مرتضی حنانه و شهر مرجان

hosseinn — Wed, 28 Nov 2012 00:43:45 +0000

موسیقی پیشرو در ایران

محمود خوشنام

محمود خوشنام- گفتنی در مورد مرتضی حنانه بسیار است. از همین روی در دو برنامه به زندگی و دستاوردهای هنری او می‌پردازیم.

در برنامه امشب از خردسالی او و نام‌نویسی‌اش در هنرستان عالی موسیقی می‌گوئیم و از ارادتی که به پرویز محمود پیدا کرد. یکی از آهنگ‌های حنانه چنان مورد پسند سفیر ایتالیا در ایران قرار گرفت که بورس تحصیلی یک ساله‌ای را برای او به ارمغان آورد.

او در مدرسه موسیقی «وایتکان» به ادامه تحصیل پرداخت و بورس که تمام شد برای تأمین هزینه زندگی و تحصیل، به دوبلاژ فیلم روی آورد. بسیاری از فیلم‌های ایتالیائی که در سال‌های ۱۳۳۰ و ۱۳۴۰ به زبان فارسی دیده‌اید، دستاورد دوبلاژی بود که او با کمک یکی دو هنرجوی دیگر از جمله «حسین سرشار»، خواننده بعدی اپرای تهران انجام داده بود.

حنانه در بازگشت به تهران، استاد هنرستان شد و به کار آهنگسازی ادامه داد. او در حوزه‌های مختلف موسیقی در ایران کار کرده است، از جمله در زمینه فیلم نیز فعال بوده است. تکه‌هایی از آثار او را در برنامه خواهیم شنید.

سوئیت «شهر مرجان» از آفریده‌های مهم مرتضی حنانه است. او این اثر را بر اساس داستانی از غلامحسین غریب ساخته است. شهر مرجان را روبیک با ارکستر سمفونیک تهران رهبری کرد و شهرتی برای آفریننده‌اش به همراه آورد. سال‌ها بعد این سوئیت در شکل نخستین آوازی خود، چند بار با صدای فرح عافیت‌پور و معین وکیلی به اجرا درآمد.

این برنامه را می‌توانید از طریق فایل صوتی زیر بشنوید:

●مجموعه «موسیقی پیشرو در ایران» از محمود خوشنام در رادیو زمانه:

حسین ناصحی، بنیانگذار صداخانه ملی ایران

درآمدی بر موسیقی پیشرو ایران

جلوه‌‌های تازه در موسیقی ملی ایران

امین‌الله حسین و موسیقی رمانتیک ملی

روبیک گروگوریان و گردآوری ترانه‌های محلی

ثمین باغچه‌بان و پیوندش با ادبیات ایران

ویدئو: فانتزی برای ویلون و ارکستر اثر مرتضی حنانه

درآمدی بر موسیقی پیشرو ایران

hosseinn — Thu, 18 Oct 2012 11:58:24 +0000

مجموعه برنامه‌های رادیویی «موسیقی پیشرو ایران»

محمود خوشنام

محمود خوشنام- اگر بخواهیم تعریفی از «موسیقی پیشرو» به‌دست دهیم، در ساده‌ترین شکلش می‌توانیم بگوییم که موسیقی پیشرو از تکنیک غربی استفاده می‌کند و در همان حال گامی چند هم فرا‌تر از سنت حرکت می‌کند.

موسیقی پیشرو حدود ۱۰۰ سال در ایران عمر مفید دارد. چه در خارج از کشور چه در داخل، آهنگسازان و هنرمندانی بوده‌اند که این موسیقی را فرا گرفته‌اند و سپس با این قصد که جلوه‌ بیشتری به جوهر اصلی و زیبای موسیقی سنتی ببخشند، تلاش کرده‌اند در در آفرینش‌هایشان از مبانی تکنیکی موسیقی غربی استفاده کنند. این رویکرد نوجویانه البته مخالفان بسیاری هم پیدا کرده. سنتی‌ها سخت مخالف این‌کار بودند و در جامعه موسیقی ایران مدت‌ها میان نوجویان و سنتگرایان بر سر این مطلب اختلاف وجود داشت.

نوجویان معتقد بودند که موسیقی سنتی مطلقاً بی‌ارزش است و به گذشته تعلق دارد و باید حذفش کرد. سنتگرایان معتقد بودند که موسیقی سنتی بسیار زیباست، گنجینه بسیار گرانقدری است، ولی باید با تکنیک غربی، آن را جلوه و جلای بیشتری داد و ضمناً زبان جهان‌فهم به آن بخشید که بیگانگان هم بتوانند با این موسیقی کنار بیایند و آن را بشناسند و هضم کنند.

غلامحسین مین باشیان در میان نوازندگان ارکستر اداره موسیقی کشور

در نخستین برنامه از مجموعه برنامه‌های «موسیقی پیشرو» در رادیو زمانه به این دو گرایش و اختلافات میان نوجویان و سنتگرایان می‌پردازیم و همچنین از لومر فرانسوی که ۱۵۰ سال پیش به خاطر سرپرستی موسیقی نظام، در زمان ناصرالدین شاه به ایران آمد نیز یاد می‌کنیم.

پس از لومر بود که موسیقی غربی جای پایی در ایران پیدا کرد و سازهای غربی وارد ایران شدند و فرهنگ موسیقی غربی اشاعه پیدا کرد و چنین شد که زمینه پیدایش موسیقی پیشرو در ایران فراهم آمد.

بعد صحبت از دیگرانی می‌شود: از غلام‌حسین خان مین باشیان که جانبدار گرایش اول بود و با موسیقی سنتی مخالفت داشت. در برابر او از خالقی قرار داشت که گرایش دوم را می‌پسندید، ولی عمرش کفاف نداد که آن‌گونه که باید کار کند.

در این برنامه نمونه‌هایی هم از آثار موسیقی‌دانان پیشرو پخش می‌شود: از ثمین باغچه‌بان، از حمید دهلوی، از لومر فرانسوی و از حشمت سنجری.

نخستین برنامه از مجموعه «موسیقی پیشرو ایران» را می‌توانید از طریق فایل صوتی بشنوید: