انرژی هسته ای

۲۵۲نماینده مجلس ایران : "قطار هسته‌ای" ایران متوقف نخواهد شد

Maryam — Sun, 24 Feb 2013 15:56:22 +0000

در آستانه برگزاری دور بعدی مذاکرات پنج به اضافه یک، ۲۵۲نماینده مجلس ایران با صدور بیانیه‌ای اعلام کردند که "قطار هسته‌ای ایران" در چارچوب "اهداف صلح‌آمیز" هرگز متوقف نخواهد شد.

به گزارش منابع خبری ایران، ۲۵۲ تن از نمایندگان مجلس نهم در جلسه علنی امروز یکشنبه ششم اسفندماه بیانیه‌ای در مورد دور بعدی مذاکرات بین ایران و کشورهای عضو ۱+۵ صادر کردند.

دور بعدی مذاکرات بین ایران و کشورهای عضو ۱+۵ (آمریکا، انگلیس، روسیه، فرانسه، چین و آلمان) در تاریخ هشتم اسفند (۲۶ فوریه) در شهر آلماتی قزاقستان برگزار می‌شود.

کشورهای غربی معتقدند ایران زیر پوشش برنامه هسته‌ای خود که آن را "صلح‌آمیز" می‌خواند، در صدد دستیابی به سلاح هسته‌ای است اما ایران بار‌ها این اتهام را رد کرده است.

نمایندگان مجلس: “تیم مذاکره‌کننده با جدیت از حقوق ملت ایران در چارچوب عهدنامه NPT و مقررات آژانس دفاع کند و هر گونه توافقی را بر مبنای این حقوق و منافع ملی صورت دهد"

نمایندگان مجلس در این بیانیه افزودند: “آمریکا و هم پیمانان غربی واقعیت‌های هسته‌ای امروز جمهوری اسلامی ایران را بپذیرند و سیاست تقابل را به تعامل تغییر دهند. “

نمایندگان مجلس خواستار آن شدند که “تیم مذاکره‌کننده با جدیت از حقوق ملت ایران در چارچوب عهدنامه NPT و مقررات آژانس دفاع کند و هر گونه توافقی را بر مبنای این حقوق و منافع ملی صورت دهد.“

۲۵۲ نماینده مجلس ایران ضمن خطاب قرار دادن دو کشور روسیه و چین به عنوان اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل تاکید کردند: “انتظار می‌رود از زیاده‌خواهی‌ها و درخواست‌های غیرمنطقی آمریکا تبعیت نکنند و از اصول عهدنامه NPT به ویژه اصل چهارم که حق داشتن فناوری هسته‌ای را به اعضا می‌دهد، دفاع کنند و مخصوصاً با روش‌های جدید و "پلیسی کردن" عرصه اقتصاد جهانی توسط آمریکا مقابله کنند.”

به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس در حال حاضر ایران بیش از ۱۰ هزار سانتریفوژ در بخش اصلی سایت نطنز در اصفهان برای غنی‌سازی با غلظت کمتر از چهار درصد در اختیار دارد. در تأسیسات اتمی "فردو" در نزدیکی قم نیز نزدیک ۳۰۰۰ سانتریفوژ برای غنی‌سازی اورانیوم با غلظتی تا ۲۰ درصد وجود دارد که می‌توان با افزایش غنای مواد حاصله، پیش‌زمینه تولید سلاح هسته‌ای را فراهم کرد. آزمایش سانتریفوژهای جدید به جای انواع قدیمی که ایران خود آن‌ها را تولید کرده بود، از بیش از دو سال قبل در تأسیسات هسته‌ای آغاز شده است.

آخرین گفت‌وگوهای ایران و گروه ۱+۵ شامل آمریکا، چین، بریتانیا، روسیه، فرانسه و آلمان، در مسکو برگزار شده بود. با وجود پیشنهاد گفت‌وگوهای مستقیم دولت آمریکا در کنفرانس امنیتی مونیخ، تهران بر ادامه غنی‌سازی اصرار دارد.

تلاش جمهوری‌خواهان و دموکرات‌ها برای تحریم سخت‌تر ایران

Maryam — Sat, 28 Jul 2012 13:01:17 +0000

نمایندگان جمهوری‌خواه ودموکرات‌ کنگره آمریکا در تلاش برای تدوین قانونی هستند که شامل شدیدترین مجازات‌ها علیه ایران است.

به گزارش آسوشیتدپرس، طرفداران "تحریم سخت‌تر ایران"، این قانون را به عنوان آخرین و بهترین شانس برای توقف برنامه‌های ایران می‌دانند که هم‌زمان با انجام مذاکرات میان قدرت‌های جهانی و ایران در‌باره تعلیق غنی‌سازی اورانیوم در این کشور به تصویب می‌رسد.

بر اساس این گزارش ایالات متحده آمریکا در جست‌وجوی راه‌هایی برای تضعیف ایران از نظر اقتصادی است تا این کشور را از فعالیت‌های هسته‌ای آن بازدارد و تحریم‌های جدید بخش انرژی و موسسات اقتصادی ایران را هدف قرار خواهند داد. ایران همواره می‌گوید که برنامه‌های هسته‌ای آن اهدافی صلح‌آمیز دارد.

چند تن از جمهوری‌خواهان و دموکرات‌ها که از مجازات‌های شدید ایران جانبداری می‌کنند، مصمم هستند شدیدترین اقدامات را علیه ایران انجام دهند و حاضر به هیچ‌گونه تخفیفی در مورد این لایحه نیستند

ایلنا رزلتینن، نماینده جمهوری‌خواه و رئیس کمیته امور خارجه مجلس نمایندگان آمریکا و سناتور تیم جانسون، رئیس کمیته بانکداری سنای آمریکا برای هفته‌های متمادی پشت درهای بسته مذاکراتی با یکدیگر داشته‌اند تا در رابطه با تدوین قانون تحریم‌ها به توافق برسند.

چند تن از جمهوری‌خواهان و دموکرات‌ها که از مجازات‌های شدید ایران جانبداری می‌کنند نیز مصمم هستند شدیدترین اقدامات را علیه ایران انجام دهند و حاضر به هیچ‌گونه تخفیفی در مورد این لایحه نیستند.

تد دیوچ از نمایندگان جمهوری‌خواهان در مصاحبه‌ای اظهار داشته است: "اکنون زمان افزایش فشارها است."

سناتور مارک کرک نیز در بیانیه‌ای اعلام کرد: "ما در برابر مردم آمریکا مسئولیم تمام راه‌های ممکن غیرنظامی برای بازداشتن ایران از توانایی تولید سلاح هسته‌ای را آزمایش کنیم."

بر اساس این گزارش، رابرت دالد و براد شرمان دو تن از جمهوری‌خواهان این هفته نامه‌ای به تدوین‌کنندگان این لایحه فرستاده‌اند که در آن خواستار هدف قرار دادن بخش انرژی ایران شده‌اند. این فهرست سیاه شامل تمام معاملات با شرکت ملی نفت ایران می‌شود.

قانون‌گذاران همچنین تاکید کرده‌اند هر قانونی که درباره این موضوع به تصویب می‌رسد باید شامل تحریم شرکت‌های بیمه‌ای باشد که موسسات تحریم شده را تحت پوشش قرار می‌دهند.

آمریکا دو فرد ایرانی و چینی را به ارسال تجهیزات هسته‌ای به ایران متهم کرد

Maryam — Sat, 14 Jul 2012 11:20:58 +0000

دادگستری ایالات متحده اعلام کرد یک ایرانی و یک چینی متهم به تلاش برای ارسال تجهیزات و مواد حساسی هستند که در ساخت سانتریفیوژ برای غنی‌سازی اورانیوم کاربرد دارد.

رویترز امروز، ۱۴ ژوئیه (۲۴ تیر) به نقل از یک مقام دادگستری آمریکا نوشت، متهم ایرانی پرونده پرویز خاکی و متهم دیگر ژانگ‌چنگ یی ساکن چین هستند که بخشی از مواد را هم عاقبت توانسته‌اند به ایران انتقال دهند و بفروشند اما ماموران تحقیق آمریکا به‌طور دقیق نمی‌دانند که میزان این مواد چقدر بوده‌ است.

بر اساس این گزارش، متهمان تلاش می‌کردند این مواد و تجهیزات را که می‌تواند در برنامه هسته‌ای ایران کاربرد داشته باشد از آمریکا تهیه کنند و از طریق چین و هنگ‌کنگ نیز آن را برای ایران بفرستند.

این گزارش می‌افزاید پرویز خاکی ماه مه امسال در فیلیپین بازداشت شده‌ است و ژانگ‌چنگ یی متواری است.

متهمان تلاش می‌کردند این مواد و تجهیزات را که می‌تواند در برنامه هسته‌ای ایران کاربرد داشته باشد از آمریکا تهیه کنند و از طریق چین و هنگ‌کنگ نیز آن را برای ایران بفرستند

بازپرسان آمریکایی معتقدند این پرونده نشان می‌دهد چین و هنگ‌کنگ اکنون به پایگاهی کلیدی برای دلالانی تبدیل شده‌اند که ایران از آنها برای دور زدن تحریم‌های ایالات متحده و غرب استفاده می‌کند. این تحریم‌ها اجازه فروش تکنولوژی و تجهیزات مرتبط با برنامه هسته‌ای را به ایران نمی‌دهد.

این مقام دادگستری آمریکا گفت که البته شاهدی در دست نیست که دولت چین از ارسال این تجهیزات به ایران خبر داشته باشد.

بر اساس این گزارش وزارت دادگستری آمریکا نیز روز گذشته،جمعه با انتشار اطلاعیه‌ای تاکید کرد پرویز خاکی و ژانگ‌چنگ یی با استفاده از شرکت‌های مخفی تلاش کردند تجهیزات ویژه و مواد اولیه‌ای را برای ساخت نوعی از سانتریفیوژ خریداری کنند که ایران به تازگی از آن برای غنی‌سازی اورانیوم استفاده می‌کند.

این سانتریفیوژها می‌توانند برای غنی‌سازی ایزوتوپ‌های اورانیوم جهت ساخت سلاح هسته‌ای مورد استفاده قرار بگیرد. ایران اما می‌گوید برنامه هسته‌ای صلح‌آمیز است و به دنبال دستیابی به سلاح‌های هسته‌ای نیست.

تجهیزات و موادی که این دو فرد ایرانی و چینی به تلاش برای ارسال آن‌ها به ایران متهم شده‌اند، شامل ۲۰ تن فولاد مارایجینگ، ۴۰ تن آلیاژهای آلومینیوم و پمپ‌های وکیوم است که برای برای کاهش فشار گاز در یک حجم معین به کار می‌روند.

این گزارش می‌گوید متهمان این مواد را بدون مشخص کردن مقصد نهایی آن، از شرکت‌های آمریکایی خریداری کرده‌اند. آنها همچنین مجوز لازم برای صادرات به کشوری مانند ایران را که تحریم‌های آمریکا قرار دارد، نداشته‌اند.

گورستان صد هزار ساله‌ی زباله‌های اتمی

Tue, 07 Jun 2011 09:30:29 +0000

مستند «به‌سوی ابدیت» ( Into Eternity) ساخته‌ی میشائیل مادسون، مستندساز دانمارکی درباره‌ی انبار زباله‌های اتمی «اونکالو» در شمال فنلاند

نازنین اعتمادی

نازنین اعتمادی - یکی از بحث‌برانگیزترین و جالب‌ترین فیلم‌های مستند که تا امروز درباره‌ی پیامدهای انرژی هسته‌ای برای بشریت ساخته شده، با عنوان «به‌سوی ابدیت» در اتریش اکران شده است. این مستند را یک کارگردان دانمارکی به نام میشائیل مادسون ساخته و به‌تدریج در ماه‌های آینده در سینماهای سراسر اروپا به نمایش درمی‌آید.

این فیلم بیش از هر چیز تماشاگر را شگفت‌زده و حیرت‌زده می‌کند و پرسش‌هایی در ذهن او ایجاد می‌کند که به آینده یک یا دو نسل محدود نمی‌شوند، بلکه به آینده‌ی بشریت در یک معنای گسترده ربط می‌یابد. اگر حتی بر نگرانی‌های امنیتی درباره‌ی نیروگاه بوشهر کاملاً چشم ببندیم و این واقعیت را نبینیم که این نیروگاه از تلفیق فن‌آوری آلمانی در پیش از انقلاب و فن‌آوری روسی ساخته شده و برای همین به هیچ‌وجه نمی‌توان به آن اعتماد داشت، و حتی اگر بپذیریم که تأمین انرژی از راه‌های جایگزین با هزینه‌ی سیاسی و اقتصادی به مراتب کمتری امکان‌پذیر بود و حتی می‌توانست در جهان، ایران را به‌عنوان یک کشور پیشرو جلوه دهد، معلوم نیست که با راه‌اندازی نیروگاه بوشهر تکلیف زباله‌های اتمی چه خواهد شد. مستند «به سوی ابدیت» نشان می‌دهد که با راه‌اندازی نیروگاه بوشهر، ایران هم به جمع کشورهایی تولیدکننده‌ی «آلودگی اتمی» درخواهد آمد. اگر امروز حکومت ایران راه‌اندازی نیروگاه بوشهر را یک پیروزی به‌شمار می‌آورد، دیر نیست آن روزی که نسل‌های بعدی ایرانیان، این روز را نفرین کنند. موضوع گزارشی که می‌خوانید این نفرین اتمی‌ست که تا هزاران سال بر پیشانی یک ملت حک خواهد شد.

یک انبار یا آینده‌ی بشریت؟

موضوع «به سوی ابدیت» - Into Eternity- انباری است برای انباشت زباله‌های اتمی در شمال فنلاند به نام «اونکالو». اونکالو در زبان فنلاندی به معنای «مخفیگاه» است. قرار است در این مکان زباله‌های اتمی به مدت یک صد هزار سال انبار شوند. از آغاز مسیحیت تا امروز فقط دو هزار سال سپری شده و از آغاز پیدایش خط تا امروز پنج هزار سال گذشته است. پیشینه‌ی کهن‌ترین عمارت‌هایی که بشر ساخته و اکنون از آنها جز ویرانه‌ای بر جای نمانده، حداکثر به پنج هزار سال می‌رسد. چگونه امکان دارد که عمارتی صد هزار سال پای بر جا بماند و بتواند زباله‌های اتمی را که نیمه‌عمرشان صد هزار سال است، در دل خود جای دهد و خطری برای بشریت به وجود نیاورد؟ با توجه به این پرسش‌ها و چالش‌ها، موضوع فیلم بسیار فراتر از یک مکان یا یک انبار یا مخفیگاه است. موضوع این مستند به آینده‌ی بشریت ربط دارد و به همین جهت نحوه‌ی ورود کارگردان به موضوع هم رنگی از فلسفه به خود می‌گیرد.

اونکالو، تونلی به عمق زمین

«اونکالو» پروژه‌ای است در نقطه‌ی دورافتاده‌ای از جهان، در صد کیلومتری هلسینکی. یک تونل به عمق کره‌ی زمین که می‌بایست در آینده فقط بخش اندکی از زباله‌های اتمی را در دل خود محفوظ نگه دارد. نیمه‌عمر فلزات رادیواکتیو، فلزاتی مانند اورانیوم، پلوتونیم که از آنها به‌عنوان «زباله‌ی اتمی» یاد می‌شود، صد هزار سال است. یعنی تا صد هزار سال ازین فلزات تشعشعاتی صادر می‌شود که می‌تواند زندگی انسان را به مخاطره بیندازد. صد هزار سال برابر است با چهل هزار پشت یک انسان. از فرزند، تا نوه و نتیجه و نبیره و ندیده، فقط ما می‌توانیم پنج پشت انسان را نسل در نسل به یاد آوریم. اکنون این زباله‌ها می‌بایست به گستردگی چهل هزار پشت انسان محفوظ بمانند. میشائیل مادسون در فیلمش این رویداد منحصر به فرد را تفسیر می‌کند و می‌گوید: اونکالو مکانی است که انسان می‌بایست به‌یاد آورد که آن را دیرزمانی‌ست که فراموش کرده است.

به همین جهت مخاطب مادسون در واقع آیندگان هستند و از این‌روی مستند او گاهی حال و هوای فیلم‌های علمی – تخیلی را به خود می‌گیرد.

آینده‌ی غیر قابل پیش‌بینی و میراثی خطرناک برای بشریت

مادسون این پرسش را مطرح می‌کند که در آینده‌ی بسیار دور، هنگامی که ما از دست رفته‌ایم و از تمدن ما جز ویرانه‌هایی چیزی باقی نمانده، انسان‌ها اگر به اونکالو برسند، با این مخفیگاه خطرناک چه خواهند کرد؟ مستندساز برای یافتن پاسخی برای این پرسش با دانشمندان، کشیش‌ها، پزشکان و مسئولان و طراحان این پروژه گفت‌و‌گو می‌کند. این اشخاص همگی بسیار منطقی و عالمانه صحبت می‌کنند، در حالی‌که موفقیت و یا عدم موفقیت «اونکالو» را آینده‌ای دور معلوم خواهد کرد. این آینده، آنقدر دور است که هرگز نمی‌توان آن را پیش‌بینی کرد. مادسون پرسش تازه‌ای طرح می‌کند: در آن آینده‌ی بسیار دور، مثلاً پنجاه هزار سال دیگر چگونه و با چه زبانی می‌توان به انسان‌ها هشدار داد که در این مکان زباله‌های خطرناک اتمی انبار شده است؟ آیا زبان‌هایی که امروز در دنیا جزو زبان‌های زنده به شمار می‌آیند، در آن زمان قابل فهم هستند؟ آیا نشانه‌هایی که امروز جزو نشانه‌های هشداردهنده‌اند، در آن زمان معنایی دارند؟ آیا بهتر نیست از نشانه‌هایی که برای همگان ارجاع‌پذیر هستند، برای مثال از نشانه‌ای مانند تابلوی «فریاد» اثر ادوارد مونش برای اخطار دادن به آیندگان استفاده کرد؟ آیا چنین نشانه‌هایی توجه آیندگان را بیش از حد جلب نمی‌کند؟ اگر در آینده‌ی دور کسی به این فکر بیفتد که به سوادی یافتن گنجی، به دل این مخفیگاه نفوذ کند، چه باید کرد؟

از کهن‌ترین نشانه‌ها تا نشانه‌ای از فریاد

مشکل از اینجا آغاز می‌شود که حتی در ادبیات علمی – تخیلی هم معمولاً داستان‌ها در دویست سال آینده اتفاق می‌افتند. ذهن ما از درک هزار سال آینده ناتوان است، چه رسد به صد هزار سال آینده!
کهن‌ترین نشانه‌هایی که از هنر به‌دست آمده، نقاشی‌های غار معروف «شووه» Chauvet در فرانسه است که قدمت آن به سی هزار سال قبل می‌رسد. حال چگونه ممکن است که ما بخواهیم پیامدهای شیوه‌ی زندگی‌مان را به نسل‌هایی در صد هزار سال آینده تحمیل کنیم؟ مادسون در مستند «به‌سوی ابدیت» از یک‌سو در برابر خودخواهی و بی‌فکری بشر احساس درماندگی می‌کند و از سویی دیگر از اینکه انسان با وجود خودخواهی آمادگی آن را دارد که در برابر آیندگان، آن هم کسانی که در صد هزار سال آینده روی کره خاکی زندگی‌می‌کنند، مسئولیت بپذیرد، نمی‌تواند تحسین خود را پنهان کند.

شیوه‌ی معماری کاربردی فنلاند، همراه با تصاویر متقارن و اندیشناک و بیمناک بودن کسانی که مستندساز با آنها مصاحبه کرده، به فیلم فضایی کاملاً سرد، شبه‌علمی و خردمندانه می‌دهد. تظاهر به خردمندی در تقابل با عمل نابخردانه‌ی تولید زباله‌های اتمی و به خطر انداختن نسل‌های بشر، پشت اندر پشت تا چهل هزار نسل بشر به گستره‌ی یک صد هزار سال از این فیلم یک حادثه‌ی شگفت‌انگیز می‌سازد.

در سایه‌ی گشایش نیروگاه بوشهر

«به‌سوی ابدیت» برای تماشاگر ایرانی در سایه‌ی گشایش نیروگاه اتمی بوشهر پس از بیش از سه دهه تلاش برای دستیابی به انرژی هسته‌ای، معنایی ژرف‌تر می‌یابد. دو ماه آینده نیروگاه بوشهر رسماً کار خود را آغاز می‌کند و به‌این ترتیب ما هم به باشگاه تولیدکنندگان زباله‌های اتمی راه می‌یابیم. آیا باید منتظر بود که یک نوع «اونکالو» یا مخفیگاه ایرانی‌ساز برای زباله‌های اتمی تولیدشده در بوشهر و نیروگاه‌های دیگری که در آینده تأسیس خواهد شد، پاکی کویرهای ایران را به آلودگی‌های خطرناک بیالاید؟ آیا معنای پیشرفت و موفقیت و تمدن این است؟

در همین زمینه:

::تاریخ نمایش فیلم در شهرهای اروپایی::

عکس‌ها (از بالا به پایین):

میشائیل مادسون، کارگردان دانمارکی مستند «به‌سوی ابدیت»
جنگلی در فنلاند، یکی از نماهای مستند «به‌سوی ابدیت»

نیروگاه هسته‌ای بوشهر که دو ماه آینده گشایش می‌یابد. آیا معنای پیشرفت و تمدن این است؟
یکی از نقاشی‌های غار «شوه» در فرانسه: کهن‌ترین نشانه‌هایی که از هنر به دست آمده است

گلوله‌ی نقره‌ای

Babak M — Thu, 24 Mar 2011 10:11:46 +0000

نیما راشدان

اگر دو واژهٔ آیت‌الله خامنه‌ای و پیشرفت را در پنجرهٔ جست‌وجوگر خود وارد کنید، موتور جست‌وجوی گوگل چهارده و نیم میلیون صفحه را برای شما بازخواهد آورد. پیشرفت در نگاه رهبری ایران کدام پیشرفت است؟ البته پیشرفت در فن‌آوری هسته‌ای.

کمپین پروپاگاندای «انرژی هسته‌ای حق مسلم ماست»، عظیم‌ترین حرکت رسانه‌ای تاریخ جمهوری اسلامی ایران پس از جنگ هشت ساله در برابر عراق است. این کمپین با هدف جلوگیری از فروپاشی محتوم اجتماعی- سیاسی و توجیه ناکارآمدی ساختارهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی حکومت تهران از سال ۲۰۰۳ میلادی دنبال می‌شود.

رهبران ایران می‌گویند: غرب دشمن است، نابسامانی‌های اندک موجود در کشور زادهٔ دشمنی غرب است. دلیل دشمنی غرب چیست؟ البته پافشاری آیت‌الله علی خامنه‌ای بر حقوق مسلم همهٔ ایرانیان. کدام حقوق؟ حق ابراز نظر و عقیده؟ حق انتخاب شیوهٔ زندگی؟ البته خیر. حق یگانهٔ برخورداری از انرژی هسته‌ای.

جمهوری اسلامی ایران زیرکانه، دغدغه‌های قابل فهم جامعهٔ جهانی را، مخالفت غرب با پیشرفت علمی- اقتصادی ایرانیان قلمداد می‌کند. این نسخهٔ تحریف شده از ماجراجویی‌های بین‌المللی آقای خامنه‌ای به میلیون‌ها ایرانی محروم از اخبار و اطلاعات حقیقی فروخته می‌شود تا شهروندان بیش از این رهبران مذهبی جمهوری اسلامی ایران را مسبب ورشکستگی سیاسی، اجتماعی و اقتصادی جامعهٔ خود ندانند.
دولت ایران در کمپین پروپاگاندای هسته‌ای خود موفق بوده است. این موفقیت تا جایی است که حتی شماری از منتقدان دیرپای جمهوری اسلامی ایران، شجاعت آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای و محمود احمدی‌نژاد در پایداری هسته‌ای را ستایش می‌کنند.

جوانان طبقهٔ متوسط در شهر‌ها بخش اعظم کاربران ایرانی شبکهٔ اینترنت، بینندگان تلویزیون‌های ماهواره‌ای و رادیوهای فارسی زبان آزاد را نمایندگی می‌کنند. این جوانان گناه آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای در تغییر نتایج انتخابات و سرکوب بی‌رحمانهٔ اعتراض ایرانیان را هرگز نخواهند بخشید. خروجی بازی هسته‌ای اساساً بر این بخش از جامعهٔ شهری ایران کم تأثیر است، اما آیا دربارهٔ اکثریت شهروندان کم درآمد شهرهای بزرگ، ساکنان شهرستان‌ها و روستاهای کوچک نیز چنین می‌توان گفت؟

پاسخ من به این سئوال منفی است. بخش قابل توجهی از جامعهٔ محروم از اخبار و اطلاعات آزاد حامی موضع هسته‌ای آیت‌الله خامنه‌ای است. آیت‌الله خامنه‌ای این حمایت را در عرصهٔ بین‌المللی سپر بلا کرده و در بازار سیاست داخلی چونان پتک بر سر منتقدان خویش می‌کوبد.

سیاست کارا و زیرکانه در گرو ارزیابی دقیق نقاط قوت و ضعف حریف است. پیروزی سیاسی از بابل و یونان قدیم تا عصر لیبرال دمکراسی فراگیر امروز، در انتظار نشستن برای فرارسیدن لحظهٔ طلایی تبدیل نقاط قوت حریف به پاشنهٔ آشیل اوست.

لحظه‌های طلایی همیشه فرا می‌رسند. لحظه‌هایی که تلاش چندسالهٔ حریف را در مدت زمان کوتاهی چون یک روز یا یک هفته بر باد می‌دهند و به تغییر بازی به نفع آنکه طراحی راهبردی کارآمدتری دارد، می‌انجامند،

اما چگونه دست بر قضا همین انرژی هسته‌ای که آیت‌الله خامنه‌ای برای کسب اعتبار و مشروعیت سیاسی از آن در تلاش بی‌وقفه است، می‌تواند پاشنهٔ آشیل او باشد؟

***
بیش از یک هفته از وقوع زلزله و سپس سونامی دردناک و غیر قابل باور ژاپن می‌گذرد. میلیارد‌ها انسان در پنج قاره اخبار و تصاویر قدرت عظیم زلزله و پیامدهای آن را به تماشا نشسته‌اند. ایرانیان نیز اخبار دهشت‌بار زلزلهٔ نه ریشتری ژاپن را به دقت دنبال می‌کنند. قدرت زلزلهٔ ژاپن بیش از یکصدهزار برابر زلزلهٔ سال ۲۰۰۳ بم در ایران بود؛ زلزله‌ای که در آن بیش از ۳۰ هزار ایرانی جان خود را از دست دادند.

ساعاتی پس از وقوع زلزلهٔ مخرب یازدهم مارس ۲۰۱۱ منابع خبری برای نخستین‌بار از احتمال خرابی در نیروگاه هسته‌ای فوکوشیما خبر دادند. این اخبار نگران‌کننده با وقوع انفجار درون نیروگاه در روز ۱۲ مارس و آغاز نشت مواد مرگبار رادیواکتیو بر صدر اخبار جهان نشست. اینک میلیون‌ها انسان با نگرانی وقوع عظیم‌ترین فاجعه اتمی ژاپن پس از پایان جنگ جهانی دوم را به تماشا نشسته بودند. تصاویر وحشت‌آفرین انهدام حفاظ عظیم نیروگاه و تخلیهٔ سریع شهروندان از مناطق اطراف بر صفحات تلویزیون‌های ایرانیان نیز نقش بستند.

***

موقعیت طلایی منتقدان آیت‌الله خامنه‌ای از ۱۲ مارس ۲۰۱۱ و وقوع انفجار در رآکتور هسته‌ای فوکوشیما آغاز می‌شود. بازی سیاسی کارآمدی که با درک زیربنای فرهنگی جامعهٔ ایرانی، دهشت عمومی بشر از تشعشعات رادیواکتیو و بی‌اعتمادی به نسبت بالای شهروندان ایرانی به قابلیت‌های تکنولوژیک کار‌شناسان به اصطلاح متعهد جمهوری اسلامی ایران، می‌توانست خرمن پروپاگاندای چند ده ملیون دلاری هسته‌ای آیت‌الله خامنه‌ای را در چند هفته برباد دهد.

ژاپن و آلمان در فرهنگ عامهٔ ایرانیان سمبل نظم و سرآمد قابلیت‌های تکنولوژیک‌اند. این پس‌زمینه با مراجعه به گفت‌وگو‌ها و جوک‌های روزمرهٔ شهروندان ایرانی به سادگی قابل تحقیق است. جمهوری اسلامی ایران درست در برابر این تلقی عمومی شهروندان نمایندهٔ نازل‌ترین کیفیت تکنولوژیک است. رسوخ این باور عمومی حتی در رهبران جمهوری اسلامی ایران نیز مشخص است. آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای، محمود احمدی‌نژاد، تقریباً همهٔ فرماندهان سپاه به جای خودروهای ساخت داخل عموماً از خودروهای ژاپنی و بعضاً آلمانی برای تردد استفاده می‌کنند.

گلولهٔ نقره‌ای منتقدان رسانه‌ای آیت‌الله خامنه‌ای طرح گستردهٔ این سئوال برای افکار عمومی، خصوصاً طبقات پرجمعیت حامی برنامهٔ هسته‌ای ایران بود که آیا وقتی وقوع زلزله‌ای یکصدهزار کم قدرت‌تر از زلزلهٔ اخیر ژاپن به مرگ ۳۰ هزار ایرانی می‌انجامد؛ زمانی که می‌دانیم ایران نیز چون ژاپن از زلزله‌خیز‌ترین مناطق جهان است؛ آیا می‌توان به سیدعلی خامنه‌ای برای پیشبرد برنامهٔ تبلیغاتی سیاسی- هسته‌ای‌اش اطمینان کرد؟ چرا آقای خامنه‌ای خود به جای اطمینان از توان متخصصان ارزشمند داخلی، از خودروی ژاپنی، هواپیما و هلیکوپ‌تر آمریکایی دل نمی‌کند؟ چرا فرماندهان حتی ردهٔ سوم سپاه آقای خامنه‌ای ۲۰ سال است شب و روز با تویوتا و نیسان ژاپنی تردد می‌کنند؟ حتی توان داخلی سرکوب معترضان وجود ندارد و سرکوب با موتورسیکلت و ون ژاپنی انجام می‌پذیرد؟

رهبر جمهوری اسلامی، ۳۰ سال است در رؤیای ساخت خودروی ملی به سر می‌برد. او حکمران پنجمین تولیدکنندهٔ گاز جهان است که تا امروز از توزیع گاز و برق پایتخت خود در سرمای زمستان و گرمای تابستان عاجز است. رهبری است که عالی‌رتبهترین فرماندهان سپاه و ارتش را در سانحهٔ هوایی از دست داده است و مسافران خطوط هوایی کشورش قبل از سفر وصیت می‌کنند و حلالیت می‌طلبند. او رهبر کشوری است که ۳۰ هزار نفر از شهروندانش قربانی کیفیت خودرو و راه‌های داخلی کشور می‌شوند.

این سئوال باید برای هر ایرانی حامی برنامهٔ هسته‌ای سیدعلی خامنه‌ای بار‌ها و بار‌ها تکرار شود که آیا وقتی قدرت افسانه‌ای ژاپن در برابر زلزله زانو می‌زند و هزاران هزار شهروند، فاجعهٔ نشت مواد حاوی تشعشعات رادیواکتیو را با چشم خود مشاهده می‌کنند، کسی به قابلیت‌های تکنولوژیک سیدعلی خامنه‌ای برای حفاظت از ایرانیان در برابر اورانیوم غنی شده، پلوتونیوم و کیک زرد یعنی واژه‌های محبوب صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران اطمینان دارد؟

ایرانیان حق دارند سئوال فوق را از خود و از رهبران خود بپرسند. آیا معترضان سبز و رهبران منتقد آیت‌الله خامنه‌ای فرصت طلایی امروز را به درستی دریافته‌اند و از آن استفاده خواهند کرد؟ این سئوالی است که پاسخ آن را به زودی درخواهیم یافت.

حق مسلم ما آزادی است، نه اتم!

Babak M — Sun, 13 Mar 2011 14:35:06 +0000

محمدرضا نیکفر

محمدرضا نیکفر − اگر در ایران زمین‌لرزه‌ای رخ دهد که به یکی از مرکزهای اتمی پیدا یا پنهان در کشور آسیبی برساند همتراز با آنچه در فوکوشیما (ژاپن) می‌بینیم، آیا شانسی برای مهار کردن خطر وجود دارد؟ کدام تکنولوژی و کدام توانایی مدیریت می‌تواند ما را آسوده‌خاطر سازد؟ بازی با اتم در ایران بازی قدرت است. اصولاً آیا می‌توان از عاقبت چنین بازی‌ای آسوده‌خاطر بود؟

نمونه‌ی ژاپن پیش روی ماست، کشوری با تجربه‌‌ای بی‌نظیر در مهار پیامدهای زلزله، کشوری با توانایی تکنولوژیک، مدیریت و انضباط مثال‌زدنی. زلزله‌ای رخ داد که انفجاری در یک نیروگاه اتمی از پی آورد. مخالفان نیروگاه‌های اتمی در ژاپن نیروی قابل توجهی هستند. آنان بارها و بارها درباره‌ی خطر این نیروگاه‌ها، بویژه از نظر زلزله‌خیز بودن کشور، هشدار داده‌اند. و اکنون ثابت شد که هشدار آنها درست بوده است.

این بار نخست نیست که بر اثر زلزله سانحه‌ای در یکی از نیروگاه‌های اتمی ژاپن رخ می‌دهد. شرکت‌های مدیریت‌کننده‌ی این نیروگاه‌ها هربار کوشیده‌اند سانحه‌ را بی‌اهمیت جلوه دهند. آنها به مردم دروغ گفته‌اند. دروغ‌گویی و فساد در ژاپن بسیار ناپسند است، چنانکه بارها شنیده‌ایم وقتی در این کشور فسادکاری مقام مسئولی رو می‌شود، او دست به خودکشی می‌زند. در ژاپن رسانه‌ها آزادند و می‌توانند درباره‌ی خطرهایی که امنیت شهروندان را تهدید می‌کنند، گزارش دهند. مردم شیفته‌ی تکنولوژی هستند، اما آگاهی علمی بالایی دارند وبا توجه به تجربه‌ی فراموش‌نشدنی بمب‌های اتمی هیروشیما و ناکازاکی نسبت به خطر سانحه‌ی اتمی بسیار حساس هستند. با وجود همه‌ی اینها باز در همین مورد مشخص پیش رو، یعنی سانحه در نیروگاه فوکوشیما، کل حقیقت به مردم گفته نمی‌شود. اطلاعات ناروشن و گاه متناقض‌اند.

ژاپن یک قطب تکنولوژیک دنیاست، یک کانون دیگر تکنولوژی آلمان است. سانحه‌ی فوکوشیما مردم آلمان را هم به شدت نگران کرده است. نگرانی در رأس دولت هم دیده می‌شود. آنگلا مرکل، صدر اعظم آلمان در واکنش به خبرهایی که از ژاپن می‌رسد، گفته است: «رخدادهای ژاپن نقطه‌ی عطفی برای جهان هستند.» به نظر او وقتی در کشور بسیار پیشرفته‌ای مثل ژاپن با بالاترین استانداردهای امنیتی چنین سانحه‌ای پیش آید، دیگر «در آلمان نیز نمی‌توان موضوع را عادی قلمداد کرد». و موضوع در آلمان عادی قلمداد نشده است.

در آلمان سیاستمدارانِ محافظه‌کارِ طرفدارِ تداوم کار نیروگاه‌های اتمی هم تشخیص داده‌اند که لازم است تجربه‌ی ژاپن را جدی بگیرند. موضوع در سطح اتحادیه‌ی اروپا مطرح شده و قرار گذاشته‌اند که وضعیت امنیتی نیروگاه‌های اتمی اروپا را با توجه به آنچه در ژاپن می‌گذرد، بازبینی کنند.

خبر سانحه‌ی فوکوشیما بحث همیشه جاری در آلمان درباره‌ی خطرهای فناوری اتمی را به فراز تازه‌ای کشانده است. در این کشور قرار بود نیروگاه‌های اتمی برچیده شوند. دولت محافظه‌کار توانست به طور میانگین دوازده سال بر مدتی که برای متوقف کردن کار هر نیروگاهی تعیین شده بود، بیفزاید و با این کار وداع با اتم را در آلمان به تعویق اندازد. اپوزیسیون اینک نیروی تازه‌ای برای مقاومت یافته است. شهروندان دوباره حساس‌ شده‌اند. در روز ۱۲ مارس، یعنی در روزی که پیاپی خبرهای نگران‌کننده‌ای از فوکوشیما می‌رسید، ۶۰ هزار نفر از مخالفان نیروگاه‌های اتمی در آلمان دست به تظاهرات زدند. آنان زنجیره‌ی انسانی‌ای به طول ۴۵ کیلومتر تشکیل دادند. یک سر آن مقر حکومت ایالتی در اشتوتگارت بود، سر دیگر یک نیروگاه اتمی که تظاهرکنندگان خواهان تعطیل کردن آن هستند.

رشد خطر متناسب با غلظت اختناق و استبداد

در ایران حساسیتی به خبرهای ژاپن دیده نمی‌شود، نه در رسانه‌های حکومتی، نه در رسانه‌های منتقد.[۱] انگار که موضوع به ما مربوط نیست و در ایران از نظر خطرخیزی مراکز اتمی نگرانی‌ای وجود ندارد.

همه‌ی عامل‌ها را که خنثا تصور کنیم و کنار بگذاریم، خطر زلزله را که نمی‌توانیم دست کم بگیریم.[۲] هیچ گوشه‌ی ایران از خطر زلزله در امان نیست و یک زلزله‌ی ۵ ریشتری هم می‌تواند مکانیسم امنیتی یک مرکز اتمی را مختل کند. تنها کافی است در نظر گیریم که مکانیسم‌های امنیتی به برق نیاز دارند که در نیروگاه اتمی مولد برق هم باید مستقل از نیروگاه تأمین شود. چنانکه در نمونه‌ی فوکوشیما دیده شد، ممکن است این برق تأمین نشود؛ در این صورت دیگر نمی‌توان قلب اتمی نیروگاه را خنک کرد. پوسته‌ی فلزی محافظ سوخت اتمی ذوب می‌شود، آنگاه مواد رادیوآکتیو به بیرون راه پیدا کرده و محیط وسیعی را آلوده می‌کنند. با این آلودگی کاری نمی‌توان کرد. هزاران سال مداومت نشان می‌دهد.

در آلمان گفته‌اند که استانداردِ ایمنیِ نیروگاهِ فوکوشیما را تحلیل می‌کنند، تمهیدات چیده شده را با آنچه رخ داده است می‌سنجند، حاصل بررسی را مبنا می‌گذارند و درمی‌نگرند که اکنون باید چه استاندارد تازه‌ای برای تأمین امنیت نیروگاه‌های اتمی در نظر گیرند. آیا در ایران هم چنین کاری می‌کنند؟ آیا این شعور و حس مسئولیت را دارند؟ آیا در هیئت حاکمه‌ای که رئیس‌جمهور دکتر-مهندس‌اش فکر می‌کند می‌توان با وسایل آشپزخانه انرژی اتمی تولید کرد، انفجار فوکوشیما باعث می‌شود در مغزی جرقه زده شود که باید از تجربه‌ی ژاپن درس گرفت؟

در ایران با کدام تکنولوژی و با کدام توان مدیریتی می‌توان مانع بروز خطر شد؟ آیا چرنوبیل، فوکوشیما، هشدارهای مخالفان نیروگاه‌های اتمی در دو کشور نمونه از نظر فناوری و مدیریت، یعنی ژاپن و آلمان، نباید ما را به فکر بیندازد؟ کشوری که از ساختن اتوموبیلی همخوان با کمینه‌ای از استانداردهای ایمنی ناتوان است و آشفتگی مدیریتی‌اش مثا‌ل‌زدنی است، با چه تضمینی زیر مهمیز شعار "حق مسلم" به سمت تبدیل به یک قدرت اتمی کشانده می‌شود؟ همردیف شدن با پاکستان اتمی، واجد افتخار نیست، اما خطرهای عظیمی در بر دارد.

خطرها متناسب با شدت استبداد و اختناق رشد نمایی (اکسپوننسیال) می‌کنند. اگر در کشور آزادی برقرار بود و رسانه‌ها می‌توانستند در مورد سازوکار ایمنی مراکز اتمی گزارش بنویسند و بر روی کمبودها
دست بگذارند، اگر اپوزیسیون بر سیاست اتمی حکومت نظارت انتقادی می‌کرد، آنگاه خطرها برطرف نمی‌شدند، اما این اطمینان برقرار می‌شد که در صورت بروز غفلت و ندانم‌کاری، ملت از تهدید جدی‌ای که وجود دارد، آگاه می‌شود.

اما اکنون وضع از چه قرار است؟ به آخرین خبر توجه کنید: میله‌های سوخت را از درون رآکتور اتمی بوشهر خارج کرده‌اند، بدون هیچ توضیحی. خبر را از رسانه‌های خارجی شنیدیم و چون موضوع دیگر انکارشدنی نبود، اطلاعات جزئی گنگی در این باره به مردم دادند. مردم به طور کامل نامحرم تلقی می‌شوند. در بوشهر چه می‌گذرد، و نیز در قم و اراک و اصفهان و نطنز و جاهای دیگر؟ فقدان شفافیت یعنی سپردن سرنوشت کشور و منطقه به دست خطری کور با قدرتی هیولایی که از نسل‌های آینده هم قربانی خواهد گرفت.

در آلمان مردم نگران‌اند، اما این که باز می‌توانند آسوده بخسبند، نه به خاطر اطمینانشان به تکنولوژی بالایشان، بلکه به خاطر وجود رسانه‌های آزاد و نیروهای سیاسی هوشیار و مسئول و منتقدی است که هر غفلتی را گوشزد می‌کنند و اگر خبر شوند که در جایی حساس سانحه‌ی کوچکی رخ داده است، از آن کارزار فراگیر سیاسی می‌سازند.

فاجعه‌ی مضاعف

در ایران، رسانه‌ها آزاد نیستند و هیچ امکانی برای نظارت بر تشکیلات و برنامه‌های اتمی رژیم توسط منتقدان وجود ندارد. این به تنهایی خود یک فاجعه است. فاجعه‌ی دیگر آن است که نیروی اپوزیسیون از سیاست اتمی رژیم غافل است و به خطر عظیمی که کشور و منطقه را تهدید می‌کند، بی‌توجه. در رسانه‌های منتقد حساسیتی نسبت به موضوع اتمی دیده نمی‌شود.

نمونه‌ای از غفلت: در سندی که به تازگی به عنوان "ویراست دوم جنبش سبز" منتشر شده، هیچ اشاره‌ای به سیاست اتمی رژیم نشده و هیچ خواستی در این رابطه مطرح نگردیده است. در انتقادهایی هم که به این سند شد، موضوعی که مطرح نبود، سیاست اتمی بود. این به چه معناست؟ آیا رژیم توانسته است که شعار عوامفریبانه‌ی "انرژی هسته‌ای حق مسلم ماست" را با تکرار مداوم در مغز اپوزیسیون هم فرو کند؟ آیا اپوزیسیون هم با عظمت‌طلبی اتمی رژیم موافقت دارد؟ آیا نیروهای منتقد به آن سطح از آگاهی نرسیده‌اند که خطر تکنولوژی اتمی را، دست کم تا حد تأکید بر لزوم شفافیت بیشتر برای مراقبت بیشتر، جدی بگیرند؟

ولایت فقیه و اورانیوم

حکومت اسلامی در دور اول حیات خود سرنوشت خود را به جنگ گره زد. جام زهر صلح را که نوشید، جانشینی برای تداوم سیاست "جنگ جنگ تا پیروزی" پیدا کرد: حق مسلم هسته‌ای. این سیاست، کشور را منزوی کرده، باعث خسارت‌های اقتصادی و سیاسی فراوانی شده، جو منطقه را مسموم کرده و در آن به مسابقه‌ی تسلیحاتی و گرایش به اتمی شدن دامن زده و محملی شده است تا رژیم بر طول و عرض دستگاه امنیتی خود بیفزاید و امکان تازه‌ای برای تحمیق توده‌ها و استفاده از احساسات ناسیونالیستی برای پیشبرد برنامه‌های خود بیابد. اورانیوم اکنون جایگاهی قدسی یافته است. ولایت فقیه در اندیشه‌ی اتمی شدن است با این امید که ولایت فقیه هسته‌ای بقای تضمین‌شده‌ای یابد.

انتقاد از ولایت فقیه بدون انتقاد از وجه اتمی آن، انتقادی ناقص است. ولایت فقیه از ابتدا بر تکنیک استوار بود، نخست تکنولوژی سرکوب را سازمان داد، در جریان جنگ لشکر خود را ساخت و تقویت کرد، آن را ستون اقتصاد قرار داد و در ادامه بر آن شد آن را اتمی کند. اتم هم کارکردی سرکوبگرانه دارد، چون تقویت کننده دستگاه سرکوب و نظامی‌گری است، هم کارکردی اقتصادی، چون بودجه‌ی کلانی را وارد صندوق دستگاه سرکوب می‌کند و بوروکراسی عظیمی را تغذیه می‌کند، و همچنین دارای کارکرد ایدئولوژیک است: رکنی اساسی از تبلیغات حکومتی است، تبلیغاتی که چنان ماهرانه پیش برده شده‌ که مرز پوزیسیون و اپوزیسیون را درنوردیده است.

حق مسلم ما آزادی است، نه اتم. آزادی اگر باشد، حتّا در صورت تصمیم نابخردانه‌ی اکثریت به استفاده از انرژی اتمی، این امکان وجود دارد که بر ایمنی آن نظارت انتقادی شود. تجربه‌ی جهانی ثابت می‌کند که بدون شفافیت سیاسی، هیچ شانسی برای شفاف کردن پروژه‌‌ای همچون پروژه‌‌ی اتمی وجود ندارد و این پروژه تا زمانی که شفاف نباشد، به صورتی مضاعف خطرناک است: بمبی است که بالقوه خطر انفجار دارد، اما اینک بازیچه‌ی دست موجودی نادان هم شده است، موجودی نه فقط نادان، بلکه دیوانه.

دیوانگی از درون و بیرون امنیت کشور و منطقه را در خطر انداخته است. کرم اینترنتی استاکس‌نت ممکن است باعث شود که یک دستگاه اتمی درست کار نکند، منفجر شود و محیط را برای همیشه آلوده کند. کسانی که این بدافزار را ساخته‌اند دیوانگانی بوده‌اند که به هر چیزی فکر کرده‌اند جز امنیت و محیط زیست شهروندان ایران و منطقه.

در این باره نیز اپوزیسیون ایرانی حساسیتی نشان نداد. این بی‌توجهی‌ها نشان می‌دهد که در مورد خطر اتمی، ناآگاهی ژرفی در جامعه وجود دارد. ناآگاهی‌ای در حد بیسوادی، مصلحت‌گرایی‌ای که توجیه آن این است که حمله به سیاست اتمی رژیم گشودن جبهه‌ی تازه‌ای است که به نفع مخالفان نیست، و همچنین آلوده بودن به سموم ایدئولوژی عظمت‌طلب سه عامل اصلی این فقدان حساسیت هستند. مبارزه برای دموکراسی اگر بر این ضعف غلبه نکند، از انجام یک مسئولیت مهم و محتملا سرنوشت‌ساز سر باز زده است. اگر فاجعه‌ای رخ دهد، می‌توان گفت ما گفتیم، و اگر نگفته باشیم، باید بگوییم ما هم در قبال رخ دادن آن مسئولیت داریم. اما آیا به این حد از مسئولیت‌پذیری مدنی رسیده‌ایم؟

زیرنویس‌ها:

[۱] در رسانه‌های اصلی اپوزیسیون پس از خبر انتشار خبر انفجار در فوکوشیما تنها یک مقاله‌ی هشداردهنده به چشم می‌خورد:

سهراب مبشری: "ورشکستگی یک تکنولوژی خطرناک − خطر فاجعه اتمی در ژاپن و ما ایرانیان"، در سایت "اخبار روز".

[۲] در این باره به گفته‌های یک کارشناس توجه کنید، در مصاحبه با خبرگزاری مهر.