جوانان

پلیس ایران: خانواده‌ها روابط دختران و پسران را کنترل کنند

news-zamaneh — Thu, 24 Jan 2013 16:32:42 +0000

معاون اجتماعی پلیس آگاهی ایران با بیان این‌که خانواده‌ها فرزندان خود را در ایجاد رابطه آزاد می‌گذارند گفت "پرونده‌های پلیس نشان می‌دهد که مجرمین از همین اندیشه والدین سوء استفاده کرده‌اند."

حميد اندرز چمنی، معاون اجتماعی پلیس آگاهی ایران امروز پنج‌شنبه پنجم بهمن‌ماه با بیان این مطلب به خبرگزاری کار ایران (ایلنا) گفت‌: "پرونده‌های موجود در پلیس آگاهی نشان می‌دهد بانوانی که اغلب آن‌ها دوشیزه بوده‌اند به بهانه ایجاد رابطه برای آشنایی قبل از ازدواج مورد بی‌حرمتی قرار گرفته‌اند."

وی افزود: "بررسی‌های پلیس نشان می‌دهد که پرونده‌های زیادی با موضوع روابط خیابانی موجود است که شهروندان را با خسارت‌هایی مواجه کرده است."

وی با اعلام این‌که "بسیاری از روابط دختران و پسران در جامعه پنهانی شده است" تأکید کرد: "این روابط به دلیل این که مبنای منطقی ندارد باید کنترل شوند."

چمنی خانواده را "نخستین کنترل‌کننده" و دارای بیشترین نقش دانست و تأکید کرد که دختران و پسران "نباید دوستی‌های خیابانی و اینترنتی را مبنا و زمینه‌ای محکم برای تشکیل خانواده بدانند."

حميد اندرز چمنی، معاون اجتماعی پلیس آگاهی ایران: روابط دوستانه قبل از ازدواج باعث آسیب دیدن جوانان ما می‌شود

این مقام مسئول در پلیس آگاهی آسیب‌های ناشی از روابط خیابانی و اینترنتی را بیشتر متوجه دختران و زنان دانست و گفت: "روابط دوستانه قبل از ازدواج باعث آسیب دیدن جوانان ما می‌شود."

پس از پیروزی انقلاب اسلامی و پررنگ شدن فضاهای ایدئولوژیکی و اسلامی رابطه دختران و پسران در ایران به شدت محدود شد.

مقام‌های جمهوری اسلامی در طول این سال‌ها ضمن مخالفت با روابط دختر و پسر معتقد بوده‌اند که این‌گونه روابط، سن ازدواج دختر و پسر را افزایش می‌دهد و آن‌ها را به فساد می‌کشاند.

مسئولان جمهوری اسلامی همچنین در دو سال اخیر با تفکیک جنسیتی و با هدف اسلامی‌ کردن دانشگاه‌ها از ارتباط دختران و پسران جلوگیری کرده‌اند.

افزون بر این، هر سال در منابع خبری ایران چندین خبر از بازداشت افراد به‌خاطر برقراری آن‌چه که مسئولان جمهوری اسلامی "رابطه نامشروع" می‌خوانند و نیز حضور در پارتی‌ها و مهمانی‌ها منتشر می‌شود.

از جمله می‌توان به بازداشت چند دانشجوی ساکن شهرستان کاشمر به همين دليل اشاره کرد.

خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) ۲۴ آبان‌ماه سال جاری به نقل از محمود شیخی‌نژاد، فرمانده انتظامی شهرستان کاشمر نوشت: "در طول سال گذشته و سال جاری تعدادی دانشجو در شهرستان کاشمر یکی از شهرهای استان خراسان‌رضوی بازداشت‌ شدند که تعدادی از این بازداشت‌ها به دلیل روابط نامشروع بوده است."

سوم آبان‌ماه جاری نیز خبرگزاری فارس نوشت، حکم ٩٩ ضربه شلاق برای یک جوان ٢۶ ساله به‌خاطر برقراری "رابطه نامشروع" در میدان طالقانی قائم‌شهر اجرا شد در حالی که دادگاه اتهام تجاوز به عنف را ثابت نکرده بود.

در روزهای میانی مهرماه سال جاری نیز نیروی انتظامی صومعه‌سرا بیش از ۱۵۰ دختر و پسر را در یک مهمانی شبانه دستگیر کرد.

پاساژگردی در ایران

society — Tue, 27 Nov 2012 08:40:48 +0000

پویان انصاری - کیارش اکثر بعد از ظهرها را در دو مرکز خرید "گلستان" و "میلاد نور" در شهرک غرب تهران می‌گذراند. به قول خودش این دوجا "پاتوق"های او هستند.

با رسیدن فصل پاییز، بازار حراج لباس و پوشاک در بیشتر مراکز خرید شهر داغ می‌شود؛ بازاری که در آن همه خصوصاً شرکت‌های معروف لباس با تبلیغات فراوان سعی در جلب مشتری دارند. خود این حراج‌ها شاید بهانه ای شود تا عصرها میل به پاساژگردی در میان مردم افزایش یابد.

کیارش اکثر دوستانش را در مراکز خرید می‌بیند. در اینجور مراکز، علاوه بر اینکه وقت‌گذرانی می‌کند، دوستان تازه هم پیدا می‌کند. او می‌گوید که "بزرگ‌ترین تفریح زندگی‌اش" همین پرسه زدن در مراکز خرید است، اما به‌ندرت پیش می‌آید که خریدی بکند.

او دانشجوی سال دوم رشته مهندسی مکانیک در دانشگاه آزاد رودهن است و در مورد دلیل اینکه چرا اکثر اوقات فراغتش را در پاساژها و مراکز خرید شهرک غرب می‌گذراند، می‌گوید: "ما در ایران نه کلابی داریم، نه جایی برای رقص و آواز و نه هیچ تفریح دیگری. برای ما فقط همین پرسه‌زنی‌ها می‌ماند و اینکه با دوستانمان وقت بگذرانیم، قدمی بزنیم و تفریحی کنیم. البته اینجا هم به ما گیر می‌دهند و اذیت می‌کنند."

در مقابل مرکز خرید گلستان در خیابان ایران‌زمین همان "گیری" که کیارش می‌گفت را می‌شود، دید. "گشت ارشاد" با قرار دادن چند ون و پلیس‌های زن به حجاب دختران "گیر" می‌دهد. ماموران نیروی انتظامی با ورود به مرکز خرید به جوانانی که در آنجا "پرسه" می‌زنند، تذکر می‌دهند. البته برخی از نهادهای امنیتی و انتظامی در ایران از این امر که مقوله پاساژگردی تبدیل به یک پدیده شهری شود، چندان خشنود نیستند.

مرکز خرید به عنوان مکان عمومی

در ایران خصوصاً شهرهای بزرگ، کارکرد پاساژها در حدی فراتر از یک مرکز خرید و برای ارتباطات اجتماعی همواره نادیده گرفته شده است.

برخی از کارشناسان، پرسه زدن در پاساژها و پاساژگردی را با خیابان‌ها و پارک‌های کشورهای اروپایی مقایسه می‌کنند. خیابان‌ها و پارک‌هایی که نه تنها مکانی برای گذراندن اوقات فراغت جوانان بلکه محلی برای نمایش آخرین مدها و به روز شدن جدیدترین مدل‌هاست.

در مقابل، شهروندان خصوصاً جوانان هنرمند و فعال اجتماعی سعی می‌کنند در مراکز خرید، نوعی کارکرد فرهنگی- اجتماعی ایجاد کنند. از همین رو پاساژها در شهرهای بزرگ ایران، همچون دیگر نقاط دنیا تنها یک مکان تجاری نیستند و تبدیل به مکانی عمومی شده‌اند. به این معنا که پاساژها و به عبارت دیگر مراکز خرید، اکنون به عنوان بخشی از زندگی روزمره شهری، دیگر تنها جنبه تجاری ندارند و به عرصه ای برای بروز کنش‌های اجتماعی و حتی فرهنگی بدل شده‌اند.

برخی از کارشناسان، پرسه زدن در پاساژها و پاساژگردی را با خیابان‌ها و پارک‌های کشورهای اروپایی مقایسه می‌کنند. خیابان‌ها و پارک‌هایی که نه تنها مکانی برای گذراندن اوقات فراغت جوانان بلکه محلی برای نمایش آخرین مدها و به روز شدن جدیدترین مدل‌ها هستند.

پاساژ فرصتی برای نمایش مد

علاقه به زیبایی‏ و رنگ و تنوع‌، در بیشتر انسان ها وجود دارد. به همین دلیل است که در همین زمینه برخی از روانشناسان اجتماعی معتقدند که ایجاد نشاط و شادابی، یکی از کارکردهای مد است.

واژه مد در لغت به معناى سلیقه، اسلوب، روش و شیوه به کار مى‏ رود و در اصطلاح، عبارت است از روش موقتی که براساس ذوق و سلیقه یک مقطع زمانی، طرز زندگی و نحوه پوشش فرد را تنظیم می‌کند. مدگرایى نیز آن است که فرد، سبک لباس پوشیدن و طرز زندگى و رفتار خود را طبق آخرین الگوها تنظیم و به محض آنکه الگوى جدیدى در جامعه رواج یافت، از آن پیروى کند.

مونا، فارغ التحصیل رشته طراحی لباس از دانشگاه هنر تهران است. او در مورد مدگرایی به رادیو زمانه می‌گوید: "مد که در واقع یک اصطلاح کلی در حیطه هنر طراحی پوشاک است، تحت تاثیر اوضاع فرهنگی و اجتماعی جامعه در یک دوره زمانی مشخص انجام می‌پذیرد. به عبارت دیگر مد، شیوه رفتاری است که به طور موقت توسط بخشی از اعضای یک گروه اجتماعی اتخاذ می‌شود، به این دلیل که آن رفتار انتخابی را از نظر اجتماعی برای آن زمان و موقعیت مناسب تشخیص می‌دهند. در صنعت پوشاک مد نوع لباسی است که اخیراً توسط تعداد زیادی از شهروندان در یک جامعه پذیرفته شده است."

شهروندان خصوصاً جوانان هنرمند و فعال اجتماعی سعی می‌کنند در مراکز خرید، نوعی کارکرد فرهنگی- اجتماعی ایجاد کنند. از همین رو پاساژها در شهرهای بزرگ ایران، همچون دیگر نقاط دنیا تنها یک مکان تجاری نیستند و تبدیل به مکانی عمومی شده‌اند. به این معنا که پاساژها و به عبارت دیگر مراکز خرید، اکنون به عنوان بخشی از زندگی روزمره شهری، دیگر تنها جنبه تجاری ندارند و به عرصه ای برای بروز کنش‌های اجتماعی و حتی فرهنگی بدل شده‌اند.

البته در جامعه‌ای همچون ایران که حکومت در شئونات شخصی زندگی شهروندان دخالت می‌کند، "لباس پوشیدن" دیگر یک امر فردی نیست. در چنین شرایطی، شهروندان خصوصاً جوانان کمتر فرصتی برای پیروی از مدهای جدید می‌یابند. مونا در این زمینه می گوید: "چون ما در ایران به آن شکل مکان مشخصی نداریم که شوهای لباس در آن برگزار شود، این کار یا در خانه‌های شخصی صورت می‌گیرد یا در مکان‌های عمومی همچون پاساژها. برای همین است که حضور جوانان در پاساژها تبدیل به یک کنش دسته جمعی در این زمینه و هم به نوعی استقبال از فروشگاه‌ها به عنوان نمایش‌دهنده مدهای جدید می‌شود. موازی با آن گروهی نیز می‌آیند تا طراحی لباس‌های خود را به صورت مستقیم و غیر مستقیم نمایش دهند و مخاطب خود را جذب کنند."

در جهان اینطور متداول هست که مدل‌های لباس در سالن‌های مد لباس‌های تازه را به نمایش می گذارند یا تحت برنامه ای از پیش طراحی و اعلام شده در مراکز خرید این کار را پیش می برند، اما در پاساژهای تهران به دلیل محدودیت های موجود از سوی حکومت، همین صحنه‌ها به شکل غیر رسمی و غیر منتظره اجرا می شود تا جایی که حتی مقامات انتظامی هم به این نمونه‌ها اشاره کرده‌اند و به همین دلیل برخوردهای امنیتی خود را به نوعی برخورد با مد نیز می‌دانند.

البته این دست محدودیت‌ها برای برپایی شوهای لباس باعث شده است که شهروندان ساکن در ایران در شبکه های مجازی اجتماعی نیز فعال شوند. به طور مثال در کنار سایت‌های مختلفی که به مقوله مد می‌پردازند، به تازگی در "فیس بوک" صفحه ای با نام "قواره" راه‌اندازی شده که جدیدترین مدها را خصوصاً برای زنان عرضه می‌کند. این صفحه، نوعی شو لباس مجازی است.

فرصتی برای آشنایی‌های جدید، تفریح و وقت‌گذرانی

جوانانی که چندان در عرصه عمومی، فضایی برای بروز خواست‌های خود نمی‌یابند، سعی می کنند از اندک فرصتی که در پاساژها پیش می‌آید بیشترین بهره را ببرند. بخشی از دختران و پسران جوان برای آشنا شدن با یکدیگر به این مراکز خرید می‌آیند؛ دختران و پسران جوانی که جای امن و آرام دیگری برای این آشنایی ها ندارند.

آنها همچنین برای اندکی تفریح به ویترین مغازه ها نگاه می‌کنند. وقت خود را می‌کشند تا روزها و شب ها به انتها برسد. محسن مرد میانسالی که در یکی از پاساژهای معروف تهران بوتیک لباس دارد، معتقد است که باید اجازه داد که جوانان و زنان حتی اگر قصد خرید ندارند به پاساژها بیایند، قدم بزنند و به ویترین‌ها نگاه کنند. وی می‌گوید: "بالاخره از میان ده نفری که به ویترین مغازه من نگاه می کنند، یک نفر مشتری می‌شود. هر چقدر تعداد بالاتر برود مشتری‌های من نیز زیادتر می‌شوند و سود من هم بیشتر."

پاساز‌گردی، فرصتی سودآور برای بوتیک‌داران

جوانانی که چندان در عرصه عمومی، فضایی برای بروز خواست‌های خود نمی‌یابند، سعی می کنند از اندک فرصتی که در پاساژها پیش می‌آید بیشترین بهره را ببرند. بخشی از دختران و پسران جوان برای آشنا شدن با یکدیگر به این مراکز خرید می‌آیند؛ دختران و پسران جوانی که جای امن و آرام دیگری برای این آشنایی ها ندارند.

در واقع این پاساژگردی، علاوه بر اینکه فرصتی برای ارتباطات اجتماعی در فضایی به نسبت امن‌تر به جوانان می‌دهد، برای صاحبان مغازه‌ها هم رونق کسب و کار ایجاد می‌کند.

برای همین این روزها شاهد آن هستیم که در پاساژهای بزرگ شهر تهران و دیگر شهرهای بزرگ ایران تعداد زیادی کافی شاپ و کافی نت هم در کنار بوتیک‌های لباس شکل گرفته است. همچنین معمولاً در ورودی‌های این پاساژها، رستوران‌های "فست فود"، دکه‌های فروش بستنی و شیرینی‌جات و البته از همه جالب‌تر پدیده فروش "ذرت مکزیکی" پاگرفته است. نمونه بارز این‌ها را در پاساژ اندیشه نزدیک سید خندان می‌توان دید. معجون فروشی‌ها و بستنی فروشی‌های این پاساژ و کافی‌شاپی که در طبقه زیر زمین این پاساژ وجود دارد، بیشتر از تمامی مغازه‌های این پاساژ مشتری دارد.

یکی از مغازه‌داران در این زمینه به رادیو زمانه می‌گوید: "اکثر مشتریان ما کسانی هستند که می خواهند یک بعد از ظهر خود را به تفریح و وقت‌گذرانی بپردازند. می آیند یک بستنی یا معجون یا ذرت مکزیکی می‌خرند و در میان مغازه‌ها پرسه می‌زنند و چند ساعتی را به ویترین‌ها نگاه می‌کنند و بعد بدون خرید جنس خاصی هم می‌روند، اما خب از میان اینهمه تماشاچی ما هم بالاخره مشتری خود را پیدا می کنیم."

خرید و مصرف‌گرایی

عباس کاظمی، استاد سابق دانشگاه تهران و جامعه‌شناس، تحقیقات گسترده‌ای در زمینه پدیده پاساژگردی در ایران کرده است.

او در مقاله‌ای که در ۲۳ آذر سال ۱۳۸۴ در روزنامه ایران با عنوان "كاوشى در زندگى روزمره در مراكز خريد شهر تهران" منتشر کرده است، می‌نویسد: "گويا مراكز خريد، جامعه رفاه را به نمايش مى‌گذارد؛ آدم‌هاى مرفه، كالاها و مكان مناسب؛ آن چيزى كه بنيامين مى‌گفت يك جامعه خيالى مرفه. ولى وقتى اين اقليت‌هاى فرهنگى در آنجا حاضر مى‌شوند اين يوتوپيا و دنياى خيالى را از بين مى‌برند و اين يكنواختى را به فضاى نايكنواخت تبديل مى‌كنند. وقتى اين افراد از سوى مأموران و نگهبانان مراكز خريد رانده مى‌شوند، هشدار مى‌بينند و تذكر مى‌شنوند، به اين معناست كه آنجا ناهمگنى وجود دارد. آنجا ناعدالتى و نايكنواختى وجود دارد. در تجربه روزمره در پاساژهاى تهران ما چه چيزى مى‌بينيم؟"

پاساژ مکانی برای مصرف بیشتر

امروزه در ایران، پاساژها برای جوانان عرصه‌ای عمومی هستند برای بروز هر آن چیزی که در سطح جامعه سرکوب می شود: میل به ارتباط با گروه همسالان همجنس و غیر همجنس، میل به زندگی مدرن، میل به پرسه‌زنی، ارتباط اجتماعی، مد، تفریح و...

برای دختران و پسران جوان که در عرصه عمومی جای خاصی برای تفریح ندارند، مراکز خرید، هم تفریحگاه است، هم مکانی برای دیدن رنگ و شادی و زیبایی؛ جایی برای خنده‌های شادمانه؛ مزاح و گپ با همسالان همجنس و غیرهمجنس و البته جایی برای اینکه حس کنند برای هر آن چیزی که پیش از این به خاطر آن سرکوب شده‌اند و به حاشیه رانده شده‌اند، دیده و تحسین می‌شوند.

به نظر هم نمی‌رسد این امر مختص به طبقه خاصی باشد. هستند بسیاری از جوانان بی‌کار طبقات متوسط و فرودست که با سوار شدن به مترو و اتوبوس خود را به پاساژهای بالا شهر می‌رسانند و در کنار همسن و سال‌های خود که ماشین‌های گران قیمتشان را در پارکینگ آن مراکز پارک کرده‌اند، وقت خود را با پرسه‌زنی پر می کنند. از این رو به نظر می‌رسد پاساژگردی پدیده‌ای فرا طبقاتی است.

به گفته مغازه‌داران، اکثر کسانی که هر روزه به پاساژ سر می‌زنند زنان و مردان جوان هستند که یا در گروه‌های بزرگ چندنفره یا دو نفره و حتی گاه تنها به پرسه زدن در پاساژها می‌پردازند. در واقع شهروندان کمتر به صورت خانوادگی به پاساژها مراجعه می‌کنند. برخلاف بازارهای سنتی که اکثر مراجعه‌کنندگان آنها یا خانواده‌ها هستند یا زنان پا به سن گذاشته. این تفاوت در گروه‌های اجتماعی مراجعه‌کننده به مراکز خرید مختلف، خود موید این مطلب است که اکثراً دختران و پسران جوان، بازیگران اصلی عرصه عمومی پاساژهای مدرن هستند.

فعالیت‌های اجتماعی و فرهنگی در مراکز خرید

عباس کاظمی، معتقد است که پاساژگردی برای جوانان علاوه بر اینکه "تفریح" است، نوعی تلاش برای کسب "هویت شهری" لازم هم هست.

وی در این زمینه می‌گوید: "پاساژها و مراکز خرید مانند خیابان‌ها فضای رویارویی با غریبه‌ها هستند. غریبه هایی که شخص با چشم‌های خود با دیگر افراد تماس برقرار می‌کند و به لحاظ فیزیکی و بدنی با آنها بسیار نزدیک است بدون اینکه آنها را مخاطب قرار دهد. در مراکز خرید فضای مشترکی از در کنار هم بودن پدید می‌آید. جایی که امکان ارتباط متقابل اگرچه به ندرت رخ می دهد اما وجود دارد. یعنی همان ویژگی‌های شهر در مراکز خرید نیز مشاهده می شود."

پاساژ تبدیل به یک مکان برای تعریف "هویت زیست شهری" شده است. هویتی که از هر طرف دارد، نفی می‌شود. شاید برای دختران جوان خرید کردن نوعی بازیابی خود باشد. دخترانی که در خیابان ها احساس امنیت نمی کنند در محیط هایی همچون پاساژ با امنیتی بیشتر می‌توانند پوشش دلخواه خود را بیابند. برای دختران و پسران جوان که در عرصه عمومی جای خاصی برای تفریح ندارند، مراکز خرید، هم تفریحگاه است، هم مکانی برای دیدن رنگ و شادی و زیبایی؛ جایی برای خنده‌های شادمانه؛ مزاح و گپ با همسالان همجنس و غیرهمجنس و البته جایی برای اینکه حس کنند برای هر آن چیزی که پیش از این به خاطر آن سرکوب شده‌اند و به حاشیه رانده شده‌اند، دیده و تحسین می‌شوند.

بيش از سه ميليون نفر تابستان امسال بيکار بودند

news-zamaneh — Sun, 04 Nov 2012 14:40:50 +0000

طی تابستان امسال، بيش از سه ميليون نفر از مردان و زنان در ايران بيکار بوده‌اند.

خبرگزاری مهر با انتشار گزارشی مربوط به وضعيت نيروی کار و فعاليت اقتصادی مردان و زنان در ايران، نشان داده است که به صورت کلی سه ميليون و ۲۳ هزار و ۵۷۴ نفر در تابستان امسال بيکار بوده‌اند که از اين ميان جمعيت مردان بيکار دو ميليون و ۳۰ هزار و ۳۱۲ نفر و جمعيت زنان بيکار نيز ۹۹۱ هزار و ۳۱۹ نفر بوده است.

در واقع مردان در تابستان امسال ۱۰.۲ درصد نرخ بيکاری داشته‌اند و در مقابل بر اساس آمار ارائه شده، جمعيت زنان بيکار دو برابر مردان، يعنی ۲۲.۱ درصد بوده است.

بر پايه اين گزارش، بدترين آمارها و همچنين بحران بيکاری برای جوانان در رده‌های سنی ۱۵ تا ۲۴ و ۱۵ تا ۲۹ سال است.

در عين حال ۸.۲ درصد جمعيت بازار کار در تابستان کمتر از يک ساعت در هفته به کار اشتغال داشته‌اند که اين گروه نيز جزو گروه "اشتغال ناقص" محسوب می‌شوند.

در آمار ارائه شده از سوی مرکز آمار ايران گفته شد که هم‌اکنون بيش از سه ميليون و دويست هزار نفر بيکار وجود دارد که حدود يک ميليون نفر از بيکاران را زنان تشکيل می‌دهند

بر اساس تعريف جديد دولت "کسی که حتی يک ساعت هم کار کرده باشد شاغل است" و بسياری از کارشناسان اقتصادی اين تعريف را راهی برای پايين آوردن آمار بيکاری می‌دانند، اما مقام‌های مرکز آمار و وزارت کار ايران اين اتهام را رد می‌کنند.

دی‌ماه سال گذشته مرکز آمار ايران اعلام کرد که نرخ بيکاری در سال ۸۹ نزديک به ۱۳.۵ درصد بوده و اين نرخ، بالا‌ترين آمار بيکاری در ۹ سال اخير است.

اين گزارش که پس از مدت‌ها سکوت دولت در ارائه آمارهای اقتصادی منتشر شده بود با انتقاد شديد نمايندگان مجلس مواجه شد.

در آمار ارائه شده از سوی مرکز آمار ايران گفته شد که هم‌اکنون بيش از سه ميليون و دويست هزار نفر بيکار وجود دارد که حدود يک ميليون نفر از بيکاران را زنان تشکيل می‌دهند.

محمود احمدی‌نژاد، رئيس دولت‌های نهم و دهم ايران در سال ۱۳۸۴ و پس از به قدرت رسيدن با اجرای طرح "بنگاه‌های زودبازده" تلاش کرد آمار بيکاری را کاهش دهد.

"ريشه کن کردن بيکاری" در اولويت شعارهای محمود احمدی‌نژاد پس از روی کار آمدن وی بود و اين امر را از جمله پروژه‌های مهم خود اعلام کرده بود، اما براساس آمارهای رسمی اين طرح با شکست مواجه شده است.

احمدی‌نژاد اوايل سال ۱۳۹۰ مدعی شد دولت ‌دهم در سال گذشته، يک ميليون و ۶۰۰ هزار شغل ايجاد کرده و در سال ۱۳۹۰ نيز قصد دارد دو ميليون و ۵۰۰ هزار شغل در اختيار متقاضيان قرار دهد و وعده داد که تا پايان سال ۹۱ بيکاری در ايران ريشه ‌کن می‌شود.

ایران و بحران تحصیلکرده‌های بیکار

society — Tue, 16 Oct 2012 08:40:36 +0000

نعیمه دوستدار

نعیمه دوستدار - ادعای ایجاد فرصت‌های شغلی تازه و کم شدن آمار بیکاری توسط مسئولان ادعای تازه‌ای نیست، اما یک جست و جوی ساده نشان می‌دهد فاصله این آمارها و ادعاها با واقعیت بیشتر از آن است که بیان می‌شود.

هرچند مسئولان دولتی ایران تلاش می‌کنند با تغییر تعریف بیکاری، آمار بیکاران را کم کنند و در نشست‌ها و همایش‌های مختلف گزارش‌های مفصلی از ایجاد زمینه‌های اشتغال ارائه کنند، اما خبر تعطیلی واحدهای صنعتی و تولیدی، تعدیل نیرو در شرکت‌های خصوصی و غیر خصوصی، توقیف روزنامه‌ها و توقف و کندی فعالیت ناشران و سرمایه‌گذاران بخش‌های مختلف، هر روز انتشار می‌یابد و تعداد افراد از کار بیکار شده به کسانی که هنوز کاری پیدا نکرده‌اند، افزوده می‌شود.

بر اساس گزارش‌های منتشر شده در ایران، اغلب کارجویان فارغ‌التحصیل دانشگاهی برای ورود به بازار کار بین دو تا چهار سال در جست‌وجوی کار هستند. این موضوع دست‌کم یک دهه است که فارغ‌التحصیلان دانشگاهی را گرفتار خود کرده و به گفته مقامات دولتی، نرخ بیکاری آنها را تا ده برابر سایر گروه‌های متقاضی شغل افزایش داده است. همه اینها در حالی است که روز به روز بر تعداد فارغ‌التحصیلان دانشگاهی افزوده می‌شود و همه این فارغ‌التحصیلان امیدوارند وارد چرخه اشتغال شوند.

بیکاری ۴۰ درصدی فارغ‌التحصیلان

بر اساس گزارشی که در سایت تابناک منتشر شده، تغییرات نرخ بیکاری ۹. ۱۲ درصدی بهار امسال نشان می‌دهد که تعداد بیکاران در فاصله بهار ۹۰ تا بهار امسال به میزان شش دهم درصد افزایش یافته است، اما نسبت به ۱. ۱۴ درصد زمستان سال گذشته، به میزان ۲. ۱ درصد کاهش یافته است.

تکیه صرف بر آموزش‌های تئوریک بدون توجه به مهارت‌های عملی، باعث می‌شود که فارغ‌التحصیلان بسیاری از رشته‌ها، نیاز بازار کار را نشناسند. نداشتن تجربه عملی، کارفرمایان را از استخدام افراد تازه فارغ‌التحصیل شده منصرف می‌کند.

بر اساس آمار، بیش از سه میلیون و صدهزار نفر در کشور بیکار هستند که از این تعداد یک میلیون نفر زن و دو میلیون و ۲۰۰ هزار نفر نیز مرد هستند که بیشترین این افراد در گروه سنی جوانان قرار دارند. بهار امسال نرخ بیکاری جوانان ۶. ۲۸ درصد اعلام شده که مردان تا ۲۴ سال در فصل اول سال، ۸. ۲۵ درصد و زنان ۵. ۳۹ درصد بیکاری را تجربه کرده‌اند.

در میان افراد فارغ‌التحصیل از دانشگاه‌های کشور، شانس برخی رشته‌ها در یافتن شغل کمتر هم هست. به گزارش تابناک، «آمار‌ها نشان می‌دهند که تحصیلکردگان رشته‌های صنعت و فرآوری ۳۹ هزار و ۷۹۵ نفرند که از این تعداد ۲۳ هزار و ۲۲۳ نفر مشغول کار بوده و ۱۶ هزار و ۵۷۲ نفر بیکارند. بر این اساس فارغ التحصیلان این رشته‌ها با ۶. ۴۱ درصد بیکاری بیشترین آمار فارغ‌التحصیلان دانشگاهی بیکار کشور را دارا هستند. پس از این رشته‌ها، فارغ‌التحصیلان رشته‌های علوم کامپیو‌تر با سه هزار و ۳۸۸ بیکار از مجموع ۱۱ هزار و ۱۲۹ نفر فارغ التحصیل، ۴. ۳۰ درصد بیکاران را به خود اختصاص داده‌اند. همچنین فارغ‌التحصیلان روزنامه‌نگاری و اطلاع‌رسانی ۳۶ هزار و ۹۶۷ نفر عنوان شده‌اند که مطابق این ارقام ۳. ۳۰ درصد یعنی ۱۱ هزار و ۲۰۰ نفر از آن‌ها بیکارند. پس از آن رشته‌های علوم حیاتی با ۶. ۲۶ درصد، هنر ۴. ۲۶ درصد و حقوق ۴. ۲۵ درصد بیکار در رتبه‌های بعدی قرار دارند.»

تنها در رشته‌هایی مانند خدمات امنیتی، بهداشت، تربیت معلم و خدمات حمل و نقل تعداد بیکاران تحصیل‌کرده كمتر از هشت درصد بوده است.

تحصیلکرده، اما بدون مهارت

فرض بر این است که تحصیلات دانشگاهی باعث بالارفتن مهارت نیروهای کار خواهد شد؛ اما نظام آموزش عالی ایران به دلیل ضعف‌های ساختاری در عمل توان پرورش نیروی کار ماهر را ندارد.

نظام جذب و استخدام نیروهای حرفه‌ای در ایران نیز دچار مشکلات عدیده است؛ به این معنی که به دلیل حاکم بودن روابط بر ضوابط و محدود بودن فرصت‌های شغلی، بسیاری از کسانی که جذب می‌شوند، وارد رشته‌هایی غیر از رشته خود می‌شوند و نه تنها دانش کسب شده در رشته‌های تخصصی به کارشان نمی‌آید که امکان ورود نیروهای متخصص را هم می‌گیرند.

تکیه صرف بر آموزش‌های تئوریک بدون توجه به مهارت‌های عملی، باعث می‌شود که فارغ‌التحصیلان بسیاری از رشته‌ها، نیاز بازار کار را نشناسند. برای ورود به بازار کار حرفه‌ای، نداشتن تجربه عملی، کارفرمایان را از استخدام افراد تازه فارغ‌التحصیل شده منصرف می‌کند، اما این تنها دلیل بیکاری فارغ‌الحصیلان نیست.

نظام جذب و استخدام نیروهای حرفه‌ای در ایران نیز دچار مشکلات عدیده است؛ به این معنی که به دلیل حاکم بودن روابط بر ضوابط و محدود بودن فرصت‌های شغلی، بسیاری از کسانی که جذب می‌شوند، وارد رشته‌هایی غیر از رشته خود می‌شوند و نه تنها دانش کسب شده در رشته‌های تخصصی به کارشان نمی‌آید که امکان ورود نیروهای متخصص را هم می‌گیرند.

در کنار این مسائل، بحران‌های اقتصادی حاکم بر صنعت و اقتصاد کشور، باعث شده که نه تنها فرصت‌های جدید شغلی ایجاد نشود که بسیاری از واحدهای صنعتی و تولیدی تعطیل شوند و نیروهای قبلی نیز از کار بیکار شوند.

کامران، مهندس ۲۸ ساله عمران، از تجربه خود در جست‌و‌جوی شغل می‌گوید: «۲۲ ساله بودم که درسم تمام شد، اما ۲۵ ساله بودم که در شرکتی برای کار در رشته خودم استخدام شدم. تا پیش از آن فقط درس‌های عمومی رشته ریاضی را تدریس می کردم. کار در این شرکت را هم با توصیه عمویم که خودش هم مهندس است پیدا کردم. هرجا که خودم مراجعه می‌کردم سابقه کار پنج سال و ده سال می‌خواستند که من نداشتم. در این سه سال تنها یک پروژه داشته‌ایم که آن هم به دلیل تامین نشدن هزینه‌ها ناتمام مانده است. تعداد زیادی از افراد کارگاه اخراج شده‌اند و من هم اگر هنوز مانده‌ام، به خاطر عمویم است."

رشته‌های بدون مصرف

همان‌طور که مسائل و مشکلات اقتصادی و نابسامانی‌های سیاسی در بی‌رونقی بازار کار برای فارغ‌التحصیلان رشته‌های صنعتی و تولیدی موثر است، رشته‌های گروه علوم انسانی و هنر، هم تابع سیاست‌های فرهنگی و هم متاثر از وضعیت اقتصادی، با بحران اشتغال مواجه‌اند.

در بسیاری از رشته‌های علوم انسانی و هنر، فارغ‌التحصیلان تنها مجبور به جذب در زمینه آموزش‌اند و چاره‌ای جز تدریس ندارند. مرضیه، لیسانس تاریخ، از دانشگاه تاریخ است. او اکنون معلم یک مدرسه راهنمایی است: "وقتی می‌خواستم انتخاب رشته کنم، همه به من می‌گفتند برای این رشته کاری وجود ندارد. من عاشق این رشته بودم، اما بعد از تمام شدن درسم هیچ جا را پیدا نکردم که به متخصص این رشته نیاز داشته باشد. رفتم سراغ مدرسه‌ها اما الان هم تاریخ درس نمی‌دهم؛ ادبیات و اجتماعی درس می‌دهم."

بی‌توجهی به زمینه‌های پژوهشی و نبودن بودجه‌های ویژه برای امور دانشگاهی و علمی، باعث شده بسیاری از این رشته‌ها که اساسا با توسعه پژوهش رونق می‌گیرند، به رشته‌های دکوری و بی‌مصرف تبدیل شوند.

در بسیاری از رشته‌های علوم انسانی و هنر، فارغ‌التحصیلان تنها مجبور به جذب در زمینه آموزش‌اند و چاره‌ای جز تدریس ندارند. مرضیه، لیسانس تاریخ، از دانشگاه تاریخ است. او اکنون معلم یک مدرسه راهنمایی است: "وقتی می‌خواستم انتخاب رشته کنم، همه به من می‌گفتند برای این رشته کاری وجود ندارد. من عاشق این رشته بودم، اما بعد از تمام شدن درسم هیچ جا را پیدا نکردم که به متخصص این رشته نیاز داشته باشد. رفتم سراغ مدرسه‌ها اما الان هم تاریخ درس نمی‌دهم؛ ادبیات و اجتماعی درس می‌دهم."

سعیده هم از رشته حقوق فارغ‌التحصیل شده، اما پنج سال است دنبال کار می‌گردد: "همه جا پر از لیسانس حقوق است. با لیسانس خالی که نمی‌شود وکالت کرد. باید آزمون وکالت بدهی و کارآموزی کنی. با مدرک ما نهایتاً بشود توی دفترخانه‌ای جایی، منشی شد. برای کار بهتر توی دادگاه‌ها و... هم باید پارتی داشته باشی."

در میان آمارهای منشتر شده، آمار روزنامه‌نگاران بیکار در ایران، آمار بالایی است. اکنون ۳۰ درصد‌ فارغ‌التحصیلان این رشته بیکارند. میثم 24 ساله است و تازه از این رشته فارغ‌التحصیل شده. او به زمانه می‌گوید: "برای کار به چند تا از روزنامه‌های معتبر و مجلات مشهور مراجعه کردم، اما کسی مرا نمی‌پذیرد. من تجربه عملی در این رشته ندارم، فقط درسش را خوانده‌ام، اما خیلی‌ها هم که در روزنامه‌ها کار می‌کنند، اصلا فارغ‌التحصیل این رشته نیستند و از رشته‌های دیگر آمده‌اند. از همه اینها مهم‌تر اینکه آنقدر روزنامه‌نگار حرفه‌ای بیکار داریم که اگر جایی خالی شود، اولویت با آنهاست نه ما که تازه کاریم."

او به تعطیلی روزنامه‌ها و نبودن امنیت شغلی در این رشته اشاره می‌کند و معتقد است که بسیاری از هم‌رشته‌ای‌های او ترجیح می‌دهند وارد کار روابط‌ عمومی شوند تا دست‌کم امنیت شغلی داشته باشند، اما این حوزه هم از نیروی کار اشباع شده است و روابط در آن حرف اول را می‌زند.

به نظر می‌رسد بحران بیکاری فارغ‌التحصیلان جوان ایرانی که با ارائه آمارهای کاذب روی آن سرپوش گذاشته می‌شود، این روزها مفهوم گسترده‌تری پیدا کرده است و اکنون تحصیل برای جوانان ایرانی بیش از آنکه عاملی برای رسیدن به موفقیت‌های شغلی و تامین آینده باشد، به یک دغدغه و نگرانی بدل شده است.

چند روایت از ازدواج به سبک ایرانی

Sun, 05 Aug 2012 12:33:27 +0000

نعیمه دوستدار

نعیمه دوستدار - مسئولان حکومتی در ایران از آمار ازدواج نگران هستند. توصیه به ازدواج آسان و تشویق به تشکیل خانواده و ادعای تسهیل شرایط ازدواج هم فراوان است، اما ازدواج در شرایط اقتصادی امروز جامعه ایران سخت‌تر از همیشه است.

بی‌کاری، بحران اقتصادی ناشی از تحریم‌ها و تورم، تشکیل یک خانواده جدید را برای جوانان ترسناک‌تر از قبل می‌کند. بدون داشتن یک سرمایه قبلی و حمایت خانواده، تشکیل خانواده دشوار و این شرایط، باعث ایجاد بحران جنسی و عاطفی، بالا رفتن سن ازدواج، اختلاف در زندگی زناشویی و افزایش آمار طلاق و جدایی می‌شود. جوانان ایرانی با از دست دادن فرصت‌های سنی مناسب برای تشکیل خانواده به تدریج به سمت دیدگاهی کشیده می‌شوند که ازدواج را بیهوده و بی‌فایده می‌داند و از این سو هم به فرار از مسئولیت متهم هستند.

این گزارش روایتی از چهار جوان ایرانی است که با مشکلات پیش از شروع زندگی مشترک دست و پنجه نرم می‌کنند.

روایت اول: عروسی بی ذوق و شوق

سهیل ۲۹ ساله است؛ تا مرحله دیپلم درس خوانده و یک مغازه در یکی از محلات متوسط تهران دارد. سه سال قبل نامزد کرده و قرار است آخر تابستان مراسم عروسی خود را بگیرند. از یک سال قبل، با کمک پدرش خانه‌ای خریده، با قسط‌های فراوان که قرار است بخشی را خودش بپردازد و بخشی را پدرش.

سهیل می‌گوید تا حالا غیر از هزینه‌هایی که برای خانه کرده، پنج میلیون تومان صرف خرید طلا و حلقه و لباس و باقی خریدها کرده و هر دو خانواده تا حد ممکن صرفه‌جویی کرده‌اند. او می‌گوید: "واقعاً ارزان‌ترین چیزها را انتخاب کردیم، چون اصلاً نمی‌توانستیم سراغ چیزهای گران برویم. خانواده‌ها همه بازار را دنبال یک سرویس طلای مناسب گشتند و این چیزی هم که الان تهیه کرده‌ایم، فقط یک گردنبند و گوشواره است بدون هیچ نگین جواهری."

"یک میلیون تومان سهم خودم است، دو میلیون تومان را پدرم می‌دهد. خانه‌ای که خریدیم خیلی هزینه داشت. برای اینکه بشود در آن زندگی کنیم حدود ده میلیون تومان خرج کردیم. همه این هزینه‌‌ها را خودم دادم. با اینکه برای ماه شهریور قرارعروسی گذاشته‌ایم، اصلاً نمی دانم چطور می‌توانم بقیه هزینه‌ها را تامین کنم. چندین سالن عروسی را دیدیم، همه جا قیمت‌ها گران بود. گروه‌هایی که مراسم عروسی را برگزار می‌کنند که هزینه‌های کلانی می‌گیرند. معمولی‌ترین سالن‌ها قیمت منویشان از ۲۰ هزار تومان برای هر نفر شروع می‌شود، تازه به جز ورودی سالن و هزینه موسیقی و اتاق عقد و این چیزها. تعداد مهمان‌های ما کم نیست. هر جایی هم نمی‌توانستیم مراسم را برگزار کنیم. آخرش سر جایی توافق کردیم که منوی غذایش ۳۰ هزار تومان است." او احتمال می‌دهد همان منوی غذا الان گران‌تر هم شده باشد؛ چون قیمت مرغ و مواد غذایی بالا رفته است.

سهیل می‌گوید تا حالا غیر از هزینه‌هایی که برای خانه کرده، پنج میلیون تومان صرف خرید طلا و حلقه و لباس و باقی خریدها کرده و هر دو خانواده تا حد ممکن صرفه‌جویی کرده‌اند. او می‌گوید: "واقعاً ارزان‌ترین چیزها را انتخاب کردیم، چون اصلاً نمی‌توانستیم سراغ چیزهای گران برویم. خانواده‌ها همه بازار را دنبال یک سرویس طلای مناسب گشتند و این چیزی هم که الان تهیه کرده‌ایم، فقط یک گردنبند و گوشواره است بدون هیچ نگین جواهری."

سهیل ذوق و شوقی برای مراسم عروسی ندارد. مراسم را به اصرار خانواده‌ها برگزار می‌کند و می‌گوید سه سال است نامزدش را منتظر گذاشته و از این بیشتر دیگر نمی‌توانند کشش بدهند. تا امروز موضوع ازدواج چندین بار باعث ایجاد اختلاف و درگیری بین او و همسرش شده است، اما هزینه‌های عروسی همچنان ادامه دارند و خودش محاسبه می‌کند که دست کم پنج میلیون تومان دیگر هم باید خرج کند تا مراسم به سرانجام برسد: "اگر هزینه‌های خانه را کنار بگذاریم، فکر می‌کنم تا روز عروسی ۳۰ میلیون تومان هزینه کرده‌ام. البته این رقم پولی نیست. بعضی‌ها فقط همین قدر برای سرویس جواهر عروس خرج می‌کنند، اما در شرایط عادی، این رقم برای یک جوان که درآمد زیادی ندارد، خیلی زیاد است. تازه من این شانس را داشته‌ام که پدرم برای خرید خانه کمکم کند."

روایت دوم: زندگی از صفر

محسن، ۳۲ ساله است و در یکی از شهرهای شمالی زندگی می‌کند. لیسانش کامپیوتر است و در یک شرکت خدمات کامپیوتری کار می کند و ماهی ۶۵۰ هزار تومان درآمد دارد.

در شهرستانی که محسن زندگی می‌کند، دست کم باید هفت میلیون تومان به عنوان پول پیش خانه بدهند و اجازه یک آپارتمان معمولی کمتر از ۲۵۰ هزار تومان نیست. از حقوق او ۴۰۰ هزار تومان می‌ماند که در آینده باید با آن زندگی کنند.

به اصرار خانواده‌اش به فکر ازدواج افتاده و هرچند هنوز کسی را انتخاب نکرده، اما در حال بررسی هزینه‌های ازدواج است. محسن هفت سال است کار می‌کند، اما پس‌اندازی ندارد. درآمد سال‌های گذشته کفاف هزینه‌های خودش را هم نمی‌داده است و از قضا خرج‌هایی هم در خانواده داشته‌اند که او مجبور بوده تامین‌شان کند:‌ "من پدرم را از دست داده‌ام. مادرم تنهاست. هرچند کار می‌کند، اما مشکلاتی پیش آمد که مجبور شدم چند میلیون تومان پس‌انداز مرا صرف حل مشکل کنیم. الان خالی خالی‌ام."

در شهرستانی که محسن زندگی می‌کند، دست کم باید هفت میلیون تومان به عنوان پول پیش خانه بدهند و اجازه یک آپارتمان معمولی کمتر از ۲۵۰ هزار تومان نیست. از حقوق او ۴۰۰ هزار تومان می‌ماند که در آینده باید با آن زندگی کنند.

قیمت سالن‌های عروسی در شهر محل زندگی او هرچند ارزان‌تر از تهران است، اما در عوض تعداد مهمان‌ها کم نخواهد بود. او می‌گوید: "باید ۴۰۰ نفر را دعوت کنیم. هشت تا ده میلیون تومان هزینه سالن و شام می‌شود. این جدا از خرج‌های دیگر است. عکاسی و فیلمبرداری، لباس و آرایشگاه. من اصلاً فکر تجمل را هم نمی‌توانم بکنم، اما معمولی‌ترین چیزها هم هزینه دارد. اگر قرار است بعد از ۳۲ سالگی ازدواج کنم، چرا نباید بتوانم یک مراسم آبرومند بگیرم؟ دلم نمی‌خواهد بدون هیچ مراسمی ازدواج کنم. دوست ندارم از کسی بخواهم که همین‌جوری دست مرا بگیرد و بیاید توی خانه‌ام، اما احتمالاً زمانی که مورد مناسب پیدا شود، باید مدت زیادی صبر کند تا من بتوانم کم‌کم پول مراسم را جور کنم."

او روی وام ازدواج اصلاً حسابی نکرده است: "رقمش خنده‌دار است. به هیچ چیز نمی‌رسد. تازه همان مبلغ قبلی را هم با هزار دردسر می‌دهند. توقع دارند همه آدم‌ها به روش خیریه‌ها عروسی کنند. چیزی که به عنوان ازدواج آسان تبلیغ می‌کنند اصلاً غیرممکن است. حتی اگر کسی هیچ مراسمی برگزار نکند، برای اینکه بعد از محضر بتواند برود توی یک خانه، ده میلیون تومان پول لازم دارد."

روایت سوم: جهیزیه از جیب عروس

عاطفه ۲۸ ساله است و در شیراز زندگی می‌کند. یک سال است عقد کرده است و در یک شرکت مهندسی کار می‌کند. درآمدش ۷۰۰ هزار تومان است. پدر و مادرش هر دو دبیر بازنشسته‌اند و او فرزند آخر خانواده است. قرار است تا چهارماه دیگر عروسی کنند و او مشغول خرید جهیزیه است.

عاطفه: قیمت وسایل برقی خیلی زیاد است، هربار می‌رویم خرید، چند تا کاسه و بشقاب که می‌خریم، ۲۰۰ هزار تومان از جیب‌مان می‌رود. من از پس‌انداز و حقوق خودم خرید می‌کنم و پدر و مادرم فقط بخشی از هزینه‌ها را می‌توانند بدهند.

او می‌گوید: "برآورد کرده‌ایم که ۲۰ میلیون تومان هزینه جهیزیه می‌شود. ما قرار است در یک خانه ۶۰ متری زندگی کنیم، اما برای همان خانه ۶۰ متری هم مجبورم وسیله تهیه کنم. قیمت وسایل برقی خیلی زیاد است، هربار می‌رویم خرید، چند تا کاسه و بشقاب که می‌خریم، ۲۰۰ هزار تومان از جیب‌مان می‌رود.

من از پس‌انداز و حقوق خودم خرید می‌کنم و پدر و مادرم فقط بخشی از هزینه‌ها را می‌توانند بدهند. بعضی‌ها می‌گویند همین چیزها را هم نخرید، اما حساب می‌کنم و می‌بینم اگر همین الان این چیزها را تهیه نکنم، با درآمد همسرم و خودم نمی‌توانیم به مرور هم لوازم زندگی بخریم. بیشتر درآمد همسرم را باید برای اجاره خانه و قسط‌ وام بدهیم، حقوق خودم هم باید توی خانه خرج شود. همین الان هم چند تا وام گرفته‌ام تا بتوانم لوازم زندگی بخرم. یعنی از حقوق خودم هم چیزی نمی‌ماند."

روایت چهارم: عروسی بی عروسی

شیرین ۲۵ ساله است. لیسانس زبان انگلیسی است و در موسسه زبان تدریس می‌کند. درآمدش ۳۵۰ هزار تومان است. یک سال و نیم است نامزد دارد. پدرش را از دست داده است و چهار برادر دارد که همه ازدواج کرده‌اند.

شیرین: "مادرم برای خریدن خانه‌ای در یک محله فقیرنشین تا خرخره زیر بار قرض است. با این حال می‌خواهد به من جهیزیه هم بدهد. تا الان هم فقط توانسته یک چیزهایی را با کمک آدم‌های خیر برایم جور کند."

تاریخ ازدواج‌شان معلوم نیست، چون نه خودش، نه شوهرش آمادگی شروع زندگی را ندارند. شوهرش معلم حق‌التدریسی است و ماهی ۶۰۰ هزار تومان درآمد دارد. او می‌گوید: "ما نمی‌خواهیم هیچ مراسمی برگزار کنیم. فقط می‌خواهیم یک خانه اجاره و کمی وسیله تهیه کنیم و برویم سر زندگی‌مان. من پدرم را چند سال پیش از دست داده‌ام. او نگهبان یک اداره دولتی بود و حقوقش خرج روزمره مادرم را هم تامین نمی‌کرد. ما را از یک خانه سازمانی که سا‌ل‌ها در آن زندگی کرده بودیم بیرون انداختند و مادرم برای خریدن خانه‌ای در یک محله فقیرنشین تا خرخره زیر بار قرض است. با این حال می‌خواهد به من جهیزیه هم بدهد. تا الان هم فقط توانسته یک چیزهایی را با کمک آدم‌های خیر برایم جور کند."

آشنایان مادر شیرین توانسته‌اند از چند صندوق قرض‌الحسنه برایش وام بگیرند که قسط وام‌ها را خود شیرین باید بدهد. با اینکه مقداری جهیزیه با کمک فامیل و دوستان برایش تهیه شده است، اما هنوز لوازم اصلی زندگی را ندارند؛ چیزهایی مثل گاز و یخچال.

شوهر شیرین تا حالا هفت میلیون تومان برای پول پیش خانه جمع کرده اما اگر بخواهند با همین رقم جایی را اجاره کنند باید پول زیاد بابت اجاره ماهانه بدهند. شیرین امیدوار است تا شش ماه دیگر سه میلیون تومان دیگر به پول‌شان اضافه شود:" تازه آن موقع هم باید ۳۰۰ هزار تومان اجاره بدهیم؛ جایی نزدیک مادرم، در کیان‌شهر."

جامعه ایران در حال تجزیه

Thu, 02 Aug 2012 07:47:16 +0000

عزیز خسروشاهی

عزیز خسرو شاهی − رئيس اداره اجتماعی حوزه پيشگيری قوه قضائيه ايران در تاریخ ۲۵ تیر سال جاری (۱۳۹۱) در گفت‌وگو با "وب سايت خبرآنلاين" گفته است که آمار نزاع‌‌های اجتماعی عمدی در جامعه ايران در حال افزايش است.

جعفر بای می‌گوید: «بررسی در قوه قضائیه نشان می‌دهد که آمار نزاع‌های خیابانی عمدی در دوسال پیش نسبت به سال‌های قبل افزایش داشته است. قبلاً این نسبت ۳۰ به ۷۰ بود، اما از دو سال پیش درصد نزاع خیابانی عمد به غیر عمد ۷۰ به ۳۰ شده است». مطابق آمار ۱۱ ماهه تا پایان بهمن ماه سال گذشته، ۵۶۷ هزار و ۳۱۵ پرونده نزاع به پزشکی قانونی ارجاع شده است.

رسانه‌‌های خبری با اعداد و ارقام متوجه این واقعیت می‌شوند، اما مردم ایران برای پی بردن به افزایش خشونت در جامعه خود نیازی به آمار و ارقام ندارند. خشونت مدتی است که به یک واقعیت ملموس در جامعه تبدیل شده است.

خشونت در چهارچوب درگیری‌های فیزیکی و نزاع‌‌های خیابانی محدود نمی‌شود. اگر خشونت رابه مفهوم «از بین رفتن برابری در یک رابطه» در نظر بگیریم و رابطه‌‌های اجتماعی را پیرامون وجود یا عدم وجود "برابری در رابطه" مورد بررسی قرار دهیم، نتیجه این خواهد بود که هرگونه رفتار عمدی یا غیر عمدی که منجر به نقض حریم شخصی زندگی افراد جامعه شود یا شرایطی نابرابر را در روابط اجتماعی دیکته یا اعمال کند، نوعی خشونت خواهد بود.

جامعه‌ای جوان

بر ميانگين سن جمعيت ايران طی ۱۵ سال، هفت سال افزوده شده است، اما باز هم جامعه ایران را جمعیتی جوان تشکیل می‌دهد که میانگین سنی آن در حدود ۲۷ سال است.

در ایران، سیستم حکومتی درک صحیحی از جهان پیرامون خود ندارد و ارزش‌‌هایی را به‌کار می‌گیرد و بر مبنای آن عمل می‌کند که عامل پس‌رفت جامعه است.

بر اساس نتایج آخرین سرشماری نفوس و مسکن، جمعیت ایران به ۷۵ میلیون و ۱۴۹ هزار و ۶۶۹ نفر رسیده است. طبق آمار سال ۱۳۸۵ تعداد جمعيت افراد هرگز ازدواج نكرده بين سنين ۱۵ تا ۴۴ سال ۱۶ ميليون و ۸۲۴ هزار و ۸۸۳ نفر است كه ۹ ميليون و ۷۴۰ هزار و ۵۸۶ نفر آنها مرد و هفت ميليون و ۱۰۲ هزار و ۲۹۷ نفر آنها نيز زن هستندکه انتظار می‌رود در آمار سال ۱۳۹۰ افزایش یافته باشد.

در جامعه‌ای که بافت آن را جمعیت جوان تشکیل داده باشد در صورتی که سیستم حکومتی یک کشور درک صحیحی از جهان پیرامونی خود داشته باشد و رویکردی سازنده و مترقی نسبت به مردم و اجتماع پیشه کند، به‌کارگیری این نیروهای جوان در یک سیستم تولیدی موفق و مدیریت این نیروی اجتماعی یک "فرصت" ارزیابی و عامل رشد، توسعه و پیشرفت آن کشور می‌شود، اما در ایران، سیستم حکومتی درک صحیحی از جهان پیرامون خود ندارد و ارزش‌‌هایی را به‌کار می‌گیرد و بر مبنای آن عمل می‌کند که عامل پس‌رفت جامعه است. نیروی توانمند جمعیت جوان ایران به دلیل مدیریت ناکارآمد و ارزش‌های ارتجاعی سیستم حکومتی، تبدیل به یک معضل اجتماعی شده است.

بیکاری

به‌ندرت می‌توان کسی را در جامعه ایران پیدا کرد که منافع و به تبع آن ایدئولوژی‌اش وابسته به حکومت نباشد و در عین حال اعتقادی به آمار و ارقام رسمی اعلام شده توسط حکومت داشته باشد. آمار ارائه شده از سوی مقامات رسمی به حدی نادرست و غیر قابل اعتماد است که حتی خبرگزاری‌های دارای مجوز یا نزدیک به جریان‌های درونی نظام نیز هر از گاهی آشکارا دروغ بودن این آمار را اعلام می‌کنند.

در سال‌های اخیر بر تعداد افراد مشغول به شغل‌‌های کاذب و پاره‌وقت افزوده شده است و سرمایه‌داران بزرگ ایران - که غالباً از افراد حکومتی و به خصوص از بورژوازی نظامی ایران هستند- علاقه‌ای به گردش سرمایه‌‌های خود در کارهای تولیدی ندارند و به کسب سود از طریق دلالی، واسطه‌گری و واردات کالا به ایران مشغول‌اند. حجم بالای واردات کالا خود عاملی پر قدرت و مهم در افزایش نرخ بیکاری در جامعه است.

به گزارش خبرگزاری آفتاب «در سال ۱۳۸۹، بیست و دو و نیم درصد از خانواده‌های ایران بدون فرد شاغل، ۵۵٫۴ درصد دارای یک فرد شاغل، ۲٫۱۷ درصد دو فرد شاغل و ۴٫۹ درصد دارای دو و بیشتر فرد شاغل بوده‌اند.» در عین حال در سال ۱۳۹۰، چیزی در حدود ۸۰۰ هزار فرصت شغلی از دست رفته که معادل ۱۸ میلیارد دلار تولید بوده ‌است.

منطقاً میزان بیکاری در نسل جوان ایران بیش از افراد میان سال و مسن است و به دلیل وضعیت اسفباری که در دولت محمود احمدی‌نژاد بر اقتصاد ضعیف و متکی به نفت ایران به وجود آمده است در هیچ تحلیل علمی‌ای امیدی به تغییر وضعیت اقتصادی ایران و به دنبال آن، امید به کاهش نرخ بیکاری در ایران وجود ندارد.

در سال‌های اخیر بر تعداد افراد مشغول به شغل‌‌های کاذب و پاره‌وقت افزوده شده است و سرمایه‌داران بزرگ ایران - که غالباً از افراد حکومتی و به خصوص از بورژوازی نظامی ایران هستند- علاقه‌ای به گردش سرمایه‌‌های خود در کارهای تولیدی ندارند و به کسب سود از طریق دلالی، واسطه‌گری و واردات کالا به ایران مشغول‌اند. حجم بالای واردات کالا خود عاملی پر قدرت و مهم در افزایش نرخ بیکاری در جامعه است.

با وجود این آمار گویا و این وضعیت مشخص می‌توان تصور کرد اگر درصدی از انرژی عظیم یک نیروی جوان پر تعداد که به دلیل "بیکاری" در مسیر سازندگی جامعه قرار نگرفته است صرف درگیری‌های فیزیکی و روانی مخرب شود، چون اصطکاک‌‌ زیادی در جامعه ایران ایران به وجود می‌آورد. وقتی این بخش از جامعه - مانند دیگر حکومت شوندگان - از حقوق سیاسی و اجتماعی متعددی محروم است،
امیدی به آینده خود ندارد و در عرصه سیاست و مناسبات بین‌المللی با انبوهی از استرس و خبرهای نگران‌کننده مانند خطر حمله نظامی به ایران، تحریم‌‌های اقتصادی و غیره مواجه باشد طبیعتاً باید انتظار داشت هر لحظه بر میزان اصطکاک اجتماعی این نیروی عظیم افزوده شود.

خشونت حکومتی

جمعیت جوان، بیکاری، ناامیدی، نرخ بالای طلاق، نرخ بالای تجرد در ایران و مسائلی از این دست گرچه عوامل مهمی در بررسی افزایش خشونت‌ها- اعم از فیزیکی، روانی، اجتماعی، جنسیتی و غیره- هستند، اما به هیچوجه عامل اصلی ایجاد و افزایش نرخ این خشونت‌ها، جوانان نیستند.

اعدام زندانیان سیاسی در دهه شصت و پس از آن قتل‌‌های زنجیره‌ای توسط دستگاه اطلاعاتی و امنیتی کشور که قربانی آن آزاداندیشان و دگراندیشان جامعه ایران بودند، قطعه‌‌های دیگر پازل خشونت بود که با حمله‌‌های فیزیکی و روانی گروه‌‌های فشار در دوران اصلاحات به عرصه عمومی جامعه کامل شد.

عامل اصلی بدون تردید سیستم فکری تاریخ مصرف گذشته حکومت ایران و مدیریت نادرست و فاجعه‌بار حکومت بر جامعه است. جدای از این مسئله خشونت حاکمیت در کل بستر تاریخی خود موضوع قابل توجه دیگری است.

جمهوری اسلامی ایران کار خود را با محاکمات ناعادلانه و اعدام‌‌های گسترده در اولین قدم شکل‌گیری خود شروع کرد و هنوز چندی از شکل‌گیری آن نگذشته وارد یک جنگ طولانی‌مدت ویرانگر با کشور عراق شد. همه مسائل انسانی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و ... جامعه در دوگانگی‌‌های جعلی «وطن - دشمن» و «اسلام - کفر» قرار گرفت و هر فکر و اندیشه مغایر با سیستم فکری حاکمیت به بهانه «خیانت به کشور و اسلام» در «شرایط جنگی» سانسور و یا شامل خودسانسوری شد. اعدام زندانیان سیاسی در دهه شصت و پس از آن قتل‌‌های زنجیره‌ای توسط دستگاه اطلاعاتی و امنیتی کشور که قربانی آن آزاداندیشان و دگراندیشان جامعه ایران بودند، قطعه‌‌های دیگر پازل خشونت بود که با حمله‌‌های فیزیکی و روانی گروه‌‌های فشار در دوران اصلاحات به عرصه عمومی جامعه کامل شد. پس از آن نیز مردم ایران خشونت‌های گسترده بعد از انتخابات ۱۳۸۸ و تسلط یک وضعیت پلیسی - امنیتی لخت و برهنه در کشور را شاهد بودند که تاکنون نیز ادامه دارد. جامعه ایران در طول حیات جمهوری اسلامی حتی یک لحظه مجال در امان بودن از خشونت سازمان‌یافته حکومتی را نداشته است.

تناقض‌های درونی حاکمیت

حکومت ایران دچار تناقض‌های پرشماری است. حکومتی حریص در بقا و منافع مادی، اما توجیه‌گر خود با افکار و دلایل غیر زمینی و تخیلی که در تاریخ تکامل اجتماعی، متعلق به مراحل گذشته تکامل اندیشه و اجتماع انسانی محسوب می‌شود.

حاکمان ایران در حالی که خود بزرگ‌ترین دشمن "تولید" در سیستم اقتصادی ایران هستند میل دارند برای قدرتمند شدن و رشد و توسعه کشور نیروی کار ایران را افزایش دهند. آنها مردم ایران را به چشم سربازانی برای جنگیدن و مشتریانی برای کالاهای وارداتی خود نگاه می‌کنند.

حاکمان ایران در حالی که قادر به تامین زندگی حداقلی برای تعدادی زیادی از افراد جامعه ایران نیستند میل دارند جمعیت ایران را از ۷۵ میلیون نفر به ۱۵۰ میلیون نفر افزایش دهند. علی خامنه‌ای در مرداد مرداد ۱۳۹۰ گفت: «هر اقدام و تدبيرى كه مي‌خواهد براى متوقف كردن رشد جمعيت انجام بگيرد، بعد از صد و پنجاه ميليون انجام بگيرد» و محمود احمدی‌نژاد طرح کنترل جمعیت در ایران را طرحی غربی می‌داند که عامل ضربه خوردن منافع ایران خواهد بود.

حاکمان ایران توقع دارند انسان‌ها بدون آنکه نانی برای خوردن و امیدی برای زندگی داشته باشند، زاد و ولد کنند. حاکمان ایران در حالی که خود بزرگ‌ترین دشمن "تولید" در سیستم اقتصادی ایران هستند میل دارند برای قدرتمند شدن و رشد و توسعه کشور نیروی کار ایران را افزایش دهند. آنها مردم ایران را به چشم سربازانی برای جنگیدن و مشتریانی برای کالاهای وارداتی خود نگاه می‌کنند بدون آنکه به این مسئله فکر کنند که هر انسانی معمولاً زاده شرایط حداقلی مادی، و تصمیم و اراده‌ای برآمده از آرامش فکری و روانی و امنیت مادی زاد و ولدکنندگان است و هر مشتری‌ای برای آنکه کالایی را بخرد به شغلی نیاز دارد تا درآمدی داشته باشد. حکومتی که خود با خشونت پایه‌هایش را استوار کرده است و با خشونت بر مردم کشور فرمانروایی می‌کند از افزایش خشونت در جامعه احساس خطر می‌کند.

تجزیه جامعه به ساده‌ترین واحد سازنده

در ایران روزانه بیش از هزار و ۷۵۰ مورد نزاع به پزشک قانونی کشیده می‌شود. نزاع‌های خیابانی که با واسطه مردم خاتمه می‌یابند یا به محاکم قضائی کشیده نمی‌شوند را باید به این آمار اضافه کرد. همچنین خشونت‌‌های کلامی و روانی که هیچ آماری از آن وجود ندارد ولی با زندگی در ایران می‌توان موارد بسیاری از آن را مشاهده کرد. خشونت‌‌های فیزیکی و روانیِ درون خانواده‌ها، موارد کودک‌آزادی و خودآزادی، همچنین خشونت‌‌های جنسیتی که در حجمی وسیع در جامعه ایران وجود دارد از دیگر موارد خشونت در ایران هستند.

تجزیه جامعه به "من"، به عنوان ساده‌ترین واحد سازنده اجتماع از دیگر دلایل کلیدی رواج خشونت است. اعضای جامعه ایران به خصوص کسانی که در ابتدای راه زندگی قرار دارند با منابع محدودی روبه‌رو شده‌اند که افزایش رقابت را میان آنان دامن زده است. فشارهای روانی در پی این رقابت در همه عرصه‌ها قابل مشاهده است. گسست روابط عاطفی انسانی بین زوج‌ها، والدین و فرزندان و نیز جدایی انسان‌ها از یکدیگر و بریده شدن ارتباطات اجتماعی تحت فشارهای اقتصادی و نا امنی‌‌های روانی، افراد جامعه را هرچه بیشتر به سمت یک "زیست انفرادی" و "تنهایی" سوق داده است.

مجموعه‌ای از دلایل به هم پیوسته و مرتبط، عامل رواج خشونت در جامعه ایران است که در راس آن‌ها خود حاکمیت به عنوان بازتولیدکننده خشونت قرار دارد. فقدان یک برنامه جامع اجتماعی، نابودی عمدی ارزش‌های ملی، فرهنگی و انسانی (از نوع مترقی) برای تقویت دین به عنوان ایدئولوژی حکومتی ار عواملی هستند که در صدر فهرست قرار دارند.

تجزیه جامعه به "من"، به عنوان ساده‌ترین واحد سازنده اجتماع از دیگر دلایل کلیدی رواج خشونت است. اعضای جامعه ایران به خصوص کسانی که در ابتدای راه زندگی قرار دارند با منابع محدودی روبه‌رو شده‌اند که افزایش رقابت را میان آنان دامن زده است. فشارهای روانی در پی این رقابت در همه عرصه‌ها قابل مشاهده است. گسست روابط عاطفی انسانی بین زوج‌ها، والدین و فرزندان و نیز جدایی انسان‌ها از یکدیگر و بریده شدن ارتباطات اجتماعی تحت فشارهای اقتصادی و نا امنی‌‌های روانی، افراد جامعه را هرچه بیشتر به سمت یک "زیست انفرادی" و "تنهایی" سوق داده است. نتیجه چنین وضعیتی تجزیه جامعه به "من‌"هایی است که دیگر "من"ها را به چشم غریبه، رقیب و دشمن می‌نگرد.

فقدان «ارزش‌های مترقی همگانی» و «هدف‌های جمعی» افراد سازنده اجتماع در ایران را بیش از پیش به یکدیگر بی‌ربط کرده است و چشم‌اندازی جز شانه خالی کردن مردم از مسئولیت‌‌های اجتماعی، اتکا به نیروی غیر و خارج از جامعه برای تغییر مناسبات اجتماعی و فروپاشی اجتماعی در افق دید قرار نداده است. رویکرد فعالان سیاسی و اجتماعی ایران به امر سازمان‌یابی نیروهای اجتماعی و تلاش برای عرضه آگاهی‌‌های سازنده به منظور برپایی ارزش‌های جمعی و اهدافی همگانی امری لازم و حیاتی است. همچنین باید توجه به مسائل اقتصادی و بهبود وضعیت معیشتی مردم وارد برنامه نیروهای مخالف حکومت جمهوری اسلامی شود، چراکه یکی از عوامل شتاب‌دهنده روند فروپاشی اجتماعی در ایران، وضعیت اقتصادی نابه‌سامان و چپاول ثروت‌های طبیعی و نابودی نیروهای انسانی توسط بورژوازی نظامی ایران است.

تصاویر: نقاشی اثر نیکزاد نجومی.

بچه‌ها و خطرات ارسال پیامک

Babak M — Thu, 24 Mar 2011 11:19:42 +0000

سهیل اطهری

سهیل اطهری ـ خیلی از بچه‌های امروزی تلفن همراه دارند. «بچه» که می‌گوییم منظورمان دانش‌آموزهای سال‌های آخر دبستان و راهنمایی است. خیلی از آن‌ها به دلیل مشغله‌ی کاری والدین‌شان مجبور شده‌اند که همیشه در دسترس باشند و تحت کنترل مجازی والدین. بعضی‌ها هم برای عقب نیافتن از مد روز والدین‌شان را مجبور کرده‌اند که برای‌شان تلفن همراه بخرند.

خیلی از بچه‌ها دوست ندارند که «مامانی» به نظر برسند و مورد تمسخر دوستان‌شان قرار بگیرند؛ پس یکی از بهترین راه‌ها این است که فرزند کوچک شما هر وقت به کمک شما نیاز داشت بتواند از طریق تلفن همراه به شما دسترسی پیدا کند و شما راهنمایی‌اش کنید.

اما خیلی از بچه‌ها علاقه‌ی عجیبی به ارسال پیامک دارند؛ آن‌ها به جای صحبت‌کردن با تلفن ترجیح می‌دهند پیامک بفرستند. ارسال پیامک (text messaging) بچه‌ها نباید چیز بدی باشد. اگر بچه‌ها از پیامک فرستادن درست استفاده کنند، این فن‌آوری می‌تواند مزایای دیگری هم برای آن‌ها داشته باشد.
درست است که مادران و پدران ما با چنین مشکلی هرگز روبه‌رو نبوده‌اند، اما امروزه که فن‌آوری تلفن همراه و آی‌فون و آی‌پاد و ... در دسترس بچه‌ها قرار گرفته، خطرات و نگرانی‌های جدیدی هم برای والدین ایجاد کرده است.

بعضی از والدین نگران این هستند که بچه‌های‌شان با تلفن همراه به دوستان و افراد غریبه پیامک بفرستند و برای‌شان دردسری ایجاد شود یا چیزهای غیراخلاقی یاد بگیرند.

اگرچه ارسال پیامک فوایدی نظیر آشنایی با واژه‌ها و املای درست واژه‌ها و جمله‌سازی و ... برای بچه‌ها دارد اما خطراتی نیز در کمین آن‌ها نشسته است. یکی از این خطرات می‌تواند مکاتبات جنسی (sexting) بچه‌ها از طریق این رسانه‌ها باشد.

اما آیا راهی برای از بین بردن این خطر یا کم‌کردن میزان آن وجود دارد؟ این مسئله آن‌قدرها که به نظر می‌رسد ترسناک نیست؛ امیدهایی در این زمینه وجود دارد.

برنامه‌های رایانه‌ای در این مورد به کمک والدین می‌آید؛ شما با نصب یکی از این برنامه‌ها روی رایانه‌ی شخصی خودتان، می‌توانید از همه‌ی فعالیت‌های تلفن همراه بچه‌های‌تان باخبر شوید؛ می‌توانید پیامک‌هایی که می‌فرستند یا دریافت می‌کنند را مطالعه کنید؛ می‌توانید عکس‌هایی که گرفته‌اند یا در حافظه‌ی تلفن‌شان بارگذاری کرده‌اند را ببینید؛ می‌توانید شماره‌های ثبت‌شده یا تماس‌گرفته‌شده را ببینید و حتی می‌توانید بدانید که بچه‌تان الان در کدام قسمت از شهر است.

آیا این جاسوسی است؟ آیا این شکستن حریم شخصی بچه‌هاست؟ فرقی نمی‌کند که طرف مقابل شما چند سال داشته باشد یا چه نسبتی با شما دارد، فضولی کردن در کار او عین فضولی و شکستن حریم آن‌هاست؛ اما اگر به بچه‌های‌مان نشان دهیم که هوای‌شان را داریم و مثل پلیس‌ها نمی‌‌خواهیم از رازهای آن‌ها سر درآوریم، آن‌ها قطعاً به ما اعتماد خواهند کرد.

نقش آموزش و آگاهی‌دادن به بچه‌ها را دست کم نگیرید؛ اگر بچه‌ها را از خطراتی که در کمین آن‌ها نشسته آگاه کنید آن‌ها هم با شما همراه می‌شوند و از خودشان مراقبت می‌کنند. مثلا اگر به آن‌ها بگویید که کسی که با شماره‌ی ناشناس به شما زنگ می‌زند می‌تواند هرکسی باشد؛ از یک مجرم گرفته تا کسی که قصد آزار جنسی آن‌ها را دارد.

راه‌های زیادی وجود دارد که بتوان بچه‌ها را اقناع کرد که مراقب فعالیت تلفنی خودشان باشند، اما کارشناس‌ها سه جمله‌ی ساده و منطقی را به والدین سفارش می‌کنند که اگر به بچه‌ها گفته شود تاثیر بسیار زیادی از نظر امنیتی خواهد داشت. این سه‌فرمان عبارتند از:

یک: «چیزی رو ننویس که نخوایی دیگرون بخونن‌اش.»

دو: «به پیامک غریبه‌ها جواب نده.»

سه: «اگه کسی برات پیامک جنسی فرستاد حتماً بدون که طرف یه تبهکاره و می‌خواد اذیتت کنه.»