آجیل

تماماً انتخاباتی و کاملاً از روی ترس

politics — Sat, 02 Mar 2013 19:23:51 +0000

گزارش از میان مردم

پارسا محمدی

پارسا محمدی - با یک دست وسایل بنایی را زیر بغل نگه داشته و با دست دیگر سیگارش می‌کشد. پک‌های محکمی به سیگار می‌زند که با دل پر او در تناسب کامل است. می‌گوید: چرا راضی نباشیم؟ کی گفته نباید راضی باشیم؟

«حرف حساب اینهایی که نمی‌خواهند دو قران پول توی جیب بدبخت، بیچاره‌ها باشد چیست؟ چرا آتش به حساب آخرت خودتان می‌زنید؟ چرا برای جد و آبادتان فحش درست می‌کنید؟ شما چه‌کاره مملکت هستید که مخالفید؟ اصلاً شما مخالف چی هستید؟

زن و بچه‌های من فقط وقتی گوشت می‌خورند که کسی نذری بیاورد. پول گوشت خریدن ندارم. به خدا ندارم، به پیغمبر ندارم، به امام حسین ندارم. قبلاً آشغال گوشت می‌خریدم آبگوشتی جلوی این بچه‌ها می‌گذاشتم اما الان یک گرم گوشت هم قیمتی شده. به خدا زنم استخوانش پوک شده، قلم خالی را وزن می‌کنند و می‌فروشند.

چرا فقط خودتان را می‌بینید؟ چرا فکر می‌کنید مملکت فقط برای شماست؟ ما آدم نیستیم؟ زن و بچه ما آدم نیستند؟ برای خودتان خانه دارید، ماشین دارید، حقوق دارید، بیمه دارید، کیف دنیا را می‌کنید، چه خبر دارید که ما چطوری زندگی می‌کنیم. عکس مرا بنداز، بزن توی روزنامه ببینند شاید از موی سفیدم خجالت بکشند. این دست من است. شده مثل مجسمه. به خدا وقت گچ درست کردن، این آب مثل تیزآب می‌خواهد پوست دستم را بلند کند.

کی گفته خامنه‌ای می‌خواهد بدهد؟ ای لعنت به گور پدر و مادرش. لعنت به جد و آباد این آخوندها با این مملکتی که درست کردند. کجا خامنه‌ای داده؟ پول احمدی‌نژاد است. یک نفر در این مملکت پیدا شد چند سال دست این ملت را گرفت. نترسید. چند ماه دیگر می‌رود و دوباره مملکت می‌افتد دست شما. دوباره مثل قبل دزدی کنید تا از چشم‌تان بزند بیرون. اللهی به حق دست بریده قمر بنی هاشم هر کس سنگ می‌اندازد جلوی این کارهای احمدی‌نژاد، زن و بچه‌اش از گرسنگی جلوی چشمش دست و پا بزند و برایش راه نجاتی نباشد.»

***

یحیی آل‌اسحاق، رئیس اتاق بازرگانی و صنایع و معادن تهران در گفتگو با خبرگذاری مهر اعلام کرده است، از طرف "دولت و مجلس" از هفته اول اسفند، کمک جبرانی به ۷ دهک جامعه پرداخت خواهد شد. براساس اطلاعات موجود، به ازای هر نفر ۷۰ تا ۹۰ هزار تومان اختصاص می‌یابد که رقم ۷۰ هزار تومان برا‌ی ۶۰ میلیون نفر و رقم ۹۰ هزار تومان برای اعضای کمیته امداد و بهزیستی است که بر این اساس، به نظر می‌رسد باید حدود ۶ هزار میلیارد تومان تخصیص یابد.

وی تاکید کرده است با توجه به اثر این تصمیم در پایه پولی و تورم، باید تصمیم به پرداخت صورت گیرد چراکه هم اکنون پایه پولی ۹۲ هزار میلیارد تومان است که اضافه شدن این ۶ هزار میلیارد تومان تورم ۶ تا ۷ درصدی ایجاد می‌کند که باید در محاسبات این موضوع دیده شود. (منبع)

در مقابل محمدحسن آصفری، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس اعلام کرده ۷۰ هزار تومانی که قرار است از سوی رئیس دولت به مردم پرداخت شود "هدیه رهبری" است. او گفته است: این مبلغی که قرار است از سوی رئیس دولت به مردم پرداخت شود هدیه رهبری است و در جلسه‌ای که تعدادی از نمایندگان و دولت باهم داشتند مقام معظم رهبری فرمودند كه برای معیشت مردم باید فکری شود و در این شب‌ها به اقشار آسیب‌پذیر و آحاد متوسط و دیگر اقشار کمک‌هایی شود.

«احمدی‌نژاد رئیس جمهور ایران نیست. رئیس جمهور ما آقای موسوی است که در حصر هستند. کسی که با رای مردم به قدرت نرسیده باشد باید برای راضی نگه داشتن طرفدارهایش که در انتخابات ضرب در پنج شده‌اند مدام به آنها پول بدهد.»

آصفری گفته است «با توجه به تورم بالای ۳۵ درصد این یارانه عیدی حلال مشکلات مردم نخواهد بود ولی كمكی برای حل بخشی از مشکلات خانواده‌ها محسوب می‌شود.»

روزنامه دنیای اقتصاد نیز اعلام کرده است «براساس اطلاعات رسیده، احتمال واریز همزمان عیدانه و یارانه نقدی اسفندماه امسال در دهه اول آخرین ماه زمستان وجود دارد». در این صورت بسته به تعداد خانوار، مبلغی بین ۲۳۱ هزار تا یک میلیون و ۱۵۵ هزار تومان به خانواده‌های دو تا ۱۰ نفره پرداخت خواهد شد.

***

اگر پدرم می‌داد، راضی بودم!

محمدرضا ۲۲ ساله است. هیکل ورزشکاری دارد و بسیار آدم خنده‌روئی است. معتقد است اگر بخواهد به مشکلات فکر کند و غصه بخورد یک شبه موهایش سفید می‌شود و باید مثل پیرمردها با عصا راه برود. می‌گوید: «والله کی از پول خوش‌اش نمی‌آید که من نخواهم. دست‌اش درد نکند. هرچقدر بیشتر، بهتر. فقط مسئله ما این است که پول یارانه ما دست پدر و مادرها است. به پدرم می‌گویم حداقل نصف‌اش را به خودم بده، می‌گوید: رویت را زیاد نکن. همینکه هر ماه یک چیزی از خودت نمی‌گیرم، بگذارم روی این پول برای صاف کردن پول آب و برق و بقیه چیزها برو خدا را شکر کن!

تازگی‌ پدر و مادرها اینجوری شده‌اند. معذرت می‌خواهم به دستشوئی رفتن آدم هم گیر می‌دهند. این فکر رفته توی مغز این پدر و مادرها که هزینه فقط آب، برق، گاز و تلفن است. فکر این نیستند که بابا دلار شده ۴۰۰۰ تومان، حالا یک لیتر آب بیشتر، یک ساعت برق بیشتر، اینها چه فرقی دارد. کار مملکت از بیخ خراب است. ربطی به آب دستشوئی ندارد.

خوب است شب عید این پول را می‌دهند از دست نالیدن این پدر و مادرها خلاص می‌شویم. خودمانیم حق دارند. پسته شده کیلوئی ۵۰ هزار یعنی اگر ۷۰ هزار تومان به من بدهند، −به خودم که نه، به پدرم بدهند− می‌شود پول یک کیلو پسته با دو کیلو تخمه. بد نیست. عید می‌نشینیم پسته و تخمه می‌شکنیم. از بیکاری بهتر است.»

جرات ندارم به آینده فکر کنم!

سر و وضعش نماد کامل یک "خانم معلم" است. مقنعه چانه‌دار، آستین‌هائی که به جای تخته پاک‌کن استفاده شده‌ و گچی هستند. کفش‌های ساده و چادر سیاه تقریبا کهنه. بیست سال سابقه کار دارد. دو دختر و یک پسر دارد. به گفته خودش "متاسفانه" همسرش هم دبیر است.

درباره واریز عیدی شب عید می‌گوید:«حرف یک چیز است و واقعیت یک چیز دیگر. بعضی از گفته‌ها بر اساس علم و دانش است و بعضی از حرف‌ها از جنس مقالاتی که فقط صفحه روزنامه را پر می‌کنند. نظر اساتید دانشگاه و کارشناسان اقتصاد این است که این پول‌ها خودش نقدینگی است و تورم را زیاد می‌کند. این حرف درستی است. حاصل زحمات، علم و تحقیق متخصصان است. این مشکل وجود دارد ولی راه‌حل آن ندادن پول به مردم نیست.

«وقتی دلار گران نشده بود و وضعیت عادی بود، مردم زیر بار هزینه شب عید کم می‌آوردند. امسال با این وضعیت که مشخص است همه مردم محتاج پول و کمک هستند. باور کنید جرات ندارم به آینده فکر کنم. ترس همه وجودم را می‌گیرد و قلبم تند می‌زند. این وضعیت تا کی می‌خواهد ادامه داشته باشد؟ »

من یک مادر هستم. سر کلاس، بچه‌ها از زندگی‌شان برایم تعریف می‌کنند. زندگی مردم سخت شده، مردم با مشکل زندگی می‌کنند.

ما سنت و فرهنگی داریم. درست یا غلط، دید و بازدید عید را داریم. هر سال با همسرم حرف می‌زنیم و می‌گوئیم دیگر به کسی اسکناس درشت هدیه نمی‌دهیم اما هر سال باید عیدی بدهیم، آجیل شب عید بگیریم، رفت و آمد کنیم و...! نمی‌شود. حرف زدن یک چیز است و واقعیت یک چیز دیگر.

از همه مردم سوال کنید. وقتی دلار گران نشده بود و وضعیت عادی بود، مردم زیر بار هزینه شب عید کم می‌آوردند. امسال با این وضعیت که مشخص است همه مردم محتاج پول و کمک هستند. باور کنید جرات ندارم به آینده فکر کنم. ترس همه وجودم را می‌گیرد و قلبم تند می‌زند. این وضعیت تا کی می‌خواهد ادامه داشته باشد؟ »

این خیانت به کشور است!

احمد ۲۶ ساله است و در یک مؤسسه آموزشی کار می‌کند. درباره عیدی دولت می‌گوید: «احمدی‌نژاد رئیس جمهور ایران نیست. رئیس جمهور ما آقای موسوی است که در حصر هستند. کسی که با رای مردم به قدرت نرسیده باشد باید برای راضی نگه داشتن طرفدارهایش که در انتخابات ضرب در پنج شده‌اند مدام به آنها پول بدهد.

با این پول تورم در کشور افزایش پیدا می‌کند و ارزش پول ملی کاهش پیدا می‌کند. تمام صنایع ایران با اجرای سیاست‌های اقتصادی احمدی نژاد در حال نابودی است. پرداخت یارانه با منطق اقتصاد آزاد جور در نمی‌آید. این خیانت به کشور است.»

− به نظر شما هر کس این پول را بگیرد به کشور خیانت کرده است؟
− طرفداران آقای احمدی نژاد به دلیل بی سوادی و فقر درحال خیانت به کشور هستند. این مردم با حمایت از احمدی‌نژاد در انتخابات و بعد از انتخابات به کشور ضربه می‌زنند. این‌ها را در هیئت‌های مذهبی سازماندهی می‌کنند. همین‌ها هستند که عضو انصار حزب‌الله و گروه فشار هستند.

− صحبت از پرداخت این پول به ۷۰ میلیون ایرانی است. نه فقط به طرفداران آقای احمدی‌نژاد و طبقه پائین جامعه.
− با این پول‌ها ننگ تقلب در انتخابات ۸۸ پاک نمی‌شود. مرم نباید فریب بخورند.

− پس شما مخالف این طرح هستید. به نظر شما چه راه‌کارهائی برای مخالفت با این طرح وجود دارد؟
− باید از مجلس حمایت کرد تا طرح عدم کفایت احمدی‌نژاد تصویب شود. نباید اجازه داد دوره او تمام بشود. باید با رسوائی از قدرت کنار برود. خوشبختانه مجلس اجازه اجرای فاز دوم هدفمندی یارانه‌ها را به احمدی‌نژاد نداد. این طرح با چراغ سبز رهبری بوده است وگرنه مجلس به دولت اجازه این کار را نمی‌داد.

«خوب است شب عید این پول را می‌دهند از دست نالیدن این پدر و مادرها خلاص می‌شویم. خودمانیم حق دارند. پسته شده کیلوئی ۵۰ هزار یعنی اگر ۷۰ هزار تومان به من بدهند، می‌شود پول یک کیلو پسته با دو کیلو تخمه. بد نیست. عید می‌نشینیم پسته و تخمه می‌شکنیم. از بیکاری بهتر است.»

− شما حاضر هستید به عنوان مخالف این طرح از دریافت آن خودداری کنید؟
− اگر همه حاضر باشند این کار را بکنند چرا که نه.

− اگر همه حاضر نشوند چه؟ شما از گرفتن این مبلغ خودداری می‌کنید؟
− فکر می‌کنید برگشت این پول به کجاست؟ در اختیار دولت و در بودجه دولت می‌رود. این پول را می‌گیرم تا فشار بیشتری به دولت احمدی‌نژاد بیاید.

− با گرفتن این پول چه فشاری به دولت احمدی‌نژاد خواهد آمد؟
− افزایش نقدینگی، بالا رفتن تورم، افزایش اختلافات بین نیروهای سرکوبگر در جمهوری اسلامی،..

− شما در اول حرف‌های خودتان این طرح را به دلیل بالابردن تورم در کشور، خیانت ارزیابی کردید؟
−بله

− طرح شما هم برای مخالفت، گرفتن پول و بالا بردن تورم است. چه تفاوتی دارد؟
− تفاوت در این است که احمدی‌نژاد با تقلب در انتخابات جای رئیس جمهور منتخب مردم را گرفته است و باید هرکاری از دستمان بر می‌آید انجام بدهیم تا دولت او با بی‌آبروئی و مشکلات بیشتری دچار شود.

خودشان فهمیده‌اند مردم دیگر نفس ندارند!

خانمی ۵۴ ساله است. خانه‌دار و صاحب شش فرزند است. دو فرزند او ازدواج کرده‌اند و بقیه با او زندگی می‌کنند. خبر ندارد که قرار است این عیدی را دریافت کند. از خوشحالی در پوست خودش نمی‌گنجد.

«خدا از دهانت بشنود. اینجوری که شما می‌گوئی اعلام شده، حتماً می‌دهند. همیشه خوش خبر باشی. به خدا عزا گرفته بودم برای این بچه‌ها از کجا لباس نو بخرم. خیلی اوضاع بدی شده. امروز چیزی را نخری فردا باید گران‌تر بخری. قبلاً پنجاه هزار تومان می‌دادم به پسرم، می‌رفت برای خودش یک شلوار و پیراهن می‌خرید اما آلان می‌رود یک شلوار لی می‌خرد ۱۰۰ هزار تومن. کفش خوبی که پاره نشود کمتر از ۷۰ هزار تومن نیست. جوان‌‌اند، می‌خواهند سری در سرها داشته باشند. تازه بچه‌های قانع و اهلی هستند. حال و روز ما را می‌فهمند.

از همین مغازه بالائی داشتم آجیل قیمت می‌کردم. قیمت‌ها سرسام است. همه گرفتارند. منتظریم پول یارانه‌ها را بریزند تا برویم چهارتا تخمه و پسته بخریم شب عید مهمان می‌آید، بگذاریم جلویشان. من تورم و اینها را نمی‌فهمم اما گرانی است. خیلی گرانی است. مردم این پول را می‌زنند به یک زخمی از زندگی. به قول معروف گفتنی، دولت راضی است، مردم راضی‌اند، گور پدر آدم ناراضی. آنها که مخالف هستند حتماً وضع‌شان خوب است وگرنه کی از پول بدش می‌آید؟

اینقدر وضع خراب است که مردم نفس‌شان بالا نمی‌آید. خودشان فهمیده‌اند مردم دیگر نفس ندارند و دلشان سوخته است. وقتی دولت خودش می‌داند مردم دست‌شان خالی است، مخالفت کردن کاسه داغ‌تر از آش شدن است.»

من به عنوان اقتصاد دان صحبت می‌کنم

«ر» اقتصاددان مقیم ایران است. در ابتدای گفته‌هایش به این موضوع اشاره می‌کند که به عنوان یک اقتصاد دان از تاثیر تصمیمات دولت روی اقتصاد کشور صحبت می‌کند.

قیمت‌ها سرسام است. همه گرفتارند. منتظریم پول یارانه‌ها را بریزند تا برویم چهارتا تخمه و پسته بخریم شب عید مهمان می‌آید، بگذاریم جلویشان. من تورم و اینها را نمی‌فهمم اما گرانی است. مردم این پول را می‌زنند به یک زخمی از زندگی. آنها که مخالف هستند حتماً وضع‌شان خوب است وگرنه کی از پول بدش می‌آید؟

«به صورت مطلق می‌توان ادعا کرد کسانی که این پول را دریافت می‌کنند موافق این طرح هستند. یک اعتبار مالی برای ۷۰ میلیون نفر در نظر گرفته شده است که تقریباً به صورت مساوی توزیع خواهد شد. در شرایطی که به دلیل اجرای سیاست‌ سوبسیدزدائی و هم زمانی این سیاست‌ها با تحریم‌های شدید بین‌المللی مشکلات شدیدی در زندگی مردم به وجود آمده است طبیعی است دریافت‌کنندگان از این تصمیم استقبال خواهند کرد. اما پذیرش مردم یک مسئله است و تاثیر این تصمیم دولت یک مسئله دیگر.

همه مردم بارها اسم "نقدینگی" را شنیده‌اند. نقدینگی مجموع پولی است در دست مردم یک جامعه که بیرون از محدوده مخارج روزانه و ماهیانه آنها، قدرت وارد شدن به عرصه اقتصاد در قالب داد و ستد را دارد. مجموع این نقدینگی در کشور ما یک رقم درشت است. طبق پاره‌‌ای از آمارها در دوران آقای احمدی‌نژاد در هر روز کاری و غیر تعطیل رقمی در حدود ۲۴۱ میلیارد تومان به حجم نقدینگی کشور افزوده ‌شده است. در یک اقتصاد رو به رشد این امر مثبت است. عامل گردش مالی در کشور و تامین اعتبار واحدهای تولیدی است. به تولید داخلی یک کشور و به بازار کشش و رونق می‌دهد اما اقتصاد ایران یک اقتصاد تولیدی نیست. اقتصادی مبتنی بر واردات است. بخش تولید در ایران به شدت وابسته به تکنولوژی و ماده خام از خارج کشور است.

اتفاقی که افتاده این است که در اثر حذف سوبسیدها و افزایش هزینه‌های تولید، واحد‌های صنعتی ایران منطق اقتصادی خود را از دست داده‌اند. این منطق اقتصادی ساده است. کسب سود از فرآیند تولید و سرمایه‌گذاری. در وضعیت موجود این منطق زیر سوال رفته است. یعنی افزایش هزینه تولید سبب شده است که قیمت تمام شده کالا در حوزه قدرت خرید مردم نباشد.

به فرض شما صاحب یک کارخانه هستید که زمین و ماشین آلات آن ۱۰ میلیارد تومان ارزش دارد. ترجیح می‌دهید کارخانه را بفروشید و پول آنرا در بانک بخوابانید و بدون زحمت ۲۰ درصد سود آنرا بگیرید یا سرمایه خود را صرف تولید کالائی کنید که یا ماده اولیه آن مشمول تحریم است و یا با توجه به افزایش قیمت انرژی و سایر هزینه‌ها، تولید آن به صرفه نیست؟ البته راه‌های جذاب‌تری برای شما وجود دارد. استفاده از سرمایه ۱۰ میلیارد تومانی خود برای دلالی و کسب سود بالا. مثلاً خرید و فروش ارز، مسکن، طلا، واردات و غیره.

در هر نوبت پرداخت یارانه‌ها و در هر بار پرداخت نقدی به مردم مانند طرح پرداخت عیدی همراه با یارانه‌ها، یک حجم جدید از نقدینگی به ساختار اقتصاد ایران تحمیل می‌شود. این نقدینگی یک مجموعه نقدینگی از مبالغ کوچک است. یعنی ۶ میلیارد تومان عیدی به همراه تقریباً ۲.۵ میلیارد تومان یارانه واریزی، تقسیم بر ۷۰ میلیون نفر شده است. اگر متوسط خانوار ایرانی را چهار نفر در نظر بگیرید تقسیم بر هفده و نیم میلیون خانوار شده است.

این نقدینگی نمی‌تواند صرف ایجاد واحد تولیدی بشود یا مشکل نقدینگی واحدهای تولیدی را رفع کند. فقط می‌تواند وارد بازار خرید و فروش شود. یعنی تقاضا را افزایش دهد. وقتی پول در دست مردم وجود داشته باشد و مقدار کافی کالا برای جذب این پول وجود نداشته باشد ما با تورم رو‌به‌رو هستیم. این نقدینگی صرف خرید‌های خرد در هر حوزه‌ای مانند موبایل، دلار، سکه، خودرو و غیره شود و با افزایش ناگهانی تقاضا، جهشی در قیمت‌ها ایجاد خواهد کرد. برای تامین این اعتبار نیز ۲ راه وجود دارد. بیرون کشیدن بودجه عمرانی و تولیدی کشور، یا فعالیت دلالی دولت تحت عنوان فروش ارز در بازار آزاد یا چاپ پول توسط دولت.

«توزیع این پول تماماً انتخاباتی و کاملاً از روی ترس است. می‌خواهند در چند ماه باقی‌مانده تا انتخابات دل مردم را به دست بیاورند و از ایجاد جرقه‌های نارضایتی در طبقات فرودست جامعه جلوگیری کنند. هرچه به انتخابات نزدیک‌تر شویم جناح آقای احمدی‌نژاد کیسه را شل‌تر خواهد کرد.»

در مورد سوم به دلیل اینکه این پول‌ها بدون پشتوانه هستند کالا‌ها واقعی و ملموس که حاصل نیروی کار انسان است با برگه‌هایی به نام پول تعویض می‌شود که فاقد پشتوانه طلای یا فلزات گران‌بها است و حاصل هیچ فرآیندی در تولید و ارائه خدمات نیست. نتیجه کاهش ارزش پول در دست مردم است. بنابراین بخشی از ارزش پولی که حاصل کار و تلاش مردم است طی فرآیندی که به چشم‌بندی و شعبده‌بازی شباهت دارد به جیب دولت و حکومت می‌رود.»

تماماً انتخاباتی و کاملاً از روی ترس

یکی از فعالان سیاسی ایران می‌گوید: «بالاخره دولت بخشی از منابع مالی را که برای انتخابات کنار گذاشته بود، بیرون کشید. مدت‌هاست مسئولان نظارتی کشور، فعالان سیاسی، اصحاب رسانه و نمایندگان مجلس از مفقود شدن منابع دولتی و واریز نشدن درآمدهای نفتی به خزانه صحبت می‌کنند. آقای احمدی‌نژاد هربار با تهدید رهبری به افشای ردیف بودجه‌های مخفی −که احتمالاً شامل هزینه‌های نظامی ایران در عراق، لبنان، سوریه و فلسطین است− تقصیر را متوجه رهبر و سپاه پاسداران می‌کند.

سوال مناسب این است که این پول چه کسانی را بیشتر تحت تاثیر قرار خواهد داد؟ جواب من این است که در درجه اول فقرا و مفلسین، در درجه دوم کارگران و زحمتکشان، در درجه سوم کارمندان رده پائین دولتی شامل معلمان و پرستاران و غیره. برای لایه‌های بالائی طبقه متوسط و لایه‌های بالائی هرم اقتصادی کشور این پول فقط می‌تواند به عنوان پول خرد و پول توجیبی بچه‌های خانواده باشد.

از طرفی در اخبار مشاهده می‌کنید به بهانه یک زورگیری شروع به بازداشت افرادی به عنوان "اراذل و اوباش" کرده‌اند. نمایش عمومی این افراد در تلویزیون و گرداندن آنها در خیابان و افزایش اعدام‌ها برای ایجاد رعب و وحشت گسترده در بین مردم طبقات پائین −یعنی پتانسیل شورش− است.

توزیع این پول، زدن دو نشان با یک تیر است. این تصمیم تماماً انتخاباتی و کاملاً از روی ترس است. می‌خواهند در چند ماه باقی‌مانده تا انتخابات دل مردم را به دست بیاورند، اندکی از فشارهای اقتصادی بکاهند و از طرف دیگر در یک بزنگاه سخت معیشتی و روانی به نام شب عید و هزینه‌های مرسوم آن در ایران، از ایجاد جرقه‌های نارضایتی در بین طبقات فرودست جامعه جلوگیری کنند.

من فکر می‌کنم هرچه به انتخابات نزدیک‌تر شویم جناح آقای احمدی‌نژاد کیسه را شل‌تر خواهد کرد و از این بذل و بخشش‌ها بیشتر انجام خواهد داد. به خصوص که تحرکات اخیر احمدی‌نژاد در مجلس و سخنرانی ۲۲ بهمن نشان دهنده تصمیم جدی دولت برای ورود به عرصه انتخابات با هدف پیروزی است.»

ما هیچ، ما نگاه

society — Thu, 28 Feb 2013 13:01:44 +0000

گزارش از میان مردم درباره مشکلات اقتصادی و خرید شب عید- بخش نخست

پارسا محمدی

پارسا محمدی - «خیلی از مردم الکی می‌نالند. هی می‌گویند نداریم، بدبختیم، بیچاره‌ایم و ... ولی دروغ می‌گویند. حسابی خرید می‌کنند و خوش هستند. بعضی می‌گویند چشم ]زخم[ می‌خوریم اگر بگوییم ]پول[ داریم، اما خیلی از مردم به نالیدن و ادای بدبخت‌ها را درآوردن عادت کرده‌اند.

یکسری آدم مثل ما واقعاً نداریم. نه که خرید نمی‌کنیم. منتظریم تا دولت پول بدهد. یارانه‌ها را بریزند و این عیدی احمدی‌نژاد را هم بدهند، می‌رویم خرید می‌کنیم. لباس برای بچه‌ها، میوه و شیرینی عید، هر چقدر وسع‌مان برسد. ما فعلاً آمده‌ایم تماشا کنیم. مردم خوش هستند ما هم با خوشی مردم خوشیم. انشاء‌الله همه مردم داشته باشند و رو سفید باشند. خدا یک گشایشی هم به کار ما بکند. الحمد‌الله تا حالا هر جوری بوده ساختیم. با کم و زیادش ساختیم. گرانی است، همه گرفتارند، بلکه رژیم بی‌خیال هسته‌ای بشوند و اوضاع مملکت بهتر شود.»

نسرین خانم با دو دختر کوچک‌اش در خیابان مشغول نگاه کردن مغازه‌هاست. دست یکی از آنها پفک و دست دختر دیگر، یک بیسکوییت ویفر است. با اینکه از سر و وضع او اینطور برداشت می‌شود که شاید وضع و روزگار خوبی ندارند، اما خوش‌بین است و نسبت به مردم دیگر کمتر آه و ناله می‌کند.

وضعیت: شب عید

محمد با همسر و فرزند ۱۲ ساله‌اش به خیابان آمده است. می‌گوید: «وضعیت خیابان‌ها وضعیت شب عید است. ترافیک، شلوغی و رفت و آمد مردم. هر چقدر به عید نزدیک بشویم شلوغ‌تر می‌شود. مجرد هم که بودم از راه رفتن توی شلوغی شب عید خوشم می‌آمد. اهل مزاحمت مردم و نامربوط بازی نبودم، فقط از خوشحالی مردم، رفت و آمد و اینها خوشم می‌آمد. هر سال با خانم‌‌‌ می‌آییم برای خرید. غذا بیرون می‌خوریم، بالاخره باید فرقی با روزهای معمولی داشته باشد.

قیمت پسته در ایران سر به فلک گذاشته است. به دلیل کاهش سیصد درصدی ارزش ریال در برابر طلا و ارزهای خارجی، اکنون تولیدکنندگان محصولات کشاورزی و صنعتی ترجیح می‌دهند هر محصولی که تولید می‌کنند را صادر کنند و معادل دلاری آن را دریافت کنند.

با این وضعیت که هر روز اوضاع خراب‌تر می‌شود باید استفاده کنیم. امروز نخریم، فردا اصلاً نمی‌توانیم بخریم. امروز نخوریم، فردا اصلاً نمی‌توانیم بخوریم. درست است که شب عید است و قیمت‌ها بالاست، اما قبل عید با بعد عید فرقی نمی‌کند. قیمت‌ها بالا می‌ماند. من هرچقدر درآمد داشته باشم اجناس می‌خرم و ذخیره می‌کنم برای مصرف خانه. عمده به صرفه است. یک مدت آدم خیالش راحت است که همه‌چیز در خانه دارد. خرید دانه‌ای و جزئی به صرفه نیست. چهار روز یکبار قیمت‌ها بالا می‌رود.»

سود در آشغال‌فروشی است

رحیم آقا در بازار قدیمی شهر مغازه لباس‌فروشی دارد. حسابی از دست وضعیت کاسبی گله و شکایت دارد.

می‌گوید: «این هم از کاسبی شب عید ما! امسال وضعیت کاسبی خیلی خراب بود. امید داشتیم با فروش شب عید جبران کنیم، اما بازار حال و روز خوبی ندارد. مردم فقط نگاه می‌کنند و قیمت می‌پرسند. نسبت به شب عید پارسال اصلاً فروشی به حساب نمی‌آید.

وضع مردم خوب نیست، این وسط آشغال فروش‌ها سود می‌کنند. من اشتباه کردم جنس خوب آوردم. گران است و مردم قدرت خرید ندارند. تازه جنس اعلا نیاوردم. یک چیز متوسط. جنس‌های آشغال و بنجل خریدار بیشتری دارد چون ارزان است. پدر و مادرها می‌خواهند چیزی بخرند و صدای بچه‌های‌شان را بیاندازند. هرچقدر با قیمت کمتر بهتر. دیگر فکر نمی‌کنند جنس بنجل کم عمر می‌کند و دوباره مجبور هستند خرید کنند. مردم چاره ندارند. پیش خودشان می‌گویند از این ستون به آن ستون فرج است. شب عید را هم رد می‌کنیم حالا لازم شد چند ماه دیگر دوباره خرید می‌کنیم. جیب مردم خالی‌تر از این است که بتوانند مبلغ بالا خرید کنند. خدا خواسته است برای دولت چین. این دوخت شلوار چینی است، این دوخت شلوار ایرانی است. جلوی آدم کور هم بگذاری با دست کشیدن می‌فهمد این شلوار مفت به درد نمی‌خورد، اما مردم این جنس را می‌خرند چون ارزان است.»

بازار داغ چشمک‌ها و عشوه‌ها

در هر پاساژ و بازار کوچک و بزرگی در کنار جمعیت زیادی که برای خرید و گشت و گذار آمده‌اند، تعدادی زیادی دختر و پسر که اغلب در اکیپ‌های سه تا پنج نفره هستند وجود دارد. بیشتر آنها قصد خرید ندارند و ظاهراً به امر دیگری مشغول هستند.

مهدیه خانم که از یک آجیل فروشی‌ در جنوب شهر خارج شده است درباره خرید خود می‌گوید: «هنوز یارانه و عیدی نداده‌اند. کمی پول مانده بود، گفتم کمی تخمه و شیرینی و آب‌نبات بخرم . حالا دولت که ریخت به حساب، چیزهای دیگر هم می‌خرم... عیدی بدهند یا ندهند پسته نمی‌خرم. دولت چادر زده کیلویی ۳۰ هزار تومن می‌فروشد، اما همین هم برای ما خیلی گران است. به جایش می‌دهم برای بچه‌هایم گوشت می‌خرم. پسته نخوریم، نمی‌میریم. گوشت را چند وعده می‌کنم خودم و بچه‌هایم می‌خوریم؛ چرا بدهم پسته که برود توی شکم مهمان؟»

پسرها معمولاً خیلی آرام به دنبال گروهی از دختران می‌افتند و سعی می‌کنند به طریقی سر صحبت را با آنان باز کنند. کاغذهایی حاوی شماره تلفن به آنها می‌دهند و سعی می‌کنند پسر‌هایی خوشمزه و شاد جلوه کنند. گاهی اوقات با خنده‌ای از طرف مقابل روبه‌رو می‌شوند و گاهی با بی‌اعتنایی‌هایی که منجر به تغییر مسیر پسرها و تعقیب سوژه‌های جدید می‌شود. بازار چشمک‌ها، عشوه‌ها، طنازی‌ها و شوخی‌ها و خنده‌ها داغ است. میزان مزاحمت‌ها با توجه به شلوغی جمعیت و حال و روزی که از خیابان‌های ایران دیده و شنیده می‌شود و مورد شکایت زنان و دختران است، پایین است گرچه امکان ندارد در طی یک خیابانگردی یک ساعته حداقل با موردی از آزارهای بدنی و جنسی روبه‌رو نشد.

ماشین‌ها و ماموران پلیس در نزدیکی مراکر خرید، اماکن و خیابان‌های پر تردد و بازارها حضور پر رنگی دارند و طی هشت مورد مشاهده مستقیم اینطور برداشت کردم که پلیس در مواردی که مربوط به ادعای اذیت و آزار است بیشتر طرف دختران و زن‌ها را می‌گیرد و با مرد‌ها و جوانان برخورد می‌کند. در شش مورد پلیس اقدام به تذکر، توقف چند دقیقه‌ای برای دور شدن شاکی و اجبار افراد مورد شکایت قرار گرفته به تغییر مسیر، قناعت کرد، اما در دو مورد به دلیل وجود شاهد و میزان عصبانیت مادرانی که همراه دختران خود به خرید آمده بودند ماجرا به بازداشت ختم شد.

جدای از موارد اذیت و آزار، اکثریت تلاش‌ها برای این نوع ارتباط‌گیری همراه با شوخی، خنده و رضایت طرفین است. طی چند مورد تعقیب شاهد آن بودم که گاهی همراهیِ با فاصله دختران توسط پسران بیش از ۳۰ دقیقه یا یک ساعت ادامه می‌یابد، اما چهره‌های خندان دو طرف ماجرا نشان می‌دهد مسئله برای آنان رنگ و بوی "تفریح" و "تفاوت" دارد.

چهل هزار... پنجاه هزار، ای لعنت به شما و این مملکت‌تان

عزیز آقا به همراه پسر خود محسن به خرید آمده است. به قدری عصبانی است که جرئت نمی‌کنم از او بپرسم چرا با همسر خود به خرید نیامده است؟

به دنبال خرید یک شلوار معمولی برای محسن هستند، اما مشکلی پیش آمده است: «از ساعت سه عصر تا حالا داریم مغازه‌ها را می‌گردیم که برای این پسر یک شلوار بخرم. شب عید است و توقع دارد نو نوارش کنیم. اوضاع کارخانه به هم ریخته و سه ماه است حقوق نداده‌اند. مرتیکه عوضی با زن و بچه‌اش عید می‌خواهند بروند دوبی بعد حقوق ما را نمی‌دهد. پسر همسایه باجناق‌اش توی قسمت ما کار می‌کند. مادرش از زن باجناق‌اش شنیده. اخبار می‌گفت بلیت طیاره خیلی گران شده. بلیت طیاره واجب‌تر است یا حقوق ما؟

رفتم از یک از رفیق‌هایم ۵۰ هزار تومان قرض کردم. گفتم چند بسته ماکارانی بخرم و یک شلوار برای این پسر. هر کجا که می‌رویم می‌گویند چهل هزار، چهل و پنج هزار، پنجاه هزار. ای لعنت به شما و این مملکت‌تان. خیلی چیزها را جلوی این بچه نمی‌شود گفت به خدا دلم پر از درد است. چهار روز در هفته اضافه‌کار اجباری است تا ساعت هشت شب. این همه بار کجا می‌رود؟ اگر وضع کارخانه خوب نیست چرا تولید می‌کنند؟ نسیه که نمی‌دهند، می‌فروشند و پولش را می‌گیرند.

یک ذره آبرو داشتیم توی در و همسایه و آشنا، دارد به باد می‌رود. از همه قرض کرده‌ام. هی می‌گویم امروز حقوق می‌دهند، فردا حقوق می‌دهند. خجالت می‌کشم توی محل راه برم. سرم جلوی طلبکارها پایین است. حالا مردم یک ماه حرف نزنند، دوماه حرف نزنند، سه ماه حرف نزنند، بالاخره که صدای‌شان در می‌آید. مردم شب عید پول‌شان را می‌خواهند. این درست نیست. این وضع مملکت‌داری نیست. این مسلمانی نیست. من که کار می‌کنم و جان می‌کنم ندارم برای بچه‌ام شلوار بخرم بعد بچه‌های علاف و معتاد و مزلف این بی‌همه چیز با پولی که مال ماست می‌روند با طیاره دوبی دنبال بی‌ناموسی. این آخوند‌ها همه را مثل خودشان مفتخور و عوضی بار آورده‌اند.»

دعوای همیشگی زن و شوهر‌ها

انگار جر و بحث همسران با یکدیگر درباره خرید کردن، جزو ثابت خرید شب عید مردم ایران است. شما می‌توانید همینطور که از در پیاده‌رو‌ها و راهروی پاساژ‌ها از کنار مردم عبور می‌کنید از هر طرف جملات و گفت‌وگوهایی در این زمینه بشنوید:

رحیم آقا فروشنده یک لباس‌فروشی: «وضع مردم خوب نیست، این وسط آشغال فروش‌ها سود می‌کنند. من اشتباه کردم جنس خوب آوردم. گران است و مردم قدرت خرید ندارند. تازه جنس اعلا نیاوردم. یک چیز متوسط. جنس‌های آشغال و بنجل خریدار بیشتری دارد چون ارزان است. پدر و مادرها می‌خواهند چیزی بخرند و صدای بچه‌های‌شان را بیاندازند. هرچقدر با قیمت کمتر بهتر. دیگر فکر نمی‌کنند جنس بنجل کم عمر می‌کند و دوباره مجبور هستند خرید کنند. مردم چاره ندارند.»

زن خطاب به مرد: آبی درباریه بهتر بود یا اون زیتونیه؟
مرد: نمی‌دونم

یعنی چی نمی‌دونم؟
− تو می‌خوای بپوشی، خودت باید انتخاب کنی.

پس تو اینجا چکاره‌ای؟
− خوب من پولش را می‌دم.

داری منت می‌ذاری؟
− چه منتی؟ چرا گیر بی‌خود می‌دی؟ لباس خودته. خودت رنگش را انتخاب کن.

حالا چی می‌شه تو هم نظر بدی؟
− اون آبیه.

الآن داری منو از سر خودت وا می‌کنی؟
− ای بابا. چرا اینقدر اذیت می‌کنی؟ موشک که نمی‌خوای هوا کنی. یه لباس می‌خوای بخری.

***

«تا شما زن‌ها در دنیا هستید جیب کاسب جماعت بی پول نمی‌ماند. هرچی جنس آشغال و به درد نخور می‌گذارند جلوی‌تان به خاطر رنگ و برق‌اش می‌خرید. جنس ندارند اینها. چرا عقل شما به چشمتان است؟»

***

«یعنی هر سال که با تو می‌آیم خیابان به غلط کردن می‌افتم. لیاقت نداری. هی می‌گم لباس خوشگل برات انتخاب کنم، شیک و پیک باشی، اما مثل بینواها دست می‌گذاری روی لباس اُملی‌ها. من زنم، من می‌فهمم چه لباسی خوشگله، چه لباسی خوشگل نیست. چی جنس داره، چی جنس نداره. بی سلیقه تو ۴۰ سال‌ات بیشتر نیست چرا باید مثل پیرمرد‌ها لباس بپوشی؟»

***

«احمد اگر می‌خواهی از اولش همینجوری غز بزنی، من تنها برم خرید. تخم مرغ که نمی‌خواهیم بخریم اولین مغازه دست می‌کنی توی جیب‌ات. ناسلامتی خرید شب عیده. آدم چهارجا میره یه جنس خوب و شیک پیدا می‌کنه. عادت کردی هر گونی‌ای می‌بینی می‌خوای به جای پیراهن بکنی تن‌ات. ما هیچ با هم تفاهم نداریم. من خوش خیال را ببین زور می‌زنم تو را جلوی بقیه بالا ببرم.»

***

«من نمی‌دونم مریم، خودت هر کاری دوست داری بکن. من ]پول‌ها را[ دادم دست خودت که بعداً نگی کم آمد و اِل شد و بل شد. خودت حساب و کتاب کن و هر چیزی دوست داری بخر. فکر کن من خرم و اومدم فقط بارکشی. هیچی از من نپرس، مغزم را هم سیاه نکن. هر کجا دوست داری برو، هرچی دوست داری بخر، فقط آخرش نگی پول کم آمد. به جان مریم یک قران هم اضافه‌تر از پولی که دادم بهت، نداریم. »

۱۳ عدد فیش بالای یک میلیون تومان

قیمت پسته در ایران سر به فلک گذاشته است. به دلیل کاهش سیصد درصدی ارزش ریال در برابر طلا و ارزهای خارجی، اکنون تولیدکنندگان محصولات کشاورزی و صنعتی ترجیح می‌دهند هر محصولی که تولید می‌کنند را صادر کنند و معادل دلاری آن را دریافت کنند.

حاج‌آقاشمس، آجیل‌فروش: «حاج سعید "..." سال قبل به خاطر انجیر خشک ورشکست شد. ۵۰ تن بار خریده بود، اما روی دست‌اش بلند شدند. کسی که بار ۲۸۰ تنی داشت قیمت را شکست و حاجی را به خاک سیاه نشاند. بنده خدا بعد عمری کاسبی الآن خانه‌نشین شده. ماجرای پسته از انجیر خطرناک‌تر است. کسی که سهم داخل را توی مشت‌اش دارد، دست‌اش در خارج و صادرات هم هست. نمی‌شود رقابت کرد.»

جنون صادرات محصولات از ایران سبب کاهش عرضه بعضی کالا‌ها و جهش قیمت آنان در کشور شده است. بعد از افزایش قیمت مواد غذایی به دلیل افزایش قیمت محصولات و مصنوعات پلاستیکی −به دلیل صادرات بی‌رویه پتروشیمی‌ها− اکنون قیمت پسته که به گفته مسئولان سالیانه به اندازه ۱۲ برابر تولید داخلی در کشور تولید می‌شود مردم را شوکه کرده است.

قیمت پسته نوع اکبریِ تازه و سالم به ۴۵ تا ۵۷ هزار تومان و قیمت پسته خندان صادراتی تا ۷۵ هزار تومان رسیده است. تلویزیون جمهوری اسلامی و مقامات مربوطه دولتی قیمت مرغوب‌ترین پسته ایران در بازارهای جهانی را ۳۰ تا ۳۵ هزار تومان اعلام کرده‌اند و می‌گویند دلیل قیمت دو برابری پسته را در داخل کشور نسبت به بازار خارج کشور درک نمی‌کنند.

آجیل‌فروشی‌ها همچنان فروش دارند. تعداد ۱۰۲ برگ کاغذ پرداخت صندوق که جلوی در ورودی و پیاده رو اطراف سه آجیل فروشی لوکس دور انداخته ‌شده‌اند را جمع کرده و در فرصت مناسب به گرفتن میانگین آن‌ها پرداختم. به طور متوسط این ۱۰۲ مشتری هر یک بالای ۴۰۰ هزار تومان آجیل خریده‌اند. در بین فیش‌ها ۱۳ عدد فیش بالای یک میلیون تومان دیده می‌شوند.

اوضاع در پایین شهر متفاوت است. مغازه‌ها مثل هر سال پر از آجیل هستند، اما مثل سال‌های گذشته مملو از مشتری نیستند. حتی در پایین شهر نیز پسته خریدار دارد، اما در نایلون‌های بیش از نیمی از مشتریانی که از آجیل‌فروشی‌های جنوب شهر خارج می‌شوند اقلامی مانند "بادام"، "پسته"، "بادام هندی" و غیره وجود ندارد و بیشتر حجم نایلون‌ها را انواع تخمه، شیرینی‌های نوع خشک و شکلات‌های ارزان قیمت تشکیل می‌دهد.

مهدیه خانم که از یک آجیل فروشی‌ در جنوب شهر خارج شده است درباره خرید خود می‌گوید: «هنوز یارانه و عیدی نداده‌اند. کمی پول مانده بود، گفتم کمی تخمه و شیرینی و آب‌نبات بخرم . حالا دولت که ریخت به حساب، چیزهای دیگر هم می‌خرم... عیدی بدهند یا ندهند پسته نمی‌خرم. دولت چادر زده کیلویی ۳۰ هزار تومن می‌فروشد، اما همین هم برای ما خیلی گران است. به جایش می‌دهم برای بچه‌هایم گوشت می‌خرم. پسته نخوریم، نمی‌میریم. گوشت را چند وعده می‌کنم خودم و بچه‌هایم می‌خوریم؛ چرا بدهم پسته که برود توی شکم مهمان؟

منصور فروشگاه لبنیات دارد. می‌گوید: «به خدا اگر دست خودم بود محال بود حتی یک دانه پسته بخرم. زورم به زنم نمی‌رسد. حوصله دعوا ندارم. آمد پول بی‌زبان دخل را برداشت رفت آجیل خرید.

عزیز آقا، کارگر: «یک ذره آبرو داشتیم توی در و همسایه و آشنا، دارد به باد می‌رود. از همه قرض کرده‌ام. هی می‌گویم امروز حقوق می‌دهند، فردا حقوق می‌دهند. خجالت می‌کشم توی محل راه برم. سرم جلوی طلبکارها پایین است. حالا مردم یک ماه حرف نزنند، دوماه حرف نزنند، سه ماه حرف نزنند، بالاخره که صدای‌شان در می‌آید. مردم شب عید پول‌شان را می‌خواهند. این درست نیست. این وضع مملکت‌داری نیست. این مسلمانی نیست.»

پسته را صادر می‌کنند. گاو را قاچاق می‌کنند. زعفران مثقالی خداد تومان. بنزین آزاد ۷۰۰ تومان... آخر این چه وضعی است؟ هر چیزی خودمان در کشور داریم و باید ارزان باشد از بقیه دنیا گران‌تر است. تلویزیون نشان داد یک انبار را با پنج هزار تن پسته گرفته‌اند. پنج هزار تن تن یعنی پنج میلیون کیلو. یک خاور پسته الآن ۴۰۰ میلیون تومان قیمت دارد. می‌دانی پول پنج هزار تن پسته یعنی چقدر؟

دروغ به مردم می‌گویند که می‌خواهیم پسته‌ها را حراج کنیم، اما تبلیغات است. قربان شکل‌ات بشوم مگر در این مملکت من و شما از این پول‌ها داریم. کسی که پول خریدن پنج هزار تن پسته دارد، تعزیرات و قانون را با جایش می‌خرد. مرد می‌خواهد دست به این پسته‌ها بزند. مطمئن باشید مال یک گردن کلفتی است که پشت قضیه ایستاده. ما بالاخره موی‌مان را در این بازار سفید کرده‌ایم. می‌دانیم گردن کلفت‌های بازار چطوری معامله می‌کنند و دمشان به کجا گره خورده است.»

شرمنده آشنا و همسایه هستم

حاج آقا شمس از آجیل‌فروشان قدیم بازار است. سرش را پایین انداخته است و می‌گوید: «شرمنده آشنایان و همسایه‌ها هستم. مشتری 30 ساله می‌آید در مغازه دست و دلش می‌لرزد وقتی می‌خواهد سفارش بدهد. مردم دست خالی می‌روند از مغازه بیرون. می‌ترسم برکت و روزی مغازه از بین برود.

کار، دست عمده‌فروشان قدیم نیست. بازار دست کسانی افتاده که راه و رسم تجارت را بلد نیستند. هر جنسی دست یک نفر است و قیمت‌‌ همان است که او می‌گوید. رقابت نیست. حجم زیاد خرید می‌کنند برای همین کسی که سرمایه متوسط دارد جرئت نمی‌کند بیاید توی گود.

حاج سعید «...» سال قبل به خاطر انجیر خشک ورشکست شد. ۵۰ تن بار خریده بود، اما روی دست‌اش بلند شدند. کسی که بار ۲۸۰ تنی داشت قیمت را شکست و حاجی را به خاک سیاه نشاند. بنده خدا بعد عمری کاسبی الآن خانه‌نشین شده. ماجرای پسته از انجیر خطرناک‌تر است. کسی که سهم داخل را توی مشت‌اش دارد، دست‌اش در خارج و صادرات هم هست. نمی‌شود رقابت کرد. به فرض که کسی ۶۰۰ میلیون پول یک‌بار پسته بدهد، یک روزه ورشکست‌اش می‌کنند. با قیمت بازی می‌کنند. قیمت که بشکند، کسی که تمام دار و ندارش‌‌ همان ۶۰۰ میلیون است از ترس ضرر بیشتر بار را می‌دهد به کسی که بار عمده دارد و قیمت را شکسته و از بازار بیرون می‌رود.

معلوم نیست عمده فروش‌های امسال از کجا پیدایشان شده؟ جلوی ماجرا‌‌ همان خرده‌پاهای قدیم بازار هستند که همه می‌دانند نفر اصلی نیستند. پشت این‌ها چه کسی قایم شده؟ الله اعلم. وقتی عمده فروش و کاسب چند سال با یکدیگر کار کرده باشند با کم و زیاد هم می‌سازند، ولی آدم غریبه معذوریت آشنایی ندارد که کاسب را به خاطر دیر و زود چک و موعد پرداخت، زمین نزند.

پسته تازه دانه درشت را خریدم کیلویی ۴۲ هزار تومان و می‌فروختم کیلویی ۵۶ هزار تومان. تعزیرات اعلام کرد پسته را بالای ۳۰ هزار تومان نفروشید. پسته‌ها را جمع کردم و این پسته‌ها را ریختم داخل مغازه. تازه نیستند. به مشتری هم می‌گویم که آخرت خودم را نسوزانده باشم. پسته خریدار خودش را از دست داده، کسی هم که می‌خرد یا اعیان است که از‌‌ همان بار تازه به قیمت بالا می‌برد یا اگر از بار کهنه می‌برد برای این است که فقط می‌خواهد داخل آجیل شب عید بریزد و جلوی مهمان با سیلی صورتش را سرخ نگهدارد.»

صورت‌هایی که با سیلی هم سرخ نمی‌شوند

politics — Thu, 14 Feb 2013 22:21:03 +0000

حمید مافی

حمید مافی - چیزی به پایان سال نمانده است، نوروز در راه است اما بازار نشانه‌ای از تکاپوی همیشگی خرید شب عید ندارد. امسال حتی صورت‌ها با سیلی هم سرخ نشده‌اند. صورت‌ها زرد رنگ هستند و چشم‌ها در انتظار معجزه‌ای برای مهار تورم افسار گسیخته و قیمت‌هایی که برای ۴۸ ساعت هم ثبات ندارند.

دولت وعده پشت وعده می‌دهد. یک بار از کارت معیشت حرف می‌زند که قرار است بین دهک‌های کم درآمد جامعه توزیع شود و یک بار هم مجلس و دولت دست به دست هم می‌دهند تا در ورای همه اختلاف‌ها و کشمکش‌هایی که دارند، باز هم به موجودی صندوق توسعه ملی دستبرد بزنند و در ‌‌‌نهایت برای شب عید هفتاد هزار تومان در جیب شهروندان بگذارند.

اما این‌ها چاره درد نیست. جیب شهروندان امسال خالی‌تر از هر زمان دیگری است و بازار هم آشفته‌تر از سال‌های پیش.

حسین رادمرد معاون بازرگانی داخلی وزارت صنعت، معدن و تجارت در یک برنامه زنده تلویزیونی گفته است: «شهروندان نگران نباشند. دولت از شش ماه قبل تدابیر لازم را به کار گرفته است و از ابتدای اسفند ماه به تدریج کالاهای مورد نیاز مردم روانه بازار می‌شوند تا بازار کنترل شود.»

دولت احمدی‌نژاد در هفت سال گذشته بار‌ها بر کنترل نرخ تورم و مهار بازار تاکید کرده است. اما علی‌رغم وعده‌های او در دو سال گذشته، نرخ تورم رشد جهشی داشته است. آن گونه که بانک مرکزی ایران گزارش داده، نرخ تورم در دو سال گذشته بیش از سه برابر افزایش یافته است.

بانک مرکزی نرخ تورم آذرماه را در مرز سی درصد اعلام کرده است و برآورد‌ها نشان می‌دهد که در ماه پایانی سال تورم به بیش از سی و سه درصد نیز برسد. همین حالا هم کار‌شناسان مستقل از دولت، تورم را بالا‌تر از سی درصد می‌دانند. ماهنامه اقتصاد ایران نرخ تورم پائیز امسال را ۳۷ درصد اعلام کرده است.

تهدید بازار

گزارش‌های منتشر شده در رسانه‌های داخلی ایران نشان می‌دهد که شهروندان از وضعیت بازار ناامید هستند. در همین حال مقام‌های مذهبی و روحانیون سنتی در ایران هم نسبت به رشد بی‌رویه قیمت‌ها هشدار داده‌اند.

مصطفی ‌پورمحمدی، رئیس سازمان بازرسی کشور چندی پیش گفته بود: «اگر این گرانی‌ها در یک کشور اروپایی بود، شهروندان شهر را به آشوب می‌کشیدند.» او گفته است که گرانی‌ها امان مردم را بریده و مردم با صبوری این وضعیت را تحمل می‌کنند.

دولت برای آنکه در آستانه نوروز از بار روانی افزایش قیمت‌ها بکاهد، دو راه‌کار در نظر گرفته است. نخست پرداخت عیدانه هفتاد هزار تومانی به شهروندان و در گام بعدی توزیع کارت معیشت و سبد حمایتی در میان شهروندان کم درآمد. اما شکاف میان درآمد‌ها و هزینه‌ها آن قدر زیاد است که با کارت معیشت یک میلیون تومانی و هفتاد هزار تومان عیدانه پر نشود.

نمایندگان مجلس و شخصیت‌های سیاسی و مذهبی درون حکومت، دولت را عامل اصلی این وضعیت می‌دانند و معتقدند که دولت در انجام وظایف خود کوتاهی کرده است.

در حالی که دولت، تحریم‌ها را اصلی‌ترین عامل نابسامانی بازار می‌داند، محسن رضایی، دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام گفته است که سی درصد گرانی‌ها اثر تحریم‌هاست.

با این حال دولت همچنان از تدابیر ویژه برای کنترل قیمت‌ها و بازار خبر می‌دهد و می‌گوید که دست‌هایی در کار است که بازار را ناآرام کند. سازمان حمایت از مصرف‌کنندگان اعلام کرده است که تجار و بازرگانان به احتکار برنج روی آورده‌اند.

هم‌زمان با این خبر، دولت اعلام کرده است که برنج را از جمع کالاهایی که برای واردات سهمیه ارز با قیمت مرجع دریافت می‌کنند، خارج خواهد کرد.

معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت هم از توقف صادرات مرغ خبر داده و گفته است: «مرغ و گوشت بسته‌بندی با قیمت ۵۱۰۰ تومان و ۲۱۶۰۰ تومان در نمایشگاه‌های بهاره توزیع خواهد شد.»

رئیس سازمان صنعت، معدن و تجارت استان تهران نیز در واکنش به افزایش قیمت آجیل گفته است: «صادرات آجیل متوقف خواهد شد.» به گفته او، تولید کنندگان داخلی با توجه به افزایش قیمت ارز، صادرات را به عرضه داخلی ترجیح می‌دهند اما اگر عرضه‌کنندگان قیمت را تعدیل نکنند، دستور توقف صادرات آجیل و پسته صادر خواهد شد.

اما این تهدید و تحدید‌ها تا به حال تاثیری بر بازار نداشته‌اند. آن‌گونه که غلامرضا مصباحی مقدم، رئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس گفته است: «بسیج هم برای کنترل بازار به کمک دولت می‌آید.» پیش از این فرمانده بسیج اعلام کرده بود که این نهاد مسئولیت کنترل بازار و اجرای اقتصاد مقاومتی را عهده دار می‌شود.

مسکن‌های کوتاه مدت

تورم کنونی بازار ثمره سیاست‌های نادرست دولت در سال‌های گذشته است. دولت احمدی‌نژاد علی‌رغم برخورداری از درآمدهای نفتی کم سابقه، نتوانسته است ذخیره مناسبی برای روزهای سخت اندوخته کند.

روی آوردن دولت به توزیع دلار در بازار برای جبران کسری بودجه، افزایش چاپ اسکناس و مسکوکات و استقراض‌های پیاپی دولت از بانک مرکزی در سال‌های گذشته، هم اکنون حجم نقدینگی در بازار ایران را به بیش از ۴۳۰ هزار میلیارد تومان رسانده است.

در همین حال، بحران در واحدهای تولیدی ایران افزایش یافته و پرداخت دستمزد کارگران را دشوار کرده است. به گونه‌ای که رسانه‌های دولتی ایران در ماه‌های گذشته گزارش‌های متعددی از تجمع‌های اعتراضی کارگران منتشر کرده‌اند.

دولت برای آنکه بتواند در آستانه نوروز از بار روانی افزایش قیمت‌ها بکاهد، دو راه‌کار در نظر گرفته است. نخست پرداخت عیدانه هفتاد هزار تومانی به شهروندان که با استقراض دوباره دولت از صندوق توسعه ملی صورت گرفته است و در گام بعدی توزیع کارت معیشت و سبد حمایتی در میان شهروندان کم درآمد.

آن گونه که پیش از این مدیرعامل صندوق قرض‌الحسنه مهر ایرانیان گفته است، این موسسه با همکاری دولت در نظر دارد که بیش از یک میلیون و ۱۰۰ هزار کارت معیشت را در میان شهروندان کم درآمد توزیع کند.

در همین حال منابع خبری از توزیع سبد کالایی در میان ده درصد خانواده‌های کارگری خبر می‌دهند. اما شکاف میان درآمد‌ها و هزینه‌ها آن قدر زیاد است که با کارت معیشت یک میلیون تومانی و هفتاد هزار تومان عیدانه پر نشود.

کمیته مزد استان تهران که در حال رایزنی برای تعین حداقل مزد برای سال آینده است، در گزارشی حداقل هزینه یک خانواده چهار نفره را یک میلیون و و چهل هزار تومان اعلام کرده که نزدیک به سه برابر حداقل مزد کارگران است.

در همین حال، بحران در واحدهای تولیدی ایران افزایش یافته است. به گونه‌ای که بر اساس گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس و اتاق بازرگانی ایران نزدیک به ۶۳ درصد واحدهای تولیدی ایران با بحران روبرو هستند.

وزیر صنعت، معدن و تجارت بحران اصلی واحدهای تولیدی را کمبود نقدینگی عنوان کرده است. اما دولت تا به حال اقدام مشخصی برای تزریق نقدینگی به این واحد‌ها انجام نداده است.

بحران در واحدهای تولیدی، پرداخت دستمزد کارگران را دشوار کرده است. به گونه‌ای که رسانه‌های دولتی ایران در ماه‌های گذشته گزارش‌های متعددی از تجمع‌های اعتراضی کارگران منتشر کرده‌اند.

برای همین به نظر می‌رسد که توزیع عیدانه و یا سبدهای حمایتی در آستانه نوروز بیش از آنکه بتواند نقش موثری در افزایش توان خرید شهروندان داشته باشد و به مهار بازار کمک کند، مُسکن موقتی برای کاهش التهاب ناشی از تورم است و نمی‎تواند یخ تورم رکودی حاکم بر بازار ایران را آب کند.