اسرائیل

خامنه‌ای و راه دشوار مذاکره با آمریکا

politics — Sun, 24 Mar 2013 00:14:28 +0000

اکبر گنجی

اکبر گنجی - آیت‌الله خامنه‌ای همه ساله در روز اول سال، مهم‌ترین سخنرانی خود را در مشهد ایراد می‌کند. رابطه‌ با آمریکا، مهمترین رکن سخنرانی سال جاری او بود. نکاتی که او در این سخنرانی درباره‌ آمریکا بیان کرد، به شرح زیر بود:

الف- دولت آمریکا به طور مستقیم و غیرمستقیم به ما پیغام می‌دهد که هدفش تغییر جمهوری اسلامی نیست، اما ما به هیچ وجه نگران چنین برنامه‌ای نبوده و نیستیم. برای این که وقتی جرج بوش به صراحت از تغییر رژیم سخن می‌گفت، هیچ کاری نتوانست انجام دهد، شما هم قادر به انجام این کار نیستید. در عین حال، آمریکا "لانه‌ اصلی توطئه علیه ملت ایران است". هیلاری کلینتون به صراحت گفت تحریم‌هایی وضع می‌کنیم تا ایران را فلج سازیم. اوباما پیروزمندانه از مشکلات اقتصادی ایران- افت پول ملی- سخن می‌گوید. اوباما از طریق نامه و پیغام نسبت به من و ملت ایران اظهار دوستی می‌کند، اما از ابتدای سال ۹۱ تحریم‌های شدیدی- تحریم نفت، تحریم بانک و مبادلات بانکی و پولی بین جمهوری اسلامی و کشورهای دیگر ــ علیه ایران وضع کرد.

ب- رهبران آمریکا ما را نفهم فرض کرده‌اند: "این هم یکی از آن لطائف عالم است که آمریکائی‌ها دشمنی می‌کنند، می‌گویند شما نفهمید که ما با شما دشمنیم؛ مخالفت و عناد می‌ورزند، متوقعند که ملت ایران نفهمد که آنها معاندند و دشمنی می‌کنند! این سیاست از اواخر دوران بوش در مقابل ایران شروع شده است، امروز هم متأسفانه همان سیاست را دولتمردان آمریکا ادامه می‌دهند؛ همان پنجه‌ چدنی زیر دستکش مخملی". آمریکا از هیچ کوششی جهت منزوی کردن سیاسی ایران دریغ نکرده است، از جمله ممانعت از شرکت رهبران جهان در اجلاس غیر متعهدها در تهران، که در این زمینه شکست خورد.

پ- اوباما و دیگر رهبران آمریکا اظهار خوشحالی کرده‌اند که من به تأثیر تحریم‌های اقتصادی اذعان کرده‌ام: "بله، تحریم‌ها بی‌اثر نبود؛ می‌خواهند خوشحالی کنند، بکنند. تحریم‌ها بالاخره اثر گذاشت... بله، تحریم‌ها اثر گذاشت، منتها نه آن اثری را که دشمن می‌خواست". هدف آمریکا سرنگونی جمهوری اسلامی بود و نتوانست به این هدف دست یابد.

ت- اما تحریم‌های اقتصادی پیامدهای مثبتی هم داشته است. رشد همه جانبه- از جمله: به فضا فرستادن ماهواره‌ ناهید، فرستادن کاوشگر پیشکام با موجود زنده، ساختن جنگنده‌های فوق پیشرفته، دستیابی به مقام اول زیست فناوری در منطقه، کسب رتبه اول نانوفناوری در منطقه، مقام اول تولید علم در منطقه، ۲۵ برابر شدن دانشجویان نسبت به سال ۵۷، غنی سازی ۲۰ درصدی اورانیوم برای نیروگاه تحقیقاتی تهران، و غیره، برخی از این موارد هستند. ما باید همیشه نقشه‌های دشمن را از قبل پیش بینی کرده و هوشمندانه نسبت به آنها واکنش نشان دهیم. نیروگاه تحقیقاتی تهران- که رادیو داروهای مهم مورد نیاز کشور را تولید می‌کند- نیازمند سوخت ۲۰ درصدی است. آمریکا به دنبال آن بود که از این طریق هم به ما فشار آورده و ما را وادار به قبول زورگویی‌های خود نماید. پیش‌بینی هوشمندانه موجب غنی سازی ۲۰ درصدی و تبدیل آن به صفحه‌های مورد نیاز نیروگاه شد. آنها در انتظار التماس ما بودند، اما ما پیروزمندانه اعلام کردیم که محتاج شما نبوده و خود آن را تولید کرده‌ایم.

جمهوری اسلامی به رهبری خامنه‌ای و از طرف دیگر آمریکا و اسرائیل تنها بازیگران سرنوشت ساز منطقه و ایران نیستند. عربستان سعودی، قطر، ترکیه و...نیز در صحنه حضور داشته و به شدت در حال تغییر و تحول رویدادها به سود خود هستند. آیا نتیجه‌ بازی‌ای که همه‌ این فاعلان ترتیب داده‌اند، به سود دموکراسی و حقوق بشر است؟ شواهد و قرائن دقیقاً جهت معکوسی را نشان می‌دهند.

ث- دولت آمریکا "مرتب و پی در پی پیغام" می‌دهد که به دنبال مذاکره‌ صادقانه است. من بارها صادقانه و منطقی گفته‌ام که "در پی سلاح هسته‌ای نیستیم". وقتی شما مدعای صادقانه‌ ما را باور نمی‌کنید، "ما چرا باید حرف شما را باور کنیم؟! ". پیشنهاد مذاکره‌ مستقیم برای فریب مردم جهان و ایران است، نه تفاهم و توافق.

خامنه‌ای در سخنرانی ۲۹/۱۱/۹۱ نیز گفته بود: "اگر ما می‌خواستیم سلاح هسته‌اى درست کنیم، شما چطور می‌توانستید نگذارید؟ اگر ایران اراده می‌کرد که سلاح هسته‌اى داشته باشد، آمریکا به هیچ وجه نمی‌توانست جلوى او را بگیرد. ما نمی‌خواهیم سلاح هسته‌اى درست کنیم؛ نه به خاطر این که آمریکا از این ناراحت می‌شود؛ عقیده‌ خود ما این است. ما اعتقاد داریم که سلاح هسته‌اى جنایت بر بشریت است و نباید تولید شود؛ آنچه هم که در دنیا هست، باید محو شود و از بین برود؛ این عقیده‌ ماست، به شما ربطى ندارد. اگر ما این عقیده را نداشتیم و تصمیم می‌گرفتیم سلاح هسته‌اى درست کنیم، هیچ قدرتى نمی‌توانست جلوى ما را بگیرد؛ همچنان که در جاهاى دیگر هم نتوانستند بگیرند: در هند نتوانستند، در پاکستان نتوانستند، در کره‌ شمالى نتوانستند. آمریکائى‌ها مخالف هم بودند، اما آنها هم سلاح هسته‌اى درست کردند".

ج- یکی از تاکتیک‌های آمریکایی‌ها این است که شایع کرده‌اند که افرادی از سوی رهبری با آنها مذاکره کرده‌اند."این هم یک تاکتیک تبلیغاتیِ دیگر و دروغ محض است. تا کنون از سوی رهبری، هیچ‌ کس با آنها مذاکره نکرده است". دولت‌های قبلی در چند مورد خاص- با مجوز رهبری و ضمن رعایت خطوط قرمز رهبری- مذاکره کرده‌اند.

چ- من به دعوت آمریکایی‌ها خوشبین نیستم، چون هدف آنها مذاکره نیست، تحمیل نظر خود به ایران است. آنها خواستار پذیرش کلیه‌ مطالبات ناحق خود بوده و نام آن را مذاکره می‌نهند.

ح- آمریکا هیچ تمایلی به اتمام مذاکرات هسته‌ای و حل مسئله ندارد. برای این که راه حل مناقشه "بسیار نزدیک و بسیار آسان" است. تنها خواست ما، به رسمیت شناختن حق غنی سازی اورانیوم برای اهداف صلح آمیز است. رفع نگرانی آنها نیز "بسیار آسان" است:"می توانستند مقررات قانونی آژانس هسته‌ای را هم اعمال کنند؛ ما هم از اول هیچ مخالفتی با اعمال این نظارتها و مقررات نداشتیم".

خ- در عین عدم خوشبینی به دعوت رهبران آمریکا به مذاکره‌ مستقیم با ایران، "اما مخالفت هم ندارم".

د- تحریم‌های اقتصادی به منظور تحریک مردم به شورش علیه جمهوری اسلامی و سرنگونی نظام وضع شده و می‌شوند. همه گونه فعالیت عملی علیه امنیت داخلی ایران- از جمله حفظ تمامیت ارضی ایران- انجام داده‌اند.اگر دولت آمریکا دست از دشمنی و اقدامات خصمانه با جمهوری اسلامی بردارد، همه‌ مشکلات فی مابین حل خواهد شد. "راه عاقلانه" دست کشیدن از دشمنی با ملت ایران است.

درباره‌ سخنان جدید خامنه‌ای چند نکته قابل توجه است:

یکم- برخلاف موارد قبلی که به صراحت و با قاطعیت مذاکره‌ مستقیم با دولت آمریکا را نفی می‌کرد، این بار، علی‌رغم ایراد تمامی نقدها، اعلام کرد که مخالفتی با مذاکره‌ مستقیم میان ایران و آمریکا ندارد. این حتی با یکی از آخرین سخنرانی هایش نیز تفاوت داشت که گفته بود: "من دیپلمات نیستم، من انقلابى‌ام، حرف را صریح و صادقانه می‌گویم. دیپلمات یک کلمه‌اى را می‌گوید، معناى دیگرى را اراده می‌کند. ما صریح و صادقانه حرف خودمان را می‌زنیم؛ ما قاطع و جازم حرف خودمان را می‌زنیم. مذاکره آن وقتى معنا پیدا می‌کند که طرف، حُسن نیت خود را نشان بدهد؛ وقتى طرف، حُسن نیت نشان نمی‌دهد، خودتان می‌گویید فشار و مذاکره؛ این دوتا با هم سازگار نیست. شما می‌خواهید اسلحه را مقابل ملت ایران بگیرید، بگویید: یا مذاکره کن یا شلیک می‌کنم".

دوم- در مسئله‌ هسته‌ای نیز راه حل خود را با شفافیت تمام اعلام کرد. به رسمیت شناختن حق غنی‌سازی اورانیوم توسط ایران- برای مقاصد صلح‌آمیز- از سوی دولت‌های غربی. نگرانی دولت‌های غربی در خصوص صلح‌آمیز بودن نیز در چارچوب قوانین آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای قابل حل است. اگر حق ایران به رسمیت شناخته شود، ایران نیز با تصویب پروتکل الحاقی به رفع نگرانی‌های دولت‌های غربی خواهد پرداخت.

تنها دولت‌ها فاعلان تعیین کننده‌ سرنوشت ایران و منطقه نیستند. مخالفان رژیم‌های خودکامه نیز فاعلانی هستند که در تحلیل مسائل منطقه و ایران نباید نادیده گرفته شوند. این عاملان نیز به راه‌های مختلف رفته و می‌روند. برخی از راه ها- اگرچه لزوماً سریع نیستند- ولی قطعاً به نظام‌های دموکراتیک منتهی می‌شوند. برخی دیگر از راه ها، شاید بتوانند در کوتاه مدت رژیم‌های استبدادی موجود را سرنگون سازند، اما دموکراسی ساز نیستند

اما مسئله این است که دولت‌های غربی غنی سازی ۲۰ درصدی توسط ایران را- که حق مشروع اعضای آژانس است- نمی‌پذیرند و خواهان تعطیل کردن آن هستند. به تعبیر دیگر، دولت آمریکا خواهان تعطیلی غنی سازی ۲۰ درصدی و تصویب پروتکل الحاقی است، اما در برابر، فقط بخش اندکی از تحریم‌ها ملغی خواهد شد.

سوم- با این که مواضع اش علیه اسرائیل را مجدداً تکرار کرد، اما باز هم فارغ از تهدیدهای تهاجمی و تجاوزگرایانه بود. او هیچ گاه تاکنون نگفته است که ایران به دنبال نابود کردن اسرائیل است، بلکه از مدل افریقای جنوبی دفاع کرده و می‌کند. از جمله در سخنرانی ۹/۶/۹۱ اجلاس غیرمتعهدها در تهران گفته است: "ما راه‌حلى عادلانه و کاملاً دموکراتیک را پیشنهاد کرده‌ایم: همه‌ى فلسطینى‌ها، چه ساکنان کنونى آن، و چه کسانى که به کشورهاى دیگر رانده شده و هویت فلسطینى خود را حفظ کرده‌اند، اعم از مسلمان و مسیحى و یهودى، در یک همه‌پرسىِ عمومى، با نظارتى دقیق و اطمینان‌بخش شرکت کنند و ساختار نظام سیاسى این کشور را انتخاب نمایند و همه‌ فلسطینیانى که سالها رنج آوارگى را تحمل کرده‌اند، به کشور خود باز گردند و در این همه‌پرسى و سپس تدوین قانون اساسى و انتخابات، شرکت نمایند. آنگاه صلح برقرار خواهد شد".

خامنه‌ای اما در خصوص تهدیدهای دائمی جنگ طلبانه‌ی نتانیاهو مبنی بر بمباران تأسیسات هسته‌ای ایران گفت: "گاهی سردمداران رژیم صهیونیستی، ما را تهدید هم می‌کنند؛ تهدید به حمله‌ نظامی می‌کنند؛ اما به نظرم خودشان هم می‌دانند، و اگر نمی‌دانند، بدانند که اگر غلطی از آنها سر بزند، جمهوری اسلامی "تل‌آویو" و "حیفا" را با خاک یکسان خواهد کرد".

این مدعا درست باشد یا نادرست- یعنی جمهوری اسلامی توان مقابله به مثل و نابودی تل آویو و حیفا را داشته باشد یا نداشته باشد- تهدید به واکنش به تجاوز است. هیچ گاه از حمله‌ به اسرائیل سخن نمی‌گوید، فقط و فقط می‌گوید، اگر اسرائیل به ایران تجاوز کند، جمهوری اسلامی نیز عکس العمل نشان خواهد داد.

وضعیت تأسف بار برای نیروهای دموکراسی خواه ایران این است که جنگ‌طلبان حاکم بر کشوری دارای ۳۰۰-۲۰۰ بمب اتمی با تهدید دائمی بمباران ایران به دلیل غنی سازی اورانیوم، موجب کلنگی کردن بیشتر منطقه شده و همه را از امنیت و دموکراسی دورتر می‌سازند.

چهارم- جمهوری اسلامی به رهبری خامنه‌ای و از طرف دیگر آمریکا و اسرائیل تنها بازیگران سرنوشت ساز منطقه و ایران نیستند. عربستان سعودی، قطر، ترکیه و...نیز در صحنه حضور داشته و به شدت در حال تغییر و تحول رویدادها به سود خود هستند. آیا نتیجه‌ بازی‌ای که همه‌ این فاعلان ترتیب داده‌اند، به سود دموکراسی و حقوق بشر است؟ شواهد و قرائن دقیقاً جهت معکوسی را نشان می‌دهند. همه این بازیگران در حال گسترش جنگ و ناامنی در منطقه‌اند و حتی اوباما برای اولین بار اعتراف کرد که در اردن در حال آموزش نظامی نیروهای مخالف رژیم بشار اسد است.

وظیفه تحلیل‌گر ارائه تبیینی جامعه شناختی از رویدادهاست و نمی‌توان جامعه شناسی را به روان‌شناسی فروکاست. اما در عین حال، نمی‌توان ویژگی‌های روان شناختی فاعلان را نادیده گرفت. به عنوان نمونه، زمامدار خودکامه‌ای چون علی خامنه‌ای را در نظر بگیرید. بسیار کینه‌ای و انتقام‌گیر است.

فضای جنگی/امنیتی، دموکراسی و حقوق بشر و نیروهای دموکراسی خواه را به حاشیه می‌راند. در فضای جنگی/امنیتی، جنگ سالاران و نظامیان حاکم خواهند شد. سوریه امروز یک مصداق خوب این مدعا است. در چنین شرایطی، نیروهایی رشد می‌کنند که اگر هم پیروز شوند، به زور اسلحه حکومت خواهند کرد. وقتی فرد یا گروهی برای رسیدن به قدرت حاضر به انجام هر عملی باشد، وقتی به قدرت دست یابد، برای از دست ندادن آن نیز از انجام هیچ عملی دریغ نخواهد کرد.

اوباما از یک سو بیش از ۵۰۰ میلیون دلار به مخالفان داده و به آنها از آموزش نظامی می‌دهد، و از سوی دیگر، هشدار می‌دهد که اسلام گرایان القاعده‌ای در سوریه در حال رشد هستند. این غیر از میلیاردها دلار کمک مالی و تسلیحاتی کشورهای غربی و منطقه به مخالفان است. چین، روسیه و جمهوری اسلامی نیز از رژیم اسد حمایت مالی و تسلیحاتی می‌کنند.

پنجم- مسئله‌ منطقه و ایران، مسئله‌ گذار از رژیم‌های فاسد استبدادی به نظام دموکراتیک ملتزم به آزادی و حقوق بشر است. اما تنها دولت‌ها فاعلان تعیین کننده‌ سرنوشت ایران و منطقه نیستند. مخالفان رژیم‌های خودکامه نیز فاعلانی هستند که در تحلیل مسائل منطقه و ایران نباید نادیده گرفته شوند. این عاملان نیز به راه‌های مختلف رفته و می‌روند. برخی از راه ها- اگرچه لزوماً سریع نیستند- ولی قطعاً به نظام‌های دموکراتیک منتهی می‌شوند. برخی دیگر از راه ها، شاید بتوانند در کوتاه مدت رژیم‌های استبدادی موجود را سرنگون سازند، اما دموکراسی ساز نیستند (رجوع شود به مقاله‌ "سازش با حکومت استبدادی").

در طرح‌های کلنگی کردن افغانستان، عراق، لیبی و سوریه، برخی از گروه‌های مخالف این کشورها نیز با دولت‌های قدرتمند هم‌سو شده و نقش بازی کردند. دولت آمریکا قانوناً- قانونی که به تصویب کنگره رسیده است- مکلف است که در هرگونه تغییر و تحولی در منطقه، برتری استراتژیک اسرائیل را تأمین سازد. مرتجع‌ترین دولت‌های استبدادی منطقه (عربستان سعودی، قطر، امارات، کویت، و...) به مهم‌ترین متحدان آن کشور تبدیل می‌شوند، اگر همسوی با آمریکا بوده و مخالفتی با اسرائیل نداشته باشند. اما اگر نظام‌های استبدادی در این جهت نباشند، به سرنوشت افغانستان و عراق و لیبی و سوریه گرفتار خواهند شد. به همین دلیل، سخنان نتانیاهو، اوباما و خامنه‌ای مهم است. اگر راه مذاکره و سازش ایران با آمریکا گشوده شود، ایران به آن سرنوشت نابودکننده دچار نخواهد شد.

مخالفان به عنوان فاعلان- اگر تأثیری داشته باشند- در این دو راهی ایفای نقش می‌کنند. بخشی از اپوزیسیون از مذاکره‌ ایران و آمریکا- و طبعاً موافقت خامنه‌ای با این امر- استقبال می‌کند تا ایران سوریه‌ای نشود. اما بخش دیگری از اپوزیسیون، مخالف مذاکره و سازش جمهوری اسلامی و آمریکا است، برای این که خیال می‌کند که بدین ترتیب سرنگونی جمهوری اسلامی منتفی خواهد شد. به همین دلیل بر آتش نزاع ایران و آمریکا بنزین می‌پاشد.

ششم- آدمیان موجوداتی صرفاً عاقل و تابع عقلانیت نظری (تناسب دلیل و مدعا) و عقلانیت عملی (تناسب روش‌ها و وسایل با اهداف) نیستند. آنها احساس (عشق و نفرت و...) هم داشته و بسیار در چنبره‌ آن اسیر شده و مطابق آن عمل می‌کنند. این حکم زمامداران سیاسی (دموکرات و مستبد) و مخالفانشان را در بر می‌گیرد.

فضای جنگی/امنیتی، دموکراسی و حقوق بشر و نیروهای دموکراسی خواه را به حاشیه می‌راند. درچنین فضایی جنگ سالاران و نظامیان حاکم خواهند شد. سوریه امروز یک مصداق خوب این مدعا است. در چنین شرایطی، نیروهایی رشد می‌کنند که اگر هم پیروز شوند، به زور اسلحه حکومت خواهند کرد.

وظیفه تحلیل‌گر ارائه تبیینی جامعه شناختی از رویدادهاست و نمی‌توان جامعه شناسی را به روان‌شناسی فروکاست. اما در عین حال، نمی‌توان ویژگی‌های روان شناختی فاعلان را نادیده گرفت. به عنوان نمونه، زمامدار خودکامه‌ای چون علی خامنه‌ای را در نظر بگیرید. بسیار کینه‌ای و انتقام‌گیر است. آیت‌الله منتظری استاد او بود، اما چند انتقاد درست، به پنج سال حصر آن منتقد مدافع حقوق مخالفان منتهی شد. هاشمی رفسنجانی دوست ۶۰- ۵۰ ساله‌ اوست که وی را به رهبری رساند. با او چه کرده است؟ به رفتارش با افراد سالخورده‌ای چون مهندس موسوی، مهدی کروبی، زهرا رهنورد، بهزاد نبوی و... بنگرید.

رژیم‌های فاسد خودکامه‌ جنایتکار، خشم و کینه و نفرت و انتقام را در مخالفان پرورش می‌دهند. تجربه‌ شاه را به یاد بیاورید. نفرت از شاه چشم عقلانیت مخالفان را کور کرده بود. همه به دنبال سرنگونی شاه و انتقام از او بودند. به اطلاعیه‌های گروه‌های سیاسی اول انقلاب رجوع کنید که می‌گفتند ارتش را منحل و همه‌ فرمانده هان ارتش را بدون محاکمه اعدام کنید. سازمان مجاهدین خلق استدلال می‌کرد که محاکمه‌عادلانه برای حنیف نژادهاست، نه فرماندهان ارتش و ساواکی‌ها.

صدام حسین هم موجب نفرت مخالفانش شد که فقط و فقط به سرنگونی او فکر می‌کردند. می‌گفتند هیچ راهی برای سرنگونی صدام جز حمله‌ نظامی آمریکا وجود ندارد. اگر چه شواهد و قرائن بسیار زیاد منتشر شده نشان می‌دهند که تیم بوش/چینی/رامسفلد از پیش تصمیم قطعی به حمله‌ نظامی به عراق را گرفته بودند (به عنوان مثال رجوع شود به مصاحبه‌ اخیر جان پرسکات- معاون تونی بلر- که جزئیات ملاقات ماه‌ها قبل از جنگ با دیک چینی و رهبران آمریکا را توضیح داده است)، اما مخالفان صدام نیز آگاهانه به رهبران آمریکا دروغ می‌گفتند که صدام دارای سلاح‌های کشتار جمعی است (رجوع شود به مقاله‌ "جنگ عراق؛ نقش دو جاسوس دروغگو". خصوصاً به فیلم "جاسوسانی که دنیا را فریب دادند" بنگرید). نکته‌ مهم این است که دروغگوی آن زمان می‌گوید اگر تاریخ تکرار شود، باز هم مرتکب همان عمل خواهد شد، چون هیچ راه دیگری برای سرنگونی صدام حسین وجود نداشت.

جنایتکارانی چون حافظ اسد و بشار اسد نیز موجب خشم و کینه و نفرت مخالفان خود شدند که نتیجه‌اش سوریه‌ امروز است. آنان نیز برای سرنگونی رژیم، با دولت‌های کلنگی گر منطقه همراه شده و سوریه را به کلی کلنگی کردند. تحلیل گران ورزیده‌ آمریکایی می‌گویند که داستان سوریه- حتی اگر رژیم اسد سرنگون شود- حداقل یک دهه طول خواهد کشید و به کشورهای همسایه هم سرایت خواهد کرد.

تونی بلر بازیگر مهمی است. می‌گوید که این منطقه دارای ذات و طبیعتی است که این مشکلات را می‌آفریند. اینک باید به سوریه حمله کرد و سپس نوبت ایران است. این داستان هم یک نسل طول خواهد کشید و دوران سخت و پر هزینه‌ای در پیش است.

جنایتکارانی چون حافظ اسد و بشار اسد نیز موجب خشم و کینه و نفرت مخالفان خود شدند که نتیجه‌اش سوریه‌ امروز است. آنان نیز برای سرنگونی رژیم، با دولت‌های کلنگی گر منطقه همراه شده و سوریه را به کلی کلنگی کردند. تحلیل گران ورزیده‌ آمریکایی می‌گویند که داستان سوریه- حتی اگر رژیم اسد سرنگون شود- حداقل یک دهه طول خواهد کشید و به کشورهای همسایه هم سرایت خواهد کرد.

ما نیز به شدت از جمهوری اسلامی به رهبری خامنه‌ای خشمگین هستیم. نفرت و کینه‌ از او سراپای وجود ما را فرا گرفته و فقط و فقط به فکر انتقام هستیم (این حکمی کلی نیست، آماری به آن بنگرید). اینجا، جایی است که مسیرهای مخالفان جمهوری اسلامی از یکدیگر جدا می‌شود.

یک گروه می‌گویند، اگر چه این رژیم باید تغییر کند، اما تمامیت ارضی ایران باید حفظ شود و ایران به سوریه یا عراقی دیگر تبدیل نشود. باید در داخل قدرت ساخت و گذار به دموکراسی و حقوق بشر را ممکن کرد. لذا مذاکره و سازش جمهوری اسلامی (خامنه ای) با آمریکا (اوباما) به سود فرایند گذار به دموکراسی است.

اما برخی دیگر، می‌گویند، به هیچ روشی نمی‌توان این رژیم را سرنگون کرد. هر بلایی که بر سر ایران بیاید، وضع از این که هست بدتر نخواهد شد. ضمن آن که حق شان است، چون حکومت ستمگر است و مردم ستم پذیر. ایران حتی اگر مانند افغانستان و عراق و لیبی و سوریه شود، یا حتی تجزیه شود؛ بهتر از شرایط فعلی است که جمهوری اسلامی بر آن سیطره دارد. اساساً بهتر است که ایران تجزیه شود تا از شر جمهوری اسلامی خلاص شویم. به همین دلیل، مذاکره و سازش جمهوری اسلامی و آمریکا به معنای محال شدن سرنگونی جمهوری اسلامی است.

بدون آمریکا نمی‌توان از شر جمهوری اسلامی خلاص شد. پس همان نقش مخالفان صدام حسین باز تکرار می‌شود. بیانیه‌های سیاسی صادر می‌شود: ایران در حال استفاده‌ نظامی از انرژی هسته‌ای است و استفاده‌ نظامی‌اش از انرژی هسته‌ای به مرحله‌ تعیین کننده‌ای رسیده است. ایران خطری برای صلح و امنیت جهانی است. عملیات لیبی باید در ایران تکرار شود. کردستان باید به عنوان "منطقه‌ پرواز ممنوع" اعلان شود.

گروه اول می‌گویند که برای گذار از جمهوری اسلامی باید مطابق مدل‌های افریقای جنوبی و شیلی و اسپانیا عمل کرد و بدون عمل نمی‌توان از جمهوری اسلامی عبور کرد و به دموکراسی رسید.

اما گروه دوم، هیچ راه حل عملی برای سرنگونی جمهوری اسلامی جز دخالت خارجی پیشنهاد نمی‌کند. مانند شیعیان محافظه‌کار، به انتظار امام زمان آمریکا نشسته‌اند که به جای آنها جمهوری اسلامی را سرنگون سازد (رجوع شود به مقاله‌ "آمریکا شیفتگی امام زمانی ایرانی").

جمهوری اسلامی به رهبری خامنه‌ای همچنان اقتدارگرایانه سخن می‌گوید و بر خشم و نفرت و کینه و انتقام می‌افزاید. رژیم‌های استبدادی با اعمال خود، اپوزیسیون خود را هم می‌سازند. یعنی به آن شکل و محتوا می‌بخشند. به گونه‌ای عمل می‌کنند، که نفرت جایگزین عقلانیت شود. مانع گفت و گوی عقلانی می‌شوند.

بدین ترتیب، خشم و کینه و نفرت و انتقام جایگزین تأمل عقلانی پیرامون این پرسش‌ها می‌شود:

چگونه می‌توان از جمهوری اسلامی به نظام دموکراتیک ملتزم به آزادی و حقوق بشر گذار کرد؟ روابط دوستانه‌ ایران و دولت‌های غربی به رهبری دولت آمریکا به سود فرایند گذار به دموکراسی است، یا افزایش تنش میان آمریکا با ایران و کلنگی کردن کل منطقه توسط نیروهای بین المللی و منطقه‌ای؟

واکنش اوباما به تهدید ایران علیه اسرائیل

Maryam — Sat, 23 Mar 2013 11:33:34 +0000

باراک اوباما، رئیس جمهوری آمریکا از ایران خواست که به جای تهدید اسرائیل، توجه خود را معطوف به بهبود وضعیت اقتصادی کشورش کند.

اوباما روز جمعه دوم فروردین ۱۳۹۲ در یک کنفرانس خبری مشترک با عبدالله دوم، پادشاه اردن در امان، گفت که درصورت توقف برنامه اتمی ایران، این کشور می‌تواند آینده‌ متفاوتی با امروز داشته باشد.

آيت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ايران روز پنجشنبه، اول فروردین ماه در مشهد گفته بود: "اگر اسرائيل "غلطی بکند، جمهوری اسلامی تل آويو و حيفا را با خاک يکسان خواهد کرد."

اوباما در واکنش به این سخنان آیت‌الله خامنه‌ای اظهار امیدواری کرد که نیازی به اقدام نظامی برای ممانعت از دستیابی ایران به سلاح اتمی نباشد

اوباما در واکنش به این سخنان آیت‌الله خامنه‌ای اظهار امیدواری کرد که نیازی به اقدام نظامی برای ممانعت از دستیابی ایران به سلاح اتمی نباشد.

او همچنین اضافه کرد: "با لغو تحریم‌های غرب علیه ایران، این کشور می‌تواند تجارتش را گسترش دهد، پیشرفت کند، با مردم دیگر جهان تعامل و رفت و آمد داشته باشد."

رئیس جمهوری آمریکا از حکومت ایران خواست که به جای تهدید اسرائیل برای نابودی شهرهایش، اینگونه مسایل را در دورنمای خود قرار دهد.

اوباما همچنین اضافه کرد که ایران باید کشورهای دیگر را قانع کند که برنامه هسته‌ای کشورشان صلح‌آمیز است. از دیدگاه رئیس جمهوری آمریکا، حکومت ایران هنوز نتوانسته است جامعه بین‌المللی را از صلح‌آمیز بودن برنامه اتمی‌اش مطمئن کند.

ایران بارها بر صلح‌آمیز بودن برنامه اتمی‌اش تاکید کرده و ادعاهای غرب در این زمینه را رد می‌کند.

اوباما پنج‌شنبه يکم فروردين‌ماه (۲۱ مارس) نیز در سفر خود به اسرائیل ايران هسته‌ای را "خطری غيرقابل مهار" دانست و گفت آمريکا بر تعهد خود در قبال امنيت اسرائيل پايبند است و مانع از دستيابی ايران به سلاح هسته‌ای خواهد شد.

باراک و تاکید بر مزیت‌های حمله نظامی محدود به ایران

politics — Sat, 26 Jan 2013 23:09:12 +0000

علی افشاری

علی افشاری − سخنان ایهود باراک وزیر دفاع اسرائیل در اجلاس اقتصاد جهانی در داووس سوئیس، دریچه جدیدی بر روی حمله احتمالی نظامی به تاسیسات هسته‌ای ایران گشود. وی در این مصاحبه اعلام کرد حمله یکجانبه از سوی ارتش اسرائیل فعلا از دستور کار خارج شده است.البته این سخنان وزیر دفاع اسرائیل که روز‌های آخر دولتمردی خود را می‌گذراند را نمی‌توان به عنوان سیاست قطعی دولت اسرائیل در نظر گرفت. ترکیب جدید پارلمان اسرائیل بیش از گذشته مدافع سخت گیری بر ایران است. ازاینرو اظهارات باراک را می‌توان به منزله فرو کش کردن احتمال حمله انفرادی اسرائیل ارزیابی کرد امری که تضمینی وجود ندارد به صورت کامل منتفی شده باشد.

در عین حال از ابتدا بعید به نظر می‌رسید که اسرائیل تنها دست به اقدامات بازدارنده نظامی بر علیه مراکز هسته‌ای ایران بزند. تا کنون هدف اسرائیل بیشتر ایجاد فشار بر ایالات متحده برای سازماندهی یک ائتلاف جهانی برای متوقف ساختن برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران بوده است.

اما مهمترین بخش سخنان بارک مربوط به طرح نظامی پنتاگون برای عقب انداختن پروژه هسته‌ای ایران است. او می‌گوید پنتاگون طرحی را آماده کرده است تا از طریق عملیات جراحی برنامه هسته‌ای ایران را به عقب نشینی وا دارد. (منبع)

به نظر ایهود باراک، وزیر دفاع اسرائیل، راه حل‌های ممکن به دو حالت حمله تمام عیار و یا پذیرش جمهوری اسلامی مجهز به بمب هسته‌ای محدود نمی‌شود بلکه گزینه‌های دیگری نظیر حمله محدود و هدفمند نیز وجود دارد. به باور باراک اگر وضع از حالت بد کنونی به بد تر برسد گریزی از حمله نظامی با هدف ایجاد وقفه و تاخیر در فعالیت‌های هسته‌ای ایران وجود ندارد.

او همچنین می‌گوید راه حل‌های ممکن به دو حالت حمله تمام عیار و یا پذیرش جمهوری اسلامی مجهز به بمب هسته‌ای محدود نمی‌شود بلکه گزینه‌های دیگری نظیر حمله محدود و هدفمند نیز وجود دارد. به باور وی اگر وضع از حالت بد کنونی به بد تر برسد گریزی از حمله نظامی با هدف ایجاد وقفه و تاخیر در فعالیت‌های هسته‌ای ایران وجود ندارد.

پنتاگون تا کنون موضعی در قبال این اظهارات اتخاذ نکرده است. اما همواره وزارت دفاع آمریکا طرح‌هایی برای عملیات نظامی احتمالی در حوزه‌های بحرانی اماده می‌کند. بنابراین ممکن است طرح مورد اشاره ایهود باراک از همین نوع طرح‌های آمادگی باشد. وجود این طرح‌ها لزوما به معنای قطعی شدن گزینه جنگ و یا حمله نظامی به ایران از سوی دولت امریکا نیست.

اما صرف نظر از اینکه پنتاگون واقعا چنین طرحی داشته و یا نداشته باشد، برجسته کردن امکان حمله محدود و هدفمند از سوی باراک شایسته توجه است.

تجربه اشغال نظامی و حمله تمام عیار به اففانستان و عراق، پدیده‌های خاصی بودند و نمی‌توان آنها را یک رویه کلی و ادامه دار توصیف کرد. اما تغییرات در صحنه سیاسی آمریکا و همچنین گرفتاری این کشور در عراق و افغانستان و دگرگونی در شرایط منطقه فعلا پرونده این تجارب مقطعی را بسته است. بنابراین امکان حمله تمام عیار به ایران و اشغال نظامی تقریبا نزدیک به صفر است.

البته واکنش متقابل ایران به حمله محدود و بلند شدن شعله رویارویی نظامی دیگر در منطقه نا آرام خاورمیانه این پتانسیل را دارد که منجر به زنجیره‌ای از واکنش‌های متقابل شده و سرانجام به جنگی کامل ارتقاء یابد. اما بررسی موضعگیری‌های طرفین نشان می‌دهد امکان وقوع چنین حالتی پایین است.

برخورد احتمالی به گونه‌ای است که در نقطه‌ای طرفین از رویارویی مستقیم اجتناب می‌کنند و بیشتر می‌کوشند از طریق نا متعارف و راه‌های سیاسی به خنثی کردن تلاش‌ها بپردازند. سابقه جمهوری اسلامی نشان داده است هنگامی که مورد فشار سنگین قرار می‌گیرد، علی رغم اتخاذ سخنان تند در عمل محتاطانه برخورد می‌کند و سعی می‌کند واکنشش را در اقدامات غیر متعارف و دراز مدت متمرکز نماید.

نکته‌ای که در سخنان باراک تازگی داشت ارزش عقب راندن ایران از نقطه کنونی فعالیت‌های اتمی در ازای هزینه‌های اقدام نظامی است. تا پیش از این یکی از دلایل اصلی برای مخالفت با برخورد نظامی، بی حاصلی آن در انهدام پروژه هسته‌ای ایران بود. معمولا مخالفان استدلال می‌کردند که حمله نظامی توانایی هسته‌ای ایران را از بین نمی‌برد بلکه حداکثر آن را به عقب می‌اندازد و دوباره جمهوری اسلامی در اولین فرصت پروژه هسته‌ای اش را احیا می‌نماید.

اما در طرحی که باراک افشا کرد این ملاحظه رد می‌شود و عقب راندن حکومت ایران از موقعیت کنونی هسته‌ایش هدفی ارزشمند تلقی می‌گردد. مدافعان این نگرش استدلال می‌کنند که دور کردن ایران از نقطه بی بازگشت هسته‌ای، جلوی مسابقه تسلیحات هسته‌ای در منطقه خاور میانه را می‌گیرد و نگرانی‌ها را کاهش می‌دهد. حکومت ایران هم وقتی در عمل متوجه می‌شود که اراده غرب جدی است و در این راه ریسک مخاطره نظامی را نیز پذیرفته است، آنگاه ممکن است تن به سازش و توافق داده و تسلیم شود و همچنین به صورت عینی متوجه واقعیت‌های موازنه قوا گردد.

البته ابن رویکردی خوش‌بینانه به ماجرا است. ممکن است جمهوری اسلامی به اقدام تلافی‌جویانه سنگینی دست بزند و حملات موشکی پر دامنه‌ای بر علیه اسرائیل سازمان دهد. در این صورت تنش‌های منطقه تحت الشعاع این رویارویی گسترش پیدا کرده وکل منطقه می‌تواند به آشوب کشیده شود. توانایی ایران در جنگ‌های نا متقارن است. البته اگر شدت حمله آنقدر سنگین باشد که واکنش متقابل ایران منجر به جنگ تمام عیار شود، آنگاه ممکن است تصمیم‌گیران اصلی حکومت ترجیح بدهند از اقدام تلافی‌جویانه اجتناب کرده و به واکنش دراز مدت بیندیشند.

در مجموع اظهارات باراک و تاکید بر ارزشمندی تعویق در برنامه اتمی جمهوری اسلامی به قیمت حمله نظامی محدود، احتمال حمله به تاسیسات هسته‌ای ایران را افزایش می‌دهد، اگر چه هنوز گزینه جنگ محدود قطعی نیست، و همچنان شرایط صلح مسلح بر بحران هسته‌ای ایران مسلط است.

انتخابات پارلمانی اسرائیل و افزایش تنش هسته‌ای با ایران

politics — Sat, 26 Jan 2013 14:16:55 +0000

علی افشاری

علی افشاری - انتخابات پارلمانی اسرائیل تا حد زیادی با شگفتی همراه شد. اگر چه حزب حاکم مطابق پیش‌بینی‌ها حائز بیشترین آراء شد، ولی تعداد کرسی‌هایش به‌ نحو چشمگیری کمتر از برآورد‌ها و شمار کنونی کرسی‌های ائتلاف لیکود و "اسرائیل بیتنا" در کنست بود. این ائتلاف توانست ۳۱ کرسی از کل ۱۲۰ کرسی را به دست آورد که ۱۲ نماینده کمتر از دوره قبلی است.

پدیده این انتخابات حزب تازه تاسیس "یش اتید" بود که توسط "یائیر لاپید" روزنامه‌نگار مشهور اسرائیلی تاسیس شده و دیدگاه‌های آن به راست میانه و لیبرالیسم محافظه‌کار نزدیک است. جالب آن که این حزب بعد از گذشت ده ماه از حیات خود توانست دومین بلوک برنده در پارلمان اسرائیل را از آن خود کند. امری که برای یک حزب نوپا موفقیت بزرگی است.

یائیر لاپید دبیرکل این حزب مدل جدیدی از کار حزبی ارائه کرده است. کاندیدا‌ها و سیاست‌های کلی حزب باید به تایید نهائی او برسند تا رسمیت یابند. رهبری وی در حزب برای دوره جدید و بعد از آن یعنی دوره‌های ۱۹ و ۲۰ کنست پیشاپیش تضمین شده است. بدین ترتیب وی مدلی از اقتدارگرایی و فردمحوری را در نظام دموکراسی ارائه داده که بیشتر به مدل حکومت‌های فردی و پادشاهی شباهت دارد.

ظهور شگفت‌انگیز لاپید در عرصه سیاسی از جنبه‌ای، قدرت شبکه اجتماعی مجازی فیس‌بوک در سیاست را نیز آشکار می‌سازد. او از مصاحبه مطبوعاتی گریزان است وبه جای صحبت با رسانه‌ها، بیشتر از طریق صفحه خود در فیسبوک با مخاطبان و افکار عمومی ارتباط می‌گیرد.

این روزنامه‌نگار جنگی و مجری تلویزیونی سابق اینک می‌کوشد با جدایی از حرفه خود، تغییراتی در عرصه سیاسی اسرائیل پدید آورد. وعده‌های حزب " یش اتید " بیشتر بر سیاست داخلی اسرائیل متمرکز بود. برنامه‌های این حزب شامل تامین مسکن ارزان، تغییر در شیوه حکمرانی، کاهش امتیازات یهودیان اولترا ارتدوکس، همگانی کردن خدمت سربازی، کاهش تورم و گسترش رفاه و عدالت اجتماعی است.

در عرصه سیاست خارجی، لاپید مواضع منسجمی اتخاذ نکرده و در ایام رقابت‌های انتخاباتی بر تداوم مذاکرات با فلسطینی‌ها تاکید داشت. اما در عین حال در چند روز مانده به انتخابات ضمن زیر سئوال بردن قصد رهبران فلسطینی برای صلح گفت: « فکر نمی‌کنم فلسطینی‌ها واقعا دنبال صلح باشند. من کاری به قصد آنان ندارم و نمی‌خواهم یک خاورمیانه جدید درست شود. بلکه می‌خواهم از دست فلسطینی‌ها خلاص شویم. دیواری فلزی دور مرز‌ها بکشیم و اکثریت یهودی ساکن در زمین‌های اسرائیل را حفظ کنیم» (منبع)

لاپید همچنین به رهبران عرب هشدار داد که بیت‌المقدس متعلق به اسرائیل است و نباید هیچ تصوری در خصوص تعلق بیت‌المقدس شرقی به فلسطینی‌ها داشته باشند.

ترکیب جدید پارلمان اسرائیل از سیاست تهاجمی و سخت‌گیرانه در برابر جمهوری اسلامی دفاع می‌کند. نتانیاهو اگر چه رای کمتری آورد اما موقعیتش نسبت به گذشته تثبیت شد. نتانیاهو و همفکرانش در واکنش به فشار‌های رو به تزاید جامعه جهانی در خصوص متوقف کردن شهرک‌سازی در کرانه باختری، تاکید می‌کنند که خطر اصلی برنامه اتمی ایران است. این برخورد فضایی را مساعد می‌سازد تا کند کردن آهنگ شهرک‌سازی مشروط به موافقت غرب با مجازات‌های سنگین‌تر اقتصادی، تعیین اولتیماتوم و یا حمله نظامی محدود به تاسیسات هسته‌ای ایران باشد.

او در خصوص ایران ضمن حمایت شدید از موضع نتانیاهو در مصاحبه با خبرگزاری رویترز چنین گفت: « اگر ما به نقطه غیرقابل بازگشت برسیم و معلوم شود که ایران در آستانه دستیابی به بمب اتمی است، آنگاه اسرائیل حتما باید کاری انجام بدهد. باید تاسیسات هسته‌ای ایران بمباران شود. » (منبع)

"یائیر لاپید" پس از پیروزی در جمع هوادارانش نتانیاهو را خطاب قرار داد تا یک دولت ائتلافی بزرگ تشکیل دهد. این درخواست نمی‌تواند از سوی نخست وزیر اسرائیل نادیده گرفته شود.

اما اولویت ائتلاف برنده نتانیاهو و " اسرائیل بیتنا" در حال حاضر جذب کردن گروه‌های مذهبی افراطی اسرائیل نظیر "حزب شاس" و "حزب حبیت هایهودی" به رهبری " نفتالی بنت" است. این دو حزب هر کدام ۱۱ کرسی بدست آورده‌اند.

نتانیاهو پس از پیروزی در انتخابات اعلام کرد که سه اولویت دولت آینده، مشارکت بیشتر اسرائیلی‌ها در ارتش، تغییر در شیوه حکمرانی و ارزانی مسکن خواهد بود. "حزب یش آتید" شرط پیوستن به دولت ائتلافی را الغاء معافیت یهودیان اولترا ارتدوکس از خدمت سربازی اعلام کرده است. امری که با مقاومت دو حزب مذهبی دست راستی افراطی روبرو شده اما افکار عمومی اسرائیل از این طرح استقبال می‌کند.

ترکیب جدید پارلمان اسرائیل از سیاست تهاجمی و سخت‌گیرانه در برابر جمهوری اسلامی دفاع می‌کند. نتانیاهو اگر چه رای کمتری آورد اما موقعیتش نسبت به گذشته بیشتر تثبیت شده است و جریان چپ و میانه در سیاست اسرائیل نیز نسبت به قبل ضعیف‌تر شده‌اند. در این شرایط حمله نظامی با هدف نابودی تاسیسات اتمی در ایران و ایجاد بازدارندگی در برابر برنامه اتمی جمهوری اسلامی بیش از گذشته در اسرائیل طرفدار دارد. اگرچه دشوار بتوان تصور کرد اسرائیل به صورت یکجانبه رویکرد نظامی را در دستور کار قرار دهد؛ اما ترکیب جدید هیات حاکمه احتمال چنین برخوردی را بیشتر می سازد.

در مجموع، شرایط منطقه، موفقیت فلسطینی‌ها در کسب عضویت ناظر سازمان ملل و تداوم جهت‌گیری تقابلی از سوی حکومت ایران باعث شده تا گرایش‌های تندرو در اسرائیل تقویت شوند. پسامد تحولات در افکار عمومی اسرائیل پیام روشنی برای مقامات تهران دارد که تهدید‌های نتانیاهو و افزایش فشار اسرائیل بر غرب را جدی بگیرند. شکیبایی و آستانه تحمل در اسرائیل برای توسعه قابلیت‌های فنی و بخصوص افزایش غلظت غنی سازی اورانیوم در ایران به نحو ملموسی در حال کاهش است.

نتانیاهو و همفکرانش در اسرائیل در واکنش به فشار‌های رو به تزاید جامعه جهانی در خصوص متوقف کردن شهرک‌سازی در کرانه باختری، تاکید می‌کنند که خطر اصلی برنامه اتمی ایران است. این برخورد فضایی را مساعد می‌سازد تا کند کردن آهنگ شهرک‌سازی مشروط به موافقت غرب با مجازات‌های سنگین‌تر اقتصادی، تعیین اولتیماتوم و یا حمله نظامی محدود به تاسیسات هسته‌ای ایران باشد. امری که اکثر کشور‌های عربی با آن مخالفت نخواهند کرد و چه بسا استقبال هم بکنند.

البته روسیه با درک بالا گرفتن امکان حمله نظامی، به غرب و اسرائیل هشدار داده تا گزینه جنگ علیه ایران را در دستور کار نگذارند. در مجموع نتیجه انتخابات پارلمانی اسرائیل، حلقه فشار بر برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی و انزوای آن در جهان را تنگ‌تر می‌کند و چشم‌انداز تیره‌تری را پیش روی منازعه ایران - اسرائیل قرار می‌دهد.

زمانی برای بهار فلسطینی‌ها

politics — Sun, 02 Dec 2012 10:05:49 +0000

فرهمند علیپور

فرهمند علیپور − در سالروز شصت و پنجمین سالگرد رأی شورای امنیت سازمان ملل به تقسیم فلسطین، مجمع عمومی این نهاد اصلی بین‌المللی در یک رأی‌گیری تاریخی در روز پنج شنبه گذشته (۲۹ نوامبر) به درخواست فلسطینی‌ها برای ارتقای وضعیت آنان در سازمان ملل رأی مثبت داد.

ایالات متحده آمریکا که ۶۵ سال پیش اولین کشوری بود که رأی به تاسیس اسرائیل داد و در سالهای اخیر بزرگ‌ترین مخالف ارائه درخواست ارتقاء جایگاه فلسطینی‌ها در سازمان ملل بود، به همراه هشت کشور دیگر از جمله کانادا، اسرائیل، جمهوری چک و چهار کشور کوچک جزایر آقیانوس آرام در مخالفت با درخواست فلسطینی‌ها رأی دادند. بسیاری از مفسران سیاسی این موضوع را شکست سنگینی برای سیاست خارجی آمریکا ارزیابی کردند.

هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجه ایالات متحده ارتقای وضعیت فلسطین را «مایه تاسف و غیرسازنده» خواند. در برابر اراده آمریکا و اسرائیل اما نه تنها ۱۳۸ کشور جهان به درخواست فلسطینی‌ها پاسخ مثبت دادند که دوستان نزدیک اسرائیل همچون آلمان، ایتالیا، فرانسه و بریتانیا نیز حاضر نشدند تا رأی خود را به سود اسرائیل صادر کنند. آلمان و ایتالیا که قبل از رأی‌گیری اعلام کرده بودند که اسرائیل را در این رأی‌گیری تنها نخواهند گذاشت، تنها ساعاتی مانده به رأی‌گیری به طور علنی اعلام کردند که در رأی‌گیری رأی ممتنع خواهند داد.

اسرائیل در چهل سالی که از اشغال سرزمین‌های کرانه باختری می‌گذرد بیش از ۱۰۰ شهرک با جمعیتی بالغ بر نیم میلیون نفر را در این سرزمین‌ها مستقر کرده است. شهرک تازه‌ای که اسرائیل تصمیم به ساخت آن گرفته است برای سال‌ها مورد مناقشه بود و ایالات متحده مانع اسرئیل برای ساخت این شهرک تازه می‌شد زیرا با ساخت چنین شهرکی عملا کرانه غربی رود اردن به دو بخش مجزای شمالی و جنوبی تقسیم خواهند شد و سرزمین‌های فلسطینی با در نظر گرفتن غزه به سه بخش جدا افتاده از هم تبدیل خواهند شد.
فلسطینی‌ها مهم‌ترین پیش شرط شرکت خود در ادامه گفتگوهای صلح را توقف شهرک سازی‌های اسرائیل می‌خوانند. ایالات متحده به رهبری باراک اوباما نیز بار‌ها تلاش کرد تا در این زمینه با ارائه مشوق‌هایی مانع اسرائیل در توسعه شهرک‌ها شود، اما ایالات متحده نیز نتوانست جلوی رهبران اسرائیل را در این زمینه بگیرد، و عملا روند مذاکرات صلح از زمان روی کار آمدن دولت نتانیاهو به بن بست رسیده است.

موضع گیری کشورهای اروپایی و اینکه از مجموع ۲۷ کشور اروپایی تنها یک کشور، یعنی جمهوری چک، به نفع اسرائیل رأی داد، به سرعت در درون جامعه سیاسی اسرائیل واکنش‌هایی را در پی داشت. خانم «شلی یاکموویچ»، رهبر حزب کارگر اسرائیل به سرزنش دولت اسرائیل پرداخت و رأی قاطع نمایندگان کشورهای جهان به فلسطینی‌ها را نتیجه و پیامد توقف روند صلح دانست. او گفت که مسئولیت این رأی‌گیری با بنیامین نتانیاهو و آویدگورلیبرمن، وزیر امورخارجه تندروی اسرائیل، است. زهاو گالون رهبر حزب مرتز نیز دقایقی پس از اعلام نتیجه رأی‌گیری سازمان ملل گفت که جهان امشب یک سیلی بر صورت نتانیاهو نواخت.

صلح طلب بودن

محمود عباس در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل در خواست فلسطینی‌ها را «آخرین شانس برای نجات طرح دو کشور مستقل» خواند و گفت: «فرصت درحال از دست رفتن است و مهلت به سرعت به سرمی آید. کاسه صبر پر‌تر می‌شود و امید‌ها کمرنگ. آدم‌های بی‌گناهی که جانشان را در بمباران‌های اسرائیل از دست داده‌اند، یادآور دردناک این موضوع برای جهان است که این اشغال نژادی و استعماری یک راه حل مبتنی بر پیدایش دو کشور و چشم انداز تحقق صلح را به گزینه‌ای خیلی دشوار، اگر نه غیرممکن، بدل می‌کند. اکنون وقت عمل و حرکت است. برای همین است که به اینجا آمده‌ایم.»

بنیامین نتانیاهو اما در واکنش به سخنان محمود عباس در سازمان گفت که این سخنان، حرفهای فردی نیست که طرفدار صلح باشد. او افزود: «کف زدن‌های سازمان ملل و حمایت از اقدام سیاسی یکجانبه فلسطینی‌ها واقعیاتی را در زندگی فلسطینی‌ها تغییر نمی‌دهد.» نخست وزیر اسرائیل چهار سال پیش و در جریان مبارزات انتخاباتی به طرفداران خود قول داده بود تا حافظ «رشد طبیعی» توسعه شهرک‌ها در کرانه غربی رود اردن بوده و به توافق‌های پشت پرده دولتمران پیشین اسرائیل با محمود عباس پشت پا خواهد زد» .

چندی پیش یوال دیسکین رئیس سابق سازمان امنیت داخلی اسرائیل، که کارش تعامل و برخورد با فلسطینی‌ها در سطح سیاسی و امنیتی بود ، بنیامین نتانیاهو را مورد انتقاد جدی قرار داد که دولت او« هیچ علاقه‌ای به گفت‌وگوهای صلح با فلسطینی‌ها ندارد.»

گسترش شهرک ها

بنیامین نتنیاهو در فرمانی که نشان از خشم دولت اسرائیل نسبت به اقدام فلسطینی‌ها بود، ساعتی قبل از رأی‌گیری در سازمان ملل، دستور ساخت ۳۰۰۰ واحد مسکونی تازه را در سرزمین‌های اشغالی شرق بیت المقدس صادر کرد. سرزمین‌هایی که بنا بر ۱۵ قطعنامه سازمان ملل و به باور رسمی آمریکایی‌ها و اروپایی‌ها اشغال شده است و اسرائیل به طور غیر قانونی مشغول تغییر ترکیب جمعیتی این مناطق است.

اسرائیل در چهل سالی که از اشغال سرزمین‌های کرانه باختری می‌گذرد بیش از ۱۰۰ شهرک با جمعیتی بالغ بر نیم میلیون نفر را در این سرزمین‌ها مستقر کرده است. شهرک تازه‌ای که اسرائیل تصمیم به ساخت آن گرفته است برای سال‌ها مورد مناقشه بود و ایالات متحده مانع اسرئیل برای ساخت این شهرک تازه می‌شد زیرا با ساخت چنین شهرکی عملا کرانه غربی رود اردن به دو بخش مجزای شمالی و جنوبی تقسیم خواهند شد و سرزمین‌های فلسطینی با در نظر گرفتن غزه به سه بخش جدا افتاده از هم تبدیل خواهند شد.

فلسطینی‌ها مهم‌ترین پیش شرط شرکت خود در ادامه گفتگوهای صلح را توقف شهرک سازی‌های اسرائیل می‌خوانند. ایالات متحده به رهبری باراک اوباما نیز بار‌ها تلاش کرد تا در این زمینه با ارائه مشوق‌هایی مانع اسرائیل در توسعه شهرک‌ها شود، اما ایالات متحده نیز نتوانست جلوی رهبران اسرائیل را در این زمینه بگیرد، و عملا روند مذاکرات صلح از زمان روی کار آمدن دولت نتانیاهو به بن بست رسیده است.

هر چند اسرائیل و ایالات متحده امریکا تلاش کردند تا پیروزی اخیر فلسطینی‌ها را کم اهمیت جلوه دهند و سوزان رایس نماینده ایالات متحده امریکا در سخنان خود گفت که: «فلسطینی‌ها فردا بیدار می‌شوند و خواهند دید که چیزی تغییر نکرده است»، اما رأی تاریخی مجمع عمومی سازمان ملل به ارتقای فلسطینی‌ها می‌تواند تاثیرات ملموسی بر جای بگذارد. سازمان تشکیلات خودگردان فلسطین که تا دیروز تنها به به عنوان یک «نهاد» عضو سازمان ملل بود اینک در سازمان ملل رسما «نماینده یک دولت تحت اشغال» است. علاوه بر این فلسطینی‌ها اکنون می‌توانند با مراجعه به نهادهای بین المللی‌ای همچون دادگاه لاهه از اسرائیل به خاطر شهرک‌سازی و موارد بسیار بیشتری اعلام جرم کرده و چالش‌های جدی در برابر اقدامات دولت یهود ایجاد کنند.

فلسطینی‌ها بر این باورند که اسرائیل با افزایش جمعیت شهرک نشینان در این منطقه و خرید زمان از طریق عدم شرکت در روند صلح تلاش می‌کند تا با تغییر ترکیب جمعیتی کرانه غربی رو اردن در عمل چیزی برای مذاکره باقی نگذارد. علاوه بر این سالهاست که اسرائیل بر روی اصطلاح «کشور یهودی» تاکید می‌کند.

سفیر اسرائیل در سازمان ملل نیز در سخنرانی خود در روز رأی‌گیری بار‌ها از فلسطینی‌ها و کشورهای عرب خواست تا به جای حمایت از طرح «دو دولت»، اسرائیل را به عنوان «یک کشور یهودی» به رسمیت بشناسند. اسرائیل در واقع قصد دارد تا فلسطینیان را وادار به پذیرش طرحی کند که بر اساس ان دولتمردن تل آویو بتوانند راهی برای اخراج حدود یک میلیون «عرب اسرائیلی» پیدا کنند، یعنی اخراج آنانی را پیش برند که در سال ۱۹۴۸ در مرزهای "اسرائیل" باقی ماندند. با اگاهی از این نیت اسرائیل است که فلسطینی‌ها زیر بار پذیرش این موضع نمی‌روند.

مقامات فلسطینی‌ها هم اینک با بیش از ۶ میلیون آواره فلسطینی رو به رو هستند. حتی با فرض تشکیل کشور فلسطین حل مشکلات این پناهندگان بسیار مشکل خواهد بود و نمی‌توانند با پذیرش این خواست اسرائیل چراغ سبزی برای آواره کردن بیش از یک میلیون عرب اسرائیلی نیز بدهند.

اهمیت ارتقا جایگاه فلسطینی ها

هر چند اسرائیل و ایالات متحده امریکا تلاش کردند تا پیروزی اخیر فلسطینی‌ها را کم اهمیت جلوه دهند و سوزان رایس نماینده ایالات متحده امریکا در سخنان خود گفت که: «فلسطینی‌ها فردا بیدار می‌شوند و خواهند دید که چیزی تغییر نکرده است»، اما رأی تاریخی مجمع عمومی سازمان ملل به ارتقای فلسطینی‌ها می‌تواند تاثیرات ملموسی بر جای بگذارد. سازمان تشکیلات خودگردان فلسطین که تا دیروز تنها به به عنوان یک «نهاد» عضو سازمان ملل بود اینک در سازمان ملل رسما «نماینده یک دولت تحت اشغال» است.

علاوه بر این فلسطینی‌ها اکنون می‌توانند با مراجعه به نهادهای بین المللی‌ای همچون دادگاه لاهه از اسرائیل به خاطر شهرک‌سازی و موارد بسیار بیشتری اعلام جرم کرده و چالش‌های جدی در برابر اقدامات دولت یهود ایجاد کنند. از این روست که روزنامه جروزالم پست در مطلبی پیروزی فلسطینی‌ها را یک" سونامی حقوقی و دیپلماتیک علیه رهبران اسرائیل" توصیف کرد که می‌تواند ژنرال‌های ارتش اسرائیل، شهرک نشینان و رهبران اسرائیل را به دیوان کیفری بین المللی بکشاند.

یکی از این موارد می‌تواند موضوع ترور یاسر عرفات رهبر فقید فلسطینی‌ها از طریق مسمومیت باشد. ظرف روزهای اخیر جنازه رهبر فلسطینی‌ها مورد تحقیقات قرار گرفت و قرار است ظرف هفته‌های آتی یک تیم خبره پزشکی نظر خود را درباره احتمال مسمومیت عرفات صادر کنند. اگر نتایج این تحقیقات نشان دهد که یاسر عرفات بر اثر مسمومیت به قتل رسیده است آن‌ها فلسطینی‌ها قادر خواهند بود تا مشکلی حقوقی عظیمی برای اسرائیل ایجاد کنند. گرچه دیوان کیفری بین المللی‌ گاه پرونده‌ها را تا ده سال مورد بررسی قرار می‌دهد.

موفقیت اخیر محمود عباس در سازمان ملل احتمالا بتواند بر روند آشتی میان فلسطینیان نیز تاثیر بگذارد چنانچه مقامات ارشد حماس از طرح محمود عباس حمایت و از پیروزی این طرح استقبال کردند. صائب عریقات نماینده ارشد فلسطینی‌ها پنج شنبه شب پیروزی فلسطینی‌ها را «گام اول» یک راه طولانی خواند اما قدم دوم را آشتی گروههای فلسطینی عنوان کرد.

محمود عباس نیز ساعاتی پس از رأی‌گیری اعلام کرد که تصمیم دارد تا سفری به غزه داشته باشد. سفری که احتمالا در همراهی با رجب طیب اردوغان نخست وزیر ترکیه صورت گیرد. نخست وزیر ترکیه که اولین شخصیتی بود که تلفنی با محمود عباس گفتگو و پیروزی فلسطینیان را به او تبریک گفت بود، اعلام کرده است که می‌خواهد ۸ دسامبر یعنی حدود یک هفته دیگر سفری به غزه داشته باشد. غزه از حدود ۶ سال پیش در محاصره زمینی، دریایی و هوایی قرار دارد.

چند هفته قبل از آغاز جنگ هشت روزه امیر قطر به عنوان اولین مقام بلند پایه خارجی از غزه بازدید کرد. در خلال جنگ هشت روزه نیز جمع زیادی از وزرای خارجه کشورهای عرب و ترکیه نیز وارد غزه شدند. علی اکبر صالحی وزارت امور خارجه ایران نیز از دولت مصر درخواست کرد تا در این دیدار حضور داشته باشد اما مقامات مصری هیچ پاسخی به درخواست او ندادند. سفر اردوغان و محمود عباس به غزه می‌تواند امید به پایان جدایی فلسطینی‌ها را روشن تر کند.

در سال ۲۰۰۶ و در انتخاباتی که زیر نظر اتحادیه اروپا و سازمان ملل در سرزمین‌های فلسطینی صورت گرفت، حماس اکثریت کرسی‌های پارلمان فلسطین را از آن خود کرد اما اکنون حکومت حماس منحصر به نوار غزه شده است. محمود عباس رئیس جمهور ۷۷ ساله فلسطینی‌ها نیز بر اساس قوانین فلسطینی‌ها رسما از سال ۲۰۰۹، دوران ریاست جمهوری قانونی اش به پایان رسیده است. اما به علت اختلافات فلسطینی‌ها و عدم برگزاری انتخابات و همچنین حمایت کشورهای عرب و غربی از وی، او همچنان سمت ریاست جمهوری فلسطینان را با خود یدک می‌کشد.

عکس:

صحنه‌ای از شادی فلسطینی‌ها پس از پیروزی دیپلماتیک اخیر در سازمان ملل

توییتر، قدرت زنان عرب و سیاست نفی اسرائیل

society — Fri, 30 Nov 2012 22:36:46 +0000

نعیمه دوستدار - گوگل و توییتر اعلام کرد‌ه‌اند که سرویس «وویس توییت» را برای شهروندان سوریه فعال و از امروز (سی نوامبر) افتتاح می‌کنند تا آن‌ها بعد از قطع اینترنت در بسیاری از نقاط کشور، بتوانند اخبارشان را به جهان برسانند. با این سرویس ویژه، آن‌ها فقط با تلفن همراه و بدون اینترنت می‌توانند توییت کنند.

گفت‌وگویی که می‌خوانید، از سری نوشته‌های نشریه جدلیه [۱] برای انعکاس صداهای متفاوت از داخل خاورمیانه، شمال آفریقا و جنوب آسیا یا خارج از آن است که در آن به کارکرد توییتر به عنوان یک رسانه موثر در تحولات خاورمیانه پرداخته شده است.

بوتینا حامد کاظم، فعال رسانه‌ای و مدیر توسعه استراتژی کسب و کار در سازمان تولید رسانه‌ای دبی است که شش کانال ماهواره‌ای، سه روزنامه و یک ایستگاه رادیویی دارد. او قبل از پیوستن به DMI، مدیر کانال نور دبی بود.

به علاوه، او فیلمی به نام "نامه به فلسطین" ساخته که در سراسر فلسطین و در جشنواره بین‌المللی فیلم دبی به نمایش در آمده است. او همچنین در فعالیت‌های بشردوستانه فعالیت داشته و به دنبال کمک به ایجاد یک یتیم‌خانه در نپال با کمک یک موسسه خیریه مستقر در دبی، سفیر حسن نیت نامیده شده است. همچنین در سازمان‌های جوانان و ورزش، در زمینه مبارزه با مواد مخدر، ایجاد پناهگاه سیل در پاکستان و در ارسال کمک به غزه و... فعال بوده است. کاظم در کانادا تحصیل کرده و در @butheina توییت می‌کند.

جدلیه: فکر می کنید بهترین جنبه توییت کردن و توییتر چیست؟

بوتینا حامد کاظم: فوریت در تولید خبر، چه شما در حال تولید آن باشید چه گیرنده آن. به نظر من به هنگام بودن، تنوع و ارزش اطلاعات در توییتر با هیچ ابزار دیگری قابل مقایسه نیست. سادگی استفاده، ویژگی دیگری است که از فیس بوک و اینستاگرام [۲] در حوزه شبکه‌های اجتماعی چندان عقب نیست. این ویژگی‌ها فضایی را به وجود می‌آورد که نسبت به رسانه‌های دیگر تعداد بیشتری تولیدکننده و مصرف‌کننده داشته باشد.

به عنوان یکی از اولین استفاده‌کنندگان از این ابزار در سال ۲۰۰۹، درباره این رسانه و عملکرد ویژه‌ و امکاناتش برای در میان گذاشتن افکار و تبادل آرا خیلی خوشبین بودم. تا سال ۲۰۱۲، من هم مثل خیلی‌های دیگر خود را از جبرگرایی تکنولوژیک سرخورده دیدم و در استفاده از این رسانه که ابعاد تاریک استفاده از آن در منطقه روشن شده است محتاط‌‌تر شدم.

شما با چه محدودیت‌هایی در زمینه‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی‌ در استفاده از توئیتر مواجه شدید؟

بوتینا حامد کاظم: یکی از داوطلبان در مرز به من گفت زمانی که با بچه‌هایت در نیمه شب فرار می کنی و از ترس گلوله‌ها اینور و آنور می‌روی، وقتی اعضای بدنت را از دست می‌دهی و باید جسدها را دفن کنی، برای توییت کردن و عکس گذاشتن زیاد وقت نداری. این به آن معنی نیست که مردم در این مناطق به اهمیت رسانه‌ها آگاه نیستند، اما ذات تباد‌ل های رسانه‌ای با اینکه تنها در شبکه‌های اجتماعی مانند توییتر حضور داشته باشی تفاوت دارد. تنها در مناطقی که ما بازدید کردیم، با اینکه در همه اتاق‌های بیمارستان‌ها یک لپ تاپ وجود داشت، اطلاعات از طریق سی دی رام‌های قاچاق و از طریق بلوتوث موبایل‌های ابتدایی (تلفن‌های هوشمند وجود نداشت) و از طریق فلش مموری‌ها رد و بدل می‌شد و هدف آنها را هم تامین می‌کرد. (عکس: بوتینا حامد کاظم، منبع: جدلیه)

این واقعیت که با توییت کردن نمی توانی جان هیچکس را نجات بدهی، جدی‌ترین بخش آن است. مهم نیست که چقدر پشتکار داشته باشی. پیش از آن هرگز با بی فایدگی علامت @ مواجه نشده بودم.

بیش از همه، زمانی که تابستان به مرزهای‌هاتای وکیلیس ترکیه - سوریه سفر کردم به این نکته پی بردم. بیشتر مردم با جنگی مواجه شده بودند که حتی فرصت خواندن اخبار آن را از طریق توییتر نداشتند و در حالی که # هشتگ سوریه [۳]، هنوز در فهرست موضوعات مهم است، بیشتر اخبار آن از خارج از میدان جنگ می‌آید. آمار کشته شدگان آن به ۴۰ هزار نفر رسیده و فضای توییتر همچنان پر است از حمایت، اظهار نظر، مخالفت و مجموعه‌ای از نظرها در # سوریه.

یکی از داوطلبان در مرز به من گفت زمانی که با بچه‌هایت در نیمه شب فرار می کنی و از ترس گلوله‌ها اینور و آنور می‌روی، وقتی اعضای بدنت را از دست می‌دهی و باید جسدها را دفن کنی، برای توییت کردن و عکس گذاشتن زیاد وقت نداری. این به آن معنی نیست که مردم در این مناطق به اهمیت رسانه‌ها آگاه نیستند، اما ذات تباد‌ل های رسانه‌ای با اینکه تنها در شبکه‌های اجتماعی مانند توییتر حضور داشته باشی تفاوت دارد. تنها در مناطقی که ما بازدید کردیم، با اینکه در همه اتاق‌های بیمارستان‌ها یک لپ تاپ وجود داشت، اطلاعات از طریق سی دی رام‌های قاچاق و از طریق بلوتوث موبایل‌های ابتدایی (تلفن‌های هوشمند وجود نداشت) و از طریق فلش مموری‌ها رد و بدل می‌شد و هدف آنها را هم تامین می‌کرد.

لازم نیست بگویم که هنوز مرزهای زیادی در منطقه منا وجود دارد که باید شکسته شوند؛ مثل سانسور، پهنای باند محدود، تاکتیک ارعاب، محدودیت‌های زبانی (با وجود تلاش‌های مرکز ترجمه توییتر) و نرخ سواد. این به آن معناست که استفاده از آن به قشری از جامعه محدود می‌شود که دسترسی‌های فنی لازم، سواد و درآمد کافی دارند و تکنولوژی، لزوماً همه جانبه و نشان‌دهنده واقعیت‌های روی زمین نیست.

در تجربه شما در استفاده از توییتر، آیا فکر می کنید که این ابزار می‌تواند به بسیج مردم یا پراکنده کردن آنها منجر شود؟ آیا می‌تواند باعث تشویق و بسیج آنها شود یا آنها را تبدیل به تماشاچی خواهد کرد؟

درستش را بگویم توییتر مثل دیگر رسانه‌ها یک شمشیر دولبه است. با وجود این که من شخصاً در استفاده از مزایای آن برای جمع‌آوری اطلاعات و جمع‌بندی آن در برخی از پروژه‌های خود موفق بوده‌ام، مثل پروژه مستند "نامه به فلسطین" (@Ltrs2Palestine) و اطلاع‌رسانی و آگاهی‌بخشی درباره نقشه سبز امارات در @GreenMapUAE و @NYUSJP و جمع کردن مواد لازم برای بلاگ هنری انتفاضه. من به دور از تعصب، مدافع بهره گرفتن از توییتر به عنوان وسیله‌ای برای سازماندهی و بسیج عمومی هستم.

پنهان شدن در پشت هشتگ می‌تواند شما را فراتر از این ببرد. قطعاً توهمی در مورد اثربخشی آن وجود دارد که می‌تواند خیلی ساده تجربه کاربر مشتاق را در استفاده از این ابزار برای بسیج عمومی در زمینه‌های سیاسی اجتماعی سر ببرد. یک موضوع پربیننده می‌تواند به سرخط اخبار یا میان اخبار اصلی برود. در سال‌های اخیر و در ضمن رشد این رسانه، مدارک کمی وجود دارد که ارتباط مستقیم میان تلاش‌های اجتماعی سیاسی و این رسانه را نشان دهد؛ به خصوص در زمینه استراتژی‌های اثربخش.

مزایای زیادی هم می‌توان برای توییتر برشمرد: مثل امکان نشر فوری اطلاعات (با ایجاد امکان چالش ذهنی)، بسیج گروه‌ها و رده‌های مشخص و امکان وویس باکسی که ارائه می‌کند و آن را تبدیل به یک ابزار مهم می‌کند که باید روی آن حساب کرد. اگر شما در رسانه‌های اجتماعی نفوذ کافی داشته باشید و دنبال‌کنندگان درستی باشید، صدای شما از طریق ۱۴۰ کاراکتر می‌تواند باعث افزایش آگاهی و ایجاد موج در رسانه‌ها شود. پیش از آنکه بتوانیم با تمام وجود به این ابزار به عنوان ابزاری برای گسترش آزادی و پیشرفت نگاه کنیم، تنها باید از چالش‌های پیش رویمان آگاه باشیم.

هرچند ما شاهد خیزشی در زمینه سیاست‌ورزی توییتری در میان تصمیم‌گیرندگان دولت‌ها و سایر نهادهایی هستیم که از توییتر در ارتباطات خود استفاده می کنند، اما در عمل ارتباطات موثر ناچیزی به وجود می‌آید و در نتیجه اثر چندانی درجهان واقعی سیاست ندارد. آخرین باری که کسی در توییتر سازمان ملل یا کاخ سفید یا صدها نمونه دیگر توییت کرده و جوابی گرفته چه کسی بوده است؟

توییتر به جای اینکه محلی برای گفت و گو باشد، هر روز بیش از گذشته نقش یک تابلوی اعلانات یا بلندگو را پیدا می‌کند و این مسئله از میزان شیفتگی نسبت به آن می‌کاهد. در حالی که استثناهایی در این زمینه وجود دارد، مثل توییتر شیخ زاید یا داهی خلفان (@ABZayed و @Dahi_Khalfan) در امارات که خودشان شخصاً پای حساب کاربری‌شان هستند و با کاربران در ارتباطند. هنوز چیزهای زیادی باید در این زمینه یاد گرفت و راهی طولانی را باید پیمود.

همچنین توییتر بر تداوم و افزایش قدرت گروه خاصی از خبررسانان بومی افزوده است. به خصوص در میان انگلیسی‌زبان‌ها به دلیل دسترسی به سازمان‌ها، افراد و روزنامه‌نگاران، به ابزاری متناسب برای همه مفسران و درباره همه موضوعات مرتبط با اعراب تبدیل شده است. این مسئله در سطوح مختلف مسئله‌ساز است؛ چون به عواقبی مانند تقلیل دادن نتایج، یا روزنامه‌نگاری زرد و در مواردی ارائه اطلاعات نادرست از وقایع خیابانی می‌شود.

نیمه تاریک توییتر این است که این رسانه می تواند باعث اشاعه شایعات شود. همچنین، این رسانه ظرفیت هراس‌افکنی دارد و می‌تواند باعث گسترش موارد افترا و تهمت در مسائل حماسی شود. همچنین ما مردمی داریم که تا حد مرگ توییت می‌کنند. آنها در مسیر تبعید و زندان نیز توییت می‌کنند. نمونه‌های این موضوع، حمزه الخشفری، احمد احمد عبدالحق و علا عبدالفتاح هستند. چه شما با کنشی که در مورد آنها صورت می گیرد یا خودشان انجام می‌دهند موافق باشید یا نه، واقعیت این است: محدودیت همیشه وجود دارد.

از سوی دیگر، مزایای زیادی هم می‌توان برای توییتر بر شمرد: مثل امکان نشر فوری اطلاعات (با ایجاد امکان چالش ذهنی)، بسیج گروه‌ها و رده‌های مشخص و امکان وویس باکسی[۴] که ارائه می‌کند و آن را تبدیل به یک ابزار مهم می‌کند که باید روی آن حساب کرد. اگر شما در رسانه‌های اجتماعی نفوذ کافی داشته باشید و دنبال‌کنندگان درستی باشید، صدای شما از طریق ۱۴۰ کاراکتر می‌تواند باعث افزایش آگاهی و ایجاد موج در رسانه‌ها شود. پیش از آنکه بتوانیم با تمام وجود به این ابزار به عنوان ابزاری برای گسترش آزادی و پیشرفت نگاه کنیم، تنها باید از چالش‌های پیش رویمان آگاه باشیم.

در یکی از پست‌های وبلاگ‌تان فهرستی از صد زن قدرتمند عرب ارائه کرده‌اید و در پاسخ به فهرست دیگری که توسط تجار عرب ارائه شده پرسیده‌اید: ما چگونه قدرت را تعریف می‌کنیم؟ به نظر شما چه چیزی یک زن عرب را قدرتمند می‌سازد؟ چه فاکتورهایی را در تعریف قدرت در نظر می‌گیرید؟

بیش از همه، زمانی که تابستان به مرزهای‌هاتای وکیلیس ترکیه- سوریه سفر کردم به این نکته پی بردم. بیشتر مردم با جنگی مواجه شده بودند که حتی فرصت خواندن اخبار آن را از طریق توییتر نداشتند. آمار کشته شدگان این جنگ به ۴۰ هزار نفر رسیده و فضای توییتر همچنان پر است از حمایت، اظهار نظر، مخالفت و مجموعه‌ای از نظرها در # سوریه. (عکس: بوتینا حامد کاظم در میان کودکان پناهنده سوری در مرز ترکیه، منبع: جدلیه)

آن فهرست یک نمونه است. آن فهرست در واقع تمرینی بود برای به چالش کشیدن تعاریف سنتی از قدرت تا آنجا که معیارها، تصمیم‌گیرندگان و روندی را که منتج به ارائه چنان فهرست‌هایی می‌شود به چالش بگیرد. من همچنین امیدوار بودم که این فهرست بتواند مردم را تشویق کند که فهرست‌های خودشان را تهیه کنند تا به این ترتیب، ما با گروهی از زنان آشنا شویم که رسانه‌های بزرگ لزوماً به آنها دسترسی ندارند. من دوست داشتم صدها فهرست ببینم که در آنها نام‌هایی وجود دارد که پیش از این هرگز نام‌شان را نشنیده‌ایم. تهیه کننده فهرست، افراد قدرتمند را از زاویه دید خود معرفی می‌کند و آن فرد می‌تواند معلمش، رئیسش، همسایه یا مادربزرگش باشد.

برخی از چالش‌هایی که من دوست داشتم به آنها اشاره کنم تنها به تعریف قدرت برنمی‌گشتند. بلکه به تعریف "عرب" هم مرتبط بودند. من متوجه شدم که در لیست مرجع، زنان برخی کشوهای عرب به دلایل خاصی در نظر گرفته نشده بودند؛ کشورهای مثل لیبی، عراق و جیبوتی. زنان عرب در خارج از جهان عرب نیز در فهرست نبودند و من می‌خواستم به این خطاها هم اشاره کنم. وجه دیگر تفاوت میان قدرت و قدرت مثبت است که احساس کردم در بیشتر فهرست‌ها در نظر گرفته نمی‌شود. فوکو درباره این موضوع زیاد بحث کرده است، اما من تنها می‌خواستم به این موضوع، با در نظر گرفتن زنانی از گروه‌های مختلف سنی، مشاغل مختلف، تفکرات گوناگون و جغرافیای گوناگون اشاره کنم. زنان قدرتمند عرب می‌توانند کسانی باشند که در ایجاد مباحثات و ایده‌های گوناگون نقش داشته‌اند؛ آنهایی که قدرت تصمیم‌گیری فردی داشته‌اند و آنهایی که به تصمیم‌گیرندگان دسترسی داشته‌اند. آنها در خلاقیت‌هایشان، در سهم‌شان در اشتغال و زندگی و در قدرتمند بودن‌شان از نظر جسمی، مشارکت‌شان در گفتمان روشنفکری یا حتی فرهنگ عمومی قدرتمندند، اما دوباره می‌گویم: تمام این‌ها یک نمونه است.

در برنامه گالف نیوز با نام "اتاق بی‌علاقگی" شما اهمیت بایکوت، نفی و تحریم را روی اسرائیل، در نشستی در دوبی توصیف کردید. به نظر شما چه چیزی این عنصر را اثربخش می کند؟

این نشست درواقع یک برنامه ماهواره‌ای بود که به شکل زنده در برنامه زنده‌ای در نیویورک پخش می‌شد. این برنامه که یک سازمان اسرائیلی شریک آن است،‌ بحث‌ها و حرف‌های خودش را داشت.

سیاست "بایکوت، نفی و تحریم"، به عنوان یک سازمان، حامی به کارگیری روش بایکوت نفی و تحریم علیه اسرائیل است تا زمانی که این کشور به قوانین بین‌المللی تن بدهد. این سازمان افراد را برای عمل اجتماعی تقویت می‌کند؛ بدون در نظر گرفتن این که شغل‌شان چیست یا کجا هستند. این سازمان در مورد هر فرد متعهد است و آنها را برای وارد عمل شدن تقویت می‌کند و منتظر اقدامات بین‌المللی یا دولتی در این زمینه نمی‌ماند. به عنوان یک جنبش مردمی با پیامی مشخص، این سازمان مطالبات افراد، موسسات و جنبش‌های دیگر را در سراسر جهان ساده می‌کند؛ مطالباتی درباره توقف خشونت در جهان و حقوق فلسطینیان. این سازمان به عنوان یک استراتژی کارنامه مشخصی دارد که اثربخشی آن را به عنوان وسیله‌ای برای مبارزه بدون خشونت نشان می‌دهد؛ نظیر آنچه در مورد توقف آپارتاید در آفریقای جنوبی اتفاق افتاد.

شما پیشنهاد کرده‌اید که رسانه‌های فلسطینی باید از هنجارهای مرسوم "از طریق ویندوزهای گشوده" فراتر بروند. آیا فکر می کنید این وجه رسانه‌های فلسطینی در نبرد فلسطینیان برای آزادی اثری دارد؟ اثر سیاسی رسانه‌های فلسطینی چیست؟

استفاده از این ویندوزها، البته فرصت‌ها و چالش‌های خود را دارد. فرصت نهفته در این زمینه این است که رسانه‌های فلسطینی جایگاه و صدایی در همه رسانه‌های موجود دارند. چه در رسانه‌های سنتی مانند روزنامه‌هایی که خارج از فلسطین هستند، مانند القدس العربیه، یا بخش اختصاصی فلسطین در السفیر، یا در برنامه‌های پاپ مثل موزیک ویدئوها یا اپراهای کوچک مانند رویای عرب یا در کاریکاتورهایی که هر روز در مطبوعات عربی منتشر می‌شوند. همچنین در برنامه‌های مخصوص شبکه‌های عربی یا حتی از طریق قدرت تصمیم‌گیری نخبگان رسانه‌ای فلسطینی (چه در سطح سردبیری و چه در عرصه عمل) که بسیاری از رسانه‌های پان- عرب را مدیریت می‌کنند.

رسانه‌های فلسطینی از راه ویندوز، جایگاه ویژه‌ای در ایجاد فضایی برای فلسطین و ارائه آن به شکلی غیر قابل جایگزین در قلب‌ها و ذهن‌های ناظران دارند؛ نه اینکه فقط روایتی ملی را در صحنه‌های داخلی بگویند. رسانه‌های فلطسطینی زمانی که تحت نظارت قرار می‌گیرند یا در فضای سازمان‌های غیر فلسطینی وارد می‌شوند، می‌توانند مورد سوء استفاده قرار بگیرند، محدود شوند یا در خدمت خواسته‌های میزبان خود قرار بگیرند. ما این موضوع را به خصوص در مورد شبکه‌های تلویزیون‌ دولتی پان عرب می‌بینیم.

منبع: جدلیه

پانویس:

۱- نشریه انستیتوی مطالعات عربی وابسته به دانشگاه جرج تاون امریکا

۲- شبکه اجتماعی‌ای است که کاربران عکس‌هایی که با استفاده از دوربین تلفن همراه خود می‌گیرند، با دیگر کاربران به اشتراک می‌گذارند.

۳- در شبکه‌های مجازی مانند توییتر و گوگل پلاس، وقتی عده‌ای از سراسر جهان بخواهند درباره موضوع خاصی صحبت کنند و پست بگذارند، کلیدی‌ترین کلمه‌ مربوط به آن موضوع را با علامت هشتگ همراه می‌کنند، مثلا می‌نو‌یسند: #سوریه. به این ترتیب تمام پست‌هایی را که به آن موضوع خاص مربوط می‌شود، در گوگل با علامت هشتگ "برچسب" زده می‌شوند و می شود آنها را جست‌و جو کرد و نوشته‌های مربوط به آن پست را در همه صفحات کاربران مختلف دنبال کرد.

۴- سرویس ویژه توییت با تلفن همراه و بدون اینترنت

جمهوری اسلامی و حماس: کمک در راه خدا

politics — Fri, 30 Nov 2012 10:00:22 +0000

اکبر گنجی

اکبر گنجی − "منافع ملی" اساس روابط بین الملل است. هر دولتی باید بکوشد تا به بهترین نحو ممکن "منافع ملی" کشورش را در سطح جهانی و منطقه‌ای تأمین کند. مانند همه‌ی مفاهیم و اصطلاحات، درباره‌ی معنا و مصادیق "منافع ملی" هم اختلاف نظر وجود دارد. اگر مدعای ویتگنشتاین مبنی بر "معنا یعنی کاربرد" را بپذیریم، باید دید دولت‌ها در عمل منافع ملی را به چه معنایی به کار می‌برند.

تعاریف دولت‌ها از منافع ملی شان لزوماً درست یا اخلاقاً موجه نیست. این حکم درباره‌ی همه‌ی دولت‌ها − دموکراتیک و دیکتاتوری − صادق است. به عنوان مثال جرج بوش دریک سخنرانی مشهور خود گفت که طی قرن بیستم ما (دولت غربی) از رژیم‌های استبدادی خاورمیانه دفاع و حمایت کردیم و این سیاست اشتباه بود. دولت‌های وقت غربی- در رویارویی با بلوک شرق سابق- آن سیاست را به سود "منافع ملی" خود می‌یافتند. کاندولیزا رایس- وزیر خارجه‌ی بوش- نیز در سال ۲۰۰۵ به این سیاست نادرست اشاره کرد و گفت: "به مدّت شصت سال ایالات متحده با هزینه کردن دموکراسی به دنبال تأمین ثبات در خاورمیانه بوده است - و هیچ کدام را به دست نیاورده ایم. " [منبع]

دفاع کنونی از رژیم‌های استبدادی کشورهای حوزه‌ی خلیج فارس نیز در چنین چارچوب‌های توجیه می‌شود.

برخی از دولتمردان سابق آمریکا از موضع "منافع ملی" به نقد دنباله روی دولتشان از اسرائیل پرداخته و آن را زیان‌آور به شمار آورده‌اند. نیکلاس برنز- از مقامات وزارت خارجه‌ی دوران جرج بوش - طی مقاله‌ای گفته است که منافع ملی امریکا ایجاب می‌کند تا خود هدایت بحران هسته‌ای با ایران را در دست گیرد، نه آن که خود را "گروگان" برنامه‌ی زمانی شتابزده‌ی نتانیاهو سازد. برژینسکی نیز در ۶/۹/۹۱ گفته است: آمریکا "هیچ الزامی ندارد مثل یابو دنباله‌روی" حمله‌ی اسرائیل به تاسیسات هسته‌ای ایران باشد. این بسیار مهم است که اسرائیل بداند آمریکا الزاما به جنگی که این کشور با ایران شروع کند نخواهد پیوست: "شما [اسرائیلی‌ها] برای ما تصمیم نمی‌گیرید، آمریکا در مورد سیاست امنیت ملی اش خود تصمیم می‌گیرد. " [منبع]

رژیم استبدادی جمهوری اسلامی نیز پیگیر "منافع ملی" است. منتها سران آن منافع ملی را به معنایی به کار می‌برند که در واقع به زیان "منافع ملی ایران" تمام می‌شود. حداقل دو مصداق مؤید این مدعاست:

اول- عدم مذاکره با دولت آمریکا به منظور حل مسائل مورد اختلاف و برقراری روابط دوستانه.

دوم- طرح شعارهای نابخردانه‌ی دن کیشوت وار علیه اسرائیل.

رژیم استبدادی جمهوری اسلامی نیز پیگیر "منافع ملی" است. منتها سران آن منافع ملی را به معنایی به کار می‌برند که در واقع به زیان "منافع ملی ایران" تمام می‌شود. حداقل دو مصداق مؤید این مدعاست:

اول- عدم مذاکره با دولت آمریکا به منظور حل مسائل مورد اختلاف و برقراری روابط دوستانه.

دوم- طرح شعارهای نابخردانه‌ی دن کیشوت وار علیه اسرائیل.

وقتی این دو مصداق با یکدیگر ترکیب گشتند، تحریم‌های شورای امنیت سازمان ملل، آمریکا و اروپا، یکی از پیامدهای زیانبار آن برای منافع ملی ایران بوده است. تحریم‌هایی که حتی اگر به کلی ملغی شوند، به دست آوردن بازارهای بر باد رفته کار بسیار دشواری خواهد بود.

به نظر آیت الله خامنه ای- تا امروز- منافع ملی ایران با عدم مذاکره‌ی با آمریکا و تداوم قطع روابط، بهتر تأمین می‌شود. او در ۸/۸/۱۳۸۰ گفته است: "نه فقط رابطه با امریکا، بلکه مذاکره با دولت امریکا امروز برخلاف مصالح ملى و منافع ملت است... مذاکره با امریکا به معناى باز کردن باب توقّعات و طلبکاریهاى امریکاست... مذاکره با امریکا در هریک از قضایایى که این دولت در آن براى خودش ایده و منفعتى تعریف کرده است هیچ فایده‌اى ندارد. " [منبع][1]

به گمان آیت الله خمینی و آیت الله خامنه‌ای عدم پذیرش موجودیت اسرائیل نیز به سود منافع ملی ایران است. برای این که "مسئله‌ی فلسطین" مهمترین مسئله‌ی جهان اسلام است. به همین دلیل، اگر ایران پشتیبان نیروهای رزمنده‌ی با اسرائیل باشد، در جهان اسلام- خصوصاً نزد مردم مسلمان- قدرتمند خواهد بود. ایران باید بکوشد جبهه‌ی مقاومت در برابر اسرائیل تشکیل داده و رهبری آن را به دست گیرد. آیت الله خامنه‌ای در نمازجمعه‌ی ۱۴/۱۱/۱۳۹۰ گفت:

"ما آنجائى که دخالت کنیم، صریح می‌گوئیم. ما در قضایاى ضدیت با اسرائیل دخالت کردیم؛ نتیجه‌اش هم پیروزى جنگ سى و سه روزه و پیروزى جنگ بیست و دو روزه بود. بعد از این هم هر جا هر ملتى، هر گروهى با رژیم صهیونیستى مبارزه کند، مقابله کند، ما پشت سرش هستیم و کمکش می‌کنیم و هیچ ابائى هم از گفتن این حرف نداریم. این حقیقت و واقعیت است. " [منبع]

نتیجه‌ی این سیاست، محور "حماس- جهاد اسلامی- حزب الله- سوریه- ایران" بوده است. این تنها چیزی است که از جبهه‌ی مقاومت باقی مانده بود.

وضعیت سوریه روشن است: کشوری جنگ زده، سه پاره (کردها، علوی‌ها، سنی‌ها)، ویرانی اقتصاد، نابودی شهرها، و آینده‌ای ناروشن. حماس رفته رفته تغییر جبهه داد و به مصر، قطر، عربستان سعودی و ترکیه نزدیک شد. سوریه که حماس را در جبهه‌ی مقابل خود یافت، کلیه‌ی دفاتر حماس در خاک خود را تعطیل کرد.

جنگ ۸ روزه‌ی غزه با ترور الجعبری توسط اسرائیل آغاز گشت. [2] پس از آتش بس اعلام شد که کلیه‌ی سلاح‌های حماس توسط ایران تهیه شده است و کشورهای عربی و ترکیه هیچ گونه سلاحی در اختیار حماس و جهاد اسلامی قرار نداده‌اند. رسانه‌های ایران به نقل از فرمانده‌ی عملیاتی جهاد اسلامی نوشتند: "تمامی تسلیحات مورد نیاز خود در این نبرد، از فشنگ تا موشک هدیه‌ی جمهوری اسلامی ایران بوده است". علی لاریجانی نیز در تأیید این مدعا در ۳/۹/۹۱ در بیروت گفت: "ما کمک به مردم فلسطین و غزه را وظیفه شرعی خود می‌دانیم و از ابتدای انقلاب اسلامی تاکنون نیز از فلسطین حمایت کرده‌ایم و از این پس نیز این کار را خواهیم کرد. " [منبع]

فرض کنیم سیاست جهانی و منطقه‌ای جمهوری اسلامی به سود منافع ملی ایران است. اگر این فرض مطلقا قابل پذیرش نباشد، می‌توان یک گام عقب نشست و مدعا را به این صورت در آورد: این سیاست به سود بقای جمهوری اسلامی است. آیا واقعاً چنین است؟ آیا اگر اسرائیل یا آمریکا ایران را مورد حمله‌ی نظامی قرار دهند، حماس به سود ایران با اسرائیل وارد جنگ خواهد شد؟ پاسخ به احتمال زیاد منفی است.

فرض کنیم سیاست جهانی و منطقه‌ای جمهوری اسلامی به سود منافع ملی ایران است. اگر این فرض مطلقا قابل پذیرش نباشد، می‌توان یک گام عقب نشست و مدعا را به این صورت در آورد: این سیاست به سود بقای جمهوری اسلامی است. آیا واقعاً چنین است؟ آیا اگر اسرائیل یا آمریکا ایران را مورد حمله‌ی نظامی قرار دهند، حماس به سود ایران با اسرائیل وارد جنگ خواهد شد؟ پاسخ به احتمال زیاد منفی است. برای تأیید این مدعا به شواهد و قرائن زیر بنگرید:

یکم- صلاح برداویل-عضو اداره‌ی سیاسی حماس- در ۱۶/۱۲/۱۳۹۰ به روزنامه‌ی گاردین گفت:

"اگر جنگی بین دو قدرت[اسرائیل و ایران] درگیرد، حماس وارد این جنگ نخواهد شد. حماس در هیچ پیمان اتحاد نظامی در منطقه عضویت ندارد، استراتژی ما دفاع از حقوق خودمان است". ما هیچ گاه نسبت به تهران ابراز "وفاداری تام" نکرده ایم، و "روابط میان حماس و جمهوری اسلامی [تنها] بر پایه‌ی منافع مشترک بوده است". گاردین به نقل از یکی دیگر از رهبران حماس نوشت: "در هرگونه جنگی که بین ایران و اسرائیل اتفاق بیفتد دخالت نخواهیم کرد". [منبع]

دوم- محمود زهار- مقام شماره دو حماس در نوار غزه- در ۱۶/۱۲/۱۳۹۰ در مصاحبه‌ای با بی بی سی ضمن تأیید این سیاست اعلام کرد:

"حماس بخشی از درگیری‌های منطقه‌ای نیست. ما اینجا هستیم که از خودمان علیه اسرائیلی‌ها دفاع کنیم. اگر اسرائیل به ما حمله کند ما هم واکنش نشان خواهیم داد. اگر به ما حمله نشود ما هم خود را درگیر نخواهیم کرد. ما به دنبال جمع آوری کمک از ایران، ترکیه و کشورهای عرب هستیم. ما مردمی هستیم که به خاطر محاصره اسرائیل، در شرایط بسیار دشواری زندگی می‌کنیم. " [منبع]

سوم- پس از آتش بس جنگ ۸ روزه‌ی غزه، خالد مشعل طی مصاحبه‌ای در قاهره ضمن تجلیل از نقش ایران در "کمک تسلیحاتی و مالی به مقاومت" گفت: "با وجود اختلاف‌هایی که بر سر سوریه داشتیم ایران در کمک تسلیحاتی و مالی به مقاومت نقش ایفا کرد. " [منبع]

اما برای این که کسی گمان نکند حماس به سود جمهوری اسلامی با اسرائیل وارد جنگ خواهد شد، محمود الزهار- عضو دفتر سیاسی حماس و وزیرخارجه پیشین دولت حماس در غزه- طی مصاحبه‌ای مجدداً تأکید کرد:

"ایران هرگز برای دادن سلاح به فلسطینی‌ها شرطی قائل نشده است و فلسطینی‌ها وامدار ایران نیستند. ایران در راه خدا، این کمک‌ها را در اختیار گروه‌های مسلح فلسطینی می‌گذارد و ما حقیقت را آشکارا می‌گوییم. " [منبع]

چهارم- موسی ابومرزوق- معاون دفتر سیاسی حماس- در ۶/۹/۹۱ در مصاحبه‌ای در قاهره گفت:

"ایران دیگر در جهان عرب از موقعیت خوبی برخوردار نیست. ایران برای از دست ندادن افکار عمومی جهان عرب، باید در سیاستش در قبال سوریه تجدید نظر کند". او سپس افزود که حماس درخواست ایران را برای حمایت بیشتر از دولت سوریه رد کرد و : "مخالفت حماس با این درخواست ایران بر روابط ما و ایران تاثیرگذاشته است. " [منبع]

پنجم- توافق نامه‌ی آتش بس اسرائیل و حماس نیز متضمن عدم حمایت عملی حماس از جمهوری اسلامی، در صورت حمله‌ی نظامی اسرائیل به ایران است. به ۴ بند توافق نامه بنگرید:

بند اول: "اسرائیل تمام حملات زمینی، دریایی و هوایی خود را به نوار غزه متوقف می‌کند از جمله یورش‌های‌ گاه به‌گاه و ترور شخصیت‌ها".

بند دوم: "گروه‌های فلسطینی تمام حملات خود از نوار غزه به اسرائیل را متوقف می‌کنند از جمله شلیک موشک و حمله به خط‌های مرزی".

بند سوم: "گذرگاه‌ها باز می‌شود و رفت و آمد افراد و کالا تسهیل می‌شود. همچنین در برابر رفت و آمد ساکنان مانع ایجاد نمی‌شود و در مناطق مرزی هدف قرار نمی‌گیرد. مفاد این بند ۲۴ ساعت پس از آغاز اجرای توافقنامه آتش بس اجرا می‌شود".

بند چهارم: "در صورت درخواست هرکدام از دو طرف درباره مسائل دیگر نیز بحث می‌شود".

اسرائیل در این پیمان اندکی از حقوق ساکنین غزه را به رسمیت شناخت که اگر عملی شود، به سود آنان تمام خواهد شد. اما در مقابل، حماس متعهد گردید که کلیه حملات گروه‌های فلسطینی از غزه به اسرائیل را متوقف سازد. بدین ترتیب، اگر اسرائیل تأسیسات هسته‌ای ایران را بمباران کند، اگر به دنبال آن جنگی گسترده میان طرفین درگیرد، حماس ناقض پیمان آتش بس خواهد بود.

ششم- اگر اسرائیل مطابق توافق عمل کرده و از محاصره‌ی غزه دست بردارد و گذرگاه‌ها گشوده گردند، حماس قادر خواهد شد تا با کمک‌های مالی شیخ نشین‌های خلیج فارس به بازسازی اقتصادی و بهبود وضعیت زندگی یک میلیون و نیم ساکن به شدت فقیر و درمانده‌ی غزه بپردازد. تقدم اقتصاد رفاه آور بر مبارزه، شاید محبوبیت حماس را افزایش دهد. روابط اقتصادی و سیاسی حماس که با مصر، ترکیه، قطر، عربستان سعودی و... گسترش یابد، به ناچار فاصله‌ی آنان با جمهوری اسلامی بیشتر و بیشتر خواهد شد. حماس به عنوان حکومت، متفاوت از حماس به عنوان یک گروه چریکی مبارز با اشغالگری است. آنان نه تنها خواهان حفظ قدرت/حکومت هستند، بلکه به دنبال مشروعیت جهانی بخشیدن بدان هستند.

هفتم- حماس به "منافع" خود و مردم تحت حکومتش می‌اندیشد، نه منافع ملی ایران یا منافع جمهوری اسلامی. آنان از نظر ایدئولوژیک به اخوان المسلمین سنی مذهب بسیار نزدیکتر از ایران شیعی مذهب هستند. با تمام تفاوت‌ها و اختلافات، منطق منافع همچنان حماس را به استفاده‌ی از کمک‌های "تسلیحاتی و مالی" ایران سوق خواهد داد. در شرایطی که کمک دهندگان جدید هم مذهب سبز شده اند، در شرایطی که آنان جمهوری اسلامی را تحت فشار همه جانبه‌ی جهانی می‌بینند، از کمک‌های ایران- فقط و فقط - به شرط فی سبیل الله بودن استفاده خواهند کرد، اما ایران که گرفتار تجاوز نظامی شود، آنان منافع خود را را تعقیب خواهند کرد.

هشتم- خالد مشعل در ۶/۹/۹۱ طی مصاحبه‌ای با برنامه "فی العمق" شبکه‌ی الجزیره‌ی قطر گفته است:

"موشک‌های فجر هم شلیک شد و بخشی از سلاح‌های ما بود اما بخشی از موشکها محلی ساز بود و بدون شک بخشی نیز متعلق به ایران بود... ما از همه حمایت‌های مالی و نظامی سراسر دنیا حتی کشورهایی غیر از کشورهای عربی و اسلامی استقبال می‌کنیم به شرط این که مشروط نباشد... آیا اگر حمایت مالی و نظامی ایران مشروط بود ما در بحران سوریه این گونه اقدام می‌کردیم و با آنها مخالفت کرده و سوریه را ترک می‌کردیم... بحران سوریه این روابط را متاثر کرده و اما نمی‌خواهم از میزان آن سخن بگویم اما این به معنای قطع رابطه نیست ما با کسی قطع رابطه نمی‌کنیم، ما دارای اصولی هستیم و امکان ندارد هیچ حمایت مالی و نظامی مشروط را بپذیریم و اگر از حماس بخواهند دست از جانبداری از مردم بردارد و از ظالم حمایت کند و پوششی بر جنایت‌ها بگذارد؛ این جنبش هرگز نخواهد پذیرفت و تسلیم نخواهد شد زیرا با ارزش‌ها و اصول ما در تضاد است. "

مشعل مدعای قوی تری برای کمک‌های بلاعوض گرفتن از ایران مطرح می‌سازد. او مدعی است که حماس دارای چهره‌ی خوبی است و کشوری که از ان حمایت می‌کند، از این کمک بهره مند می‌شود. می‌گوید:

"طرفی که از حماس و مقاومت حمایت می‌کند پیش از این که این حمایت نفعی برای حماس داشته باشد در وهله‌ی اول خود طرف از آن بهره مند می‌شود زیرا این جنبش دارای وجهه‌ی خوبی است و فلسطین نیز مسئله‌ی مقدسی است و طرفی که از آن حمایت می‌کند خود نیز بهره‌مند می‌شود. "[3]

نهم- وقتی دولت اسرائیل شیخ احمد یاسین- رهبر معنوی حماس- را ترور کرد، آیت الله خامنه‌ای پیامی در ۳/۱/۱۳۸۳ منتشر کرد. در ۲۲/۹/۱۳۸۴ خالد مشعل و هیأت همراه او به دیدار آیت الله خامنه‌ای رفتند. حماس در انتخابات غزه پیروز شد و خالد مشعل در ۱/۱۲/۱۳۸۴ مجدداً به دیدار ولی فقیه رفت. در ۱۲/۱۲/۱۳۸۶ به مناسبت حمله‌ی اسرائیل به غزه پیامی خطاب به "امت بزرگ اسلام" انتشار داد. در سال ۱۳۸۷ دو دیدار با وی صورت گرفت. خالد مشعل در ۷/۳/۸۷ [منبع] و ۱۲/۱۱/۸۷- به دنبال جنگ ۲۲ روزه- به دیدار آیت الله خامنه‌ای رفت[منبع]. در ۲۷/۱۰/۱۳۸۷ هم آیت الله خامنه‌ای پیامی خطاب به اسماعیل هنیه به مناسبت مقاومت در برابر حمله‌ی ۲۲ روزه اسرائیل به غزه ارسال کرده بود. در ۲۴/۹/۱۳۸۸ خالد مشعل دوباره به دیدار ولی فقیه رفت. در ۸/۱۲/۱۳۸۸ دوباره- به مناسبت برگزاری همایش غزه در تهران- با او دیدار کردند. در ۱۱/۳/۱۳۸۹ به مناسبت حمله‌ی اسرائیل به کشتی کمک‌های بشردوستانه به غزه، پیامی منتشر کرد. دیدار بعدی در ۹/۷/۱۳۹۰- به مناسبت برگزاری کنفرانس حمایت از انتفاضه‌ی فلسطین- صورت گرفت.

اما اینک با گذشت بیش از یک هفته از جنگ ۸ روزه‌ی غزه، هنوز پیام پیروزی صادر نکرده است. شاید از اتمام زود هنگام نبرد و توافق حماس- اسرائیل راضی نیست؟ دیکتاتور است، اما معنای توافق نامه و سخنان رهبران حماس را به خوبی می‌فهمد. آیا می‌توان امید داشت که از منظر منافع ملی ایران به تحولات منطقه بنگرد؟ دولت‌های آمریکا و اسرائیل هر سرشتی داشته باشند، وظیفه‌ی زمامداران سیاسی حفظ تمامیت ارضی ایران، تأمین نیازهای اساسی مردم، طراحی سیاست خارجی در راستای منافع ملی، رعایت حقوق بشر و پذیرش فرایندهای دموکراتیک است. بهره گیری یک سویه از ایران و آن را "کمک در راه خدا" قلمداد کردن، البته که به سود حماس است، اما این فرایند برای ایران زیانبار است. اما تجربه‌ی بیش از ۲۳ سال زمامداری آیت الله خامنه ای، تحلیل گران و منتقدان را از این که او از منظر حقوق بشر و "منافع ملی" ایران به مسئله‌ی فلسطین بنگرد، ناامید می‌سازد.

در همین زمینه:

اکبر گنجی: ایران و اسرائیل

پانویس‌ها:

[1] در پیام ۲۳/۱۱/۱۳۸۰ نیز گفته است: "مسئولان کشور در قواى سه‌گانه و همه‌ى فعّالان سیاسى و فرهنگى بدانند که حفظ منافع ملى در وحدت کلمه و پرهیز از تفرقه و اختلاف است".

[2] مقاله ی "بررسی اهداف نتانیاهو از جنگ غزه"، از منظر اسرائیل به محل نزاع می نگریست. مقاله ی کنونی از منظر روابط ایران و حماس به محل نزاع می نگرد.

[3] بنگرید به مصاحبه ی مشعل از دقیقه ی ۱۴ به بعد در این لینک.

عکس:

خالد مشعل و علی خامنه ای، تهران، مهرماه ۱۳۹۰.

پسامد‌های جنگ ۸ روزه اسرائیل و حماس

politics — Thu, 22 Nov 2012 07:41:24 +0000

علی افشاری

علی افشاری - پس از ۸ روز درگیری سنگین نظامی در غزه و بالا گرفتن تنش اسرائیل و فلسطین، قرارداد آتش‌بس با وساطت محمد مرسی و دولت مصر منعقد شد. بر اساس توافق‌ها، آتش‌بس مقدمه موافقت‌نامه بزرگ‌تری است که پس از تثبیت آتش‌بس به جریان خواهد افتاد. حال باید دید که آیا شرایط برای صلح پایدار مساعد می‌شود که احتمال آن بالا نیست، یا این توقف موقت است و طرفین با تجدید قوا آماده رویارویی بعدی می‌شوند.

دور جدید حملات نظامی اسرائیل با فاجعه انسانی در غزه همراه شد. بیش از ۱۶۱ فلسطینی کشته شدند که نیمی از آنها افراد عادی و غیر نظامی بودند. از اسرائیلی‌ها نیز دستکم 5 نفر جان باختند و بیش از ۲۷ نفر در انفجار اتوبوس شهری زخمی شدند.

تحلیل‌های متفاوتی از چرایی و چگونگی تداوم این منازعه هشت روزه وجود دارد. اسرائیل و حماس هر یک دیگری را آغازکننده ماجرا معرفی می‌کنند. تشخیص روایت درست ماجرا به دلیل دیرینه بودن جنگ در منطقه و سوابق قبلی دشوار است.

اما رصد کردن منابع و راست‌آزمایی دعاوی طرفین نشان می‌دهد که دور جدید حملات هوایی بدون تفکیک اسرائیل، پس از شلیک موشک از سوی یک گروه کوچک جهادی فلسطینی به پادگانی در اسرائیل و مجروح شدن ۴ سرباز اسرائیلی بوقوع پیوست. تقربیا به‌طور هم‌زمان یک انبار مهمات اسرائیل در نزدیکی مرز با غزه نیز آتش گرفت.

این حملات و موشک‌پرانی‌های پراکنده نیروهای نزدیک به گروه جهاد اسلامی فلسطین به نوبه خود واکنشی است به محاصره غزه و سخت‌گیری نیروهای اسرائیلی در تردد مردم و بخصوص شلیک به افرادی که در منطقه مرزی به حصارها نزدیک می‌شوند.

به‌نظر می‌رسد تضعیف حماس و گروه‌های جهادی تنها هدف اسرائیل نبوده، بلکه مهار جمهوری اسلامی و تقویت موقعیت این کشور در زورآزمایی هسته‌ای با ایران نیز در کار بوده باشد. اسرائیل در این ماجرا سپر موشکی خود به نام گنبد آهنین را تست کرد. این سیستم برای تضعیف عملیات تلافی‌جویانه ایران در صورت حمله اسرائیل به تاسیسات اتمی این کشور نیز کاربری دارد. در اصل استفاده از این سیستم و قابلیت بالا و حیرت‌انگیز آن، معادلات موازنه قوا را به نفع اسرائیل به هم زد و توان بازدارندگی ایران در برابر حمله احتمالی اسرائیل را کاهش داد.

بنابراین داوری جامع در خصوص منشاء درگیری‌ها ناگزیر به منازعه تاریخی اسرائیل و فلسطین و بن‌بست‌ها در مسیر صلح ارتباط پیدا می‌کند.

برآورد منافع طرفین از جنگ

اما صرف‌نظر از توالی زمانی رویدادهایی که منجر به شکل‌گیری درگیری‌های اخیر شد که شدید‌ترین نمونه خود در چهار سال گذشته بود، هم دولت اسرائیل و هم حماس دلایلی برای شعله‌ور کردن آتش جنگ داشتند.

در نگاه نخست به نظر می‌رسد شروع درگیری‌ها در ۷۰ روز پیش از انتخابات زودهنگام پارلمانی اسرائیل با هدف تثبیت موقعیت ائتلاف سیاسی حاکم به رهبری حزب لیکود صورت گرفته باشد . اما بررسی نتایج نظرسنجی‌ها پیرامون انتخابات از دهه دوم ماه اکتبر تا پیش از درگیری‌های خونین فوق این تصور را مخدوش می‌کند.

نظرسنجی روزنامه معاریو نشان می‌داد تعداد کرسی‌های حزب لیکود در مجلس اسرائیل از ۲۷به ۲۹ ارتقاء یافته که در ائتلاف با گروه‌های مذهبی، ملی‌گرا و راست‌های افراطی می‌تواند ۶۸ از ۱۲۰ کرسی را به خود اختصاص بدهد و بدین ترتیب تسلط خود بر دولت را ادامه دهد. [لینک]

این روند تا نزدیکی تنش‌ها ادامه یافت و انتخاب دوباره نتانیاهو بسیار محتمل به نظر می‌رسید. موقعیت قابل قبول اقتصادی اسرائیل در بحران جهانی و ثبات نسبی، دلایل موفقیت جریان مسلط بر دولت ارزیابی می‌شود. بنابراین دولت نتانیاهو و ایهود باراک نیازی به جنگ برای پیروزی در انتخابات نداشتند.

اما پرتاب موشک به مناطق جنوبی اسرائیل، مسئله امنیت را برای ساکنان این منطقه برجسته ساخت. دولت نتانیاهو برای جلوگیری از تاثیرات منفی القاء ناتوانی دولت در تامین امنیت برای ساکنان اسرائیلی، به سمت تهاجم به غزه پیش رفت.

اما علی‌رغم این واقعیت ، بالا گرفتن منازعه موقعیت دولت را بهبود بخشید. رقبا از جمله حزب کار، کادیما و جریان‌های چپ و راست میانه به حمایت از حمله به غزه و برخورد با حماس پرداختند. کلا در شرایط جنگی، دیگر اپوزیسیون در داخل کشور معنا ندارد. بنابراین تقریبا رقبای سیاسی اصلی در اسرائیل، در حمایت از دولت نتانیاهو بسیج شدند. مخالفت با حمله موشکی به شبه‌نظامیان فلسطینی در حکم خودکشی سیاسی برای آنها بود.

اما باید توجه داشت که این وضعیت فقط برای مدت زمان جنگ است و تاثیر موقت دارد . بعد از سپری شدن دوران جنگ باز مسائل و موضوعات اصلی طرح خواهند شد.

حماس و به‌خصوص بخش‌های رادیکال آن نیز برای بقاء و تثبیت موقعیت برتر خود بر منطقه غزه نیاز به این رویارویی‌ها دارند. این نیرو ها برای بقاء خود نیاز به تداوم فضای تنش و درگیری دارند تا با دمیدن بر تنور احساسات و مبارزه، یارگیری نموده و انگاره‌های هویتی خود را گسترش دهند. البته جناح میانه حماس به رهبری اسماعیل هنیه موافق چنین برخورد‌هایی نیست، اما همین جناح وقتی در موقعیت عمل انجام شده قرار می‌گیرد، راهی جز همراهی ندارد.

در عین حال، شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد دولت اسرائیل مترصد حمله هوایی سنگین به غزه بوده و در واقع حملات موشکی کم‌شمار به خاک خود را تبدیل به فرصت کرده است. ایهود باراک در مصاحبه مطبوعاتی پس از شلیک موشک‌ها به غزه با رد سیاسی بودن این حمله گفت: «این ماجرا فرصتی شد تا زمان هدف قرار دادن احمد جعبری فرا رسد و ترور از حمله‌ای نامشروع به اقدامی مشروع تغییر کند.» [لینک]

این سخن را می‌توان قرینه‌ای بر وجود برنامه‌ای از پیش طرح شده تلقی کرد که از فرصت واکنش تلافی‌‌جویانه به فلسطینی‌های تندرو استفاده کرده است. ترور مسئول امنیتی حماس و هدف قرار دادن دیگر رهبران این گروه که علی‌القاعده مدت زیادی در تور امنیتی اسرائیل بوده‌اند، عملی شده است. اسرائیل به مدت یک دهه به دنبال شکار جعبری بود.

در عین حال به‌نظر می‌رسد تضعیف حماس و گروه‌های جهادی تنها هدف اسرائیل نبوده، بلکه مهار جمهوری اسلامی و تقویت موقعیت این کشور در زورآزمایی هسته‌ای با ایران نیز در کار بوده باشد. اسرائیل در این ماجرا سپر موشکی خود به نام گنبد آهنین را تست کرد. این سیستم برای تضعیف عملیات تلافی‌جویانه ایران در صورت حمله اسرائیل به تاسیسات اتمی این کشور نیز کاربری دارد. در اصل استفاده از این سیستم و قابلیت بالا و حیرت‌انگیز آن معادلات موازنه قوا را به نفع اسرائیل به هم زد و توان بازدارندگی ایران در برابر حمله احتمالی اسرائیل را کاهش داد.

تضعیف توان موشکی حماس نیز می‌تواند بخشی از برنامه تضعیف توان تلافی‌جویانه ایران باشد. البته رابطه حماس و جمهوری اسلامی دچار تغییرات زیادی شده، ولی هنوز امکان استفاده از توان حماس و دیگر گروه‌های جهادی فلسطینی در اقدامات بازدارنده جمهوری اسلامی در برابر تهدیدات اسرائیل منتفی نیست.

اما حماس و به‌خصوص بخش‌های رادیکال آن نیز برای بقاء و تثبیت موقعیت برتر خود بر منطقه غزه نیاز به این رویارویی‌ها دارند. این نیرو ها برای بقاء خود نیاز به تداوم فضای تنش و درگیری دارند تا با دمیدن بر تنور احساسات و مبارزه، یارگیری نموده و انگاره‌های هویتی خود را گسترش دهند. البته جناح میانه حماس به رهبری اسماعیل هنیه موافق چنین برخورد‌هایی نیست، اما همین جناح وقتی در موقعیت عمل انجام شده قرار می‌گیرد، راهی جز همراهی ندارد.

منازعه نظامی به نفع چه کسی تمام شد؟

پس از آتش‌بس هر دو طرف اعلام پیروزی کردند. البته شادی عمومی در غزه بیشتر از اسرائیل بود. افکار عمومی اسرائیل چندان استقبالی از قرار داد آتش‌بس نکرد و بخصوص ساکنان مناطق جنوبی هنوز نگران اصابت موشک‌ها هستند.

مواردی وجود دارد که می‌توان هر دو طرف را پیروز دانست. به عبارت دیگر پیروزی به شکل مطلق از آن یک‌طرف نشد. اما اسرائیل آشکارا کامیابی بیشتری داشت، زیرا اهداف این کشور شامل تثبیت امنیت شهروندان، تخریب توان موشکی حماس، متوقف کردن موشک‌پرانی و ایجاد بازدارندگی در برابر حملات موشکی به نحو ملموسی تامین شد.

طبق قرارداد حماس توافق کرده که پرتاب موشک به داخل اسرائیل متوقف شود. پیروزی مهم اسرائیل که موقعیت دفاع استراتژیک این کشور را به نحو چشمگیری ارتقاء داد، استقرار سیستم گنبد آهنین بود. این تجهیزات که توسط خود اسرائیل ساخته شده، در آخرین روز‌های درگیری با دقت ۵/ ۹۶ درصد حملات موشکی به سمت اهداف مسکونی و نظامی را دفع کرد. در کل ارتش اسرائیل بیش از۱۵۰۰ بار غزه را از طریق دریا و هوا مورد حمله قرار داد و دستکم ۸۰ نفر از نیروهای حماس را کشت.

ترور احمد جعبری از مقامات کلیدی حماس، برای اسرائیل ارزشمند بود و به‌خصوص موقعیت ایهود باراک در عرصه عمومی این کشور را ارتقاء داد. گروگان‌گیری گیلعاد شالیط ، سرجوخه وظیفه نیروی ارتش اسرائیل، کار جعبری بود و او در سازماندهی بسیاری از عملیات‌نظامی و امنیتی حماس نقش فعالی داشت. در جناح‌بندی داخل حماس وی بیشتر متمایل به ایران و خالد مشعل بود.

دولت جدید مصر و محمد مرسی از برنده‌های اصلی این جنگ بودند. جنگ ۸ روزه غزه موقعیت دولت مصر را تثبیت کرد و نشان داد نقش میانجی‌گرانه مصر در منطقه حتی پس از سقوط مبارک نیز برقرار است. همچنین مرسی نشان داد اگرچه حمایت و همدلی دولتش با فلسطینی‌ها بیشتر است، اما حاضر نیست این حمایت را به قیمت خصومت با اسرائیل انجام دهد بلکه به دنبال راه‌کارهای بینابینی است.

اما حماس توانست برای اولین بار شهر تل‌آویو را با موشک‌های ایرانی فجر مورد حمله قرار دهد. اتفاقی که اسرائیل پس از جنگ صدام و کویت و جنگ اول خلیج تجربه نکرده بود. این امر موفقیتی برای حماس بود، هرچند این موشک‌ها نتوانستند اهداف نظامی استراتژیک را آماج قرار دهند. حملات حماس که شامل پرتاب ۱۴۰۰ موشک بود، به کشته شدن ۵ اسرائیی منجر شد. سه نفر از آنها زمانی کشته شدند که تجهیزات یک قسمت از گنبد آهنین دچار نقص فنی بود. بنابراین از منظر ارائه قدرت موشکی، حماس موفقیت چشمگیری نداشت زیرا در توانایی موشکی، اصابت موشک به هدف از پیش تعیین شده اهمیت دارد نه صرف پرتاب یا اصابت آن به هر نقطه از خاک حریف.

البته همین حملات منجر به مختل شدن زندگی شهروندان اسرائیلی و ایجاد فضای وحشت و کاهش چشمگیر تعداد گردشگران شد که تاثیرات منفی برای اسرائیل دارد.

منفجر کردن اتوبوس و زخمی شدن تعدادی از شهروندان غیر نظامی اسرائیلی که از سال ۲۰۰۸ به بعد رخ نداده بود ، در عین حال مشکلی امنیتی برای اسرائیل به‌وجود آورد. این اقدام از منظر انسانی و حقوق‌بشری، همانند حملات تفکیک‌نشده ارتش اسرائیل به مناطق مسکونی فلسطینی‌ها در غزه در خور محکومیت است.

اما حماس موفقیت اصلی خود را در افزایش قدرت بازدارندگی می‌داند که باعث خودداری اسرائیل از حمله زمینی و تصرف غزه شد. شاید در این ادعا واقعیتی وجود داشته باشد. اما دولت اسرائیل چنین برنامه‌ای نداشت و هزینه‌های این کار برایش مقرون به صرفه نبود. اشغال مجدد غزه موجب افزایش تلفات انسانی، هزینه مالی و نظامی بیشتری برای اسرائیل می‌شد بدون این‌که تفاوت چندانی در دستاورد‌های احتمالی حاصل شود. فضای بین‌المللی و منطقه‌ای به شدت علیه اسرائیل می‌شد و چه بسا دولت کنونی مصر به تغییر بنیادی روابط دوران مبارک و سادات می‌پرداخت.

اگر به مفاد قرارداد عمل شود و اسرائیل به محاصره غزه به شکل کامل پایان دهد و مصر نیز گذرگاه رفح را باز کند و تردد در مسیرهای تجاری و ترابری آزاد شود، آنگاه بزرگ‌ترین و مهم‌ترین موفقیت حماس به‌دست آمده است.

محمد مرسی پس از پیروزی در انتخابات، بخشی از موانع موجود در رفح را که در سال ۲۰۰۷ توسط دولت مبارک ایجاد شده بود، تسهیل کرد اما آنها را بر نداشت. اینک دولت مصر فرصت را مناسب دیده تا با میانحی‌گری بین مصر و حماس به‌گونه‌ای محدودیت‌های مرزی را بردارد که منجر به نارضایتی و واکنش اسرائیل نشود.

از بین رفتن بخشی از توان موشکی حماس ضایعه‌ای برای جمهوری اسلامی است. همچنین تقویت نقش منطقه‌ای مصر و تحکیم روابط بین حماس و مصر به ضرر ایران خواهد بود. ممانعت از صدور مجوز برای حضور علی‌اکبر صالحی در غزه از سوی دولت مصر، شکست آشکار دیپلماتیک برای جمهوری اسلامی بود. اگر مفاد قرارداد با موفقیت اجرا گردد، آنگاه غلط نیست اگر گفته شود جمهوری اسلامی بازنده اصلی جنگ ۸ روزه غزه است.

البته حماس هم تعهد کرده است تونل‌های انتقال سلاح و قاچاق اسلحه نیز برچیده شوند. به‌طور کلی، رفع محاصره غزه باعث رونق اقتصادی، سیاسی و روابط خارجی غزه شده و بدین ترتیب موقعیت حماس تقویت می‌شود. در این واقعه دولت خودگردان فلسطین و گروه ساف منفعل بودند و سیر تحولات، روند به حاشیه رانده‌شدن این گروه را تسریع کرد.

اعلام جشن در غزه در حالی که فلسطینی‌ها بیش از ۱۶۱ نفر تلفات انسانی داشته‌اند، در عین حال نوعی واکنش روانی و تبلیغاتی است تا حماس روحیه نیروهایش را حفظ کرده و با تبلیغ برتری امتیازات بر هزینه‌های پرداخت‌شده، مانع از بروز انتقادات در غزه شود.

باز شدن مسیرهای ارتباطی با غزه که مرهون تغییر نظام سیاسی در مصر است در عین حال نشان می‌دهد، دولت اسرائیل تحت فشار برخوردهای نظامی و خشونت‌آمیز حاضر به اعطای امتیاز است. این فاکتوری است که رهبری جمهوری اسلامی تمایل دارد روی آن مانور بدهد و از بین رفتن محاصره را به عنوان موفقیت رویکرد جمهوری اسلامی در تشویق به مقاومت مسلحانه جلوه دهد.

میزان تغییرات در موازنه قوای منطقه خاور میانه

دولت جدید مصر و محمد مرسی از برنده‌های اصلی این جنگ بودند. جنگ ۸ روزه غزه موقعیت دولت مصر را تثبیت کرد و نشان داد نقش میانجی‌گرانه مصر در منطقه حتی پس از سقوط مبارک نیز برقرار است. همچنین مرسی نشان داد اگرچه حمایت و همدلی دولتش با فلسطینی‌ها بیشتر است، اما حاضر نیست این حمایت را به قیمت خصومت با اسرائیل انجام دهد بلکه به دنبال راه‌کارهای بینابینی است.

روابط آمریکا و مصر نیز بهتر شد و اوباما به صراحت از نقش مثبت دولت مرسی تجلیل کرد. این اتفاق کفه ترازو را به نفع جریانی در واشنگتن و کاخ سفید سنگین کرد که معتقد است مصر می‌تواند کماکان متحد امریکا در منطقه باقی بماند.

دولت آمریکا سمت‌گیری آشکاری به نفع اسرائیل داشت و نگذاشت قطعنامه شورای امنیت علیه خشونت‌ها در غزه صادر شود. رویکرد اوباما تقریبا مشابه برخورد جرج بوش در موقع جنگ سی و سه روزه اسرائیل و حزب‌الله لبنان بود. این برخورد جانبدارانه نشان داد امریکا همچنان به اسرائیل به‌مثابه متحد استراتژیک می‌نگرد.

اما برکشیدن آتش جنگ و بخصوص استفاده از موشک‌های فجر در ابتدا به نفع جمهوری اسلامی تمام شد و توجه را از ایران به غزه معطوف کرد. اما آتش‌بس و کارایی بالای گنبد آهنین عمر این موفقیت را کوتاه ساخت. اگر فضا رو به آرامش برود، دوباره بحران هسته‌ای ایران به جایگاه قبلی خود در منطقه بر می‌گردد.

از بین رفتن بخشی از توان موشکی حماس ضایعه‌ای برای جمهوری اسلامی است. همچنین تقویت نقش منطقه‌ای مصر و تحکیم روابط بین حماس و مصر به ضرر ایران است. ممانعت از صدور مجوز برای حضور علی‌اکبر صالحی در غزه از سوی دولت مصر، شکست آشکار دیپلماتیک برای جمهوری اسلامی بود. اگر مفاد قرارداد با موفقیت اجرا گردد، آنگاه غلط نیست اگر گفته شود جمهوری اسلامی بازنده اصلی جنگ ۸ روزه غزه است.

در این جنگ، دولت‌های عربی تحرک چندانی نداشتند و وضعیت آنها تفاوتی نکرد. ترکیه بر رویکرد حمایتی‌اش از فلسطینی‌ها افزود و بیشتر در تلاش اعمال فشار برای ایجاد آتش‌بس بود ولی موقعیت نقش‌آفرینی برای وساطت پیدا نکرد. حکومت سوریه نیز از گسترش تنش سود می‌برد.

اگرچه امید قطعی برای اجرای کامل قرارداد آتش‌بس وجود ندارد، ولی علائمی مشاهده می‌شوند که می‌تواند بیانگر شروع عصر جدیدی در روابط اسرائیل و فلسطین باشند. تلاش دولت مصر برای تنش‌زدایی، سرمایه‌گذاری بیشتر دولت اوباما بر روی صلح خاورمیانه در دوره دوم ریاست جمهوری، کاهش شکاف بین ساف و حماس، تقویت اسلام‌گرا‌ها در منطقه و ضرورت کاهش هزینه‌های امنیتی اسرائیل از این شواهد هستند. در این میان حماس نقش کلیدی دارد اگر تاثیرپذیری از بهار عربی را ادامه دهد و چهره میانه‌رو از خود در توازن قوای جدید منطقه به نمایش بگذارد.

البته طرفین دستاوردهایی نیز داشته‌اند که مشوق آنها برای درگیری در مقاطع آینده باشد. روزهای آینده نشان خواهد داد آیا مدار بسته صلح اسرائیل و فلسطین گشوده می‌شود یا نه.

افزایش تلاش‌ها برای پایان دادن به درگیری‌های خونین در غزه

Maryam — Sun, 18 Nov 2012 16:25:46 +0000

با سپری شدن پنجمین روز از آغاز درگیری‌ها میان اسرائیل و شبه نظامیان حماس و افزایش آمار کشته‌شدگان به بیش از ۵۰ نفر٬ تلاش دولت‌های منطقه، سازمان ملل متحد و نهادهای حقوق بشر برای پایان دادن به این خشونت‌ها شدت یافته است.

روز یکشنبه ۱۸ نوامبر ۲۰۱۲ (۲۸ آبان ۱۳۹۱) دو فروند موشک از سوی گروه حماس به سوی تل‌آویو شلیک شدند که هر دو توسط پدافند موشکی اسرائیل موسوم به "گنبد آهنین" در هوا منهدم شدند. از سوی دیگر طی حمله هوایی ارتش اسرائیل به ساختمان‌های مرکز رسانه‌ای موسوم به "القدس" شش روزنامه نگار حاضر در این برج رسانه‌ای متعلق به حماس مجروح شدند.

مقامات فلسطینی می‌گویند که تاکنون در جریان درگیری‌ها در پنج روز گذشته در باریکه غزه بیش از ۵۰ فلسطینی کشته ‌شده‌اند. دولت اسرائیل هم مدعی است در پی شلیک بیش از ۵۰۰ موشک از سوی نیروهای حماس به سمت شهرهای اسرائیل تا کنون چهار شهروند اسرائیلی کشته و شماری نیز زخمی شده‌اند.

منابع خبری بین‌المللی می‌گویند که ارتش اسرائیل تعدادی از نیروهای ذخیره خود را فرا خوانده و اعلام کرده است که هر نوع گزینه احتمالی از جمله یورش زمینی به نوار غزه را در دستور کار خود دارد.

درگیری‌ها میان اسرائیل و حماس از روز چهارشنبه هفته گذشته و با کشته شدن احمد الجعبری٬ یکی از فرماندهان ارشد نظامی حماس در یک حمله هوایی از سوی اسرائیل آغاز شد.

شبکه اسکای نیوز عربی، به نقل از گردان‌های عزالدین قسام، شاخه نظامی حماس اعلام کرده بود که این گردان‌ها از موشک "فجر پنج" ساخت ایران برای هدف قرار دادن اسرائیل استفاده کردند، اما امروز ظهر مقام‌های جمهوری اسلامی ایران این ادعا را تکذیب کردند.

مقامات فلسطینی می‌گویند که تاکنون در جریان درگیری‌ها در پنج روز گذشته در باریکه غزه نزدیک به ۵۰ فلسطینی کشته ‌شده‌اند. دولت اسرائیل هم مدعی است در پی شلیک بیش از ۵۰۰ موشک از سوی نیروهای حماس به سمت شهرهای اسرائیل تا کنون چهار شهروند اسرائیلی کشته و شماری نیز زخمی شده‌اند

علاء‌الدین بروجردی، رئیس کمیسیون سیاست خارجی و امنیت ملی مجلس ایران، اعلام کرد که جمهوری اسلامی "ایرانی بودن موشک‌های فجر پنج را قویا تکذیب می‌کند". وی می‌گوید، کمک‌های ایران به حماس فقط "حمایت‌های معنوی" بوده است.

موشک "فجر پنج" ساخت جمهوری اسلامی است و بردی ۷۵ کیلومتری دارد و کلاهک آن قادر است ۱۷۵ کیلوگرم مواد منفجره حمل کند.

خبرگزاری فارس نیز به نقل از حسین نقوی سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ایران از اعزام هیئت پارلمانی ایران به غزه در روزهای آینده خبر داده است.

در پی افزایش تلفات در این درگیری‌ها اتحادیه عرب اعلام کرده است که قصد دارد از نوار غزه بازدید کرده و ضمن اعلام "همبستگی با مردم فلسطین" سیاست‌های خود در قبال صلح خاورمیانه را مجددا بررسی کند.

پیش‌تر محمد مرسی٬ نخست‌وزیر مصر در یک کنفرانس خبری در قاهره به خبرنگاران گفته بود که ممکن است شرایط برای "آتش‌بس زودرس" فراهم شود.به گزارش پایگاه الیوم السابع، وزارت امور خارجه مصر گفته است که "بان کی مون" دبیر کل سازمان ملل متحد فردا دوشنبه وارد قاهره می‌شود.

"عمرو رشدی" سخنگوی وزارت خارجه مصر می‌گوید که بان کی‌مون به منظور بررسی اوضاع منطقه و دیدگاه مصر در تعامل با مسائل منطقه‌ای و بین‌المللی مطرح، به قاهره سفر می‌کند.

روز گذشته رجب طيب اردوغان،‌ نخست وزير ترکيه و شیخ حمد بن خلیفه آل ثانی، امیر قطر، وارد قاهره شده بودند. بنابراین گزارش‌ها، رهبران سه کشور به همراه خالد مشعل بحران غزه را بررسی خواهند کرد.

علی لاریجانی٬ رئیس مجلس ایران خطاب به کشورهای "انقلابی منطقه": "امروز توقع می‌رود که این کشورها کمک جدی نظامی را برای حمایت از مردم فلسطین در دستور کار خود قرار دهد "

خبرگزاری رویترز نیز گزارش داده است که "باراک اوباما" رئیس‌جمهوری آمریکا در سخنان جدید خود در تایلند گفته است که "فعالانه در تلاش است تا به این خشونت‌ها پایان دهد." اوباما در سخنان خود تأکید کرده که ظرف۳۶ تا ۴۸ ساعت آینده ارزیابی‌های لازم را در خصوص اینکه آیا پیشرفت‌های لازم برای توقف بحران لازم قابل به وجود آمدن است یا خیر را بررسی می‌کند.

علی لاریجانی رئیس مجلس ایران خطاب به کشورهای "انقلابی منطقه" گفته است: "امروز توقع می‌رود که این کشورها کمک جدی نظامی را برای حمایت از مردم فلسطین در دستور کار خود قرار دهد."

در آستانه سفر بان کی مون دبیر کل سازمان ملل متحد به قاهره، ۱۲ نهاد حقوق بشری در دنیا با صدور نامه‌ای سرگشاده خواستار برگزاری نشست ویژه‌ای از سوی شورای حقوق بشر سازمان ملل برای رسیدگی به وضعیت نوار غزه شدند.

جامعه دفاع از حقوق بشر در ایران (عضو فدراسیون بین‌المللی جامعه‌های حقوق بشر) به همراه ۱۱ سازمان حقوق بشری دیگر در روز ۲۶ آبان (۱۶ نوامبر) در نامه سرگشاده‌ای، با اشاره به شکست شورای امنیت سازمان ملل در رسیدن به توافق عمومی برای صدور قطع‌نامه در باره وضعیت کنونی، خواهان برگزاری نشست ویژه از سوی شورای حقوق بشر این سازمان برای رسیدگی به وضعیت در نوار غزه شدند.

در بخشی از این نامه آمده است: "بر اساس ماده ۱۴۶ کنوانسیون ژنو، تمام دولت‌ها متعهد به پیگیری و پیگرد مظنونان به ارتکاب نقض فاحش کنوانسیون‌های ژنو، یا آمران آن، صرف‌نظر از تابعیت آن‌ها و محل ارتکاب جنایت، هستند."

این نهادهای حقوق بشری در نامه خود با اشاره به درگیری‌های خونین میان اسرائیل و حماس در دسامبر ۲۰۰۸ و ژانویه ۲۰۰۹ افزوده‌اند که "در تهاجم گسترده قبلی به نوار غزه، غیرنظامیان بهای انفعال سیاسی را پرداختند. نباید بگذاریم تاریخ تکرار شود."

مرکز حقوق بشر فلسطین، کمیته عمومی ضد شکنجه در اسراییل، فدراسیون بین‌المللی جامعه های حقوق بشر، شبکه حقوق بشر اروپایی مدیترانه، مرکز مطالعات حقوق بشر قاهره ـ مصر، گروه حقوق بشر آلبانی، جامعه حقوق بشر – فرانسه، جامعه حقوق بشر یونان، جامعه بین المللی حقوق بشر ـ آلمان، اتحادیه قانونی حمایت از حقوق بشر ـ ایتالیا، مرکز حقوق اساسی ـ آمریکا به همراه جامعه دفاع از حقوق بشر در ایران از امضاکنندگان این نامه سرگشاده هستند.

ادامه بمباران غزه برای پنجمين روز

Maryam — Sun, 18 Nov 2012 09:07:05 +0000

بمباران غزه از سوی اسرائيل وارد پنجمين روز خود شد. بر اثر بمباران امروز غزه، شش خبرنگار نیز زخمی شدند.

به گزارش رويترز در حالی که اسرائيل از دريا و هوا به حملات خود عليه غزه ادامه می‌دهد، مصر می‌گويد نشانه‌هايی از آتش‌بس را مشاهده می‌کند.

مقامات فلطسينی می‌گويند تاکنون ۴۷ فلسطينی در اثر حملات پنج روز اخير کشته شده‌اند که حدود نيمی از آن‌ها غير نظاميان بوده‌اند. ۱۲ کودک نيز بين کشته‌شدگان وجود دارند.

اسرائيل نيز می‌گويد بيش از ۵۰۰ راکت از غزه به سوی اسرائيل شليک شده که منجربه کشته‌شدن سه سرباز اسرائيل و زخمی‌شدن ده‌ها تن دها شده است.

هواپيماهای اسرائيلی روز گذشته ساختمان دولت حماس در نوار غزه از جمله دفتر اسماعيل هنيه، نخست‌وزير حماس و يک مقر پليس را بمباران کردند.

مقامات فلطسينی می‌گويند تاکنون ۴۷ فلسطينی در اثر حملات پنج روز اخير کشته شده‌اند که حدود نيمی از آن‌ها غير نظاميان بوده‌اند. ۱۲ کودک نيز بين کشته‌شدگان وجود دارند

اسرائيل اعلام کرده به عنوان احتياط، روز يکشنبه مدارس منطقه جنوب را به دليل جلوگيری از تلفات احتمالی ناشی از حملات حماس تعطيل کرده است.

يک مقام فلسطينی به رويترز گفت: "گفت‌وگوها درباره آتش بس روز يکشنبه در قاهره ادامه خواهد يافت."

وی ضمن ابراز اميدواری به برقراری آتش‌بس، افزود: "الان خيلی زود است که بگوييم که آيا اين تلاش‌ها موفق خواهد بود يا خير."

ديپلمات‌ها در سازمان ملل متحد گفته‌اند انتظار می‌رود بان‌کی‌مون، دبير کل سازمان ملل هفته آينده برای مذاکره برای پايان دادن به خشونت بين حماس و اسرائيل به مصر و اسرائيل سفر کند.

اسرئيل حملات خود را از روز چهارشنبه ۲۴ آبان (۱۴ نوامبر) با هدف متوقف کردن حملات حماس آغاز کرده است.

در روز نخست اين حملات، احمد الجعبری، فرمانده شاخه نظامی حماس هدف قرار گرفت و کشته شد. محمود عباس، رئيس تشکيلات خودگردان فلسطينی گفته است اسرائيل با اين حملات به "قتل عام" دست زده است.

محمد مرسی، رئيس‌جمهور مصر نيز با محکوم کردن حملات اسرائيل گفته اين کشور غزه را تنها نخواهد گذاشت. اخوان المسلمين که رهبر معنوی حماس شمرده می‌شود و محمد مرسی را در مصر به قدرت رساند، روز جمعه را "روز خشم" در جهان عرب اعلام کرد. مصر در حال تلاش است تا بين حماس و اسرائيل، آتش‌بس برقرار کند.

اسرائيل تاکنون ۱۶ هزار سرباز را احضار کرده و برای فراخوان ۷۵ هزار نيروی ذخيره نيز اقداماتی را انجام داده است. در همين حال امروز نشست رهبران کشورهای عربی برای بررسی مسائل غزه در تونس برگزار می‌شود.

هشدار شدید اسرائیل به دولت سوریه درباره درگیری‌ها در بلندی‌های جولان

Maryam — Sun, 11 Nov 2012 12:41:03 +0000

یک مقام ارشد دولت اسرائیل به مقام‌های سوریه هشدار داد تا از گسترش درگیری‌های داخلی در آن کشور و انتقال آن به بلندی‌های جولان جلوگیری کند.

به گزارش العربیه "موشه یعلون" معاون نخست وزیر اسرائیل گفت: "اگر درگیری‌های سوریه به سمت مناطق مرزی با اسرائیل گسترش یابد ارتش اسرائیل از شهروندان و حاکمیت سرزمین خود دفاع خواهد کرد."

معاون نخست وزیر اسرائیل، با اعلام آن که "ما دولت سوریه را مسئول آنچه که در مرزهای دو کشور رخ می‌دهد، می‌دانیم." ابراز امیدواری کرده است که "در سوریه کسی قادر به حل این مسئله پیدا خواهد شد."

در روزهای گذشته منابع خبری بین‌المللی از اصابت گلوله‌های توپ و خمپاره به چند نقطه در منطقه هم مرز اسرائیل با سوریه خبر داده بودند.

یکی از سخن‌گویان ارتش اسرائیل در این باره گفته بود که "به نظر می‌رسد این خمپاره‌ها در جریان درگیری میان ارتش سوریه و مخالفان مسلح این کشور به صورت اشتباهی به سوی اسرائیل شلیک شده باشند."

معاون نخست وزیر اسرائیل: "اگر درگیری‌های سوریه به سمت مناطق مرزی با اسرائیل گسترش یابد ارتش اسرائیل از شهروندان و حاکمیت سرزمین خود دفاع خواهد کرد"

در عین حال نماینده دولت اسرائیل در سازمان ملل متحد با ارسال نامه‌ای به شورای امنیت این سازمان اقدام فوری جامعه جهانی و شورای امنیت برای برخورد با این موضوع را خواستار شد.

دولت اسرائیل در جریان جنگ سال ۱۹۶۷ بلندی‌های جولان را به اشغال خود در آورد و از آن پس نیروهای نظامی سوریه از ورود به منطقه‌ای به مساحت۴۰۰کیلومتر مربع موسوم به "منطقه حائل"، طبق توافق آتش‌بس سال ۱۹۷۳، ممنوع شدند. این منطقه مرزی در چند ماه اخیر بارها با حمله خمپاره‌هایی از طرف ارتش سوریه مواجه بوده است.

پیش‌تر برخی منابع خبری در اسرائیل گزارش داده بودند که دولت اسرائیل از طریق نیروهای سازمان ملل متحد که در بلندی‌های جولان حضور دارند، به سوریه هشدار داده است که درگیری‌های داخلی خود را به این مناطق مرزی منتقل نکند.

تارنمای اسرائیلی "دبکا" در این باره نوشته بود که در صورت نقض تعهدات و نفوذ نیروهای سوری به مناطق خلع سلاح شده بلندی‌های جولان و الجلیل، اسرائیل دست به اقدام نظامی متقابل خواهد زد.

صورتی‌نمایی و اسرائیل

arezoo — Wed, 17 Oct 2012 15:42:08 +0000

ارزش سیاسی همجنسگرایی چیست؟

سارا شولمن[۱]

برگردان:

حمید پرنیان

حمید پرنیان - Pinkwashing یا صورتی‌نمایی، اصطلاحی است که برخی فعالان بین‌المللی همجنسگرا به کار می‌برند تا نشان دهند که دولت اسرائیل چگونه با بزرگ‌سازی مسئله‌ پذیرش حقوق همجنسگرایان در برخی از شهرهای آن کشور و «پیشرفته» خواندن اسرائیل، می‌خواهد نقض حقوق فلسطینی‌ها و هم‌چنین نقض قوانین بین‌المللی را از دیده‌ها پنهان سازد. البته این اصطلاح فقط مربوط به اسرائیل نیست؛ هر راهبردی که از همجنسگرایی و حقوق دگرباشان جنسی به صورت ابزاری برای پوشاندن یا فراموشاندن ستمی استفاده می‌کند، صورتی‌نمایی است.

ما در فرهنگ فارسی اصطلاحی داریم به نام «سیاه‌نمایی»، یعنی زشتی‌ها و بدی‌های یک چیز را بزرگ‌نمایی کنیم تا خوبی‌ها و زیبایی آن دیده نشود. اگر بخواهیم pinkwashing را ترجمه کنیم می‌توانیم از «صورتی‌نمایی» استفاده کنیم، یعنی با استفاده از بزرگ‌نمایی دست‌آوردها و پذیرش دگرباشان جنسی در یک کشور، نگذاریم دیگر نقض‌های حقوق بشر و ناکارآمدی‌های مدنی آن کشور دیده شود.

پوشیده نیست که جنبش همجنسگرایان در اسرائیل دست‌آوردهای ارزشمندی داشته است؛ این مقاله نمی‌خواهد آن‌ها را نادیده بگیرد. سارا شولمن در مقاله «اسرائیل و صورتی نمایی» که در اینجا ترجمه شده است، می‌کوشد تا پرده از یک حقه‌بازی‌ سیاسی بردارد که نه‌تنها گریبان مناقشات اسرائیل و فلسطین را گرفته، بلکه (همان‌طور که در این مقاله می‌آید) آفتی است که بر جان همه‌ کشورهای جهان، از ایالات متحده و اروپا بگیر تا افریقا و خاورمیانه افتاده است.

«رختشویی سیاه» (Black Laundry) گروه دگرباشان اسرائیلی و یهودی است که علیه اشغال فلسطین فعالیت می‌کنند.

در خود اسرائیل فعالان حقوق دگرباشانی هستند که عملاً با برخورد دولت اسرائیل نسبت به فلسطینی‌ها، نقض سیستماتیک حقوق بشر در سرزمین‌های اشغالی و هم‌چنین صورتی‌نمایی دولت اسرائیل مبارزه می‌کنند. «رختشویی سیاه» (Black Laundry) گروه دگرباشان اسرائیلی و یهودی است که علیه اشغال فلسطین فعالیت می‌کنند. این گروه همیشه در صف اول مبارزه با صورتی‌نمایی دولت اسرائیل و استفاده ابزاری از مسوله دگرباشان جنسی برای «دمکراتیک» جلوه دادن این کشور بوده است.

همچنین، اعتراض به مسئله صورتی‌نمایی کشور اسرائیل در تولیدات فرهنگی یهودیان منتقد اسرائیل نیز نمود داشته است. الا فلندرز (Elle Flanders) یک یهودی کانادایی در سال ۲۰۰۵ فیلم مستندی درباره دو زوج گی و لزبین اسرائیلی-فلسطینی ساخته است (Zero Degrees of Separation) که نشان می‌دهد این دو زوج چه دشواری‌هایی برای زندگی در اورشلیم دارند و چگونه می‌خواهند بین این دو فرهنگ پل بزنند. این دو زوج همجنسگرا، یک نفرشان اسرائیلی و نفر دیگر فلسطینی است و دولت اسرائیل به طور سیستماتیک حق و حقوق این زوج‌ها را برای بودن با همسران‌شان نقض می‌کند.

این مقاله از آن رو مهم است که به ما نشان می‌دهد که حقوق همجنسگرایان و پذیرش مدنی آن‌ها، امر تک‌بعدی نیست. به ما یاد می‌دهد که چگونه نقاط ستم را به هم گره بزنیم تا طرحی جامع و رهایی‌بخش از مبارزه علیه ستم(ها) فراهم کنیم؛ طرحی که مانع اولویت‌بندی دگرجنسگرامحورانه‌ نیازهای سیاسی می‌شود، طرحی که نمی‌گذارد همجنسگرایی بدل به ابزاری برای سرکوب شود.

متن مقاله

ییتس[۲] در سال ۱۹۱۴ نوشت: «در رویاهاست که مسئولیت‌ها آغاز می‌شوند». این جمله حرف دل همه‌ آن مردان و زنان همجنسگرا و دوجنسگرا و دگرجنسگونه‌ای را می‌زند که شاهد دگرگونی‌های ژرفی در روابط قدرت ما [دگرباشان جنسی] بوده‌اند. همجنسگرایان در بخش‌هایی از جهان، بعد از سال‌ها قربانی‌شدن و سازماندهی، سرانجام در برابر تبعیض، ازشان حمایت شد و روابط‌شان به رسمیت درآمد. اما این دگرگونی‌ها موجب پدیداری پدیده‌ای شوم نیز شده است: نیروهای سیاسیِ ضد مهاجرتی و ضد مسلمانی در اروپای غربی و اسرائیل، همجنسگرایان سفیدپوست را جذب خود کرده‌اند.

صورتی‌نمایی اصطلاحی است که برخی فعالان بین‌المللی همجنسگرا به کار می‌برند تا نشان دهند که دولت اسرائیل چگونه با بزرگ‌سازی مسئله‌ پذیرش حقوق همجنسگرایان در برخی از شهرهای آن کشور و «پیشرفته» خواندن اسرائیل، می‌خواهد نقض حقوق فلسطینی‌ها و هم‌چنین نقض قوانین بین‌المللی را از دیده‌ها پنهان سازد.

در هلند، برخی از همجنسگرایانِ هلندی به سوی پیام‌های تبلیغاتی خیرت وایلدرز[۳] کشیده شده‌اند، همان کسی که بسیاری از هواداران پیم فورتاین[۴] را از آنِ خویش کرده است. در نروژ هم، آندرس بریویک[۵] (افراط‌گرایی که ۷۷ نفر را در جولای ۲۰۱۱ کشت) از بروس بیور[۶] (نویسنده‌ همجنسگرای آمریکایی که منتقد مهاجرت مسلمان‌هاست) به‌عنوان الهام‌دهنده‌ خویش یاد کرده است. روزنامه گاردین سال گذشته گزارش داده است که گروه دفاع انگلیسی[۷] ۱۱۵ عضو در جبهه‌ همجنسگرای‌ خود دارد. فدراسیون همجنسگرایان آلمان نیز بیانیه‌هایی منتشر کرده که از مهاجرین مسلمان به‌عنوان دشمن همجنسگرایان نام برده است.

این تصویرسازی‌ها از مهاجرین (به‌ویژه مسلمانان عرب، آسیایی جنوبی، ترک و آفریقایی) به‌عنوان «متعصبان همجنسگراستیز»، منفعت‌طلبانه، وجود همجنسگرایان مسلمان و همجنسگرادوستان در جوامع مسلمان را نادیده می‌گیرد. این تصویرسازی‌ها هم‌چنین نقشِ مسیحیان بنیادگرا، کلیسای کاتولیک رمی و یهودیان ارتدوکس در تداوم ترس و نفرت از همجنسگرایان را از نگاه‌ها پنهان می‌سازد و اکنون این پیام بدبینانه‌ بیگانه‌ستیزی اروپایی، همه‌جا و در ستیز بین اسرائیل و فلسطین نیز ریشه دوانده است.

در سال ۲۰۰۵، دولت اسرائیل با همیاری مدیران بازاریابی آمریکایی کمپینِ بازاریابی‌ای را به راه انداخته است به نام «مارک اسرائیل» که جامعه‌ هدف این کمپین مردان ۱۸ تا ۳۴ ساله است. این کمپین، همانگونه که در «جوییش دیلی فوروارد» گزارش شده است، می‌خواهد اسرائیل را «مناسب و مدرن» جلوه دهد. دولت اسرائیل بعدها همین برنامه‌ بازاریابی را گسترش داد و جامعه‌ همجنسگرای اسرائیل را تحت کنترل خویش قرار داد تا تصویرِ جهانیِ اسرائیل را بهبود دهد.

سارا شولمن (Sarah Schulman) استاد علوم انسانیِ کالجِ استتین آیلند، دانشگاه نیویورک است. او که به صورت آشکارا همجنسگرایی خود را اعلام کرده، از مشاورین انجمن «صدای یهودیان طرفدار صلح» است.

یک سال بعد، پایگاه خبری اسرائیل (Ynet) گزارش داد که اداره‌ گردشگری شهر تل‌آویو کمپینی ۹۰ میلیون دلاری را به راه انداخته تا این شهر را به‌عنوان «تفریحگاه بین‌المللی همجنسگرایان» جا بزند. این کمپین از سوی اداره‌ گردشگری و کنسول‌های اسرائیلی پشتیبانی شد، و تصاویری از زوج‌های همجنسگرای جوان [در اسرائیل]‌ و فیلم‌هایی اسرائیل-دوست به جشنواره‌های فیلم همجنسگرایان در ایالات متحده فرستاده شد. (دولت [در این زمینه] تنها نیست؛ یک تهیه‌کننده‌ پورنوگرافی اسرائیلی نیز فیلمی تهیه کرد با نام «مردان در اسرائیل» و فیلم در جایی بازی شد که پیشتر روستایی فلسطینی بوده است).

این برنامه در بالاترین سطح دولتی طراحی می‌شود. در ماه مه، بنیامین نتانیاهو به کنگره گفت که خاورمیانه «منطقه‌ای است که زنان‌اش سنگسار می‌شوند، همجنسگرایان‌اش اعدام می‌شوند و مسیحیان‌اش تحت تعقیب قرار می‌گیرند».

جنبشِ جهانی و روبه‌رشد همجنسگرایان علیه اشغالگری اسرائیل، این تکنیک را «صورتی‌نمایی» نامیده است: راهبردی اندیشیده‌شده که در آن از تصویر مدرن‌بودن و آزادی همجنسگرایان در اسرائیل بهره می‌برد تا تجاوزهای مستمری را که دولت اسرائیل به حقوق بشر فلسطینی‌ها می‌کند، مخفی نگهدارند.

آیل گروس، استاد حقوق دانشگاه تل‌آویو می‌گوید: «حقوق همجنسگرایان بدل به ابزاری برای روابط عمومی شده است»؛ گرچه «سیاستمداران محافظه‌کار و مذهبی به‌شدت همجنسگراستیز (homophobic) باقی مانده‌اند».

صورتی‌نمایی نه‌تنها دست‌آوردهای سخت‌کوشانه‌ اجتماع همجنسگرایان اسرائیلی را تحت کنترل خویش درمی‌آورد، بلکه وجود سازمان‌های مدافع حقوق همجنسگرایان فلسطینی را نادیده می‌گیرد.

صورتی‌نمایی نه‌تنها دست‌آوردهای سخت‌کوشانه‌ اجتماع همجنسگرایان اسرائیلی را تحت کنترل خویش درمی‌آورد، بلکه وجود سازمان‌های مدافع حقوق همجنسگرایان فلسطینی را نادیده می‌گیرد.

همجنسگرایی از دهه‌ ۱۹۵۰ در کرانه‌ باختری جرم‌زدایی شده است. یعنی قوانین ضدهمجنسگرایانه‌ای که تحت تاثیر استعمارگری انگلستان وضع شد، در این دهه برداشته شد و فلسطینی‌ها هم از این امر [جرم‌زدایی از همجنسگرایی] پیروی کردند. از همه مهم‌تر، جنبش همجنسگرایان فلسطینی است که در سه سازمان عمده سر بلند کردند: اصوات، القوس، و دگرباشان فلسطینی علیه بایکوت و محرومیت و تحریم. این سازمان‌ها به‌روشنی می‌گویند که ستم بر فلسطینی‌ها از مرزهای امورجنسی نیز فراتر می‌رود؛ همان‌طور که حنین میکی، مدیر سازمان القوس گفته است: «وقتی از ایست‌های بازرسی می‌گذرید فرقی نمی‌کند که گرایش جنسی آن سرباز چیست.»

آن‌چه همجنسگرایان و دوجنسگرایان و تراجنسیتی‌ها و متحدشان را به صورتی‌نمایی بدگمان می‌کند، [۸] همانا میراث عاطفی همجنسگراستیزی است. بیشتر همجنسگرایان ستم را به دردناک‌ترین وجه‌اش تجربه کرده‌اند؛ در خانواده، در فرهنگ مردمی و بازنمایی تحریف‌شده، در نابرابری قانونی و نظام‌مندی که تازه‌تازه دارد رنگ می‌بازد. موفقیت همجنسگرایان در به‌دست‌آوردن حقوق مدنی باعث شده است برخی از مردم خیرخواه به‌اشتباه فکر کنند که اگر کشوری چنین برخوردی با همجنسگرایی داشته باشد حتماً کشوری پیشرفته است.

سربازان همجنسگرا و آزادی نسبی در شهر تل‌آویو سنجه‌ ناکاملی برای [وضعیت] حقوق بشر در اسرائیل است؛ درست مانند آمریکا که گسترش حقوق همجنسگرایان در برخی ایالت‌ها، نقض حقوق بشر در برخی ایالت‌های دیگر (مانند زندانی‌کردن گروهی) را جبران نمی‌کند. تحققِ دیریاب برخی از حقوق همجنسگرایان نباید چشم ما را روی مبارزه علیه نژادپرستی در اروپا و ایالات متحده یا روی مقاومت فلسطینی‌ها برای سرزمین خانگی‌شان ببندد.

منبع:

اسرائیل و صورتی‌نمایی

پانوشت‌ها:

۱. سارا شولمن (Sarah Schulman) استاد علوم انسانیِ کالجِ استیتن آیلند، دانشگاه نیویورک است.

۲. ویلیام باتلر ییتس شاعر و نمایش‌نامه‌نویس ایرلندی (۱۸۶۵ - ۱۹۳۹)، برنده‌ی جایزه‌ی نوبل ادبی در سال ۱۹۲۳.

۳. Geert Wilders سیاست‌مدار هلندی و رهبر حزب آزادی هلند است. وی از هواداران سختگیری برای پذیرش مهاجران (به‌ویژه مسلمان) است.

۴. Pim Fortuyn سیاست‌مدار و جامعه‌شناس هلندی، که آشکارا همجنسگرا بود. سیاست‌های تندروانه‌ی ضد-مسلمانی و مخالفت‌های وی با مهاجرت مسلمانان به هلند، معروف بود. حزب وی، «آزادی» سومین حزبِ بزرگِ سیاسی هلند است. وی ده روز پیش از برگزاری انتخابات ملی به‌دست «ولکرت وان در گراف» (فعال حقوق حیوانات و محیط زیست) ترور شد. گراف مدعی است فورتاین مسلمانان («ضعیف‌ترین گروه جامعه») را به‌‌عنوان گوشتِ قربانی استثمار می‌کرد تا قدرتِ سیاسی کسب کند. گراف با ترور وی می‌خواسته از این کار جلوگیری کند.

۵. Anders Behring Breivik وی عامل حملات بمب‌گذاری سال ۲۰۱۱ در نروژ است که منجر به کشته‌شدن ۷ نفر شد. وی سپس به محل برگزاری اردوی هواداران حزب کارگر آن کشور رفت و با تیراندازی جان ۶۹ نفر (که اکثرا نوجوان بودند) را گرفت. او باورهای ضدچندفرهنگی و ضدمسلمانی دارد.

۶. Bruce Bawer

۷. English Defense League

۸ . گرایشی که در بین برخی همجنسگرایان سفیدپوست هست تا هویت نژادی و دینی خود را بر‌تر بنشانند، پدیده‌ای است که متفکر حوزه ملی‌گرایی و گرایش جنسی، جاسبر پوار Jasbir Puar، آن را «homonationalism» (همجنسگرایی ملی‌گرا) می‌نامد. در این نوع باور سفید پوستان همجنسگرا همراه با جریان قدرت ملی‌گرای دگرجنسگرامحور می‌شوند و به این ترتبیب با اعمال تبعیض‌های‌ نژاد پرستانه یا در سالهای اخیر، ضد مسلمان و اسلام ستیز، همجنسگرایان از‌ نژاد‌ها و باور‌های دیگر را به حاشیه می‌کشانند.

ران پروسور: ایران می‌خواهد لبنان را پایگاه تروریستی کند

society — Tue, 16 Oct 2012 14:58:43 +0000

ران پروسور، نماینده اسرائیل در سازمان ملل متحد گفت که ایران با تامین بودجه و جنگ‌افزارهای پیشرفته برای گروه شبه‌نظامی حزب‌الله لبنان و همچنین آموزش اعضای این گروه، در تلاش است که لبنان را به "پایگاهی تروریستی" تبدیل کند.

به گزارش هاآرتص، پروسور روز گذشته، دوشنبه ۱۵ اکتبر (۲۴ مهر) در نشست شورای امنیت سازمان ملل متحد حول اوضاع خاورمیانه اظهار داشت: "ایران بودجه، آموزش و سلاح‌های پیشرفته را برای حزب‌الله تامین می‌کند تا کنترل لبنان را به دست بگیرد و آن را به پایگاهی برای انجام عملیات تروریستی تبدیل کند."

او همچنین گفت: "کسی برای اثبات اینکه حزب‌الله نماینده مستقیم حکومت ایران در لبنان است نیازی به مدرک بیشتر ندارد."

گروه حزب‌الله مسئولیت اعزام یک هواپیمای بدون سرنشین به اسرائیل را که در اوایل ماه جاری ۲۵ مایل در آسمان این کشور پیش رفته و سپس نیروهای اسرائیلی آن را سرنگون کرده بودند، بر عهده گرفته است. حزب‌الله می‌گوید که قطعات این هواپیما در ایران ساخته شده و در لبنان مونتاژ شده است.

گروه حزب‌الله مسئولیت اعزام یک هواپیمای بدون سرنشین به اسرائیل را که در اوایل ماه جاری ۲۵ مایل در آسمان این کشور پیش رفته و سپس نیروهای اسرائیلی آن را سرنگون کرده بودند، بر عهده گرفته است. حزب‌الله می‌گوید که قطعات این هواپیما در ایران ساخته شده و در لبنان مونتاژ شده است.

پروسور در نشست شورای امنیت اظهار داشت: "تحریکات مستمری که از سوی حزب‌الله صورت می‌گیرد می‌تواند پیامدهای زیانباری برای منطقه داشته باشد."

سوزان رایس، نماینده آمریکا در سازمان ملل متحد نیز از جمله افرادی بود که در سخنرانی خود در این نشست با تاکید بر دخالت حزب‌الله لبنان در سرکوب وحشیانه نیروهای مخالف در سوریه، از این گروه شبه‌نظامی نام برد.

رایس گفت: "حمایت فعالانه و روزافزونِ حزب‌الله از جنگی که بشار اسد به راه انداخته است نشان می‌دهد که اظهارات سیدحسن نصرالله درباره منافع ملی لبنان چیزی جز یک نیرنگ خونبار نبوده است."

او افزود: "رهبران این گروه شاید سعی داشته باشند که موضوع را با استناد به الفاظ فریبنده‌ درباره آنچه مقاومت می‌نامند، تغییر دهند، اما واقعیت کاملاً مشهود است: نیروهای نصرالله هم‌اکنون به بخشی از ماشین کشتار اسد تبدیل شده‌اند و رهبران حزب‌الله با همراهی ایران همچنان توطئه‌های جدیدی را برای حفظ یک دیکتاتور جنایتکار و ناامید طرح می‌کنند. ما جامعه بین‌المللی را به مقابله با فعالیت‌های تروریستی حزب‌الله و افشاگری هرچه بیشتر درباره دخالت‌ شدید حزب‌الله در جنگ بشار اسد ترغیب می‌کنیم."

تخست وزیر بریتانیا: حمله نظامی به ایران گزینه مناسبی نیست

society — Tue, 16 Oct 2012 11:32:54 +0000

دیوید کامرون، نخست وزیر بریتانیا، از اسرائیل خواسته است تا از حمله به ایران خودداری کند و به این ترتیب اجازه دهد تا تحریم‌ها تأثیر خود را بر حکومت ایران بگذارد.

دیوید کامرون این سخنان را روز گذشته ۲۴ مهر (۱۵ اکتبر)، همزمان با تصویب تحریم‌های تازه اتحادیه اروپا علیه بخش مالی و تجاری ایران به دلیل فعالیت‌های هسته‌ای مطرح کرده است.

وی با تاکید بر اینکه حمله نظامی علیه تاسیسات هسته‌ای ایران به حمایت غیر مستقیم مردم این کشور از حکومت اسلامی منتهی می‌شود گفت: "اگر نخست وزیر اسرائیل دستور حمله‌ نظامی به ایران را صادر کند، با این کار خود حکومت ایران را مستحکم‌تر خواهد کرد."

دیوید کامرون با تاکید بر اینکه ایران هسته‌ای، تهدیدی جدیدی برای جهان محسوب می‌شود، ادعای آن این کشور را مبنی بر صلح آمیز بودن برنامه‌های هسته‌ای خود، غیر قابل باور دانست و گفت: "حکومت ایران در حال حاضر با فشارهای زیادی مواجه است و قدرت دولت سوریه که تنها متحد واقعی ایران است با بحران جدی روبه‌رو است. در چنین موقعیتی، حمله نظامی خارجی این شانس را به ایران می‌دهد تا مردم کشور را علیه دشمن خارجی با خود متحد کند."

به عقیده وی تحریم‌های موجود علیه ایران که به تازگی سیستم بانکی، بخش تجاری و واردات گاز ایران را نیز هدف قرار داده است، به برنامه‌های هسته‌ای ایران لطمه زده و باعث کاهش ۴۵ درصدی صادرات نفت این کشور شده است.

نخست وزیر بریتانیا، با اشاره به فشار تحریم‌ها و اینکه الآن زمان مناسبی برای حمله نظامی به ایران نیست، خطاب به ایران گفت که اگر غنی‌سازی اورانیوم را متوقف نکند، گزینه حمله نظامی نیز مورد توجه قرار خواهد گرفت.

دیوید کامرون با تاکید بر اینکه ایران هسته‌ای، تهدیدی جدیدی برای جهان محسوب می‌شود، ادعای آن این کشور را مبنی بر صلح آمیز بودن برنامه‌های هسته‌ای خود، غیر قابل باور دانست و گفت: "حکومت ایران در حال حاضر با فشارهای زیادی مواجه است و قدرت دولت سوریه که تنها متحد واقعی ایران است با بحران جدی روبه‌رو است. در چنین موقعیتی، حمله نظامی خارجی این شانس را به ایران می‌دهد تا مردم کشور را علیه دشمن خارجی با خود متحد کند."

ترک‌ها و کردها

politics — Sat, 22 Sep 2012 22:31:06 +0000

اکبر گنجی

اکبر گنجی − درگیری ترک‌های ترکیه و کردهای آن کشور پیشینه‌ای بلند دارد. اما از سال ۱۹۸۴ جنگ "پ ک ک" (PKK) با دولت ترکیه وارد مرحله‌ی تازه‌ای شد و گفته می‌شود که آن درگیری‌ها تاکنون ۴۰ تا ۵۰ هزار کشته برجای نهاده است.

بدون تردید بسیاری از گروه‌های کرد آرزو دارند که کشور مستقل کردستان را تأسیس کنند. در راه این آرزو خون‌های بسیاری تاکنون ریخته شده است. مفقود بودن شرایط به معنای نفی آرزو و هدف نیست، آن هدف در انتظار فرصت است تا خود را محقق سازد.

کردها و نزاع‌های منطقه‌ای

چهار کشور ایران، ترکیه، سوریه و عراق در رقابت‌های منطقه‌ای و نزاع با همدیگر، از گروه‌های کُردِ طرف مقابل در نبرد آنها علیه دولتشان حمایت مالی و تسلیحاتی به عمل آورده‌اند. محمد رضا شاه پهلوی از گروه‌های کرد عراقی حمایت می‌کرد. جمهوری اسلامی از گروه‌های کرد عراقی علیه صدام حسین حمایت می‌کرد و صدام حسین از گروه‌های کرد ایرانی علیه جمهوری اسلامی حمایت می‌کرد. حافظ اسد و بشار اسد از "پ ک ک" علیه ترکیه حمایت می‌کردند. نزاع‌های منطقه‌ای برای کردها "فرصت ساز" است تا هدف خود را دنبال کنند.

نزاع کشورهای غربی به رهبری دولت آمریکا با رژیم صدام حسین این فرصت را برای کردها فراهم آورد تا دولت‌های غربی کردستان عراق را "منطقه‌ی پرواز ممنوع" اعلام کنند و نه تنها از این طریق که به روش‌های گوناگون کردها را علیه صدام حسین بشورانند. این وضعیت فرصتی برای کردهای عراقی پدید آورد که خودمختاری کسب کنند. صدام حسین که از طریق تهاجم نظامی سرنگون شد، قدرت کردهای عراقی باز هم افزایش یافت.

کردستان عراق به شکل فعلی هم برای کردها الگویی دنبال کردنی است. به همین دلیل برخی از گروه‌های کرد ایرانی از دولت‌های غربی تقاضا کرده‌اند تا کردستان ایران را "منطقه‌ی پرواز ممنوع" اعلام کنند. (منبع)

"پ ک ک"

جنگ داخلی سوریه که با کمک دولت‌های غربی و دولت‌های منطقه- خصوصاً ترکیه و عربستان سعودی و قطر- آغاز شد، رژیم بشار اسد شهرهای کردستان سوریه را به کردها سپرد تا بر ترکیه فشار وارد آورد. این سیاستی کارا بوده است.

وقتی ترکیه و سوریه دارای روابط بسیار نزیک بودند، رژیم سوریه فعالیت „پ ک ک“ را تعطیل کرد. اینک که ترکیه به دنبال سرنگونی رژیم سوریه است، „پ ک ک“ دوباره امکان فعالیت یافته است. جنگ داخلی سوریه فرصت بسیار مناصبی برای „پ ک ک“ فراهم کرده است. آنها که اقلیم کردستان عراق را در پشت سر داشتند، واگذاری بسیاری از شهرهای کردستان سوریه به کردها را در پیش چشم دارند. یعنی منطقه‌ای که بیشترین همفکری را با آنها داشته و دارد.

مردم منطقه دارای هیچ ویژگی ای نیستند که آنان را از برپایی نظام‌های دموکراتیک محروم سازد. اگر بازیگران سیاسی به دنبال برساختن نظام دموکراتیک ملتزم به آزادی و حقوق بشر باشند- که نظامی سکولار است- می‌توانند مسائل منطقه و تک تک افراد را حل و فصل کنند. چرا که دموکراسی فاقد تبعیض‌های جنسیتی، قومیتی، دینی و زبانی است. اما اگر به جای دموکراسی خواهی به دنبال نزاع‌های قومی، زبانی، دینی بروند- که اینک در منطقه در حال زبانه کشیدن است- بی ثباتی و جنگ و خون ریزی به ارمغان خواهند آورد.

هر چه درگیری ترکیه و سوریه افزایش یابد، به سود اینان است. „پ ک ک“ اگر اینک نتواند به استقلال دست یابد، حداقل می‌تواند الگوی عراق و سوریه را دنبال کند. به همین دلیل طی ماه‌های اخیر „پ ک ک“ به شدت بر فعالیت خود علیه نظامیان ترکیه افزوده است. جنگی که صدها کشته و زخمی از طرفین برجای نهاده است.

در ۲۷/۶/۹۱، رجب طیب اردوغان- نخست وزیر ترکیه- اعلام کرد که فقط طی یک ماه گذشته نیروهای امنیتی کشورش حدود ۵۰۰ پیکارجوی حزب کارگران کردستان ترکیه („پ ک ک“) را کشته اند. (رجوع شود به این لینک و این لینک) متقابلاً نیروهای „پ ک ک“ طی ماه‌های گذشته ده‌ها تن از نظامیان ترکیه را کشته‌اند. در ۲۶/۶/۹۱ با انفجار یک بمب کنار جاده‌ای، ۸ نیروی پلیس را کشته و ۹ تن دیگر را زخمی کردند. در ۲۸/۶/۹۱ با حمله‌ی راکتی به یک ستون نظامی ترکیه، ۷ تن را کشته و ۵۶ تن دیگر را زخمی کردند. (منبع)

به غیر از ترکیه، دولت آمریکا و اتحادیه‌ی اروپا „پ ک ک“ را در لیست سازمان‌های تروریستی قرار داده‌اند. به همین دلیل اردوغان قادر است اعلام کند که طی یک ماه فقط ۵۰۰ تن از نیروهای آن سازمان را کشته است. اگر رئیس جمهور ایران یا سوریه یا عراق اعلام کرده بود که طی ماه گذشته ۵۰۰ کرد مسلح را کشته است، جنجالی جهانی برپا می‌شد، اما اگر ماه آینده هم اردوغان اعلام کند ظرف ماه گذشته ۱۰۰۰ کرد را کشته است، صدای اعتراض دولت‌های غربی برنخواهد خواست. حتی در رسانه‌های غربی هم شاهد اعتراضی نبوده ایم.

سیاست یک بام و دو هوا

مسئله کجاست؟ ترکیه عضو پیمان ناتو و متحد دولت‌های غربی به رهبری دولت آمریکا است. رفتارهای واحد وقتی از سوی متحدین و غیرمتحدین صورت می‌گیرد، دو حکم مختلف پیدا می‌کند. به تعبیر دیگر، سیاست، سیاست یک بام و دو هوایی است.

اگر کشتن گروه‌های کردی که مسلحانه مبارزه می‌کنند بد است، هر یک از چهار دولت که آنها را بکشد بد است. اما اگر مبارزه‌ی مسلحانه تروریسم است، و کشتن تروریست‌ها مجاز است، هر چهار دولت مجاز به این عمل‌اند. باید به ملاک‌های عدالت و حقوق بشر توجه کرد، نه سیاست و منافع دولت ها.

ترکیه اینک دارای ۹۰ روزنامه نگار زندانی است، یعنی چند برابر ایران. همین هفته محاکمه‌ی ۳۶ روزنامه نگار متهم به حمایت از حزب کارگران کردستان در ترکیه آغاز شد. (منبع) این مسئله هم سر و صدای چندانی به راه نینداخت، چون ترکیه عضو ناتو و متحد غرب است. یک دادگاه در ۴/۳/۹۱ لیلا زانا، نماینده‌ی کرد مجلس ترکیه را به اتهام تبلیغ برای پ ک ک به ۱۰ سال زندان محکوم کرد. (منبع)

وضعیت منطقه

مسئله صرفاً مسئله‌ی سیاست یک بام و دو هوایی نیست. این سیاست پیامدهای مخربی در منطقه داشته و اجازه نمی‌دهد تا مسائل منطقه حل و فصل شوند. صدها هزار خون در این منطقه تاکنون ریخته شده است. مسئله‌ی اسرائیل و فلسطین مادر مسائل منطقه است و تا وقتی این مسئله به صورتی عادلانه حل نشود، شاهد نزاع خواهیم بود. در این مورد هم دولت آمریکا با توجه به حمایت بی قید و شرط از دولت اسرائیل امکانی برای حل مسئله فراهم نمی‌آورد. نفوذ دولت اسرائیل در آمریکا آن قدر زیاد است که اینک دو کاندیدای ریاست جمهوری در حال رقابت بر سر این هستند که کدامیک حامی بیشتر اسرائیل است و کدامیک کمتر به خواست‌های اسرائیل تن داده است.

مسائل منطقه چون کلافی به یکدیگر متصل است. همه‌ی دولت ها- از جمله دولت اسرائیل- در مسئله‌ی کردها نقش آفرین هستند. به طور طبیعی هر دولتی به دنبال منافع ملی خویش است. دولت اسرائیل هم منافع و اهداف خود را دنبال می‌کند. دولت ترکیه به هیچ وجه زیربار تشکیل دولت مستقل کردستان نمی‌رود. سه دولت دیگر هم همین نظر را دارند. اما این دولت‌ها نه دارای توان یکسانی هستند، نه دارای متحدین واحدی در سطح جهانی و منطقه ای. اگر رژیم بشار اسد سرنگون شود، و سوریه تجزیه نشود، سلفی‌ها دست بالا را در رژیم بعدی خواهند داشت. سلفی‌ها هم زیربار تشکیل دولت مستقل کردستان نخواهند رفت. اگر به تاریخ نگریسته شود، این گزاره‌ی توصیفی/ تبیینی سر خواهد کشید: "تجزیه در این منطقه به شدت خونین و دردناک خواهد بود". میلیون‌ها تن کشته و زخمی و آواره خواهند شد، منطقه هم برای زمانی طولانی بی ثبات می‌گردد. امنیت و ثبات که نباشد، از توسعه و دموکراسی هم خبری نخواهد بود.

اگر همه‌ی نیروها به دنبال نظام دموکراتیک ملتزم به آزادی و حقوق بشر بودند، منطقه وضعیت دیگری می‌یافت. اما فقط نیروهای مخالف رژیم‌های استبدادی بازیگر صحنه نیستند، دولت‌های جهانی و منطقه‌ای نیز نقش آفرینان مهمی هستند. دولت اسرائیل با این مدعا که تنها دولت دموکراتیک منطقه است، از دموکراتیزه شدن کشورهای منطقه ناراضی است.

چاره اصلی: دموکراتیک شدن منطقه

بی ثباتی منطقه و نزاع‌های داخلی تک تک کشورها از یک سو، و میان کشورها با یکدیگر از دیگر سو، به سود منافع اسرائیل است.این وضعیت حداقل دو پیامد مثبت برای دولت اسرائیل دارد. اولاً: مسئله‌ی فلسطین کاملاً به حاشیه رانده می‌شود. کما این که اینک هیچ سخنی از طرح چهار جانبه‌ی آمریکا، اروپا، روسیه و سازمان ملل- مبنی بر تشکیل دولت مستقل فلسطین در کنار دولت اسرائیل- نیست. ثانیاً: تصویری عقب مانده از مردم منطقه به دست می‌دهد که قابلیت و صلاحیت دموکراسی را فاقدند.

ناتانیاهو در ۲۶/۶/۹۱ در مصاحبه‌ی با شبکه تلویزیونی NBC آمریکا با اشاره به تظاهرات اعتراضی کشورهای مختلف علیه آمریکا در اعتراض به فیلم "بی گناهی مسلمانها" گفت: "این همان تعصبی است که امروز شما آن را به صورت هجوم به سفارت‌خانه‌های خود می‌بینید. آیا می‌خواهید این متعصب‌ها سلاح اتمی در اختیار داشته باشند؟ "(منبع) این تصویر مطلوب زمامداران اسرائیل از مردم منطقه است. این تصویر باید حفظ شود تا این دولت آن را به دولت‌های غربی بفروشند.

دولت اسرائیل از مسئله‌ی کردستان هم به همین نحو استفاده کرده و می‌کند. این مدعا که اسرائیل خواهان تأسیس کشور کردستان- مرکب از کردستان ایران، عراق، سوریه و ترکیه- است، همیشه ذهن زمامداران این چهار کشور را به خود مشغول کرده است. شاید نتوان به دولت اسرائیل ایراد گرفت که چرا از این مسئله به سود منافع ملی خود استفاده می‌کند، مهم عملکرد ۴ دولت یاد شده، اپوزیسیون این دولت‌ها و کردهاست که چه رفتاری از خود بروز می‌دهند.

برخلاف سیمایی که زمامداران اسرائیل به تصویر می‌کشند، مردم منطقه دارای هیچ ویژگی ای نیستند که آنان را از برپایی نظام‌های دموکراتیک محروم سازد. اگر بازیگران سیاسی به دنبال برساختن نظام دموکراتیک ملتزم به آزادی و حقوق بشر باشند- که نظامی سکولار است- می‌توانند مسائل منطقه و تک تک افراد را حل و فصل کنند. چرا که دموکراسی فاقد تبعیض‌های جنسیتی، قومیتی، دینی و زبانی است. اما اگر به جای دموکراسی خواهی به دنبال نزاع‌های قومی، زبانی، دینی بروند- که اینک در منطقه در حال زبانه کشیدن است- بی ثباتی و جنگ و خون ریزی به ارمغان خواهند آورد. هیچ جبری بر تاریخ حاکم نیست، تاریخ گشوده است و آدمیان با افکار و گفتار و رفتار خود آن را می‌سازند.