پاریس

شکایت سفارت ایران و تبرئه شش فعال سیاسی در پاریس

society — Sat, 23 Mar 2013 13:16:43 +0000

آیدا قجر - دادگاه رسیدگی به پرونده شکایت سفارت ایران در پاریس، از شش نفر از اعتراض‌کنندگان به اعدام فرزاد کمانگر، شیرین علم‌هولی، علی حیدریان، فرهاد وکیلی و مهدی اسلامیان، روز جمعه ۲۲ مارس (دوم فروردین‌ماه سال ۱۳۹۲) با حضور ده‌ها ایرانی مقیم پاریس و جمعی از روزنامه‌نگاران برگزار شد.

نزدیک به سه سال پیش، پنج نفر در زندان اوین بدون اطلاع خانواده و وکلایشان و به جرم "دست داشتن در بمبگذاری مراکز دولتی" اعدام شدند.

ایرانیان مقیم فرانسه در همان روز در میدان تروکادرو (حقوق بشر) پاریس گردهم آمدند و در پایان مراسم تصمیم گرفتند برای نشان دادن اعتراض خود مقابل سفارت جمهوری اسلامی در این شهر تجمع کنند.

پس از گذشت دقایقی از تجمع و با حضور نیروهای پلیس در اطراف سفارت جمهوری اسلامی، یکی از کارمندان این مرکز از ساختمان بیرون آمد و به گفته شاهدان عینی اقدام به "تحریک" ایرانیان حاضر در گردهمایی اعتراضی کرد.

متهمان و شاهدان عینی معتقد هستند که «کارمند سفارت از ساختمان بیرون آمد و شروع به تمسخر و فحاشی کرد، به طوری که خشم ناشی از نقض فاحش حقوق بشر در ایران با تحریکات وی فوران کرد و به خشونت کلامی میان دو طرف کشیده شد».

پلیس با محاصره صدها ایرانی حاضر در محل، نزدیک به دویست نفر آنان را بازداشت کرد و پس از چند ساعت حضور در بازداشتگاه آزادشان کرد. سفارت جمهوری اسلامی ایران اما از حاضران و خصوصا شش نفر از فعالان سیاسی و روزنامه‌نگار شکایت و درخواست خسارت پنج میلیون یورویی کرد.

وکیل معترضان به اعدام در ایران: «فعالان سیاسی که امروز در این دادگاه هستند به تصمیم‌های حاکمان کشور خود اعتراض دارند، اما حاکمان هیچگونه رسیدگی انجام نمی‌دهند و هر روز پرونده خود را در مجامع بین‌المللی سنگین‌تر می‌کنند. نباید فرانسه، که حامی مخالفان نظام جمهوری اسلامی است به درخواست حکومت این کشور تعدادی روزنامه‌نگار و فعال سیاسی را که از کشور خود رانده شده و واکنشی به کنش حکومت و اعدام پنج نفر بدون حضور وکیل‌شان داشته‌اند، محکوم کند.»

دادگاه رسیدگی به پرونده مظفر ادب (فعال سیاسی) و بابک اکبری فراهانی (فعال سیاسی) به اتهام شعارنویسی بر دیوار، یاشار محتشم (فعال سیاسی) به اتهام کندن و ربودن پلاک برنز سفارتخانه، آرش بهمنی (روزنامه‌نگار) به اتهام کوبیدن بر درهای ورودی، بابک داد (روزنامه‌نگار) به اتهام شعارنویسی و روزنامه‌نگار دیگری که خواست نامش فاش نشود به اتهام کندن دوربین‌ها با ریاست قاضی «الیویه جرون» برگزار شد.

قاضی با خواندن بیوگرافی متهمان، جرم آن‌ها را اعلام کرد. متهمان خود را بی‌گناه خواندند، اما دادستان دادگاه، در دادخواست خود علاوه بر خسارت درخواست شده از سوی سفارت ایران، پنج سال حبس نیز برای متهمان تقاضا کرد.

بابک اکبری فراهانی در دفاع از خود اعلام کرد: «من همچنان از اتفاق‌های پاریس در روز اعدام پنج ایرانی دفاع می‌کنم و معتقدم خشم مردم، مشروع بود. اگر بخواهم مثالی بزنم مشابه روز تظاهرات مردم فرانسه در اعتراض به قانون بازنشستگی بود، اما پلیس حاضر در محل، حرفه‌ای عمل و سعی کرد تظاهرکنندگان را تحریک نکند، اما در نمونه ما جمهوری اسلامی با سیاست اقدام به تحریک مردم کرد. اگر تا پیش از این جمهوری اسلامی مخالفان خود در خارج از کشور را می‌کشت، امروز روش خود را عوض کرده و تصمیم گرفته سیستم‌های قضائی کشورهای مختلف را علیه مخالفان خود قرار دهد، این اقدام از پاریس شروع شده و به کشورهای دیگر هم خواهد رسید.»

مظفر ادب نیز با تاکید بر اینکه ما تاکنون صدها تظاهرات در پاریس تدارک دیده‌ایم که همه مسالمت‌آمیز بوده اند، گفت: «مردم به شکل خودجوش به سمت سفارت ایران رفتند و هیچ تصمیم از پیش تعیین شده‌ای در کار نبود. اگر در داخل ایران مردم زیر فشار نظام جمهوری اسلامی قرار دارند، نظام حاکم بر کشور ما تصمیم گرفته است در خارج از کشور نیز فشار خود را ادامه دهد تا مخالفان خود در خارج از مرزهای ایران را بترساند و به سکوت وادارد.»

آرش بهمنی با اشاره به اینکه رفتارهای تحریک‌آمیز کارمند سفارت باعث فوران خشم حاضران شد، گفت: «من به عنوان روزنامه‌نگار در میان جمع بودم. در میان ما دوستان کردی بودند که از آشنایان فرزاد کمانگر بودند و به شدت تحت تاثیر قرار گرفته بودند. از داخل سفارت با پاشیدن آب بر معترضان سعی کردند مردم را به عقب برانند، در عکسی که پیش شماست مشخص است که من سعی کردم شلنگ آب را از سمت خیابان، بیرون بکشم و جمع کنم.»

بابک داد نیز با تاکید بر اینکه به عنوان روزنامه‌نگار در محل حضور داشته است گفت: «سفارت ایران بخشی از خاک کشور من است. در کشوری که دیکتاتوری برپاست حاضران شعار "مرگ بر دیکتاتور" بر دیوارها می‌نوشتند. ما در ایران افراد قانونمندی بودیم، اما آن‌هایی که اعدام شدند بدون داشتن وکیل و بدون حتی دادگاهی عادل اعدام شدند. ما امروز وکیل داریم و در دادگاهی حاضریم که به عدالت آن امیدواریم در نتیجه شما هم با نگریستن به سابقه و پرونده‌های نقض حقوق بشر در ایران به پرونده ما رسیدگی کنید.»

هر شش نفر از اتهامات وارده تبرئه شدند، اما سه تن از آنان، مظفر ادب، بابک اکبری فراهانی و بابک داد حکمی تعلیقی گرفتند به این شکل که در هیچ اداره، پلیس و سازمانی برایشان سوءسابقه در نظر گرفته نخواهد شد، اما پرونده آنان "تنها" در دستگاه قضائی فرانسه بایگانی خواهد شد تا در صورت تکرار این اتفاق برایشان سوء سابقه تعریف شود.عکس از: مریم اشرافی

یاشار محتشم که به اتهام ربودن پلاک سفارت در دادگاه حاضر شده بود، گفت: «ما نزدیک به یکسال بود که تظاهرات برگزار می‌کردیم و هیچ‌وقت به خشونت کشیده نمی شد. در عکس‌ها مشخص است که ما سعی می‌کردیم در مقابل تحریک‌های کارمند سفارت، مردم را آرام کنیم.»

روزنامه‌نگار دیگری که متهم به کندن دوربین‌های سفارت شده بود به علت اقامت در کشوری دیگر در دادگاه حاضر نبود. در نتیجه وکیل متهمان،‌ آقای «سیلون میر» سخنان وی را برای قاضی خواند: «ما به تازگی از ایران خارج شده بودیم، تجربه داشتیم که دوربین‌ها چهره‌ها را ضبط می‌کنند و سپس معترضان را بازداشت و برایشان پرونده‌سازی می‌کنند. آن روز مردم بسیار خشمگین بودند و من برای ضبط نشدن چهره معترضان و ایجاد مشکلات برای خانواده‌های آنان در ایران دوربین‌ها را قطع کردم.»

پس از ارائه دفاعیات دادستان در توضیح احضار متهمان به دادگاه اعلام کرد: «ما با داشتن ویدئوهایی از مراسم که کیفیت‌شان هم بسیار بالا بود توانستیم این شش نفر را شناسایی کنیم. در تصاویری که ما داریم جرم آنان مشخص است و دادگاه باید خسارت و مجازات را برای این عده مشخص کند.»

در آخرین دفاع، وکیل متهمان چنین گفت: «باید به سابقه نقض حقوق بشر در نظام جمهوری اسلامی دقت کرد. این نظام هر مخالفی در داخل کشور را تحت فشار قرار داده و امروز تصمیم دارد گستره تحت سلطه خود را گسترش دهد. روزنامه‌نگار وظیفه‌اش تهیه گزارش است. روزنامه‌نگاران آنجا حاضر شده‌اند، خشم بر مردم مستولی شده و آنان جدا از تهیه گزارش، سعی در آرام کردن مردم داشتند. یکی به در می‌کوبید تا صاحبخانه (سفارت جمهوری اسلامی) اعتراض آن‌ها را پاسخ گوید. دیگری هم اگر شعاری نوشته یا دوربین‌ها را قطع کرده ناشی از خشم او و بی‌توجهی دائمی نظام جمهوری اسلامی به خواسته مردم است. فعالان سیاسی که امروز در این دادگاه هستند به تصمیم‌های حاکمان کشور خود اعتراض دارند، اما حاکمان هیچگونه رسیدگی انجام نمی‌دهند و هر روز پرونده خود را در مجامع بین‌المللی سنگین‌تر می‌کنند. نباید فرانسه که حامی مخالفان نظام جمهوری اسلامی است به درخواست حکومت این کشور تعدادی روزنامه‌نگار و فعال سیاسی را که از کشور خود رانده شده و واکنشی به کنش حکومت و اعدام پنج نفر بدون حضور وکیل‌شان داشته‌اند، محکوم کند.»

قاضی دادگاه پس از تنفسی کوتاه و شنیدن صحبت‌های متهمان رای خود را اعلام کرد: هر شش نفر از اتهامات وارده تبرئه شدند، اما سه تن از آنان، مظفر ادب، بابک اکبری فراهانی و بابک داد حکمی تعلیقی گرفتند به این شکل که در هیچ اداره، پلیس و سازمانی برایشان سوءسابقه در نظر گرفته نخواهد شد، اما پرونده آنان در دستگاه قضائی فرانسه بایگانی خواهد شد تا در صورت تکرار این اتفاق برایشان سوء سابقه تعریف شود.

قاضی دادگاه در ادامه اعلام کرد: «برای ادعای متهمان مبنی بر تحریک کارمند سفارت جمهوری اسلامی و پاشیدن آب به معترضان باید شهادت داده شده و در پرونده ذکر شود.»

هیچ نماینده یا سخنگویی از سوی سفارت جمهوری اسلامی در دادگاه حاضر نشده بود.

مراسمی به مناسبت زادروز محمد مصدق در پاریس

Tue, 26 Jun 2012 04:27:38 +0000

ایرج ادیب‌زاده

ایرج ادیب‌زاده - سازمان‌های جبهه ملی ایران در خارج از کشور، به مناسبت صدوسی‌امین زادروز دکتر محمد مصدق، سیاستمدار، دولتمرد و نماینده چند دوره‌ مجلس شورای ملی و نخست وزیر ایران در سال‌های۱۳۳۰ تا ۱۳۳۲ خورشیدی، روز شنبه ۲۳ ژوئن ۲۰۱۲ (سوم تیر ۱۳۹۱) مراسمی با حضور شماری از نویسندگان و پژوهشگران حوزه سیاست و تاریخ در پاریس برپا کردند.

در این مراسم شماری از چهره‌های سیاسی و رسانه‌ای برای حاضران در جلسه سخن گفتند و گروهی از هنرمندان ایرانی نیز هنرنمایی کردند.

همایون مهمنش، عضو هیئت اجرایی سازمان‌های جبهه ملی ایران در خارج از کشور، درباره انگیزه‌ی برپایی این برنامه در پاریس می‌‌گوید: "ما تصمیم گرفتیم صدوسی‌امین زادروز دکتر محمدمصدق را جشن بگیریم؛ به‌خصوص به خاطر اینکه شرایط امروز ایران به خوبی نشان می‌دهد مسئله‌ آزادی و دموکراسی و رعایت حقوق و آزادی‌های مردم که آرمان مصدق بود تا چه حد در سرنوشت و زندگی مردم تأثیر دارد. در تمام کشورهایی که آزادی و حقوق مردم رعایت می‌شود و نمایندگان واقعی مردم انتخاب می‌شوند، همیشه این کشورها به مراتب بهتر اداره می‌شوند تا کشورهایی که دیکتاتوری هستند و یک فرد یا کسانی که با روش دیکتاتوری حکومت می‌کنند، آن کشورها را می‌گردانند."

جبهه ملی ایران و اعضای آن با آیت‌الله خمینی در روی کار آمدن جمهوری اسلامی همکاری کردند. فکر می‌کنید جبهه ملی الان به کجا رسیده است؟

همایون مهمنش: جبهه ملی در وهله‌ اول یک فکر است. این فکر که آزادی و دموکراسی برای کشور مهم است.

همایون مهمنش: ما تصمیم گرفتیم صدوسی‌امین زادروز دکتر محمدمصدق را جشن بگیریم؛ به‌خصوص به خاطر اینکه شرایط امروز ایران به خوبی نشان می‌دهد مسئله‌ آزادی و دموکراسی و رعایت حقوق و آزادی‌های مردم که آرمان مصدق بود تا چه حد در سرنوشت و زندگی مردم تأثیر دارد.

این فکر که رعایت حقوق آزادی‌های مردم مهم است. در آن زمان، در بهمن ۵۷، در درون جبهه‌ ملی اختلاف‌هایی بود و می‌دانیم کسانی مانند دکتر بختیار نه تنها با جمهوری اسلامی همکاری نکردند، بلکه مقاومت کردند و سعی کردند یک آلترناتیو دیگر را به مردم نشان دهند و اینکه حکومتی شکل بگیرد که در آن آزادی باشد، زندانی سیاسی نداشته باشد و غیره. از طرف دیگر تمام فرهیختگان جبهه ملی هم به نوبه خودشان به دنبال آزادی و دموکراسی بودند. منتهی تصورشان این بود که از راه تعامل و همکاری و کمی راه آمدن می‌توانند به اهداف خود برسند. متأسفانه تشکیلات درستی وجود نداشت و همانطوری که می‌دانید جبهه ملی و رهبران جبهه ملی هم بلافاصله بعد از به‌وجود آمدن جمهوری اسلامی از آن فاصله گرفتند، وقتی که دیدند شرایط آنطور است.

جرقه‌ای در ذهن جوان امروز

امیررضا امیربختیار عضو حزب ایران و یکی از جوان‌ترین اعضای جبهه ملی ایران است. از او می‌پرسم نسل امروز ایران چقدر با دکتر مصدق آشنایی دارد؟

امیررضا امیربختیار: در کتاب‌های تاریخ جمهوری اسلامی ما می‌بینیم که تصویری از دکتر مصدق قرار داده‌اند و در صفحه‌ روبه‌روی آن تصویر آیت‌الله کاشانی را و از دکتر مصدق بدگویی می‌کنند و از آیت‌الله کاشانی به نیکی یاد می‌کنند. همین کافی است که یک جرقه را در ذهن جوان‌ها و آن دانش‌آموزی که آنجا نشسته است بزند تا علاقه‌مند شود و برود و ببیند که این شخص کیست که اینها دارند از او بدگویی می‌کنند.

امیررضا امیربختیار: یکی از دوستان، نکته‌ خیلی جالبی را مطرح کرد؛ اینکه در کتاب‌های تاریخ جمهوری اسلامی ما می‌بینیم که تصویری از دکتر مصدق قرار داده‌اند و در صفحه‌ روبه‌روی آن تصویر آیت‌الله کاشانی را و از دکتر مصدق بدگویی می‌کنند و از آیت‌الله کاشانی به نیکی یاد می‌کنند. همین کافی است که یک جرقه را در ذهن جوان‌ها و آن دانش‌آموزی که آنجا نشسته است بزند تا علاقه‌مند شود و برود و ببیند که این شخص کیست که اینها دارند از او بدگویی می‌کنند. وقتی این جرقه پیدا می‌شود و او کمی پیگیری می‌کند، متوجه یک جنبش واقعاً عظیم می‌شود که در دوره‌ای از تاریخ ما ایجاد شده بود و همچنان هم ادامه دارد.

شما خودتان چطور با دکتر مصدق آشنا شدید، یعنی چند سالتان بود که این آشنایی آغاز شد؟

من خیلی زود با دکتر محمد مصدق آشنا شدم؛ به سبب اینکه در خانواده‌ای متولد شده‌ام که‌ به دکتر مصدق علاقه داشت و از دیرباز با او ارتباط داشته است. در دوره‌ای که دکتر مصدق استاندار فارس بودند، در تهران کودتا شده بود و سیدضیا و رضاشاه به حکومت رسیده بودند، دکتر مصدق مدتی را به خاطر مسائل امنیتی میهمان بختیاری‌ها و در قلعه‌ دزک میهمان خانواده‌ ما بود. در واقع به صورت تاریخی این ارتباط وجود داشت. این آشنایی خانوادگی موجب شد که من نیز به او علاقه‌مند شوم تا بیشتر در مورد مصدق بدانم. مطالعات و تحقیقات و پیگیری‌های من منجر شده که در تمام این سال‌هایی که از دوران جوانی‌ام می‌گذرد و هنوز هم ادامه دارد، در این زمینه تلاش کنم.

الان از راه و روش دکتر مصدق چه چیزی باقی مانده است؟

به نظر من راه و روش دکتر مصدق یک آرمان بزرگ است که صدسال است ملت ایران در راه آن تلاش می‌کنند. دکتر مصدق در این زمینه تبدیل به یک سمبل و نماد شده است. این روش و منش دکتر مصدق از یکطرف طرفداران استبداد را به وحشت می‌اندازد و از طرف دیگر آزادیخواهان را به وجد می‌آورد تا در راه این آرمانی که صدسال، از دوران مشروطیت تا امروز، برای آن مبارزه و تلاش شده است، بیشتر بکوشند. من فکر می‌کنم این جریان تا زمانی که به آزادی نرسیم، به حاکمیت ملت نرسیم، در ایران ادامه خواهد داشت.

انسانی ارزشمند

آریا خسروی هم از نسل امروز جبهه ملی ایران در اتریش است و برای این مراسم به پاریس آمده بود. او بر ویژگی‌های دیدگاه مصدق برای نسل امروز ایرانی تاکید دارد.

آریا خسروی: در مورد دکتر مصدق می‌توان از جهات بسیاری گفت‌وگو و نظرات او را مطالعه کرد. مسئله‌ مهم‌تری که ما با آن مواجه هستیم، عملکرد او است؛ یعنی آن چیزی که در روند عمل از او دیده‌ایم. او انسان گرانبها و با ارزشی بود که ما با گذر زمان بیش از پیش به آن پی می‌بریم.

گذشته‌ای که در اکنون جاری است

نعمت آزرم شاعر مقیم پاریس مصدق را به‌عنوان «گذشته‌ای که در اکنون جاری است» می‌شناسد و معتقد است اهداف او هنوز در ایران متحقق نشده است.

نعمت آزرم: از نگاه من جامعه‌‌ ایران در مرحله‌ جنبش ملی برای استقرار دموکراسی است. بنابراین خطاب به مصدق باید بگویم اگرچه رهبر دیروزهای ما بودی، هنوز راهبر رهروان فردایی.

نعمت آزرم: مصدق، گذشته‌ای که در اکنون جاری است. چرا این عنوان هست؟ به خاطر این که مسائل مهم اجتماعی و تاریخی ایران که آن موقع مطرح شد، یعنی آزادی، استقلال و موازنه‌ منفی که همه این‌ها به صراحت قابل توضیح است، هنوز موضوع و مسئله‌ مبارزات ایران است؛ هنوز موضوع مهم جنبش ملی ایران برای دموکراسی است، چون هنوز مسئله‌ مهم کشور ما به دست آوردن آزادی‌ها و حقوق شهروندی است. بنابراین مصدق همچنان جاری است. چرا؟ به‌عنوان مثال با همه احترامی که هم هند و هم جهان برای آدمی مثل مهاتما گاندی قائل است، اما چون جنبش استقلال هند به نتیجه رسیده، گاندی با همه اهمیت و عظمت اخلاقی و شخصیتی‌اش جزو تاریخ هند قرار گرفته است. اما مصدق همچنان جاری است. چرا جاری‌ ا‌ست؟ به خاطر اینکه آماج‌های جنبش ملی ایران زمان او که خود او پرده‌ دوم آماج‌های جنبش آزادیخواهی مشروطیت ایران بود، هنوز در جامعه‌ ما متحقق نشده است.

از آن راه و روش الان چه مانده است؟

از نگاه من جامعه‌‌ ایران در مرحله‌ جنبش ملی برای استقرار دموکراسی است. بنابراین خطاب به مصدق باید بگویم اگرچه رهبر دیروزهای ما بودی، هنوز راهبر رهروان فردایی. ما وقتی بتوانیم در جامعه‌مان آزادی را مستقر کنیم که تمام شهروندان ایران با حقوق یکسان در مدیریت جامعه شرکت داشته باشند، مشارکت فعال داشته باشند، دیگر همه توطئه‌های تجزیه ایران باطل خواهد شد. به‌خصوص که همه اقوام ایرانی در طول تاریخ، حتی هم‌میهنان عرب‌زبان ما، هزاران سال باهم زندگی کرده‌اند. اصلاً بحث جدا شدن متعلق به وقتی است که لشگرکشی می‌شود و جامعه‌ای فتح می‌شود. این حرف‌ها نیست. جامعه ایران، گام به گام مراحل جامعه شناسی سیاسی تبدیل چند قوم به یک ملت را هزار سال پیش انجام داده است. سند آن هم شاهنامه‌ فردوسی ا‌ست.

انسانی مداراگر

تقی رحمانی، نویسنده، روزنامه‌نگار ملی‌ـ مذهبی به جایگاه دکتر مصدق در میان ملی‌ـ مذهبی‌ها اشاره دارد. او معتقد استملی‌ـ مذهبی‌ها کلاً مصدقی‌ هستند. یعنی در منشور نهضت آزادی هم هست که پیرو مصدق هستیم.

تقی رحمانی: دکتر مصدق منش دموکراتیک داشت. منش دموکراتیک یک ظرفیت و همگرایی می‌خواهد. مدارای دکتر مصدق با جمعیت فداییان اسلام، مدارای دکتر مصدق با حزب توده، مدارای دکتر مصدق با بسیاری از مخالفان خودش، مدارایی مسالمت‌آمیز بود، ولی متأسفانه از طرق مقابل حمایت لازم از او صورت نگرفت.

تقی رحمانی: بعد از انقلاب به‌خصوص بعد از دهه‌ ۶۰ که امکان و مجال این پیدا شد که ملیت را مقابل مذهب قرار دهند، زمانی که مسئله‌ حکومت عمدتاً هویت اسلامی بود، اساساً مفهوم ملی‌‌‌‌ـ مذهبی به‌عنوان یک اسم خاص و نه اسم عام، در حقیقت پاسخی بود به انحصارطلبی که به نام درکی از مذهب می‌آوردند و آقای کاشانی را مقابل آقای مصدق قرار می‌دادند. در صورتی که اصلاً اختلاف کاشانی و مصدق بر سر مذهب و ملیت نبود، بلکه اختلاف بر سر قدرت بود و نقش تأسی کردن از قانون که آقای کاشانی برای خودش می‌خواست. حالا با آنکه آقای کاشانی در نهضت ملی نقش داشت، ولی اختیاراتی که از دولت مصدق می‌خواست، فراقانونی بود و مصدق نیز چندبار این را گفته بود. جریانی که ما به طور عام به آن منتسب هستیم، در همان انتخاب تاریخی هم طرف دکتر مصدق را گرفت و طرف آقای کاشانی را نگرفت. به خاطر این که دکتر محمد مصدق را نماینده مردم ایران می‌دانست...

... و بعد از انقلاب؟

بعد از انقلاب و در دهه‌ ۷۰ نام ملی‌ـ مذهبی یادآور این بود که اگر اعتقاد به مذهب اسلام هم داشته باشیم، در پارادایم دولت‌ـ ملت مدرن و براساس دموکراسی است و مصدق منادی این دولت‌‌ـ ملت مدرن بوده است. او انسان دموکراتی بود که می‌خواست همه ایرانیان در چارچوب یک ایران یکپارچه و بدون تبعیض زندگی کنند. به این خاطر ملی‌ـ مذهبی‌ها تعلق پارادایمی دولت‌‌‌ـ ملت مدرن به دکتر مصدق دارند و انتخاب‌شان هم در طی تاریخ مصدقی بوده است. آن اول انقلاب هم که اسلام را مقابل ملیت قرار دادند، این مفهوم دوباره در ایران به شکل خاص به نام شورای فعالان ملی‌ـ مذهبی بازسازی شد، ولی جریان ملی‌ـ مذهبی و چهره‌های خاص‌ آن همواره از دوره‌ مشروطیت به اینسو از پارادایم دولت‌ـ ملت مدرن حمایت می‌کردند که دموکراسی ملی بوده و در در دولت‌‌ـ ملت مدرن دنبال استبداد نبودند. بدین خاطر مصدق را به شاه ترجیح می‌دادند. بدین خاطر چهره‌های ملی در دوره‌ رضاشاه را به رضاشاه ترجیح می‌دادند و در انقلاب مشروطیت هم از آرمان‌های انقلاب مشروطیت دفاع می‌کردند.

روشنفکران ایران زمانی که آیت‌الله خمینی آمد، رفتند و از او حمایت و استقبال کردند، ولی همراهی و همین حمایت را از دکتر مصدق نکردند. چرا؟

این مسئله‌ مهمی ا‌ست. ببینید، دکتر مصدق منش دموکراتیک داشت. منش دموکراتیک یک ظرفیت و همگرایی می‌خواهد. مدارای دکتر مصدق با جمعیت فداییان اسلام، مدارای دکتر مصدق با حزب توده، مدارای دکتر مصدق با بسیاری از مخالفان خودش، مدارایی مسالمت‌آمیز بود، ولی متأسفانه حمایت لازم از طرف مقابل صورت نگرفت. منتهی من خودم وقتی به تاریخ ایران نگاه می‌کنم، دنبال آدم‌های خوشنامی هستم که کامیاب هم بشوند. مصدق یک انسان بزرگ خوشنامی بود که اسمش می‌تواند برای ما توجه راه باشد. ولی با بازخوانی مصدق آیا آنچه او دوست داشت، یعنی ایرانی سربلند و آزاد درست می‌شود؟ این نیاز دارد به یک مخرج مشترک روی یکسری آزادی‌های اصولی و حرکت قانونمند که اگر فرصتی به دست آوردیم، دوباره این عمر دموکراسی را طولانی کنیم. این چیزی بود که مصدق می‌خواست، ولی کسانی که منتقد مصدق بودند نمی‌خواستند.

شماری‌ از سر افراط و بی‌تجربه‌گی اینطور می‌اندیشیدند، شماری هم منافع‌شان اجازه نمی‌داد. در صورتی که آنچه مصدق برای ایران می‌دیدید، یک ایران دموکرات بود که همه در آن زندگی کنند. مصدق حتی توده‌ای‌ها را هم ایرانی‌ می‌دانست، فداییان اسلام را هم ایرانی می‌دانستن، ولی از همه این‌ها می‌خواست که قانون را رعایت کنند. به نظر من این نگاه مصدق مال قرن بیست و یکم است. در خاورمیانه شما هنوز چنین مدلی ندارید. یکمقدار دارد ترکیه دست و پایی در این راه می‌زند که امیدوارم موفق شود. این واقعاً آرزوی ما خواهد بود که قرن بیست و یکم، قرنی باشد که آرزوی دکتر مصدق در دهه‌های اول آن متحقق شود.

انسانی آزاده

احمد رافت، روزنامه‌نگار باسابقه و سرشناس ایرانی در ایتالیا، از برپاکنندگان همایش صدوسی‌امین زادروز دکترمحمد مصدق در پاریس، مصدق را بزرگ‌ترین شخصیت ملی می‌داند که ما در تاریخ معاصرمان می‌شناسیم.

احمد رافت: باید ببینیم ما امروز با درک کاری که مصدق کرد، در زمانی که به حکومت رسید، یعنی ریاست دولت را به‌عهده داشت، چه می‌توانیم در آینده بکنیم. البته این معنایش این نیست که باید هر کاری که او انجام داده است را تقلید کنیم، بلکه باید یاد بگیریم و ببینیم چطور می‌توانیم آن را با امروز تطبیق دهیم و رو به آینده نگاه کنیم.

احمد رافت: دو مسئله در برپایی این همایش برای ما مطرح بود. یکی اینکه بالاخره مصدق بزرگ‌ترین شخصیت ملی بوده است که ما در تاریخ معاصرمان داشتیم. به نظر من مهم‌تر از آن این است که جوان‌های ما لازم است تاریخ خودشان را بشناسند. چون اگر آدم گذشته‌اش را نشناسد، نمی‌تواند به آینده‌اش نگاه کند. باید ببینیم ما امروز با درک کاری که مصدق کرد، در زمانی که به حکومت رسید، یعنی ریاست دولت را به‌عهده داشت، چه می‌توانیم در آینده بکنیم. البته این معنایش این نیست که باید هر کاری که او انجام داده است را تقلید کنیم، بلکه باید یاد بگیریم و ببینیم چطور می‌توانیم آن را با امروز تطبیق دهیم و رو به آینده نگاه کنیم. از این نظر مصدق می‌تواند مهم باشد. همانطور که دیگر شخصیت‌های سیاسی ایران می‌توانند برای جوان‌های ما نمونه‌ باشند، برای اینکه از خوبی و بدی کارهای‌شان نتیجه بگیرند و روی آن برای آینده کشورشان سرمایه‌گذاری کنند.

از این راه و روش مصدق به‌ویژه بعد از گذشت ۳۲ سال از استقرار حکومت اسلامی، چه چیزی باقی مانده است؟

من می‌توانم بگویم که برای خودم چه چیزی باقی مانده. من نوجوان بودم که همراه پدرم رفتم دکتر مصدق را دیدم. چیزی که از این فرد و از این انسان یاد گرفتم، این است که آدم باید آزاده باشد و بر چیزی که اعتقاد دارد در هر شرایطی پافشاری کند.

اسطوره‌ها و فرهنگ و طبیعت ایران در پاریس

Sun, 10 Jul 2011 08:40:47 +0000

گزارشی از مراسم سنتی بازشدن درهای آتلیه های چهار هنرمند بزرگ ایرانی در پاریس

ایرج ادیب‌زاده

ایرج ادیب‌زاده - بر اساس یک سنت هر ساله نقاشان بزرگ در فرانسه، در یک یا چند روز در اوایل تابستان و اواخر پاییز، درهای آتلیه‏ها یا کارگاه‏های خودشان را به روی مردم باز می‏کنند.

بر اساس این سنت، در محله‏ی چهاردهم پاریس چهار نقاش بزرگ و نام‏آور دهه‏ی ۷۰ ایران که البته به دهه‏ی درخشان هنر، نقاشی، ادبیات و سینما معروف است، درهای آتلیه‏های خودشان را گشودند و آثار باارزشی را که برخی هنوز در هیچ نمایشگاهی دیده نشده‏اند، به تماشا گذاشتند. این چهار هنرمند در آن سال‌ها از پایه‏گذاران جنبش مدرنیسم در نقاشی ایران بودند.

در طی گشودن در آتلیه‏ها که در فرانسه به Porte Ouverte معروف است، بیش از ۵۰ تابلو از کارهای چهار نقاش ایرانی به تماشای عموم مردم گذاشته شد که با استقبال فراوان، به‏ویژه از سوی فرانسوی‏ها و گروهی از ایرانیان مقیم پاریس روبرو شده است.

در این رویداد هنری و فرهنگی که دو روز به طول انجامید، کارهای قاسم حاجی‏زاده که بیشتر روی اسطوره‏های مردمی و عکس‏های تاریخی و گاه مقایسه‏ای بین رؤیا و واقعیت کار می‏کند و تاریخ ایران را از طریق عکس‏های تاریخی زنده کرده است، همراه آثاری از درخشانی که همین کار را با تاریخ ایران باستان انجام داده و نقاش فرهنگ و تمدن ایران باستان است، هم‏چنین ایوب امدادیان که نقاش طبیعت‏گرا است و این‏بار صخره‏های دریا را مقابل چشمان تماشاگر قرار داده است و سرانجام نقاشی‏های بهمن بروجنی، نقاش فیگوراتیو که تابلوهای مشهوری، از جمله «صحرای محشر» دارد، به نمایش عمومی درآمده‏اند.

نکته‏ی مهم این است ‏که هر چهار نقاش ایرانی شرکت کننده در این Porte 0uverte کارشان را با هم از هنرستان و دانشکده‏ی هنرهای زیبا در ایران آغاز کرده‏اند و هر چهار نفر بیش از ۲۰ سال است که در پاریس به کار هنری ادامه می‏دهند.

با هم سری به این رویداد هنری می‏زنیم و نخست از قاسم حاجی‏زاده درباره‏ی هدف این Porte Ouverteیا «روزهای درهای باز آتلیه»‏ می‏پرسم:

قاسم حاجی‏زاده - این یک سنت است. یعنی رسمی هر ساله است که آرتیست‏های محله‏ی چهاردهم پاریس درهای آتلیه‏ها را باز می‏کنند. امسال من از این سه دوست، یعنی آقایان امدادیان، درخشانی و بروجنی دعوت کردم، آن‏ها نیز قبول کردند و ما کارهای‏مان را در اینجا عرضه کردیم.

آیا شما نقطه‏ی مشترکی در کار نقاشی با هم دارید؟

بله همان نقاشی و دیگر انسانیت!

آقای امدادیان، شما بفرمایید که چه نقطه‏ی مشترکی بین شما هست که در کنار هم این نمایشگاه را گذاشته‏اید؟

ایوب امدادیان: یکی دوستی و محبتی است که سال‏ها با هم داریم و با همدیگر با هنرمان زندگی کرده‏ایم. یعنی تنها نقطه‏ی مشترک‏ بزرگ‏مان همین نقاشی‏مان است که همیشه با هم بوده‏ایم و ادامه خواهیم داد. امیدوارم!

خود شما بیشتر روی چه موضوع‏هایی که کار می‏کنید؟

تمی که در این نمایشگاه انتخاب کرده‏ام، تم طبیعت، صخره‏ها و دریاست. تم فعلی من این است.

ولی سوژه‏های شما همیشه با طبیعت بوده است.

تقریباً بله. نمی‏دانم چرا؟… ولی این‏طور بوده.

چرا شما همیشه به طبیعت نگاه می‏کنید؟

برای این‏که فکر می‏کنم بهترین چیز‏ها را به من می‏دهد. هرچه بخواهم می‏توانم از طبیعت بگیرم. حال زمانی این مطلب خیلی سمبلیک برایم مطرح می‏شود. مانند همین صخره‏ها که بعضی‏ از آن‏ها خیلی سمبلیک هستند.

چقدر این تابلوهای شما مورد توجه فرانسوی‏ها قرار می‏گیرد؟

نمی‏توانم بگویم… خیلی سخت است…

به‏هرحال واکنش منتقدان هنری…

مسلم است، خیلی… برای همین هم است که تاکنون ادامه داده‏ام. برای این‏که مشوق داشته‏ام. یعنی مردم بوده‏اند که آمده‏اند دیده‏اند و تشویقم کرده‏اند. به همین جهت است که ادامه می‏دهم.

چند سال است که در فرانسه کار می‏کنید؟

از سال ۱۹۸۴ در این‏جا هستم. یعنی حدود ۲۷ سال است.

همیشه هم کار نقاشی کرده‏اید؟

بله همیشه.

نظرتان راجع به کار‏های آقای حاجی‏زاده چیست؟

آقای حاجی‏زاده استاد ما هستند. من کارهایشان را خیلی دوست دارم و برای همین، این برای من یک شانس است که الان با ایشان در اینجا یک نمایشگاه گذاشته‏ام.

آخرین بار که نمایشگاه گذاشته‏اید و یا در یک نمایشگاه دسته‏جمعی شرکت کرده‏اید، کی بود؟

حدود یک ماه پیش بود. آن نمایشگاه را هم با چند نقاش ایرانی برپا کردیم. با چند تن از استادهای خوب من که متأسفانه فوت کرده‏اند. استاد کاظمی، برادرم داوود امدادیان، آقای سعیدی و… به‏هرحال استادانی بودند که نمایش آثارم همراه آنان مایه‏ی افتخار من بود.

آقای درخشانی، ممکن است شما نیز توضیحی در باره‏ی این نمایشگاه چهار نفره‏تان بدهید؟

نستور درخشانی- جای خوشبختی است که چهار تا از دانش‏آموزان هنرهای زیبای پسران در گذشته، امروز دور هم جمع شده‏اند و یاد‏آور دوران خوش آموزش نقاشی و آفرینش هنری شده‏اند. خوشبختی اینجاست که دارد ادامه پیدا می‏کند. این گردهمایی یادآور گذشته است و چشم‏اندازی نیز به آینده دارد.

کارهایی را که در اینجا به نمایش گذاشته‏اید، بیشتر روی چه موضوع‏هایی متمرکز است؟

من روی ایران باستان کار می‏کنم. ایران باستانی که تا به امروز هویت ما را نشان می‏دهد و به زبان فردوسی که به قول آقای ساعدی، ستون فقرات فرهنگ این ملت بوده، صحبت می‏کنیم و در این چهارچوب است که ایران باستان می‏تواند همیشه برای ما الگویی باشد که بتوانیم برگردیم به خودمان و از شر بیماری اسکیزوفرنی‏ای که ۱۵۰۰ سال است بر ما حاکم شده، راحت شویم.

بیشتر به چه جنبه‏هایی توجه می‏کنید؟

روح سرگشته … من دارم در مناظر؛ سنگ‏ نوشته‏ها و آثار باستانی‏ای که در ایران، قبل از این تهاجم، وجود داشته می‏گردم که ببینم این روح سرگردان کجاست و چطور توانسته این قدرت و خاصیت را داشته باشد که تا به امروز، این ملت را برپا نگه بدارد. حال چگونه می‏شود به این رمز دست یافت، دیگر آن به کار بستگی دارد و این‏که چگونه کار کنم و تا کجا پیش بروم. به‏هرحال منتظر معجزه در کار هستم.

تابلوهای ایران باستان شما مورد توجه فرانسویان هم قرار می‏گیرد؟ آن‏هایی که تاریخ و تمدن ایران را دوست دارند؟

قطعاً! اگر دوست داشته باشند که صحبت می‏کنند، می‏پرسند و سعی می‏کنند نزدیک‏تر بشوند.

از بهمن بروجنی، عقیده‏اش را در باره‏ی این رویداد هنری می‏پرسم:

بهمن بروجنی- نظر من خیلی مثبت است. برای خود من خیلی جالب بود. ما چهار نفری هستیم که از نظر روحی و شاید بشود گفت معنوی هم ارتباط خوبی با هم داریم.

آقای درخشانی گفتند که شما چهار نفر نقاشی را با هم شروع کرده‏اید.

بله؛ از دانشکده‏ی هنر و هنرستان، از آن ریشه هستیم. این هم خود شانسی است که توانسته‏ایم مجدداً همدیگر را پیدا کنیم.

چند سال است که در پاریس به‌سر می‏برید؟

حدود ۲۰ سال است که در پاریس هستم. من در ایران هم نمایشگاه زیاد می‏گذاشتم. البته خودم هم یک گالری به نام «گالری بروجنی» در چهار راه ولی‏عصر تهران داشتم که ۱۰ سالی فعال بود و پاتوق هنرمندان و روشنفکران بود. از جمله سهراب سپهری، آل احمد، تختی، الخاص، ژیرار (فرانسوی) و… به آنجا رفت و آمد می‏کردند. نمایشگاه‏های گروهی و انفرادی موفقی هم داشتیم.

شما همیشه روی موضوع خاصی کار می‏کنید؟

در نقاشی، تکیه‏ی من روی همان هنر نقاشی است، ولی همه‏ی زوایای آن را تجربه کرده‏ام و می‏کنم. نقاشی‏ ترکیب و تشکیل شده است از سه اصل مهم که مهم‏ترین آن طراحی است، بعد رنگ است و بعد ترکیب این دو با هم. چون کار من تدریس هنر بود و ۲۰ سال در دانشگاه درس دادم، متوجه شدم که کسی که جوینده‏ی این راه است باید این‏ها را جدا جدا و با عشق و علاقه پی‏گیری کند و منتظر یک نتیجه‏ی سریع هم نباشد. در کار آن را پیدا می‏کند. بعد از آن خود به‏خود چند سال یک‏بار به یک مرحله می‏رسد که می‏بیند در این مرحله، مثلاً گرایش‏اش به طرح است یا گرایش‏اش به هنر آبستره است، یا گرایش‏ به ترکیبی از این دوتا دارد. یا این‏که یک کار از نظر رنگ غنی می‏شود و احتیاج به طرح اولیه ندارد.

در کارهای شما، هویت ایرانی کارتان مشخص است یا نه؟

من به آن صورت عقیده‏ای ندارم که کار هویت ایرانی دارد یا فرانسوی. وقتی هنرمند بر اساس این سه اصل که مبنای کار هر هنرمندی باید باشد، کار می‏کند، در هر کجا که هست، این‏ها را باید پی‏گیری کند و عین ریاضیات، به نتیجه‏ی نهایی برسد. البته محیط کار و مسائل فکری می‏تواند تأثیر داشته باشد. مثلاً من وقتی روی طرح خیلی تکیه می‏کنم، چون خط هم کار کرده‏ام، می‏بینم کار من بیشتر با نوعی خوش‏نویسی نستعلیق شکسته ارتباط پیدا می‏کند. مثلاً در این دو کار (که در این گفت‏وگو دیده نمی‏شوند) طوری شده که این‏ها خود به‏خود با هم عجین شده‏اند. یعنی از طریق خط و طرح باز رسیده‏ایم به خود خوش‏نویسی. یعنی حرکت دست طوری می‏شود که وقتی شما دست‏تان را از مچ حرکت می‏دهید، می‏رسید به خط شکسته، وقتی دوایر بزرگ‏تر می‏شوند، حالت رقص و ریتم به صورت قشنگی در کار پدیدار می‏شوند.

شما با نقاشان امروز ایران هم ارتباطی دارید؟ می‏دانید وضعیت نقاشی در ایران چگونه است؟

من تقریباً هر سال کارهای نمایشگاهی به ایران می‏فرستم، چه به صورت انفرادی و چه گروهی. امسال هم با نقاشان ایرانی آقای سعیدی، کاظمی و… نمایشگاهی داشتیم. آقای امدادیان هم در آن شرکت داشتند. به‏هرحال با نقاشان ایرانی در ارتباط هستیم.

نقاشان نسل جدید را چطور می‏بینید؟

چون ۱۰ سال است به ایران نرفته‏ام (ولی خیال دارم سفری بروم) خیلی از نسل جدید خبر ندارم. ولی می‏دانم که در آن‏جا بچه‏های خوبی هستند. مثلاً کسانی مانند آقای وکیلی، اسکندری، نقاشان خوبی هستند که الان در ایران فعالیت می‏کنند.

در دهه‏ی ۷۰ در ایران، نقاشان بسیار مهمی پیدا شدند که خود شما یکی از آنان بودید. کسان دیگری بودند، زنده‏رودی بود…

بله زنده‏رودی بود. من با مرحوم پیلارام ، همین‏طور زنده‏رودی و عربشاهی و… هم‏دوره بودم. ولی یک چیز ناگهانی نبود. این یک دوره‏ی خاص است که همه عقیده‏شان بر همین است. من فکر می‏کنم تأثیرپذیری از هم‏دیگر و فضای گرم و صمیمیتی که بوده، این حالت را به‏وجود آورده است. در حقیقت، شاید مدیون اساتید گذشته هم بودیم. رمز پیشرفت‏مان در کار، شاید تداومش است. خیلی‏ها آمدند نقاشی، طراحی و… را شروع کردند، اما بعد از چند سالی کار، آن را رها کردند. اما گروهی که از آن اسم بردید، عمرشان را روی این کار گذاشتند و حق‏شان است که در تاریخ بمانند.

دل‏تان برای آن دوره تنگ نشده؟

این چیزی نیست که من بگویم زمان می‏تواند آن را خراب کند. نه! مثل الان می‏دانم. گذشته و آینده‏ مانند یک زمان حال می‏ماند.

آقای حاجی‏زاده، فکر می‏کنید بازهم این نمایشگاه‏های دسته‏جمعی شما ادامه پیدا کند؟

قاسم حاجی‌زاده - بله حتماً! و دل‏ام می‏خواهد تعداد نقاش‏های‏اش هم بیشتر بشود. دارم این فکر را می‏کنم که نمایشگاه دسته‏جمعی از ۲۰ آرتیست ایرانی و یا حتی بیشتر برگزار کنیم. فعلاً همین تم ایران و نقاشی ایرانی برای ما خیلی جالب است و خواستار بیشتری هم دارد.

شما خودتان دست‏اندرکار یک تابلوی خیلی بزرگ هستید. ممکن است راجع به آن هم توضیحی بدهید؟

چون هنوز شروع نکرده‏ام، نمی‏توانم توضیح بدهم. ولی اندازه‏اش ۶ متر در ۴ متر است و بالاخره روزی شروع می‏کنم.

چرا این اندازه؟

به همین اندازه، تابلویی در موزه‏ی اورسه Musée d’orsay در آتلیه‏ی آرتیستی به اسم کوربه – Gustave courbet وجود دارد. د‏لم می‏خواهد در همان اندازه - که فعلاً چهارچوب بوم آن را درست کرده‏ام - یک نقاشی برای آتلیه‏ی خودم بکشم.

ولی با موضوعی که خودتان دنبال می‏کنید. چون تابلوی کوربه موضوع اروتیک دارد.

بله دقیقاً. من موضوع خودم را می‌کشم .

یعنی تاریخ ایران را نقاشی می‏کنید؟

دلم می‏خواهد این‏کار را بکنم. حال این‏که چه در بیاید، خدا می‏داند!

ایرج ادیب‌زاده- حرف آخر این‏که کارهای تمام شده و یا نشده‏ی این چهار نقاش نامی ایران، ارزش زیباشناختی ناب دارند و بازتابی از فرهنگ و هنر ایران‏اند. آثاری پر از رمز و راز و ارزش‏هایی که به خاطر آن‏ها، انسان این جهان هستی را پر از عشق و محبت می‏کند.

عکس‌ها: ایرج ادیب‌زاده

نمادهای سبز در متروی پاریس

arezoo — Fri, 17 Jun 2011 15:20:50 +0000

ایرج ادیب‌زاده

طی هفته‌ای که گذشت، برنامه‌های اعتراضی گوناگونی در مراکز عمومی پاریس با هدف جلب افکار عمومی جهان نسبت به نقض گسترده حقوق بشر در ایران اجرا شد.

دو گروه‏ «انجمن بین‏المللی اتحاد برای ایران» و «جنبش برای ایران» برای جلب توجه افکار فرانسویان و جهانیان به نقض گسترده حقوق بشر در ایران، در مترو له‌آل در مرکز پاریس که یکی از متروهای بسیار مهم و پررفت و آمد این شهر است، به یک حرکت تازه و ابتکاری دست زدند.

این گروه با حضور آرام در تالار بزرگ این مترو و نشان دادن دستبند‏های سبز و نگاه داشتن انگشتان خود به علامت پیروزی- صلح، دو سمبل مبارزات مدنی و مسالمت‏آمیز مردم ایران، توجه بسیاری از مسافران مترو‏ها و توریست‏ها را به خود جلب کردند.

آن‏ها به مدت نزدیک به ۱۰ دقیقه، در سکوت در آن‏جا ایستادند و دستبندهای سبز و علامت‌های سبز خود را نشان دادند.

این حرکت که روی یوتیوب نیز قرار گرفته، هزاران بیننده در سراسر جهان داشته است.

به توصیف آرش جنتی عطایی، از بنیانگذاران «جنبش برای ایران» در پاریس و عضو «انجمن بین‏المللی اتحاد برای ایران»، این حرکت گویای آن بود که با وجود مبارزات مدنی جنبش سبز، این حرکت به دلیل سرکوب شدید، تبدیل به راهپیمایی سکوت شده، اما جنبش سبز هم‏چنان زنده است.

آرش جنتی عطایی: برای دومین سالگرد انتخابات تقلبی (باید این را بگوییم) ما هم می‏خواستیم حتماً کاری انجام بدهیم. چون سطح سرکوب در ایران آنقدر شدید است که شهروندان و هموطنان‏مان اصلاً نمی‏توانند کاری بکنند. بنابراین این فکر را کردیم که همین ناممکن بودن چنین تظاهراتی را در این‏جا به نمایش بگذاریم و به شکل نمادین نشان بدهیم که حتی اساسی‏ترین حقوق شهروندان هم در ایران رعایت نمی‏شود.

در جایی مانند فرانسه که کشور آزادی است، مردم وقتی با تصمیم‌های سیاسی یا مسائل اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی موافق نیستند، امکان آن را دارند که به خیابان بیایند، تظاهرات کنند، داد می‏زنند، پانل دارند، عکس می‏آورند و… ولی در ایران متأسفانه حتی تظاهرات در سکوت هم می‏تواند منجر به زندانی شدن، کتک خوردن، شکنجه و حتی در مواردی اعدام هم بشود.

آرش جنتی عطایی: کارهایی که این‏جا انجام می‏دهیم، هیچ‏وقت نسخه‏ای برای هموطنان ما در ایران نیست که در شرایط به‏خصوصی زندگی می‏کنند. بنابراین در این مورد من نه هیچ سفارشی دارم و نه هیچ نظری، غیر از این‏که بگویم ما چیزی را برای شهروندهای ایرانی تعیین نمی‏کنیم.

پس هدف این بود که بیشتر به فرانسوی‏ها نشان بدهید که در ایران امروز چه می‏گذرد؟

بله… بله، به فرانسوی‏ها و چون این کلیپ روی یوتیوب هم رفته است و همه‏جای دنیا دیده می‏شود، هدف این است که سطح آگاهی محافل بین‏المللی نسبت به نقض حقوق بشر در ایران پایین نیاید و از این فرصت استفاده کنیم که هرچه بیشتر توجه افکار عمومی دوباره به مشکلات حقوق بشر در ایران جلب بشود.

چون همان‏طور که می‏دانید، رژیم‏های تمامیت‏خواهی مانند رژیم ایران که متأسفانه دین را به ابزار سرکوب تبدیل کرده‏اند، همین‏که تمرکز نگاه بین‏المللی از میان می‏رود و توجه به مثلاً لیبی، مصر، تونس و یا سوریه جلب می‏شود، سطح جنایت‏ها و کارهای وحشتناکی که انجام می‏دهند، بالاتر می‏رود.

بنابراین ما وظیفه خودمان را می‌دانیم که تا جایی که ممکن است این توجه بین‏المللی را، البته در حد خودمان، به مسائل ایران جلب کنیم.

شما یک ایستگاه مرکزی مترو، له آلles halles را برای اجرای این برنامه انتخاب کرده بودید. از کجا شروع کردید و چگونه برگزار شد؟

این ایستگاه را انتخاب کردیم، چون سالن وسیعی است و رفت و آمد هم در آن بسیار زیاد است. این یکی از ویژگی‌های مهم چنین حرکتی است. البته گردهمایی‏مان خارج از مترو و در جلوی کلیسای سنت اوستاش saint-eustache پاریس برگزار شد. در آن‏جا گروه‏ها را تعیین کردیم و وارد مترو شدیم.

در فیلم می‏بینیم که کم‏کم آدم‏ها وارد سالن مترو می‏شوند، حتی یک مأمور حفاظت به میان جمعیت می‏آید که ببیند چه خبر است، یکی آب می‏نوشد، دیگری تلفن می‏کند، زوجی دست‏های هم را گرفته‏اند، فردی کتاب می‏خواند و… بیشتر این‏ها مچ‏بند سبز دارند؛ نمادی که نشانه‏ی مقاومت در ایران است. شما قبلاً حرکتی را که می‏خواستید انجام بدهید، با مسئولان این ایستگاه مترو و احتمالاً پلیس پاریس در میان گذاشته بودید؟

خیر؛ در میان نگذاشته بودیم. چون اصول چنین حرکتی که به آن «فلاش موبیلیزیشن» (Flash Mobilisation) یا به‏طور کوتاه، «فلاش موب» (Flash mob) می‏گویند، به‏طور تقریباً ناگهانی اتفاق می‏افتد. کسی را خبر نمی‏کنیم و بعد از چند دقیقه هم تمام می‏شود و مردم می‏روند دنبال کار خودشان.

این یکی از حرکت‏های شناخته‏ شده مبارزه مسالمت‏آمیز است که در خیلی از جاهای دنیا، علیه رژیم‏های دیکتاتوری استفاده شده است. البته در پاریس هیچ خطری متوجه ما نبود. آن آقای محافظ هم مقداری سرگردان شده بود و بعد از چند دقیقه، کار ما تمام شد و رفتیم.

این حرکت قرار است در کشورهای دیگری هم تکرار بشود. از این مسئله خبر دارید؟

جمله‏ی آخر متنی که همراه با این کلیپ ویدئو روی یوتیوب قرار گرفته، تشویق به برگزاری چنین حرکاتی در شهرهای مختلف دنیا است. هنوز تا جایی که من می‏دانم، تصمیمی گرفته نشده، ولی چون استقبال خیلی خوب بوده، به احتمال زیاد، عده‏ای حتماً الهام خواهند گرفت و کارهای شاید بهتر و جالب‏تری هم ارائه بدهند.

فکر می‏کنید در ایران هم این روش‏ها مورد استفاده قرار بگیرد؟

کارهایی که این‏جا انجام می‏دهیم، هیچ‏وقت نسخه‏ای برای هموطنان ما در ایران نیست که در شرایط به‏خصوصی زندگی می‏کنند. بنابراین در این مورد من نه هیچ سفارشی دارم و نه هیچ نظری، غیر از این‏که بگویم ما چیزی را برای شهروندهای ایرانی تعیین نمی‏کنیم.

چقدر به وضعیت جنبش سبز در ایران امیدوار هستید؟

من همیشه امیدوار هستم. شرایط الان خیلی سخت است، ولی کسانی که سعی می‏کنند با ظلم و سیستم دیکتاتوری در ایران مبارزه کنند، به نظر من، وجدان‏شان خیلی راحت‏تر است. با این‏که زیر فشار هستند، ولی دروناً می‏دانند که حق با آن‏هاست و همیشه این است که پیروز خواهد شد. بخش عظیمی از مردم ایران با این سیستم تمامیت‏خواهی که بیشتر و بیشتر فشار می‏آورد و ظلم و جنایت می‏کند، مخالف‏اند.

دوچرخه‌سواران سبز در پاریس

به مناسبت گرامیداشت یاد هاله سحابی و هدی صابر و همچنین دومین سالگرد رویدادهای پس از انتخابات ریاست جمهوری در ایران تظاهرات و مراسمی با عنوان «دوچرخه‏سواری سبز»، در روز چهارشنبه پانزدهم ژوئن (۲۵خرداد ۱۳۹۰) در پاریس برپا شد.

جهان: هدف اصلی این بود که بتوانیم صدای مردم ایران را به گوش مردم پاریس برسانیم. شعارهایی که روی دوچرخه‏ها گذاشته بودیم، شعارهای ضد سرکوب و آزادی‏خواهانه بود. مردم پاریس هم بسیار از ما استقبال و خلاصه خیلی تشویق‌مان کردند.

در این برنامه که توسط «کمیته مستقل ضد سرکوب شهروندان ایرانی» پاریس، ترتیب داده شده بود، دوچرخه‏سواران ایرانی و فرانسوی که در این حرکت شرکت کرده بودند، در حالی‏که نمادهای جنبش سبز، تصاویر زندانیان سیاسی در ایران و نیز عکس‏های هاله سحابی و هدی صابر را به‏همراه داشتند، از میدان معروف «باستیل» به سوی میدان
«سن‏میشل» رکاب زدند و بین راه مورد تشویق مردمی قرار گرفتند که آن‏ها را تماشا می‏کردند.

پس از پایان این تور دوچرخه‏سواری، «جهان»، یکی از دوچرخه‏سواران شرکت‌کننده، هدف خود از شرکت در برنامه‏ تور «دوچرخه‏سواری سبز» پاریس را برای زمانه توضیح داد.

جهان: هدف اصلی این بود که بتوانیم صدای مردم ایران را به گوش مردم پاریس برسانیم. شعارهایی که روی دوچرخه‏ها گذاشته بودیم، شعارهای ضد سرکوب و آزادی‏خواهانه بود. مردم پاریس هم بسیار از ما استقبال و خلاصه خیلی تشویق‌مان کردند.

با توجه به این‏که از جاهایی هم حرکت کردیم که توریست زیاد بود، فکر می‏کنم برد این دوچرخه‏سواری مثبت بوده است.

تپش جنبش سبز زیر پوست جامعه ایران

پس از پایان تور سبز دوچرخه‏سواران در پاریس، در تظاهرات اعتراضی پس از آن در میدان سن‏میشل که بیش از ۳۰۰ تن از ایرانیان در آن شرکت داشتند، نخست بهمن امینی، یکی از اعضای «کمیته مستقل ضد سرکوب شهروندان ایرانی» در پاریس، یکی از اهداف این تجمع را بزرگداشت هاله سحابی و هدی صابر عنوان کرد.

در اعتراض به رویدادهای اخیر ایران، چند نفر از روزنامه‏نگاران ایرانی تبعیدی در پاریس، از چهار روز پیش از سالگرد دهمین انتخابات ریاست جمهوری دست به اعتصاب غذای خشک زدند.

سه تن از روزنامه‌نگاران ایرانی مقیم پاریس درباره شرایط امروز جنبش سبز در ایران و همچنین انگیزه‌ خود از حرکت اعتراضی اخیرشان در پاریس برای زمانه گفته‌اند.

سوده راد: ما هیچ انتظاری از دولت جمهوری اسلامی ایران نداریم. آن‏قدر کارهای‏شان غیرانسانی و وحشیانه است که ما اصلاً آن‏ها را قادر به این نمی‏دانیم که حتی بخواهیم از آن‏ها چیزی مطالبه کنیم.

رضا جعفریان: ایرانیان در اکثر نقاط دنیا سعی کردند خود را با مبارزان درون ایران همگام و همراه نشان دهند. ما اعتصاب غذاکنندگان نیز، چه آن‏گاه که درون ایران بودیم و چه آن‏گاه که به جبر روزگار از ایران خارج شدیم، سعی داشته‏ایم در حد توان خود، به این موج خروشان سبزرنگ یاری برسانیم.

اما در دو هفته اخیر با شهادت مظلومانه هاله سحابی در مراسم تشییع‏ جنازه پدرش و نیز پس از ۱۰ روز، شهادت هدی صابر (که در اعتراض به وضعیت اسفناک حقوق بشر در ایران و کشته شدن مظلومانه هاله سحابی‏، به همراه امیرخسرو دلیرسانی دست به اعتصاب غذا زده بود و به علت عدم رسیدگی پزشکی و ضرب و شتم، آن‏گونه که همبندان‏اش گواهی می‏دهند، در بیمارستان درگذشت)، ما در بهتی عظیم فرو رفته‏ایم.

سوده راد: همان‏طور که در بیانیه‏ هم خوانده شد، ما هیچ انتظاری از دولت جمهوری اسلامی ایران نداریم. آن‏قدر کارهای‏شان غیرانسانی و وحشیانه است که ما اصلاً آن‏ها را قادر به این نمی‏دانیم که حتی بخواهیم از آن‏ها چیزی مطالبه کنیم.

حرکتی که ما کردیم، اعتراضی بود به عادی شدن فجایعی که دارد در ایران اتفاق می‏افتد، چه در جوامع بین‏المللی و چه در انظار عمومی مردم داخل و خارج ایران. ما فکر می‏کنیم که احتیاج به آن هست که جامعه تکان دیگری بخورد تا حساسیتش نسبت به این قتل‏ها، اعدام‏ها و انواع و اقسام نقض حقوق بشر در ایران بیشتر بشود.

محمدرضا یزدان‏پناه: واقعیت این است که جنبش سبز، همان‏طوری که اشاره می‏شود، دقیقاً زیر پوست جامعه ایران در حال حرکت است. جو امنیتی جامعه ایران، جو امنیتی خیابان‏های تمام شهرهای بزرگ ایران، هنگام فراخوان‏هایی که برای راهپیمایی‏های اعتراضی اعلام می‏شود، نشان‏دهنده آن است که خود حکومت ایران هم مطلع است از این‏که این جنبش زنده است و به محض این‏که کوچک‏ترین مفری پیدا کند، برای بروز و ظهور خودش، این کار را انجام می‏دهد و به خیابان‌ها می‌ریزد.

درست است که سرکوب جنبش در دو سال گذشته با قوت و شدت هرچه‏ تمام‏تر، توسط حکومت ادامه داشته، منتها به واسطه‏ی مقاومتی که در لایه‏های رویی، میانی و زیرین جامعه‏ی ایران در تمام سطوح شکل گرفته است، این سرکوب پس زده می‏شود و به‏نظر می‏‏آید جامعه‏ی ایران، تا موقعی که به خواسته‏ها و مطالبات خودش دست پیدا نکند، کماکان به مبارزات خود در ذیل این جنبش ادامه می‏دهد.

راهپیمایی فمنیستی در پاریس، نشست دانشگاهی در بوخوم

Maryam — Tue, 08 Mar 2011 16:25:31 +0000

برنامه‌های روز جهانی زن در کشورهای مختلف:

در صدمین سال‌گرد هشتم مارس، روز جهانی زن، زنان ایرانی مقیم کشورهای مختلف در برنامه‌هایی با بزرگداشت این روز به بررسی حقوق زن ایرانی و وضعیت جنبش زنان در ایران پرداخته‌اند.

در پاریس شرکت کنندگان در راهپیمایی هزاران نفری اتحادیه ملی حقوق زنان در برابر سفارت ایران در پاریس توقف کرده و اعتراض خود را به شرایط نابرابر زنان و مردان در این کشور اعلام کردند.

بنا به گزارش رسیده به رادیو زمانه، این راهپمایی که روز پنجم مارس با شعار «برابری جنسیتی، آزادی و شأن انسانی، همین حالا و همه جا» برگزار شد، بیش از دو هزار و پانصد نفر طبق گزارش پلیس و چهار هزار نفر طبق گزارش برگزارکنندگان، مسیر ایوان حقوق بشر، سفارت‌خانه ایران، سفارت‌خانه مصر و سفارت‌خانه الجزیره را در چهار ساعت طی کرد و با توقف مقابل هر یک از این سفارت خانه‌ها سخنرانی‌های کوتاهی انجام دادند.

فراخوان این راهپیمایی که با امضای سازمان‌ها، انجمن‌ها و گروه‌های فمینیستی منتشر شده است، با یادآوری جنبش‌های اخیر مردمی در تونس، مصر، الجزیره و ایران در مبارزه با حکومت دیکتاتوری، به مطالبات زنان این کشور‌ها و همچننی خواسته‌های زنان افغان برای برابری در قوانین قضایی و شهروندی پرداخته است.

شرکت‌کنندگان در این تجمع در سخنرانی که مقابل سفارت جمهوری اسلامی ایران انجام شد، با یادآوری این واقعیت که مبارزه برابری‌خواهی و آزادی، مبارزه‌ای جهانی است، خواهان تعهد و التزام به کنوانسیون‌های بین‌المللی که دولت ایران در زمره امضاکنندگان آنها است و پایان دادن به نقض گسترده حقوق بشر و از جمله برابری زنان و مردان شدند.

پایان دادن به تحمیل قوانین تبعیض‌آمیز جنسیتی و خشونت علیه زنان از جمله خشونت‌هایی که به نام شریعت اعمال می‌گردد؛ لغو قانون حجاب اجباری؛ آزادی بی‌قید و شرط زندانیان سیاسی، عقیدتی و قومیتی و تضمین آزادی بیان و عقیده و تشکیل اجتماعات، احزاب و گروه‌ها از دیگر خواسته‌های این تظاهرات بود.

بررسی روشنفکری دینی - تفکر سکولار و حقوق زن در ایران در بوخوم

در بوخوم نیز فعالان کمپین یک میلیون امضا در آلمان بر برگزاری نشست «روشنفکری دینی - تفکر سکولار و حقوق زن در ایران، از نظریه تا عمل» دیدگاه‌های مختلف در زمینه حقوق زنان را بررسی کردند.

به گزارش زمانه، در این برنامه که شنبه، چهاردهم اسفندماه در دانشگاه بوخوم آلمان برگزار شد، حسن یوسفی اشکوری، اسلام‌شناس و محمدرضا نیکفر، فیلسوف به بررسی مسئله حقوق زن در اسلام پرداختند و حمیده نظامی، شهاب‌الدین شیخی و امیر رشیدی سه عضو کمپین یک میلیون امضا که به تازگی از ایران خارج شده‌اند، درباره شیوه‌های فعالیت‌های این کمپین سخن گفتند.

در بخش اول این نشست فعالین کمپین در دو بخش نظری و عملی به بررسی حضور مردان در جنبش زنان و به ویژه کمپین یک میلیون امضا در ایران پرداختند و با بیان تجربیات عملی، حضور مردان در کمپین را به عنوان یکی از بازوهای فعال در کمپین مورد بررسی قرار دادند.

در این پانل تجربه عملی حضور مردان کنش‌گر در کمپین به عنوان تجربه‌ای جدید در جنبش زنان ایران مورد بررسی قرار گرفت و به نگاه ابهام‌آمیز و توام با بدبینی نسبت به حضور مردان در کمپین به عنوان فعال جنبش زنان از طرف برخی فعالان حقوق زن و افکار عمومی جامعه پرداخته شد.

استقبال از همکاری کنشگران مرد توسط کنشگران زن جوان در مقایسه با نسل پیشین زنان فعال جنبش زنان، به عنوان یک جهش در راستای ارتقای شیوه فعالیت جنبش، از موارد مطرح شده در این نشست بود.

در پانل بعدی نیز یوسفی اشکوری و محمدرضا نیکفر به عنوان نمایندگان روشنفکری دینی و تفکر سکولار دیدگاه‌های مجود در این دو حوزه را نقد و بررسی کردند.

یوسفی اشکوری با توجه به نظام خانواده کهن در جوامع اسلامی که برساخته ذهن و زبان فقیهان مسلمان و مبتنی بر ولایت و قوامیت مرد است به جایگاه فرودست و غیر مختار زن پرداخت که از نظر او اساس آن بر تبعیض بنا نهاده شده است.

اشکوری راه کار برون رفت از قرائت سنتی دین را بازخوانی دوباره اسلام و ساخت بنای تازه‌ای در چهارچوب سیستم ارزشی قرآنی و توحیدی، با توجه به مصادیق عدالت و مفهوم حق در جهان معاصر دانست و گفت که در این ساختار زنان از حقوق برابر با مردان برخوردارند.

محمدرضا نیکفر نیز با نقد اندیشه یوسفی اشکوری گفت که این نگرش در روشنفکری دینی خواهان گسست از اسلام تاریخی است؛ در حالیکه که وی با تکیه بر اسلام تاریخی یعنی تجربه زیسته اسلام در یک فرایند تاریخی، اسلام را شامل مجموعه‌ای از تبعیض‌ها می‌داند که یکی از وجوه این تبعیض‌ها نابرابری در حوزه زنان است.

وی اظهار داشت بر اساس مستندات تاریخی هیچ شواهدی مبنی بر اینکه اسلام موجب ارتقاء جایگاه زن باشد، نداریم؛ در حالیکه در مقابل با مجموعه‌ای از دستورات اسلامی مواجه‌ایم که به نابرابری جنسیتی به نفع مرد مشروعیت می‌بخشد. نیکفر در پایان بیان کرد که سکولاریزاسیون در جوامع اسلامی در ‌‌نهایت به رهایی زن خواهد انجامید.

مشروح سخنان محمدرضا نیکفر در صفحه اندیشه رادیو زمانه منتشر شده است.