سراج الدین میردامادی

همه رهبر را مسئول می‌دانند

politics — Tue, 09 Oct 2012 15:40:44 +0000

گفت‌وگوی سراج الدین میردامادی با احسان مهرابی، خبرنگار

سراج الدین میردامادی − علی مطهری، نماینده‌ی اصول‌گرای منتقد دولت، در مصاحبه‌ای با هفته‌نامه‌ی "نگاه پنجشنبه"، از مواضع اخیر محمود احمدی‌نژاد پیرامون آزادی بیان و مطبوعات دفاع کرد و در ضمن گفت که رییس جمهور ایران، پیش از این، دوبار درخواست رفع حصر آقایان موسوی و کروبی را داده است.

این اظهارات به دلیل کنفرانس مطبوعاتی اخیر محمود احمدی نژاد، که در آن رئیس جمهوری اسلامی انتقادات تندی را متوجه رقبای اصولگرای خود در مجلس و قوه قضائیه نموده بود، توجه‌برانگیز بوده است. سخنان اخیر احمدی‌نژاد در راستای این گرایش عمومی بوده که رهبری رژیم مسئول وضعیت فعلی دانسته شود، گرایشی که در میان اصول‌گرایان نیز جلوه‌گر شده است، از جمله در مواضع علی مطهری.

● گفت‌وگو با احسان مهرابی

درباره گفته‌های علی مطهری و سخنان اخیر احمدی‌نژاد با احسان مهرابی، روزنامه‌نگار، مصاحبه کرده‌ام.
او ابتدا درباره این گفته‌ها توضیح می‌دهد:

احسان مهرابی: آقای مطهری اشاره کردند به عمل‌کرد دولت در زمینه‌ی دفاع از آزادی بیان و اشاره داشتند که فضای آزادی بیان در دولت دهم، به نسبت دولت نهم، کاهش پیدا کرده است. البته ایشان یاد‌آور شدند که بخشی از اقداماتی که رخ داده خارج از اراده‌ی دولت بوده و به طور مثال اشاره کردند که از یک منبع موثق شنیده‌اند که آقای احمدی‌نژاد دوبار درخواست رفع حصر آقایان کروبی و موسوی را کرده بودند.

ولی باز آقای مطهری معتقد بودند که رییس جمهور به عنوان رییس شورای عالی امنیت ملی در زمینه‌های بسیاری می‌توانستند از آزادی مطبوعات و آزادی بیان دفاع کنند که این کار را نکرده‌اند. اشاره‌ی آقای مطهری به این موضوع است که آقای احمدی‌نژاد زمانی به فکر دفاع از آزادی بیان افتادند که دوستان خودشان تحت فشار قرار گرفتند و نمونه‌اش هم موضوع آقای جوانفکر است.

احسان مهرابی:
«اگر مروری داشته باشیم بر مواضع آقای احمدی‌نژاد در سال ۸۸ و همین‌طور مواضع مخالفان، می‌بینیم در ماه‌های اول مواضع مخالفان به سمت شخص آقای احمدی‌نژاد است و بیشترین انتقادات به ایشان وارد می‌شود. ولی بعدها مشخص می‌شود که خود رهبری به طور مستقیم وارد عرصه می‌شوند و در واقع، همان‌طور که خیلی از اصول‌گرایان هم می‌گویند، این مقاومت رهبری است که باعث می‌شود فضا بسته‌تر شود و اعتراض به تقلب و یا تخلفات در انتخابات از سوی نظام پذیرفته نشود و نسبت به آن‌ها هیچ اقدامی انجام نگیرد.
بنابراین ما در ماه‌های دوم، سوم اعتراضات پس از انتخابات می‌بینیم که عملاً سمت اعتراض‌ها به سمت خود رهبری نشانه گرفته می‌شود و معترضان متوجه می‌شوند که این رهبری است که اجازه‌ی این تغییرات و اجازه‌ی اصلاح در شرایط را نمی‌دهد و به طور مثال، از روز قدس یا سیزده آبان، می‌بینیم که دیگر سمت و سوی انتقادات متوجه شخص رهبری شده است.»

آقای مطهری هم‌چنین اشاره‌ای داشتند به دخالت‌های دیگری که از بخش‌های دیگر انجام شده و به طور مثال، به صحبت‌های آقای جعفری فرمانده‌ی سپاه، در باره‌ی حضور اصلاح‌طلبان اشاره کردند که آقای مطهری معتقد بودند آقای جعفری نباید وارد این حوزه‌ها بشوند و می‌گفتند به ایشان ارتباطی ندارد و حضور سپاه در سیاست فسادآور است و موجب تفرقه می‌شود.

از سوی دیگر، آقای مطهری انتقاد داشتند نسبت به عمل‌کرد دولت در بحث مبارزه با حجاب. البته ایشان در گذشته هم نسبت به این عمل‌کرد دولت منتقد بودند و معتقدند این عمل‌کرد از دولت آقای احمدی‌نژاد پذیرفتنی نیست، خصوصاً دولتی که بر خلاف دولت آقای خاتمی که ادعای اصلاح‌طلبی داشت، مدعی اصول‌گرایی است، ولی در زمینه‌ی حجاب مانند دولت آقای خاتمی رفتار کرده است.

اگر انتقادات آقای مطهری به دولت را در گذشته، کنار صحبت‌های ایشان در این مصاحبه بگذاریم، به نظرتان نمی‌رسد که آقای مطهری به عنوان یک چهره‌ی اصول‌گرای منتقد دولت، کمی تغییر موضع داشته؟

این تغییر موضع شاید از آنجا ناشی می‌شود که مواضع آقای احمدی‌نژاد تا حدودی تغییر کرده است. یعنی آقای احمدی‌نژاد به حوزه‌هایی وارد شده‌اند که قبلاً ورود نمی‌کردند و انتقادهایی را نسبت به برخی نهادها داشتند که در دوره‌ای حامی آقای احمدی‌نژاد بودند و حتی باعث رأی آوردن وی شدند. ولی در حال حاضر آقای احمدی‌نژاد از آن‌ها انتقاد می‌کند.

می‌توان گفت که مواضع آقای مطهری شاید مانند گذشته باشد و این تغییر مواضع آقای احمدی‌نژاد است که باعث شده آقای مطهری با بخش‌هایی از مواضع آقای احمدی‌نژاد موافق باشند. حتی آقای مطهری مطرح کرده بودند که بخشی از حرف‌هایی که آقای احمدی‌نژاد در حال حاضر می‌زنند، مطالبی بوده که اصلاح‌طلبان در هفت سال گذشته طرح کرده‌اند و الان آقای احمدی‌نژاد به حرف‌های اصلاح‌طلبان در هفت سال گذشته رسیده‌اند.

این تغییر مواضع آقای احمدی‌نژاد ممکن است از سوی دیگر باعث انتقاد دیگر اصول‌گرایان بشود و بخشی از حامیان اصلی ایشان را نسبت به ایشان منتقد کند. ما در موضع مخالف آقای مطهری در مجلس که نسبت به آقای احمدی‌نژاد منتقد بودند، فراکسیون "انقلاب اسلامی" یا بخشی از "جبهه‌ی پایداری" را داشتیم که در تمام زمینه‌ها از دولت دفاع صددرصدی می‌کردند و جزو طیف‌های افراطی اصول‌گرایان بودند؛ چهره‌های مانند آقای کوچک‌زاده، آقای رسایی، آقای حسینیان و عملاً با توجه به انتقادهایی که آقای احمدی‌نژاد از سپاه و قوه‌ی قضاییه داشتند، در آینده ممکن است به منتقدین جدی آقای احمدی‌نژاد تبدیل بشوند.

به طور کلی، می‌توان گفت که مواضع جدید آقای احمدی‌نژاد و حملاتی که به سپاه، قوه‌ی قضاییه و نهادهای زیر نظر رهبری داشته‌اند، ممکن است بخشی از آرایش اصول‌گرایان را تغییر بدهد و در صف موافقان و مخالفان ایشان در جبهه‌ی اصول‌گرایان، تغییرات کلی به وجود بیاورد.

درست سؤال هم همین‌جاست که اگر آقای احمدی‌نژاد، در آن مصاحبه به ویژه به تعطیل شدن روزنامه‌ی شرق انتقاد کرد و هم‌چنین درخواست بازدید از زندان اوین را داشت، آیا به نظر نمی‌رسد که چرخش مواضع آقای احمدی‌نژاد به گونه‌ای است که با توجه به شکافی که با رهبری پیدا کرده، به نوعی، تقصیر برخی از معضلات و مشکلات را به گردن رهبری نظام می‌اندازد؟

به هرحال ممکن است آقای احمدی‌نژاد از رهبری به صراحت نام نبرده باشند، ولی حداقلش این است که ایشان در روند فعلی، بخش عمده‌ای از مشکلات را به گردن نهادهای زیر نظر رهبری می‌اندازد و حتی در بخش‌های دیگری هم که صراحتاً اسم رهبری یا نهادهای زیر نظر رهبری را نمی‌برد، به مواضع آن‌ها اشاره دارد.

یعنی در حالی‌که طرفداران رهبری سعی می‌کنند نشان بدهند که تحریم‌ها هیچ اثری بر وضعیت فعلی کشور نداشته، آقای احمدی‌نژاد به صراحت اعلام می‌کنند که تحریم‌ها باعث شرایط فعلی شده و تا حدی این موضع آقای احمدی‌نژاد هم طبیعی است. چون اگر ایشان بخواهند بپذیرند که تحریم‌ها هیچ تأثیری بر روند فعلی کشور نگذاشته است، طبیعتاً مدیریت دولت خودشان زیر سئؤال می‌رود و این حرفی است که اصول‌گرایان دیگر می‌زنند. یعنی آن‌ها می‌گویند تحریم‌ها تأثیر نداشته و مدیریت دولت بوده که کار را به اینجا رسانده است.

بنابراین آقای احمدی‌نژاد برای دفاع از دولت خودشان هم که شده، مجبورند این را بپذیرند که تحریم‌ها تأثیر خیلی زیادی بر فضای اقتصادی کشور داشته است.

از سوی دیگر، آقای احمدی‌نژاد در پایان دوره‌شان با شرایطی مواجه شده‌اند که قبلاً دامن دیگران را گرفته بود و الان گریبان‌گیر ایشان شده است؛ و آن هم دخالت قوه‌ی قضاییه در مواردی مانند بحث مطبوعات است که در نهایت به بازداشت آقای جوانفکر منجر شده است. از سوی دیگر، آقای احمدی‌نژاد حامیانی داشتند که در حال حاضر به منتقدان ایشان تبدیل شده‌اند و با توجه به فضای انتخابات ریاست جمهوری، انتقادات از آقای احمدی‌نژاد می‌تواند بیشتر بشود. به هرحال، خبرگزاری سپاه که آقای احمدی‌نژاد انتقاد زیادی نسبت به آن کرده‌اند، عملاً از حامیان آقای احمدی‌نژاد بوده است.

آقای احمدی‌نژاد می‌دانند که وقتی زمزمه‌ی انتخابات ریاست جمهوری مطرح بشود، اصول‌گرایانی که قصد موفقیت در این انتخابات را دارند، نه تنها از دولت ایشان حمایت نخواهند کرد، بلکه انتقادات شدیدی را نثار دولت خواهند کرد و همه‌ی اصول‌گرایان احتمالاً در این روند سهیم خواهند بود.

بنابراین آقای احمدی‌نژاد احتمالاً تصمیم به یک حمله‌ی پیش‌دستانه گرفته‌اند و به این ترتیب با حملاتی که ایشان کرده‌اند، عملاً دیگر اصول‌گرایان هر صحبتی که در باره‌ی دولت داشته باشند یا هر اقدامی که از این به بعد انجام بدهند، به نوعی انتقام‌جویی از سخنان آقای احمدی‌نژاد تعبیر خواهد شد و به همین دلیل سعی خواهند کرد در این زمینه با احتیاط بیشتری رفتار کنند. نمونه‌ی آن جلسه‌ی امروز مجلس بود که به نسبت انتقادات گسترده‌ای که آقای احمدی‌نژاد مطرح کردند، ما شاهد نبودیم که مجلس خیلی واکنش جدی‌ای داشته باشد.

بنابراین می‌توان گفت آقای احمدی‌نژاد بار دیگر به جای این‌که بخواهند دفاع کنند، حمله‌‌ی پیش‌دستانه‌ای کردند تا از الان زمینه‌ی انتقاد از دولت در انتخابات ریاست جمهوری آینده را بگیرند.

در همین صحبت‌ها هم آقای مطهری مدعی شدند که آقای احمدی‌نژاد دو بار درخواست رفع حصر خانگی آقایان کروبی، موسوی و خانم رهنورد را داده‌اند. با توجه به این‌که آقای احمدی‌نژاد رییس شورای امنیت ملی است، چطور ممکن است چنین درخواستی داده شده باشد و مورد موافقت قرار گرفته نشده باشد؟ آیا به نظر نمی‌رسد که چنین سخنی می‌خواهد انگشت اتهام این حصر را متوجه رهبر نظام کند؟

اگر مروری داشته باشیم بر مواضع آقای احمدی‌نژاد در سال ۸۸ و همین‌طور مواضع مخالفان، می‌بینیم در ماه‌های اول مواضع مخالفان به سمت شخص آقای احمدی‌نژاد است و بیشترین انتقادات به ایشان وارد می‌شود. ولی بعدها مشخص می‌شود که خود رهبری به طور مستقیم وارد عرصه می‌شوند و در واقع، همان‌طور که خیلی از اصول‌گرایان هم می‌گویند، این مقاومت رهبری است که باعث می‌شود فضا بسته‌تر شود و اعتراض به تقلب و یا تخلفات در انتخابات از سوی نظام پذیرفته نشود و نسبت به آن‌ها هیچ اقدامی انجام نگیرد.

بنابراین ما در ماه‌های دوم، سوم اعتراضات پس از انتخابات می‌بینیم که عملاً سمت اعتراض‌ها به سمت خود رهبری نشانه گرفته می‌شود و معترضان متوجه می‌شوند که این رهبری است که اجازه‌ی این تغییرات و اجازه‌ی اصلاح در شرایط را نمی‌دهد و به طور مثال، از روز قدس یا سیزده آبان، می‌بینیم که دیگر سمت و سوی انتقادات متوجه شخص رهبری شده است.

از آن تاریخ هم، خود آقای احمدی‌نژاد با توجه به درک این موضوع، در مقابل معترضان انتخابات، کم‌تر موضعی می‌گیرند و حتی این باعث شد که رسانه‌های اصول‌گرا نسبت به این امر انتقاد کنند و مطرح کنند که آقای احمدی‌نژاد ساکت‌ترین فرد در برابر اعتراضات انتخابایت بوده که آن‌ها تعبیر "فتنه" را برای آن به کار بردند. از آن به بعد هم ما دیدیم که آقای احمدی‌نژاد و اطرافیان‌شان به گستردگی اطرافیان رهبری در برابر مخالفان انتخابات سال ۸۸ واکنش نداشتند و بعید نیست به این دلیل که این وضعیت از چشم آقای احمدی‌نژاد دیده می‌شد، ایشان این درخواست را داده باشد.

به هرحال آقای احمدی‌نژاد مصاحبه‌های خارجی داشتند، به امریکا سفر می‌کردند و همیشه این سئوال در باره‌ی وضعیت آقایان موسوی و کروبی از طرف رسانه‌ها مطرح می‌شده است. البته درست است که ایشان دبیر شورای عالی امنیت هستند، ولی مسلم است که تصمیماتی مانند حصر آقایان موسوی و کروبی از سوی خود رهبری گرفته شده است. قبلاً هم اصول‌گرایان اشاره کرده بودند و به طور مثال آقای باهنر گفته بودند آخرین نفری که رضایت به حصر دادند، رهبری بودند. یعنی به هرحال مشخص است که این حصر با اطلاع و دستور مستقیم رهبری صورت گرفته است.

بنابراین این صحبتی که آقای مطهری کرده‌اند، بعید نیست که درست باشد و آقای احمدی‌نژاد برای این‌که خودشان را از اتهام حصر مخالفان‌شان مبرا کنند، این پیشنهاد را داده باشند تا این توپ در زمین رهبری افتاده باشد و بعدها هم اگر بنا بر تبلیغاتی باشد، یا بنا بر صحبتی در این زمینه شد، ایشان می‌توانند اعلام کنند که این پیشنهاد را داده‌اند، ولی از طرف رهبری و نهادهای دیگر با آن مخالفت شده است.

اظهارات احمدی نژاد در نیویورک، تیری در تاریکی

politics — Sun, 30 Sep 2012 21:53:44 +0000

گفت‌وگوی سراج الدین میردامادی با حسین علیزاده، دیپلمات پیشین

سراج الدین میردامادی − محمود احمدی‌نژاد در جریان آخرین سفر خود به نیویورک، در خلال سخنرانی‌ها و مصاحبه‌هایش به کرات تاکید کرد که ایران آماده‌ حل مسائل و گفت‌وگو با آمریکاست. او نسبت به امکان بهبود روابط بین دو کشور نیز ابراز امیدواری کرد.

اما علی‌اکبر ولایتی، مشاور رهبر جمهوری این احتمال را رد کرد و مدیر مسئول کیهان هم که نماینده‌ آیت‌الله خامنه‌ای در این روزنامه است، با یادداشتی انتقادی مواضع محمود احمدی‌نژاد را زیر سئوال برد.

● گفت‌وگو یا حسین علیزاده

از حسین علیزاده، دیپلمات پیشین و کارشناس مسائل بین‌الملل پرسیدم:

چرا احمدی‌نژاد با وجودی که نیک می‌داند رهبر ایران تصمیم‌گیرنده مناسبات با آمریکاست، هم‌چنان تلاش می‌کند خود را مسئول چنین امری نشان دهد؟

حسین علیزاده: مسئله ارتباط با آمریکا، به موازات مسئله‌ پرونده‌ی هسته‌ای، دو موضوع بسیار مهم و چالش برانگیز نظام جمهوری اسلامی هستند. احمدی‌نژاد دولت خود را مستعجل می‌بیند و باید به زودی و طبق قانون اساسی از قدرت کناره‌گیری کند. او واقف است که خروج از گردونه نظام با توجه به بحران‌هایی که خودش در زمینه اقتصادی ایجاد کرده یا با توجه به شکاف‌هایی که درون نظام به وجود آمده، هزینه‌های بسیاری در بر خواهد داشت.

امروز احمدی‌نژاد جزیره‌ای جدا افتاده در مجموعه‌ نظام جمهوری اسلامی است. دلیل روشن بر این مسئله آن است که دولت احمدی‌نژاد روابط پرالتهابی با مجلس یا قوه قضاییه دارد. مشاورش علی‌اکبر جوانفکر را هنوز از نیویورک برنگشته، دستگیر کرده‌اند. دولت احمدی‌نژاد با رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام، هاشمی رفسنجانی مشکل دارد. از آن بالاتر دولت احمدی‌نژاد با شخص رهبری هم مشکل دارد تا آنجا که 11 روز خانه‌نشین می‌شود. وزیرش را عزل می‌کند ولی خامنه‌ای این وزیر را ابقا می‌کند.

پس اگر احمدی‌نژاد در چنین شرایطی، تیری در تاریکی بیاندازد و این‌گونه وانمود کند که سکان‌دار بحث در دو پرونده‌ مذاکره با آمریکا و پرونده‌ هسته‌ای است، برای خودش سرمایه‌ای به دست آورده که هم مقامات کشورهای خارجی را مجاب کند که مرکز قدرت است و هم نهادهای داخلی را که طرف مذاکره در این دو پرونده است.

اما به نظر می‌رسد که مقامات آمریکایی هم با عدم استقبال از این چراغ سبز رییس جمهور ایران، متوجه هستند که تصمیم‌گیرنده نهایی در این زمینه‌ها احمدی‌نژاد نیست.

تردیدی در این موضوع نیست و ایالات متحده از مدت‌ها قبل به این نکته رسیده است. بنا به اخبار موجود، چهار سال پیش و قبل از جنبش سبز، وقتی اوباما به قدرت رسید پیام‌های محرمانه‌ای به جمهوری اسلامی فرستاد. اما مخاطبان این پیام‌ها، رییس دولت و احمدی‌نژاد نبودند. تا جایی که اطلاع دارم، او دو یا سه نامه به رهبر جمهوری اسلامی فرستاد. در حالی‌که طبق قاعده باید به همتای خودش، به رییس دولت ایران پیام می‌فرستاد. این را آمریکایی‌ها کاملاً وقوف دارند.

اما در ارتباط با موضع‌گیری علی‌اکبر ولایتی که شدیداً به احمدی‌نژاد پرخاش کرده و همین‌طور حسین شریعتمداری و ۲۶ نماینده‌ی مجلس که به ایشان اعتراض کرده‌اند، می‌توان دو فرض را در نظر گرفت:

فرض اول این‌که اظهارات احمدی‌نژاد درنیویورک در هماهنگی و تطابق با نظر رهبری و به‌‌عنوان یک تست اعلام شده است. یعنی نظام تصمیم گرفته از حضور احمدی‌نژاد در نیویورک استفاده کند و ببیند آیا امریکایی‌ها مایل به مذاکره هستند یا نه. اما حال که عدم تمایل آمریکا را دیده‌اند، لازم است برای حفظ ظاهر کاسه کوزه را سر رییس دولت بشکنند.

فرض دوم این‌که اعلام آمادگی مذاکره با امریکا، با هماهنگی با رهبری انجام نشده که در آن حالت هم باز باید کاسه کوزه را سر احمدی‌نژاد شکست و به او یادآوری کرد که «نازنینی تو، ولی در حد خویش؛ الله الله پا منه ز اندازه بیش». این شعری بود که کیهان شریعتمداری چند سال پیش از این، خطاب به احمدی‌نژاد نوشته بود که شما در هر حال، بیش از یک کارگزار ارشد نظام نیستید.

این حرف را نه فقط به احمدی‌نژاد، بلکه به آقای خاتمی هم که از مقبولیت جهانی گسترده‌ای برخوردار شده بود، گفته بودند که «شما جز یک کارگزار ارشد نظام نیستید! توهم برت ندارد که شما رییس جمهور مردم هستی و قاطبه‌ مردم را شما ریاست می‌کنی، ریاست در دست ولی امر مسلمین است.»

به بیان دیگر، من می‌خواهم نتیجه بگیرم که وقتی یک نفر در ایران رییس جمهور می‌شود، حال چه احمدی‌نژاد باشد، چه خاتمی و حتی مرد قدرت‌مندی چون هاشمی رفسنجانی هم، گمان بر این می‌شود که مرد اول نظام اوست. بعداً همه می‌فهمند که مرد اول نظام، کس دیگری یعنی رهبر نظام است. تلقی مردم این است که پس رییس جمهور، مرد دوم نظام است. اما اینک با این صحبت‌ها مشخص می‌شود که مقام ریاست جمهوری در ایران حتی فرد دوم نظام هم نیست بلکه تنها یک کارگزار ارشد در میان سایرکارگزاران ارشد دیگر است و بس!

بنابراین استنباط آمریکایی‌ها درست بوده که سخن آقای احمدی‌نژاد پشتوانه‌ای نداشته و فاقد حمایت رهبری نظام بوده است. به هرحال ما می‌دانیم که مذاکرات پنهانی بین ایران و آمریکا و قدرت‌های دیگر برقرار است. آن‌ها در این مذاکرات پنهانی فهمیده‌اند که آفتاب احمدی‌نژاد لب بام است و دولتش مستعجل است و خصوصاً در این دوره‌های پایانی جایگاهی ندارد.

من تصور می‌کنم که این سخنان احمدی‌نژاد بیشتر سنگی در تاریکی بود تا بلکه خود را در اریکه‌ی قدرت نظام نشان دهد و با توجه به پرونده‌هایی که پس از انتخابات ریاست جمهوری بعدی برای او باز خواهند کرد و خودش و اطرافیانش را به محاکمه خواهند کشید، از این اریکه‌ی قدرت به بیرون پرتاب نشود.

هاشمی رفسنجانی؛ زد و بند با حاکمیت یا بازگشت بسوی مردم

politics — Wed, 26 Sep 2012 20:31:58 +0000

گفت‌وگوی سراج الدین میردامادی با حسن شریعتمداری

سراج الدین میردامادی − پس از سه سال جنجال بر سر مهدی هاشمی، فرزند اکبر هاشمی رفسنجانی، رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام، وی روز یکشنبه گذشته از دبی به ایران بازگشت، در بدو بازگشت تفهیم اتهام گردید و به دادسرای "شهید مقدس" جنب زندان اوین، احضار شد.

مهدی هاشمی روز دوشنبه پس از چند ساعت بازجویی بدون حضور وکیلش توسط دادستانی انقلاب بازداشت و روانه زندان اوین شد. از جمله اتهامات مهدی هاشمی برنامه ریزی اعتراضات پس از انتخابات سال ۸۸ است که در ادبیات رسانه‌های حاکم در ایران "فتنه" خوانده می‌شود. پیش از بازداشت مهدی هاشمی، خواهرش فائزه هاشمی بازداشت شده بود.

بازداشت اینان به یکی از مهمترین موضوع‌های سیاسی روز در ایران تبدیل شده است. یک محور بحث‌ها ارزیابی از حال و آینده اکبر هاشمی رفسنجانی است.

● گفت‌وگو با حسن شریعتمداری

درباره این موضوع با حسن شریعتمداری، فعال و تحلیل‌گر سیاسی مقیم آلمان گفت‌وگو کرده‌ام. نخست در مورد مهدی هاشمی می‌پرسم:

چرا مهدی هاشمی به ایران بازگشت؟ − با توجه به این‌که او و پدرش و همه اطمینان داشتند که پس از بازگشت بازداشت خواهد شد و مقامات کشوری هم توصیه کرده بودند که مهدی هاشمی برنگردد.

حسن شریتعمداری: با توجه به این‌که آقای مهدی هاشمی با اتهامات سنگینی مواجه بوده و این اتهامات می‌تواند در یک وضعیت سیاسی، بر ایشان و آقای رفسنجانی هزینه‌ی بالایی را مترتب بکند، بازگشت ایشان و محاکمه‌ی ایشان، هم برای خانواده‌ی هاشمی و هم برای این نظام بسیار هزینه‌زا است. بنابراین چنین تصمیمی می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد.

بعضی‌ها نقل می‌کنند آقای هاشمی می‌خواهد با توجه به این‌که در این نظام در وضعیت موجود آتیه‌ای نمی‌بیند، حساب خود را از نظام جدا کند و به مردم نزدیک بشود. عده‌ای می‌گویند با آقای خامنه‌ای نزدیک‌تر شده و طبق قرار و مداری برای تعادل بین سپاه و احمدی‌نژاد، وزنه‌ی آقای هاشمی بناست مقداری بالا برود و همه‌ی این‌ها قرارومدار است.

حسن شریعتمداری:
امروز آقای هاشمی نمی‌تواند هم محبوب‌القلوب رهبری واقع بشود، هم در سپاه نفوذ خود را حفظ کند و هم محبوب جامعه بشود و باید بین یکی از این‌ها انتخاب کند و این همان ریسکی است که می‌تواند تصویر آقای هاشمی را در بین مردم اصلاح کند یا تصویر ایشان را به عنوان یک سیاست‌مدار ماکیاولیست و کسی که به اخلاق در سیاست معتقد نیست، هم‌چنان باقی بگذارد.

از بین این‌ها، فعلاً معلوم نیست کدام‌یک از این سناریوها به واقعیت نزدیک‌تر است. ولی مهم این است که اگر بناست آقای هاشمی نقشی در آینده داشته باشد، اعم از این‌که حساب خود را جدا کند و یا این‌که در مقامی که هست، سیاستی به نفع حل امور اعمال کند و این سیاست پایه‌ی مردمی داشته باشد، این کار فقط در گرو اعمالی است که ایشان و خانواده‌اش بعد از این خواهند کرد. برای این‌که سابقه‌ی سی و چند ساله‌ی آقای هاشمی تصویری از ایشان در جامعه ارائه نداده که اعتماد مردم به اعمال ایشان جذب بشود.

هرچند آقای هاشمی رفسنجانی این‌جا و آن‌جا با حمایت از اعتراضات پس از انتخابات، آقای خاتمی و اصلاح‌طلبان توانسته تا حد کمی چهره‌ی قبلی خود را اصلاح کند، ولی اعمالی که ایشان در قبل داشته، به قدری پرونده‌ی ایشان را مخدوش کرده که احتیاج به حرکت‌های بسیار شجاعانه و بسیار واضح‌تر دارد تا این‌که این تصویر در نزد مردم عوض بشود.

در دهه‌ی شصت هم تعدادی از فرزندان مقامات بلندپایه‌ی جمهوری اسلامی دستگیر و برخی اعدام شدند. تفاوت آن دستگیری‌ها با این دستگیری چیست؟

البته در دهه‌ی شصت وضع کلاً متفاوت بود و نوعی دادگاه صحرایی و نوعی محیط ترور در مملکت برقرار شده بود که با امروز قابل قیاس نیست. امروز نوعی دیپلماسی حذفی و خشن در جمهوری اسلامی برقرار است که راه‌هایی از قبیل اعدام‌های دهه‌ی شصت، فعلاً در دستور نیست و امیدوارم در آینده هم نباشد.

امروز مسئله بیشتر بر سر این است که چگونه یک رجل سیاسی که در داخل این نظام هست، بتواند از یک‌سو رابطه‌ی خود را با رهبری، از سوی دیگر با سپاه و از سوی دیگر با جامعه چنان حفظ کند که از یک طرف قادر به حفظ خودش در داخل این نظام باشد و از طرف دیگر، مردم او را طرد نکنند. البته این معمای پیچیده‌ای است که با بحرانی شدن هرچه بیشتر شرایط، حفظ تعادل در بین این سه وزنه‌ی بزرگ بسیار سخت است.

امروز آقای هاشمی نمی‌تواند هم محبوب‌القلوب رهبری واقع بشود، هم در سپاه نفوذ خود را حفظ کند و هم محبوب جامعه بشود و باید بین یکی از این‌ها انتخاب کند و این همان ریسکی است که می‌تواند تصویر آقای هاشمی را در بین مردم اصلاح کند یا تصویر ایشان را به عنوان یک سیاست‌مدار ماکیاولیست و کسی که به اخلاق در سیاست معتقد نیست، هم‌چنان باقی بگذارد.

خود آیت‌الله خامنه‌ای چگونه فکر می‌کند؟ − با توجه به این‌که کشور در شرایط بحرانی شدید قرار دارد و افزودن یک بحران به سایر بحران‌ها، می‌تواند نظام را در تزلزل و بحران بیشتری فرو ببرد. فکر می‌کنید آیت‌الله خامنه‌ای آیا با تکیه بر عقل و خرد کشورداری، با این برخورد و این دستگیری‌ها موافق است یا نه؟

من فکر نمی‌کنم که آیت‌الله خامنه‌ای در صدد ایجاد یک دردسر جدید و پرهزینه باشد. برای این‌که امروز، همان‌طور که من همیشه در مصاحبه‌‌های خود گفته‌ام، آقای هاشمی به قدری ضعیف است که برای آقای خامنه‌ای هزینه‌ساز نباشد و برعکس آقای خامنه‌ای به عنوان یک مهره‌ی تعادل روی آقای هاشمی رفسنجانی حساب می‌کند. برای این‌که دیگر آن نفوذ سابق را که در حقیقت، رأی او مُطاع همه‌ی جناح‌های قدرت باشد، نیست و برآمدن سپاه و نیروهای امنیتی و توان گرفتن آن‌ها، آقای خامنه‌ای را به یکی از بازیگران مهم، اما فقط یکی از بازیگران صحنه تبدیل کرده که البته به وجودش احتیاج دارند، ولی فرمان او را یک‌سره نمی‌برند. بنابراین، من فکر نمی‌کنم که ایشان بخواهد آقای هاشمی را حذف کند.

منتها مسئله بر سر این است که نقشی که آقای هاشمی در آینده بتواند ایفا کند، با وجود پرونده‌هایی مربوط به دخالت فرزندانش در آن‌چه که آقای خامنه‌ای به عنوان "فتنه‌ی ۸۸" یاد می‌کند و هم‌چنین پرونده‌های مالی‌ای که قبلاً داشتند، ممکن نیست و خالی از احتمال نیست که توافق شده باشد که به نحوی این پرونده‌ها باید به یک سو نهاده شود و تصویر آبرومندی -یا نسبتاً آبرومندی- از این محاکمه در اذهان عمومی درست بشود تا زمینه‌ی بازگشت آقای رفسنجانی به قدرت سیاسی فراهم شود. البته در حدی که عامل تعادلی بین نظامیان لجام‌گسیخته و احمد‌نژاد خودسر و دیگران باشد و نه از این حد بیشتر.

اگر فرض بگیریم که توافق پشت پرده‌ای بین آیت‌الله خامنه‌ای و آقای هاشمی رفسنجانی رخ داده، چه اتفاقی باید بیفتد که آن را دلیل بر توافق و زد و بند بین آقای هاشمی رفسنجانی و حاکمیت دانست؟

به نظر من، به زودی معلوم خواهد شد، از روند دادگاه‌ها و از این‌که چه اندازه این دادگاه‌ها اتهاماتی را که ممکن است بسیار به ناحق به مهدی هاشمی زده‌اند و اگر هم به حق زده باشند، باعث افتخار او و فائزه‌ی هاشمی خواهد بود (حمایت او از انتخابات آزاد) پی‌گیری می‌کنند. ما نمونه‌های این دادگاه‌ها و بیدادگاه‌ها را دیده‌ایم و با سنخ دادرسی و اتهامات و برخورد قاضی با متهمین آشنا هستیم، همه‌ی مردم ایران آشنا هستند و به زودی تشخیص خواهند داد که قضیه از چه قرار است.

اما مهم این نیست، اصلاً مهم نیست که آیا آقای هاشمی رفسنجانی توافقی کرده‌اند یا در صدد تطهیر چهر‌ه‌ی خودشان هستند. مهم این است که باید ایشان کاراکتر پیدا کند و اعمال سیاست مستقل بکند. سیاستی که به نفع مردم باشد.

آقای هاشمی رفسنجانی رییس مجمع تشخیص مصلحت این نظام است و در مجلس خبرگان هم نقش حساسی دارد. ایشان اگر مصلحت نظام را در بازگشایی سیاسی می‌بیند و مصلحت نظام را در پایان اختلافات با غرب می‌داند، باید از این مقام خودش استفاده کند و حداقل در بین مردم نشان بدهد که علنی، شفاف و با شجاعت می‌خواهد سیاستی را اعمال کند. اگر این کار را کرد، این‌که با چه مقدماتی به این نتایج رسیده، آیا با توافق با آقای خامنه‌ای یا در مخالفت با او، زیاد برای مردم فرق نخواهد داشت.

مهم اعمال آقای هاشمی است و در حقیقت تطهیر نسبی او و بازگشت او به سیاستی مردمی، در گرو اعمال، شخصیت و سیاست‌های آینده‌ی اوست و نه در گرو حدس‌ها و گمان‌هایی که بدون داشتن اطلاعات، در صحنه‌ی سیاسی امروز در جولان است و هرکسی به نحوی آن را برای خودش تفسیر می‌کند.

تلاش سپاه برای غیر قابل اجتناب جلوه دادن جنگ

politics — Mon, 24 Sep 2012 09:46:36 +0000

گفت‌وگوی سراج الدین میردامادی با هوشنگ حسن‌یاری، استاد کالج نظامی سلطنتی کانادا

سراج‌الدین میردامادی − سردار محمدعلی جعفری، فرمانده سپاه پاسداران، در دیداری که از نمایشگاه فناوری‌های بهداری نیروی زمینی سپاه داشته، اعلام کرده است «دشمنی رژیم صهیونیستی با ایران به درگیری فیزیکی ختم می‌شود».

به نظر می‌رسد این اولین بار باشد که یک مقام بلندپایه نظامی در جمهوری اسلامی در انظار عمومی درگیری و جنگ را حتمی فرض کرده است. تا پیش از این اغلب فرماندهان نظامی و مسئولان بلند پایه در نظام جمهوری اسلامی احتمال وقوع جنگ و برخورد نظامی را بعید می‌دانستند و آنرا تهدید توخالی مقامات آمریکایی و اسرائیلی می‌دانستند.

● گفت‌وگو با هوشنگ حسن‌یاری

در مورد اظهارات پربازتاب سر دار جعفری، فرمانده سپاه پاسداران، با دکتر هوشنگ حسن‌یاری، استاد کالج نظامی سلطنتی کانادا گفت‌وگو کرده‌‌ام.

ارزیابی شما از این اظهارات فرمانده ارشد سپاه چیست؟ آیا به نظر نمی‌رسد که سپاه به نوعی جنگ را حتمی فرض کرده و به نظر می‌رسد که آمادگی‌هایی در این زمینه کسب کرده است؟

هوشنگ حسن‌یاری: به اعتقاد من به طور قطع چنین است. به خاطر این که فرماندهان سپاه طی ماه‌های گذشته همواره بر این امر تأکید داشتند که اسراییل کشوری‌ست که بایستی از صحنه‌ی روزگار محو و از جغرافیای سیاسی جهان حذف شود و اسراییل نیز تهدیدات خیلی جدی‌ای را علیه جمهوری اسلامی ایران مطرح کرده، به‌خصوص در زمینه‌ی پرونده‌ هسته‌ای ایران و به گفته‌ی این سرداران که بایستی در نهایت با اسراییل برخورد کرد.

هوشنگ حسن‌یاری:
«این سرسختی و ایستادگی که در برابر آژانس نشان داده می‌شود که به تحریم‌ها و به قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل انجامیده و به فشارهای بسیار زیادی که بر جامعه‌ی ایرانی امروز وارد می‌شود، مجموعه این‌ها معنایش این است که جمهوری اسلامی ایران چندان عنایتی به بحث دیپلماسی و استفاده از اهرم‌های دیپلماسی در جهان ندارد و احتمالاً در همین راستاست که سردار جعفری از حتمی بودن و غیرقابل اجتناب بودن جنگ صحبت می‌کند. در نهایت اگر سپاه قادر شود که این اندیشه را در بین سیاسیون و نظام جا بیندازد که جنگ غیرقابل اجتناب است، به طور قطع چنین جنگی خواهد شد.»

حرفهای سردار جعفری به نوعی جمع بندی حرف‌هایی‌ست که تا به‌حال زده شده است، به وسیله‌ی سرداران دیگر و یا بعضی سیاسیون در ایران، و خیلی روشن‌تر به این مسئله پرداخته و احتمالاً این روشنایی از اینجا ناشی می‌شود که توافقی و یا نوعی جمع‌بندی کلی در بین سپاهیان به‌وجود آمده که این جنگ را غیرقابل اجتناب می‌بینند.

در جایی سردار جعفری گفته است که اگر جنگی راه بیافتد، متفاوت خواهد بود با آنچه در هشت سال جنگ ایران و عراق اتفاق افتاد. فکر می‌کنید این تفاوت در چه زمینه‌هایی خواهد بود و فکر می‌کنید توانایی سپاه برای مقابله با حمله‌ی احتمالی با در نظر گرفتن آن تفاوت‌ها، چقدر خواهد بود؟

سردار جعفری اذعان دارد که این جنگ با جنگ عراق متفاوت خواهد بود، آن وضعیت تکرار نخواهد شد. منتهی اضافه می‌‌کند که بایستی از تجربیات دوران «دفاع مقدس» به گفته‌ ایشان به خوبی استفاده کرد. البته در آن زمان دو کشور کم و بیش هم وزن از نظر توان نظامی در آن شرایط خاص بودند. پیش از آن ایران اولین قدرت نظامی منطقه بود. منتهی بعد از انقلاب به دلیل مشکلاتی که در جمهوری اسلامی ایران به‌وجود آمد، تسویه‌های متعددی که در ارتش انجام شد، تیمساران بسیار زیادی یا اعدام شدند و یا مجبور به فرار، وضعیت از آن حالت خارج شد و به نوعی توازنی به‌وجود آمد بین توان نظامی ایران و عراق و در نتیجه در آن شرایط ارتش ایران نتوانست کاری انجام دهد.

منتهی جنگ، جنگ کلاسیکی شد. یعنی برخورد بین دو نیروی نظامی، سعی در گرفتن سرزمین دیگری، حمله، عقب‌نشینی و آنچه به‌عنوان نمونه در جنگ جهانی اول و تا حدی جنگ جهانی دوم دیده می‌شد. معنای گفته‌های سردار جعفری در شرایط امروز − از آنجایی که ظاهراً، طبق گفته‌ی مقامات ایرانی، سردار جعفری یکی از متخصصین جنگ‌های غیرمتعارف است − این است که بایستی از ابزارهای مختلفی نه تنها از توان نظامی متعارف − موشک‌ها، تانک‌ها، هواپیماها و احتمالاً درگیری رودررو − استفاده کرد، بلکه به‌خصوص بایستی از توان چریکی هم استفاده کرد که بعضی‌ها از آن به‌عنوان خرابکاری و تروریسم هم یاد می‌کنند. یعنی این که نیروهای مسلح ایران بایستی سعی کنند که از هر شرایطی که به‌وجود می‌آید برای ضربه‌زدن به نیروهای آمریکایی و متحدین آمریکایی استفاده کنند.

یک مورد دیگر که در جنگ با عراق کمتر مورد عنایت قرار گرفت، باز به دلیل شرایط خاص آن زمان، این است که ایران سعی دارد از طریق گروه‌هایی که امروز در اختیار دارد، مانند حزب‌الله یا احتمالاً حماس و جهاد اسلامی، و یا گروههای دیگری که تحت عنوان طلبه در مراکز مذهبی ایران پرورش پیدا کرده‌ و به کشورهای خود بازگشته‌اند، از این نیروها هم استفاده کند برای صدمه زدن منافع آمریکا و متحدین این کشور در کشورهای مختلف. بنابراین برنامه جنگی ترکیبی خواهد بود از دفاع کلاسیک با جنگ افزاری که در اختیار دارند، صدمه زدن به نیروهای آمریکایی در آبهای خلیج فارس یا از طریق آن قایق‌های تندرویی که در اختیار دارند و یا توان مین‌گذاری و همچنین یا به‌خصوص استفاده از این گروهها و احتمالاً سپاه قدس که در کشورهای منطقه فعال است.

آیا می‌شود این لحن و این اظهارات را نشانه‌ای بر ضعیف‌تر و کم اثرتر شدن راه‌حل‌های دیپلماتیک در بحران هسته‌ای جمهوری اسلامی دانست؟

البته اگر جمهوری اسلامی ایران به واقع دنبال راه‌حل‌های دیپلماتیک بود، دست پیدا کردن به چنین راه‌حل‌هایی ساده می‌بود. ما دیدیم که طی نزدیک به یک دهه جمهوری اسلامی ایران با آژانس بین‌المللی مذاکراتی کرده و بعضی وقت‌ها امیدهای کاذبی به‌وجود آمده بود در مورد این که این مذاکرات به نتیجه خواهند رسید و اگر دقت کنیم به حرفهایی که اخیراً رئيس سازمان انرژی اتمی ایران در وین مطرح کرده است، در مورد این که ما اطلاعات غلطی به آژانس می‌دادیم و هر زمانی که لازم می‌دیدیم در توان خود اغراق می‌کردیم، ایجاد توهمی این چنین نزد آژانس و تکرار این حرف‌ها به ‌خصوص امروز معنایش این است که جمهوری اسلامی ایران به دنبال یک راه دیپلماتیک نمی‌گشته و نمی‌گردد. اگر چنین می‌بود، بایستی از اهرمهایی که در اختیار ایران در جامعه جهانی بود استفاده می‌کرد.

به‌عنوان نمونه آن بحث تعلیق غنی‌سازی را در نظر گیرید که در زمان آقای خاتمی به‌وجود آمده بود و بعداً در اواخر ریاست جمهوری ایشان، نظام به این نتیجه رسید که بایستی سیاست تهاجمی در پیش گرفت و تعلیق را به حالت تعلیق درآورد و دو مرتبه به غنی‌سازی ادامه داد. معنای این تصمیم این است که جمهوری اسلامی ایران برداشت دیگری از جهان دارد، از توانایی‌های دیگران دارد و به‌خصوص این درگیری لفظی که همیشه به آن دامن زده می‌شود، به‌خصوص در شرایطی که امروز سالگرد حمله‌ی ایران به عراق را جشن می‌گیرند و آن سرسختی‌هایی که نشان داده شد در مورد این که رژیم بعثی باید از بین برود، قدس از طریق کربلا آزاد شود و در نهایت نوشیدن جام زهر، معنای همه‌ی این امور این است که امروز هم ایران کم و بیش در شرایطی نظیر شرایط آن روز خودش را قرار داده است.

این سرسختی و ایستادگی که در برابر آژانس نشان داده می‌شود که به تحریم‌ها و به قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل انجامیده و به فشارهای بسیار زیادی که بر جامعه‌ی ایرانی امروز وارد می‌شود، مجموعه این‌ها معنایش این است که جمهوری اسلامی ایران چندان عنایتی به بحث دیپلماسی و استفاده از اهرم‌های دیپلماسی در جهان ندارد و احتمالاً در همین راستاست که سردار جعفری از حتمی بودن و غیرقابل اجتناب بودن جنگ صحبت می‌کند' در نهایت اگر سپاه قادر شود که این اندیشه را در بین سیاسیون و نظام جا بیندازد که جنگ غیرقابل اجتناب است، به طور قطع چنین جنگی خواهد شد. حتی اگر که فشارهای آمریکا بر اسراییل مؤثر شود و آمریکا خواسته‌ی اسراییل را در مورد جنگ با ایران بتواند تحت کنترل درآورد.

قدرت دریایی آمریکا و توان بازدارندگی ایران

politics — Thu, 20 Sep 2012 07:06:42 +0000

گفت‌وگوی سراج الدین میردامادی با حسین آرین، خبرنگار

سراج الدین میردامادی − بر اساس گزارش رسانه‌ها بزرگترین رزمایش دریایی تاریخ خاورمیانه که از روز یک‌شنبه۱۶ سپتامبر، ۲۶ شهریور آغاز شده تا روز پنج شنبه ۲۷ سپتامبر شش مهرماه در آب‌های خلیج فارس ادامه خواهد داشت. در این رزمایش ناوهای جنگی و مین روبی ۳۰ کشور جهان با هدایت نیروی دریایی آمریکا حضور دارند.

مقامات آمریکا اعلام کرده‌اند که هدف این مانوور، ایران یا هیچ کشور دیگری نیست.

همزمان با رزمایش مذکور، نیروهای دریایی ارتش و سپاه نیز عملیات مین‌ریزی در دریای خزر را در حضور آیت الله خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی تمرین کردند.

● گفت‌وگو با حسین آرین

از آقای حسین آرین، کارشناس امور نظامی و روزنامه‌نگار در رادیو فردا، پرسیدم که هدف شرکت کنندگان در این رزمایش دریایی در خلیج فارس چیست؟

حسین آرین: اولاً دامنه‌ی این عملیاتی که می‌خواهند انجام بدهند، فراتر از خلیج فارس است. در دریای عمان و همین‌طور در خلیج عدن، حوالی تنگه‌ باب المندب و حتی جنوب دریای سرخ نیز این عملیات انجام می‌شود و بنابراین منطقه‌ی وسیعی را در بر می‌گیرد.

حسین آرین:
«ایران با توجه به تجربیاتی که در جنگ ایران و عراق به دست آورده، هدفش واقعاً مقابله با کشور بسیار قدرت‌مندی مثل امریکا یا دیگر کشورها نیست، هدفش در واقع، بازدارندگی است و استراتژیش، استراتژی دفاعی است و استفاده از ضعف‌هایی که در نیروهای نظامی این کشور وجود دارد.
نیروی دریایی سپاه می‌تواند دست به جنگ‌های نامتقارن در خلیج فارس بزند، می‌تواند مشکلاتی را برای امریکا فراهم کند و حتی تهدیدی را متوجه امریکا کند و امریکایی‌ها هم متوجه این مسئله هستند. ولی نکته‌ی مهم این است که نیروی دریایی ارتش که حوزه‌ی مأموریتش بیرون از تنگه‌ی هرمز و در دریای عمان و فراتر از آن است و آیت‌الله خامنه‌ای گفته که باید یک نیروی دریایی راهبردی باشد و در آب‌های آزاد عمل کند و ضمن نشان دادن توان نظامی، از قدرت نرم خودش با بازدید از بنادر مختلف استفاده کند، این نیروی دریایی با مشکلات زیادی از نظر شناورهای بزرگ روبرو است.»

ولی هدف اول از این کار پیام سیاسی به ایران است برای نمایش توان نظامی و همین‌طور توان مین‌روبی امریکا و متحدانش که اگر ایران بخواهد دست به مین‌گذاری بزند، امریکا می‌تواند در مقابل، این کار را خنثی و حتی با ایران مقابله کند.

هدف دیگر این رزمایش، سیاسی است و آن فشار به ایران است برای حل مسئله‌ی هسته‌ای و در حاشیه‌ی این، یک پیام ضمنی به اسراییل است که امریکا دارد کماکان از توان نظامی‌اش استفاده می‌کند و خود را آماده می‌کند و باید به دیپلماسی فرصت بیشتری داد تا مسئله‌ی هسته‌ای ایران راه به جایی ببرد.

آیا این رزمایش دریایی در خصوص تهدید بسته شدن تنگه‌ی هرمز هم هست؟ آیا ممکن است این رزمایش پیامی برای ایران داشته باشد که در صورتی که ایران بخواهد تنگه‌ی هرمز را ببندد، این کشورها از قدرت نظامی دریایی خودشان استفاده می‌کنند؟

بی‌شک همین‌طور است. ولی همان‌طور که گفتم، این فراتر از تنگه‌ی هرمز است. برای این‌که حدس زده می‌شود که ایران بین سه هزار تا پنج هزار مین دارد و یکی از تهدیدهایی را که ممکن است متوجه امریکا بکند، در چهارچوب جنگ‌های نامتقارن، مین‌گذاری است. ولی اگر کار به جایی کشیده شود که بخواهد ایران مین‌گذاری کند، فقط در تنگه‌ی هرمز و اطراف آن نخواهد بود، دامنه‌اش می‌تواند خیلی وسیع‌تر باشد. همین‌طور که در زمان جنگ ایران و عراق نشان داده شد. به همین جهت است که امریکا دارد از این کار استفاده می‌کند.

ولی نکته‌ی دیگری که باید ذکر کنم این است که امریکا در عین حال دارد این کار را انجام می‌دهد به منظور هماهنگی و به طور کلی، یک کاسه کردن کارهای عملیاتی خودش با متحدانش؛ و به همین جهت است که این رزمایش را دارد انجام می‌دهد.

در کنار این، باید بدانیم که امریکا با این‌که بزرگ‌ترین قدرت نیروی دریایی را در جهان دارد، از نظر شمار مین‌روب‌ها واقعاً در مضیقه است. یعنی حدود ۱۴ فروند مین‌روب دارد که هشت فروندش جز ناوگان پنجم در خلیج فارس است و چهار فروند دیگرش، یکی یا دوتا برای آموزش در امریکا و مابقی در یکی از پایگاه‌هایش در ژاپن هستند. به همین جهت، نیاز دارد که کشورهایی مثل بریتانیا، فرانسه و یا دیگر کشورهای اروپایی، مین‌روب‌هایشان را بفرستند که بتواند توان خودش را با توجه به منطقه‌ی بسیار وسیعی که باید پوشش بدهد، بالا ببرد.

جمهوری اسلامی و سپاه پاسداران هم در روزها و ماه‌های اخیر رزمایش‌های دریایی داشته‌اند. توان دریایی جمهوری اسلامی، چه نیروی دریایی ارتش و چه نیروی دریایی سپاه چقدر است و چه توانایی و قابلیتی دارند برای مقابله با نیروهای دریایی امریکا و متحدانش؟

ایران با توجه به تجربیاتی که در جنگ ایران و عراق به دست آورده، هدفش واقعاً مقابله با کشور بسیار قدرت‌مندی مثل امریکا یا دیگر کشورها نیست، هدفش در واقع، بازدارندگی است و استراتژیش، استراتژی دفاعی است و استفاده از ضعف‌هایی که در نیروهای نظامی این کشور وجود دارد.

نیروی دریایی سپاه می‌تواند دست به جنگ‌های نامتقارن در خلیج فارس بزند، می‌تواند مشکلاتی را برای امریکا فراهم کند و حتی تهدیدی را متوجه امریکا کند و امریکایی‌ها هم متوجه این مسئله هستند. ولی نکته‌ی مهم این است که نیروی دریایی ارتش که حوزه‌ی مأموریتش بیرون از تنگه‌ی هرمز و در دریای عمان و فراتر از آن است و آیت‌الله خامنه‌ای گفته که باید یک نیروی دریایی راهبردی باشد و در آب‌های آزاد عمل کند و ضمن نشان دادن توان نظامی، از قدرت نرم خودش با بازدید از بنادر مختلف استفاده کند، این نیروی دریایی با مشکلات زیادی از نظر شناورهای بزرگ روبرو است.

از زمان انقلاب تا حالا، جمهوری اسلامی فقط یک ناوشکن به اسم "جماران" از کلاس موج ساخته است. یکشنبه‌ی گذشته هم برای دومین بار ناو دیگری را به اسم "سهند" به آب انداخته‌اند که تا دو سال دیگر عملیاتی نخواهد شد. این سهند یادبود است و به واسطه‌ی "ناو سهند" که در عملیات "آخوندک" در زمان جنگ ایران و عراق، توسط نیروی دریایی امریکا غرق شد، نام‌گذاری شده است.

خود کشورهای عرب حوزه‌ی خلیج فارس چه موضعی در خصوص این رزمایش دارند؟ آیا آن‌ها هم مشارکت دارند یا نه؟

رسماً بیان نکرده‌اند. فقط گفته شده که اردن ناظرانی را فرستاده است. گرچه اردن نیروی دریایی‌ای ندارد. ولی به احتمال بسیار قوی، در این مانور یا به صورت ناظر یا با فرستادن یکان‌هایی شرکت می‌کنند. برای این‌که در این رابطه کشورهای عرب جنوب خلیج فارس هم تهدید مین‌گذاری ایران را جدی تلقی می‌کنند و به همین جهت، با امریکا در زمینه‌های مختلف نظامی همکاری کرده‌اند و خواهند کرد.

گفته می‌شود که خلیج فارس دریای بسیار پرعمقی نیست، به نسبت سایر دریاها و اقیانوس‌ها؛ و برای ناوشکن‌ها و ناوهای بزرگ هواپیمابر خیلی قدرت مانور وجود ندارد. نظر شما چیست؟

ناوهای هواپیمابر ناوگان پنجم رفت و آمد می‌کنند و می‌روند به مرکز خودشان که در بحرین است. ولی لازم نیست که این ناوها در خلیج فارس وارد عملیات بشوند. عملیات‌شان معمولاً می‌تواند در دریای عمان و یا حتی فراتر باشد. ولی آسیب‌پذیری‌هایی دارند، اگر بخواهند در خلیج فارس عمل کنند. ولی در مقابل، امریکا هم تمهیدهایی قائل شده چه با اضافه کردن شمار ناوهای خودش به ناوگان پنجم، چه با مجهز کردن ناوگان پنجم با موشک‌های "کروز تاماهوک" و چه با تقویت نیروهای دریایی و هوایی کشورهای عرب خلیج فارس و همین‌طور سامانه‌های مختلف دفاع ضد موشکی‌ که در مقابل ایران بایستد.

همان‌طور که پیش‌تر گفتم، ایران تمام این کارها را دارد برای بازدارندگی انجام می‌دهد. هرچند دریادار علی فدوی بارها در مورد یکی از موشک‌هایی که اخیراً ایران ساخته، صحبت کرده و گفته است که «موشک خلیج فارس یک موشک بالستیک است و ما این را ویژه‌ی ناوهای امریکایی درست کرده‌ایم»، ولی من فکر می‌کنم زیاده از حد نباید حرف این فرمانده‌ی نیروی دریایی سپاه را جدی گرفت.

عکس:

رهبر جمهوری اسلامی در حال بازدید از یک نمایشگاه نظامی (۲۸ شهریور ۱۳۹۱)

پایان اینترنت آزاد

hosseinn — Sat, 08 Sep 2012 13:15:25 +0000

تلاش وزارت مخابرات برای محدود کردن اینترنت در ایران در گفت‌و گو با نیما راشدان

سراج‌الدین میردامادی

سراج‌الدین میردامادی - وزارت مخابرات ایران حتی پیش از شکل‌گیری جنبش اعتراضی پس از انتخابات خرداد ۱۳۸۸ شبکه )ملی) اطلاعات یا اینترنت محدود (ملی) را با هدف کنترل مبادله اطلاعات بر روی اینترنت طرح کرده بود.

رضا تقی‌پور، وزیر «ارتباطات و فن‌آوری اطلاعات» جمهوری اسلامی از بهره‌برداری از مرحله‌ اول «شبکه‌ (ملی) اطلاعات» تا پایان ماه جاری در ۹ استان ایران خبر داد.

درباره این موضوع با نیما راشدان کار‌شناس مسائل اینترنت و امنیت اینترنت گفت‌و‌گو کرده‌ام:

●آغاز گفت‌و گو با نیما راشدان

آقای راشدان، فاز اول «شبکه‌ (ملی) اطلاعات» یا (اینترنت ملی) چه خواهد بود؟

فکر می‌کنم در رسانه‌های ایران راجع به شبکه‌ اطلاعاتی مورد نظر مقامات جمهوری اسلامی، مقداری بدفهمی پیش آمده است. این شبکه، حداقل فاز اولش، یعنی آن‌چه از آن صحبت می‌شود، شامل انتقال شرکت‌های میزبان و دیتاسنتر‌ها [مرکز داده‌‌ها] به داخل کشور است. یعنی فرض کنید الان سایت آقای خامنه‌ای دارد در یک شرکت کانادایی میزبانی می‌شود. یا سایت‌هایی مثل فارس‌نیوز، رجانیوز و... همه روی سرورهای ایالت متحده‌ امریکا، کانادا و یا جاهای دیگر قرار دارند. آقایان تلاش می‌کنند حداقل سایت‌های دولتی را مجبور کنند به صورت فیزیکی از اطلاعاتشان در داخل کشور میزبانی کنند. برای این کارشان دلیل هم دارند و در جو پارانویا و تئوری توطئه‌ای که دارند، می‌گویند اطلاعات ما در دسترس بیگانگان قرار دارد؛ می‌گویند شرکت‌های یاهو و فیس‌بوک و... همه به نوعی جاسوس هستند و برای دولت امریکا و دستگاه نظامی- امنیتی امریکا کار می‌کنند. به همین خاطر می‌خواهند میزبانی اینترنت در محدوده مرزهای جغرافیایی و سیاسی ایران به وجود بیاورند و در مرحله‌ اول داده‌های دولتی، مرحله‌ بعد داده‌های نیمه‌دولتی، مثل بانک‌های خصوصی و شرکت‌هایی که با دستگاه دولتی طرف قرارداد هستند و زیرساخت‌های ایران را سرویس‌دهی می‌کنند را به داخل کشور بیاورند.

نیما راشدان: هدف دولت این است که مردم از خیر اینترنت آزاد بگذرند

اما اینجا می‌رسیم به فاز دوم این پروژه. یکی از راه‌حل‌های مردم ایران برای این‌که بتوانند از سانسور بسیار گسترده و پیچیده‌ای که موضوع اصلی عملکرد مخابرات ایران در ارتباط با اینترنت در ۱۵ سال گذشته است، بگذرند و دیوار فیلترینگی که دور کشور چیده شده را دور بزنند، استفاده از همین شرکت‌های میزبانی است که در خارج از کشور هستند. یعنی اگر مقداری فنی به تلاش آقایان نگاه کنیم، هدف پنهانی هم پشت آن قرار دارد و آن هدف این است که با انتقال داده به دیتاسنترهای داخل کشور، مانع از دست‌یابی شهروندان ایرانی به اینترنت آزاد بشوند. این چیزی است که دائماً تکذیب می‌کنند و می‌گویند ما در پی این نیستیم، ولی به چند دلیل مختلف -که می‌توانم بعداً توضیح بدهم- حداقل یکی از دو هدف عمده‌ این طرح، این است که اینترنت آزاد را در ایران محدود کنند و کشور را به روی انتقال آزاد اطلاعات ببندند.

وزیر ارتباطات و فن‌آوری‌های جمهوری اسلامی اعلام کرده که یکی از اهداف راه‌اندازی اینترنت محدود (ملی)، جلوگیری از حملات سایبری و جلوگیری از ورود بدافزار‌ها و ویروس‌ها به سیستم است. این را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

نسبتاً درست می‌گویند. یعنی با دید خیلی ساده‌انگارانه‌ای که ایشان دارند، از مجرای انتقال اطلاعات به داخل کشور و ایجاد این امکان که دولت بتواند داده‌های تمام مراکز دولتی را بر روی دسترسی آی‌پی آدرس‌هایی که خارج از ایران وجود دارند ببندد، این یکی از ابتدایی‌ترین راه‌هایی است که از ابتدای بحث جنگ‌های سایبری به ذهن افراد رسیده است.

مثلاً زمانی افرادی که گفته می‌شد از حمایت دولت روسیه برخوردارند، آمدند به بانک‌های استونی و به سرورهای دولتی استونی حمله کردند و تلاش کردند کشور را اساساً تعطیل کنند. حال اگر این حملات از آی‌پی آدرس‌ها و نشانی‌های اینترنتی‌ای که داخل کشور روسیه بود، انجام می‌پذیرفت، کار خیلی ساده بود. مقامات استونی می‌توانستند اینترنت کشور را، حتی اینترانت‌هایشان را بر روی آی‌پی‌ آدرس‌هایی که از داخل روسیه می‌خواستند این کار را انجام بدهند، ببندند. به خاطر همین، افرادی که حمله کرده بودند، آمده بودند و کامپیوترهای حمله‌کننده را مثلاً در امریکای جنوبی پخش کرده بودند و ده‌ها هزار کامپیو‌تر از کاستاریکا، اکوادور و... داشتند حمله می‌کردند. بنابراین حرفی که آقایان مقامات جمهوری اسلامی ایران می‌زنند، از اساس قابل فهم است، منتها نکته‌ای که این‌جا وجود دارد، این است که در مورد استاکسنت و تمام حملاتی که بعد‌ها خود غربی‌ها اعلام کردند و ایران تازه چند ماه بعد از اعلام خود شرکت‌های امنیت کامپیوتری غربی متوجه شد که چنین حملاتی داشته در ایران انجام می‌شده، هیچ‌کدام توسط اینترنت به کشور ایران منتقل نشده بوده‌اند. بلکه با روش‌های دیگری منتقل شده‌اند که جای بحث آن به لحاظ فنی در اینجا نیست. یعنی می‌خواهم بگویم که حتی اگر یک شبکه‌ داخلی اطلاعات درست کنند و حتی اگر دسترسی آی‌پی آدرس‌های خارج از محدوده‌ جغرافیایی ایران را ببندند، با انتقال یک بدافزار خیلی ساده به شبکه‌ داخلی اینترنت آقایان، دوباره‌‌ همان آش و‌‌ همان کاسه است. به این جهت (محدود کردن اینترنت] راهکاری اساسی‌ برای کاهش دادن تبدیل‌های سایبری نیست.

در خصوص مکاتبات الکترونیکی چطور؟ آیا با اینترنت محدود (ملی) و فاز اولی که به زودی به راه خواهد افتاد، می‌توانند مکاتبات الکترونیکی ایرانیان را تحت نظارت و کنترل قرار بدهند؟

دولت ایران دو سه کار را هم‌زمان انجام می‌دهد، با بودجه‌ای که به جرأت می‌توانم بگویم در تاریخ کشورهایی که می‌خواستند اینترنت را ببندند -البته در چند دهه‌ گذشته- بی‌سابقه است. یعنی ابعاد این بودجه واقعاً بزرگ است. مثلاً اولین اعتباری که به همین شبکه‌ اینترنت محدود (ملی) اختصاص داده‌اند، چیزی حدود یک‌بیلیون دلار (با قیمت دلار آن زمان) بود و در مقابل کار چندانی هم انجام نشده و این‌هم باز دلیل دیگری است بر این‌که دولت ایران به شدت فاسد است، به شدت ناکارآمد است و بخش اعظم این بودجه‌ها هرز می‌رود، بدون این‌که بازدهی داشته باشد. اما به موازات تکمیل این شبکه به لحاظ سخت‌افزاری، این‌ها دارند تلاش می‌کنند که اولاً در داخل کشور تولید محتوا کنند. به این معنا که اگر مثلاً سایت فیس‌بوک وجود دارد و آن را تهدید تلقی می‌کنند، مشابه داخلی آن را با پول دولتی تشکیل بدهند. غافل از این‌که شرکت‌هایی مثل گوگل، فیس‌بوک و... شرکت‌های خصوصی هستند و دلیل موفقیتشان نو‌آوری‌شان و سرویسی است که ارائه می‌دهند و اساساً اینکه شما بتوانید مشابه ایرانی آن را درست کنید، قدری دور از ذهن است. همین کار را برای گوگل‌مپ می‌خواهند انجام بدهند، برای موتور جست‌وجو و خصوصاً خیلی تأکید دارند که برای سرویس‌دهنده‌های پست الکترونیکی، مثل جی‌میل انجام بدهند. بررسی‌ای که خودشان کرده‌اند، نشان می‌دهد که تقریباً هر کسی که در ایران از اینترنت استفاده می‌کند، چه مقامات دولتی، چه دانشجویان و چه دیگران، از جی‌میل استفاده می‌کنند. بنابراین جی‌میل را خطر تلقی می‌کنند که حتی مقامات دولتی ایران و آن بخشی که در دانشگاه تدریس می‌کنند، با دانشجویانشان از طریق پست الکترونیکی جی‌میل در ارتباط هستند و می‌گویند استفاده از جی‌میل می‌تواند مقدمه‌ای باشد برای این‌که اطلاعاتشان مورد سوءاستفاده قرار بگیرد.

اما متأسفانه یا خوشبختانه، پست الکترونیکی جایگزینی که ارائه کرده‌اند، به قدری ابتدایی است و به قدری غیر قابل مقایسه با سرویس‌هایی مثل جی‌میل است که شما اگر بروید و ترافیک سایت‌هایشان را کنترل کنید، می‌بینید جز این‌که مایه‌ مضحکه‌ مردم بشود، تا به حال دستاوردی نداشته است. پست الکترونیکی‌ که ارائه کرده‌اند، در قسمت ورود به سایتش به کاربر می‌گوید: الان شما به یک خطای الکترونیکی روبرو می‌شوید، به این بی‌اعتنایی کنید و به صفحه‌ بعد بروید! در حالی‌که توقع این بود که حالا که بودجه‌های بیلیون‌ دلاری مصرف می‌شود، چیزی در حد همین سرویس‌های دست پنجم و دست ششمی که در غرب وجود دارد، ارائه شود که لااقل مردم رغبت کنند یک‌بار برای امتحان بروند و از آن استفاده کنند.

عین همین داستان را در خصوص بازی‌های کامپیوتری هم داریم. بودجه‌ عظیم و غیرقابل باوری صرف شده برای مقابله با بازی‌های کامپیوتری‌ که عقیده دارند کار صهیونیسم بین‌الملل و فراماسونر‌ها هست و برای این‌که بازی‌های ایرانی تولید کنند. آمار این بازی‌ها و میزان پخش آن‌ها در ایران کاملاً مشخص است. شما می‌توانید وارد فروم‌هایی که افراد در آن‌ها به بازی‌های کامپیوتری مشغول‌اند بشوید و ببینید جز این‌که مایه‌ خنده و مسخره و تفریح کاربران کامپیوتری بشود، این بودجه‌ چند میلیاردی که برای این بازی‌ها صرف کرده‌اند، فایده‌ دیگری نداشته است.

در عین حال، نکته‌ دیگری را می‌خواهم توضیح بدهم و آن هم این است ‌که اینترنت ایران در شکل کنونی، تا زمانی که اینترنت ماهواره‌ای و یا جایگزین دیگری برای اینترنت نیاید، کاملاً دست دولت است. یعنی دولت کاملاً قادر است که برای تمام کاربران اینترنت در ایران مشکل ایجاد کند. مثل شیر آب یک سماور می‌ماند که هر لحظه می‌توانند آن را باز و بسته کنند. هر روز هم یک کاری می‌کنند، یک روز پهنای باند کل کشور را کم می‌کنند، یک روز پهنای باند اس‌اس‌ال را کم می‌کنند و... می‌خواهم بگویم دولت کاملاً قادر است که کاربر ایرانی را آزار بدهد، ولی به موازات آن، کاربران ایرانی هم قادر بوده‌اند به طریقی این فیلتر‌ها را دور بزنند و دلیل بسیار مشخص‌اش هم میزان استقبال ایرانیان از فیس‌بوک است. یعنی واقعاً کمتر کاربر ایرانی را می‌توان پیدا کرد که اکانت فیس‌بوک نداشته باشد و ما می‌دانیم که فیس‌بوک فیلتر است.

بنابراین خیلی خلاصه، در چند ماه آینده، در چند سال آینده، ما شاهد ارائه‌ اینترنت بسیار پرسرعت، شاید تا حد بیش از ۴۰ برابر سرعت کنونی برای کاربران ایرانی خواهیم بود، با قیمتی بسیار پایین و شاید حتی برای برخی رایگان؛ و آن اینترنت هم اینترنتی است که صرفاً اطلاعاتی را که آقایان داخل کشور سازماندهی کرده‌اند و دورش را بسته‌اند و به اصطلاح غیر فنی «اینترنت حلال» است، در برمی‌گیرد. اگر شما می‌خواهید از اینترنت آزاد و این اینترنت معمولی که همه‌ مردم دنیا در آفریقا، آسیا و همه جا می‌شناسند استفاده کنید، اولاً گران خواهد بود، دوماً خیلی کند خواهد بود و سوماً همه‌ این محدودیت‌های دسترسی را خواهد داشت.

هدف این است که مردم از خیر اینترنت آزاد بگذرند و بر اساس «کاچی به از هیچی»، از اینترنت داخلی استفاده کنند. منتها این هدف یک مشکل دارد و آن هم این است که اینترنتی که مد نظر آقایان است، اساساً محتوا ندارد. کاربر ایرانی به دنبال سایت «تبیان» و «صیغه آن‌لاین» و این چیز‌ها نیست. آن‌ها دنبال دنیایی از دانش و اینترتیمنت، تفریحات، موزیک، سینما و چیزهایی هستند که در ایران امکان تولید محتوایش را ندارند.

تغییر قانون برای حذف مردم

Sat, 18 Aug 2012 10:26:22 +0000

گفت‌وگوی سراج الدین میردامادی با مهران مصطفوی، تحلیل‌گر سیاسی

سراج الدین میردامادی − یازدهمین دورهٔ انتخابات ریاست جمهوری اسلامی در خرداد یا تیر ماه ۱۳۹۲ برگزار خواهد شد. در کمتر از یک سال مانده به این انتخابات، مجلس و مجمع تشخیص مصلحت نظام در حال تدوین پیش‌نویسی از قانون انتخابات هستند که در آن شورایی از سه قوه بر اجرای انتخابات توسط وزارت کشور نظارت داشته باشد.

سخنگوی شورای نگهبان، عباس کدخدایی، در این مورد گفته است که «رهبر انقلاب براي دور جديد مجمع دستور فرمودند تعدادي از مباحث كلان كشور از سوي مجمع مورد پيگيري قرار گيرد كه نظام قانون‌گذاري و نظام انتخاباتي از اين موارد بودند.» وی در ادامه گفته است «ما نسبت به تغيير قانون انتخابات اصرار داريم و چندين سال است كه خواستار اصلاح قانون انتخابات هستيم.»

● گفت‌وگو با مهران مصطفوی

در مورد برنامه برای تغییر قانون انتخابات ریاست جمهوری با دکتر مهران مصطفوی، استاد دانشگاه و تحلیلگر سیاسی در پاریس، گفت‌وگو کرده‌ام.

ارزیابی شما از تغییراتی که قرار است در قانون انتخابات ریاست جمهوری بدهند، چیست؟

مهران مصطفوی: باید بگویم که این مسائل را باید در کادر روابط آقای احمدی‌نژاد و آقای خامنه‌ای قرار داد. اکنون با بحث‌هایی که در درون بیت آقای خامنه‌ای می‌شود، به این نتیجه رسیده‌اند که ضرر و زیانی که از آقای احمدی‌نژاد دیده‌اند بسیار بالاست و هزینه‌ای که پرداخته‌اند زیاد بوده و حتی بعضی از آنها می‌گویند که اگر می‌گذاشتیم آقای موسوی رئیس جمهور می‌شد، این قدر هزینه نمی‌پرداختیم که الان پرداخته‌ایم. اختلاف‌های بین آقای احمدی‌نژاد و آقای خامنه‌ای بسیار بالاست و آقای احمدی‌نژاد از هر فرصتی که بتواند استفاده می‌کند برای این که این اختلافات را بروز دهد و یا بتواند احتمالاً ضربه‌هایی هم بزند.

مثلاً در صحبت‌هایی که اخیراً درباره‌ی مجلس شورای اسلامی کرده و این که نمایندگان را عملاً می‌شود خرید، طبق‌ گفته‌هایی که در آن مجلس کرده، این‌ نشان می‌دهد که آقای احمدی‌نژاد برای انتخابات آینده هم نقشه در سردارد و نقشه‌ای که آقای احمدی‌نژاد در سر دارد، این است که به راحتی نتیجه انتخابات را نپذیرد. یعنی وزارت کشور به سادگی تقلب‌های بزرگ را قبول نکند و بروند روی این خط که انتخابات را تأیید نکنند و دعوا و اختلاف زیادی بالا گیرد بین شورای نگهبان و وزرات کشور.

مهران مصطفوی:
«آن‌ها البته دنبال شفاف‌ترشدن قضیه نیستند. دنبال این هستند که اصولاً مسئله‌ی ریاست جمهوری را به طور کامل در ایران از بین ببرند. برای این که می‌دانند در هر دوره‌ای بین رئیس جمهور و ولی فقیه اختلاف پیش آمده است. در دوره‌ی اول بین آقای بنی‌صدر بود و آقای خمینی. بعدش بین آقای خامنه‌ای و آقای خمینی اختلاف شد و بعد بین آقای رفسنجانی و بین آقای خامنه‌ای و بعد بین آقای خاتمی و آقای خامنه‌ای و الان هم بین آقای احمدی‌نژاد و آقای خامنه‌ای. به خاطر این که این‌ها از دو منبع مختلف مشروعیت‌شان را می‌خواهند بگیرند. حالا چه مشروعیت داشته باشند به صورت دموکراتیک یا نه. یکی‌شان می‌خواهد مشروعیت‌اش را از مردم بگیرد، از رأی مردم بگیرد. یکی‌شان هم می‌گوید مشروعیت من از خداوند می‌آید و از امام زمان. پس این دو منبع مشروعیت است که دائم با هم در تنازع هستند.»

به خاطرهمین از هم‌اکنون آقای خامنه‌ای دارد تدارک می‌بیند که چه کار کنند که چنین مسئله‌ای پیش نیاید. خُب، وسائل زیادی در اختیار دارند؛ وسیله‌ اصلی‌شان شورای نگهبان است که از طریق شورای نگهبان این‌ها کسانی را که فقط لازم می‌دانند و مطلوب‌شان هست، مثل آقای حداد عادل و لاریجانی و لایتی و احتمالاً قالیباف، دارای صلاحیت برای کاندیدا شدن اعلام می‌کنند و بقیه را حذف می‌کنند.

اما این امر کافی نیست. برای این که در چنین انتخاباتی همه چیز ممکن است پیش آید. نگرانی‌شان هم از این انتخابات به خاطر این است که مبادا آقای احمدی‌نژاد و وزارت کشور با آ‌ن‌ها همراهی نکند. از این جهت دو عمل دارند انجام می‌دهند که خیلی جدی هم هست این مسئله. یکی همین است که قانون انتخابات را تغییر دهند. یعنی اجرایش را از دست وزارت کشور درآورند و بسپارند به هیئتی که احتمالاً از طریق سه قوه و یا حکم حکومتی داده شود. به‌هرحال راههای مختلفی را این‌ها دارند در نظر می‌گیرند. یکی از راهها این است. راه دوم این است که اصولاً اصلاً انتخاباتی برگزار نشود.

می‌دانید که در مجلس شورای اسلامی فراکسیونی به‌وجود آمده است به نام فراکسیون رئیس جمهور پارلمانی. کار این فراکسیون هم پی گرفتن نظر خامنه‌ای است که پارسال (در سفر به کردستان) مطرح کرد و اینکه رئیس جمهور عملاً توسط مجلس تعیین شود و نه از طریق انتخاب مستقیم توسط مردم، و این فراکسیون دارد الان طرح انتخاب رئیس جمهور و اختیارات و وظایفش را تدوین می‌کند و این طوری که دارند پیش می‌روند عملاً دیگر رئیس جمهور می‌شود یک پست کاملاً تشریفاتی و بدون اختیار و بدون رابطه با مردم. می‌دانید که خیلی تفاوت است بین رئیس جمهوری که مردم به او رأی دهند (حالا به هر عنوان) و رئیس جمهوری که از طریق دعواهای احزاب مختلف یک مجلس تعیین شود، خصوصاً در نظام ولایت فقیه.

در این پیش‌نویس صحبت از تعیین مصداق رجل سیاسی و مذهبی بودن هم شده است. نظرتان در این رابطه چیست؟ به نظر می‌رسد در گذشته هم این شرط در ریاست جمهوری، که رجل سیاسی بودن، ابهام داشته. آیا فکر می‌کنید که ابهام‌زدایی از این مسئله می‌تواند کمک کند به شفاف‌ترشدن قضیه؟

آن‌ها البته دنبال شفاف‌ترشدن قضیه نیستند. دنبال این هستند که اصولاً مسئله‌ی ریاست جمهوری را به طور کامل در ایران از بین ببرند. برای این که می‌دانند در هر دوره‌ای بین رئیس جمهور و ولی فقیه اختلاف پیش آمده است. در دوره‌ی اول بین آقای بنی‌صدر بود و آقای خمینی. بعدش بین آقای خامنه‌ای و آقای خمینی اختلاف شد و بعد بین آقای رفسنجانی و بین آقای خامنه‌ای و بعد بین آقای خاتمی و آقای خامنه‌ای و الان هم بین آقای احمدی‌نژاد و آقای خامنه‌ای. به خاطر این که این‌ها از دو منبع مختلف مشروعیت‌شان را می‌خواهند بگیرند.

حالا چه مشروعیت داشته باشند به صورت دموکراتیک یا نه. یکی‌شان می‌خواهد مشروعیت‌اش را از مردم بگیرد، از رأی مردم بگیرد. یکی‌شان هم می‌گوید مشروعیت من از خداوند می‌آید و از امام زمان. پس این دو منبع مشروعیت است که دائم با هم در تنازع هستند. این است که این مجلس فراکسیون رئيس جمهوری را خود آقای مجتبی خامنه‌ای دارد مدیریت می‌کند و این‌ها می‌خواهند طرحی بریزند که کاملاً... حالا آن مسائلی که مرد باشد رجل سیاسی و مذهبی باشد، خب بله، این‌ها که به‌هیچ وجه حاضر نیستند که یک خانم در مسئله‌ی ریاست جمهوری بتواند به آن مقام برسد.

چرا فکر می‌کنید که خود شورای نگهبان با تمام اختیاراتی که برایش قائل شده‌اند و نظارت استصوابی که برایش تعریف کرده‌اند، نمی‌تواند در برابر وزارت کشور دولت احمدی‌نژاد بایستد و باید یک ارگان دیگری بالاتر تشکیل شود؟

ببینید، شورای نگهبان طبق قانون اساسی تصدی انتخابات را ندارد. تصدی انتخابات در دست وزارت کشور است. شورای نگهبان کارش نظارت بر انتخابات است که البته نظارت‌شان یعنی حذف کسانی که نمی‌خواهند، حال بگذریم از این نوع نظارت. ولی تصدی انتخابات یک کار بسیار عظیمی‌ست و یک امکانات لجستیکی زیادی در سراسر کشور می‌خواهد و شورای نگهبان این را ندارد. این وزارت کشور است که چنین امکانات لجستیکی را دارد.

البته به غیر از وزارت کشور تنها یک نهاد دیگر در کشور هست که آقای خامنه‌ای می‌تواند به آن اعتماد کند و این امکانات لجستیکی را داشته باشد و آن هم سپاه پاسداران است. این‌ها می‌خواهند با دادن یک نوع پوشش تحت این عنوان که سه قوه می‌خواهند در این انتخابات شرکت کنند، کاملاً این انتخابات را به سپاه پاسداران بسپارند.

با این اوصاف و با تغییر این قانون حالا چه به صورت پارلمانی شود و چه چنین انتخاباتی با تغییراتی در این پیش‌نویس انجام شود، چه آینده‌ای را برای ریاست جمهوری در ایران می‌بینید؟

این رژیم و تجربه‌‌ای که ما با این رژیم داشتیم در عرض همین سی و چند سال، همان طور که گفتم نمی‌شود که دو منبع برای مشروعیت یک رژیم وجود داشته باشد. یعنی مشروعیت مردمی و مشروعیت از طریق قوانین به اصطلاح الاهی و آن هم با تفسیرهایی که خودشان می‌کنند. نتیجه این که تمام فعالیت‌اش را آقای خامنه‌ای گذاشته است بر این که کاملاً آن دومی را خفه کند، از بین ببرد و کمرنگ کند و حلش کند کاملاً در اولی که اثری از آن وجود نداشته باشد و مزاحم ولایت مطلقه فقیه نباشد. به خاطر همین آینده‌ای اصولاً در این رژیم و طبق این قانون اساسی و با وجود ولایت مطلقه فقیه برای مشروعیت مردمی و حاکمیت ملی باقی نمانده و نخواهد ماند.

آمریکا و سیاست خارجی شناور دربرابر ایران

Sat, 11 Aug 2012 17:22:53 +0000

گفت‌وگوی سراج میردامادی با مهرداد خوانساری، دیپلمات پیشین و کارشناس مسائل خاورمیانه در لندن

سراج الدین میردامادی − برآوردهایی که در ایالت متحده آمریکا از توان و اشتیاق جمهوری اسلامی برای دستیابی به سلاح هسته‌ای وجود دارد، یکسان نیستند. هر از گاهی گزارشی درباره توان هسته‌ای تهران منتشر می‌شود که بحث و هیجانی برمی‌انگیزد و در فاصله‌ زمانی نسبتا کوتاهی گزارش دیگری پربازتاب گشته و بحث‌ها را به جهت دیگری می‌برد.

خبری که در روز پنج‌شنبه گذشته (۱۹ مرداد) توسط رویترز منتشر شد، از زمره این خبرهای بحث‌انگیز بود. ابتدا روزنامه اسرائيلی هاآرتص خبر داد که تازه‌ترین ارزیابی‌های نهادهای اطلاعاتی آمريکا حاکی از آن است که تهران در برنامه‌ اتمی‌اش بیشتر از آنچه گمان می‌برند، پیشرفت داشته است. یک سخنگوی شورای امنیت کاخ سفید در مقابل به خبرگزاری رویترز گفته است که ارزيابی‌ اطلاعاتی آمريکا از برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی تغييری نکرده است. آن سخنگو، که رویترز نام او را فاش نساخته، اعلام کرده است که براساس ارزیابی‌های اطلاعاتی جدید در ایالات متحده، جمهوری اسلامی ایران نه در آستانه‌ی دستیابی به سلاح هسته‌ای است و نه تاکنون تصمیمی در این باره گرفته است.

● گفت‌وگو با مهرداد خوانساری

در این مورد با دکتر مهرداد خوانساری، تحلیل‌گر سیاسی در انگلستان، گفت‌و‌گو کرده‌ام:

تحلیل و ارزیابی شما از این موضع جدید شورای امنیت ملی آمریکا چیست؟

مهرداد خوانساری: ببینید باید این مسئله را این طور نگاه کرد که انتخابات ریاست جمهوری آمریکا الان پیش روی ما است و آقای اوباما علاقمند است که حداقل درگیری را در مسائل بغرنج سیاست خارجی داشته باشد که در رأس همه‌ی آن‌ها ایران است. برعکس، رقیب جمهوری‌خواه او آقای میت رامنی، اوباما را متهم می‌کند که سیاست‌های لازم یا آن اقدامات لازم را در ارتباط با ایران انجام نداده است.

الان با توجه به همین اطلاعاتی که توسط دستگاه‌های جاسوسی خیلی از کشورهای غربی به دست آمده، بیشتر تکیه روی این است که ایران در شرایط فعلی در آستانه‌ی دسترسی به سلاح‌های هسته‌ای نیست. ولی البته همین دستگاه‌های اطلاعاتی روی این مسئله کماکان تأکید دارند که انگیزه از سوی مقامات اسلامی وجود دارد، زیربنا وجود دارد و تلاش می‌شود به وسائل لازم هم دست بیابند. ولی تا زمانی که هر سه‌ی این فاکتورها در کنارهم نباشند، این اظهارات کاخ سفید می‌تواند به این منظور باشد که در اصل این اطمینان را به مردم دهد که لزومی برای اقدام حادتر از سوی دولت آمریکا در شرایط فعلی وجود ندارد.

آقای دکتر خوانساری در روزهای اخیر اظهارات مقامات اسراییلی را داشتیم مبنی بر تقویت احتمال حمله‌ی نظامی اسراییل به ایران تا چه هفته‌ی دیگر و یا شاید تا ماه سپتامبر. این اظهارات سخنگوی شورای امنیت ملی آمریکا را با اظهارات مقامات اسراییلی چگونه قابل جمع می‌دانید؟

ببینید انگیزه‌ی دولت اسراییل این است که این الگو را نخواهد ارایه بدهد که تا اتمام انتخابات ریاست جمهوری هیچ اقدام حادی در ارتباط با ایران از سوی آمریکا یا متحدین غربی‌اش و یا خود اسراییل صورت نمی‌گیرد. در صورتی که خواست دولت اوباما این است که نخواهد در موقعیتی قرار داشته باشد که بخواهد تصمیم حادی را در ارتباط با ایران تا قبل از نوامبر جاری بگیرد. به همین جهت در اصل خواسته‌ی اسراییلی‌ها با خواسته‌های آمریکایی‌ها در ارتباط با زمان‌بندی هر نوع طرح در ارتباط با ایران باهم متفاوت است و انگیزه‌ی اسراییلی‌ها این است که در اصل دولت ایران فکر نکند که می‌تواند از حالا تا نوامبر با خیال راحت به اقدامات خودش ادامه دهد، به این خیال که مثلاً اقدام حادی علیه‌اش تا آن زمان به خاطر ریاست جمهوری آقای اوباما صورت نمی‌گیرد.

ولی همان طور که اطلاع دارید مجموعه‌ای از پنهان‌کاری‌های هسته‌ای در کارنامه‌ی جمهوری اسلامی ثبت و ضبط شده، به‌ویژه در «سایت پارچین». چگونه می‌شود این پنهان‌کاری‌ها را توجیه کرد در حالی که کاخ سفید اعلام می‌‌کند که ایران درصدد دستیابی به سلاح هسته‌ای نیست؟

به نظر من این واژه‌ای که به‌کار گرفته شده که ایران درصدد دستیابی به سلاح‌های هسته‌ای نیست، اصطلاح روشن و دقیقی نباشد. آن چیزی که منظور است این که در شرایط فعلی ایران در شرایطی نیست که بتواند به این سلاح‌ها دستیابی پیدا کند. این دقیق‌تر به نظر من آن انگیزه و آن طرز تفکر مقامات آمریکایی را بازگو می‌کند، تا این که بگویند این‌ها درصدد نیستند؛ چون تمام هم و غم سیاست آمریکا براین مبناست که این‌ها درصدد چنین کاری هستند، اگر امکانات و وسائلش را پیدا کنند. ولی دولت آمریکا در این زمان می‌خواهد این الگو را بدهد که این یک امر آنی نیست و در اصل زمان برای رسیدگی به این امر می‌‌شود گفت حداقل تا بعد از انتخابات ریاست جمهوری هنوز هست.

آیا ممکن است ارزیابی دستگاه‌های اطلاعاتی آمریکا اشتباه باشد و آیا ممکن است ارزیابی‌های دیگری بعداً به دست آید که این ارزیابی‌ را رد کند، همچنان که ارزیابی‌هایی را داشته‌ایم، در موارد مختلف ارزیابی‌های گوناگون و متفاوتی در خصوص توان هسته‌ای جمهوری اسلامی ارائه شده است؟

این دستگاه‌های اطلاعاتی اشتباهات بسیار فاحشی را در سنوات اخیر کرده‌اند، به‌ویژه آن تخمین‌هایی که در ارتباط با برنامه‌ی هسته‌ای عراق زده بودند. لذا این که این‌ها می‌توانند مرتکب اشتباه شوند، یک امری‌ست که خیلی‌ها به آن اعتقاد دارند. ولی در ارتباط با دولت ایران، موقعی که شما وضعیت ایران را با وضعیت فرض کنید صدام حسین مقایسه می‌کنید، می‌بینید که داده‌هایی که در دست هست، خیلی بیشتر از آن چیزهایی‌ست که در ارتباط با صدام حسین در دست بود. به این لحاظ این که ایران انگیزه‌ چنین کاری را دارد، برای خیلی‌ از این‌ها مسجل است و خیلی شواهد امر بیشتری در دست است که بخواهند برنامه‌ی اتمی ایران را با دقت خیلی خیلی بیشتری کالبد شکافی کنند، به‌خصوص موقعی که مسائلی از قبیل آنچه شما به آن اشاره کردید مثل پارچین و این‌ها به‌وجود آید.

ولی این که آیا این‌ها غلو می‌کنند، بله این امکان وجود دارد. ولی این‌ها به دلایل سیاسی غلو می‌کنند و به دلایل سیاسی هم می‌شود گفت سوپاپ کار را کم می‌کنند. همان طور که می‌بینید اوباما در یک زمان با اضافه کردن تحریم‌ها شدت عمل به خرج می‌دهد، در سخنرانی در میان لابی یهودی‌های آمریکا تند حرف می‌زند. ولی موقعی که منافع شخصی خودش و امکانات شخصی خودش به لحاظ انتخابات ریاست جمهوری بیشتر مد نظر می‌باشد، می‌بینید که فتیله را یک‌مقداری پایین‌تر می‌آورد. لذا همه‌ این‌ها متأسفانه در این بازی وجود دارند، ضمن این که تنها فاکتوری که ما می‌توانیم با قاطعیت به آن اشاره کنیم این است که آمریکا مترصد است که جلو ایران را به هر ترتیبی شده بگیرد و باور ندارد که ایران به دنبال چنین برنامه‌هایی در درازمدت نیست.

اگر این اظهارات را کمی انتخاباتی ارزیابی کنیم، با توجه به ناخرسندی لابی قوی یهودی‌‌ها در آمریکا از مواضع دولت آمریکا در قبال بحران هسته‌ای ایران، چگونه می‌شود چنین اظهاراتی را که بازهم ملایم‌تر است، به گونه‌ای انتخاباتی ارزیابی کرد، با توجه به ناخرسندی آن لابی از مواضع آقای اوباما؟

عواقب این روشن نیست. آقای اوباما می‌تواند مواضع فعلی خودش را تا چند هفته‌ی دیگر تغییر دهد. الان تمام فوکوس این مسائل مربوط به انتخابات ریاست جمهوری این بوده که آقای میت رامنی نفر دومش چه کسی خواهد بود و الان که مشخص شده و بحث‌ها پیش می‌رود و این انتقادات میت رامنی در ارتباط با اوباما و کوتاهی‌هایی که او در رابطه با پرونده‌ ایران کرده بیشتر در مطبوعات جریان پیدا می‌کند، دموکراتها از لابی‌ یهودی‌ها هم برای پیشبرد خودشان استفاده خواهند کرد و فشارها را اضافه خواهند کرد.

من هیچ بعید نمی‌دانم که اوباما همین حرفی را که روز گذشته از سوی همکاران او در کاخ سفید مطرح شده تغییر دهد و دو مرتبه مثلاً این مسئله را حادتر جلوه دهد. لذا برای اوباما الان در شرایط فعلی انتخاب شدن مجدد در رأس تمام اولویت‌ها قرار دارد، همان طور که مثلاً برای جمهوری اسلامی به‌زعم همین دارودسته‌ی اوباما و همه‌ی آمریکایی‌ها، دستیابی به سلاح‌های هسته‌ای در رأس همه چیز قرار دارد. چون موجودیت هر دو این‌ها در جایگاهی که قراردارند، یکی‌شان به پیروزی در انتخابات بعدی و دیگری داشتن آن بیمه کافی برای این که دست به ترکیب‌اش نخواهد بزند از خارج در رأس همه چیز قرار دارد. لذا این وضعیت می‌تواند به راحتی عوض شود.

جنگ در حلب و وضعیت دو طرف

Sun, 29 Jul 2012 13:24:48 +0000

گفت‌وگوی سراج الدین میردامادی با ایلیا جزایری، روزنامه‌نگار و کارشناس دنیای عرب و خاورمیانه

سراج الدین میردامادی − رژیم بشار اسد در حال ریزش است. مدام خبر می‌رسد که چهره‌هایی از آن جدا شده‌اند. کانون قدرت اما با تمام توان می‌کوشد تا خود را حفظ کند. حلب اکنون مظهر تلاش رژیم برای حفظ خود تبدیل شده، تلاشی که به قیمت خونریزی‌های بسیار و ویرانی شهر تمام می‌شود.

ایلیا جزایری، روزنامه‌نگار و کارشناس کشورهای عربی و خاورمیانه، در گفت‌وگویی با "زمانه" در مورد وضعیت حلب می‌گوید: «حلب با این که الان به یک بحث حیثیتی تبدیل شده است برای دو طرف، اما پایان‌دهنده آنچه در سوریه پیش می‌آید نیست. آن طرفی که دارد سعی می‌کند حلب را به‌عنوان فصل‌الاخطاب این تنش معرفی کند، دولت سوریه است. چون معتقد است با سلاح‌های سنگین می‌تواند مخالفان را از شهر خارج کند و این را به‌عنوان پیروزی حتمی خودش بر مخالفان اعلام کند.»

● گفت‌وگو با ایلیا جزایری

گفت‌وگو با ایلیا جزایری را با پرسش در مورد روند جداشدن مقامات رژیم سوریه آغاز می‌کنیم:

آیا این جدا‌شدن‌ها نشانگر سرعت یافتن سقوط حکومت بشار اسد است؟

ایلیا جزایری: من می‌خواهم در این زمینه کمک بگیرم از صحبت‌های آقای رابرت مود رئیس سابق هیئت ناظران سازمان ملل در سوریه. آقای رابرت مود در صحبت‌های اخیری که در نروژ داشته، گفته است نظام بشار اسد سرنگون خواهد شد، اما این سرنگونی ممکن است احتیاج به زمان داشته باشد. دلیل وی برای این صحبت‌ها این است که هرچه نظام بشار اسد بر خشونت‌های خودش می‌افزاید، شمار جداشدگان از نظامش بیشتر می‌شود و این جداشدگان شماری‌شان افراد مسلح هستند. این روندی که دارد در سوریه پیش می‌رود، به‌هرحال یکسری از سیاستمداران اتفاقاتی که در کشورهای دیگر ازجمله لیبی افتاده است را دیده‌اند و بیم آن دارند که هرآنچه قرار است بر سر نظام آید، بر سر آن‌ها هم بیآید.

مسئله‌ی دیگر این که بعضی‌هاشان وابستگی‌هایی دارند در شهرها و روستاها و می‌بینند کسانی که دوستان و خانواده‌شان هستند، در معرض تهاجم قرار می‌گیرند. روند جداشدن‌ها هم همین طور شروع شد. از ارتش شروع شد و الان به سیاستمداران بلندپایه رسیده است. می‌خواهم مثال بزنم از خانم اخلاص بدوی. اولین نماینده مجلس که چند روز پیش جدا شد و به ترکیه پناهنده شد. باید اشاره کنم خانم بدوی که یکی از مسئولین حزب بعث در شهر حلب بود و مسئول شاخه‌ی زنان در این شهر و در پنج کمیسیون مجلس عضو است.

اما مناف طلاس یکی از فرماندهان گارد ریاست جمهوری سوریه که جداشده، مسائلی هست در رابطه با جداشدنش. ازجمله یکی از دلایل جداشدنش حمله‌ی نیروهای دولتی به زادگاهش شهر الرستن بود. آقای وقتی در سوریه حضور داشت، خیلی سعی کرد که میانجی‌گری کند میان دولت و مخالفان و باعث آزادی شمار زیادی از دستگیرشدگان تظاهرات بود و سعی کرد جلوی حمله به الرستن را بگیرد، اما ماهر اسد برادر بشار اسد فرماندهی حمله به این شهر را برعهده گرفت و اینجا بود که وی به طور کامل از نظام جدا شد.

سه دیپلمات دیگر هم جدا شده‌اند. سفرای سوریه در عراق، امارات متحده عربی و قبرس. این روند آغاز شده و هرچه حملات ارتش سوریه به مناطق دیگر افزایش پیدا کند و در مقابل ارتش آزاد سوریه، یعنی گروه مخالفان، عملیات خودش را برای آزادی‌سازی شهرها ادامه دهد، ما شاهد ادامه‌ی این روند و جداشدن شمار بیشتری از مسئولان نظام خواهیم بود.

ولی به نظر می‌رسد که ارتش آزاد سوریه از سلاح‌های سبک استفاده می‌کند و ارتش حکومت سوریه از هواپیما و تانک و سلاح‌های سنگین استفاده می‌کند. در این نابرابری تسلیحات به نظر می‌رسد که بیشتر برنده حکومت سوریه خواهد بود. چگونه این روند با این شکل می‌تواند ادامه پیدا کند؟

همان طور که گفتید ارتش آزاد سوریه سلاح سنگین ندارد. هلیکوپتر، هواپیما یا تانک ندارد، مگر آن‌هایی که توانسته است غنیمت گیرد از ارتش دولتی. این روش جنگ ارتش آزاد سوریه روش جنگ چریکی و خیابانی‌ست، طوری که نیروهای دولتی را خسته می‌کنند. این دستاوردهایی که تا الان داشته‌اند، با این روش بوده. این که حمله می‌کنند به یک منطقه، دستاوردهایی آنجا دارند، یکسری از نیروهای دولتی را می‌کشند، بعضی از مناطق را به تصرف درمی‌آورند، غنیمت می‌گیرند و بعد از این که نظام مجبور می‌شود نیروهای خودش را به آن منطقه منتقل کند، این‌ها هم منتقل می‌شوند به منطقه‌ی دیگری و عملیات‌شان را آنجا انجام می‌دهند.

ارتش آزاد سوریه ‌به‌علاوه‌ی این روش‌ها و به‌علاوه‌ی ادامه‌ی جداشدن‌ها از ارتش سوریه و پیوستن به ارتش آزاد، از کمک‌های اطلاعاتی سازمان‌های اطلاعاتی جهان برخوردار هستند. بنا به خبری که خبرگزاری رویترز منتشر کرده، یک پایگاه سری نظامی در ترکیه تأسیس شده است. این پایگاه نظامی مشترک است بین ترکیه و عربستان سعودی برای کمک اطلاعاتی و کمک در تماس‌ها برای ارتش آزاد سوریه. قطر هم در این پایگاه شریک است. این‌ها نقطه‌ی قوت است برای ارتش آزاد سوریه، به‌علاوه‌ی پشتیبانی مردمی. الان جنگ نابرابر است. ارتش آزاد وقتی منطقه‌ای را تصرف می‌کند، خیلی نمی‌تواند آن را نگه دارد. به خاطر حمله‌ی نیروهای دولتی با سلاح‌های سنگین. اما همین مسئله ارتش دولتی سوریه را خسته می‌کند، باعث فرسایش این ارتش می‌شود و جنگ حالت فرسایشی پیدا می‌کند. باید ببینیم که آیا سلاح‌هایشان در روزهای آینده بیشتر می‌شود یا همین طور می‌خواهند ادامه دهند.

آقای جزایری از جلب شهری که درگیری‌ها در آن به اوج خودش رسیده و دولت هم قوای زیادی را به آنجا سرازیر کرده، چه خبرهایی دارید؟ فکر می‌کنید نتیجه در آنجا آیا می‌تواند در کل سرنوشت حکومت بشار اسد تأثیری بگذارد یا نه؟

شهر حلب پایتخت اقتصادی سوریه است. هم مخالفان نیروهای خودشان را مستقر کرده‌اند در این شهر و هم ارتش دولتی دارد سعی می‌کند بازپس بگیرد این مناطق تحت کنترل مخالفان را. حمله‌ی شدیدی به شهر حلب با استفاده از تانک‌ها، خودروهای زرهی و هلیکوپتر شروع شده است. اما اگر حتی نیروهای دولتی شهر حلب را بازپس بگیرند، این پایان کار نیست. من داشتم با یک خبرنگار سوری صحبت می‌کردم که مرتبط است با معترضان در داخل. تا جایی که من شنیده‌ام به‌خاطر حجم زیاد نیروهای دولتی در شهر حلب، مناطق دیگری خالی شده از حضور نیروهای دولتی. بنابراین ارتش آزاد دارد سعی می‌کند همین روش جنگ چریکی و فرسایشی را ادامه دهد و شاید در حین حمله به شهر حلب شاهد عملیات جدید ارتش آزاد سوریه در دمشق پایتخت باشیم.

وضعیت حلب از لحاظ انسانی نگران‌کننده است، به خاطر حملات ارتش دولتی با سلاح‌های سنگین. معلوم نیست چه قدر از غیرنظامیان ممکن است آسیب ببینند. مناطق مسکونی در حال گلوله‌باران شدن است. حلب با این که الان به یک بحث حیثیتی تبدیل شده است برای دو طرف، اما پایان‌دهنده آنچه در سوریه پیش می‌آید نیست. آن طرفی که دارد سعی می‌کند حلب را به‌عنوان فصل‌الاخطاب این تنش معرفی کند، دولت سوریه است. چون معتقد است با سلاح‌های سنگین می‌تواند مخالفان را از شهر خارج کند و این را به‌عنوان پیروزی حتمی خودش بر مخالفان اعلام کند.

آقای جزایری به نظر می‌رسد که در مناطق همجوار سوریه با ترکیه، دولت سوریه هوشمندانه عمل کرده و مناطقی که تحت اختیار کردهاست، موجب تحریک دولت ترکیه شده. در خصوص این مسئله چه اطلاعاتی دارید؟

حزب کارگران کردستان ترکیه یا همان پ‌.کا.کا مسئله‌شان مسئله‌ی ترکیه است و با نظام بشار اسد مشکلی ندارد. از ابتدای آغاز اعتراض‌ها، به‌ویژه این که در آغاز اعتراض‌ها در شهرهای کرد شکل کرد، دولت سوریه سعی کرد به‌گونه‌ای با کردها معامله کند. اما معامله‌اش با تشکل‌های غیردولتی و مردمی نبود، معامله‌اش با نیروهای مسلح کرد بود، با گروه‌های مسلح، ازجمله پ.کا.کا طبق اطلاعاتی که روزنامه‌ی الشرق الاوسط منتشر کرده، اطلاعات امنیتی، چندی پیش سران پ‌.کا.کا، بعضی از فرماندهان پ.کا.کا از آلمان به دمشق فراخوانده شدند و با مقام‌های دولتی سوریه تشکیل جلسه دادند و توافق‌هایی انجام شد.

به نظر می‌رسد به طور موقت ارتش سوریه بعضی مناطق کردستان سوریه را تخلیه کرده و آن‌ها را در اختیار نیروهای پ.کا.کا و شاخه‌اش در سوریه قرار داده است، برای این که بتواند بخشی از این تنشی را که الان وجود دارد، منعطف کند به تنش میان کردها و ترکیه و مداخله‌ی احتمالی نظامی ترکیه در سوریه علیه کردها به‌هیچ وجه به نفع انقلاب سوریه نیست. این را دولت سوریه درک می‌کند و برای همین دست به چنین اقدامی زده و این ابتکار عملی‌ست برای انحراف افکارعمومی از آنچه در سوریه پیش می‌آید.

صحبت‌هایی از تشکیل دولت انتقالی هم شده. آیا خبرهایی در اختیار دارید که این دولت چگونه خواهد بود و ارتش آزاد سوریه و شورای ملی انتقالی چه نقشی در آن خواهند داشت؟

مسئله‌ی دولت انتقالی مسئله‌ای‌ست که چندی پیش مطرح شده از سوی اتحادیه عرب. ببینید، طبق اطلاعات موجود هم آمریکا، هم اتحادیه عرب، هم متحدین این‌ها و غرب از اول پیش‌بینی می‌کردند که روسیه مانع صدور قطعنامه‌های جدی علیه بشار اسد در شورای امنیت خواهد شد. برای همین دست به عملیات اطلاعاتی بزرگی در سوریه در حمایت از معترضان زدند. انفجار دمشق که در آن چهار تن از سران امنیتی و نظامی سوریه کشته شدند، انفجار ساختمان سازمان امنیت ملی، یک عملیات پیچیده‌ای بود. عملیاتی نبود که چند داوطلب یا جداشده از ارتش سوریه بتواند آن را به‌راحتی انجام دهند. عملیاتی بود که احتمال دارد طرف‌هایی در آن دخیل بودند و اطلاعاتی را در اختیار مخالفان قرار دادند که توانستند دست به چنین عملیاتی بزنند.

از همین روی به نظر می‌رسد هرچه داریم جلوتر می‌رویم و تلاش‌های معترضان با پشتیبانی غرب بیشتر می‌شود برای سرنگونی بشار اسد، کیفیت‌اش هم تغییر می‌کند. این باعث می‌شود که نظام بشار اسد کنترل مناطق را از دست بدهد و این از دست دادن کنترل مناطق سوریه را در آستانه‌ی یک فروپاشی سیاسی و اجتماعی قرار می‌دهد. از همین روی غرب و اتحادیه عرب در تلاش‌اند که اپوزیسیون سوریه را متحد کنند تا هرچه زودتر دولت انتقالی تشکیل دهد. این دولت انتقالی بحث‌اش هست. اما اختلاف‌ها میان سران اپوزیسیون تا حالا منجر به تشکیل‌اش نشده است.

الان مناف طلاس با خارج‌شدنش از سوریه دارد سعی می‌‌کند با طرف‌های اپوزیسیون گفت‌وگو کند تا آن‌ها را متحد کند. هنوز بحثی نیست که چه کسی در رأس این دولت می‌خواهد قرار گیرد. نام‌های مختلفی مطرح هست. اما اگر دولتی بخواهد تشکیل شود، به‌هرحال رضایت ارتش آزاد سوریه و شخص آقای ریاض‌الاسد فرمانده این ارتش شرط است، برای این که بازوی نظامی این دولت باشد ارتش آزاد سوریه. مشورت‌های خیلی زیادی در این زمینه، رایزنی‌های گسترده‌ای دارد صورت می‌گیرد. فکر می‌کنم تا یکی دو هفته دیگر باید خبرهای جدیدی از تشکیل این دولت بشنویم.

عکس‌ها:

شهر حلب در روزهای اخیر

خامنه‌ای از واقعیت‌پنداری تا واقعیت‌سازی

Thu, 26 Jul 2012 08:22:19 +0000

گفت‌وگوی سراج الدین میردامادی با محمدجواد اکبرین

سراج الدین میردامادی − آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، در دیدار با کارگزاران و مسئولان نظام، وضع اقتصادی و سیاسی حکومتش را مستحکم و در عوض وضع غرب را سست و لرزان توصیف کرده است.

او گفته است: «مشکلات اقتصادی کشورهای غربی با مشکلات اقتصادی کشور ما تفاوت اساسی دارد زيرا مشکلات ما همانند مشکلات گروه کوهنوردی است که در حال حرکت به سمت قله، دچار مشکلاتی می‌شود اما حرکتش همچنان ادامه دارد در حالی که مشکلات اقتصادی غرب همانند اتوبوسی است که در زير بهمن مانده است.»

● گفت‌وگو با محمد جواد اکبرین

در مورد سخنان روز دوم مرداد رهبر حکومت اسلامی با محمد جواد اکبرین، روزنامه‌نگار و دین‌پژوه در پاریس کفت‌وگو کرده‌ام.

تحلیل شما در باره‌ی اظهارات اخیر آیت‌الله خامنه‌ای، به ویژه در حوزه‌ی اقتصادی که مردم در آن مشکلات اقتصادی را به صورت ملموس و عینی مشاهده می‌کنند، چیست؟

محمد جواد اکبرین: به نظر من، مهم‌ترین نکته‌ای که آقای خامنه‌ای در این محور مطرح کرده، مسئله‌ی "واقعیت‌پنداری" است (این تعبیر‌ خودشان است). می‌گوید گزارش‌ها درباره گرانی‌ها و فشارهایی که دارد به مردم می‌آید و گزارش‌هایی که در آنها سقوط اقتصادی کشور مطرح می‌شود، القای غربی‌ها هستند و بخش‌هایی در داخل نظام دچار "واقعیت‌پنداری" شده‌اند و گمان کرده‌اند که این‌ها واقعیت است.

آیت‌الله خامنه‌ای در سخنرانی اخیرشان ده‌ها بار از کلمه‌ی "واقعیت" استفاده کرد و ده‌ها بار از جمله‌ی «واقعیت این است که» استفاده کرد. اگر به این سخنرانی مراجعه کنید، این نکته بسیار جلب توجه می‌کند. می‌توان این‌ برداشت را کرد که آقای خامنه‌ای تصمیم به نوعی واقعیت‌سازی گرفته است. یعنی بر خلاف آن‌چه او واقعیت‌پنداری توصیف می‌کند و غربی‌ها را به القای یک‌سری واقعیت‌ها و بخشی از داخل را به تحت تأثیر غرب قرار گرفتن متهم می‌کند، خود او هم تصمیم دارد یک واقعیت‌سازی کند.

محمدجواد اکبرین:
«واقعیتی که رهبر جمهوری اسلامی تعریف می‌کند، این است که کشور در حال پیشرفت است و به تعبیر ایشان غرب به مراتب ضعیف‌تر شده است. دقیقاً ایشان غرب را به عنوان قدرتی که به مراتب ضعیف‌تر شده، توصیف می‌کند و معتقد است جمهوری اسلامی به مراتب قوی‌تر شده و حتی آن‌قدر قوی شده که می‌تواند سیاست‌های کنترل جمعیت‌اش را تغییر بدهد و جمعیت کشور را افزایش بدهد و مهم‌ترین نکته‌ای که ایشان در این باب مطرح می‌کند این است که می‌گوید: «در گذشته گردنه‌هایی سخت‌تر از این وجود داشت که ما عبور کردیم». در حالی‌که ناظران سه دهه‌ی گذشته‌ی ایران معتقدند که از این گردنه سخت‌تر تاکنون وجود نداشته است.»

واقعیتی که ایشان تعریف می‌کند، این است که کشور در حال پیشرفت است و به تعبیر ایشان غرب به مراتب ضعیف‌تر شده است. دقیقاً ایشان غرب را به عنوان قدرتی که به مراتب ضعیف‌تر شده، توصیف می‌کند و معتقد است جمهوری اسلامی به مراتب قوی‌تر شده و حتی آن‌قدر قوی شده که می‌تواند سیاست‌های کنترل جمعیت‌اش را تغییر بدهد و جمعیت کشور را افزایش بدهد و مهم‌ترین نکته‌ای که ایشان در این باب مطرح می‌کند این است که می‌گوید: «در گذشته گردنه‌هایی سخت‌تر از این وجود داشت که ما عبور کردیم». در حالی‌که ناظران سه دهه‌ی گذشته‌ی ایران معتقدند که از این گردنه سخت‌تر تاکنون وجود نداشته است.

در جایی آیت‌الله خامنه‌ای از «آرمان‌گرایی با واقع‌بینی» سخن می‌گوید. به نظر شما منظور ایشان از این واژه چیست؟

من این واژه را بیشتر دفاع آیت‌الله خامنه‌ای در برابر یک‌سری حملات دوستان‌شان می‌دانم. در گزارش‌های طی روزهای گذشته آمده که برخی، از جمله خطیب نماز جمعه‌ی تهران، آقای صدیقی گفته‌اند که «برخی از مسئولان دارند رهبر را ملامت می‌کنند». معنایش این است که ایشان در میان نزدیکان خودش هم مورد انتقاد قرار گرفته و احتمالاً متهم به آرمان‌گرایی و دوری از واقع‌بینی شده است. بر اساس توصیفی که آقای صدیقی می‌کند، آن‌ها آیت‌الله خامنه‌ای را متهم کرده‌اند به این‌که بر روی شعارهای خودش ایستاده و واقعیت موجود را که سقوط سیاسی و اقتصادی جمهوری اسلامی است، ندیده می‌گیرد.

آیت‌الله خامنه‌ای برای این‌که بگوید که خیر، من آدم واقع‌بینی هستم و برای این‌که بگوید من وضعیت موجود را می‌بینیم و در عین حال آرمان‌گرا هستم، چندین‌بار از ترکیب آرمان‌گرایی و واقع‌بینی در صحبت خودش استفاده کرد. ضمن این‌که البته می‌تواند توصیه‌ای هم به دولت احمدی‌نژاد باشد. دولتی که در برخی از موارد متهم شده به این‌که فقط شعار می‌دهد، عمل نمی‌کند، واقعیت‌ها را ندیده می‌گیرد و سیاست‌هایی را در پیش می‌گیرد که وضعیت اقتصادی را پیچیده‌تر می‌کند.

آیت‌الله خامنه‌ای در بخش دیگری از سخنان خود، سیاست‌های هسته‌ای دوره‌ی اصلاحات را به سختی به چالش کشیده‌اند. ولی شایعاتی در روزها و ماه‌های اخیر مطرح بود مبنی بر این‌که با به بن‌بست رسیدن پرونده‌ی هسته‌ای، آیت‌الله خامنه‌ای تمایل نشان داد‌ه‌اند که آقای هاشمی رفسنجانی و تیم هسته‌ای ایشان و بخشی از اصلاح‌طلبان وارد این عرصه بشوند و آن‌ها کار را بر عهده بگیرند. آیا به نظر نمی‌رسد که این اظهارات مهر بطلانی بر آن شنیده‌ها و شایعات باشد؟

دقیقاً همین‌طور است. از قضا غیبت آقای هاشمی رفسنجانی در نشست مهمی مثل این نشست که همه‌ی کارگزاران نظام حضور داشتند، معنای ویژه‌ای داشت. آقای هاشمی رفسنجانی در سخنرانی‌ها یا مصاحبه‌هایی که در ماه‌های اخیر از ایشان منتشر شده، نسبت به وضعیت کنونی و بحرانی که کشور را به خاطر سیاست‌های حاکم فرا گرفته است، هشدار داده بودند. اما آقای خامنه‌ای در سخنرانی دیروز خود، دو نکته‌ی کلیدی در واکنش به این اظهارات و آن شایعاتی که شما در پرسشتان به آن اشاره کردید، مطرح کرده است:

یکی این‌که آقای خامنه‌ای گفته است: «ما از سال ۸۸ و ماجرای ۱۸ تیر و.. عبور کردیم و بسیار قوی‌تر از سابق شدیم». این به معنای آن است که اعتراضاتی که در گذشته به سیاست‌های حاکم در جمهوری اسلامی مطرح می‌شد را ایشان کماکان ناشنیده گرفته و آن‌ها را بر خلاف برخی از شایعات، مطلقاً به رسمیت نمی‌شناسد و معتقد است که با سرکوب اعتراضات، بسیار هم قوی‌تر شده‌اند.

«من این سخنرانی رهبر جمهوری اسلامی را از جهت تصریحاتی که در آن مطرح شده و با توجه به شایعاتی که در ماه‌های اخیر مطرح بودند، بسیار سخنرانی استراتژیکی می‌دانم و معتقدم که سیاست‌های کلی نظام در مقابل فشارهای هسته‌ای از خارج و اعتراضات داخل، در این سخنرانی تبیین شده و به نظر من، تحلیل‌گران، به ویژه بخش اصلاح‌طلب تحلیل‌گران، باید این سخنان آقای خامنه‌ای را برای حرکت آینده‌ی خودشان جدی بگیرند.»

بخش دومی که مورد تاکید ایشان قرار گرفته، این است که «ما تجدیدنظر نمی‌کنیم». اگر دوران اصلاحات برای برخی الگوست و شایعاتی منتشر شده که دارند به همان روش‌های دوران اصلاحات برمی‌گردند، آقای خامنه‌ای تصریح کرده که آن دوران، دوران تملق نسبت به امریکا و غرب و عقب‌نشینی در برابر آن‌ها بوده است. ایشان گفته که «آن دوران به قدری بد بوده که من خودم مجبور شدم وارد میدان بشوم». معنای این آن است که آقای خامنه‌ای به کلی سیاست‌های دوره‌ی اصلاحات را در عرصه‌ی هسته‌ای قبول ندارد و تصریح هم کرده که تجدیدنظر نمی‌کنند.

من این سخنرانی را از جهت تصریحاتی که در آن مطرح شده و با توجه به شایعاتی که در ماه‌های اخیر مطرح بودند، بسیار سخنرانی استراتژیکی می‌دانم و معتقدم که سیاست‌های کلی نظام در مقابل فشارهای هسته‌ای از خارج و اعتراضات داخل، در این سخنرانی تبیین شده و به نظر من، تحلیل‌گران، به ویژه بخش اصلاح‌طلب تحلیل‌گران، باید این سخنان آقای خامنه‌ای را برای حرکت آینده‌ی خودشان جدی بگیرند.

حتی اگر گزینه‌ی حمله‌ی نظامی هم قوت بگیرد، آیا فکر می‌کنید لحن آیت‌الله خامنه‌ای با همین شداد و غلاظ باقی خواهد ماند؟

گزینه‌ی حمله‌ی نظامی قوت گرفته است! به گمان من نباید گفت «اگر این گزینه قوت بگیرد». تمام نشانه‌های یک تهدید نظامی الان در منطقه مهیاست، در حوزه‌ی رسانه‌ها و در شیوه‌ی تبلیغات رسانه‌های غربی مهیاست و حتی برخی از تحلیل‌گران غرب گفته‌اند که این دوران آن‌ها را به یاد روزهای پیش از برخی تجربه‌های نظامی گذشته انداخته است.

من همیشه در پاسخ به چنین پرسش‌هایی، سخنرانی بیش از یک دهه پیش آیت‌الله خامنه‌ای در تهران را یاد‌آوری می‌کنم. ایشان در آن دوران که در اوج قدرت دولت اصلاحات بود، تصریح کرد که «اگر دشمن بیش از این فشار بیاورد، در ایران صلح امام حسن تکرار نمی‌شود، بلکه ماجرای کربلا تکرار خواهد شد». در این بیش از یک دهه‌ای که از سخنرانی آیت‌الله خامنه‌ای گذشته، برخی از تحلیل‌گران گفته‌اند که شرایط عوض شده است. اما سخنرانی اخیر ایشان نشان می‌دهد که شرایط عوض نشده و آیت‌الله خامنه‌ای در اوج فشارهایی که بر مردم دارد می‌آید، توقعاتی که در خارج از کشور وجود دارد و تهدیدهای نظامی‌ای که وجود دارد، تصریح کرده است که تجدیدنظر نمی‌کند، تصریح کرده این راه را با قوت ادامه می‌دهند و حتی از مردم خواسته صرفه‌جویی پیشه کنند و اقتصاد مقاومتی را جدی بگیرند.

ضمن این‌که آیت‌الله خامنه‌ای در سخنرانی‌ اخیر خود، برای دومین بار در ماه‌های اخیر، تاکید کرده که «ما در شرایط بدر و خیبر قرار داریم» و از مخاطبان خود که مسئولان نظام در آن جلسه باشند، خواسته که شرایط را این‌گونه برای مردم تبیین کنند و واقعیت‌ها را بر اساس محور "بدر و خیبر" برای مردم تدوین کنند. این یعنی ایشان خواسته که سیاست‌های رسانه‌ای هم بر اساس این ایده تبیین شود.

در این ایده یک نکته‌ی مهم وجود دارد و آن این‌که بدر و خیبر جنگ بود و در این جنگ در صدر اسلام، سپاه اسلام پیروز شده است. پس ایشان موقعیت را کاملاً جنگی تایید کرده، معتقد است که در این جنگ پیروز می‌شود و در حال پیروزی است و تجدید‌نظر هم نمی‌کند.

خط و نشان‌ کشیدن‌های سردار

Tue, 24 Jul 2012 14:52:36 +0000

گفت‌وگوی سراج الدین میردامادی با مرتضی کاظمیان

سراج الدین میردامادی − سردار حمیدرضا مقدم‌فر، معاون فرهنگی سپاه پاسداران اصلاح‌طلبان را خائن خوانده و برای آنان پرونده‌ای به شیوه اوایل دوران خمینی گشوده است:

«موقعیت اصلاح‌طلبان امروز شبیه وضعیت جریان نهضت آزادی و ملی- مذهبی‌ها در دهه‌ی اول انقلاب و دوران امام است».

مدیرعامل سابق خبرگزاری فارس هم‌چنین گفته است: «متأسفانه این دسته از اصلاح‌طلبان به خاطر رفتار افراطی بخش دیگری از هم‌طیفی‌های خود که لیدر آن‌ها نیز آقای خاتمی‌ بوده است، آسیب فراوانی دیده‌اند».

وی افزوده است: «اصلاح‌طلبان برای حضور در انتخابات باید مرزبندی‌ها را مراعات کرده، اعلام برائت کنند و اعلام نمایند که رفتار دوستان و هم حزبی‌های‌شان خیانت به نظام بوده است.»

گفت‌و‌گو با مرتضی کاظمیان

از آقای مرتضی کاظمیان، روزنامه‌نگار و فعال ملی- مذهبی پرسیدم که ارزیابی ایشان از اظهارات سردار مقدم‌فر چیست؟

آیا این سخنان به معنی عدم جواز بازگشت اصلاح‌طلبان به عرصه‌ی سیاسی به شکل حضور در انتخابات است؟

مرتضی کاظمیان: کاملاً مشخص است که مقام ارشد سپاه مجدد دارد برای نیروهای سیاسی اصلاح‌طلب خط و نشان می‌کشد و به نوعی هراسی را که از فعال شدن برخی از اصلاح‌طلبان در انتخابات وجود دارد، ابراز کرده است.

البته صحبت‌های معاون فرهنگی سپاه، به اندازه‌ی لازم پر از تناقض است. از جمله این‌که ایشان گفته «جریان اصلاح‌طلب‌ها مثل نهضت آزادی که از چشم مردم افتاد و به گورستان تاریخ پیوست، این‌ها هم از طرف مردم، جریان شناخته شده‌ای هستند». اما به این سئوال پاسخ داده نمی‌شود که اگر مثلاً نهضت آزادی به گورستان تاریخ پیوسته، دلیل این همه سرکوب و فشاری که متوجه این جمعیت سیاسی است، چیست؟ و همین‌طور در مورد اصلاح‌طلبان، اگر مردم به تعبیر ایشان، این جریان را شناخته‌اند و دیگر اقبالی به این جریان نمی‌شود، آن‌چنان که معاون فرهنگی سپاه گفته، پس دلیل این حساسیت امنیتی چیست و چرا این‌ها باید عذرخواهی کنند، چرا باید از رفتار افراطی‌ای که به تعبیر ایشان انجام شده، توبه کنند؟ چرا باید بازگردند و یا مرزبندی خود را با جریان‌های افراطی اعلام کنند!؟

مرتضی کاظمیان:
«به نظر می‌رسد که تفکر غالب در جمهوری اسلامی این است که اصلاح‌طلبان، به خصوص آن بخش رادیکال یا بخشی که کاملاً با جنبش سبز هم‌سو هستند، در انتخابات حضور پیدا نکنند و آن بخشی که خود را تعدیل کرده‌اند و یا عنوان اصلاح‌طلبی را فقط یدک می‌کشند، با مرزبندی کامل با جنبش سبز و کسانی که پای شعارها و مطالبات جنبش سبز ایستاده‌اند، در انتخابات یک حضور فقط نمایشی پیدا کنند و به نوعی صحنه‌ی انتخابات نمایشی در ایران را با حضور خودشان با تابلوی اصلاح‌طلبی گرم کنند و به نظر می‌رسد این روند هم‌چنان در جمهوری اسلامی ادامه پیدا خواهد کرد، مگر این‌که عقلانیتی وجود داشته باشد یا تدبیری ناشی از مجموعه‌ فشارهای خارجی، همین‌طور اوضاع اقتصادی نابسامان داخل و البته بحرانی سیاسی کشور، رهبر جمهوری اسلامی و جریان امنیتی- نظامی سیاسی را سوق بدهد به طرف گشایش بیشتر در فضای سیاسی. که متأسفانه سابقه‌ی این ماه‌ها نشان داده که این تدبیر و عقلانیت وجود ندارد و این جریان با سرکوب‌های بعد از انتخابات ۸۸، دائم از چنین تدبیر و عقلانیتی فاصله گرفته است.

این اظهارات آقای مقدم‌فر، مستقل از این‌که ایشان به این پرسش‌ها پاسخ نمی‌دهد و حرف‌های ایشان آکنده از تناقض است، نشان‌دهنده‌ی اوج حساسیت‌های امنیتی است که در جریان امنیتی- نظامی- رانتی حاکم در جمهوری اسلامی، نسبت به اصلاح‌طلبان وجود دارد و این حساسیت امنیتی خود را در اشکال و حوزه‌های مختلف، از جمله این اظهارنظر جدید عریان می‌کند.

آیا می‌شود موضع این فرمانده‌ی سپاه را موضع رأس حاکمیت نظام دانست و اراده‌ی حاکمیت برای عدم جواز ورود اصلاح‌طلبان به عرصه‌ی انتخابات تلقی کرد؟

با توجه به مجموعه‌ی صحبت‌هایی که مشابه این حرف‌های معاون فرهنگی سپاه، در هفته‌های اخیر، از طرف مقامات ارشد نزدیک به حکومت یا نظامی- امنیتی ابراز شده است، من چنین ارزیابی‌ای دارم. بله، به نظر می‌رسد که تفکر غالب در جمهوری اسلامی این است که اصلاح‌طلبان، به خصوص آن بخش رادیکال یا بخشی که کاملاً با جنبش سبز هم‌سو هستند، در انتخابات حضور پیدا نکنند و آن بخشی که خود را تعدیل کرده‌اند و یا عنوان اصلاح‌طلبی را فقط یدک می‌کشند، با مرزبندی کامل با جنبش سبز و کسانی که پای شعارها و مطالبات جنبش سبز ایستاده‌اند، در انتخابات یک حضور فقط نمایشی پیدا کنند و به نوعی صحنه‌ی انتخابات نمایشی در ایران را با حضور خودشان با تابلوی اصلاح‌طلبی گرم کنند و به نظر می‌رسد این روند هم‌چنان در جمهوری اسلامی ادامه پیدا خواهد کرد، مگر این‌که عقلانیتی وجود داشته باشد یا تدبیری ناشی از مجموعه‌ فشارهای خارجی، همین‌طور اوضاع اقتصادی نابسامان داخل و البته بحرانی سیاسی کشور، رهبر جمهوری اسلامی و جریان امنیتی- نظامی سیاسی را سوق بدهد به طرف گشایش بیشتر در فضای سیاسی. که متأسفانه سابقه‌ی این ماه‌ها نشان داده که این تدبیر و عقلانیت وجود ندارد و این جریان با سرکوب‌های بعد از انتخابات ۸۸، دائم از چنین تدبیر و عقلانیتی فاصله گرفته است.

در اردوی اصلاح‌طلبان، فارغ از ممانعت‌ها و یا تمایل حاکمیت برای ورود آن‌ها به عرصه‌ی انتخابات، چند دیدگاه نسبت به انتخابات ریاست جمهوری دوره‌ی یازدهم وجود دارد؟

هنوز گروه‌های مختلف خیلی به صراحت ایده‌های خود را ابراز نکرده‌اند. به خصوص که بالاخره فاصله‌ی نه چندان کمی (حدود یک سال) تا انتخابات باقی است. اما اجملاً شاید بشود مجموعه‌ی رویکردها و گفتمان‌های سیاسی موجود در طیف اصلاح‌طلبان را به سه دسته‌ی عمده تقسیم کرد:

یک بخش کسانی هستند که تابلوی اصلح‌طلبی را در دست دارند، اما کاملاً به فکر ورود به قدرت هستند و هیچ ملاحظه‌ی جامعه‌ی مدنی و حوادث چند سال اخیر را ندارند. این‌ها در انتخابات مجلس نهم هم که توسط قریب به اتفاق نیروهای سیاسی مورد قهر و تحریم قرار گرفت، شرکت کردند. این بخشی است که از حالا خیز برداشته برای شرکت در انتخابات و چندان دغدغه‌ی جنبش سبز، جامعه‌ی مدنی و مطالبات مردم را ندارد.

در نقطه‌ی مقابل، جریان‌هایی هستند که با محوریت جنبش سبز دارند فعالیت می‌کنند، خودشان را هم‌چنان پی‌گیر مطالبات منشور جنبش سبز می‌دانند و همین‌طور بر ضرورت آزادی رهبران در حصر و زندانیان سیاسی تاکید دارند. یعنی معتقدند تا گام نخست، یعنی آزادی آقایان کروبی، موسوی و خانم رهنورد و همین‌طور زندانیان سیاسی محقق نشود، اساساً ورود به بحث‌های انتخاباتی منتفی است. البته این‌ها گام‌های بعدی خود را متکی می‌کنند به آن شاخصه‌هایی که در بیانیه‌ی ۱۷ آقای موسوی هم آمده است. یعنی گشایش فضای سیاسی در حوزه‌ی مطبوعات، فعالیت احزاب و همین‌طور ساز و کارهای سالم برای انتخابات.

یک جریان واسطی وجود دارد که به نظر می‌رسد در هفته‌های اخیر مقداری برجسته‌تر شده که تلاش می‌کنند اصلاح‌طلبی و جنبش سبز و هردو قرائت را به نوعی پیوند بزنند و راه میانه‌ای را در پیش بگیرند و با طرح مطالبات جنبش سبز و مطالبات جامعه‌ی مدنی در انتخابات فعال بشوند و در رقابت‌های انتخاباتی مشارکت کنند. اما این‌که آیا به این‌ها اجازه‌ی طرح این دست مطالبات داده خواهد شد یا اساساً نامزد آن‌ها مورد تأیید قرار خواهد گرفت، بحثی است خارج از این پرسش. اما صرف‌نظر از رفتار حاکمیت، به نظر می‌رسد که چنین گرایش سومی هم وجود دارد و دارد فعالیت خود را پررنگ‌تر ابراز می‌کند.

سید محمد خاتمی، رییس جمهور دوره‌ی اصلاحات، در انتخابات نهمین دوره‌ی مجلس شورای اسلامی شروطی را مطرح کرد و بعد علی‌رغم عدم تحقق آن شروط، خود در انتخابات شرکت کرد و رأی داد. آیا ممکن است باز هم ما چنین چیزی را در انتخابات آتی شاهد باشیم که شروطی طرح بشود و با عدم تحقق آن شروط، باز هم ایشان و بخشی از اصلاح‌طلب‌ها وارد بازی انتخابات حاکمیت بشوند؟

پاسخ دادن به این پرسش، با توجه به همین تجربه‌ی قبلی که آقای خاتمی نشان دادند، سخت است. ولی من ترجیح می‌دهم فعلاً از مقام پیش‌بینی رفتار سیاسی ایشان در قبال انتخابات کناره بگیرم و به بخش دیگری اشاره کنم که از نظر من واجد اهمیت است.

یعنی آقای خاتمی در همین هفته‌ی گذشته دوتا اظهارنظر داشتند که در یکی از آن‌ها بر بیانیه‌ی هفدهم آقای موسوی تاکید داشتند. این به نظر من خیلی مهم است و نشان می‌دهد که آقای خاتمی هم‌دلانه و هم‌سو با مطالبات جنبش سبز دارد حرکت می‌کند. تاکیدات بیانیه‌ی ۱۷ هم مشابه همان تاکیدات خود آقای خاتمی برای انتخابات مجلس نهم است. یعنی شرط‌ها و مواضعی که ابشان برای ضرورت شرکت در یک انتخابات برشمردند -که البته از طرف خود ایشان مورد بی‌اعتنایی قرار گرفت- همان تاکیدات بیانیه‌ی ۱۷ آقای موسوی است.

دومین تاکید قابل توجه آقای خاتمی در هفته‌ی گذشته این بود که اصلاح‌طلبان تلاش می‌کنند در چهارچوب قانون اساسی فعالیت کنند و به قانون اساسی ملتزم هستند. البته ایشان، تشکیل یک نوع اتاق فکر با حضور سه، چهار نفر محدود را نفی کرده بودند و ارجاع داده بودند به ضرورت هم‌فکری همه‌ی نیروهای سیاسی فعال در جامعه‌ی مدنی ایران و به نوعی به عرصه‌ عمومی‌های هابرماس اشاره داشتند که این اتاق‌ فکرها باید متکثر شود، شبکه‌های اجتماعی فعال بشوند و مجموعه‌ی احزاب، تشکل‌های سیاسی و صنفی‌ای که حامی مطالبات اصلاح‌طلبانه‌ی مردم ایران هستند، یا به نوعی تغییر را پی‌گیری می‌کنند، همه باید در این روند فعال بشوند. به نظر می‌رسد که تاکید آقای خاتمی ناظر بر یک اجماع برای اصلاح‌طلبان و سبزها است و این نکته‌ی خیلی مهمی است. مجموعه‌ی ارزیابی‌ها و شنیده‌های ما از داخل کشور هم خوشبختانه این را تایید می‌کند.

یعنی به نظر می‌رسد که تلاش می‌شود هم‌چنان اجماعی شکل بگیرد و با یک اجماع مجموعه‌ی نیروهای ترقی‌خواه در ایران، در انتخابات آتی شرکت کنند. طبیعتاً در این اجماع دیدگاه‌های آقایان موسوی و کروبی و هم‌چنین زندانیان جنبش سبز، قابل صرف‌نظر کردن نیست و اگر جریانی بخواهد نسبت به آن‌ها بی‌اعتننایی نشان بدهد، اساساً یک ریسک سیاسی بزرگی را متحمل شده، چون خودش را از حمایت بخش قابل توجهی از جامعه‌ی مردم ایران محروم می‌کند.

انتخابات مصر؛ اماها و اگرها

Wed, 20 Jun 2012 21:47:49 +0000

گفت‌وگوی سراج الدین میردامادی با علی مهتدی

سراج الدین میردامادی − دور دوم انتخابات ریاست جمهوری مصر، روزهای شنبه و یکشنبه شانزدهم و هفدهم ژوئن برگزار شد و محمد مرسی نماینده‌ی اسلام‌گرایان از اخوان‌المسلمین و احمد شفیق نخست‌وزیر سابق مصر که در مرحله‌ی اول انتخابات، از میان نامزدها، بیشترین رأی را به دست آورده بودند، در این مرحله به رقابت پرداختند.

اخبار ضد و نقیضی از نتایج این انتخابات به دست رسیده است. از آقای علی مهتدی، روزنامه‌نگار و کارشناس دنیای عرب پرسیدم که پیروز این انتخابات چه کسی بوده است و نتایج کی اعلام می‌شود؟

علی مهتدی: شرایط مقداری پیچیده شده است. به این ترتیب که هم کمپین آقای احمد شفیق اعلام پیروزی کرده و هم کمپین آقای مرسی. هردو هم اعلام کرده‌اند که ۵۲درصد از آرا را توانسته‌اند به دست بیاورند. نمایندگان هر دو کمپین به "شورای عالی رسیدگی به مسائل انتخابات" در مصر شکایت کرده‌اند و این شورا قرار است قبل از اعلام نتایج نهایی، شکایت‌های آنها را مورد بررسی قرار بدهد.

این شکایت‌ها بر مبنای آرای شمارش شده در برخی از مناطق مصر است که نتایج آن هنوز به شکل قطعی اعلام نشده، اما خود نامزدها به آن دسترسی داشته‌اند. بر اساس این آمار که تا حدی به روزنامه‌ها هم درز کرده است، گفته می‌شود که در برخی از مناطق مصر که بافت مذهبی‌تر دارد (در جنوب مصر) آقای مرسی توانسته ۸۰ درصد آرا را به دست بیاورد، در مقابل۲۰ درصد برای احمد شفیق و در خود قاهره آقای شفیق توانسته ۶۰ درصد آرا را به دست بیاورد.

اخبار در این زمینه مقدار ضد و نقیض است، اما عدم اعلام نتایج رسمی انتخابات، باعث ایجاد شک و تردیدهایی شده و گفته می‌شود که شورای عالی نظامی مصر که بیشتر از پیش بر مسائل کشور سیطره پیدا کرده، قصد دستکاری در آرای مردم را دارد.

بارزترین واکنشی که نسبت به این موضوع ابراز شده، واکنش سناتور جیسون کارتر، رییس هیأت ناظران بین‌المللی بر انتخابات مصر بوده است. این سناتور امریکایی اعلام کرده که نظامیان مصر دست گروه ناظر را در مصر به شدت بسته‌اند و بعد از انتخابات این گروه به شکل غیرقابل پیش‌بینی‌ای و به مقدار زیادی در تنگنا قرار گرفته و نمی‌تواند وظیفه‌ی خود را به خوبی انجام بدهد. ایشان هم‌چنین ابراز نگرانی کرده که اعلام نتیجه‌ی انتخابات ممکن است باعث انفجار تظاهرات در مصر بشود.

آقای مهتدی، دادگاه قانون اساسی چه نقشی در این فرایند دارد؟ با توجه به این‌که در خصوص نامزدی احمد شفیق هم تشکیک‌هایی وجود داشت و نهایتاً دادگاه قانون اساسی نامزدی آقای احمد شفیق را تأیید کرد.

این موضوع هم جزو مسائل پیچیده‌ی مصر شده است. به این ترتیب که شورای عالی نظامیان مصر شروع کرده به دست زدن به نوعی کودتا در مصر و بعد از انحلال مجلس، قدم بعدی را برداشت و قانون اساسی را دارد تغییر می‌دهد و دامنه‌ی اختیارات بسیار وسیعی را برای خودش تدارک دیده است. به این ترتیب که حتی بعد از اعلام نتایج نهایی انتخابات و روی کار آمدن رییس جمهور جدید، قدرت اصلی کماکان در دست شورای عالی نظامی خواهد بود. این شورا در شرایط کنونی بر شورای عالی قانون اساسی هم سلطه پیدا کرده و بعد از انحلال مجلس، حتی حق قانون‌گذاری را هم برای خودش قائل شده است.

همه‌ی این‌ها را که با هم جمع می‌کنیم، به این نتیجه می‌رسیم که این پیش‌بینی بسیاری از کارشناسان مصری و کارشناسان عرب در مورد وضعیت مصر پس از انتخابات، تحقق یافته است. تحلیل این کارشناسان این بود که نظامیان و ارتش مصر به دلیل وابستگی عمیقی که از ناظر مالی، تسلیحاتی و لجستیکی به غرب و امریکا دارند، اجازه نخواهند داد که انقلاب مصر به شکل کامل به پیروزی برسد و اتفاقی در مصر بیافتد که بر خلاف نظر امریکایی‌ها و غربی‌ها باشد و بخواهد به نحوی در آینده‌، امنیت اسراییل را به خطر بیاندازد؛ با توجه به مرزهای مشترکی که مصر با نوار غزه و اسراییل دارد.

علی مهتدی:
نمی‌شود از این نکته صرف‌نظر کرد که قدرت گرفتن اخوان‌المسلمین در نتیجه‌ی یک توافق اولیه با امریکایی‌ها هم بوده است و همین عامل هم باعث شده که در ماه‌های اولی که اخوان شروع کرده بود به قدرت گرفتن در مصر، تظاهرات‌های مختلفی در نقاط مختلف کشور، هم‌چنین در میدان تحریر، علیه نمایندگان اخوان و گروه اخوان‌المسلمین برپا شود.

الان همین اتفاق افتاده و شورای عالی نظامی مصر تقریباً انقلاب را مصادره کرده و باعث شروع مجدد انقلاب دومی در مصر دارد می‌شود که تبلورش را در دعوت به تظاهرات میلیونی در شهرهای مختلف مصر و هم‌چنین در میدان تحریر قاهره شاهد هستیم.

آیا به طور مشخص می‌توان این تقسیم‌بندی را داشت که طرفداران انقلاب در میدان التحریر، طرفدار آقای محمد مرسی بودند و در واقع، طرفداران رژیم سابق، خواهان کاندیداتوری احمد شفیق بودند و این دو نامزد دو تفکر انقلاب و حکومت سابق را نمایندگی می‌کنند؟

خیلی به این شکل نمی‌شود تقسیم‌بندی کرد. اما در مجموع، بخشی از طرفداران آقای احمد شفیق در مصر، از حامیان حسنی مبارک هستند که به حسنی مبارک وفادار مانده‌اند، بخش دیگر تجار و طبقه‌ی متوسط رو به بالایی هستند که از یک سال و اندی آشوب در مصر خسته شده‌اند و احمد شفیق را نماد سیستم و طرز تفکری می‌دانند که می‌خواهد آرامش را هرچه سریع‌تر در مصر برقرار کند و به این روند هرج و مرج خاتمه بدهد. می‌دانیم که درآمد اصلی کشور مصر از طریق توریسم است و این صنعت در ‌ظرف یک سال اخیر به شدت آسیب دیده و درآمد کشور به شدت کم شده است و با بحران اقتصادی عمیقی مواجه است که نتایج خود را در ماه‌ها و سال‌های آینده نشان می‌دهد.

در مقابل، بخش قابل توجهی از مردم خواهان آن بودند که هیچ‌کدام از نمادها و چهره‌های رژیم سابق، حتی چهره‌های وجیه‌المله و مقبولی مثل ابوموسی سرکار نیایند. گروه‌هایی مثل "جوانان شش آوریل" که موتور محرکه‌ی انقلاب مصر بودند، در همین دسته قرار می‌گیرند. این گروه‌ها هرچند با اخوان‌المسلمین اندکی زاویه داشتند، اما با این حال، اخوان‌المسلمین را به فردی مثل احمد شفیق ترجیح می‌دادند.

در نتیجه، تمام این گروه‌ها با هم متحد شدند و تظاهراتی که از امروز (چهارشنبه بیستم ژوئن) در شهرهای مختلف مصر شروع شده است، تجمعی که در میدان تحریر شروع شده و گفته می‌شود که صدهاهزار نفر در آنجا جمع شده‌اند، ترکیبی از تمام گروه‌هایی است که پیش از این در انتخابات با هم‌دیگر اختلاف نظر داشتند، اما اکنون به ناچار پشت سر نماینده‌ی اخوان‌المسلمین جمع شده‌اند و حرف آقای مرسی را در مورد پیروزی‌اش در انتخابات قبول دارند و خواهان آنند که حکومت نظامیان در مصر هرچه سریع‌تر خاتمه یابد، مجلس دوباره تشکیل شود، قانون‌گذاری به آن واگذار شود و رییس جمهوری با اختیارات گسترده و کافی بر روی کار بیاید.

آیا اگر پیروزی آقای محمد مرسی نماینده‌ی اسلام‌گرایان و اخوان‌المسلمین قطعی بشود، دولت آینده‌ی مصر، یک دولت اسلام‌گرای غرب‌ستیز خواهد شد یا خیر؟

آقای مرسی نماینده‌ی آن بخشی از اخوان‌المسلمین است که روش‌های سابق خودشان در مصر، روش‌هایی که اوایل دهه‌ی هشتاد در ترور شخصیت‌ها و بمب‌گذاری‌های مختلف پیگیری می‌کردند را کنار گذاشته‌اند و معتقد به مذاکره و مصالحه هستند. در واقع، می‌توان از این بخش از اخوان‌المسلمین، به نوعی به عنوان اصلاح‌طلبان مصری یاد کرد.

اما این نکته را هم نباید فراموش کرد که اخوان‌المسلمین زمانی وارد رقابت‌های انتخاباتی مختلف در مصر شد و شروع به قدرت گرفتن کرد که توافق اولیه‌ای را با امریکا به دست آورد. این توافق اولیه در ابتدا محرمانه بود و بعدها اعلام شد و باعث خشم جوانان مصری و "جوانان شش آپریل" شد و آن‌ها اخوان‌المسلمین را متهم کردند به این‌که انقلاب را فروخته و با امریکایی‌ها سازش کرده است.

اما به هرحال، نمی‌شود از این نکته صرف‌نظر کرد که قدرت گرفتن اخوان‌المسلمین در نتیجه‌ی یک توافق اولیه با امریکایی‌ها هم بوده است و همین عامل هم باعث شده که در ماه‌های اولی که اخوان شروع کرده بود به قدرت گرفتن در مصر، تظاهرات‌های مختلفی در نقاط مختلف کشور، هم‌چنین در میدان تحریر، علیه نمایندگان اخوان و گروه اخوان‌المسلمین برپا شود.

به این ترتیب، نمی‌‌شود گفت که در صورت قدرت گرفتن اخوان‌المسلمین و انتخاب آقای مرسی، این گروه روند ضد غربی یا ضد امریکایی‌ای را در مصر شروع کنند. چرا که علاوه بر آن توافق اولیه، مصر قابلیت مبارزه با غرب یا تبدیل شدن به یک جمهوری اسلامی دیگر در منطقه‌ی خاورمیانه را ندارد و منافع کشور، به شدت گره خورده به منافع امریکا، غرب و حتی اسراییل است.

در همین زمینه:

رسانه‌‌های ایران و انتخابات مصر

انعطاف غرب در برابر ایران کمتر شده است

Thu, 14 Jun 2012 08:38:02 +0000

گفت‌و‌گوی سراج‌الدین میردامادی با مهرداد خوانساری درباره چشم‌اندازهای نشست مسکو

سراج‌الدین میردامادی

سراج‌الدین میردامادی - آژانس بین‌المللی انرژی اتمی گفت مذاکرات مقامات آن سازمان با نمایندگان دولت ایران بدون نتیجه پایان یافته است. هرمان ناکارت بازرس ارشد آژانس هم به خبرنگاران گفته که هیچ پیشرفتی نداشته‌ایم. به‌نظر می‌رسد عمده‌ترین نقطه اختلاف بر سر بازدید از سایت پارچین و نیز توقف غنی‌سازی اورانیوم تا ۲۰درصد بوده است.

از دکتر مهرداد خوانساری استاد دانشگاه و تحلیلگر سیاسی در انگلستان پرسیدم، آیا امکان و احتمال کوتاه‌ آمدن جامعه جهانی، ۵+۱ یا آژانس در خصوص این دو محور محل اختلاف وجود دارد یا نه؟ آیا اگر ایران روی موضع خودش پافشاری کند، که تا امروز کرده است، آیا راهکاری برای وادار کردن ایران به این دو خواسته‌ی جامعه جهانی وجود دارد؟

مهرداد خوانساری: تصور نمی‌کنم که این اظهارات اخیر به‌هیچ‌وجه با آن انتظاراتی که بعد از سفر آقای آمانو به ایران به‌وجود آمد، همخوانی و انطباق داشته باشد. یعنی سفر آمانو به تهران، اعلام اینکه او یعنی آژانس با مقامات ایرانی به نتایجی رسیده‌اند، زمینه را برای مذاکرات بغداد هموار کرد و کمکی بود برای اینکه غربی‌ها با یک دید بازتر و مثبت نسبت به مواضعی که از سوی ایران می‌خواست اعلام شود، به آن جلسه بروند.

دکتر مهرداد خوانساری

اینکه امروز آژانس اعلام می‌کند که برخلاف انتظارشان آن پیشرفت‌های لازم صورت نگرفته، بدیهی‌ست که جو را تا حدودی مسموم می‌کند. ولی البته این می‌تواند بخشی از چانه‌زدن‌های سیاسی ماقبل نشست مسکو باشد که در اصل طرفین همدیگر را ارزیابی می‌کنند و با پوزیسیون‌های خیلی بالا می‌آیند، به امید اینکه در نقطه‌ای باهم به توافق برسند.

آقای دکتر خوانساری جمهوری اسلامی با چه نقطه اتکایی و با چه پشتوانه‌ای روی موضع خودش پافشاری می‌کند؟ اگر نقطه اتکاء و پشتوانه‌ای نباشد، در عرصه‌ دیپلماسی به‌هرحال باید به مذاکره و مصالحه تن داد. ولی تا به‌حال چنین نکرده. نقطه‌‌ اتکای نظام جمهوری اسلامی چیست؟

اینکه جمهوری اسلامی به خواست جامعه‌‌ بین‌المللی بی‌توجه بوده، باید در نظر بگیریم که این مذاکرات الان نزدیک ده‌ سال است که به نوعی مطرح هستند. دولت جمهوری اسلامی لزومی نداشت مثلاً فرض کنیم ده سال پیش بخواهد یک سلسله عقب‌نشینی‌هایی را در آن زمان کند که امروز با گذشت زمان احتمالاً ناچار است که انجام دهد.

یعنی اگر قصد جمهوری اسلامی حتی کنار آمدن با غرب از همان ابتدای امر بود، از نظر سیاسی خب، امتیازهایی برایش داشت که بخواهد مثلاً با کش دادن این ماجرا امتیازات اضافی از غرب بگیرد، کما اینکه عملاً گرفته و غرب در ظرف ده سال گذشته بارها خط قرمز خودش را تغییر داده است. ولی الان ما در نقطه‌ای قرار داریم که دولت جمهوری اسلامی چاره‌ای جز عقب‌نشینی ندارد، برای اینکه بیشتر از این نمی‌تواند مسائل را به درازا بکشاند و خطر درگیری نظامی و تحریم‌های اضافی که دولت و مملکت را فلج کرده، شرایطی را ایجاد کرده که به نفع‌‌اش است برای بقای خودش به نوعی کنار آید.

ولی این کنارآمدن را می‌خواهد با یک حالت تهاجمی انجام دهد. به خاطر حفظ افکار عمومی در درون مملکت که در اصل عقب‌نشینی نکرده، جام زهر دوم را نخورده. برای اینکه این را به مردم القاء کند، ناچار است که حرف‌هایی از قبیل این مسائلی که مثلاً الان با آژانس مطرح شده را مطرح کند. ولی این امر دلیل این نیست که در مسکو نهایتاً کوتاه نیاید.

آقای دکتر خوانساری هر دو طرف مذاکرات طولانی هسته‌ای صحبت از بازی بُردِ بُرد می‌کنند. چگونه فکر می‌کنید که این بازی بُردِ برد می‌تواند موفق شود، در حالی که اعتماد دو طرف به همدیگر در طول این سال‌ها و مذاکرات طولانی خیلی کم شده است و عملاً هر دو روی خط قرمزهای خودشان محکم ایستاده‌اند؟

به همین لحاظ است که الان به نقطه‌ای رسیده‌ایم که انعطاف غرب نسبت به گذشته خیلی کمتر شده. مثلاً فرض کنید در این بازی، بازیگرهای دیگری به‌جز ۵+۱ در این معادله قرار دارند. مثلاً خطر حمله‌ نظامی اسراییل به ایران. این چیزی نیست که ربطی به مذاکرات میان ۵+۱ با ایران داشته باشد، ولی ضمناً خطری است که وجود دارد و اینکه ابعاد ناشی از چنین حمله‌ای می‌تواند در اصل شرایط ناجوری را هم برای ایران و هم برای ۵+۱ به‌وجود آورد.

من تصور نمی‌کنم، همانطور که گفتم، ایران انعطاف نداشته باشد. یعنی الان ایران در موقعیتی‌ست که باید انعطاف بیشتری از خود نشان دهد. اگر نشان ندهد، بهایی که برای این عدم انعطاف خواهد پرداخت، به مراتب گران‌تر از آن بهایی‌ست که در ده سال گذشته پرداخته. مسئله‌ اساسی این است که آیا دولت می‌تواند این بهاء را تحمل کند؟ یا با توجه به شرایط اقتصادی داخل مملکت، با توجه به نارسایی‌‌هایی که در درون مملکت وجود دارد، آیا می‌تواند این ریسک را بپذیرد؟ این چیزی‌ست که ارزیابی نهایی‌اش را فقط خود مسئولان جمهوری اسلامی می‌توانند انجام دهند. ولی تردیدی نیست که اگر بخواهند دست به چنین سیاستی زنند، با مشکلات فوق‌العاده عمیق‌تر و فجیع‌تری روبه‌رو خواهند بود.

طرف اروپایی هم به نظر می‌رسد که خیلی در شرایط مناسبی نبوده و از دست بالا برخوردار نیست. بحران اقتصادی شدیدی گریبانگیر اروپا و آمریکاست و چین و روسیه هم همچنان از رژیم حاکم در تهران شدیداً حمایت می‌کنند. در برابر این مشکلاتی که به‌ویژه در منطقه وجود دارد و مسئله‌ سوریه هم بسیار حاد است و انتخابات آتی ریاست جمهوری آمریکا هم که در پیش است و موضع فرانسه که بعد از روی‌ کارآمدن رئیس جمهور جدید ملایم‌تر شده، آیا بازهم فکر می‌کنید که ۵+۱ در این مذاکرات از دست بالا برخوردار هست یا نه؟

مسئله دست بالا نیست. مسئله این است که تردیدی نیست که این چیزی که شما گفتید درست است. بحران اقتصادی که امروز گریبانگیر اروپا هست، خیلی عمیق و مشکل‌زاست برای آنها. برای کشوری مثل آمریکا که با دماغ خونی از عراق و افغانستان بیرون می‌آید، درگیری نظامی چیزی نیست که بخواهد. اوباما علاقمند است که حداقل در ماه نوامبر نخواهد در شرایطی قرار گیرد که دست به یک سلسله تصمیمات حاد بزند تا اینکه انتخابات آمریکا برگزار شود.

ولی همه‌ این وضعیت ناگوار و ناجوری که شما می‌بینید، با اتمی‌ شدن ایران صد برابر بدتر می‌شود. این‌ها این را می‌دانند و اگر بخواهند با این ماجرا در تاریخ ایران که از مراحلی گذشته روبه‌رو شوند، آن بهایی که باید برای آن کار بپردازند به مراتب سنگین‌تر از آن بهایی‌ست که امروز می‌پردازند، علی‌رغم تمام مشکلاتی که وجود دارد. لذا موقعی که شما این مسئله و این موضوع را از دید مسئولان کشورهای غربی ارزیابی می‌کنید، باید از این دید نگاه کنید که این‌ها طالب درگیری نیستند. ولی به طور واقع‌بینانه‌ وقتی مسئله را ارزیابی می‌کنند، متوجه می‌شوند که اگر امروز در قبال ایران کوتاه بیایند، این مسئله حل نمی‌شود بلکه باید فردا بهای بسیار سنگین‌تری را بپردازند تا بخواهند وضع را به آن موقعیتی که در شرایط فعلی هست برگردانند.

کمپین صدای دانشجویان دربند

Babak M — Fri, 27 Apr 2012 17:12:56 +0000

سراج‌الدین میردامادی

"کمپین صدای دانشجویان در بند"، در روزهای اخیر تشکیل و آغاز به کار کرده است.از مهدی عربشاهی، عضو سابق دفتر تحکیم وحدت، پرسیده‌ایم: این کمپین با چه هدفی آغاز به کار کرده است و چه برنامه‏‌هایی را در دستور کار خود دارد؟

مهدی عربشاهی- مسئله‏‌ای که در روزهای نخست سال جاری بر ما خیلی تأثیرگذار بود، این بود که در تماس‏‌هایی که با خانواده‏‌های دانشجویان زندانی گرفته می‏شد و صحبت‏‌هایی که با آن‏ها انجام می‏‌شد، احساس می‏‌کردیم خانواده‌‏ها و به صورت غیرمستقیم، خود این دانشجویان احساس می‏‌کنند تنها مانده‌‏اند. احساس می‏‌کنند برخلاف روزهای اول بازداشت‏‌ها کمتر مورد حمایت هستند و این حس تنها ماندن، شاید تحمل دردها و رنج‏ها را برای کسانی که دارند هزینه می‏دهند، سخت‏‌تر و دشوارتر کرده است.

این شاید حداقل وظیفه‏‌ای باشد که ما داریم تا دست کم بتوانیم یاد این بچه‏‌ها را که دارند در آنجا هزینه می‏‌دهند، زنده نگهداریم. این بحث در بین گروه‏‌های مختلف و فعالان دانشجویی در داخل و خارج از کشور (فعالان سابق) مطرح شد و در نهایت این برنامه در نظر گرفته شد. با فراخوانی که دفتر تحکیم وحدت و سازمان ادوار تحکیم وحدت دادند، به مدت دوهفته، از شنبه دوم تا شانزدهم اردیبهشت، فعالیت‏‌ها روی مسئله‏ دانشجویان زندانی متمرکز شده است. به ویژه این‏که حتی مرخصی و حقوق معمولی‌‏ای که سایر زندانیان ممکن است از آن برخوردار باشند، کمتر شامل حال دانشجویان زندانی شده است.

برنامه‏‏‏ کمپین این است که در این مدت در برخی از دانشگاه‏‌های خارج از کشور برنامه‏‌هایی با محوریت مسئله دانشجویان زندانی در ایران برگزار شود. شخصیت‏‌ها و افراد مختلف نیز می‌توانند همراهی خود را با صدور پیام‏‌های تصویری یا نوشتاری اعلام کنند و همینطور گروه‏‌های مختلف دعوت شده‏‌اند تا در این زمینه اعلام موضع کنند.

این برنامه‏‌ها به مرور در همین روزها انجام می‏‌شود و این سعی هست که مجدداً توجه بیشتر عرصه عمومی به مسئله دانشجویان زندانی جلب شود.

آیا این برنامه‏‌ها در داخل کشور هم برگزار می‏‌شود؟ یا با توجه به فضای اختناق و فشاری که در داخل وجود دارد، مجموعه برنامه‏‌هایی که در نظر گرفته‏‌اید، برای خارج از کشور هست؟

در تماس‏‌هایی که با خانواده‏‌های دانشجویان زندانی گرفته می‌‏شد و صحبت‏‌هایی که با آن‏ها انجام می‌‏شد، احساس می‏‌کردیم خانواده‌‏ها و به صورت غیرمستقیم، خود این دانشجویان احساس می‏‌کنند تنها مانده‌‏اند.

در داخل کشور به صورت خودجوش گروه‏‌هایی از افرادی که با ما ارتباط دارند، احتمال دارد در این فاصله یا زمان‏‌های دیگر به دیدن خانواده‏‌های دانشجویان زندانی بروند، با آن‏ها دیدار کنند و برنامه‏‌هایی از این دست برگزار شود. البته این کاری است که آن‏ها می‏‌توانند انجام بدهند، ولی طبیعی است در حال حاضر در داخل کشور به خاطر فضای سرکوبی که وجود دارد، شاید خیلی امکان این نباشد که در دانشگاه‏ها برنامه‏‌ای برای دانشجویان دربند برگزار بشود. به همین دلیل عمده فعالیت‏‌هایی که انجام می‏‌شود، در خارج از کشور و بین فعالان خارج از کشور صورت می‏‌گیرد.

حاکمیت جمهوری اسلامی بسیار تلاش کرده است تا با ایجاد دوگانگی و دوقطبی کردن فعالیت‏‌های داخل و خارج، به گونه‏‌ای سرکوب را در داخل سازمان بدهد. آیا فکر می‏‌کنید اگر فعالیت‏‌ها در خارج از کشور متمرکز بشود و با توجه به فشار، اختناق و خشونتی که حکومت اعمال می‏‌کند، نتواند در داخل ظهور و بروزی داشته باشد، اصلاً می‏‌تواند تأثیری داشته باشد؟ آیا این فعالیت‏‌های خارج از کشور می‏‌تواند فشار را بر زندانیان سیاسی دانشجو کم کند؟

صحبت شما کاملاً درست است، ولی صددرصد هر دو سوی این ماجرا، چه در داخل و چه در خارج تأثیرات خودشان را می‏‌توانند داشته باشند. خارج به سبک دیگری می‏‌تواند تأثیرگذار باشد؛ از طریق پیگیری‏‌هایی که در نهادهای بین‏‌المللی ممکن است انجام بشود که به‏‌طور مشخص تأثیرگذاری‌‏اش را ما در پیوند با گزارش گزارشگر ویژه حقوق بشر، احمد شهید، دیدیم و پی‏گیری‏‌هایی که شد تاثیر خود را در گزارش دوم ایشان نشان داد.

در اینکه به‏‌هرحال اصل قضیه در داخل است و اصل ماجرا آنجاست، تردیدی نیست. فکر می‏‌کنم کسانی که در خارج از کشور هستند، شاید در مقام آن نباشند که تصمیم‏‌گیری کنند برای فعالان سیاسی- اجتماعی داخل کشور. آن‏ها خودشان باید تصمیم بگیرند که با چه شیوه‏‌ای می‏‌توانند فضای سرکوبی را که وجود دارد، بشکنند و با آن کنار بیایند. در نهایت فعالان خارج می‏‌توانند راهکارهایی را منتشر کنند و به بحث و گفت‏‌وگو بگذارند، ولی تصمیم‏‌گیری آخر با خود فعالان داخل خواهد بود و قطعاً تا زمانی که آن‏ها چنین راهکاری را پیدا نکنند، این فضا ادامه خواهد داشت.

آیا از میزان دانشجویان زندانی اطلاعات دقیقی دارید؟ آیا آماری از آنها در دست دارید؟

مهدی عربشاهی: فکر می‏‌کنم کسانی که در خارج از کشور هستند، شاید در مقام آن نباشند که تصمیم‌‏گیری کنند برای فعالان سیاسی- اجتماعی داخل کشور. آن‏ها خودشان باید تصمیم بگیرند که با چه شیوه‏‌ای می‏‌توانند فضای سرکوبی را که وجود دارد، بشکنند.

در آخرین فهرستی که ما داریم و در بیانیه تحکیم و ادوار هم منتشر شده بود، به ۳۰ دانشجوی زندانی اشاره شده است. البته بخشی از این دانشجویان زندانی فعالان جنبش دانشجویی هستند و بخش دیگر دانشجویانی هستند که به دلایل سیاسی دیگر، مثل فعالیت‏‌های حقوق بشری یا فعالیت‏‌های روزنامه‏‌نگاری و یا فعالیت‏‌هایی برای حقوق اقوام زندانی شده‌‏اند.

این ۳۰ نفر، فهرستی است که ما فعلاً داریم. احتمال دارد شمار دیگری هم باشند که ما از آن‏ها اطلاع نداشته باشیم و ممکن است دامنه دانشجویان زندانی گسترده‏‌تر باشد.

آیا شما در قالب این کمپین یا در کنار فعالیت‏‌هایی که دارید، موفق شده‌‏اید با جنبش‌‏ها یا اتحادیه‌های دانشجویی در دیگر کشورها، به ویژه در اروپای غربی و آمریکا و کانادا ارتباط برقرار کنید و از آن‏ها اعلام حمایت بگیرید؟

در این زمینه تلاش شده که هم با استادان ایرانی و خارجی در دانشگاه‏های خارج از کشور ارتباط بگیریم و هم با گروه‏های دانشجویی؛ چه ایرانی و چه خارجی‏ که در خارج از کشور فعال هستند. تلاش‏‌هایی در این زمینه صورت گرفته است که امیدوارم نتایج آن در قالب بیانیه‏‌هایی که در هفته آینده منتشر خواهد شد، مشخص شود و همین‌طور زمینه‏‌ای بشود برای ارتباط پایدارتر فعالان دانشجویی ایرانی با فعالان دانشجویی در سایر نقاط جهان.

ترکیب اشخاص تصمیم‏‌گیرنده در این کمپین به چه شکل است؟ آیا نیروهایی از طیف‏‌های گوناگون دانشجویی در آن حضور دارند؟ چون اسم ادوار تحکیم وحدت و دفتر تحکیم وحدت را آوردید. آیا خارج از این دو تشکل هم افراد فعال دانشجویی با گرایش‌های گوناگون، حضور دارند؟

بله. شروع این کمپین با تحکیم و ادوار تحکیم بوده است، اما در نهایت، بنا به نوع حرکتی که کمپین دارد، سایر گروه‌‏ها به سبک خودشان، با بیانیه خودشان و به نوعی که خودشان صلاح می‏‌دانند وارد این قضیه خواهند شد.

در آخرین فهرستی که ما داریم و در بیانیه تحکیم و ادوار هم منتشر شده بود، به ۳۰ دانشجوی زندانی اشاره شده است. البته بخشی از این دانشجویان زندانی فعالان جنبش دانشجویی هستند و بخش دیگر دانشجویانی هستند که به دلایل سیاسی دیگر، مثل فعالیت‏‌های حقوق بشری یا فعالیت‏‌های روزنامه‏‌نگاری و یا فعالیت‏‌هایی برای حقوق اقوام زندانی شده‏‌اند.

مسئله دانشجویان زندانی هم تا جایی که می‏‌دانیم، مسئله‏‌ای است که روی آن اختلافی نیست. یعنی ممکن است گروه‏‌های مختلف اگر روی مسائل دیگر باهم همکاری کنند، اختلاف‌ها زیاد باشد، ولی روی مسئله دانشجویان زندانی همه کسانی که درگیر این قضیه هستند متحد هستند.

از دیگران هم در این زمینه، تا جایی که ممکن بوده، نظر گرفته شده است و از آن‏ها خواسته‏‌ایم در این کار مشارکت کنند و فکر می‏‌کنم مشارکت خوبی هم باشد و شاید بنایی باشد برای همکاری‏‌های بیشتر در سایر زمینه‏‌هایی که ممکن است اختلاف‏‌نظرها بیشتر باشد.

آیا ممکن است این کمپین در صورتی که نتیجه‏ مثبتی داشته باشد، در خصوص سایر زندانیان سیاسی و رهبران جنبش سبز هم که در حصر خانگی هستند ادامه پیدا کند؟ آیا اعتراضی در پیوند با سایر زندانیان سیاسی هم می‏شود یا این کمپین فقط اختصاص به دانشجویان زندانی دارد؟

صددرصد. من فکر می‌‏کنم اگر نیروهای مختلف فعال در حوزه سیاسی، حقوق بشر و مسائلی از این دست، بتوانند این قبیل کمپین‏‌ها را در سایر حوزه‏‌ها هم گسترش بدهند، اقدام خوبی خواهد بود. شاید دوره‏‌ای تمرکز بشود روی روزنامه‏‌نگاران در بند، دوره‏ دیگر تمرکز بشود روی رهبران در حصر جنبش مثل آقایان کروبی و موسوی و خلاصه همین‌طور به صورت موضوعی در دوره‏‌های مختلف روی زندانی‏‌های مختلفی که الان وجود دارند، تمرکز بشود و سعی بشود در آن فاصله‏ در اخبار رسانه‌ها روی این افراد تمرکز بشود، به مردم و به جامعه بیشتر معرفی بشوند و همچنین مسئله آن‏ها با نهادهای بین‏‌المللی در میان گذاشته شود.

در این زمینه از طرف ما تصمیمی برای ادامه کار گرفته نشده است و فکر می‏‌کنم شاید بهتر باشد در مورد هرکدام از این اقشار، خود افرادی که به آن‏ها نزدیک‏‌تر هستند، پیشقدم بشوند. ولی قطعاً ما هم هر کمکی از دست‏مان بربیاید، انجام خواهیم داد.

نرگس محمدی و تاوان سنگین فعالیت حقوق بشری

Tue, 24 Apr 2012 13:05:12 +0000

سراج الدین میردامادی

سراج الدین میردامادی - روز شنبه، اول اردیبهشت ماه خبر بازداشت خانم نرگس محمدی، فعال حقوق بشر در رسانه‏ها منتشر شد. او در زنجان توسط مأموران وزارت اطلاعات بازداشت و روانه تهران شد.

از آقای تقی رحمانی، فعال ملی- مذهبی و همسر خانم محمدی در این‌باره پرسیده‌ام: با توجه به اینکه خانم محمدی در زنجان ساکن شده بود، این بازداشت چگونه صورت گرفته و آیا از محل نگهداری ایشان اطلاع دارید؟

تا جایی که به ما گفتند، ایشان را به تهران برده‏اند. البته بعداً به پدر و مادرش توضیح داده‏اند، به خود نرگس توضیحی نداده‏اند و حتی کارت شناسایی‏شان را هم به او ارائه نداده‏اند. گفته‏اند که باید با ما بیایید، اگر نیایید، ما می‏آییم توی خانه. نرگس هم برای اینکه همان سناریوی تکراری حمله به خانه تکرار نشود و دوباره بچه‏ها آسیب روحی نبینند، با آنها رفته است.

ولی وقتی به این شکل برخورد کرده‏اند، مشخص است که مأموران دادستانی و امنیتی هستند که توضیحی نمی‏دهند. آنها حق شهروندی را قبول ندارند، اصل ارباب- رعیتی را قبول دارند.

تقی رحمانی : به نرگس توضیحی نداده‏اند. گفته‏اند که باید با ما بیایید، اگر نیایید، ما می‏آییم توی خانه. نرگس هم برای اینکه سناریوی حمله به خانه تکرار نشود و دوباره بچه‏ها آسیب روحی نبینند، با آنها رفته است.

ولی بعدازظهر که پدرومادر نرگس به اداره‏ اطلاعات مراجعه کرده‏اند، گفته‏اند که او از حوزه‏ قضایی تهران متواری شده و ما او را به تهران فرستاده‏ایم. درصورتی‏که همان‏طور که من در نامه‏هایم توضیح دادم، مقامات امنیتی، ما را به‌زور ناچار به یک تبعید ناخواسته به قزوین و زنجان کردند و گفته بودند که اگر تهران باشیم، احکام را اجرا می‏کنند.

حتی اگر یک تلفن هم می‏زدند، نرگس می‏رفت. یعنی این نوع برخورد، هیچ تناسبی با متهم، پرونده‏ متهم و نوع اتهامش ندارد. اگر حکم‏، ابلاغ شده و تأیید شده و به اجرای احکام اعلام می‏شد، ایشان می‏رفت. اما این برخورد صورت گرفته و هنوز هم تا این لحظه با منزل تماسی نداشته و توضیحی در مورد وضعیتش نداده است.

سایت فارس هم که اعلام کرده که اجرای احکام اوین برای اجرای حکم، خانم نرگس محمدی را فراخوانده و یک مطلب مسخره و قابل تأملی را در مورد اوراق مشارکت نوشته، مبنی بر این‏که ایشان می‏خواسته اوراق مشارکت را به ارز تبدیل کند. اما این موضوع مشخص است.

ما برای این‏که بتوانیم وام مسکن بگیریم، دو و نیم میلیون تومان بورس خریده بودیم. قرار بود این پول را توی بانک بگذاریم و برای خرید یک مسکن وام بگیریم.

حالا مسئله‏ این دو و نیم میلیون تومان و "مقدار فراوانی اوراق مشارکت!" برمی‏گردد به این‏‏موضوع که معمولاً آقایانی که ادعای خدا و پیغمبری و آن دنیا را دارند، به همه‏ متهم‏ها، یک اتهام نامربوط هم وارد می‏کنند که جای بحث است.

آیا خانم نرگس محمدی، به‏طور مشخص الان در زندان اوین نگهداری می‏شود و یا جای دیگری هستند؟

به ما گفته‏اند تهران. وزارت اطلاعات هم توی اوین است. بازداشتگاه وزارت اطلاعت و بند ۲۰۹ در ساختمان زندان اوین قرار دارند، ولی تا جایی که من می‏دانم، زیر نظر سازمان زندان‏ها نیستند. البته سازمان زندان‏ها حرفی در این مورد نمی‏زند.

خون ما از خون دوقلوهای رسول بداغی رنگین‏تر نیست. او هم دو سال ‌و نیم است که بچه‏هایاش را ندیده و بچه‏ها هم پدر را ندیده‏اند. خیلی‏ها این شرایط را دارند. اینها چیزهای تلخی است.

ولی وقتی می‏گویند اوین، ممکن است طرف در زندان اوین، یعنی زندانی که زیر نظر سازمان زندان‏ها است، نباشد و در بازداشتگاه وزارت اطلاعات نگهداری بشود.

آقای رحمانی، آخرین وضعیت سلامت و جسمی خانم محمدی چگونه بود؟

نرگس بعد از دستگیری ۱۳۸۸، و خرداد ۸۹، دچار فلج عضلانی می‏شد. این بیماری هرازگاهی ادامه داشت و تحت مراقبت بود. توصیه هم این بود که ایشان باید از استرس و هیجان دور باشد و در اثر استرس و هیجان، این حالت به او دست می‏دهد.

حالت خیلی وحشتناکی‌ست و در یک لحظه بدن لمس می‏شود می‏‏افتد و دوباره به هوش آمدنش ساعت‏ها طول می‏کشد. یعنی در عین‏حال که بیمار هوشیار است، ولی نمی‏تواند حرکت کند و در شرایط استرس و فشار این حالت تکرار می‏شود.

حکم شش سال زندان خانم محمدی در پی چه اتهامی برای ایشان صادر شد و چه مراحلی را پشت سر گذاشته بود؟

فشاری که به کانون مدافعان حقوق بشر در ایران وارد می‏شود، سنگین است. تمام اعضای این کانون یا زندان‏اند و یا مثل خانم عبادی عملاً در یک تبعید ناخواسته قرار دارند و تحت فشار هستند. حتی همسر خانم عبادی را تحت فشار قرار می‏دهند که بر علیه او مصاحبه کند.

من این را حتی در بازجویی‏هایم به بازجوی وزارت اطلاعات هم گفتم که این کار شما کاملاً غیراخلاقی است، روابط زن و شوهر به شما چه ربطی دارد که افراد را وادار به دروغ‏گویی بر علیه همسرشان می‏کنید. از طرف دیگر آقایان سلطانی و سیف‏زاده در زندان‏اند و آقای دادخواه حکم سنگینی دارد. نرگس هم در کانون مدافعان حقوق بشر فعال بوده است.

جرم کانون مدافعان حقوق بشر هم این است که سعی کرده در جامعه‏ ملی ایران و بین اقوام، اصناف، زنان و همین‏طور اسلام به عنوان دین اکثریت مردم ایران یک آشتی برقرار کند و تاوان سنگینی به این خاطر پرداخته است.

پیدا کردن حقوق زن و حقوق بشر در میان فقه شیعه و فقه اهل سنت و در ارتباط با عرف ملی ایران، تلاش برای بهبودی آن و هم‏چنین تلاش برای حقوق بشر و نزدیک کردنش به یک دمکراسی عمومی داخلی که بتواند واقعاً دمکراسی را تحقق بدهد، تلاش‏های کانون بوده است که آن را با تلاش‌های دیگران متفاوت کرده و این هم ظاهراً برای اربابان قدرت در ایران خطرناک‏تر است.

چون کانون با زبان مذهب، با زبان عرف و با زبان جامعه نزدیک شده و در عین حال می‏خواهد معیارهای حقوق بشری را به آن‏ها نزدیک کند و هم روحانیون و هم روشنفکران مسلمان را به چالش کشیده که به این سوال‏ها پاسخ بدهند.

در سمینارهایی که کانون در این رابطه برگزار کرد، نرگس نقش داشت و دیگران هم همین‏طور. بحث‏هایی که کانون راه انداخت و دفاعی که کانون از چهره‏های متفاوت، فقط به صرف حقوق شهروندی‏شان کرد هم در این راستا بودند. مثلاً وکالت بهایی‏ها و یا مجاهدین را پذیرفتند، فقط بر محور حقوق شهروندی و نه بیشتر. ممکن بود با آن‏ها هیچ اشتراک عقیده‏ای نداشته باشند؛ مثل آقای سلطانی.

نرگس هم نایب رییس کانون بود و در همان ابتدا، از کار برکنار شد، حقوق‏اش قطع شد، تحت فشار قرار گرفت، دستگیر شد، یک حکم یازده ساله به او دادند که در دادگاه تجدید نظر این حکم شش ساله را گرفت.

روش کانون مدافعان حقوق بشر در ایران جواب داده که هزینه‏ سنگین‏تری را متوجه فعالان آن کرده. اما این فعالان معمولاً روی روش خودشان مصر بوده‏اند و ادامه داده‏اند.

تقریباً تمام فعالان حقوق بشری، مدنی و سیاسی در ایران تحمل نمی‏شوند. این هم علت دارد. چون اگر این مسیر دمکراسی‏خواهی و حقوق بشر در ایران پیش برود، اربابان قدرت نمی‏توانند افراد را به این شکل تحت فشار قرار بدهند و این‏ها رفتارشان مؤثرتر است تا کسانی که به قول معروف می‏خواهند یک مقابله‏ اسلام- سکولاریسم راه بیندازند یا معتقدند که حقوق بشر اصلاً با اسلام نمی‏خواند.

روش کانون مدافعان حقوق بشر در ایران جواب داده که هزینه‏ سنگین‏تری را متوجه فعالان آن کرده. اما این فعالان معمولاً روی روش خودشان مصر بوده‏اند و ادامه داده‏اند.

آقای رحمانی، شما بتازگی از ایران خارج شده‏اید. خود شما فکر می‏کنید در چنین مواقعی فشارهای مجامع جهانی حقوق بشری می‏تواند به زندانی و فردی که بازداشت می‏شود و تحت فشار و شکنجه در داخل قرار دارد، کمک کند یا شرایط او را بدتر می‏کند؟

بستگی به شرایط دارد. جمهوری اسلامی حکومتی است که در جاهایی از خودش لج‏بازی هم نشان می‏دهد ولی جدا از این‏که بشود یا نشود، ما حقی داریم.

جمهوری اسلامی بسیاری از معاهده‏های حقوق بشری را امضا کرده و ظاهراً به آن تن داده است. در بسیاری مواقع هم مثلاً به گزارش دیده‏بان حقوق بشر در مورد وضع در امریکا استناد می‏کند، یا به گزارش‏‏های عفو بین‏الملل استناد می‏کند که در فلان کشور حقوق بشر رعایت نشده، یا به بیانیه‏ گزارش‌گران بدون مرز در مورد فلان کشور که حقوق بشر نقض شده و خبرنگاری در زندان است، مثلاً در بحرین، استناد می‏کند.

خُب "یک بام و دو هوا" که نمی‏‏شود. پرونده‏ حقوق بشر، پرونده‏ حقوق بشر است. ما هم نمی‏گوییم تمام عوامل حقوق بشر در ایران اجرا بشود، ولی حقوق بشر کلیتی دارد که غیر قابل نقض است؛ مثل آزادی بیان، آزادی عقیده، آزادی تجمع، آزادی اجتماعات، حق زندگی فردی. این باید در جامعه، با یک تناسب دیالکتیکی با فرهنگ جامعه، پیاده شود.

جمهوری اسلامی به صورت قانونی این‏ها را پذیرفته است. ما حق داریم صدایمان را به این نهادها، نهادهایی که طرفدار حقوق بشرند، برسانیم.

گاهی ممکن است فشارها نتیجه‏ عکس بدهد و گاهی هم نه، این مسئله در ایران یکسان نیست. ولی این حق ماست.

تقی رحمانی : جدا از اینکه اعتراض ما اثر کند یا نکند و جدا از اینکه جمهوری اسلامی لج‌بازی می‌کند، ما از حق خودمان برای اعتراض به نقض حقوق بشر استفاده می‌کنیم.

از این حق خودمان استفاده کنیم، ضمن اینکه مراقب هم هستیم که آلت دست یک سری افراد مغرض قرار نگیریم. ولی این دلیل نمی‏شود که ما از این حق خودمان استفاده نکنیم.

آقای رحمانی، تکلیف بچه‏ها چه می‏شود؟ الان پیش مادربزرگ و پدربزرگ‏شان هستند؟

بچه‏ها الان پیش مادر من هستند. به‏هرحال پیش خانواده‏ نرگس و مادر من می‏مانند.

شرایط روحی‏شان چطور است؟

الان که تازه روز اول است و بچه‏ها هنوز متوجه نشده‏اند که چه خبر است. معمولاً دوری از مادر سخت است، ولی مثل این‏که فعالان سیاسی حقوق و بشری در ایران باید هزینه‏های بیشتر از این بدهند.

البته از این لحاظ، خون ما از خون دوقلوهای رسول بداغی رنگین‏تر نیست. او هم دو سال ‌و نیم است که بچه‏هایاش را ندیده و بچه‏ها هم پدر را ندیده‏اند. این‏ها همه واقعیتی است. خیلی‏ها این شرایط را دارند. اینها چیزهای تلخی است.