تراجنسی

تغییر جنسیت در ایران

arezoo — Sat, 15 Dec 2012 03:16:48 +0000

گفت‌و‌گو با بهرام میرجلالی جراح و متخصص تغییر جنسیت

آیدا قجر

آیدا قجر ـ تراجنسی به کسانی گفته می‌شود که هویت جنسی‌شان ارتباط مستقیم با آناتومی بدن‌ آن‌ها ندارد و از جنسیتی که با آن متولد شده اند راضی نیستند. برخی از آنان علاقه‌ای به ادامه زندگی با جنسیت ظاهری خود ندارند و با کمک پیشرفت علم و تکنولوژی خواستار تغییر جنسیت یا تغییر برخی از اندام‌های جنسی خود هستند.

ترانس‌ یا ترنس، واژه‌ای است که خود تراجنسی‌های فارسی زبان، برای توضیح هویت جنسی و جنسیت‌شان انتخاب کرده‌اند و به زبان عامیانه معمولاً خود را «ترنس» می‌خوانند. ترانس‌ها، غالبا خود را به دو دسته «ام تو اف» و «اف تو‌ام» تقسیم‌بندی می‌کنند؛ یعنی مردانی که مایلند به زن و زنانی که مایلند به مرد تغییر جنسیت دهند.

همه تراجنسی‌ها، تمایل به تغییرجنسیت از طریق عمل جراحی ندارند. غیر از عمل جراحی، هورمون درمانی نیز راهی برای تغییر جنسیت است. با کمک هورمون درمانی تراجنسی‌هایی که از بدو تولد اندام‌های جنسی مردانه دارند، موهای صورت خود را از دست می‌دهند و پستان هایشان رشد می کند. در این حالت آلت تناسلی‌شان اما به شکل قبل باقی می‌ماند. زن‌ها با استفاده از هورمون‌ها کلیتوریس‌ و موهای صورت و سینه‌شان رشد می‌کند. عده‌ای هم که علاقه‌ای یا توان این اقدام‌ها را ندارند با پوشیدن گن‌های سفت یا گذاشتن سینه‌های مصنوعی، ظاهر خودشان را تغییر می‌دهند.

در ترجمه تراجنسی‌ در ایران، میان مردم و بسیاری از پزشکان عبارت «اختلال هویت جنسی» به کار برده می‌شود. این ترجمه مورد انتقاد بسیاری از فعالان حقوق بشر و حقوق دگرباشان جنسی قرار گرفته است، زیرا معتقدند دگرگونگی رفتار جنسی به معنای «اختلال» آن نیست.

پروفسور بهرام میرجلالی: «به جای اختلال باید گفت دگرگونگی هویت جنسی، زیرا اختلال هویت جنسی یعنی ما یک "نرمالی" داریم که گوشه و کنار آن خراب شده است. در حالیکه به هیچ‌وجه اینگونه نیست. از طرفی معتقدم باید [تراجنسی‌ها] را روان دگرجنسی نامید. زیرا انسان‌ها یک هویت روانی دارند و یک هویت جنسیتی؛ این عده روح، روان، کشش و سلیقه زندگی‌شان با جنسیت آن‌ها متفاوت است.»

اگر با برخی از پزشکان در خصوص استفاده از واژه‌هایی که فعالان این حوزه بر آن‌ها تاکید کرده‌اند صحبت کنیم، این نکته را مطرح می‌کنند که واژه‌های منتخب فعالان بهتر از واژه‌های پزشکی است؛ اما پزشکان به دلایل مختلف از جمله نداشتن وقت یا عدم دسترسی به اطلاعات و دستاوردهای فعالان برابری‌خواه جنسی از واژگان «صحیح سیاسی» در حوزه جنسیت و روابط جنسی بی‌اطلاع هستند.

از طرف دیگر پزشکان از نظر علمی و پزشکی به افراد توجه نشان می‌دهند؛ در نتیجه آن‌ها را با ادبیات پزشکی که از پیش آموخته‌اند خطاب قرار می‌دهند. این نشان‌دهنده شکاف میان ادبیات اقشار مختلف جامعه مانند پزشکان با دنیای فعالان حقوق بشر است. دنیای پزشکی در کشورهای غربی سعی دارد که رویکردی اخلاقی نسبت به هویت‌های اقلیت‌های جنسی انتخاب کند و معمولاً متخصصان حوزه بهداشت، درمان و خدمات پزشکی واژگانی را انتخاب می‌کنند که برای افراد حساسیت برانگیز نباشد. با این حال با وجود حمایت قانونی نسبی از تراجنسی‌ها در ایران، عموم جامعه و متخصصان بهداشت و درمان به حساسیت‌های این قشر آشنا نیستند.

پروفسور بهرام میرجلالی که از اولین جراحان متخصص در این حوزه است در گفت‌وگو با رادیو زمانه در خصوص نامگذاری این قشر از جامعه می‌گوید: «به جای اختلال باید گفت دگرگونگی هویت جنسی، زیرا اختلال هویت جنسی یعنی ما یک "نرمالی" داریم که گوشه و کنار آن خراب شده است. در حالیکه به هیچ‌وجه اینگونه نیست. از طرفی معتقدم باید [تراجنسی‌ها] را روان دگرجنسی نامید. زیرا انسان‌ها یک هویت روانی دارند و یک هویت جنسیتی؛ این عده روح، روان، کشش و سلیقه زندگی‌شان با جنسیت آن‌ها متفاوت است.»

تفاوت میان جنسیت روح و جنسیت بدن، تبصره‌ای از فتوای آیت‌الله خمینی در سال ۱۳۶۵ بود که باعث شد براساس آن، مریم ملک‌آرا (که پیش از عمل فریدون نام داشت) اجازه انجام جراحی تغییر جنسیت را کسب کند.

طبق فتوای خمینی، تغییر جنسیت برای افرادی که دچار «اختلال هویت جنسی»‌اند اشکال شرعی ندارد. در تبصره این فتوا که در زمان انتشار مورد انتقاد فقهای سنتی شیعه واقع شده است، خمینی بین روح و جسم تفکیک قائل می‌شود و تاکید می‌کند که روح برخی از افراد می‌تواند جنسیتی متفاوت داشته باشد. در متن فتوای خمینی تاکید شده است که ضمن اینکه این افراد می‌توانند تغییر جنسیت بدهند، در انجام عمل جنسی نباید گناه کنند. منظور از گناه، لواط یا دخول به مقعد مرد است؛ همچنین "تفخیذ" یا قرار دادن اندام تناسلی مرد بین ران‌ها یا نشیمنگاه انسان مذکر نیز در احکام فقهی شیعه گناه محسوب می شود.

پیش از فتوای خمینی، تفکر پیرامون مسئله ترانس‌سکسوال بودن در فقه شیعه جایگاهی نداشت، امروز هم روحانیون سنتی‌تر با هرگونه اقدام و تفکر فقهی در این زمینه مخالف‌ هستند. روحانیون میانه‌رو سنتی مانند آیت‌الله سیستانی حکم‌های محافظه‌کارانه‌تری در این خصوص صادر کرده‌اند. مثلا آیت‌الله سیستانی با قرار دادن شرط «ضرورت»، تاکید کرده که به دلیل «استلزام نگاه به عورت در حین عمل»، به طور کلی جراحی حرام است مگر به شرط ضرورت.

آمار تراجنسی‌ها در ایران، آیا آنها بیمار هستند؟

براساس آمار در ایران از هشت تا ده درصد افراد دگرگونه‌جنسیتی تنها یک درصدشان «روان دگرجنس» هستند و در آمار جهانی و ایران از هر صدهزار کودک متولد شده چهار یا پنج نفر در این دسته از دگرگونه‌ها قرار می‌گیرند.

دولت ایران نزدیک به ۱۵ سال است که به تراجنسی‌ها بعد از عمل تغییر جنسیت، شناسنامه تازه‌ می‌دهد و کمک‌های سازمان بهزیستی نیز از جمله کمک‌های دولتی به آنان است. در کشورهایی چون فرانسه و انگلیس تنها هفت سال است که تراجنسی‌ها می‌توانند پس از جراحی شناسنامه‌ای تازه دریافت کنند.

نگاه جامعه به تراجنسی‌ها، نه تنها عادی نیست بلکه آن‌ها را بیمارانی می‌دانند که نیاز به درمان دارند. در حالیکه دکتر میرجلالی معتقد است: «این اتفاق ارتباطی به ثروت، فرهنگ و ‌نژاد ندارد. آن‌ها ابداً بیمار نیستند. بسیاری از آن‌ها تحصیلکرده، دکتر یا مهندس هستند و همگی از هوش و ذکاوتی مانند بقیه برخوردارند. در چین، سوئد، انگلستان و فرانسه هم همینطور است؛ من تاکید می‌کنم تولد نوزادان ترانس یک پدیده طبیعی است.»

نزدیک به ده سال پیش، سازمان بهداشت جهانی برخی از اشکال دگرگونه‌خواهان جنسی مانند همجنس‌خواهان زن و مرد را از فهرست بیماران خارج کرد، اما تراجنسی‌ها همچنان در تلاش هستند تا به عنوان بیمار شناخته نشوند.

دولت ایران نزدیک به ۱۵ سال است که به تراجنسی‌ها بعد از عمل تغییر جنسیت، شناسنامه تازه‌ای می‌دهد که از دید میرجلالی «تولدی دوباره» برای آن‌ها محسوب می‌شود و کمک‌های سازمان بهزیستی نیز از جمله کمک‌های دولتی به آنان است، اما به طور مثال در کشورهایی چون فرانسه و انگلیس تنها هفت سال است که تراجنسی‌ها می‌توانند پس از جراحی شناسنامه‌ای تازه دریافت کنند.

در حقیقت قوانین بین‌المللی در خصوص این قشر از شهروندان در کشورهای لیبرال دمکرات نیز تبعیض‌آمیز است و به تازگی پس از تلاش‌های بسیار فعالان تراجنسی، برخی از قوانین در حال تغییر هستند.

ترانس‌سکسوال و هموسکسوال

بسیاری از مردم بر این باور هستند که ترانس‌سکسوال‌ها به نوعی در دسته هموسکسوال‌ها (گرایش دو هم‌جنس به یکدیگر) جای می‌گیرند. در حالیکه دکتر هانری بنجامن، روانکاو، در سال ۱۹۶۰به دلیل مراجعه این قشر افراد نزد خود به تفاوت آن‌ها پی برد.

جامعه تراجنسی‌های ایرانی به واسطه مشروعیت قانونی تشویق می‎شوند که هویت جنسی خود را متفاوت از هویت جنسی همجنسگرا تعریف کنند. ضمن اینکه این تفاوت‌های هویتی وجود دارند، هویت‌گرایی در این خصوص ممکن است به خشونت مرتبط با ارزشگذاری‌های اجتماعی در تعیین هویت جنسی/ جنسیتی مشروع کمک کند.

بنا به تعریف وی، تراجنسی کسی است که جنسیت ظاهری خود را قبول ندارد، آن را درک نمی‌کند و حاضر به اجرای عمومی‌ ویژگی‌های آن نیست. به طور مثال شخصی که رفتار و کردارش زنانه است، اما جسمی مردانه دارد یا برعکس افرادی که رفتاری مردانه دارند، اما بدن آنها زنانه است.

در حالیکه هموسکسوال یا به زبان فارسی همجنسگرا، مردان یا زنانی هستند که خود را با همان جنسیت ظاهری قبول دارند، اما کشش و جاذبه جنسی‌ به سوی همجنس خود دارند.

جامعه دلیلی برای بیگانگی

رفتار جامعه با تراجنسی‌ها یکی از دلایل آن‌ها برای بیگانگی با جسم‌شان است. از نظر دکتر میرجلالی برخورد جامعه با دو گروه تراجنسی‌ها و همجنسگرایان متفاوت است. تراجنسی‌هایی ‌که رفتارشان در عرف اجتماعی «زنانه‌تر» محسوب می‌شود، برچسب «هموسکسوال» می‌خورند و «از سوی جامعه مورد آزار قرار می‌گیرند و با الفاظی چون اواخواهر مورد توهین قرار می‌گیرند». دکتر میرجلالی معتقد است وضعیت زنانی که پس از تغییر جنسیت مرد می‌شوند، کمی بهتر است: «اجتماع به زنانی که رفتار مردانه دارند بد نگاه نمی‌کند؛ به طوری که می‌گویند فلانی برای خودش مردی است، در نتیجه میزان مراجعه افرادی که خواستار تغییر جنسیت به زن هستند بالا‌تر است.»

صاحب این عکس در مستند «تولد» با نام سایه مقابل دوربین به عنوان یک تراجنسی از تحصیل بازماندن و نبودن کار صحبت کرد. سایه برای گذاران زندگی کارگری می‌کرد و خانه‌های مردم را تمیز می‌کرد. او پس از مهاجرت و پناهندگی، در کشور کانادا خودکشی کرد و از دنیا رفت.

جامعه تراجنسی‌های ایرانی به واسطه مشروعیت قانونی تشویق می‎شوند که هویت جنسی خود را متفاوت از هویت جنسی همجنسگرا تعریف کنند. ضمن اینکه این تفاوت‌های هویتی وجود دارند، هویت‌گرایی در این خصوص ممکن است به خشونت مرتبط با ارزشگذاری‌های اجتماعی در تعیین هویت جنسی/ جنسیتی مشروع کمک کند.

براساس سخنان محمدحسین نجاتی، سالانه بیش از ۲۷۰ ایرانی تغییر جنسیت می‌دهند که از این تعداد ۵۶ درصد خواستار تغییر از مرد به زن هستند.

مشکل تنها به نامگذاری آنان محدود نمی‌شود. بنا به گفته دکتر میرجلالی برخی این افراد که از سطح مالی و طبقاتی پایینی برخوردار هستند و توانایی انجام عمل جراحی را ندارند، مورد آزار و اذیت قرار می‌گیرند و جایگاهی در بازار کار پیدا نمی‌کنند.

برخی از تراجنسی‌هایی که از وضعیت مالی خوبی برخوردارند، برای انجام عمل تغییر جنسیت و هورمون‌ درمانی به کشورهای دیگر از جمله تایلند مراجعه می‌کنند. کسانی که در ایران تغییر جنسیت می‌دهند تمام مراحل تغییر خود را در انظار عمومی پی‌گیری می‌کنند. در نتیجه اطرافیان‌شان متوجه تغییرات فیزیکی آن‌ها خواهند شد،اما عده‌ای که ایران را ترک می‌کنند، با شخصیت فیزیکی تازه‌ای به کشور باز می‌گردند. این افراد با آنکه هزینه بیشتری را متحمل می‌شوند، اما بخشی از تاریخ زندگی خود را از مقابل انظار عمومی حذف می‌کنند. حذف این تاریخ به آن‌ها فرصت تولدی دوباره در جامعه را می‌دهد. این هزینه‌ای است که بسیاری از تراجنسی‌هایی که استطاعت مالی با کمال میل می‌پردازند تا از خشونت‌هایی که تغییرات ظاهری آن‌ها در جامعه ایران دریافت می‌کند، در امان باشند.

بسیاری از تراجنسی‌هایی که توانایی تامین هزینه تغییر جنسیت را ندارند به علت مواجهه با رفتار توهین‌آمیز در مدارس و جامعه ترک تحصیل می‌کنند و به بازار کاری که پذیرای آنان نیست روی می‌آورند، اما تعداد آن‌هایی که جذب بازار می‌شوند کم است. اغلب آنها به کارهایی چون خیاطی یا کارگری مشغول هستند.

تراجنسی‌هایی که در ایران از ادامه تحصیل بازمانده‌اند و از سطح مالی خوبی برخوردار نیستند، به ناگزیر در مکان‌های مشخصی در سطح شهر و شهرستان‌ها به تن‌فروشی روی می‌آورند و از آنجا که به علت نداشتن تخمدان مسئله «نگهداشتن عده» ندارند در نتیجه می‌توانند در یک روز صیغه چندین نفر شوند و از این راه کسب درآمد داشته باشند. [۱] در نتیجه تن‌فروشی در میان تراجنسی‌ها آمار بالایی دارد، اما انتظارات مردم و مسئولانی که با آن‌ها برخورد می‌کنند نیز عامل دیگری در بیگانگی، تحقیر، توهین و تن‌فروشی آنان است.

تراجنسی‌هایی که از ادامه تحصیل بازمانده‌اند و از سطح مالی خوبی برخوردار نیستند، به ناگزیر در مکان‌های مشخصی در سطح شهر و شهرستان‌ها به تن‌فروشی روی می‌آورند و از آنجا که به علت نداشتن تخمدان مسئله «نگهداشتن عده» ندارند در نتیجه می‌توانند در یک روز صیغه چندین نفر شوند و از این راه کسب درآمد داشته باشند. در نتیجه تن‌فروشی در میان تراجنسی‌ها آمار بالایی دارد، اما انتظارات مردم و مسئولانی که با آن‌ها برخورد می‌کنند نیز عامل دیگری در بیگانگی، تحقیر، توهین و تن‌فروشی آنان است.

اغلب مردم جامعه با نداشتن اطلاعات درست و عدم آگاهی نسبت به دگرگونگی جنسی این اشخاص، آنان را بیمار می‌دانند یا معتقدند تمرکز زندگی این عده بر مسائل جنسی است. در نتیجه بسیاری از افراد و به دلیل عدم لزوم نگهداشتن عده برای پیشبرد هوس‌های جنسی خود، آن‌ها را مورد سوءاستفاده قرار می‌دهند. بسیاری از تراجنسی‌هایی که از ایران خارج و به دیگر کشور‌ها پناهنده شده‌اند بار‌ها در مصاحبه‌ها از چنین رفتار‌ها و توقعاتی پرده برداشته‌اند. به طور مثال اگر با نیروی انتظامی مواجه شده‌اند یا در اداره‌ای کارشان گره خورده است، مورد تمسخر واقع شده یا برای انجام کار با پیشنهاد همخوابگی روبه رو شده‌اند. در نتیجه هر روز بیشتر از قبل از جامعه فاصله گرفته و منزوی شده‌اند.

گروه‌های حقوق بشری مانند IGLHRC و دیدبان حقوق بشر در ثبت چنین رویدادهایی کوشیده‌اند. تراجنسی‌هایی که رو به فحشا آورد‌ه‌اند این عمل را «بیزنس» می‌خوانند و از برخورد بسیجی‌ها چنین می‌گویند: «فلان بسیجی می‌دانست من بیزنس می‌کنم برای همین مزاحم من شده بود.»

مدارکی از سوی سازمان بهزیستی به تراجنسی‌ها به عنوان نوعی گواهی تایید هویت جنسی داده می‌شود که کارکرد نوعی کارت شناسایی دارد. طبق این مدارک، تراجنسی‌ها می‌توانند رفتار یا پوشش خود را که از سوی نیروی انتظامی غیر قابل قبول و ناهنجار خوانده می‌شود، توضیح دهند تا دستگیر نشوند.

این مدارک آزادی بیشتری به تراجنسی‌ها می‌دهد تا توسط گشت ارشاد دستگیر نشود یا مورد آزار و اذیت قرار نگیرند. از سوی دیگر اما طبق گفته‌های بسیاری از آنان که امروز به کشورهای دیگر پناهنده شده‌اند و پرده از رفتار ماموران نیروی انتظامی، بسیج یا افراد عادی جامعه برداشته‌اند، این اوراق هویتی بیشتر باعث تمسخر یا سوءاستفاده از آن‌ها می‌شود. در نتیجه می‌تواند دردسرساز هم باشد.

دکتر میرجلالی معتقد است این مدارک تنها با مجوز دولت از سوی پزشک معالج برای تراجنسی‌ها صادر می‌شود تا افرادی که هنوز مورد عمل جراحی واقع نشده‌اند یا قرار است بعد تن خود را به تیغ جراحی بسپارند بتوانند بر اساس هویت جنسی خود مدتی با لباس مبدل (زنان یا مردانه) در سطح شهر عبور و مرور داشته باشند و به حضور با شکل ظاهری دیگر عادت کنند.

هزینه‌، چگونگی عمل تغییر جنسیت و لذت جنسی

براساس سخنان دکتر میرجلالی در گفت‌وگو با رادیو زمانه، در تبدیل آناتومی مرد به زن عمل مشابه‌سازی اتفاق می‌افتد: «این افراد از لحاظ هورمونی امکان بارداری ندارند و پس از جراحی پیچیده و طولانی، دوره هورمون درمانی را طی می‌کنند تا بدن آن‌ها به سمت زن بودن تغییر مسیر پیدا کند.»

دکتر میرجلالی در تشریح پیچیدگی این نوع از عمل می‌گوید: «ما باید بدنی را که خداوند و طبیعت خوب و محکم آفریده داغان کنیم و از نو بدنی مشابه زن بسازیم. این عمل تا حدی امکان‌پذیر است و در برخی از جراحی‌ها آناتومی و تماس جنسی موفق اتفاق می‌افتد.»

وی در ادامه نحوه عمل جراحی را اینگونه توضیح داد: «به دلیل آنکه مقداری از منشا لذت جنسی در قسمت جلوی پروستات قرار دارد، من سعی می‌کنم سیستم عصبی و پروستات را حفظ کنم تا افراد بتوانند هنگام تماس جنسی لذت ببرند.»

گروه دوم افرادی هستند که می‌خواهند از آناتومی جنسی مردانه برخوردار باشند. تا سال‌ها پیش روشی غیر از راه‌های امروزی در چین و دیگر کشور‌ها متداول بود؛ به طوری که بخشی از پوست شکم را برداشته، لوله کرده و در جای آلت تناسلی مرد قرار می‌دادند که کارآیی جنسی نداشت و به مرد تنها این امکان را می‌داد که بتواند به شکل ایستاده ادرار کند و در ‌‌نهایت به فرد از حیث جسمانی ظاهر مردانه می‌بخشید. روش امروزی اما همراه با هورمون درمانی است.

هزینه بالای عمل، جراحی را برای تعداد محدودی از ترانس‌سکسوال‌ها شدنی کرده است. عمل طی پنج تا هفت ساعت، با سه متخصص اتفاق‌ می‌افتد. در آمریکا ۲۲ هزار دلار، در فرانسه ۱۲ تا ۱۷ هزار دلار، در تایلند۱۰ تا ۱۲ هزار دلار و در ایران ۱۰ تا ۱۲ میلیون تومان است.

دکتر میرجلالی در توضیح عمل به شکل نوین می‌گوید: «این عمل در دو مرحله انجام می‌شود: مرحله اول برداشتن رحم، تخمدان، سینه و لوله رحم است که در حد فاصل دو سال تا عمل دوم افراد تحت هورمون درمانی قرار می گیرند و ریش و سبیل در می‌آورند و کلیتوریس آن‌ها رشد مختصری پیدا می‌کند. در مرحله دوم دو بیضه پلاستیکی و پروتز برای‌شان می‌گذاریم، ‌ در نتیجه زندگی زناشویی این افراد از نظر جنسی موفق‌تر خواهد بود.»

کسب لذت جنسی در زنان و مردان متفاوت است. به طوری که زنان نیاز به نوازش، آماده‌سازی بیشتری نسبت به مردان دارند و نمی‌توانند بدون مقدمه به‌‌ همان میزان لذت ببرند. دکتر میرجلالی درباره تفاوت این دو نوع لذت در ترانس‌سکسوال‌هایی که مورد عمل جراحی قرار گرفته‌اند می‌گوید که هر دو گروه می‌توانند ازدواج کنند، خود و همسران‌شان از رابطه جنسی لذت ببرند، اما «رابطه جنسی برای مردان یک سیستم مکانیکی است و ریزه‌کاری‌های زنانه را ندارد، ولی برای زنان، لذت بردن، خواسته و هوس جنسی‌شان مملو از ریزه‌کاری‌های سیستم عصب‌های بدن است. اگر ترانس‌ها عاشق بشوند و به طرف مقابل‌شان هوس همخوابگی داشته باشند به احتمال صد در صد به ارگاسم می‌رسند، اما اگر بخواهند به شکل روتین یا مکانیکی تماس جنسی داشته باشند اغلب لذتی نمی‌برند.»

هزینه بالای عمل، جراحی را برای تعداد محدودی از ترانس‌سکسوال‌ها شدنی کرده است. عملی طی پنج تا هفت ساعت، با سه متخصص اتفاق‌ می‌افتد. در آمریکا ۲۲ هزار دلار، در فرانسه ۱۲ تا ۱۷ هزار دلار، در تایلند۱۰ تا ۱۲ هزار دلار و در ایران ۱۰ تا ۱۲ میلیون تومان است.

بنا به گفته دکتر میرجلالی پس از پی‌گیری‌های وی، دولت و سازمان بهزیستی موظف به پرداخت چهار تا پنج میلیون تومان با توجه به شرایط متقاضی است. در نتیجه اشخاص میزان باقیمانده هزینه را خود باید تهیه کنند.

شمار متقاضیانی که در آمار رسمی سازمان بهزیستی و سازمان پزشکی قانونی ذکر می‌شود تنها بخش کوچکی از شهروندان هستند که به دلیل وضعیت مالی مناسب می‌توانند کشش و جاذبه جنسی خود را با بدن‌شان همراه کنند، اما بخش بزرگتری از جامعه تراجنسی‌ها هر روز بیشتر از قبل از جامعه رانده می‌شوند، کشور را ترک می‌کنند یا به تن‌فروشی روی می‌آورند.

در جوامع دیکتاتوری که پایه‌های سیاست بر بالانس قدرت استوار بوده، تبعیض به اشکال مختلف قابل رویت است. در نتیجه اقلیت‌های بسیاری شکل می‌گیرند که برای رسیدن به حقوق برابر تلاش می‌کنند؛ به طول مثال اقلیت‌های مذهبی، جنسی، جنسیتی و قومی نمونه‌های بارز آن هستند که هر روزه بر شمار مهاجران آن‌ها که شهر و دیار خود را ترک می‌کنند، افزوده می‌شود.

در واقع تبعیض یکی از پایه‌های دیکتاتوری محسوب می‌شود. تبعیض جنسیتی باعث مردسالاری بیشتر در ساختار حکومت خواهد شد که با تکیه بر ابزار تبلیغات سعی در نهادینه کردن این تبعیض‌ها و «دیگری پنداری» می‌کنند. در حاکمیت مردسالارانه افراد پیش از انسان فرض شدن، بر اساس جنسیت و سپس هویت جنسی خودشان به حاشیه کشانده خواهد شد و حضور اجتماعی آنها کمرنگ می‌شود.

در این جوامع شخصیت بر‌تر مرد است که کنترل همه‌چیز را در دست دارد و زن در اینجا نقش دوم را بازی می‌کند، حال آنکه همه رفتار‌ها بر اساس زنانه یا مردانه بودن تقسیم می‌شوند و نگاه جامعه بر این اساس ارزشگذاری می‌شود. مردان باید رفتار خشن، تصمیم‌گیرنده و خشک داشته باشند و زنان باید در زنانگی، لطافت و ظرافت تعریف شوند و به دلیل مذهبی بودن جامعه و حکومت ایران، این زیبایی و ظرافت طبق باورهای مذهبی باید در اختیار مردی قرار گیرد که همیشه حق با اوست.

زن و زنانگی جنسیت دوم شناخته می‌شود، در نتیجه مردانی که کمی از خصوصیات «مردانه» (طبق باور جامعه و حکومت) فاصله می‌گیرند با تحقیر مواجه می‌شوند، این رویکرد، رفتار، پوشش، طریق صحبت کردن، روش راه رفتن و رفتار جنسی و زیر مجموعه‌های آن را در بر می‌گیرد.

همجنس‌خواهان و تراجنسی‌ها طبق باورهای جامعه سنتی و مذهبی بیش از دیگر اقلیت‌ها و افراد جامعه تحقیر می‌شوند و از جامعه طرد خواهند شد. زیرا تحقیر نه فقط از جانب حکومت است، بلکه مردان و زنان دگرجنس‌خواه نیز بر اساس عرف جامعه و باروهای سنتی و مذهبی آنان را به چشم «دیگری» نگاه می‌کنند.

تراجنسی‌ها و دیگرگونه‌های جنسی نه فقط از سوی سنت، باور، مذهب و حکومت طرد می‌شوند و مورد تمسخر و تحقیر هستند، بلکه تلاش آن‌ها برای شهروند برابر شدن و رسیدن به حقوق خود در چند جبهه ذکر شده و اضافه بر آن مقابل زنان و مردان جامعه شکل گرفته است.

پانویس:

۱ - عده در احکام فقه شیعه به مدت زمانی گفته می‌شود که زن پس از طلاق از همسر یا شریک جنسی، برای ارتباط جنسی مجدد باید صرف کند تا از عدم بارداری مطمئن شود و اندام‌های جنسی او «پاک» شوند. این مدت زمان در ازدواج دائم سه ماه و ده روز و در صیغه تمتع ۴۵ روز است به طوری که اگر قبل از به پایان رسیدن عده، زن با مرد دیگری رابطه داشته باشد حکم ازدواج با زن شوهردار یا زنای محصنه است.

سالانه بيش از ۲۷۰ ايرانی جنسيت خود را تغيير می‌دهند

news-zamaneh — Mon, 03 Dec 2012 14:24:25 +0000

از سال ۱۳۸۵ تا ۱۳۸۹ يک هزار و ۳۶۶ ايرانی برای دريافت مجوز انجام عمل تغيير جنسيت به سازمان پزشکی قانونی مراجعه کرده‌اند.

تارنمای خبرآنلاين امروز دوشنبه ۱۳ آذرماه گزارش داد، برپايه آمار سازمان پزشکی قانونی از سال ۱۳۸۵ تا ۱۳۸۹ يک هزار و ۳۶۶ تن برای دريافت مجوز انجام عمل تغيير جنسيت به سازمان پزشکی قانونی مراجعه کردند که از اين ميزان ۵۶ درصد از مردان متقاضی به زن و ۴۴ درصد از زنان متقاضی به مرد تغيير جنيست دادند.

سالانه بيش از ۲۷۰ ايرانی با دريافت مجوز از سازمان پزشکی قانونی جنسيت خود را تغيير می‌دهند در حالی که پيش از اين مسئولان از تغيير جنسيت سالانه ۸۰ تن در ايران خبر داده بودند.

صدور مجوز تغيير جنسيت در ايران از حدود سال ۱۳۸۰ آغاز شده است.

برپايه آمارهای رسمی موجود در سال ۱۳۸۵ کمترين ميزان تغيير جنسيت در ايران با ۱۷۰ مورد و بيشترين مورد در سال ۱۳۸۹ با ۳۱۹ مورد بوده است.

مريم خاتون مُلک‌آرا که پيش از عمل، فريدون نام داشت، ضمن ديدار با آيت‌الله خمينی و متقاعد کردن وی برای صدور اين فتوا، راه را برای ديگران باز کرد

روال تغيير جنسيت در ايران به اين ترتيب است که افرادی که دچار ابهام هويت جنسی هستند و به‌عنوان مثال ظاهر مردانه دارند اما احساسات آن‌ها زنانه است يا بر عکس از دادگاه درخواست انجام عمل تغيير جنسيت می‌کنند و دادگاه برای بررسی موضوع پرونده آن‌ها را به سازمان پزشکی قانونی ارجاع می‌دهد. پس از آن مراکز مجاز انجام عمل تغيير جنسيت از سوی وزارت بهداشت تعيين می‌شود.

هزينه جراحی تغيير جنسيت بين ۹ تا ١۴ ميليون تومان است. در برخی اوقات مشکل فرد با انجام يک عمل جراحی حل نمی‌شود و به جراحی دوم و سوم هم می‌رسد. در اين صورت هزينه‌ها پس از جراحی اوليه نيز ادامه خواهد داشت.

آيت‌الله خمينی، رهبر انقلاب ايران، در سال ۱۳۶۱ با فتوای خود عمل تغيير جنسيت را آزاد کرد و به آن مشروعيت داد.

مريم خاتون مُلک‌آرا به ادعای خود نخستين زن تراجنسی در ايران است که در سال ۱۳۶۵ تغيير جنسيت داد.

وی که پيش از عمل، فريدون نام داشت، ضمن ديدار با آيت‌الله خمينی و متقاعد کردن وی برای صدور اين فتوا، راه را برای ديگران باز کرد.

مُلک‌آرا که انجمن حمایت از بیماران مبتلا به اختلالات هویت جنسی ایران را در سال ۱۳۸۶ با کمک چند تن از پزشکان برای حمایت از تراجنسی‌های ایرانی ثبت کرد، در فروردين‌ماه امسال در سن ۶۲ سالگی درگذشت.

محمدمهدی کريمی‌نيا، روحانی که بر روی مسئله تغيير جنسيت تحقيق کرده و رساله نوشته است معتقد است که تاريخچه تغيير جنسيت در ايران به تاريخ ۱۳۰۹ خورشيدی برمی‌گردد که آن‌زمان دکتر خلعتبری مرد ۱۸‌ ساله‌ای را برای اولين بار عمل کرد و جنسيت او را تغيير داد.

سامان ارسطو که پيش از اين با نام فرزانه ارسطو شناخته می‌شد يکی از بازيگران ايرانی است که در فروردين‌ماه ۱۳۸۹ و در سن ۴۲ سالگی تغيير جنسيت داد.

گفته می‌شود ايران يکی از بيشترين آمار جراحی تغيير جنسيت را به خود اختصاص داده است.

یکی از همین روزها؛ رضایی که ملودی شد

arezoo — Wed, 24 Oct 2012 16:43:58 +0000

گفت‌وگو با یک ترنسکشوال مرد به زن

نامیا علی‌پور

نامیا علی‌پور - رضا نامش را تغییر داده است و خودش را ملودی می‌نامد. بیست و چهار سال سن دارد و از راه خیاطی در خانه روزگار می‌گذراند. او در یک خانواده‌ معمولی در یکی از شهرهای بزرگ ایران زندگی می‌کند و سعی دارد در چهارچوب یک زندگی معمولی با هنجار‌ها و عرف‌های مورد پذیرش اکثریت جامعه پیرامونی‌اش، خود را تعریف کند.

ترنسکشوال یا تراجنسی (transsexual) به افرادی گفته می‌شود که هویت جنسیتی خود را متفاوت از هویت جنسی کنونی خویش می‌بینند. برای نمونه، یک ترنسکشوال‌ مرد به زن، با وجود داشتن اندام جنسی مردانه، خود را زن می‌داند و خود را در جسمی اشتباه متصور می‌شود.ترنسکشوال‌‌ ام تو اف (ام‌تو‌اف)، مخفف زبان انگلیسی برای Male to Female یا‌‌ همان زن به مرد است که در فارسی عامیانه بین خود تراجنسی‌ها به عنوان یک اسم خاص استفاده می‌شود.

هنگامی که افراد تراجنسی خود را در جامعه‌ای با ساز و کار دوگانه‌های تفکیک‌شده «زن» و «مرد» به عنوان دو جنسیت هنجار می‌یابند، ضرورت تعیین جنسیت بین دو گزینه زن یا مرد، بیشتر خود را آشکار می‌سازد. به این ترتیب مسئله تراجنسی بودن تبدیل به مسئله‌ای هویتی می‌شود و در این حالت احساس فرد از هویت جنسیتی (Gender) خود با هویت جسمی‌اش (Sex)، جنسیت بیولوژیکش و اندام‌های جنسی زمان تولدش هماهنگی ندارد.

تمایلات اکثریت جامعه از باید‌ها و نبایدهای جنسی، مسئله زیست‌محوری هنجارهای جنسی و برخورد جامعه پزشکی و روان پزشکی، نهاد‌های دینی-مذهبی و همین‌طور قدرت‌های فرهنگی و ساختارهای حاکم اجتماعی برای تعریف حدود، در رابطه‌ای تنگاتنگ، نحوه اجرایی شدن این تغییر جنسیت و تمایل به تغییر جنیست فرد تراجنسی را تحت تاثیر و حتی تحت شعاع قرار می‌دهند.

مریم خاتون ملک‌آرا پیش از عمل تغییر جنیست، فریدون نام داشت. او با دیدار با آیت‌الله خمینی و متقاعد کردن وی برای صدور فتوای تغییر جنسیت، راه برای دیگران باز کرد.

روح‌الله خمینی، رهبر سابق حکومت اسلامی ایران، در سال ۱۳۶۱ بنابر فتوای خود، عمل تغییر جنسیت را آزاد کرد و به آن مشروعیت داد. مریم خاتون ملک‌آرا که در این میان نقش موثری داشت، به ادعای خود به عنوان اولین زن تراجنسی در سال ۱۳۶۵ در ایران تغییر جنسیت داد. او که پیش از عمل، فریدون نام داشت، ضمن دیدار با آیت‌الله خمینی و متقاعد کردن وی برای صدور این فتوا، راه برای دیگران باز کرد. ولی محمدمهدی کریمی‌نیا، روحانی که روی مسئله تغییر جنسیت تحقیق می‌کند و رساله می‌نویسد، معتقد است که تاریخچه تغییر جنسیت در ایران به تاریخ ۱۳۰۹ خورشیدی برمی‌گردد که آن‌زمان دکتر خلعتبری مرد هجده‌ساله‌ای را برای اولین بار در ایران عمل کرد و جنسیت او را تغییر داد.

در تهران در خانه یکی از دوستان همجنسگرا به دیدار ملودی رفتم. او به‌گونه‌ای از زنانگی و لذت‌های آن سخن می‌گفت که من تصور کردم او در کشوری زندگی نمی‌کند که حقوق زن تا به این اندازه مورد تعدی قرار گرفته است. برای من جای شگفتی داشت که او نمی‌تواند یا نمی‌خواهد مشکلات زن بودن تحت حاکمیت جمهوری اسلامی ایران و در فرهنگی مردسالار را ببیند. شاید برای کسی که در بدنی «اشتباه» روزگار می‌گذراند، مسائل بیرونی آن‌چنان اهمیتی نداشته باشند و ایده‌آل‌‌ همان «زن شدن» باشد و بس. ولی پرسشی که برای شخص من در صحبت با ملودی ایجاد شد این است که در چه زمان و در چه شرایطی همه‌چیز از جسم گرفته تا روان و گرایش و خواهش جنسی در توافقی مدام و مداوم و در زیستی مسالمت‌آمیز با هنجارهای حاکم قرار می‌گیرند که احساس «ظلم» و «اشتباه» در کار نباشد؟

تفکیک جنسیت به زن و مرد- این دوآلیته برساخته از زیست‌شناسی انسانی، از فیزیولوژی، از آناتومی- و اصرار بر ذاتی بودن این دوگانه متعین، در اصرار برای اشتباه دانستن جنسیت‌های خارج از این دوگانه و نه حتی ابهام یا اغتشاش شمردن این جنیست‌ها، دست دارند.

حتی ملودی که آن‌قدر‌ها زنانگی اغراق‌شده‌ای عرضه نمی‌کرد، چنان المان‌های مورد تایید جامعه مردسالار را بازتولید می‌کرد که نمی‌توان از این مسئله چشم پوشید که تفکیک جنسیت به زن و مرد- این دوآلیته برساخته از زیست‌شناسی انسانی، از فیزیولوژی، از آناتومی- و اصرار بر ذاتی بودن این دوگانه متعین، در اصرار برای اشتباه دانستن جنسیت‌های خارج از این دوگانه و نه حتی ابهام یا اغتشاش شمردن این جنیست‌ها، دست دارند؟ چراکه اشتباه‌‌‌ همان چیزی است که نباید باشد گو اینکه اصالت حضور با آن چیدمان دو گانه‌ای است که سعی در نگهداشتن و حتی پاس داشتن آن داریم.

در آن هوای گرم تهران آن روز‌ها، تمام این مصاحبه در لحظه‌هایی سرشار از مراقبت و مدارا دنبال شد چراکه ملودی چنان هدف تصادم قرار گرفته بود که بسیار حساس به نظر می‌رسید و در بیشتر زمان مصاحبه، اشک سخن او را می‌برید.

ما این‌جا با هم هستیم که در مورد هویت جنسیتی تو صحبت کنیم؛ ترنسکشوالیته از نظر تو چه معنی‌ای می‌دهد؟

ملودی - این اسم بیشتر برای من درد بوده است! این اسم برای من یک‌جوری بوده که همیشه خودم رو جدا از بقیه فرض می‌کردم، همیشه عذاب می‌کشیدم. انگار خودم نبودم؛ همیشه حس می‌کردم کس دیگه‌ای هستم. همیشه حس می‌کردم باید قایم شم، باید توی دید مردم یکجور باشم و توی دل خودم و خلوت خودم طور دیگری.

تعریف تو از ترنسکشوالیته به‌طور عام چیست؟

مردانی در کالبد یک مرد، در جسم یک مرد و در ظاهر مردانه هستند ولی تمام احساسات یک زن را دارند.

مردانی در کالبد یک مرد، در جسم یک مرد و در ظاهر مردانه هستند ولی تمام احساسات یک زن را دارند. چیزی که در مورد خودم صدق می‌کند این است که بی‌‌‌نهایت عاشق باردار شدنم. دوست دارم در درون خود بچه حمل کنم و بچه بزایم.

درواقع شما تعریفی از ترنسکشوال‌های‌ ام‌تو‌اف دادید، کسانی که مرد بیولوژیک هستند و می‌خواهند زن باشند؟

درست است.

***

مکث 1: برای کسی که در فضای جماعت اقلیت‌های جنسی ایرانی تنفس می‌کند و یا به هر نوعی چه در حوزه پژوهش و چه در حوزه‌های دیگر با ایشان در تردد است، جای شگفتی نیست که با تعریف‌هایی مواجه شود که جامع و مانع نیستند و به عبارتی دیگر، بخش یا زیرمجموعه‌ای از این مجموعه کلان را در نظر نیاورند و یا حتا با آن در تماس نباشند. این موضوع یکی از مسائلی است که به خودی خود جای گسترش و بحث مفصلی را دارد ولی توجه به همین نکته بس است که نادیده‌ انگاشتن گروهی از جماعت اقلیت‌های جنسی توسط گروه‌های دیگر، خود می‌تواند تضمین‌کننده‌ تضییع حق مضاعف باشد. از ملوی می‌پرسم:

از چه زمان فکر کردی که با همسالان هم‌جنس خودت متفاوتی؟

ملودی: هیچ‌وقت یادم نمی‌رود وقتی یک بچه‌ شش‌ساله بودم، خواهری داشتم که از خودم کوچک‌تر بود. همیشه سر کشوی لباسش بودم. آن‌زمان این رفتار و این لذت برایم هیچ معنا و مفهومی نداشت. مدام لباس‌های زنانه را تنم می‌کردم، احساساتم، حرف زدنم هم زنانه بود.

ملودی در میان صحبت‌هایش به سختی در مورد شاخص جنسی علاقه‌اش به مردان صحبت می‌کرد. بازدارنده‌های زیادی در این میان راه بیان‌گری ایشان را مسدود می‌کنند و دایره واژگان موجود در زبان فارسی هم آنقدر‌ها شفاف و دقیق در مورد مسئله جنسیت و سکس، یاری‌ نمی‌کند.

همیشه فکر می‌کردم با جنس مخالف خودم که یک زن بود، راحت‌تر می‌توانم از ارتباط بگیرم. هیچ حس شهوت یا هیچ حس گرایش جنسی به زنان نداشتم؛ فقط فکر می‌کردم مثل خودم هستند و می‌توانند مرا درک کنند. ولی برعکس، همجنس‌های خودم که در ظاهر همجنس‌های خودم به حساب می‌آمدند مرا جذب می‌کردند. یک مقدار به‌شان حس عاطفی داشتم؛ فرق می‌کرد یک مقدار قضایا، جنسی بود. اوایل فکر می‌کردم که «نه»، نباید این‌ طور باشد. این حس من نباید باشد. یک مقدار گوشه‌گیر شدم، یک مقدار فکر می‌کردم فقط من هستم توی دنیا که اینجوری‌ام. سن و سالم پایین بود، زیاد توی جامعه نبودم؛ ولی وقتی یه مقدار سنم رفت بالا توانستم بفهمم، تحقیق کنم؛ دیدم که آدم‌هایی مثل من هم هستند. یعنی هستند کسانی که حس مشابه و تجربه مشابه دارند.

در چه سنی با این مفهوم آشنا شدی که می‌توانی جنسیت خود را زن فرض کنی و زن باشی؟

کلاس سوم راهنمایی بودم که تازه فهمیدم آدم‌هایی هستند مثل من که در پوست خود راحت نیستند، البته نه به این وسعتی که الان می‌دانم. اینترنت کمک کرد. یک مقدار توی اینترنت سرچ می‌کردم می‌دیدم، واقعاً همچنین آدم‌هایی هستند این‌جوری و با این اوضاع و احوال و این شرایط که من دارم؛ عکس‌هاشان بود.

چه زمانی فهمیدی زنان به‌لحاظ فیزیولوژی با مردان فرق می‌کنند؟ مثلاً چه زمانی فهمیدی زن‌ها آلت تناسلیشان با مرد‌ها فرق می‌کند؟

چون معمولاً مامان، من و آبجی را با هم می‌برد حمام، با خودم می‌گفتم خدایا چه می‌شود این [اشاره به آلت] نبود؟ مثلاً چرا این اینجوری است؟ بچه‌ دبستانی بودم که از این قضیه آگاه شدم.

چه مشکلاتی در منزل برای تو بود؟ آیا نسبت به پوشش متفاوت تو یا در مورد آرایش کردن تو ممانعتی وجود داشت؟

اوایل یک مقدار جبهه می‌گرفتند؛ ولی از زمانی که خانواده‌ام قضیه را فهمیدند و نسبت به شرایط خاص من آگاه شدند، حمایت کردند و پشتم بودند. چون خدا را شکر من خانواده‌ خوبی دارم که درکم می‌کنند. من خودم در فرهنگی بزرگ شدم که دوست ندارم داخل خیابان جلب‌توجه کنم؛ از انگشت‌نما شدن بدم می‌آید. ولی بالاخره یک‌سری علایق دارم که باید برطرف شوند و سعی می‌کنم توی محیط خانه در کنار خانواده‌ این حس خودم برای زن بودن و زنانه رفتار کردن را تخلیه کنم. توی جامعه به اندازه خانه راحت نیستم.

***

دوگانه زن/مرد، نوع نگاه خود ترنسکشوال‌ها به نیازمندی‌ها و خواسته‌هایشان را نیز هدایت می‌کند. در شرایطی که دگرجنسگرامحوری حاکم است و دوگانه زن/مرد را به عنوان طبعیت ذاتی مطرح می‌کند، هنوز این پذیرش وجود ندارد که تا چه میزان می‌توان با هر جسم و هر هویتی آزادانه رفتار کرد.

مکث 2: شاید برای ملودی و به طور کلی دگرباشان جنسی، دشوار باشد که در مورد علاقه‌مندی‌هایشان صحبت کنند. ملودی در میان صحبت‌هایش به سختی در مورد شاخص جنسی علاقه‌اش به مردان صحبت می‌کرد و بیان این احساس برای او سخت بود. بازدارنده‌های زیادی در این میان راه بیان‌گری ایشان را مسدود می‌کنند و دایره واژگان موجود در زبان فارسی هم آنقدر‌ها شفاف و دقیق در مورد مسئله جنسیت و سکس، یاری‌ نمی‌کند.

مهم‌تر از همه، دوگانه زن/مرد، نوع نگاه خود ترنسکشوال‌ها به نیازمندی‌ها و خواسته‌هایشان را نیز هدایت می‌کند. در شرایطی که دگرجنسگرامحوری حاکم است و دوگانه زن/مرد را به عنوان طبعیت ذاتی مطرح می‌کند، هنوز این پذیرش وجود ندارد که تا چه میزان می‌توان با هر جسم و هر هویتی آزادانه رفتار کرد (جدای از این‌که هویت جنسی چه نقشی در این آزادی رفتار و پوشش ایفا می‌کند).

پذیرش حضور فردی به‌عنوان یک انسان و داشتن حقوق انسانی بدون توجه به زیرمجموعه‌های زیستی می‌تواند چشم‌انداز گسترده‌تری را پیش روی نهد. ضرورت دستیابی به این چشم‌انداز زمانی بارز‌تر می‌شود که فرد حاضر در زیست اقلیت، مدام در تلاش برای مشروعیت بخشیدن به حضور خود، تایید اجتماع اکثریت را طلب می‌کند. این «تن دادن» به استبداد فرهنگ جنسی حاکم، حق را به کمترین میزان ممکن و فقط برای فرد شایسته از نظر اجتماع خواستار است. برای بیشتر عینی شدن این نکات از ملودی پرسیدم:

چه مشکلهایی در جامعه برای تو به وجود میآید؟

ملودی: من پوشش زنانه را خیلی دوست دارم. وقتی توی پوشش زنانه قرار می‌گیرم و از خانه بیرون می‌روم، متوجه می‌شوم که کسی به من نگاه نمی‌کند؛ انگشت‌نما نمی‌شوم؛ جلب‌توجهی نیست. ولی وقتی در پوشش یک مرد وارد کوچه و خیابان می‌شوم، می‌بینم که نه؛ راحت نیستم.

از خانه می‌روم بیرون، شاید از لحاظ ظاهری مشکلی نداشته باشم ولی کافی است دم یک سوپر بخواهم بروم مثلاً آدامس بخرم. شاید نوع رفتارم، نوع گفتارم، حالت‌هایی که دارم یک مقدار عذابم می‌‌دهد. یک مقدار ترس اینکه مردم به چشم هرزه به من نگاه کنند عذابم می‌دهد. با وجود این‌که من از لحاظ اعتقادی خیلی آدم قوی‌ای‌ام. به خودم شکی ندارم اما این‌جور تهمت زدن‌ها و قضاوت‌ها که ناخودآگاه برای مردم پیش می‌آید عذابم می‌دهد.

***

ملودی: از خانه می‌روم بیرون، شاید از لحاظ ظاهری مشکلی نداشته باشم ولی کافی است دم یک سوپر بخواهم بروم مثلاً آدامس بخرم. شاید نوع رفتارم، نوع گفتارم، حالت‌هایی که دارم یک مقدار عذابم می‌‌دهد. یک مقدار ترس اینکه مردم به چشم هرزه به من نگاه کنند عذابم می‌دهد. مردم فکر می‌کنند که یک آدم هرزه‌ام. آدمی که شهوتش را نمی‌تواند کنترل کند. واقعیتش این است که با وجود این‌که من به همجنس فعلی خودم حس دارم، به آقایان حس دارم، ولی من همیشه این حس را توی خودم سرکوب کردم به‌خاطر این‌که شرایطم جوری نبوده است که الان من بتوانم کنار این‌ها [اشاره به همجنسان] باشم.

مکث 3: تجربه و تحقیقات نشان داده است که در میان افرادی که در خانواده‌های مذهبی یا سنتی زندگی می‌‌کنند و یا در خانواده‌هایی هستند که به هر دلیلی تعیین جنسیت مهم تلقی می‌شود، تمایل به عمل تغییر جنسیت به‌شدت زیاد است.

تا حدودی احکام فقه شیعه و تقسیم احکام فرایض دینی به تکالیف زنان و تکالیف مردان، اهمیت مسئله زن بودن یا مرد بودن را در نگاه مذهبی تشدید می‌کند. تکلیف باید مشخص باشد: یا زن و یا مرد و رساله‌های توضیح المسائل مراجع نیز روش‌های پی بردن به اینکه چه کسی زن است و چه کسی مرد است را حتی در مورد مخنث‌ها نیز مشخص کرده‌اند.

این مسئله یافتن «جنسیت مناسب» به قدری اهمیت می‌یابد که افرادی که حتی در مورد هویت جنسی خود دچار سئوال، ابهام یا تردید هستند هم به‌سوی عمل ترغیب می‌شوند یا گزینه عمل به آن‌ها پیشنهاد می‌شود.

بسیاری از افراد تراجنسی در شرایط زنگی در کشورهای دمکراتیک که دگرباشان جنسی از حقوق نسبی برخوردارند نیز، اصرار به تغییر جنسیت دارند و این را حق خود می‌دانند. اما در ایران در شرایطی که تنها هویت دگرباش جنسی که به رسمیت شناخته می‌شود، تراجنسی‌ها هستند، مسئله تشویق به تغییر جنسیت برای کسانی که هویت جنسی‌شان برایشان محل ابهام است نیز وجود دارد.

مسئله قضاوت مردم و تلاش برای یافتن مشروعیت مذهبی و اجتماعی فشار مضاعف برای همه دگرباشان جنسی است؛ از ملودی در این زمینه پرسیدم:

مردم چه تهمت‌هایی می‌زنند؟

ملودی: فکر می‌کنند که یک آدم هرزه‌ام. آدمی که شهوتش را نمی‌تواند کنترل کند، آدمی که نمی‌تواند خیلی چیز‌ها را کنترل کند. واقعیتش این است که با وجود این‌که من به همجنس فعلی خودم حس دارم، به آقایان حس دارم، ولی من همیشه این حس را توی خودم سرکوب کردم به‌خاطر این‌که شرایطم جوری نبوده است که الان من بتوانم کنار این‌ها [اشاره به همجنسان] باشم.

تا حالا ارتباط عاطفی یا جنسی برقرار کردی؟

آره.

در چه سنی اولین ارتباطت را برقرار کردی؟

ارتباط عاطقی را من در دبیرستان تجربه کردم. با همکلاسی‌ام که من واقعاً احساس کردم این آقا را واقعاً دوست دارم، ولی هیچ زمان نتوانستم بروزش بدهم.

اولین‌بار که بروز دادی و یک رابطه شکل گرفت چه زمانی بود؟

بروز ندادم تا حالا.

فرد ترنسکشوال، جنسیت رویایی خود را پررنگ‌تر باز می‌نماید. اینکه، روی جلوه‌گری‌های خاصی از مردبودن یا زن‌بودن انگشت گذاشته شود و از سویی در مورد این نمود‌ها ارزشگذاری صورت گیرد، حکایت دیگری است. ارزشگذاری‌های حکومتی که عمل تغییر جنیست را، راه مناسب برای اجتماعی شدن محسوب کرده است نیز به تشدید قضاوت‌های در مورد رفتار جنسی افراد، دامن می‌زند. (عکس: مارتین کوهن مدل ترنسکشوال، اثر کرگ کیدل)

ارتباط جنسی هم نداشتی؟

نه! به‌خاطر اعتقاداتی که دارم، در دین من [اسلام] و فرهنگ من این جا نیفتاده است. تصمیم خودم را گرفتم: تا زمانی که خودم نشدم، با کسی نخواهم بود. می‌خواهم تن خودم را در اختیار کسی بگذارم که حداقل هم دین قبولش داشته باشد هم از لحاظ عرفی جامعه بتواند او را بپذیرد.

نظرت در مورد همجنسگرایی چیست؟

یعنی گی‌ها؟

گی‌ها و لزبین‌ها؛ همجنسگرهای زن و مرد...

من اطلاعاتی به آن صورت در مورد گی‌ها ندارم. ولی وقتی که به این قضیه فکر می‌کنم که شاید این‌ها مثل من چنین مشکلی دارند، این حس را که من نمی‌توانم پنهانش کنم، این‌ها هم همین حس را دارند؟ نمی‌توانم غمخوارشان نباشم. درکشان می‌کنم. همیشه وقتی که می‌بینم این احساسی که من دارم نسبت به یک مرد، یک مرد هم می‌تواند داشته باشد، یعنی به یک مرد دیگر، این احساس عذابم می‌دهد. دلم نمی‌خواهد کسی همین احساس من را داشته باشد. از لحاظ روانی نمی‌دانم چرا؛ اما درد است. این تثبیت شده است؟ راهکار دارد؟ ندارد؟ اطلاعاتی در موردش ندارم.

دوستانی داری که همجنسگرا باشند؟

دوستان گی دارم. چون تنها کسانی که می‌توانند درک کنند شرایط ما را یا لز‌ها هستند یا گی‌ها.

آن‌ها را چه جور آدم‌هایی می‌بینی؟

آدم‌های عاطفی، احساسی و آدمایی که همه‌جوره آدم را درک می‌کنند. یک کلمه حرف می‌زنی می‌توانند تو را بفهمند. من با خیلی‌ها صحبت کردم. استریت‌ها [دگرجنسگرا‌ها] ما را نمی‌فهمند؛ می‌گویند تو مریضی و هیچ‌وقت نتوانستند من را از لحاظ عاطفی حمایت کنند. نمی‌توانستند درک کنند. من همیشه از مشکلات پناه می‌بردم به دوست‌هایم که همجنسگرا هستند. به هر حال هم‌دردیم.

می‌توانی از همجنسگرایی تعریفی ارائه بدهی؟

به نظر من گی‌ها نسبت به ام‌تو‌اف‌ها [تراجنسی‌های مرد به زن] قشر موفق‌تری هستند چون حداقل از ظاهر خودشان راضی‌اند. از این‌که مرد هستند با هیکل خودشان، با آلت تناسلی خودشان با هیچ چیزشان مشکلی ندارند. از لحاظ شخصیتی رو فرم‌تر هستند. ام‌تواف‌ها از همه‌چیزشان ناراضی‌اند؛ از ظاهری که دارند از آلت [جنسی]شان و این باعث می‌شود که از لحاظ احساسی ام‌تو‌اف‌ها شکننده‌تر باشند.

هویت جنسیتی تو در روند زندگیات، روند تحصیلت و روند ورود به اجتماع و کار کردنت چقدر تاثیر گذاشته است؟

من آدم اجتماعیام، داخل اجتماع هستم، رفت و آمد دارم، دوستان خوبی دارم ولی همیشه باید نقاب روی صورت من باشد. هر روز باید نقش بازی کنم تا شب که میروم توی خلوت خودم و میتوانم خودم باشم.

میخواهم در مورد آیندهای صحبت کنیم، یعنی زمانی که تو در جسمی هستی که آن جسم را دوست داری و از آن رضایت کامل داری. برنامه تو برای آن زمان چیست؟

آن موقع شاید بتوانم خودم باشم، شاید بتوانم بهراحتی جایی که دوست دارم بروم و جاهایی که الان ازشان بیزارم پایم را نگذارم. این برای من شبیه رویاست.

***

ملودی: بی‌‌‌نهایت عاشق باردار شدنم. دوست دارم در درون خود بچه حمل کنم و بچه بزایم.

مکث 4: اینجا بغض به ملودی امان نمی‌دهد و گریان و گسسته حرف می زند. سایه و حضور بی‌مهابای سیاست‌های حکومتی را همه‌جا می‌توان سراغ گرفت و معضل‌های ایجادشده به این طریق را می‌توان ردیابی کرد: همین رویای تغییر جنسیت.

ملودی از بوتیک‌های زنانه حرف می‌زند، از خرید لباس‌های زنانه، از مهمانی‌ها و از هرآن‌چه که در تفکیک مشخصی از مردانگی قرار دارد و این تفکیک آزارش می دهد. ملودی از پوششی صحبت می‌کند که از دید او و بسیاری دیگر، به قامت یک مرد راست نمی‌آید پس ضرورت برخورداری از آن پوشش، تجسم در جنسیت زنانه است.

این تنها سختی ملودی در این رابطه نیست بلکه بسیاری دیگر نیز از همین تفکیک‌ها سخن گفته‌اند و حتا گاهی دیده شده است که رهیدن از همین تفکیک‌ها مرزهای هویت و گرایش را مخوش کرده است. از او می پرسم:

تا حالا برای تغییر جنسیت اقدام کردهای؟ اولینباری که به یک روانشناس، روانکاو یا پزشک مراجعه کردی کی بوده است؟

ملودی: یک نوجوان شانزده هفده ساله بودم که با دکتر صحبت کردم.

پیش چه دکتری رفتی؟

دکتر روانکاو رفتم.

چه اتفاقی افتاد؟

با ایشان صحبت کردم. اولینجایی هم که توانستم کمی خودم را راضی نگهدارم آنجا بود. دیدم، یک نفر هست که میتواند به حرفهایم گوش کند و یک نفر هست که میتواند راهکار برای من ارائه کند.

او در مورد تو چه نظری داد؟

من الان پیش یک خانم دکتر میروم و با ایشان صحبت میکنم. ایشان در جلسات مشاورهای که برای ترنسکشوالها دارند من را دعوت میکنند.

مسئله یافتن «جنسیت مناسب» به قدری اهمیت می‌یابد که افرادی که حتی در مورد هویت جنسی خود دچار سئوال، ابهام یا تردید هستند هم به‌سوی عمل ترغیب می‌شوند یا گزینه عمل به آن‌ها پیشنهاد می‌شود.

بهخاطر عقایدم، بهخاطر طرز فکری که دارم، بهخاطر دیدگاهم، مشکل دارم. اکثر ترنسکشوالها، دوستان خودم حتی، وقتی در پوشش یک زن میروند موهای وحشتناک، لباسهای وحشتناک برای خودشان درست میکنند. سعی میکنند جلب توجه کنند. ولی من نه! وقتی توی پوشش یک زنم، راحتم. کسی توی خیابان نگاهم نمیکند، خیلی راحتترم.

دکترم خیلی این رفتار من و عقایدم را دوست دارد، فکرم را دوست دارد و اکثر وقتها من را در جلساتش دعوت میکند که با ترنسکشوالها در این رابطه صحبت کنم. ترنسکشوالیته این نیست که آدم بخواهد سر و وضع زننده داشته باشد. وگرنه فرقی نمیکند وقتی در کالبد یک مرد هستی و انگشتنما می‌شوی. حالا وقتی در پوشش زن هم قرار بگیریم، دوباره خودمان را انگشتنما کنیم؟ به نظر من یک مقدار عذابآور است.

در واقع تو بزرگنمایی ترنسکشوالها از زنانگی یا مردانگی را نقد میکنی؟

درست است.

دیده شده است که ترنسکشوالها خیلی سعی میکنند بیشتر از یک زن زنانگی را و یا بیشتر از یک مرد مردانگی را نمایان کنند و این از نظر تو خیلی به چشم میآید.

بله، زیاده روی می کنند.

***

ملودی: می‌دانم که شاید من تا آخر عمر نتوانم باردار شوم؛ نتوانم حس ارضا شدن داشته باشم. می‌دانم که شاید بتوانند فقط یک جسم زنانه به من بدهند ولی همین به من رضایت می‌دهد. حداقل در پوششی هستم که وقتی از خانه بیرون می‌روم، رضایت ذهنی دارم.

مکث 5: به هر دلیلی که متصور شویم، ترنسکشوال‌ها تصویر اغراق‌شده‌تری از زنانگی یا مردانگی را پیش چشم می‌آورند و این لزومن تنها به تصوِر ایشان از زنانگی یا مردانگی باز نمی‌گردد. این بزرگ‌نمایی به هر دلیلی که انجام می‌شود، مشمول ملامت نیست و جزو آزادی‌های آن فرد برای رفتارهای جنسی و جنسیتی تلقی می‌شود. فرد ترنسکشوال، جنسیت رویایی خود را پررنگ‌تر باز می‌نماید. اینکه، روی جلوه‌گری‌های خاصی از مردبودن یا زن‌بودن انگشت گذاشته شود و از سویی در مورد این نمود‌ها ارزشگذاری صورت گیرد، حکایت دیگری است. ارزشگذاری‌های حکومتی که عمل تغییر جنیست را، راه مناسب برای اجتماعی شدن محسوب کرده است نیز به تشدید قضاوت‌های در مورد رفتار جنسی افراد، دامن می‌زند.

یکی از مسائل مشترک میان ترنسکشوال‌ها عدم آگاهی ایشان نسبت به ترنسکشوالیته و خطرات عمل تغییر جنسیت است و همچنین مسائل مربوط به هزینه عمل، روند تغییر جنسیت، حقوق و محدودیت‌های پس از عمل را هم دربر می‌گیرد.

در شرایطی که هزینه‌های عمل تغییر جنسیت و هرمون درمانی روز به روز سنگین‌تر می‌شود و در شرایطی که سازمان بهزیستی هر ساله تعداد کمتری از افراد تراجنسی را تحت پوشش قرار می‌دهد، این ایده آل زن کامل شدن نیز، برای بسیاری از تراجنسی‌های مرد به زن، تبدیل به رویای دور از دست شده است. از ملودی پرسیدم:

از مراحل عمل خبر داری؟

ملودی: نه متاسفانه.

هیچ‌وقت این مسئله را پیگیری نکردی؟

چرا پیگیر شدم، خیلی جزئی. چند تا فیلم در مورد عمل دیدم ولی این‌که بتوانم به‌طور کامل بگویم، هنوز صحبت نکردم.

دوست داری عمل کنی؟

آره.

خطرات و مشکلاتش را می‌دانی؟

آره. می‌دانم که شاید من تا آخر عمر نتوانم باردار شوم؛ نتوانم حس ارضا شدن داشته باشم. می‌دانم که شاید بتوانند فقط یک جسم زنانه به من بدهند ولی همین به من رضایت می‌دهد. حداقل در پوششی هستم که وقتی از خانه بیرون می‌روم، رضایت ذهنی دارم. من به لحاظ ارضا شدن مدت زیادی است که ارضا نشدم. ولی این قضیه دارد عذابم می‌دهد که من در جامعه انگشت‌نما شدم و توی جامعه به من نگاه می‌کنند. این فقط عذابم می‌دهد.

عمل اما... با همه‌ این بدبختی‌ها ماهی یک بار مجبور بشوی به دکتر بروی برای تنظیف خودت، برای ضد عفونی کردن و هزار و یک عفونتی که شاید بعد از این قضیه به سراغت بیاید. خب سخت است. هزار و یک مشکلی که ممکن است بهش بر بخوری ولی حداقلش این است که در جامعه به شکل یک زن نگاهت می‌کنند.

اگر می‌توانستی در جامعه‌ دیگری زندگی کنی یا ایران جامعه‌ای بود که تو را می‌توانست به عنوان یک ترنسکشوال بپذیرد و تو می‌توانستی به‌عنوان یک زن در آن زندگی کنی، حتی اگر جسم مردانه داشتی، آیا بازهم با تمام خطرهایی که این عمل دارد، به‌سراغ آن می‌رفتی؟

بله. من در هر جامعه‌ای باز هم این کار را می‌کردم چون من از آلت تناسلی خودم بیزارم. کلاً دارم عذاب می‌کشم. از این جسم خوشم نمی‌آید. وگرنه اگر این‌جور بود من با یک گی [مرد همجنسگرا] فرقی نداشتم. من از این جسم بی‌زارم از این جسم مردانه تنفر دارم. وقتی توی آینه به خودم نگاه می‌کنم، از جسم خودم حالت تهوع بهم دست می‌دهد.

فکر می‌کنی به‌کارگیری چه راهکارهایی در جامعه می‌تواند زندگی تو را تغییر بدهد و یک زندگی آرام‌تر برای تو ایجاد کند؟

آگاه‌سازی مردم؛ اگر مردم در مورد این قضایا بتوانند یک مقدار آگاه شوند و اینکه کسی در شرایط من نمی‌تواند هرزه باشد، یک شخص با این شرایط نمی‌تواند آدم شهوت‌گرایی باشد، دنبال شهوت باشد، دنبال مسایل جنسی خودش باشد. فقط متاسفانه در جامعه‌ ما چیزی که مردم در مورد من فکر می‌‌کنند این است که فقط دنبال مسائل جنسی‌ام، با وجود این‌که توی زندگی من چنین چیزی اصلن نقشی ندارد.

نمودهای زنانگی در کودکی و بزرگسالی تو به چه شکل بودند؟ چه چیزهایی را در خودت زنانه می‌دانی؟

من بچه که بودم سر کشوی خواهرم می‌رفتم. الان هم خرید می‌روم برای خودم به آن صورت خرید نمی‌کنم؛ از این‌که توی بوتیک مردانه باید بروم عذاب می‌کشم. از این‌که مجبورم توی جایی خرید کنم که لباس‌های مردانه دارد من را عذاب می‌‌دهد. همیشه برای خرید کوچک‌ترین چیز زنانه، توی مغازه‌ها باید بهانه می‌آوردم. این‌ها من را عذاب می‌دهد. احساسات من از نمودهای زنانگی بود و این‌که هیچ‌ وقت نمی‌توانم طعم مادر شدن را حس کنم من را آزار می‌دهد.

احکام فقه شیعه و تقسیم احکام فرایض دینی به تکالیف زنان و تکالیف مردان، اهمیت مسئله زن بودن یا مرد بودن را در نگاه مذهبی تشدید می‌کند. تکلیف باید مشخص باشد: یا زن و یا مرد و رساله‌های توضیح المسائل مراجع نیز روش‌های پی بردن به اینکه چه کسی زن است و چه کسی مرد است را حتی در مورد مخنث‌ها نیز مشخص کرده‌اند.

چرا تا حالا عمل نکردی؟ چه چیزی تو را باز داشته که تا حالا عمل نکنی؟

شرایط مالی! شرایط خانوادگی و شرایط اجتماعی هم بوده است، ولی بیشتر مسئله پول است.

خانواده تو از چه زمانی نسبت به شرایط تو مطلع شدند؟

یکی دو سالی هست.

با عمل تو موافق هستند؟

بله.

آیا می‌دانی که بیمه‌ درمانی به این عمل تعلق می‌گیرد و میزانی از این هزینه را بهزیستی می‌پردازد؟

نه.

و یک‌سری از پزشکان برای این عمل در شهر شما هستند که از تهران به ایشان مراجعه می‌کنند؟

آره ولی از شرایط بیمه و این جور چیز‌ها در جریان نبودم.

فکر می‌کنی آگاه‌سازی جامعه ترنسکشوال از امکان‌هایی که دارند و می‌توانند از آن‌ها استفاده کنند، چقدر ناقص است و چقدر تو را از رسیدن به آن چیزی که می‌خواهی دور نگه می‌دارد؟

براساس تحقیق‌هایی که کردم و سئوال‌هایی که پرسیدم، در کشورهای خارجی الان عملی که انجام می‌شود قابلیت باردار شدن را ایجاد می‌کنند. قابلیت ارضا شدن هم مثل اینکه ممکن است، ولی در جامعه ایران دوستانی که چنج [عمل تغییر جنسیت] کردند، هیچ‌کدام از این‌ها را ندارند و فکر می‌‌کنم یک عمل ناقص دارد انجام می‌شود.

خیلی دوست دارم امکاناتشان جوری باشد که حداقل آدم از همه‌چیز خودش راضی باشد، فکر می‌کنم خیلی بهتر است.

ملودی: دوست داشتم این‌طور زنی بودم، زنی پایبند به خانه، زندگی، همسر و از همه مهم‌تر بچه. یک زن که درگیر کارهای خودش و زنانگی خودش است و تمام احساسات و عاطفه‌اش را به پای مردی می‌ریزد که او هم صادقانه دوستش دارد و می‌تواند کنارش باشد. هیچکس نمی‌تواند به این زن تهمت بزند و شکل رابطه‌شان را زیر سئوال ببرد.

فکر می‌کنی که عمل کردن چقدر می‌تواند راهگشا باشد و چقدر می‌تواند مسائل را حل کند؛ به‌خصوص مسائلی که مربوط به تو نیست یعنی دید جامعه؟

برای من این چیز‌ها هیچ‌وقت مسئله‌ای نبود. عمل تغییر جنسیت هم که انجام بدهم، ایران هم که باشم، هیچ‌چیز هم که عایدم نشود از لحاظ اجتماعی من را قبول می‌کنند و از لحاظ شخصیتی همه من رو قبول می‌کنند و این به‌اندازه‌ دنیا برای من ارزش دارد.

زن ایده‌الی که می‌توانی تصور کنی چگونه زنی است؟

چیزی که همیشه خودم رو تصور می‌کردم و دوست داشتم این‌طور زنی بودم، زنی پایبند به خانه، زندگی، همسر و از همه مهم‌تر بچه. یک زن که درگیر کارهای خودش و زنانگی خودش است و تمام احساسات و عاطفه‌اش را به پای مردی می‌ریزد که او هم صادقانه دوستش دارد و می‌تواند کنارش باشد. هیچکس نمی‌تواند به این زن تهمت بزند و شکل رابطه‌شان را زیر سئوال ببرد.

در واقع زنانگی را فقط در زندگی خصوصی می‌دانی. در زندگی اجتماعی‌ چه؟

درگیر زندگی اجتماعی هم هستم. وقتی که جامعه قبولم کند من می‌توانم سر کار بروم. ولی با شرایط الان یک مقدار سخت است. من برای درآمد خودم مجبور توی خانه خیاطی کنم، ولی آنجوری می‌توانم کارهای بهتری انجام بدهم و می‌توانم از امکاناتی که جامعه فراهم کرده استفاده کنم.

از نظر تو مرد ایده‌آل چه نوع مردی است و چه ویژگی‌هایی باید داشته باشد؟

یک نفر باشد که بتواند درکت کند، همه نیازش را بتواند در تو برآورده کند. احتیاج به کسی دیگری توی زندگی‌اش نباشد و خیانتی توی این زندگی نباشد.

***

مکث 6: تعریف خود و مختصاتی که فرد برای خود در میان شاخص‌های مختلف جنسی، فرهنگی، اجتماعی، مذهبی، قائل است، در شرایطی که فرد خود را منطبق بر شرایط بیرونی بداند، بیشتر از آن‌که قائم به تصور شخصی فرد از خود باشد، منوط به تقابل و تعامل او با دیگری است. به عبارت دیگر، ما خود را در آینه دیگری می‌یابیم و برای تعریف خود، به دیگری نیاز داریم. این‌که هویت جنسی می‌تواند تصویر فرد از خود را دچار خدشه کند، اتفاق می‌افتد. تراجنسی‌ها و روایت آن‌ها از احساساتشان، خود گواه است. ولی زمانی که این خود، این هویت، وابسته به قرارگرفتن در محدودیت دوگانه جنسی زن/مرد فرض شود، آینه دیگری نماینده فرهنگی است که در آن، امر جنسی و نردبان قدرت دگرجنسگرامحوری به فرد هویت می‌بخشد.

هر بار که با یک ترنسکشوال یا یک همجنسگرا یا فردی متفاوت از بدنه اجتماع در هر زمینه‌ای سخن می‌گویی، می‌توانی اضطراب، نگرانی و غم را در او بیابی. همیشه چشم‌ها آماده‌ گریه کردن هستند، صدا همیشه می‌لرزد. درد دل‌ها فقط به دو گوش شنوا احتیاج دارند تا جاری شوند؛ گوشی که قضاوت نکند و درمانگر نباشد. همیشه حرف‌های ناگفته در پس کلام خود را نمایان می‌سازند و همواره یک موضوع مشترک وجود دارد و آن تفاوت است و طرد شدن به‌خاطر شبیه نبودن. این پرسش مدام تکرار می‌شود که آیا نمی‌توان از تکثر برای گشایش بهره گرفت و آیا نمی‌توان هراس از زندگی در نظم نوین دگرجنسگرامحور را به کناری نهاد و گریز از کلیشه‌ها، از هنجارها و از عرف‌ها را به کار بست؟

تصاویر: تمام نقاشی‌های منتشر شده در این متن اثر CapCat Ragu است.