تکلیف و بلوغ نرسیده باشند.
رضا، پدر «پارمیدا»ی پنج‌ساله، به این دلیل فرزندش را به مهد کودک می‌فرستد که حضور در فضایی بزرگ‌تر از جمع کوچک خانوادگی را تجربه کند. این پدر ۳۳ساله معتقد به این است که هر کودکی باید در پیوند با هم‌نسلانش نخستین قدم‌های زندگی اجتماعی‌اش را بردارد.

رضا در مورد ارتباط رفتارهای پارمیدا با مهد کودک او می‌گوید: «پارمیدا دختری بازیگوش است. همیشه نگران برخورد مربی‌های مهد کودک‌ با پارمیدا بودم. اولین‌بار که او را به مهد کودکی گذاشتم، روز دوم عذرش را خواستند. با او بسیار انضباطی رفتار می‌کردند و نتیجه نداد. برخورد مهد کودک بعدی اما با کودکان عالی بود. این موضوع را از رفتار پارمیدا می‌فهمیدم. مشتاق رفتن به مهد بود و با مربی‌اش رابطه خوبی داشت. روحیه حساس بچه‌ها، باعث می‌شود که رفتار دوستانه و مهربان را به خوبی تشخیص بدهند. جالب است بگویم که بعد از گذشت یک‌سال، پارمیدا هنوز دوست دارد به آن مهد کودک برود... البته گاهی اوقات هر حرفی را که از دوستانش می‌شنید، تکرار می‌کرد. این مسئله چندان جالب نبود، اما در کل رابطه خوبی با مهد برقرار کرده بود. من هم از رفتارهای پارمیدا راضی بودم. آرام‌تر شده بود و کمتر اذیت می‌کرد.»

رضا در مورد برنامه‌های آموزشی مهد کودک پارمیدا ادامه می‌دهد: «خیلی چیزها یاد گرفته بود. برنامه‌های مختلفی داشتند از قبیل سفال‌سازی، نقاشی، یادگیری زبان انگلیسی و شعرخوانی. کلاس‌های موسیقی هم داشتند و اتفاقاً این کلاس‌ها باعث شور و نشاط بچه‌ها شده بود. بچه‌ها یاد می‌گرفتند که چطور شاد باشند و کنار هم به شادی زندگی کنند. بچه‌ها احساسات پاکی دارند و مانند بزرگ‌ترها از زاویه غریزی یا جنسی به هم نگاه نمی‌کنند. برای پارمیدا همان‌قدر که ملیکا عزیز و دوست‌داشتنی بود، امیرحسین هم مهربان و خوب بود. به نظر من تجربه مهد برای پارمیدا، یکی از بهترین دوران زندگی خردسالی‌اش بود. این دوران می‌تواند در آینده کمک خوبی برای همزیستی مسالمت‌آمیز او در فضای مدرسه باشد.»

اسلام‌گرایان افراطی، همواره تلاش می‌کنند محیطی خفقان‌آور برای کودکان فراهم بیاورند و دامنه آزادی آن‌ها را محدود کنند. آن‌ها موسیقی و رقص در محیطی مانند مهد کودک را امری قبیح برای کودکان تلقی می‌کنند. آن‌ها سعی دارند با کلیشه‌سازی جنسیتی، افکار جنسیت محور را از خردسالی برای کودکان جا بیاندازند تا در بزرگسالی به خواست و نظم مورد پسند آن‌ها برسند.

در چنین شرایطی، کودکان می‌آموزند که همدیگر را نه به عنوان انسان بلکه به عنوان هویت‌های جنسی ببینند و از کودکی تفاوت‌های جسمی و جنسی زن و مرد برایشان برجسته شود. به مرور و با تکرار این تفاوت‌ها نیز با تبعیض‌های جنسی بزرگ می‌شوند.

اسلام‌گرایان تندرو از ترس نزدیک‌ شدن کودکان به اطلاعات مورد نیاز جنسی و گرایش به مکتب‌های انسان‌محور، سعی می‌کنند ارزش‌های حاکمیت اسلامی را از بدو ورود کودکان به جامعه به آن‌ها تزریق کنند. بدین‌ترتیب حتی با بازی‌های کودکان مقابله می‌کنند. تاکید پیوسته بر تفاوت‌های جنسی و حساس کردن کودکان به مسائل جنسیت‌محور، ممکن است تاثیرات عمیقی بر پایه‌های تربیتی و روانی و همچنین دگرگونی‌های جسمانی آن‌ها بگذارد.

تضاد بین ارزش‌های حاکم بر خانواده و برخی از آموزه‌هایی که به واسطه مربی‌ها به کودکان تحمیل می‌شود نیز تاثیرات مخربی بر کودک دارد. این تضاد، با گذشت زمان، شخصیت کودک را به شخصیتی دوبعدی تبدیل می‌کند و کودکان میان انتخاب این یادگیری‌ها و کاربرد آن‌ها سردرگم خواهند ماند.

موسیقی و رقص حذف شدنی نیست

دکتر حسام فیروزی، روانکاو و روان‌درمانگر، فراگیری آموزش‌های هنری در مهدکودک‌ها را ضروری می‌داند و می‌گوید: «عصر صنعتی، عصر پولاد و آهن است. سر و صدای بی ‌حد ماشین‌ها در خیابان‌ها برایمان عادی شده است. تنها چیزی که می‌تواند ما را از دچار شدن به زندگی ماشینی و در برابر تکنولوژی‌زدگی حفظ کند، فراگیری هنر است؛ هنری که در مقابل زندگی ماشینی (و البته لازمه این عصر)، بتواند روح‌‌مان را کمی تلطیف کند. مشکل دیگری که گریبان‌گیر بسیاری از ما شده است، عدم برنامه منظم برای ورزش است. اگر ورزش را از ابتدا در ذهن کودک نهادینه کنیم، در آینده به عنوان بخش مهمی از زندگی‌اش به آن خواهد نگریست. حال ترکیب هنر و ورزش که همانا رقص است می‌تواند این مشکل را از کودکی برای کودکان ما مرتفع سازد.»

این روانکاو درباره ضرورت فراگیری موسیقی و رقص و تاثیر آن بر تربیت و شکل‌دهی شخصیت کودکان عنوان می‌کند: «رقصیدن یکی از بهترین راه‌های آوردن فعالیت فیزیکی در زندگی است. حركت‌های ریتمیك شرایطی را برای كودكان ایجاد می‌‌كند تا استعدادشان را برای ورود به مراحل بعدی تحصیلی ارتقا بخشند. به‌عبارتی این نوع حركت‌ها زمینه‌ساز رشد و تكامل مهارت‌های تحصیلی در مراحل بعدی است.

مهارت‌هایی مانند نوشتن دیكته، حساب، خواندن، هجی كردن و بسیاری از مشكلات یادگیری. انجام فعالیت‌های ریتمیک همراه با موسیقی منجر به پیشرفت توانایی‌های حركتی درکودکان می‌شود. در واقع فعالیت‌های حركتی ریتمیک می‌تواند در بهبود هماهنگی و در كل فاكتورهای آمادگی جسمانی، خصوصاً هماهنگی دست و پای كودكان موثر باشد. این فعالیت باعث می‌شود ساختارهایی که مسئول اجرای اعمال حركتی و فرآیندهای پردازش اطلاعات هستند از هماهنگی بهتری برخوردار باشند.»

وی همچنین در مورد تاثیر موسیقی بر احساس و قدرت تمرکز کودکان می‌افزاید: «موسیقی، احساس کودکان را تقویت می‌کند و به آن‌ها قدرت می‌دهد تا تمرکز خود را افزایش و توانایی‌های خود را بروز دهند. بر اساس تحقیقات انجام شده موسیقی حتی قادر است اعتماد به نفس كودكان را افزایش دهد. چرا که با پرداختن به موسیقی، ترس و خجالت را فراموش می‌کنند و توانایی‌های ذهنی و حسی خود را بروز می‌دهند. تقویت مهارت توجه كردن از راه شنیدن، حساسیت كودكان را به محرک‌های شنوایی افزایش می‌دهد و هرچه گوش در تشخیص محرک‌های شنوایی قوی‌تر شود توجه و تمركز نیز افزایش می‌یابد. از طرف دیگر محققان در قلمرو روانشناسی كودک نشان داده‌اند كه حركات موزون در تقویت كنش‌های اجتماعی و روابط بین فردی و قدرت سازگاری با محیط نقش مهمی دارد. موسیقی واجد این قدرت است که انرژی روانی را تبدیل یا جابه‌جا کند و آن را به سمت تعادل سوق دهد. همین‌طور موجب شكوفایی ده‌ها استعداد دیگر می‌شود كه كودک به طور بالقوه در طبیعت و فطرت خویش دارد.»
به عقیده دکتر فیروزی، موسیقی و رقص می‌تواند انسان را از محدوده زمان، زبان، مکان، فرهنگ و تاریخ فراتر ببرد و او را راهی سرزمین‌های بکر کند. به این معنا که موسیقی و رقص می‌تواند انسان را از زندان خویشتن رهایی بخشد.

شادی یک اصل در زندگی کودکان

مهناز، دو پسر دوقلوی شش‌ساله دارد که آن‌ها را خیلی زود به مهد کودک فرستاده است. او از دو و نیم‌سالگی فرزندانش، یعنی از هنگامی که آن‌ها به سن آموزش‌پذیری رسیدند تا به امروز، در روزهای خاصی، از کارش مرخصی می‌گیرد و در منزل نیز به مراقبت و نگهداری از آن‌ها می‌پردازد.

این مادر ۳۵ساله در مورد مناسبات و مراسم مختلف در محیط مهد کودک و تاثیر آن‌ها بر فرزندانش چنین می‌گوید: «با وجود این‌که مهد کودک فرزندانم خوب و برنامه‌های آموزشی آن هم که شامل کلاس‌های نقاشی، موسیقی و ورزش می‌شد، به لحاظ تربیتی و هم به لحاظ پرورش استعدادهای کودکان عالی است، اما برخی روزها در مناسبت‌های خاص ترجیح می‌دهم از کار مرخصی بگیرم و خودم بچه‌ها را در خانه نگهدارم. به طور مثال در مناسبت‌هایی مانند دهه فجر یا دهه ماه محرم، آموزش‌های از پیش تعیین شده‌ای به بچه‌ها داده می‌شود که من با آن‌ها مشکل داشتم و دارم. مثلا در مورد دهه فجر، برای بچه‌ای در سنین دو تا چهارسال که قدرت درک و تصمیم‌گیری ندارد، بیان قسمت‌هایی از تاریخ با دیدگاه‌های ایدئولوژیک خاص، مسئله‌ای نیست که من بتوانم تحمل کنم... به عنوان مثال، در واکنش به اطلاعاتی که کسب کرده بودند مثلاً در مورد شاه، سئوالاتی را از مربی‌های خود می‌پرسیدند که انگار او موجودی شاخ‌دار بوده و آدم‌ها را می‌خورده است. در آن دوره زمانی، من واقعاً احساس می‌کردم فرزندانم دچار مشکل شده‌‌اند و ترسیده‌اند. گویا بچه‌گی‌های ما را تجسم می‌کردند و ما را در آن شرایط تصور می‌کردند. یا به عنوان مثال در دهه محرم، برنامه زنجیرزنی و سینه‌زنی برای بچه‌ها برگزار می‌شود که تا اینجا با مسائل عرفی جامعه ما همراه است اما روایت داستان‌هایی مانند نوزاد شش ماهه‌ای که به طرز وحشتناکی کشته شده و سر پدرش بریده شده است، فرزندان من را آشفته می‌کرد. من ترجیح می‌دهم در مناسبت‌های مذهبی و ایدئولوژیک بچه‌ها را در خانه نگهدارم و نگذارم که در این روزها به مهد کودک بروند.»

مهناز در مورد فضای مهدکودک‌ها می‌گوید: «اگرچه فرزندان من، از سن دو تا شش سالگی برای دوره‌های متفاوت به مهد کودک رفته‌اند، اما من نهایت سعی‌ام را کردم که بچه‌ها را در مهد نگذارم، به این دلیل که حس می‌کنم، قصد دارند کودکان ایرانی را ایدئولوژیک بار بیاورند. من یک روز دیدم که بچه‌ها با سربند سیاه به مهد می‌آیند. پس از نگاه کردن به تقویم متوجه شدم که وفات یکی از امامان به فلان روایت است. کودکان در سنین پایین چه درکی از این مسئله دارند؟ از شهادت و وفات چه می‌فهمند که باید با آنان این‌طور برخورد شود؟ آیا هنگامی که تولد یکی از شخصیت‌های مذهبی است، در مهد کودک برای بچه‌ها جشن و شادی و خنده و نمایش و رقص تدارک دیده می‌شود؟ یا تنها روی همین سیاه‌پوشی‌ها و سینه‌زنی‌‌ها تاکید می‌شود؟ مدام در حال نشان دادن سیاهی‌های زندگی به بچه‌ها هستند.»

مهناز، این مسائل را، بحرانی مهم و ریشه‌ای می‌داند که کودکان در ایران با آن‌ها مواجه هستند. امروزه کودکان، به گذراندن وقت در مهد کودک‌هایی با برنامه‌های شاد و هنری علاقه بیشتری نشان می‌دهند. این کودکان که در وجودشان جز شادی و پاکی نیست و هنوز سال‌ها با یادگیری مباحث جنسی، جنسیتی و سیاسی فاصله دارند، ترجیح می‌دهند به همراه دوستان‌شان فارغ ازجنسیت، در محیطی آرام با برنامه‌های آموزشی به یادگیری زبان، نقاشی و آواز بپردازند. چگونه می‌شود فضایی شاد برای آن‌ها به وجود آورد؟

«مرگ مغزی يک کودک در ايران بر اثر شکنجه»

Sat, 09 Jul 2011 12:24:56 +0000

روزنامه مردم‌سالاری در شماره شنبه ۱۸ تير ۱۳۹۰ از مرگ مغزی يک کودک بر اثر «شکنجه» خبر داده است.

به نوشته مردم‌سالاری، اميرپارسا پاشا پس از تحمل «۲۰ روز شکنجه» روز سه‌شنبه ۱۴ تير ماه دچار مرگ مغزی شد.

شيرين صدرنوری، مددکار انجمن حمايت از حقوق کودکان به خبرگزاری دانشجويان ايران (ايسنا) گفته است اميرپارسا سه‌شنبه شب در حالی که تقريباً فوت شده بود، توسط پدربزرگش به بيمارستان فياض‌بخش منتقل شد.

به گفته وی «آثار شکنجه‌هايی مثل سوختگی با سيخ داغ و سيگار و ضربات کابل و شلنگ بر روی بدن اميرپارسا ديده می‌شود و تمام آلت تناسلی اين کودک سوزانده شده و آسيب ديده است.»

در سال ۱۳۸۸ در ايران ۵۶ درصد کودکان آزارديده دختر و ۴۴ درصد پسران هستند که ۴۴ درصد کودکان توسط پدر، ۱۲ درصد توسط مادر و بقيه توسط آشنايان يا ساير افراد مورد آزار قرار گرفته‌اند

صدرنوری گفت: «مادر اين کودک نيز گفته به اميرپارسا متادون خورانده و مرگ مغزی او می‌تواند در اثر مصرف زياد متادون يا ضربه باشد و پزشکان در حال پی‌گيری هستند.»

اين عضو انجمن حمايت از حقوق کودکان افزوده است: «پدر پارسا سه سال پيش خانه را ترک کرد و ديگر بازنگشت و مادرش هم در خانه‌ای که مرد متأهلی برايش تهيه کرده، با او زندگی می‌کرد.»

مددکار انجمن حمايت از حقوق کودکان گفته است: «مادر پارسا در صحبت‌هايش اظهار کرد تاکنون يکی دو بار شيشه مصرف کرده است و با اظهارات متناقضی گاه آن مرد و گاه خودش را مسبب اين اعمال قلمداد می‌کرد.»

هانيه، نيما و باربد سه کودک دیگری هستند که در چند ماه اخير قربانی کودک‌آزاری در ايران شده‌اند و عکس‌هايی از آن‌ها در رسانه‌ها منتشر شد.

از میان این سه کودک، باربد پس از ۱۸ روز بستری‌شدن در بيمارستان به علت سوختگی شدید درگذشت.

آمارهای منتشر شده از سوی اورژانس اجتماعی (وابسته به سازمان بهزيستی) نشان می‌دهد که در سال ۱۳۸۸ در ايران ۵۶ درصد کودکان آزارديده دختر و ۴۴ درصد پسران هستند که ۴۴ درصد کودکان توسط پدر، ۱۲ درصد توسط مادر و بقيه توسط آشنايان يا ساير افراد مورد آزار قرار گرفته‌اند.

برخی از تحليلگران «فقر، فضای نامساعد خانواده، بروز پديده‌های اجتماعی مانند مهاجرت، بلايای طبيعی و انسانی، اعتياد و بيماری‌های روانی و در مواردی هم مشکلات درسی کودکان» را از شايع‌ترين دلايل کودک‌آزاری از سوی والدين آن‌ها در ايران اعلام می‌کنند.

مطالب ديگر مطبوعات:
جام جم؛ ميراث جهانی بيستون پارک می‌شود
ابتکار؛ مصائب بی‌پايان پيوندی‌ها و دياليزی‌ها

رادیویی که کودکان تهیه می‌‌کنند

Fri, 29 Apr 2011 12:11:07 +0000

شهزاده شمرقندی در گفت‌وگو با دیوید میسون درباره‌‌ی «زنگ تفریح»، رادیو کودکان در افغانستان

شهزاده سمرقندی

شهزاده سمرقندی - در برنامه‏‌ی امروز «با همسایگان» شما را با یک رادیوی تازه آشنا خواهم کرد. رادیویی به نام «زنگ تفریح» که رادیوی کودکان افغانستان است. این رادیو یک هفته‏ است که وب‌‏سایت خود را راه‏‌اندازی کرده و برنامه‏‌های رادیویی‏‌اش را که ۱۰ دقیقه در روز است، از این طریق در دسترس عموم گذاشته است.

دیوید میسون، یکی از مدیران اجرایی این رادیوست که سال‏‌هاست در سازمان غیردولتی «سیرک کوچک سیار» در افغانستان فعال است. دیوید میسون اصلاً دانمارکی است، ولی فارسی را بسیار خوب و روان صحبت می‏‌کند. با او گفت‌‌و‌گویی انجام داده‌‌ام:

این علاقه‏‌ی عمیق به افغانستان در شما چگونه به‏‌وجود آمد؟ و چطور شد که کار با کودکان را انتخاب کردید؟

فکر نمی‌‏کنم هیچ‏‌جایی بهتر از افغانستان می‏توانستم پیدا کنم که با چشمان خودم ببینم و هر روز تجربه کنم که چطور انرژی‌‏های مثبت می‏‌توانند بسیج بشوند و نتایج بسیار خوبی به‏‌بار بیاورند. غرب به آهستگی ساختاری پیدا کرده که از شیوه‏‌ای که موجب شناسایی انرژی‏‌های مثبت، خصوصاً در کودکان می‏‌شود، تا اندازه‏‌ای دور مانده و بیشتر متوجه آکادمیک بودن، اجرای دستورالعمل‌‌ها و تکیه بر علم و دانشی‌‌ست که شاید حتی به بیراهه رفته باشد. در اینجا من و همکارم (Berit Mühlhausen) بریت موهل‌هاوزن و تعداد بسیار زیادی از داوطلبان، این شانس خیلی خوب را داریم که می‏‌توانیم با کودکانی که تجربه‏‌ای از مکاتب و امکاناتی که در غرب هست نداشته‏‌اند، از پایه کار کنیم و بر اساس انرژی‏‌های مثبتی که این کودکان دارند، راهی پیدا کنیم که کودکان آموزش ببینند، خوش باشند و تجربه‏‌ی مثبتی به‏‌دست بیاورند که بعدها طبعاً یک سرمایه‏‌ی خیلی بزرگ روحی - روانی‏ خواهند داشت و می‌‌توانند بر آن اساس زندگی‌‌شان را تشکیل بدهند.

سال‏‌هاست با همین برنامه‌‏ها‏ی آموزشی‏ که در افغانستان دارید، با کودکان همکاری می‏‌کنید. در فیس‏‌بوک و اینترنت هم بسیار فعال هستید و تلاش می‏کنید برنامه‏ها و کارهایتان را تبلیغ کنید و همکاران دیگر را به این‌کار تشویق کنید. اما ایده‏‌ی رادیو از کجا شروع شد؟

این ششمین سال است که رادیوی ما در این‌‏جا فعالیت می‏‌کند؛ البته داخل مرکز ما و برای کودکانی که اینجا هستند. اما این اولین بار است که ما از هفته‏ی گذشته این رادیو را از چهاردیواری مرکزی که اینجا داریم بیرون کشیده‏‌ایم و اجازه داده‏‌ایم تمام مردم دنیا ‏‏آن را بشنوند.

کودکانی را که صدای‌‏شان را در برنامه‏‌های رادیویی‏‌ای که روی اینترنت موجود هستند می‏‌شنویم، چطور انتخاب کرده‏‌اید؟ استعدادهای ‏آن‏‌ها را از چه طریقی کشف کرده‏‌اید؟ با این کودکان از قبل همکاری داشتید؟ یا پدرو مادرها آن‏ها را به شما معرفی کرده‏‌اند؟

فعالیت‌‏های سازمان ما در ۹ سال گذشته بسیار زیاد بوده است و در ۲۸ ولایت افغانستان، برای جمعاً دو میلیون کودکان افغان، در مکاتب و مدارس کشور برنامه‏ها و نمایش‏هایی برگزار کرده‏ایم. کلاً کار ما شناخته شده است و خود این کودکان به ما مراجعه می‏کنند. خصوصاً در زمستان که ۴۰۰ کودک به اینجا می‏‏آیند، در ۵۰ کلاس مختلف شرکت می‏کنند و انواع مختلف هنرها را یاد می‏گیرند. در پایان زمستان، کودکانی که استعداد دارند و علاقه‏ی بیشتری نشان می‏دهند، در اینجا می‏مانند و به جمع ۱۲۰ نفری که گروه اصلی هنرمندان ما را تشکیل می‏دهد، می‏پیوندند. این ۱۲۰ نفر کسانی هستند که هر کدام در رشته‏‏هایی مانند ترانه، آکروبات، ساختن رادیو و دیگر هنرها شرکت دارند و علاوه بر این بسیار استعداد دارند. آنها در اینجا یاد می‏گیرند که عملاً چه کاری را انجام بدهند. خصوصیتی که کار ما دارد، این است که ما بزرگان از تجربه‏ی خود استفاده می‏کنیم و برای آن‏ها امکانات رشد ایجاد می‏کنیم، ولی برنامه‏ها را به کودکان دیکته نمی‏کنیم که بگوییم شما اینطور بگو و یا از روی این کاغذ بخوان. کار ما این است که این‏ها بازی می‏کنند و استعداد و ذوق و شوق و تخیل خود را به‏کار می‏گیرند و برنامه‏های رادیو را خلق می‏کنند.

گفتید این رادیوی شما شش سال است که فعالیت می‏کند، اما تازه روی اینترنت آمده. شش سال پیش نیز برنامه‏ی خود را با عنوان «زنگ تفریح» شروع کردید یا این‏که عنوان دیگری داشت؟

شاید نام نهادن این برنامه‏‌ی ما به عنوان برنامه‏‌ی رادیویی در ابتدا صحیح نباشد. چون شش سال پیش، رادیوی ما در دسترس همگان قرار نداشت؛ رادیویی بود که ۳۰۰-۴۰۰ نفری که در اینجا بودند، آن را می‌‏شنیدند. برای اینکه رادیو بود، ولی بردکاست نداشت. نام «زنگ تفریح» را بر اساس فعالیت‏های تازه‌ای که اخیراً در افغانستان شروع کرد‏ه‏ایم و این فعالیت‌ها بیشتر متوجه زنگ تفریح در مدارس افغانستان است، انتخاب کرده‌ایم. با همین نام یک مجله‏ی کودکان هم منتشر می‌کنیم. کارهای انتشار این مجله را هم مانند رادیو، از طراحی تا ویرایش با برنامه‏های کامپیوتری، خود بچه‏ها از سنین کوچک انجام می‏دهند.

برنامه‌‏های شما، هم عکس‌‏هایی که منتشر می‏کنید و هم ویدئو کلیپ‏‌هایی که در برنامه‏ی سیرک سیارتان روی اینترنت گذاشته‏اید، چهره‏‏ی شادترین کودکان افغان را نشان می‏دهند. برعکس آن‏چه ما در رسانه‏های دیگر و در خبرها می‏بینیم که کودکان یا کشته شده‏اند، یا زخمی‏اند و یا اسلحه به‏دست دارند. آیا برنامه‏هایتان، تصویرهای زیبایی که از کودکان افغان دارید را در داخل افغانستان، با رسانه‏های محلی هم در میان می‏گذارید؟ در آنجا منتشر می‏شوند یا محدود می‏شوند به همان ۱۲۰ کودکی که گفتید در سازمان‏تان دارید؟

این ۱۲۰ کودکی که ما در اینجا داریم، اگرچه خودشان هنرمندهای فوق‏العاده قوی‏ای هستند و حتی هنرنمایی‏هایی هم در کشورهای خارجی داشته‏اند، ولی آن‏ها بیشتر وسیله‏ای هستند که خوشی، زیبایی و طرز تلقی مثبت از زندگی را به بچه‏های دیگر، و نه تنها به بچه‏های دیگر، بلکه به بزرگسالان هم معرفی کنند و به همه نشان بدهند که می‏توانند خوب باشند…

از چه راهی؟ از طریق رسانه‏های محلی، رادیو تلویزیون و یا راه‏های دیگری را هم در نظر دارید؟

این بچه‏ها هر هفته سه نمایش دارند. به این معنا که در کابل به‏طور متوسط هر هفته، هفت، هشت هزار شاگردهای مدارس، به‏طور زنده، نمایش‏های ۱۰-۱۵ نفر از این دخترها و پسرها را در مدارس مختلف می‏بینند. این نمایش‏ها شامل ترانه، آکروبات و اجزای بسیار دیگری هستند. این برنامه‏ها در هرات و ولایات دیگر هم اجرا می‏شوند. در کنار این نمایش‌ها، هنرمندان بزرگسال نیز در استان‏های دوردست، در پشت‏ کوه‏ها و جاهای دیگر برنامه‏هایی اجرا می‏کنند. در کنار این نمایش‏ها که تا به‏حال دومیلیون کودک افغان به‏طور زنده آن‏ها را دیده‏اند، کارگاه‏های آموزشی نیز برای آموزگاران و دانش‏آموزان درست کرده‏ایم که عملاً نقاشی و زیباسازی مدارس را یاد بگیرند.گرچه فعالیت‏های ما نسبتاً زیاد بوده، ولی در رسانه‏ها مطرح نشده‏ایم. برای این‏که رسانه‏ها بیشتر جنبه‏ی تجارتی در افغانستان دارند، ولی کاری که ما انجام می‏دهیم، غیرانتفاعی است و اگر حتی بهترین برنامه را برای تلویزیون یا رادیو ارائه کنیم و بگوییم که آن را صرفاً به‏خاطر کودکان افغانستان نمایش بدهید، از ما پول می‏خواهند. برای اینکه رادیو و تلویزیون در افغانستان، جنبه‏ی تجاری دارد.

آیا بودجه‏‌ی خاصی برای کارهای‏‌تان دارید؟ از کجا کمک می‏‌گیرید؟

ما در چهارچوب تضمین ارتقای توانایی‏‌های تعلیمی و تربیتی افغان‌‏ها، چه هنری و چه آموزشی و پرورشی، از کشورهای مختلف کمک می‏‌گیریم. در کنار آن، پروژه‏‌هایی برای سازمان ملل داریم. در این پروژه‌‌ها برای مثال، به کودکان در باره‌‌‏‏ی مین‌‏‌های زمینی و خطرات آن و اینکه چگونه از جان خودشان در برابر آن محافظت کنند، آموزش داده می‏‌شود. در این جهت، در حین یک برنامه‏ی یک ساعته، این موضوع را با سرود، ترانه، شعر و یا سیرک، به شکل بسیار خوشایند به کودکان می‏فهمانیم که طی آن، آن‏ها هم از برنامه‏ها لذت می‏برند و هم اینکه به‏طور دقیق، از موضوع مورد نظر آگاهی پیدا می‏کنند؛ موضوعاتی مانند خطرات مین، مالاریا و یا مسائل بهداشتی دیگر که به سلامتی آن‏ها ارتباط دارد. این موضوعات که بسیار برای کودکان افغانستان مهم است، به صورت بسیار زیبا، هنری و خوشایند به آن‏ها معرفی می‏شوند. مؤسسات یا سازمان‏هایی که بودجه‏ای برای این کارها دارند، مخارج این فعالیت‏ها را تأمین می‏کنند. همان‏طور که می‏دانید در افغانستان مین‏های زمینی زیادی کاشته شده‏اند که موجب کشته شدن کودکانی می‏شود که در حال بازی هستند و مثلاً دارند فوتبال بازی می‏کنند. یکی از پروژه‏های ما با همکاری سازمان ملل در زمینه‏ی آگاه‏سازی کودکان از این مین‏ها و خطرات آن است.

در همین زمینه:

::رادیو زنگ تفریح::
::سیرک کوچک سیار::