آتش سوزی

سال ۱۳۹۱ و بی‌پناهی زلزله‌زدگان ورزقان

society — Sun, 24 Mar 2013 09:24:45 +0000

فیروزه رمضان‌زاده

فیروزه رمضان‌زاده - سال ۱۳۹۱ را پشت سرگذاشتیم. در این سال، در حالی که انتشار اخبار بازداشت و شکنجه و اعدام، همواره در صدر اخبار حوزه حقوق انسانی قرار داشت، رسانه‌های ایران اخبار تلخ و ناخوشایند متعددی را نیز در حوزه حوادث غیر مترقبه منعکس کردند.

از میان حوادث یادشده، ازجمله در ساعت شش عصر روز ۲۱ اردیبهشت ۱۳۹۱، پس از اجرای برنامه "خاله شادونه" (ملیکا زارعی، مجری برنامه‌های کودکان تلویزیون ایران) در سالن ورزشی شهدای خرم‌دره، سه کودک در ازدحام خروج کودکان از سالن کشته شدند.

چند ماه بعد، جاده راهیان نور هم طی چند حادثه از دانش آموزان، زخمی و قربانی گرفت. در روز یکم آذرماه سال گذشته، بر اثر واژگون شدن اتوبوس در مسیر اردوی راهیان نور در محور شیراز به گچساران، ۱۴ نفر از دانش آموزان سیستانی زخمی شدند. این در حالی بود که کمتر از سه هفته پیش از این حادثه، اتوبوس راهیان نور در کمربندی شاهرود دچار تصادف شد و طی آن دو تن جان باختند و ۱۵ دانش آموز روانه بیمارستان شدند.

تنها چند روز بعد در ۱۵ آذرماه، در حادثه آتش‌سوزی ناشی از آتش گرفتن بخاری نفتی یک مدرسه ابتدایی در روستای شین‌آباد شهرستان پیرانشهر، نیز ٣۷ دانش‌آموز دختر دچار درجات مختلف سوختگی از ١٠ تا ۶٠ درصد شدند.

مدتی پس از وقوع آتش‌سوزی در این مدرسه، سیران یگانه و ساریا رسول‌زاده، دو تن از دانش‌آموزان بر اثر شدت جراحت‌های وارده جان خود را از دست دادند و مابقی کودکان نیز هنوز با اشکال مختلف عوارض این سانحه دست و پنجه نرم می‌کنند. این در حالی است که پس از وقوع حادثه آتش سوزی در روستای شین آباد، یک مدرسه روستایی دیگر نیز در روستای طبسین واقع در خراسان جنوبی در آتش سوخت و با دخالت مردم محلی، دانش‌آموزان از خطر سوختگی شدید رهایی یافتند. همچنین در آذرماه بر اثر تصادف یک دستگاه تریلر با دو دستگاه مینی‌بوس حامل معلمان زن در جاده بروجن – لردگان، سه تن کشته و شمار دیگری زخمی شدند.

اینها تنها حوادثی است که زیر عنوان «دانش‌آموزان»، «معلمان مدرسه»، «کاروان راهیان نور» و «زلزله» و در پیوند با «نبود زیرساخت های مناسب و ایمن» و «توزیع برابر امکانات لازم در کشور» دسته‌بندی می‌شود. وگرنه تنها بر اساس آمارهای سازمان پزشکی قانونی در زمینه مسمومیت با الکل در هفت ماه نخست سال ۱۳۹۱، تعداد ١٠٢ نفر بر اثر مسمومیت با الکل جان خود را از دست داده‌اند که از این تعداد ٩٣ تن مرد و ٩ تن نیز زن بوده‌اند. تنها در اسفندماه، چهار تن بر اثر مصرف مشروبات الکلی دست‌ساز در سنندج جان خود را از دست دادند. بنابراعلام خبرگزاری مهر گفته می‌شود شمار افراد مسموم شده به بیش از ۵۰ تن رسیده است. اخبار رو به افزایش مرگ و میر در جاده های غیر استاندارد به داستانی تکراری در رسانه های فارسی زبان تبدیل شده است.

در میان همه این حوادث، زمین لرزه ۲۱ مردادماه در ورزقان را باید یکی از تلخ‌ترین حوادث سال ۱۳۹۱ دانست؛ زمین لرزه‌ای که حتی در باکو، پایتخت جمهوری آذربایجان نیز احساس شد و کلی ویرانی و کشته برجای گذاشت. در سال گذشته، بار دیگر زلزله ۵. ۵ ریشتری شامگاه چهارشنبه ۱۵ آذر در شهر زهان در ۱۱۰ کیلومتری بیرجند را لرزاند و باعث مرگ هشت تن شد.

از یک هفته مانده به سال جدید، ساخت و ساز در مناطق زلزله‌زده ورزقان متوقف شد. در مناطق زلزله‌زده آذربایجان هنوز تعداد زیادی از زلزله‌زدگان در انتظار ساخت و تحویل واحد‌های مسکونی در چادر زندگی می‌کنند. همچنین کار ساخت و ساز واحد‌های مسکونی به دلیل برف و سرما متوقف شده است.

الله وردی دهقانی، نماینده ورزقان در مجلس شورای اسلامی در این زمینه گفته است که هنوزساخت تعداد زیادی از واحدهای مسکونی در مناطق زلزله‌زده آغاز نشده است یا تکمیل نشده‌اند.

مسئولان ایران آمار دقیقی از شمار کشته‌شدگان زلزله ورزقان ارائه نکرده‌اند. رئیس سازمان مدیریت بحران، شمار قربانیان را ۲۵۳، وزارت بهداشت ۳۰۶و پزشکی قانونی ۱۶۹تن اعلام کرده‌اند. در حالی که بر اساس اعلام سازمان جمعیت هلال احمر، ۱۶ هزار مراسم ترحیم برای درگذشتگان این زمین‌لرزه برگزار شده است.

اکنون هفت ماه از زلزله آذربایجان شرقی گذشته است و زلزله‌زدگان سرمای پاییز و زمستان را هم به جان خریدند و نه تنها وعده‌های مسئولان دولتی در مناطق زلزله‌زده «مطابق برنامه» پیش نرفت، بلکه ساخت وساز در این مناطق نیز متوقف شد. اکنون در ورزقان یکی از مناطق زلزله‌زده شمال غرب ایران، شهری که تاکنون نزدیک به پنج هزار لرزه را به خود دیده است، دیگر ساخت وسازی دیده نمی‌شود. آن‌ها که به خانه‌های ترک خورده و نیمه‌کاره آمدوشد داشتند به خاطر زلزله چهار و هفت ریشتری هفتم بهمن‌ماه در کانکس‌های سرد و فلزی پناه گرفته‌اند.

طویله برای بچه‌های ما مهم‌تر است

بنا بر آنچه خبرگزاری میراث فرهنگی (سی‌اچ‌ان) در ۲۱ اسفندماه نوشته است، از یک هفته مانده به سال جدید، ساخت و ساز در مناطق زلزله‌زده ورزقان متوقف شد. در مناطق زلزله‌زده آذربایجان هنوز تعداد زیادی از زلزله‌زدگان در انتظار ساخت و تحویل واحد‌های مسکونی در چادر زندگی می‌کنند. همچنین کار ساخت و ساز واحد‌های مسکونی به دلیل برف و سرما متوقف شده است.

الله وردی دهقانی، نماینده ورزقان در مجلس شورای اسلامی در این زمینه گفته که هنوزساخت تعداد زیادی از واحدهای مسکونی در مناطق زلزله‌زده آغاز نشده است یا تکمیل نشده‌اند.

یکی از دانشجویان ساکن شهر اردبیل که خود را مریم معرفی می‌کند بار‌ها با دوستانش به این مناطق سرکشی کرده است. وی در این زمینه می‌گوید: «هنگام وقوع زلزله و پس از آن اجناسی نظیر بخاری برقی و هیتر در ورزقان بسیار گران شد. با شروع سرما چادر دیگر پاسخگو نبود، مجبور شدیم کانکس را از بازار سیاه با قیمت دو برابر بخریم. مسئولان دولتی به زلزله‌زدگان قول وام داده‌اند و چهار میلیون سفته گرفته‌اند، ولی هنوز از وام خبری نیست. این درحالی است که مسئولان دولتی در سرشماری تعداد کانکس‌هایی را که با کمک چند فرد خیر خریداری شده‌اند به حساب دولت گذاشته‌اند.»

مریم که ماه گذشته به مناطق زلزله‌زده رفته است می‌افزاید: «بیشتر خانه‌ها فقط تا دیوار بالا رفته بودند. ساخت و ساز‌ها بیشتر در مناطق نزدیک‌تر و مرکزی به خاطر این‌که جلوی دید مردم هستند پیشرفت بیشتری داشتند، اما هستند روستاهای دورافتاده صددرصد ویران شده‌ای که مشکلات بیشتری دارند.»

به گفته این دانشجو، «درهمان ابتدای وقوع زلزله، طویله‌هایی در اختیار دامداران قرار داشت که محل زندگی زنان و کودکان شد چون گرم‌تر از چادر بودند و مردم ترجیح می‌دادند برای محافظت از گرگ‌ها و سگ‌های ولگرد بیابان در این طویله‌ها ساکن شوند. زلزله‌زدگان با استفاده از گونی و وسایل این‌چنینی برای دام‌های خود طویله می‌سازند. وقتی از آن‌ها علت را می‌پرسیم می‌گویند بچه ما مهم‌تر است از گاوی که قادر نیستیم علوفه‌اش را تامین کنیم.»

نگرانی زلزله‌زدگان از بالا رفتن نرخ برق

یکی از اعضای جمعیت‌های دانشجویی که تاکنون در امدادرسانی به مناطق زلزله‌زده آذربایجان شرقی فعالیت داشته است می‌گوید: «نزدیک به ۳۰ درصد از مناطق زلزله‌زده کامل شده است. تعدادی نیز از راه دور آمدند و از پرتو وقوع زلزله صاحبخانه شدند. آنهایی که خانه‌شان واقعاً خراب شده بود پاسوز آن‌ها شدند. برخی از خانواده‌ها در این میان شاید حدود ۳۰ درصد ازخانه‌های خود را قابل سکونت کردند. سازمان‌های مسئول هم سرما را بهانه کرده‌اند و کارها را نیمه‌کاره رها کردند تا بعد از عید، امیدواریم بودجه بعد از عیدشان تامین شود.»

این روز‌ها که اخبار نوسان نرخ ارز، بالا و پایین رفتن قیمت سکه و طلا، افزایش یارانه‌های دولت و دغدغه مردم برای خرید آجیل و لباس نو و همچنین مسائلی چون انتخابات و نوع برخورد رئیس‌جمهور ایران در مراسم خاکسپاری هوگو چاوز- رئیس‌جمهور ونزوئلا- در کانون توجه قرار دارد، کمتر کسی از حال و روز زلزله‌زدگان آذربایجان شرقی در آستانه فرارسیدن سال نو یاد می‌کند.

این فعال دانشجویی می‌افزاید: «البته همه در روستا‌ها و شهر‌ها کانکس گرفتند و تقریباً کسی نیست که در چادر زندگی کند، ولی به گفته خود اهالی منظقه برخی از خانواده‌های زلزله‌زده چادر‌ها را همچنان برپا داشته‌اند و در چادر مانده‌اند تا از کمک‌های مردمی که خیرین به منطقه می‌برند استفاده کنند و خود را نیازمند نشان بدهند.» وی با بیان این‌که «همه خانواده‌ها در کانکس وسایل گرمایشی دارند» توضیح می‌دهد: «فعلاً گفته‌اند هزینه برق رایگان است مگر اینکه اخیراً دولت تصمیم دیگری گرفته باشد.»

محمد یکی از خبرنگارانی که به تازگی از مناطق زلزله‌زده بازدید کرده است با اشاره به منع شدن خبرنگاران از مصاحبه با پژوهشگران موضوع زلزله می‌گوید: «پس از وقوع زلزله اخیر در بهمن‌ماه راه‌های ارتباطی بسته شده بود. تلفن‌ها قطع شد و موبایل‌ها آنتن نمی‌دادند. چند روز پیش هم دوباره بارندگی و برف در ارتفاع‌ها آغاز شده است.»

وی می‌افزاید: «زلزله‌زدگان برای گرمایش دچار مشکل بودند چون مجبور بودند با هیترهای برقی خود را گرم کنند. از این رو مبالغ برق آن‌ها بسیار بالا رفته و امیدوارند تا عید بخشودگی معافیت از پرداخت هزینه‌های برق شامل آن‌ها شود.»

عقیل ستارلو در وبلاگ خود با انتشار تصویری از یک نانوایی که محل زندگی تعدادی از زلزله‌زدگان شده است نوشته است: «تعجب نکنید تصویر بالایی نانوایی روستای جوشین است که در اثر زلزله صاحب نانوایی خانه خود را از دست داده و به دلیل اینکه به وی و بسیاری از اهالی این روستا کانکس داده نشده است نانوایی را تعطیل کرده و از آن به عنوان نشیمن استفاده می‌کنند.»

وی در بخش دیگری از وبلاگ خود نوشته است: «قرار نبوده تا نم باران زد، دستپاچه شویم و زود چتری از جنس پلاستیک روی سر‌ بگیریم که مبادا مثل کلوخ آب شویم .قرار نبوده اینقدر دور شویم و مصنوعی، ناخن‌های مصنوعی، دندان‌های مصنوعی، خنده‌های مصنوعی، آواز‌های مصنوعی، دغدغه‌های مصنوعی... هر چه فکر می‌کنم می‌بینم قرار نبوده ما این چنین با بغل دستی‌هایمان در رقابت‌های تنگانگ باشیم تا اثبات کنیم موجود بهتری هستیم این همه مسابقه و مقام و رتبه و دندان به هم نشان دادن برای چیست؟»

لازم است در این‌جا شعارهای محمود احمدی‌نژاد را پس از وقوع زلزله یادآوری کنیم، شعارهایی که در آستانه نزدیک شدن به یازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری فراموش شده است:

- تا پایان آبان ماه باید همه مردم مناطق زلزله زیر سقف منازل باشند.
- وام دو میلیون تومانی بلاعوض به زوج‌های جوان زلزله زده اهدا شود.
- در بازسازی مناطق زلزله زده استان آذربایجان شرقی رکودی در جهان ثبت شد که به راحتی قابل شکستن نیست و اگر هم روزی شکسته شود در ایران، اتفاق خواهد افتاد.
- لازم است تجارب ارزشمندی که در زمینه احداث و بازسازی مناطق زلزله‌زده این استان به دست آمده در عرصه مدیریتی کشور مستندسازی شود تا برای مدیریت حوادث و بحران‌ها در آینده قابل استفاده باشد.
- مناطق زلزله‌زده به کارگاه وسیع سازندگی تبدیل شده است.

این روز‌ها که اخبار نوسان نرخ ارز، بالا و پایین رفتن قیمت سکه و طلا، افزایش یارانه‌های دولت و دغدغه مردم برای خرید آجیل و لباس نو و همچنین مسائلی چون انتخابات و نوع برخورد رئیس‌جمهور ایران در مراسم خاکسپاری هوگو چاوز- رئیس‌جمهور ونزوئلا- در کانون توجه قرار دارد، کمتر کسی از حال و روز زلزله‌زدگان آذربایجان شرقی در آستانه فرارسیدن سال نو یاد می‌کند.

نیازهای درمانی دانش‌آموزان دبستان شین‌آباد

society — Sun, 03 Mar 2013 11:09:45 +0000

مازیار مهدوی‌فر - سه ماه قبل (۱۵ آذرماه سال ۱۳۹۱ خورشیدی) در حادثه آتش‌سوزی ناشی از آتش گرفتن بخاری نفتی یک مدرسه ابتدایی در روستای شین‌آباد شهرستان پیرانشهر، ٣۷ دانش‌آموز دختر دچار درجات مختلف سوختگی از ١٠ تا ۶٠ درصد شدند.

مدتی پس از وقوع آتش‌سوزی در این مدرسه سیران یگانه و ساریا رسول‌زاده، دو تن از دانش‌آموزان بر اثر شدت جراحت‌های وارده جان خود را از دست دادند و مابقی کودکان نیز هنوز با اشکال مختلف عوارض این سانحه دست و پنجه نرم می‌کنند. این در حالی است که پس از وقوع حادثه آتش سوزی در روستای شین آباد، یک مدرسه روستایی دیگر نیز در روستای طبسین واقع در خراسان جنوبی در آتش سوخت و با دخالت مردم محلی، دانش‌آموزان از خطر سوختگی شدید رهایی یافتند.

پس از وقوع چندین حادثه در سال ۱۳۹۱ و در مدتی کوتاه از جمله مرگ ۲۶ دانش‌آموز دختر بروجنی بر اثر واژگون شدن اتوبوس در مسیر اردوی راهیان نور، شماری از نمایندگان مجلس ایران و هم اعضای انجمن حمايت از حقوق کودکان به طور جداگانه خواهان استیضاح و استعفای وزیر آموزش و پرورش شدند. اعضای انجمن حمايت از حقوق کودکان، روز ۲۵ آذرماه با انتشار يک نامه سرگشاده خطاب به حميدرضا حاجی‌بابايی، از او خواستند به احترام ۲۶ دانش‌آموز حادثه اردوی راهيان نور بروجن، قربانیان حادثه شين‌آباد و خانواده‌هايی که اعتماد خود را به کارآمدی وزارت آموزش و پرورش در تأمين امنيت دانش‌آموزان از دست داده‌اند هر چه زود‌تر استعفا دهد.

طرح استيضاح وزير آموزش و پرورش اما که یک بار دیگر هم در مهرماه ۱۳۸۹ و پس از برگزاری آزمون استخدامی معلمان مطرح شده بود، بار دیگر در کوران حوادث مشابه و پی‌در پی در ایران به سکوت منتهی شد؛ همانطور که حوادثی چون آتش‌سوزی روستای سفیلان در چهار محال بختیاری و در پی آن مرگ ۱۳ دانش‌آموز، آتش‌سوزی روستای درودزن در فارس و سوختگی شدید هشت دانش‌آموز، آتش‌سوزی روستای المنی در لرستان و سوختگی شدید مرتضی داوری معلم کلاس و آتش‌سوزی خوابگاه دبیرستان پسرانه دانش‌آموزی وابسته به دانشگاه دریانوردی چابهار و مرگ دو دانش‌آموز در آتش و سوختگی - بالای ۹۰ درصد - چند نفر دیگر به سکوت منتهی شد. (برای کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه ها، این دو گزارش را بخوانید: «کلاس در نداشت، مدرسه بخاری گازی و سوابق آتش سوزی در مدارس ایران.»)

حال این روزها در آستانه سال جدید خورشیدی، خبری در رسانه‌ها منتشر شده است که اطلاع می‌دهد دختران شین‌آباد را برای اردوی تفریحی به شهر اصفهان برده‌اند. عکس‌ها، دخترها را روی تخت‌های هتل و پشت میزهای غذاخوری در کنار مادران‌شان نشان می‌دهد، در حالیکه آثار این حادثه فجیع بر چهره‌هاشان نمایان است.

●عکس‌های دانش‌آموزان آسیب‌دیده مدرسه شین‌آباد را ببینید:

عکس‌های دانش‌آموزان مدرسه شین‌آباد

گزارش تصویری مهر

گزارش تصویری فارس

گزارش تصویری ایسنا

●برای اطلاعات بیشتر در همین زمینه بخوانید:

امنیت دانش آموزان، مسئله حکومت ایران نیست

ساختار اجتماعی حوادث در ایران

عادت به فاجعه

هیچ سانحه‌ای، ناگهانی نیست

لابد این اردوی تفریحی، ابتکار آقای وزیر آموزش و پرورش است. همان وزیری که تنها چند روز پس از این ماجرا اعلام کرد همه چیز روبه‌راه است و تا چند روز دیگر، این دانش‌آموزان دختر به آغوش باز جامعه باز خواهند گشت. شاید وزیر خبر نداشت دو تن از دخترها یعنی «ساریا» و «سیران»، هیچگاه حرف او را نخواهند شنید و تعدادی دیگر از همکلاسی‌های آن‌ها هم به سوختگی‌های شدید از نوع درجه دو و سه مبتلا شده‌اند و این یعنی اینکه تا آخر عمر مجبورند تحت تأثیر عواقب ناشی از آن زندگی کنند.

می‌گویند دولت حساب بانکی ویژه‌ای برای بچه‌ها باز کرده و قرار است وقتی بزرگ شدند بتوانند از توی حسابشان پول برداشت کنند. در خبرها آمده که بیمه ایران نفری ٥٠ میلیون تومان به خانواده آسیب‌دیده‌ها کمک کرده است. در مراسم باشکوهی این پول‌ها به اولیای دختران اهدا شده است و لابد کلی هم عکس یادگاری و فیلم و مصاحبه از داخل این مراسم بیرون خواهد آمد که به درد حال و آینده مسئولان مربوطه خواهد خورد. شاید چند روز بعد هم والدین این کودکان آسیب‌دیده این پول‌ها را بر‌دارند و با آن بخشی از بار سنگین مشکلات زندگی خود و خانواده را سبک ‌کنند و به قول معروف آن را به زخمی بزنند، اما این وسط آنچه فراموش می‌شود خود این دختران آسیب‌دیده مدرسه ابتدایی روستای شین‌آباد هستند.

بیایید فرض کنیم مسئولان حکومت اسلامی تصمیم گرفته‌اند حداقل در این یک مورد، مسئولانه عمل کنند و وظیفه خود را به درستی انجام دهند. به واقع راه درست و علمی برخورد با این کودکان آسیب‌دیده از حادثه آتش‌سوزی چیست و چه امکاناتی باید در اختیار آن‌ها قرار گیرد؟

مراحل درمان

صدمات ناشی از سوختگی شدید از دردناک‌ترین آسیب‌های شناخته شده به شمار می‌روند و روند درمانی آن‌ها هم بسیار طولانی و دشوار است. این مسئله به خصوص زمانی که قربانی، کودک باشد و محل آسیب‌دیدگی نیز در ناحیه صورت و دست‌ها قرار داشته باشد بسیار پیچیده می‌شود. اقدامات درمانی برای کودک دچار سوختگی در سه مرحله انجام می‌گیرد:

لابد این اردوی تفریحی، ابتکار آقای وزیر آموزش و پرورش است. همان وزیری که تنها چند روز پس از این ماجرا اعلام کرد همه چیز روبه‌راه است و تا چند روز دیگر، این دانش‌آموزان دختر به آغوش باز جامعه باز خواهند گشت. شاید وزیر خبر نداشت دو تن از دخترها یعنی «ساریا» و «سیران»، هیچگاه حرف او را نخواهند شنید و تعدادی دیگر از همکلاسی‌های آن‌ها هم به سوختگی‌های شدید از نوع درجه دو و سه مبتلا شده‌اند و این یعنی اینکه تا آخر عمر مجبورند تحت تأثیر عواقب ناشی از آن زندگی کنند.

مرحله اول، فاز درمان حاد است که به روزهای اولیه پس از وقوع حادثه مربوط شده و هدف اصلی آن مقابله با آسیب‌های اولیه وارده بر بدن کودک و حفظ حیات او و تا حد امکان جلوگیری از بروز عوارض ثانویه و بلندمدت است. متأسفانه دو تن از کودکان شین‌آبادی، موفق به عبور از این مرحله نشدند، اما خوشبختانه باقی کودکان به مرحله بعدی درمان پا گذاشته‌اند.

فاز دوم،‌ انجام پیوند‌های پوست بر اساس نیاز بیمار است. پوست، اولین سد محافظ بدن در مقابل ارگانیسم‌های خارجی و بیماری‌زا است و بدن انسان برای در امان ماندن در مقابل میکروب‌ها نیاز به پوستی سالم دارد. به همین دلیل انجام درست و به موقع پیوندها در مراحل اولیه آسیب، نه صرفاً از بعد زیبایی بلکه برای حفظ سلامت فرد آسیب دیده اهمیت بسیار دارد. پیوندهای پوستی به خصوص زمانی که آسیب در ناحیه سر، گردن و دست باشد اهمیت بیشتری می‌یابند و نیاز به تکرار طی سال‌های متمادی خواهند داشت. متأسفانه تغییر شکل صورت و اندام‌ها از عوارض اصلی سوختگی‌های ناشی از آتش هستند که ممکن است هیچگاه بهبود کامل نداشته باشند و جدا از صدمات جسمی، بیمار را به عواقب روانی بدی دچار کنند.

فاز سوم درمان که به نظر می‌رسد در مورد بچه‌های شین‌آباد تا حدی به فراموشی سپرده شده پیگیری درازمدت درمان، بازیابی و بازتوانی این کودکان است. چگونگی انجام این مرحله طی دو تا سه سال پس از وقوع سوختگی، تا حد زیادی سرنوشت این کودکان را رقم خواهد زد. در این بخش از درمان نیز با دو بحث اساسی روبه‌رو هستیم: «سلامت جسمی قربانی» و «تغذیه مناسب».

سلامت جسمانی درازمدت

بحث اول، سلامت جسمی قربانی است که بسته به نوع آسیب‌های وارده در هر کدام از کودکان نیاز به پیگیری‌های ویژه دارد. سوختگی شدید سبب ایجاد تغییرات متابولیک و التهابی می‌شود که تا سه سال پس از حادثه نیز ادامه خواهند داشت؛ تغییراتی که منجر به افزایش خطر شکستگی‌های استخوانی، بیماری‌های کبدی، اختلالات هورمونی، مشکلات قلبی، مغزی و اختلالات سیستم ایمنی می‌شوند.

می‌گویند دولت حساب بانکی ویژه‌ای برای بچه‌ها باز کرده و قرار است وقتی بزرگ شدند بتوانند از حسابشان پول برداشت کنند. در خبرها آمده که بیمه ایران نفری ٥٠ میلیون تومان به خانواده آسیب‌دیده‌ها کمک کرده است. در مراسم باشکوهی این پول‌ها به اولیای دختران اهدا شده است و لابد کلی هم عکس یادگاری و فیلم و مصاحبه از داخل این مراسم بیرون خواهد آمد که به درد حال و آینده مسئولان مربوطه خواهد خورد.

این مشکلات در صورت عدم کشف و رسیدگی به موقع، حیات کودک را تهدید خواهند کرد. ادامه روند انجام پیوندهای پوستی مورد نیاز نیز در این زمینه اهمیت دارد. همچنین این کودکان نیاز به دریافت خدمات ویژه فیزیوتراپی برای بازیابی توان فیزیکی خود دارند. بهبود عملکرد مفاصل و جلوگیری از ناکارآمدی آن‌ها، بازسازی ماهیچه‌های آسیب‌دیده و حتی کمک به بهبود زخم‌های ناشی از سوختگی، همگی از کاربردهای مفید فیزیوتراپی برای این کودکان است.

نکته مهم بعدی تغذیه مناسب است که نقش کلیدی در روند بهبود این کودکان آسیب دیده ایفا می‌کند. این کودکان به علت تحمل شرایط دشوار پس از سوختگی، بخشی از توان فیزیکی و بافت عضلات خود را از دست داده‌اند و برای ترمیم آن نیاز به رژیم غذایی غنی از پروتئین دارند. مصرف انواع پروتئین یعنی گوشت، شیر و تخم مرغ برای ارتقای سطح ایمنی بدن این کودکان و همچنین برای بازسازی بخش‌های آسیب‌دیده بدن آن‌ها از جمله پوست، ماهیچه‌ها و بافت‌های پیوندی لازم است.

سلامت روانی

مرحله بعدی درمان، پیگیری مسائل روانی این کودکان است که شاید همین امروز هم برای شروع آن دیر شده باشد. کودکان آسیب دیده از سوختگی تا مدت‌ها دچار کابوس‌های شبانه، شب‌ادراری و حملات ترس و اضطراب می‌شوند.

آن‌ها به علت کم بودن سن و قرار داشتن در مرحله رشد ذهنی با خطر تأخیر در رشد شناختی، عاطفی و کاهش توانایی‌های فردی و اجتماعی مواجهند. چنین کودکانی در صورت عدم دریافت حمایت اجتماعی و درمان‌های روانی مناسب، ممکن است پس از گذشت یک سال از واقعه دچار مشکلات رفتاری، گوشه‌گیری، عدم شرکت در فعالیت‌های اجتماعی و در نهایت افسردگی شوند.

شرایط ویژه دختران شین‌آبادی

موقعیت و شرایط زندگی برای بچه‌های روستای شین‌آباد، از این هم دشوارتر است. برای توصیف این شرایط ویژه کافی است نگاهی به چشم‌انداز پیش رو بیاندازیم: تعدادی دختر حدود ١٠ ساله در یکی از روستاهای محروم در شهری محروم به نام پیرانشهر. دخترانی که اغلب آن‌ها با آسیب‌هایی در ناحیه صورت روبه‌رو شده‌اند که سبب می‌شود از لحاظ زیبایی چهره دچار مشکلات اساسی شوند. به این تصویر اضافه کنید خانواده‌هایی را که از سطح امکانات مالی و سواد فرهنگی پایینی هم برخوردارند.

برخلاف نظر برخی از مسئولان ناآگاه حکومت اسلامی، روند درمان کودکان شین‌آباد، تازه در ابتدای راه است. دو سال اول پس از سوختگی سخت‌ترین و شاید حساس‌ترین روزهای زندگی این کودکان خواهد بود. طی ماه‌های آینده این دختران آرام آرام متوجه شرایط ویژه خود خواهند شد و آنگاه است که تحمل شرایط و مبارزه با مشکلات برای کنار آمدن با شرایط موجود و غلبه بر آن، برای آن‌ها و اطرافیانشان دشوار از امروز خواهد شد و آنجاست که اهمیت حمایت‌های روانی و اجتماعی از آن‌ها آشکارتر خواهد شد.

این‌ها همگی فاکتورهایی هستند که احتمال بروز مشکلات روحی را برای این دختران و حتی خانواده‌های آن‌ها صدچندان می‌کند. این دختران در صورت عدم دریافت حمایت‌های روانی حرفه‌ای در سنین بالاتر نیز ممکن است شانس کمتری برای دستیابی به موقعیت‌های مناسب شغلی، تحصیلی و خانوادگی داشته باشند. به همین دلیل حضور یک کادر درمانی حرفه‌ای شامل روانپزشک، روانشناس و مددکار اجتماعی به خصوص در برهه زمانی فعلی می‌تواند برای جلوگیری از آسیب‌های روانی این کودکان و برای ارائه آموزش‌های رفتاری مناسب به خانواده‌های آنان بسیار مفید باشد.

برخلاف نظر برخی از مسئولان ناآگاه حکومت اسلامی، روند درمان کودکان شین‌آباد، تازه در ابتدای راه است. دو سال اول پس از سوختگی سخت‌ترین و شاید حساس‌ترین روزهای زندگی این کودکان خواهد بود. طی ماه‌های آینده این دختران آرام آرام متوجه شرایط ویژه خود خواهند شد و آنگاه است که تحمل شرایط و مبارزه با مشکلات برای کنار آمدن با شرایط موجود و غلبه بر آن، برای آن‌ها و اطرافیانشان دشوار از امروز خواهد شد و آنجاست که اهمیت حمایت‌های روانی و اجتماعی از آن‌ها آشکارتر خواهد شد.

آنچه امروز کودکان آسیب دیده شین‌آباد به آن نیاز دارند صرفا با کمک مالی، اهدای حق بیمه یا دیگر اقدامات عوام‌فریبانه حاصل نمی‌شود. اگر مسئولان مربوطه واقعاً خود را در قبال آسیب‌دیدگان این حادثه مسئول می‌دانند خوب است امکان دسترسی آسان این دختران و خانواده آنان را به متخصصان مختلف از جمله جراحان مختلف ازجمله زیبایی، روانپزشکان، روان‌درمانگرها، و فیزیوتراپ‌ها فراهم کنند و با تأمین امکانات پزشکی و پیراپزشکی مورد نیاز آن‌ها از همین امروز سلامت جسمی و روانی آن‌ها را کنترل کنند تا کم‌ترین آسیب ممکن به آینده این کودکان وارد شود.

هیچ سانحه‌ای، ناگهانی نیست

society — Tue, 18 Dec 2012 17:51:36 +0000

احمد علوی - اگر ایران را جامعه‌ای سانحه‌زده بنامیم، توصیفی مبالغه‌آمیز نخواهد بود. سوانح به یک معنا به حادثه‌های تکرارپذیر در زندگی روزمره ایرانیان تبدیل شده است.

شاخص‌هایی همچون شاخص تصادف‌های جاده‌ای در ایران- که یکی از بالا‌ترین شاخص‌ها در سطح بین‌المللی است و تازه‌ترین نمونه آن واژگونی اتوبوس حامل دانش‌آموزان بروجنی و تصادف مرگبار مینی‌بوس حامل معلمان زن است- دلیل این ادعا به شمار می‌رود.

شمار قابل توجه حوادث حین کار که خبرهای مربوط به آن متاسفانه توجه زیاد رسانه‌ها را جلب نمی‌کند دلیل دیگری برای این ادعاست. در تائید این مطلب می‌توان به گزارش تازه ایلنا استناد کرد که بر پایه آن مرگ و میر ناشی از حوادث کار در هفت ماه سال جاری نسبت به مدت مشابه سال قبل ۲۴ درصد افزایش یافته و از ۸۸۸ نفر در هفت ماه نخست سال گذشته به یکهزار و ۱۰۱ نفر در سال جاری رسیده است.

بر اساس همین گزارش به طور متوسط در هر سال ۹۶۳ نفر و روزانه ۷، ۲ نفر بر اثر حوادث کار جان خود را در ایران از دست می‌دهند. روشن است که این آمار تنها شامل حوادث منجر به مرگ است و الا سایر حوادث که به آسیب جسمی نیروی کار می‌انجامد قطعا بسیار بیشتر از این اینهاست.

مواردی چون از بین رفتن مستمر و مکرر انگشتان کودکان روستای «گاودانه علیرضا» در استان کهکیلویه و بویراحمد که مجبورند برای رفتن به مدرسه و عبور از فراز رودخانه، از نقاله استفاده کنند، نمونه دیگری از این سانحه‌زدگی است. یا همین که در خبر‌ها آمده است ساعت چهار بامداد روز سه‌شنبه ۲۸ آذرماه در پی انفجاری در یک معدن ذغال‌سنگ متعلق به شرکت آرمین‌نوین یا یال شمالی ایران در منطقه پروده طبس، هشت معدنچی کشته شدند. بر این باید افزود سانحه آتش‌سوزی مدرسه ابتدایی دخترانه در شین‌آباد پیرانشهر را؛ اما آیا این سانحه‌زدگی از سر تصاف و ناگهانی است؟ این سانحه‌زدگی را چگونه می‌توان به کنکاش و تحلیل گذاشت؟ برای اینکه دامنه جست‌وجوی ما محدود و معین باشد، به همین سانحه آتش‌سوزی در مدرسه ابتدایی دخترانه در شین‌آباد پیرانشهر اکتفا می‌کنیم و آن را از منظر مدیریت ریسک بررسی می‌کنیم.

مرور اخبار

لازم است نخست برخی اخبار مربوط به مدرسه ابتدایی دخترانه در شین‌آباد پیرانشهر را مرور کنیم. تنها در مروری شتابزده در می‌یابیم، اخبار مربوط به این سانحه نماد فقدان اساسی‌ترین پایه‌های مدیریت ریسک و عوام‌فریبی در اظهار نظرهای مسئولان است.

در نبود جامعه مدنی گسترده و پیشرفته بخصوص در عرصه احقاق حق کودکان چه تضمینی وجود دارد که مدیران و مسئولان سیاسی منطقه دارای کارآمدی لازم باشند. کودکان و بخصوص کودکان روستایی، آنهم در نقطه‌ای دورافتاده و مورد تبعیض دارای چه منزلتی در جامعه به شدت طبقاتی ایران است که مدیران خود را موظف بدانند که حقوق آن‌ها را ادا کنند؟ همچنین چه عواملی تضمین می‌کند که مدیران سیاسی و اجرایی منطقه منابع را در چارچوب مناسب استفاده کرده باشند؟ در نبود جامعه مدنی، احزاب و رسانه‌های مستقل البته طبیعی است که مسئولان بدون احساس خطری آنگونه که می‌خواهند و نه آنگونه که شهروندان می‌خواهند منابع را به‌کار بگیرند.

نخست آنکه بالاخره معلوم نیست زنجیره مسئولان و مسئولیت نهایی این حادثه با کدام نهاد و مدیر است. یا معلوم نیست چرا اعتبارات عمرانی که باید برای نوسازی مدارس به‌کار رود صرف بریز و بپاش می‌شود. این مدرسه در ساختمانی غیر استاندارد تاسیس شده که اجازه ورود آتش‌نشانی و آمبولانس را به مدرسه نداده و پنجره کلاس‌ها با نرده‌های ضخیم چنان پوشیده است که فرصت فرار از سانحه را از کودکان گرفته است. در جریان حادثه مسئولان مدرسه به‌جای تماس با مسئولان آتش‌نشانی خود اقدام کرده و در حالی که کلاس فاقد کپسول آتش‌نشانی بوده است، برای آوردن کپسول وقت قابل توجهی را صرف می‌کنند و کپسول آتش نشانی نیز از کارافتاده یا دست کم ناموثر بوده است.

در سایت شفاف نیوز آمده است: «در صحبت‌های حاجی بابایی وزیر آموزش و پرورش طی این روز‌ها در مجلس و رسانه‌ها، هر روز نامی به عنوان مقصر این حادثه دلخراش شناخته می‌شود، معلم، مدیر، سرایدار مدرسه و حتی بخاری ارج! بخاری که شاید بتوان آن را استیضاح کرد تا بلکه استعفا بدهد.»

همچنین در رسانه دیگر چنین ادعا شده است: «بر اساس مستندات جمع آوری شده توسط خبر آنلاین، برخلاف اظهارات مسئولان آموزش و پرورش و ادعای آنان مبنی بر استاندارد بودن بخاری کلاس درس شین‌آباد، ماموران سازمان آتش نشانی پیرانشهر پس از عملیات امداد‌گری خود گزارشی در محل حادثه نوشته‌اند که به طور مشخص و کاملاً شفاف نشان می‌دهد نقص فنی بخاری به دلیل خام‌سوزی باعث آتش گرفتن کلاس درس دانش آموزان شده است.»(خبر آن لاین)

در پاسخ به این ادعا، رحمانی مسئول روابط عمومی خدمات پس از فروش شرکت ارج در گفتگویی این تئوری را بسیار مضحک دانسته و ارائه این فرضیه را راهکاری از سوی مسئولان مربوطه جهت فرار از بار مسئولیت دانسته است. به گفته این مسئول، «چگونه می‌توان شرکت ارج و بخاری را مقصر دانست که سال‌ها است دیگر تولید نمی‌شود و چندین سال پس از تولید آن هنوز در مدارس استفاده می‌شود.» (ندای سبز آزادی)

گویا فرسوده بودن تجهیزات گرمایی این مدرسه از چشم مسئولان دورنمانده بوده، اما نصب و استفاده از تجهیزات جدید با موانعی مواجه بوده است. مجید بوجارزاده، سخنگوی شرکت ملی گاز با تشریح دلایل عدم گازرسانی و علمک‌گذاری به مدرسه آسیب‌دیده شین‌آباد پیرانشهر اعلام کرده است: مطابق اعلام شرکت گاز استان آذربایجان غربی این کلاس درس از کمترین استاندارد و ضوابط ایمنی برای گازرسانی برخوردار نبوده و از این رو بر اساس مبحث ۱۷ نظام ملی مهندسی ساختمان عملیات گازرسانی به این واحد آموزشی انجام نشده است.(خبر آن لاین)

رسول خضری، نماینده حکومتی پیرانشهر و سردشت نیز گزارشی ارائه می‌کند تحت این عنوان: چرا کلاس درس کپسول آتش نشانی نداشت؟ او نوشته است: «بخاری کلاس نفتی بوده است و دیروز نفت آن بیش از میزان لازم بوده است؛ یک بار بخاری خاموش می‌شود و معلم از سرایدار می‌خواهد که بخاری را روشن کند اما چند دقیقه بعد دوباره بخاری خاموش می‌شود.»

او در ادامه نوشته است: «سرایدار بخاری را روشن می‌کند ولی چند دقیقه بعد از رفتن وی، بخاری دود می‌کند و معلم کمی دستپاچه می‌شود؛ او به جای آنکه دانش‌آموزان را ابتدا از کلاس خارج کند، سرایدار را صدا کرده و به همراه وی، تلاش می‌کنند تا بخاری را بیرون ببرند اما بخاری سنگین بوده است. معلم می‌رود که کپسول آتش‌نشانی را بیاورد؛ نفت اضافی روی موزاییک‌ها می‌ریزد و از سویی باد شدید آن روز، باعث می‌شود، آتش شعله‌ور شود.»

رسول حضری افزوده است: «شعله به دست، سر و صورت کودکان آسیب زده است؛ بچه‌ها به پنجره کلاس هجوم می‌برند که متأسفانه حفاظ‌های پنجره طوری طراحی شده که امکان خروج دانش‌آموزان از پنجره نبوده است.»

ناکارآمدی مدیریت ریسک در همه زنجیره حادثه منتهی به آتش سوزی نمودار است. رسانه‌های محدود در خودسانسوری یا سانسور اما مشکل را یا در ساختمان فرسوده یا بخاری از رده خارج شده و یا کپسول آتش نشانی خالی جست‌وجو می‌کنند.

همین نماینده حکومت می‌پرسد: «یکی از نکاتی که برایم مطرح بود، این است که این کلاس ۳۶ دانش‌آموز دارد و چرا این همه دانش‌آموز باید در یک کلاس باشد؟»

او همچنین یاد آوری می‌کند: «از سویی مسئولان مدارس باید دوره‌های مدیریت بحران را آموزش ببینند تا در حوادثی اینچنینی، ابتدا دانش‌آموزان را از کلاس خارج کرده و سپس اقدام به خروج بخاری از کلاس کنند.» (خبرگزاری فارس)

ناکارآمدی و نبود شفافیت در استفاده از بودجه

نابه‌سامانی استفاده از اعتبارات و بودجه یکی از عللی است که برخی از نمایندگان حکومتی مجلس هم به آن پرداخته اند. جواد جهانگیرزاده، یکی از نمایندگان مجلس اظهار داشته است: «بودجه تجهیز محیط‌های آموزشی هزینه شام و افطاری شد.»(خبر آن لاین)

عبدالوحید فیاضی، یکی از اعضای کمیسیون آموزش و تحقیقات اما مدعی است: «مشکل عمده این است که آقای وزیر وقوع این اتفاقات را طبیعی می‌داند و تقصیری را بر گردن نمی‌گیرد در حالیکه وزیر از نبود اعتبارات برای تجهیز مدارس صحبت می‌کند اما شاهد ساخت ده‌ها استخر در استان‌ها برای فرهنگیان هستیم. (خبر آن لاین)

مطالعه سطور فوق نشان می‌دهد که حتی رسانه‌ها نیز با تمرکز بر علل سطحی و ابتدایی سانحه که غالباً سخت‌افزاری هستند از علل اصلی و نهایی سانحه یعنی فساد مدیریت و در نتیجه ناکارآمدی مدیریت ریسک غفلت می‌کنند.

به این ترتیب، ناکارآمدی مدیریت ریسک در همه زنجیره حادثه منتهی به آتش سوزی نمودار است. رسانه‌های محدود در خودسانسوری یا سانسور اما مشکل را یا در ساختمان فرسوده یا بخاری از رده خارج شده و یا کپسول آتش نشانی خالی جست‌وجو می‌کنند.

پایه و منبع ظهور سوانح و حوادث

براساس مدیریت ریسک، هیچ سانحه‌ای تصادفی و ناگهانی نیست. بلکه بستر و ریشه حوادث به شکل ساختاری و نهادی وجود داشته و این بستر است که پایه و منبع ظهور سوانح و حوادث هستند.

افزایش سوانح پدیده‌ای تصادفی و ناگهانی نیست، بلکه محصول ناکارآمدی مدیریت ریسک است که طی یک فرآیند پیچیده فراهم آمده است. کاهش حوادث در جوامع پیشرفته نیز تصادفی و ناگهانی نیست، بلکه محصول تلاشی فراگیر و پیوسته در بهبود مدیریت ریسک و سازوکارهای وابسته به آن است.

وظیفه مدیریت ریسک هم شناخت و مدیریت پیشگیرانه همین عوامل ساختاری و نهادی است که در پسزمینه هر سانحه وجود دارد. ریسک و سوانح همچون کوه یخی هستند که بخش بسیار کوچکی از آن پیدا و بخش بزرگ‌تر آن ناپیداست. وظیفه مدیریت ریسک نه فغان پس از سانحه که نگاه بلندمدت برای کشف این سرچشمه پنهان و نهادینه سوانح است.

مدیریت ریسک شاید جوان‌ترین شاخه مدیریت باشد. این شاخه از دانش مدیریت جزئی از دانش عمومی مدیریت اقتصادی بوده که در سه دهه اخیر به تدریج به شکل دانشی مستقل تخصصی مطرح شده است. هدف اساسی این دانش شناخت اسباب و عواملی است که حوادث و سوانح غیر مترقبه را باعث می‌شوند و تلاش برای افزایش مدیریت بر این حوادث و کاهش آن هست. مدعای این دانش این است که با کاهش ریسک ارزش موسسه‌ها افزایش می یابد و بدین‌ترتیب ارزش افزوده و رشد اقتصادی میسر می‌شود.

مدیریت ریسک دانشی میان رشته‌ای است که از دستاوردهای علوم دیگر استفاده می‌کند تا با بهینه کردن مدیریت از سوانح کاسته و کارآمدی استفاده از منابع را بهینه کند و ارزش منابع را افزایش دهد. افزایش سوانح پدیده‌ای تصادفی و ناگهانی نیست، بلکه محصول ناکارآمدی مدیریت ریسک است که طی یک فرآیند پیچیده فراهم آمده است. کاهش حوادث در جوامع پیشرفته نیز تصادفی و ناگهانی نیست، بلکه محصول تلاشی فراگیر و پیوسته در بهبود مدیریت ریسک و سازوکارهای وابسته به آن است. تمرکز مدیریت ریسک بخصوص در عرصه کلان عمدتاً متوجه مدیریت تاثیر مناسبات قدرت روی توزیع منابع است. استفاده کارآمد و مطلوب از منابع نیز متاثر از رابطه قدرت میان مدیران و موکلان آن‌ها یعنی شهروندان است.

پیش‌فهم‌های اساسی مدیریت ریسک

از پیش فهم‌های اساسی مدیریت ریسک یکی این است که ریسک و سانحه در همه جا و همیشه وجود دارد. اگر وجود ریسکی احساس نمی‌شود به این دلیل است که خوداگاهی از آن وجود ندارد، و الا جهان ما جهان ریسک و سوانح است.

شفافیت و گردش اطلاعات سهم قابل توجهی در مدیریت ریسک دارد. بنابراین حتی به فرض دسترسی به منابع مالی و بودجه لازم بدون شفافیت و گردش اطلاعات موثر، مدیریت ریسک بهینه نخواهد بود. مسئولیت اساسی در مدیریت ریسک با بالا‌ترین سطوح مدیریت است که می‌بایست به طور مستقیم و شخصاً پاسخگو باشند. عزل و نصب مدیران سیاسی و اجرایی نیز تابعی از توانایی آن‌ها در مدیریت ریسک و این پاسخگویی است.

بر اساس پژوهش‌هایی که در عرصه مدیریت ریسک شده است، معمولاً جمع کل هزینه‌های اقتصادی، سیاسی و اجتماعی پیشگیری از سوانح کمتر از هزینه‌های پس از وقوع سوانح است. ناکافی بودن منابع علت اساسی سوانح نیست بلکه استفاده نابه‌جا و ناکارآمد منابع است که مشکل‌زاست.

اقدامات پیشگیرانه می‌بایست نظام‌مند، جامع و پیوسته باشد. در غیر این صورت موثر نخواهد بود. فرایند مدیریت ریسک فرایندی پایاست و هیچگاه آغاز و پایانی ندارد و همیشه ادامه دارد. در همین فرایند است که توانایی مدیریت همه افراد و گروه‌هایی که به نحوی با ریسک سوانح ارتباط دارند ارتقا می‌یابد. سرمایه انسانی یا همین دانش انباشته مدیریت ریسک از عوامل مهم کاهش سوانح است. بنابراین ناکارآمدی مدیریت ریسک یک امر سازمانی و اجتماعی است و نباید آن را تنها به امری فردی تقلیل داد.

شفافیت و گردش اطلاعات سهم قابل توجهی در مدیریت ریسک دارد. بنابراین حتی به فرض دسترسی به منابع مالی و بودجه لازم بدون شفافیت و گردش اطلاعات موثر، مدیریت ریسک بهینه نخواهد بود. مسئولیت اساسی در مدیریت ریسک با بالا‌ترین سطوح مدیریت است که می‌بایست به طور مستقیم و شخصاً پاسخگو باشند. عزل و نصب مدیران سیاسی و اجرایی نیز تابعی از توانایی آن‌ها در مدیریت ریسک و این پاسخگویی است. آموزش و تربیت مداوم مدیران و عوامل اجرایی نیز از دیگر شرایط بهینه شدن مدیریت ریسک است.

در عرصه مدیریت ریسک، تحقق شرایط معینی را برای کاهش ریسک لا زم می‌دانند؛ از آن جمله است افزایش تقارن اطلاعاتی، کاهش کشمکش منافع سیاستگذاران و مدیران با موکلان آن‌ها، کاهش انگیزه مدیران و سیاستگذاران برای تغییرات رفتاری. بنا بر فرض اساسی مدیریت ریسک از آن جهت که اطلاعات و منافع مدیران و سیاستمداران الزاماً با اطلاعات و منافع موکلان آن‌ها یعنی شهروندان یگانه نیست، به همین دلیل هم حساسیت آن‌ها به سوانح و هزینه‌های آن نیز یکسان نیست. برای ممانعت از مسئولیت‌پذیری مدیران می‌بایست موکلان آن‌ها یعنی شهروندان بتوانند بر آن‌ها نظارت کنند.

نظارت بر عملکرد مدیران

لازمه نظارت بر مدیران، البته دسترسی عموم به اطلاعات، چگونگی مدیریت آن‌ها و همچنین کنترل شیوه مدیریت آن‌ها بر منابع عمومی است، اما جهان ما جهان نسبی‌هاست. آنچه در جوامع توسعه نیافته معمول است، غالباً خلاف این امر است. وجود عدم تقارن اطلاعاتی (یعنی نابرابری اطلاعات مدیران و موکلان آن‌ها)، عدم تقارن منافع (یعنی ناسازگاری منافع مدیران و موکلان آن‌ها) و ریسک تغییرات رفتاری (یعنی تغییرات رفتار مدیران در پیش و پس از انتخاب یا انتصاب) از پدیده‌های شناخته شده‌ای هستند که ریسک سوانح را افزایش می‌دهند.

مدیران سیاسی و اجرایی همانند غول چراغ جادوی علاءالدین تصور می‌شوند. این غول آنگاه که بوسیله علاءالدین آزاد می‌شود، دیگر از کنترل او خارج و بر خود او مسلط می‌شود و بر او حکمرانی می‌کند. بنده به سرور و سرور به بنده تبدیل می‌شود. وضعیت مدیران سیاسی و اجرایی نیز چنین است. تاز زمانی که انتخاب یا منصوب نشده‌اند نیاز به کنترل ندارند و حتی قابل کنترل هستند، اما به محض تکیه بر سریر مدیریت از کنترل خارج می‌شوند. چرا که رابطه آن‌ها با موکلان‌شان دگرگون می‌شود.

توضیح آنکه مدیران سیاسی و اجرایی همانند غول چراغ جادوی علاءالدین تصور می‌شوند. این غول آنگاه که بوسیله علاءالدین آزاد می‌شود، دیگر از کنترل او خارج و بر خود او مسلط می‌شود و بر او حکمرانی می‌کند. بنده به سرور و سرور به بنده تبدیل می‌شود. وضعیت مدیران سیاسی و اجرایی نیز چنین است. تا زمانی که انتخاب یا منصوب نشده‌اند نیاز به کنترل ندارند و حتی قابل کنترل هستند، اما به محض تکیه بر سریر مدیریت از کنترل خارج می‌شوند. چرا که رابطه آن‌ها با موکلان‌شان دگرگون می‌شود.

چه عاملی این دگرگونی را توضیح می‌دهد؟ نخست آنکه منافع و مصالح این دو گروه یعنی مدیران و موکلان آن‌ها ناهمساز و حتی‌گاه متضاد است. دوم آنکه به محض تکیه مدیر بر تخت قدرت، رابطه میان مدیران و موکلان نابرابر شده و مدیر بر موکل کم یا زیاد مسلط می‌شود. سوم آنکه موکلان و شهروندان قادر نیستند به سادگی به همه اطلاعات لازم که ناظر بر شیوه مدیریت است دسترسی داشته باشند. به دلایلی که آمد نظارت شهروندان یعنی موکلان مدیران بر آن‌ها دشوار و‌ گاه غیر ممکن می‌شود.

عدم تقارن منافع - منافع مدیران می‌بایست در گرو تامین منابع شهروندان و یعنی موکلان باشد.[۱] مکانیسم سازمان و مدیریت باید به گونه‌ای باشد که نقض منافع شهروندان به طور مستقیم به شکل هزینه سیاسی و مالی در سبد هزینه‌های مدیران منعکس شود. مثلاً به محض تخطی مدیران سیاسی یا اجرایی از قوانین و مقررات این امر به شکل عزل یا کاهش درآمد به شکل کاهش درآمد یا رتبه اداری به شکل هزینه به سبد هزینه‌های سیاسی، اجتماعی و اقتصادی آن‌ها منعکس شود.

عدم تقارن اطلاعاتی: هرچه شکاف اطلاعات میان سیاستمداران و مدیران و موکلان بیشتر باشد امکان سوء استفاده از منابع قدرت و اقتصادی بیشتر می‌شود.[۲] بنابراین برای مجبور کردن مدیران به تامین منافع موکلان و شهروندان می‌بایست اطلاعاتی که در اختیار مدیران است برای شهروندان قابل دسترسی باشد.

هر چه دسترسی شهروندان و رسانه‌ها به اطلاعات مربوط به تصمیم‌گیری بیشتر باشد امکان سوء استفاده از منابع کمتر و امکان نظارت بر مدیران بیشتر می‌شود. مثلاً شهروندان باید بتوانند به مدارک مربوط به چگونگی بودجه‌بندی منابع مالی و همچنین چگونگی خرید کالا و خدمات از بنگاه‌ها یا استخدام و عزل مستخدمان دسترسی داشته باشند. این مدارک و اسناد رسمی هستند. بنابراین دلیلی وجود ندارد که رسانه‌ها یا شهروندان به آن‌ها دسترسی نداشته باشند.

عدم تقارن قدرت: هر چه عزل مدیران دشوار‌تر باشد، قدرت آن‌ها در مقابل شهروندان یا موکلان آن‌ها بیشتر است.[۳] طبیعی است در چنین شرایطی امکان فساد مدیریت بیشتر است. برای کاهش قدرت و در نتیجه کاهش فساد مدیریت مدیران دو نوع نظارت درون و برون سازمانی ضرورت دارد.

وجود تکثر سیاسی در جامعه و بالتبع تکثر درون سازمان‌های سیاسی و اداری قدرت مدیران را کاهش می‌دهد، اما این امر هرچند ضروری است، ولی کافی نیست. نظارت برون سازمانی به شکل نظارت جامعه مدنی و بخصوص رسانه‌های مستقل مکمل شرط نخست است، اما باید توجه داشت که فساد مدیریت که به معنی به‌کارگیری منابع قدرت، ثروت و منزلت در جهت منافع شخصی، هیچگاه کاملاً منتفی نیست و همیشه و حتی به شکل محدود هم وجود دارد. به همین دلیل است که نظارت بر قدرت به شکل دائمی و همه‌جانبه ضرورت دارد.

هرچه دسترسی شهروندان و رسانه‌ها به اطلاعات مربوط به تصمیم‌گیری بیشتر باشد امکان سوء استفاده از منابع کمتر و امکان نظارت بر مدیران بیشتر می‌شود. مثلاً شهروندان باید بتوانند به مدارک مربوط به چگونگی بودجه‌بندی منابع مالی و همچنین چگونگی خرید کالا و خدمات از بنگاه‌ها یا استخدام و عزل مستخدمان دسترسی داشته باشند. این مدارک و اسناد رسمی هستند بنابراین دلیلی وجود ندارد که رسانه‌ها یا شهروندان به آن‌ها دسترسی نداشته باشند.

ریسک تغییرات رفتاری: رفتار منتخبان و مدیران پیش و پس از انتصاب یکی نیست و دچار دگرگونی می‌شود.[۴] مدیر پس از انتصاب بر تخت قدرت تکیه و با در اختیار داشتن منابع می‌تواند با نفوذی که کسب کرده است، مستقل از موکلان و شهروندان سیاست‌های دیگری به‌جز آنچه در چهارچوب وعده به موکلانش را اجرایی کند.

چنین پدیده‌ای البته در سطوح گوناگون مدیریت اعم از مدیریت سیاسی و اجرایی بسیار رایج است. برای حل چنین مشکلی یعنی خروج از چهارچوب توافق‌ها و اراده موکلان راهکارهای اجرایی گوناگون وجود دارد؛ ازجمله امکان عزل مدیری که از پیمان خود با موکلان‌اش تخطی کرده است. چنین امکانی تنها به شرط شفافیت یعنی دسترسی به اطلاعات همه‌جانبه و کاهش تقارن اطلاعاتی میان مدیران و موکلان، رسانه‌های مستقل و آزاد و همچنین وجود جامعه مدنی گسترده و مقتدر امکان‌پذیر است.

نظارت‌پذیری در سطح مدیریت سیاسی و اجرایی

از آنچه آمد می‌توان نتیجه گرفت که بهینه شدن مدیریت ریسک مشروط به وجود سلسله شرایطی است که مهم‌ترین آن‌ها نظارت‌پذیری در سطح مدیریت سیاسی و اجرایی و همچنین توانایی نظارت از سوی جامعه مدنی و بخصوص رسانه‌های مستقل و مقتدر است.

سطح سیاسی: یکی از شرط‌های لازم برای بهینه شدن مدیریت ریسک پاسخگو شدن مدیران در تمامی سطوح است. تحقق این شرط ممکن نیست مگر آنکه مکانیسم نصب و عزل مدیران اصلاح شود. هرچند شایسته‌سالاری در این فرایند اهمیت دارد، اما شایسته‌سالاری بدون وجود شفافیت و پاسخگویی و نظام عزل و نصب منعطف ممکن نیست. بنابراین مدیران سیاسی و اجرایی می‌بایست به طور شفاف زیر نظارت جامعه مدنی فعالیت کنند.

سطح جامعه مدنی: مکمل شایسته‌سالاری و مدیریت بهینه نظارت جامعه مدنی گسترده و قدرتمند در قالب انجمن‌های داوطلبانه و غیر انتفاعی مدنی است.

مدرسه کودکان انقلاب اسلامی روستای شین‌آباد که از توابع پیرانشهر است در استان آذربایجان غربی واقع شده است. همه این کلمات دارای بار معنایی خود است. روشن است که حاکمیت غیر پاسخگوی ایران دارای یک سیاست منطقه‌ای توزیع موزون و عادلانه منابع نیست. بنابراین روشن است که سطح به‌کارگیری منابع مالی، مدیریتی و آموزشی مدرسه کودکان روستای شین‌آباد که از توابع پیرانشهر همتراز مناطقی همچون تهران نیست.

جامعه مدنی گسترده در قالب اتحادیه‌های معلمان، دانش‌آموزان و والدین می‌تواند نظارت مستمر و جامعی را بر شرایط شغلی معلمان و شرایط آموزشی دانش‌آموزان اعمال کند. رسانه‌های گروهی به عنوان بخش دیگری از جامعه مدنی مسئولیت شفافیت و اطلاع‌رسانی را بر عهده دارند.

نظام گسترده بیمه های اجتماعی: بیمه‌های اجتماعی می‌توانند به عنوان نهادهای متخصص مدیریت ریسک در مرحله پیش و پس از سوانح نقش مهمی را بازی کنند و پیامدهای منفی آسیب‌ها را محدود کنند.

نظام گسترده بیمه‌های اجتماعی کارکرد آموزشی و پژوهشی هم دارد و فعالیت در این زمینه می‌تواند با افزایش سطح دانش عمومی به کاهش سوانح کمک کند. نظام گسترده بیمه‌های اجتماعی در کشورهای پیشرفته امروزه تاثیر چشمگیری در حفظ سرمایه انسانی، مالی و سازمانی و هم تاثیر قابل توجهی در رشد اقتصادی آنها دارد.

سخن آخر اینکه: مدرسه کودکان انقلاب اسلامی روستای شین‌آباد که از توابع پیرانشهر است در استان آذربایجان غربی واقع شده است. همه این کلمات دارای بار معنایی خود است. روشن است که حاکمیت غیر پاسخگوی ایران دارای یک سیاست منطقه‌ای توزیع موزون و عادلانه منابع نیست. بنابراین روشن است که سطح به‌کارگیری منابع مالی، مدیریتی و آموزشی مدرسه کودکان روستای شین‌آباد که از توابع پیرانشهر همتراز مناطقی همچون تهران نیست.

افزون براین در نبود جامعه مدنی گسترده و پیشرفته بخصوص در عرصه احقاق حق کودکان چه تضمینی وجود دارد که مدیران و مسئولان سیاسی منطقه دارای کارآمدی لازم باشند. کودکان و بخصوص کودکان روستایی، آنهم در نقطه‌ای دورافتاده و مورد تبعیض دارای چه منزلتی در جامعه به شدت طبقاتی ایران است که مدیران خود را موظف بدانند که حقوق آن‌ها را ادا کنند؟ همچنین چه عواملی تضمین می‌کند که مدیران سیاسی و اجرایی منطقه منابع را در چارچوب مناسب استفاده کرده باشند؟ در نبود جامعه مدنی، احزاب و رسانه‌های مستقل البته طبیعی است که مسئولان بدون احساس خطری آنگونه که می‌خواهند و نه آنگونه که شهروندان می‌خواهند منابع را به‌کار بگیرند.

در همین زمینه:

امنیت دانش آموزان، مسئله حکومت ایران نیست

ساختار اجتماعی حوادث در ایران

عادت به فاجعه

پانویس:

1-agency conflicts of interests

2-information asymmetry

3-power asymmetry

4-moral hazard

امنیت دانش آموزان، مسئله حکومت ایران نیست

society — Tue, 11 Dec 2012 09:14:08 +0000

گفت‌وگو با سعید پیوندی، پژوهشگر مرکز مطالعات بین‌المللی و استراتژیک فرانسه و کارشناس مسائل آموزشی ایران

ایرج ادیب‌زاده - وضعیت نابه‌سامان ایمنی در مدارس ایران، هر روز فاجعه‌ تازه‌ای می‌آفریند. روز ۱۵ آذرماه سال جاری، بر اثر آتش گرفتن یک بخاری نفتی در مدرسه‌ای در روستای شین‌‌آباد آذربایجان غربی، ۳۷ کودک دچار آتش‌سوزی شدند که حال هشت نفر آن‌ها با بیش از ۴۰ درصد سوختگی وخیم گزارش شده است و یکی از آن‌ها روز یکشنبه در بیمارستان جان باخت.

در آغاز سال تحصیلی امسال هم در دو حادثه تصادف اتوبوس دانش‌آموزان در خوزستان و بروجن، ۳۶ دانش‌آموز جان‌شان را از دست دادند و ۱۸ دانش‌‌آموز دیگر مجروح شدند.

دو نماینده‌ مجلس از ایران شهر و گروهی از دانشجویان دانشگاه پیرانشهر در چند گردهمایی‌ اعتراضی، خواستار استعفای وزیر آموزش و پرورش شده‌اند. جواد جهانگیرزاده نماینده‌ ارومیه گفته است: «هزینه‌ تجهیز محیط‌های آموزشی صرف شام و افطار شد‌ه‌اند» و رسول خضری نماینده‌ پیرانشهر هم در مجلس گفته است: «این دانش‌آموزان در بی‌کفایتی مدیران سوخته‌اند».

برای بررسی بیشتر این حادثه با سعید پیوندی، پژوهشگر مرکز مطالعات بین‌المللی و استراتژیک فرانسه و کارشناس مسائل آموزش ایران گفت‌وگو کرده‌ایم.

شما ناامنی مدارس ایران و دوربودن کلاس‌ها از استانداردهای لازم را که هرازچندگاه فاجعه‌‌‌‌آفرین می‌شوند، چگونه ارزیابی می‌کنید؟

سعید پیوندی: در ۱۰، ۱۵ سال گذشته به این طرف، تقریباً ما به طور منظم هر سال یا هر چند ماه شاهد یک فاجعه در حوزه‌ آموزشی ایران در سطح مدارس هستیم؛ در جریان مسافرت‌ها یا فعالیت‌های دانش‌‌آموزان.

زمانی که هشت سال پیش در روستای سفیلان در چهارمحال بختیاری آتش‌سوزی رخ داد و در آن تعدادی از دانش‌آموزان کشته شدند و انعکاسی وسیع هم در جامعه‌ ایران پیدا کرد، یک لایحه به مجلس داده شد برای اینکه بودجه‌ای برای ایمنی‌سازی مدارس اختصاص داده شود و این نوع حوادث دیگر تکرار نشود. در عمل هشت سال از آن تاریخ گذشته و ما به طور منظم شاهد تکرار این حوادث و برخورد مشابه مسئولان هستیم.

در حقیقت این فقط یک معنا می‌تواند داشته باشد و آن اینکه ایمنی و حفظ جان دانش‌آموزها به‌عنوان اولین و ضروری‌ترین اولویت آموزش مورد توجه مسئولان نیست و به طور مکرر این موضوع در ایران مطرح شده، ولی هیچ وقت تبدیل به یک سیاست واقعی در نظام آموزشی ایران نشده است.

زمانی که هشت سال پیش در روستای سفیلان در چهارمحال بختیاری آتش‌سوزی رخ داد و در آن تعدادی از دانش‌آموزان کشته شدند و انعکاسی وسیع هم در جامعه‌ ایران پیدا کرد، یک لایحه به مجلس داده شد برای اینکه بودجه‌ای برای ایمنی‌سازی مدارس اختصاص داده شود تا این نوع حوادث دیگر تکرار نشود. در عمل هشت سال از آن تاریخ گذشته و ما به طور منظم شاهد تکرار این حوادث و برخورد مشابه مسئولان هستیم. یعنی هربار مسئولان می‌آیند و عذرخواهی می‌کنند و بهانه‌ای می‌آورند، ولی هیچ وقت یک سیاست ضربتی، پیگیر و مطمئن پیاده نمی‌شود، برای اینکه ما شاهد تکرار این فجایع نباشیم.

وزیر آموزش و پرورش وقتی دو روز پیش برای توضیح این حادثه به مجلس رفت، به نمایندگان گفت که من تا قیامت بابت هر اتفاقی که در آموزش و پرورش می‌افتد عذرخواهی می‌کنم. به این معنا که در واقع هیچ تضمینی برای عدم تکرار این حوادث نیست و هیچ سیاست واقعی برای ایمنی‌سازی مدارس وجود ندارد.

اولین و ضروری‌ترین مسئله‌ای که در یک مدرسه در هر جای دنیا باید به آن توجه شود، همین بُعد امنیت است و این بُعد در نگاه و در سیاست‌های آموزش و پرورش ایران متأسفانه غایب است. این‌ها اولویت‌های دیگری دارند. کشور ایران اگر کشور فقیری بود و اگر امکانات نداشتیم، این‌ حرف‌ها می‌توانست قابل درک باشد.

ما از ده سال پیش به این طرف شش میلیون دانش‌‌آموز را از دست داده‌ایم. یعنی از جمعیت دانش‌‌آموزی ما ، به خاطر کاهش جمعیت کم شده است. این یک فرصت طلایی‌ بوده برای آموزش ایران، برای اینکه بتواند کیفیت آموزش ایران را بالا برد، برای اینکه بتواند ایمنی مدارس ایران را بالا برد.

اگر در گذشته مسئولان می‌گفتند افزایش شمار دانش‌آموزان هرسال فشار زیادی را بر ما تحمیل می‌‌کند، الان ده سال است که این فشار را هم نداریم، بلکه برعکس با کاهش جمعیت دانش‌آموزی، زمینه فراهم شده که بپردازیم به زمینه‌هایی که توجه به آنها در گذشته مشکل‌تر بوده‌ است، ولی حرف‌های مسئولان نشان می‌دهد که هیچ اراده‌ جدی‌ای متأسفانه در این زمینه وجود ندارد.

با وجود کشتار و تلفات بسیار در جاده‌ها در برنامه‌ا‌ی موسوم به «راهیان نور» چرا این برنامه را متوقف نمی‌کنند؟ اصلاً راهیان نور با تحصیل دانش‌آموزان چه ارتباطی دارد؟

در نظام آموزشی‌ای که بالاترین میزان آموزش دینی را در برنامه‌های درسی‌اش دارد، همزمان یک فعالیت جدید هم به‌‌نام مدرسه قرآنی ایجاد می‌کنند. حکومت بسیج راه انداخته است برای اینکه ده‌ها هزار نمازخانه در مدارس بسازد، در حالی که در گوشه و کنار این کشور پر از مسجد است و همه گله می‌کنند که این مساجد خیلی وقت‌ها خالی از نمازخوان است.

هیچ ارتباطی بین برنامه‌ راهیان نور و امر آموزش در ایران به طور واقعی وجود ندارد. یعنی این اردوگاه‌ها نه کمک‌‌ آموزشی هستند، نه فوق برنامه‌ آموزشی و نه هیچ اهمیت علمی، فرهنگی، آموزشی و یا تربیتی دارند؛ نه حتی بچه‌ها را به موزه می‌برند که بچه‌ها چیزی جدید یاد بگیرند... این برنامه‌ها فقط وجه ایدئولوژیک و سیاسی دارند. این بچه‌هایی را که عضو بسیج هستند، می‌برند به مناطقی که جبهه‌های جنگ بوده تا با روحیه و شرایط جنگی آن زمان آشنا شوند و از این طریق وابستگی‌شان به حرکت بسیج یا حکومت بیشتر یا شدیدتر شود.

بنابراین هیچ ارزش آموزشی، علمی و فرهنگی در این برنامه‌ها جز نیت ایدئولوژیک وجود ندارد. ولی با وجود این آموزش و پرورش و بسیج برای تداوم این برنامه‌ها اصرار می‌کنند؛ آن‌هم علی‌رغم همه‌ اتفاق‌هایی که در سال‌های گذشته و به‌خصوص در همین سال جاری افتاده است و ما شاهد چندین تصادف و کشته‌شدن تعدادی از دانش‌‌‌آموزان بوده‌ایم.

ما در ایران جاده‌هایی داریم که از نظر استانداردهای بین‌المللی بسیار دور هستند، از آنچه می‌تواند برای یک جاده قابل قبول باشد. برای همین هم تعداد تصادف در جاده‌های ایران را اگر با حد متوسط اروپا مقایسه کنیم، می بینیم بیش از ده برابر است. البته اگر نسبت تعداد ماشین و تعداد جمعیت را در نظر بگیریم.

این به این معناست که ما جاده‌هایی به شدت ناامن داریم و بردن دانش‌آموز به‌خصوص در شرایط مدیریتی که در آن توجه‌ای به ایمنی بچه‌ها نمی‌شود بسیار خطرناک هست؛ شرایطی که توجه نمی‌شود آیا اتوبوس‌هایی که قرار است دانش آموزان را به منطقه مورد نظر ببرند، ایمنی لازم را دارند؟ آیا راننده‌‌ای که آن‌ها را می‌برد، همه‌ نکات لازم را رعایت می‌کند؟ آیا جاده به اندازه‌ کافی ایمن هست؟ بدون توجه به همه این‌ها، بچه‌های بی‌گناه را سوار اتوبوس می‌کنند و از پدر و مادرشان هم تعهد می‌گیرند تا اگر بلایی سرشان بیاید، تقصیر خودشان باشد که اجازه داده اند بچه‌هاشان به اردوی راهیان نور بروند و به همین ترتیب حوادث تکرار می‌شود.

من فکر می‌کنم در هر جای دنیا اگر بود، خیلی سریع جلوی چنین برنامه‌هایی را گرفته بودند یا دست ‌کم از وسایلی مثل راه‌آهن استفاده می‌کردند که در آن‌ها کمتر تصادف رخ می‌دهد. ولی هیچ تصمیمی برای این گرفته نمی‌شود، چون همانطور که گفتم ایمنی بچه‌ها جزو اولویت‌های اول مسئولان نیست. اولویت اول مسئولان تربیت ایدئولوژیک و مذهبی بچه‌هاست. نگاه کنیم به برنامه‌های ده سال پیش تا به‌حال، به‌خصوص پنج، شش سال اخیر و ببینیم آموزش و پرورش ایران برای چه چیزی بسیج شده است؟ برای این بسیج شده بود که مدارس قرآنی ایجاد کند.

اگر در گذشته، در ده سال پیش این وعده‌ مطرح بود که قرار است تا چند سال دیگر از طریق صندوق توسعه، مدارس ایران نوسازی شوند که هیچ وقت هم اجرا نشد، الان حتی وعده هم داده نمی‌شود که مثلاً ما از الان تا یکی دو سال دیگر در یک برنامه‌ ضربتی همه کلاس‌های ناامن را امن می‌کنیم، برای اینکه دانش‌آموزان ما دیگر شاهد این حوادث فاجعه‌بار نباشند. دیگر حتی هیچ وعده‌ خاصی هم داده نمی‌شود. در حالی که در همه‌ زمینه‌های دیگر ایدئولوژیک و سیاسی تا دلتان بخواهد وعده داده می‌شود.

در نظام آموزشی‌ای که بالاترین میزان آموزش دینی را در برنامه‌های درسی‌اش دارد، همزمان یک فعالیت جدید هم به‌‌نام مدرسه قرآنی ایجاد می‌کنند. حکومت بسیج راه انداخته است برای اینکه ده‌ها هزار نمازخانه در مدارس بسازد، در حالی که در گوشه و کنار این کشور پر از مسجد است و همه گله می‌کنند که این مساجد خیلی وقت‌ها خالی از نمازخوان است. بسیج راه انداخته است برای اینکه نهادی که در گذشته برچیده شده بود به نام نهاد امور پرورشی که در واقع نقش کنترل ایدئولوژیک و سیاسی مدرسه و دانش‌آموزان و معلمان را داشت دوباره احیا کند. هزاران معلم پرورشی نیز در این زمینه استخدام شده‌اند. وزارت آموزش و پرورش بسیج شده برای این که یک نهاد جدید به نام مربیان حجاب در مدارس دخترانه به بچه‌ها یاد دهند که حجاب یعنی چه یا قانع‌شان کنند که باید حجاب داشته باشند.

همه‌ این فعالیت‌ها را وزارت آموزش و پرورش توانسته انجام دهد، ولی آیا نمی‌تواند همزمان برود سراغ مسئله‌ ایمنی بچه‌ها، مسئله‌ بخاری‌های ناامن را حل کند و یا شرایطی ایجاد کند که کودک ما وقتی به مدرسه می‌رود، جنازه‌اش شب برای خانواده‌اش ارسال نشود؟ یعنی عمق این فاجعه و اهمیت این مسئله که در همه جای دنیا می‌تواند به‌راحتی اولویت اول و ضروری نه تنها در آموزش بلکه در امر کشورداری باشد، به همین سادگی نادیده گرفته می‌شود، به همین سادگی از آن چشم‌پوشی می‌شود و هیچ نوع وعده‌ای هم حتی دیگر داده نمی‌شود.

یعنی اگر در گذشته، در ده سال پیش این وعده‌ مطرح بود که قرار است تا چند سال دیگر از طریق صندوق توسعه، مدارس ایران نوسازی شوند که هیچ وقت هم اجرا نشد، الان حتی وعده هم داده نمی‌شود که مثلاً ما از الان تا یکی دو سال دیگر در یک برنامه‌ ضربتی همه کلاس‌های ناامن را امن می‌کنیم، برای اینکه دانش‌آموزان ما دیگر شاهد این حوادث فاجعه‌بار نباشند. دیگر حتی هیچ وعده‌ خاصی هم داده نمی‌شود. در حالی که در همه‌ زمینه‌های دیگر ایدئولوژیک و سیاسی تا دلتان بخواهد وعده داده می‌شود.

در همین پیشگفتاری که شما از قول یکی از مسئولان گفتید که پولی که قرار بوده صرف نوسازی مدارس شود، صرف دادن شام و افطاری و از این فعالیت‌ها شده است. یعنی نگاه مسئولان به مسئله‌ مدرسه، ایمنی و آموزش، در واقع یک نگاه غیرمسئولانه، غیرکارشناسانه و ضد آموزشی‌ است و تنها چیزی که گویا برای آن‌ها در مدرسه اهمیت دارد، همین بُعد ایدئولوژیک قضیه است و اینکه در این مدرسه بچه‌هایی تربیت شوند که فرمانبردار حکومت باشند، از حکومت اطاعت کنند و با سمت‌گیری‌های ایدئولوژیک آن موافق باشند. در واقع شست‌وشوی مغز مردم برای‌ حکومت نسبت به هرچیز دیگر اولویت دارد. در حالی که در همه‌جای دنیا، حفظ امنیت بچه‌ها در مدرسه از اولویت‌های جا افتاده و پیش‌پا افتاده است.

خبر فوت يک دانش‌آموز ديگر مدرسه شين‌آباد تکذيب شد

news-zamaneh — Tue, 11 Dec 2012 05:54:25 +0000

خبر فوت الهام (آمنه) اسماعيل‌پور يکی از دانش‌آموزان مدرسه شين‌آباد که بر اثر آتش‌سوزی دچار سوختگی شده، تکذيب شد.

رسول خضری، نماينده پيرانشهر در مجلس ايران روز دوشنبه ۲۰ آذر به خبرگزاری مهر گفت: "پس از انتشار شايعه فوت دومين دانش‌آموز با رئيس بيمارستان سينای تبريز تماس گرفتم و وی اين خبر را رد کرد."

چهارشنبه ۱۵ آذرماه جاری بر اثر آتش گرفتن بخاری نفتی در يک مدرسه ابتدايی دخترانه در پيرانشهر در استان آذربايجان غربی، ۳۷ دانش‌آموز دچار سوختگی شدند که يک نفر از آن‌ها به نام سيران يگانه پس از چند روز بستری شدن در بيمارستان فوت کرد. بقيه کودکان مصدوم در بيمارستان سينای تبريز بستری هستند.

به گفته نماينده مردم پيرانشهر "حال دو تن از سه دانش آموزی که دچار سوختگی ريه شده‌اند وخيم است."

وزير آموزش و پرورش ايران در واکنش به درخواست‌ها برای استعفايش گفت: هر وقت بررسی کنم و ببينم که نياز است، اين کار را می‌کنم

بر پايه اين گزارش، يکی از حاضران در بيمارستان سينای تبريز نيز گفت: "کادر پزشکی با وجود وخامت حال دومين دانش‌آموز اميدوارند حال وی رو به بهبودی رود اما همچنان اين سه دانش‌آموز در بخش مراقبت‌های ويژه بستری هستند."

همچنين رسول اصغرزاده، عضو شورای شهر اروميه در گفت‌وگو با خبرگزاری کار ايران (ايلنا) نيز خبر فوت دومين دانش‌آموز را رد کرده است.

به دنبال وقوع اين آتش‌سوزی، موج انتقادات از حمیدرضا حاجی بابایی، وزير آموزش و پرورش ايران افزايش يافته است. شماری از نمايندگان مجلس و فعالان اجتماعی خواهان استعفا يا برکناری وی شده‌اند.

موسی‌الرضا ثروتی يکی از نمايندگان مجلس ايران روز گذشته به خبرگزاری خانه ملت گفت: "۱۵ نفر از نمايندگان خواستار استيضاح وزير آموزش وپرورش بوده و طبق هماهنگی‌های انجام شده قسم ياد کردند تا آخرين گام پای استيضاح وزير بمانند."

همچنين ۸۰ فعال مدنی و سياسی کُرد با انتشار بيانيه‌ای خواهان استعفا يا برکناری وزير آموزش و پرورش ايران شدند.

اين فعالان در بيانيه خود نوشته‌اند وزير آموزش و پرورش ايران به دليل "حوادث بی‌شمار" برای دانش‌آموزان در مدارس و اردوهای دانش‌آموزی بايد "فورا" استعفا کند يا توسط مجلس استيضاح شود.

وزير آموزش و پرورش ايران در واکنش به درخواست‌ها برای استعفايش به خبرگزاری فارس گفت: "هر وقت بررسی کنم و ببينم که نياز است، اين کار را می‌کنم."

"وزير آموزش و پرورش ايران استيضاح می‌شود"

news-zamaneh — Mon, 10 Dec 2012 15:13:45 +0000

شماری از نمايندگان مجلس ايران می‌گويند "هم‌قسم" ‌شده‌اند که طرح استيضاح حميدرضا حاجی‌بابايی، وزير آموزش و پرورش ايران را فردا نهايی کنند.

موسی‌الرضا ثروتی يکی از اين نمايندگان به خبرگزاری خانه ملت گفت: "۱۵ نفر از نمايندگان خواستار استيضاح وزير آموزش وپرورش بوده و طبق هماهنگی‌های انجام شده قسم ياد کردند تا آخرين گام پای استيضاح وزير بمانند."

اين نماينده مجلس گفت: "فردا سه‌شنبه (۲۱ آذر)، قرار است نشستی با حضور ۱۵ نفر از نمايندگانی که برای استيضاح وزير قسم ياد کردند، برگزار شود تا با مرور دوباره متن استيضاح وزير آموزش وپرورش، آن را نهايی کرده و به هيئت رئيسه مجلس تحويل دهند."

پيشتر نيز استيضاح وزير آموزش و پرورش ايران چندين بار مطرح شده بود اما هر بار پيش از ارائه به هيئت رئيسه مجلس مسکوت مانده بود اما اين بار به گفته ثروتی "حادثه واژگونی اتوبوس حامل دانش‌آموزان بروجنی و آتش‌سوزی مدرسه‌ای در پيرانشهر، دست به دست هم داد تا چنين موضوع استيضاح وزير آموزش و پرورش جدی شود."

موسی‌الرضا ثروتی: حادثه واژگونی اتوبوس حامل دانش‌آموزان بروجنی و آتش‌سوزی مدرسه‌ای در پيرانشهر، دست به دست هم داد تا چنين موضوع استيضاح وزير آموزش و پرورش جدی شود

چهارشنبه ۱۵ آذرماه جاری بر اثر آتش گرفتن بخاری نفتی در يک مدرسه ابتدايی دخترانه در پيرانشهر در استان آذربايجان غربی، ۳۷ دانش‌آموز دچار سوختگی شدند که دو نفر از آن‌ها پس از چند روز بستری شدن در بيمارستان فوت کردند. بقيه کودکان مصدوم در بيمارستان سينای تبريز بستری هستند.

همچنين در شامگاه جمعه ۲۸ مهرماه سال جاری يک دستگاه اتوبوس راهيان نور در محور ايذه شهرکرد، در مسير بازگشت از منطقه راهيان نور واژگون شد و سرنشينان آن از جمله ۲۶ دانش‌آموز دختر در مقطع دوم دبيرستان اهل شهرستان بروجن، کمک راننده و مسئول کاروان کشته و ۱۸ نفر ديگر نيز زخمی شدند.

اردوی راهيان نور از سوی وزارت آموزش و پرورش و بسيج به‌طور مشترک برگزار می‌شود و مقصد آن مناطقی در غرب ايران است که بين سال‌های ۱۳۵۹ تا ۱۳۶۷ خورشيدی صحنه جنگ هشت ساله ايران و عراق بوده است.

موسی‌الرضا ثروتی "نابسامانی‌های موجود در آموزش و پرورش، کمبود معلم دوره ابتدايی و مازاد آنان در مقطع راهنمايی" را از ديگر دلايل استيضاح وزير آموزش وپرورش اعلام کرد.

وی گفت: "وزير آموزش وپرورش گمان می‌کند چون به پايان عمر دولت دهم زمان زيادی باقی نمانده بنابراين پای هيچ استيضاحی در ميان نخواهد بود."

در همين حال در پی آتش‌سوزی مدرسه شين‌آباد، ۸۰ فعال مدنی و سياسی کُرد با انتشار بيانيه‌ای خواهان استعفا يا برکناری وزير آموزش و پرورش ايران شدند.

حميدرضا حاجی بابايی روز گذشته با حضور در مجلس در رابطه با اين رويداد از مردم "عذرخواهی" کرد.

دومين دانش‌آموز مدرسه شين‌آباد فوت کرد

news-zamaneh — Mon, 10 Dec 2012 09:15:08 +0000

در پی فوت سيران يگانه، الهام (آمنه) اسماعيل‌پور يکی ديگر از کودکان مدرسه شين‌آباد نيز درگذشت.

هرانا، ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ايران، امروز دوشنبه ۲۰ آذرماه گزارش داد، الهام (آمنه) اسماعيل‌پور، دومين کودکی که در حادثه آتش‌سوزی مدرسه شين‌آباد از توابع پيرانشهر در آذربايجان غربی مجروح شده بود، فوت کرد.

بدين ترتيب طی ۲۴ ساعت گذشته دو تن از کودکان مدرسه شين‌آباد که در طی آتش‌سوزی بخاری مدرسه مصدوم شده بودند فوت کردند.

چهارشنبه ۱۵ آذرماه جاری بر اثر آتش گرفتن بخاری نفتی در يک مدرسه ابتدايی دخترانه در پيرانشهر در استان آذربايجان غربی، ۳۷ دانش‌آموز دچار سوختگی شدند. کودکان مصدوم در بيمارستان سينای تبريز بستری هستند.

رسول خضری، نماينده مردم پيرانشهر و سردشت در مجلس ايران بامداد امروز به خبرگزاری مهر گفت: "امروز پيکر سيران يگانه در زادگاهش به خاک سپرده می‌شود."

يک شهروند از پيرانشهر که خواست نامش فاش نشود: رسول خضری نماينده پيرانشهر زمانی که قصد داشت در بين خانواده مصدومان و جان‌باختگان حاضر شود و سخنرانی کند، با اعتراض مردم روبه‌رو شد و مجبور شد محل را ترک کند

وی گفت: "هم‌اکنون وضعیت سه دانش‌آموز دیگر بستری شده در بیمارستان سینای تبریز نیز وخیم است."

خضری همچنين افزود: "در حال حاضر این دانش‌آموزان به دلیل ورم قسمت فوقانی ریه در اثر سوختگی با دستگاه تنفس مصنوعی نفس می‌کشند."

وی با انتقاد از سخنان روز گذشته حميدرضا حاجی بابايی، وزیر آموزش و پرورش در مجلس گفت: "متأسفانه وزیر آموزش و پرورش به جای جواب قانع‌کننده معلم را مقصر اعلام کرد هر چند در این حادثه اقدام معلم به‌عنوان خطای انسانی بی‌تأثیر نبوده ولی در حالت کلی آموزش و پرورش باید جوابگو باشد."

حميدرضا حاجی بابايی در مجلس در رابطه با اين رويداد از مردم "عذرخواهی" کرد. وی مقصر اين حادثه را "معلم مدرسه" دانسته و گفته بود او "به جای اين‌که دانش‌آموزان را از کلاس خارج کند، قصد داشت بخاری را جابه‌جا کند که به علت داغ بودن بخاری از دستش رها شده و مدرسه آتش گرفته است."

حاجی بابايی همچنين گفت: "از الان تا قيامت بابت هر اتفاقی که در آموزش و پرورش می‌افتد عذرخواهی می‌کنم."

برخی رسانه‌های ايران گزاش دادند که وزير آموزش و پرورش گفته است: "درست نيست که وزير آموزش و پرورش تا آخر عمر برای هر اتفاقی که در اين وزار‌تخانه می‌افتد، عذرخواهی کند."

در همين حال يک شهروند از پيرانشهر که خواست نامش فاش نشود به تارنمای هرانا گفت: "رسول خضری نماينده پيرانشهر زمانی که قصد داشت در بين خانواده مصدومان و جان‌باختگان حاضر شود و سخنرانی کند، با اعتراض مردم روبه‌رو شد و مجبور شد محل را ترک کند."

از سوی ديگر در پی آتش‌سوزی مدرسه شين‌آباد، ۸۰ فعال مدنی و سياسی کُرد با انتشار بيانيه‌ای خواهان استعفا يا برکناری وزير آموزش و پرورش ايران شدند.

فعالان مدنی ايران خواهان برکناری وزير آموزش و پرورش شدند

news-zamaneh — Mon, 10 Dec 2012 08:19:22 +0000

۸۰ فعال مدنی و سياسی کُرد خواهان استعفا يا برکناری حميدرضا حاجی‌بابايی، وزير آموزش و پرورش ايران شدند.

به گزارش تارنمای کلمه، اين فعالان در بيانيه خود نوشته‌اند وزير آموزش و پرورش ايران به دليل "حوادث بی‌شمار" برای دانش‌آموزان در مدارس و اردوهای دانش‌آموزی بايد "فورا" استعفا کند يا توسط مجلس استيضاح شود.

اين بيانيه در پی آتش‌سوزی در يک مدرسه دخترانه و سوختگی شديد دانش‌آموزان و مرگ يک نفر از آن‌ها منتشر شده است.

چهارشنبه ۱۵ آذرماه جاری بر اثر آتش گرفتن بخاری نفتی در يک مدرسه ابتدايی دخترانه در پيرانشهر در استان آذربايجان غربی، ۳۷ دانش‌آموز دچار سوختگی شدند. سيران يگانه، يکی از دانش‌آموزان آسيب‌ديده در حادثه آتش‌سوزی مدرسه انقلاب اسلامی شين‌آباد پيرانشهر، عصر روز يکشنبه ۱۹ آذر در بيمارستان سينای تبريز فوت کرد. وضعیت سه دانش‌آموز دیگر بستری شده در اين بیمارستان نیز وخیم گزارش شده است.

امضاکنندگان بيانيه: در مناطق محروم خصوصاً شهرها و روستاهای کردستان که محروميتی تاريخی بر آن‌ها چنبره زده است، دانش‌آموزان دارای حداقل امکانات و فضای آموزشی هستند

روز گذشته وزیر آموزش و پرورش ایران با حضور در مجلس در رابطه با اين رويداد از مردم "عذرخواهی" کرد.

حميدرضا حاجی بابايی همچنين گفت: "از الان تا قيامت بابت هر اتفاقی که در آموزش و پرورش می‌افتد عذرخواهی می‌کنم."

امضاکنندگان اين بيانيه همچنين برکناری و محاکمه رؤسای آموزش و پرورش استان آذربايجان غربی و شهرستان پيرانشهر شده‌اند.

اين فعالان گفته‌اند رئيس آموزش و پرورش پيرانشهر به دليل "بی‌توجهی" به وضعيت "نامناسب" مدرسيه شيناوی (شين‌آباد) و "خودداری از اختصاص گاز" به اين مکان آموزشی بايد برکنار و محاکمه شود.

اين بيانيه می‌افزايد مديرکل آموزش و پرورش آذربايجان غربی نيز به دليل اين‌که اين آتش‌سوزی در مجموعه تحت مديريت وی رخ داده و به دليل "وجود مدارس غيراستاندارد و سهل‌انگاری در استان" بايد برکنار و محاکمه گردد.

به گفته اين فعالان "در سال‌های اخير امکانات رفاهی و آموزشی بعضی مدارس تا حدودی ارتقاء پيدا کرده و وضعيت بسياری از مدارس نسبتاً به استانداردهای رايج نزديک‌تر شده ولی در مناطق محروم خصوصاً شهرها و روستاهای کردستان که محروميتی تاريخی بر آن‌ها چنبره زده است، دانش‌آموزان دارای حداقل امکانات و فضای آموزشی هستند و وضعيت دانش‌آموزان اين مناطق با حداقل استانداردها و شرايط نسبتاً مطلوب انطباق چندانی ندارد."

"تحصيل دانش‌آموزان در مدارس فرسوده و نمور و قديمی، گنجاندن تعداد دانش‌آموز بيش از دو برابر ظرفيت استاندارد در هر کلاس، محروميت از روش‌های نوين و استاندارد آموزشی، فقدان برنامه‌های کمک آموزشی و افت فاحش سطح دانش و آموزش کودکان" از جمله مشکلات مطرح شده در اين بيانيه است.

امضاکنندگان اين بيانيه ضمن اين‌که خواهان جبران خسارت‌های وارده به دانش‌آموزان شده‌اند، گفته‌اند وضعيت رفاهی و آموزشی مدارس کردستان بايد با استانداردهای جهانی سازگار شود.

مرگ یکی از دختران آسیب‌دیده در آتش‌سوزی دبستان شين‌آباد

news-zamaneh — Sun, 09 Dec 2012 17:21:02 +0000

یکی از دختران دانش‌آموز آسیب‌دیده در حادثه آتش‌سوزی دبستان روستای شين‌آباد پيرانشهر بر اثر سوختگی کامل، جان خود را از دست داد.

رسول خضری، نماینده پیرانشهر در مجلس ایران امروز یکشنبه ۱۹ آذرماه با بیان این مطلب به تارنمای خبرآنلاین گفت: "سیران یگانه، یکی از دانش‌آموزان آسیب‌دیده در حادثه آتش‌سوزی مدرسه انقلاب اسلامی شین‌آباد پیرانشهر، عصر امروز در بیمارستان سینای تبریز فوت کرد."

وی با اعلام این‌که سیران یگانه ٤٥درصد سوختگی داشت، افزود: "دلیل فوت این دانش‌آموز، مشکلات تنفسی، سوختگی کامل، تنفس گازهای سمی و درصد بالای جراحت بوده است."

رسول خضری، نماينده پيرانشهر در مجلس ایران پس از وقوع حادثه آتش‌سوزی در دبستان روستای شين‌آباد پيرانشهر خواهان استعفای وزير آموزش و پرورش شد.

با این وجود صبح امروز حميدرضا حاجی بابايی، وزیر آموزش و پرورش ایران با حضور در مجلس در رابطه با اين رويداد از مردم "عذرخواهی" کرد.

حاجی بابايی همچنين گفت: "از الان تا قيامت بابت هر اتفاقی که در آموزش و پرورش می‌افتد عذرخواهی می‌کنم."

به گفته رسول خضری، نماينده پيرانشهر سیران یگانه ٤٥درصد سوختگی داشت

برخی رسانه‌های ايران گزاش داده‌اند که وزير آموزش و پرورش گفته است: "درست نيست که وزير آموزش و پرورش تا آخر عمر برای هر اتفاقی که در اين وزار‌تخانه می‌افتد، عذرخواهی کند."

وزير آموزش و پرورش گفت: "دست و صورت دانش‌آموزان حادثه دیده با آتش مستقیم نسوخته است بلکه به دلیل حرارت شدیدی که در کلاس جمع شده است این سوختگی به وجود آمده است."

حاجی بابايی مقصر اين حادثه را "معلم مدرسه" دانسته و گفته بود وی "به جای اين‌که دانش‌آموزان را از کلاس خارج کند، قصد داشت بخاری را جابه‌جا کند که به علت داغ بودن بخاری از دستش رها شده و مدرسه آتش گرفته است."

وی افزود: "فضل الهی این بود که حرارتی که وارد ریه دانش‌آموزان شده بود موجب لطمات جدی به دانش‌آموزان نشده است و روز پس از ملاقات بنده با این دانش‌آموزان، حال آنان دگرگون شد به نحوی که دانش‌آموزان به زودی به اجتماع باز خواهند گشت."

خبرگزاری مهر امروز ضمن اشاره به کشته شدن دانش‌آموزان در سوانح جاده‌ای، آتش‌سوزی در چند مدرسه شهری و روستایی در نقاط مختلف و حوادث دیگر در تحليلی درباره "عذرخواهی" وزير آموزش و پرورش نوشته است: "شاید وزرای دولت‌های مختلف، هیچگونه سنخیتی از نظر سیاست‌های مدیریتی و دیدگاه‌های سیاسی نداشته باشند. اما اتفاقات این سال ها نشان داده همگی آن‌ها در یک نقطه مشترک به هم می‌رسند: بیگانگی با استعفا در واکنش به حوادث و فجایع."

پيش از اين نيز در برخی مدارس ايران، آتش‌سوزی رخ داده است. آبان‌ماه سال گذشته نيز دانش‌آموز ۱۷ ساله بر اثر آتش‌سوزی در يک خوابگاه در شهرستان چابهار در جنوب شرقی ايران کشته شدند.

همچنين آبان‌ماه سال ۱۳۸۹ نيز يک دانش‌آموز در استان سيستان و بلوچستان به دليل "اتصال برق و آتش‌سوزی" در مدرسه جان خود را از دست داد.

در سال ۱۳۸۳ نيز در مدرسه "دورود زن" در استان فارس، بخاری يک کلاس آتش گرفت و هشت دانش‌آموز دختر و پسر به شدت دچار سوختگی شدند.

وزير آموزش و پرورش بابت آتش‌سوزی دبستان پيرانشهر عذرخواهی کرد

news-zamaneh — Sun, 09 Dec 2012 11:43:58 +0000

حميدرضا حاجی بابايی، وزير آموزش و پرورش ايران، بابت آتش‌سوزی در دبستان روستای شين‌آباد پيرانشهر که باعث سوختگی شماری از دانش‌آموزان شد، عذرخواهی کرد.

به گزارش باشگاه خبرنگاران جوان، وزير آموزش و پرورش ايران، امروز یکشنبه با حضور در مجلس اين کشور گفت: " بنده خودم را جزو مردم می‌دانم و در قبال اين حادثه از همه مردم و ملت عذرخواهی می‌کنم."

چهارشنبه ۱۵ آذر بر اثر آتش گرفتن بخاری نفتی در يک مدرسه ابتدايی دخترانه در پيرانشهر در استان آذربايجان غربی، ۳۷ دانش‌آموز دچار سوختگی شدند.

حاجی بابايی همچنين گفت: "از الان تا قيامت بابت هر اتفاقی که در آموزش و پرورش می‌افتد عذرخواهی می‌کنم."

برخی رسانه‌های ايران گزاش داده‌اند که وزير آموزش و پرورش گفته است: درست نيست که وزير آموزش و پرورش تا آخر عمر برای هر اتفاقی که در اين وزار‌تخانه می‌افتد، عذرخواهی کند

حاجی بابايی در جلسه امروز مجلس افزود: "مقصر در حادثه آتش‌سوزی اين مدرسه دخترانه، معلم مدرسه بوده که به جای اينکه دانش‌آموزان را از کلاس خارج کند، قصد داشت بخاری را جابجا کند که به علت داغ بودن بخاری از دستش رها شده و مدرسه آتش گرفته است."

به گفته وی "اگر اين اشتباه از سوی معلم انجام نمی‌شد و دانش‌آموزان زودتر از کلاس خارج می‌شدند شاهد چنين فاجعه‌ای نبوديم و به خاطر ايثار اين معلم بود که دانش‌آموزان سوختند."

حاجی بابايی افزود: " آموزش و پرورش نيز تمام هزينه‌ها برای برگشت اين دانش‌آموزان به زندگی را پرداخت خواهد کرد و در هر جای دنيا که نياز باشد آن‌ها درمان شوند هزينه‌اش را آموزش و پرورش تقبل می‌کند."

علی لاريجانی، رئيس مجلس ايران نيز گفت: "مقصر اصلی بايد پيدا و با آن برخورد شود و از بروز چنين حوادثی با آموزش و تعليم به دانش‌آموزان جلوگيری شود."

رسول خضری، نماينده پيرانشهر در مجلس نيز خواهان استعفای وزير آموزش و پرورش شد.

خبرگزاری مهر امروز ض من اشاره به کشته شدن دانش‌آموزان در سوانح جاده‌ای، آتش‌سوزی در چند مدرسه شهری و روستایی در نقاط مختلف و حوادث دیگر در تحليلی درباره "عذرخواهی" وزير آموزش و پرورش نوشته است: "شاید وزرای دولت‌های مختلف، هیچگونه سنخیتی از نظر سیاست‌های مدیریتی و دیدگاه‌های سیاسی نداشته باشند. اما اتفاقات این سال ها نشان داده همگی آن‌ها در یک نقطه مشترک به هم می‌رسند: بیگانگی با استعفا در واکنش به حوادث و فجایع!"

پيش از اين نيز در برخی مدارس ايران، آتش‌سوزی رخ داده است. آبان‌ماه سال گذشته نيز دو دانش‌آموز ۱۷ ساله بر اثر آتش‌سوزی در يک خوابگاه در شهرستان چابهار در جنوب شرقی ايران کشته شدند.