https://archive.radiozamaneh.com/taxonomy/term/19812/all fa https://archive.radiozamaneh.com/society/women/2013/03/07/25086 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/society/women/2013/03/07/25086" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-sartitr"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> در گفت‌وگو با آزاده کیان، استاد جامعه‌شناسی سياسی و رئيس مرکز تحقيقات جنسيتی دانشگاه هفتم پاريس </div> </div> </div> <div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> آیدا قجر </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="277" height="181" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/l00806609098.jpg?1362759649" /> </div> </div> </div> <p dir="RTL">آیدا قجر - زنان در اقوام مختلف ایران تا چه اندازه به حقوق خود آگاهی دارند؟ آیا آگاهی آنها نسبت به حقوق فردی&zwnj;شان<strong>،</strong> به سطح آگاهی سیاسی و مشارکت سیاسی آنها مربوط است؟ سنت&zwnj;&zwnj;&zwnj;ها تا چه اندازه می&zwnj;توانند توانایی دسترسی به آگاهی را در این گروه از زنان کاهش دهند؟ آیا رفع تبعیض قومی/ ملی لزوماً به معنای رفع تبعیض جنسیتی هم هست؟ آیا زنان در اقوام و ملیت&zwnj;های مختلف ایرانی می&zwnj;توانند مطالبات برابری&zwnj;خواهانه خود را منوط به رفع تبعیض اقوام بدانند؟ آیا می&zwnj;توان گفت گروه&zwnj;های ملی و قومی به طور یکسان مورد تبعیض واقع می&zwnj;شوند؟</p> <!--break--><!--break--><p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">این پرسش&zwnj;ها را با آزاده کيان، استاد جامعه&zwnj;شناسی سياسی و رئيس مرکز تحقيقات جنسيتی دانشگاه هفتم پاريس در میان گذاشته&zwnj;ایم. او تاکنون تأليفات متعددی به زبان&zwnj;های انگليسی و فرانسوی در مورد جنسيت و تئوری&zwnj;های پساکولونياليستی و اسلام منتشر کرده است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>گفت&zwnj;وگو با آزاده کیان را می&zwnj;توانید از طریق فایل صوتی زیر گوش کنید</strong>:</p> <p dir="RTL"><a href="http://www.zamahang.com/podcast/2010/20130308_8March_Etnisitas_AzadehKian_AydaGhajar.mp3"><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/musicicon_14.jpg" style="width: 273px; height: 31px;" /></a></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>شما تحقیقاتی پیرامون زنان در گروه&zwnj;های اتنیکی در ایران داشته&zwnj;اید. به نظرتان زنان اقوام و ملیت&zwnj;های مختلف در ایران تا چه اندازه به حقوق خود آگاهی دارند؟</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>آزاده کیان </strong>- به نظر من نمی&zwnj;توان همه زنان اقلیت&zwnj;ها را در یک گروه مورد بررسی قرار داد. برخی از این ملیت&zwnj;ها به دلیل فعالیت&zwnj;های سیاسی&zwnj;شان یا سطح سواد و تحصیلات&zwnj;شان حداقل در اقشار متوسط و شهری، بیشتر به مسائل حقوقی خود آگاه هستند، اما برخی دیگر، هم به دلایل تاریخی و هم به دلایل مشارکت کمتر در فعالیت&zwnj;های اجتماعی و سطح تحصیلات پایین، کمتر به حقوق خود واقفند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">طبق تحقیقات ما در ده سال پیش، زنان کرد به دلایل تاریخی بیش از سایر اقوام نسبت به حقوق خود آگاهی داشته&zwnj;اند و خواسته&zwnj;ها و دخالت&zwnj;هایی در امور سیاسی داشته&zwnj;اند، اما به طور مثال میان زنان بلوچ و دیگر ملیت ها یا اقلیت&zwnj;های قومی این خواسته کمتر مشاهده می&zwnj;شود. نخست باید مشخص کرد راجع به چه ملیت&zwnj;هایی و چه اقشاری از آن&zwnj;ها صحبت می&zwnj;کنیم و بر این اساس لازم است به عنوان مثال سطح سواد و تحصیل زنان آنها را مد نظر قرار دهیم.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>یعنی معتقدید آگاهی زنان نسبت به حقوق فردی&zwnj;شان در گروه&zwnj;های اتنیکی، به سطح آگاهی سیاسی و مشارکت سیاسی آنها مربوط است؟ </strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">ارتباط با سیاست به طور مشخص نقش مهمی را ایفا می&zwnj;کند. زنانی که به لحاظ سیاسی روشن&zwnj;تر و آگاه&zwnj;تر هستند و مشارکت سیاسی&zwnj;شان بیشتر است به طبع خواهان حقوق برابر نیز هستند. این زنان بیشتر خواستار حقوق برابرند تا زنانی که نقش سنتی مادری و همسری بر آنها تحمیل شده است یا خودشان چنین نقشی را ترجیح می&zwnj;دهند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <blockquote><p dir="RTL"><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/azadeh.png" style="width: 180px; height: 212px; float: right;" /></p> <p dir="RTL">آزاده کیان: زنانی که به لحاظ سیاسی روشن&zwnj;تر و آگاه&zwnj;تر هستند و مشارکت سیاسی&zwnj;شان بیشتر است به طبع خواهان حقوق برابر نیز هستند. این زنان بیشتر خواستار حقوق برابرند تا زنانی که نقش سنتی مادری و همسری بر آنها تحمیل شده است یا خودشان چنین نقشی را ترجیح می&zwnj;دهند. هرچه فعالیت&zwnj;های اجتماعی در میان زنان کمتر باشد، آگاهی آنان هم کمتر خواهد بود؛ زیرا فعالیت&zwnj;های اجتماعی، برخوردها و کنش و واکنشی که زنان در سطح اجتماع با دیگر زنان و مردان خواهند داشت باعث طرح سئوال پیرامون حقوق برابر یا نابرابری&zwnj;های جنسیتی در ذهن آنها خواهد شد.</p> </blockquote> <p dir="RTL">هرچه فعالیت&zwnj;های اجتماعی در میان زنان کمتر باشد، آگاهی آنان هم کمتر خواهد بود؛ زیرا فعالیت&zwnj;های اجتماعی، برخوردها و کنش و واکنشی که زنان در سطح اجتماع با دیگر زنان و مردان خواهند داشت باعث طرح سئوال پیرامون حقوق برابر یا نابرابری&zwnj;های جنسیتی در ذهن آنها خواهد شد. برعکس هرچه این فعالیت&zwnj;های اجتماعی یا سیاسی کمتر باشد سئوال&zwnj;ها هم کمتر خواهند شد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>به نقش سنتی زنان در اقلیت&zwnj;ها اشاره کردید. برخی از محدودیت&zwnj;ها علیه زنان توسط سنت&zwnj;ها پیش می&zwnj;آید؛ به عنوان نمونه می توانیم به سنت &quot;خون بس&quot; اشاره کنیم. چنین سنت&zwnj;&zwnj;&zwnj;هایی تا چه اندازه می&zwnj;توانند توانایی دسترسی به آگاهی را در زنان اتنیکی کاهش دهند؟ </strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">سنت&zwnj;ها میان اقلیت&zwnj;های ملی یا قومی نقش مهمی ایفا می&zwnj;کنند؛ خصوصاً در شرایط ایران که حکومت مذهبی ایران، مذهب شیعه را مذهب اصلی و مسلط قرار داده است. این در حالی است که ما میلیون&zwnj;ها سنی در ایران داریم، اقلیت&zwnj;های مذهبی مانند سنی&zwnj;ها به دلیل تضییق حقوق خود، سنت&zwnj;هایشان را تحکیم می&zwnj;کنند. این مسئله در مورد اقلیت&zwnj;های قومی نیز دیده می&zwnj;شود؛ این تقویت سنت&zwnj;ها میان اقوام نشان از نوعی مقاومت مقابل ملیت یا مذهب مسلط است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">از آنجایی که زنان باید سنت&zwnj;ها را حفظ کنند و به بچه&zwnj;ها و نسل&zwnj;های دیگر انتقال دهند، بار سنت بیشتر بر گردن زنان قرار می&zwnj;گیرد. از این طریق خود زنان محدودتر می&zwnj;شوند تا زنان متعلق به مذهب یا ملیت مسلط. به عنوان نمونه در ایران، اقلیت&zwnj;ها مقابل زنان فارس و شیعه قرار می&zwnj;گیرند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">یکی از مسائلی که خودم میان زنان بلوچ دیدم را شرح می&zwnj;دهم: زنان تحصیلکرده&zwnj;ای بودند که سعی می&zwnj;کردند زنان روستا یا شهر خود را باسواد کنند و حقوق آن&zwnj;ها را یادآور شوند، اما بلافاصله مورد سئوال مولوی&zwnj;ها قرار می&zwnj;گرفتند. مولوی&zwnj;ها سعی می&zwnj;کردند از فعالیت زنان جلوگیری کنند. آن زنان هم به عنوان یک بلوچ و اقلیتی سنی و هم به عنوان &quot;زن&quot;، هم از طرف حکومت تحت فشار و تبعیض قرار داشتند و هم از طرف جامعه خود و مردان مسلط بر این جامعه، مورد محدودیت واقع می&zwnj;شدند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">وقتی در شرایط اقلیت قرار می&zwnj;گیرید تاثیر سنت&zwnj;ها تحکیم می&zwnj;شود و فشار سنت&zwnj;ها بر شما بیشتر می&zwnj;شود. اگر زنان بخواهند به حقوق حقه خود دست پیدا کنند باید علیه این سنت&zwnj;ها بجنگند؛ حالا این سنت&zwnj;ها چه سنت&zwnj;های مسلط باشند و چه سنت&zwnj;های غیر مسلط.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>با توجه به این که فعالان جنبش زنان بیشتر در شهرهای مرکزی هستند و رسانه&zwnj;ها نیز چندان اجازه انتشار فعالیت&zwnj;های مدنی زنان را ندارند، راه&zwnj;های ارتباط برای همکاری میان زنان مرکز و زنان جوامع اقلیتی بسیار محدود است. شما به این نکته چگونه نگاه می&zwnj;کنید؟ </strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">تا آنجا که تحقیقات خودم نشان می&zwnj;دهد، فعالان جنبش زنان بیشتر در شهرهای بزرگ خصوصاً تهران هستند که اکثریت آنها را نیز زنان فارس و شیعه تشکیل می&zwnj;دهند. در نتیجه ارتباطی در عمل بین زنان متعلق به ملیت&zwnj;ها یا اقلیت&zwnj;های مذهبی وجود ندارد، اما چند نفر از این زنان که بیشتر زنان کرد یا ترک هستند، از فعالان حقوق زنان در تهران محسوب می&zwnj;شوند و نمی&zwnj;توان این ارتباط را به کل ایران تعمیم داد.</p> <p dir="RTL">متاسفانه یکی از مشکلات جنبش زنان این است که در سطح طبقه متوسط شهری در شهرهای بزرگ باقی مانده و نتوانسته با زنان دیگر ارتباط برقرار کند. در حالیکه در بسیاری از مناطق غیر مرکزی گروه&zwnj;های مختلف زنان مشاهده می&zwnj;شوند که در حد خودشان و با وسعی که دارند سعی می&zwnj;کنند خواسته&zwnj;های زنان را تا جایی که می&zwnj;توانند پیش ببرند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>علت این ناهماهنگی و ناپیوستگی را در چه می&zwnj;بینید؟ آیا می&zwnj;توان تنها &quot;حکومت&quot; و &quot;سرکوب&quot; را عامل آن دانست؟ </strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">یکی از این دلایل سرکوب است که اجازه نمی دهد فعالان حقوق زنان بتوانند فراتر از شهرهای بزرگ فعالیت داشته باشند. البته فعالیت&zwnj;هایشان در شهرهای بزرگ هم تحت تاثیر همین سرکوب فعالیت&zwnj;ها به چند منطقه مشخص محدود شد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <blockquote><p dir="RTL"><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/zanan55.jpg" style="width: 180px; height: 160px; float: right;" /></p> <p dir="RTL">مسائل و مشکلات زنان برخی از اقلیت&zwnj;های قومی یا مذهبی برای فعالان جنبش زنان مرکز مطرح نیست؛ مانند &quot;زن طلاق&quot; میان بلوچ&zwnj;ها که باعث آزار و اذیت زنان آن منطقه شده است. در این منطقه سنت&zwnj;هایی وجود دارد که ربطی هم به مذهب سنی ندارد، اما از آنجایی که فعالان حقوق زنان آشنایی کافی با مسائل خاص مربوط به زنان اقلیت&zwnj;ها ندارند در نتیجه حول این مسائل هم هیچ فعالیتی نکرده&zwnj;اند و سعی داشته&zwnj;اند مسائل زنان تحصیلکرده قشر متوسط شهرهای بزرگ را عمده کنند و به آن عمومیت دهند.</p> </blockquote> <p dir="RTL">یکی دیگر از دلایل، عدم اهمیت زنان متعلق به اقلیت&zwnj;های قومی و مذهبی برای فعالان جنبش زنان است. مسائل و مشکلات زنان برخی از اقلیت&zwnj;های قومی یا مذهبی برای فعالان جنبش زنان مرکز مطرح نیست؛ مانند &quot;زن طلاق&quot; میان بلوچ&zwnj;ها که باعث آزار و اذیت زنان آن منطقه شده است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">در این منطقه سنت&zwnj;هایی وجود دارد که ربطی هم به مذهب سنی ندارد، اما از آنجایی که فعالان حقوق زنان آشنایی کافی با مسائل خاص مربوط به زنان اقلیت&zwnj;ها ندارند در نتیجه حول این مسائل هم هیچ فعالیتی نکرده&zwnj;اند و سعی داشته&zwnj;اند مسائل زنان تحصیلکرده قشر متوسط شهرهای بزرگ را عمده کنند و به آن عمومیت دهند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">تعمیم امور زنان متوسط شهرهای بزرگ، استراتژی اشتباهی بود که باعث شد پیوندی میان فعالان حقوق زنان و زنان عادی مملکت خصوصاً زنان اقلیت&zwnj;های مذهبی یا ملیت&zwnj;های دیگر برقرار نشود. یکی از دلایل عدم موفقیت جنبش زنان ایران که از سال ۱۹۰۵ شکل گرفته است، می&zwnj;تواند همین ناپیوستگی باشد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>برخی از فعالان جنبش زنان ایران بر &quot;مدنی&quot; بودن فعالیت&zwnj;های خود اصرار دارند. آیا فعالیت&zwnj;های سیاسی را می&zwnj;توان یکی دیگر از دلایل عدم پیوستگی میان فعالان جنبش زنان با زنان فعال اقلیت&zwnj;های قومی و مذهبی عنوان کرد؟ </strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">خیر، نمی&zwnj;توان به عنوان یک عامل از آن یاد کرد زیرا همه زنان اقلیت&zwnj;ها با موضوع سیاست در ارتباط نیستند. البته فعالیت&zwnj;های مدنی زنان به نوعی سیاسی نیز هست زیرا پایه&zwnj;های حکومت بر نابربری جنسیتی قرار دارد و زمانی که زنان خواستار حقوق برابر می&zwnj;شوند، این خواسته به مسئله مهم سیاسی تبدیل می&zwnj;شود زیرا پایه&zwnj;های حکومت را نشانه گرفته است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">می&zwnj;توان گفت در برخی از زنان متعلق به ملیت&zwnj;ها، خواسته برابری جنسیتی و خواسته&zwnj;های سیاسی در هم تنیده شده است، اما آنها یک اقلیت متعلق به این جامعه هستند، می&zwnj;توان در یک کادر کلی، به طوری در مورد حقوق زنان و حتی حقوق مدنی&zwnj;شان تلاش کرد تا کل زنان جامعه در آن شرکت کنند و خواسته&zwnj;هایشان مطرح شود. باید اجازه دهند خود زنان صحبت کنند نه آنکه کسی برای آنها صحبت کند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">براساس اطلاعات من و بر اساس آشناییم با برخی زنان اقلیت&zwnj;ها، تعدادی از آنان خواسته&zwnj;های ابتدایی حقوق بشر دارند که لزوماً با مبارزه سیاسی به معنی حاد کلمه در هم آمیخته نیست. می&zwnj;توان چنین مسائلی را از هم تمیز داد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>فکر می&zwnj;کنید رفع تبعیض قومی لزوماً به معنای رفع تبعیض جنسیتی هم هست؟ آیا زنان در اقوام و ملیت&zwnj;های ایرانی می&zwnj;توانند مطالبات برابری&zwnj;خواهانه خود را منوط به رفع تبعیض اقوام بدانند؟ </strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">الزاماً نه. ولی معتقدم که بدون برابری قومی، مذهبی و گروه&zwnj;های اجتماعی به برابری جنسیتی نمی&zwnj;رسیم. به همین دلیل نمی&zwnj;توانیم مسئله قومیت، جنسیت یا گروه&zwnj;های اجتماعی را به تنهایی مطرح کنیم.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">به نظر من همه این مسائل در ارتباط با یکدیگرند؛ به همین دلیل خوب است که فعالان حقوق زنان در ایران که اکثراً به طبقات متوسط و تحصیلکرده تعلق دارند با دیگر گروه&zwnj;های اجتماعی ارتباط برقرار کنند؛ از خواسته&zwnj;های آنان مطلع شوند و مطالبات آنها را نیز مطرح کنند؛ خصوصاً خواسته&zwnj;های اقلیت&zwnj;های قومی و مذهبی. مبارزات باید در هم تنیده به پیش برده شوند. ما نمی&zwnj;توانیم انتظار داشته باشیم بدون برابری جنسیتی به برابری قومی برسیم.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>فکر می&zwnj;کنید می&zwnj;توان گفت گروه&zwnj;های ملی و قومی یکسان مورد تبعیض واقع می&zwnj;شوند؟ آیا در میان اقوام و ملیت&zwnj;های مختلف ایرانی، یکی هست که بگوییم بیش از بقیه به حقوق خود دست پیدا کرده است؟</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">در ایران باید به مسئله مذهب تکیه کرد، زیرا یک حکومت مذهبی، حاکمیت کشور را در دست دارد. می&zwnj;توان مانند ترک&zwnj;ها از نظر قومی مورد اقلیت بود، اما از نظر مذهب، در اکثریت قرار داشت. به هیچ&zwnj;وجه فکر نمی&zwnj;کنم ترک&zwnj;ها همانقدر مورد محدودیت قرار می&zwnj;گیرند که بلوچ&zwnj;ها یا کردها که اکثرا سنی هستند.</p> https://archive.radiozamaneh.com/society/women/2013/03/07/25086#comments آزاده کیان آیدا قجر اقوام ایرانی جنبش زنان ایران زنان سنت ۸ مارس Thu, 07 Mar 2013 13:08:38 +0000 society 25086 at https://archive.radiozamaneh.com