https://archive.radiozamaneh.com/taxonomy/term/16053/all fa https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2012/10/09/20427 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2012/10/09/20427" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> بیژن روحانی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="277" height="188" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/bijros01.jpg?1350240415" /> </div> </div> </div> <p>بیژن روحانی - تحولات سیاسی در کشورهای عربی گرچه مورد استقبال بسیاری از طیف&zwnj;های اجتماعی قرار گرفته است، اما در این میان برخی گروه&zwnj;ها نسبت به آینده خود بسیار نگران هستند. نشانه&zwnj;های جدی این نگرانی نیز هم&zwnj;اکنون بروز کرده است: بسیاری از مکان&zwnj;ها و آثار فرهنگی صوفیان در کشورهای شمال آفریقا در معرض تهدید و تخریب قرار گرفته است.</p> <!--break--><!--break--><p>در آخرین نمونه از حملات متعدد به میراث صوفیان، تعدادی از مکان&zwnj;های مورد احترام آنان در لیبی با خاک یکسان شده و یا آسیب&zwnj;های جدی دیده است. برخی شواهد حاکی از آن است که به هنگام حمله و تخریب تعدادی از این مکان&zwnj;ها، نیروهای دولتی جلو حمله&zwnj;کنندگان را نگرفته و مانع تخریب نشده&zwnj;&zwnj;اند. در پی بالاگرفتن موج این تخریب&zwnj;ها، اعتراضات گسترده&zwnj;ای چه در سطح جهانی و چه در داخل خود لیبی صورت گرفته است. در تازه&zwnj;ترین برخورد&zwnj;ها، افراد محلی که سعی در حفظ میراث فرهنگی خود داشتند در برابر گروه&zwnj;های تندروی سلفی که معتقدند ریشه صوفیه باید خشک شود به مقاومت پرداختند و در نتیجه این درگیری&zwnj;ها سه نفر کشته شدند.</p> <p>&nbsp;</p> <p><a href="http://www.zamahang.com/podcast/2010/20121007_Heritage_SufiShrines_Rouhani.mp3"><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/musicicon.jpg" style="width: 273px; height: 31px;" /></a></p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>تصوف در آفریقا</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/bijros02.jpg" style="width: 250px; height: 161px; float: left;" />گسترش تصوف در شمال آفریقا تقریبا به همان سرعت&nbsp; نفوذ اسلام در این منطقه انجام شد. در سده&zwnj;های میانی، این نوع تفسیر یا گرایش عرفانی به اسلام که طریقت نیز نامیده می&zwnj;شود در آفریقا پا گرفت. با آن&zwnj;که آثار غزالی، صوفی بزرگ ایرانی سده پنجم، در شمال آفریقا تحریم شده بود، اما تصوف توانست در این منطقه گسترش یابد.&nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> <p>برخی مورخان احتمال می&zwnj;دهند تصوف در سده&zwnj; پنجم هجری از مغرب به نقاط دیگر آفریقا و اسپانیا راه یافته باشد. پس از آن صوفیان به ساختن خانقاه، زاویه&zwnj;، رباط&zwnj;، تکیه و دیگر مکان&zwnj;های ویژه خود پرداختند. این آثار هنوز هم به گستردگی در این منطقه&nbsp; وجود دارد. در حقیقت صوفیان در آفریقا، مبلغان دین اسلام بودند و برای تبلیغ به میان&nbsp; قبایل غیر مسلمان می&zwnj;رفتند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>تصوف در آفریقا نیز همانند ایران و نقاط دیگر به طریقت&zwnj;های مختلفی تقسیم شد. تعدادی از این طریقت&zwnj;ها به طور مستقیم به برخی صوفیان ایرانی متصل بودند. به عنوان مثال در شمال شرق سودان، سومالی و شاخ آفریقا، مشهورترین طریقت، قادریه بود که نسب آن به شیخ عبدالقادر گیلانی، عارف و شاعر ایرانی سده پنجم و ششم می&zwnj;رسد. در غرب آفریقا نیز تصوف در میان قوم بربر گسترش یافت. بربرها ساکن شمال و غرب آفریقا، دره رود نیل و کشورهای مراکش، الجزیره، تونس، لیبی، مالی، موریتانی و نیجر هستند. این گروه از بربرها به افراد مقدس و آرامگاه&zwnj;های آنان توجهی بسیار ویژه دارند.</p> <p>&nbsp;</p> <p><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/bijros03.jpg" style="float: left; width: 250px; height: 162px;" />برخی طریقت&zwnj;&zwnj;های تصوف در سده&zwnj;های بعدی نقش مهمی در مبارزات ضد استعماری در تعدادی از کشورهای آفریقایی داشتند و مردم را برابر نیروهای استعمارگر اروپایی متحد می&zwnj;کردند.&nbsp; گرچه در تعدادی از گزارش&zwnj;های تاریخی به روابط خوب برخی مشایخ با نیروهای خارجی و همکاری با آنان نیز اشاره شده است. تصوف در شمال آفریقا میراث مهم فرهنگی و ادبی از خود بر جای گذاشت و بسیاری از جنبه&zwnj;های زندگی از معماری تا سیاست را تحت تأثیر خود قرار داد. اما این میراث همواره با خطر برخی گروه&zwnj;های تندرو مواجه بوده که حضور این قرائت از اسلام را در جامعه تحمل نمی&zwnj;کنند.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>تغییرات سیاسی و خطرات جدید</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>با تغییرات اجتماعی و سیاسی در آفریقا که اکنون &laquo;بهار عربی&raquo; خوانده می&zwnj;شود، برخی از گروه&zwnj;های تندرو نیز در این کشورها مجال فعالیت بیشتر پیدا کرده&zwnj;اند. سلفی&zwnj;ها یکی از گروه&zwnj;هایی هستند که به گفته تعدادی از تحلیلگران سیاسی در حال بسط و گسترش نفوذ خود در این مناطق&zwnj;اند. حملات متعدد به آثار و مکان&zwnj;های فرهنگی صوفیان در لیبی و&nbsp; دیگر&nbsp; کشورهای آفریقایی به طور عمده توسط سلفی&zwnj;ها سازمان&zwnj;دهی شده است. در اعتقاد آنان برپا داشتن آرامگاه و زیارت آن جزو بدعت&zwnj;هایی است که اسلام آن را مردود می&zwnj;شمارد، و از این رو باید تخریب شود.</p> <p>&nbsp;</p> <p><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/bijros05.jpg" style="width: 250px; height: 181px; float: left;" />در مالی حملات این گروه&zwnj;های تندور باعث تخریب تعدادی از محوطه&zwnj;های میراث جهانی شد و اعتراض&zwnj;های گسترده بین&zwnj;المللی را به همراه داشت. اکنون دامنه این تخریب&zwnj;ها به لیبی رسیده است که پس از سقوط سرهنگ قذافی قرار بود دوران جدیدی را در حیات سیاسی و اجتماعی خود تجربه کند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در ماه اوت ۲۰۱۲ نیروهای بنیادگرا در لیبی سه مکان مهم صوفیان را ویران کردند. مرکز فرهنگی شیخ عبدالاسلام الاسمر در شهر زلیتن، آرامگاه سید احمد زروق در شهر مصراته و آرامگاهی دیگر متعلق به سیدی الشعب در شهر طرابلس. در شهر طرابلس از بمب و سپس بولدوزر&nbsp; برای صاف کردن این مکان فرهنگی و مذهبی که قدمتش حدود پانصد سال بود استفاده شده است. در حملات متعدد گروه&zwnj;های بنیادگرا، کتابخانه&zwnj;ها و مرکز اسناد صوفیان نیز از میان رفته و به اسناد تاریخی و نسخه&zwnj;&zwnj;های دست&zwnj;نویس فراوانی آسیب رسیده است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>پس از این حملات متعدد، مجلس لیبی جلسه&zwnj;ای اضطراری تشکیل داد و آن را محکوم کرد. محمد المغاریف، رییس مجلس جدید لیبی، اعلام کرد که در حملات به میراث فرهنگی صوفیان، تعدادی از نیروهای امنیتی نیز دخالت داشته&zwnj;اند. ظاهراً نیروهای امنیتی برای حمله&zwnj;کنندگان یک سپر دفاعی به&zwnj;وجود آورده تا آن&zwnj;&zwnj;ها بتوانند بدون مزاحمت به تخریب میراث فرهنگی صوفیان بپردازند. سازمان یونسکو و شورای بین&zwnj;المللی بناها و محوطه&zwnj;ها، ایکوموس، این تخریب&zwnj;ها را به شدت محکوم کرده&zwnj;اند. ایکوموس در بیانیه خود تنوع فرهنگی را عاملی برای توسعه پایدار و همچنین صلح و ثبات در جوامع دانسته است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>اکثر مردم لیبی را سنی&zwnj;مذهب&zwnj;ها تشکیل می&zwnj;دهند، اما چنین اعتقادات بنیادگرایانه&zwnj;ای در بین آن&zwnj;ها در اقلیت قرار دارد. نشانه&zwnj; آن همزیستی طولانی&zwnj;مدت اهل تصوف در لیبی و وجود مراکز فراوان مذهبی و فرهنگی آنان است. اما اکنون حمله به میراث فرهنگی صوفیان می&zwnj;تواند نشانه&zwnj;ای جدی از گسترش درگیری&zwnj;های فرقه&zwnj;ای و مذهبی در لیبی و دیگر نقاط شمال آفریقا باشد که مشخص نیست با ادامه آن چه میزان از گنجینه&zwnj;های فرهنگی این قاره بر باد خواهد رفت.</p> <p> در همین زمینه:</p> <p><a href="http://www.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2012/07/08/16753">جنایت جنگی علیه میراث فرهنگی در مالی</a><br /> &nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2012/10/09/20427#comments آرامگاه سید احمد زروق در شهر مصراته آرامگاه سیدی الشعب در شهر طرابلس ایکوموس بیژن روحانی مرکز فرهنگی شیخ عبدالاسلام الاسمر میراث فرهنگی و رسوم ملل Tue, 09 Oct 2012 20:06:44 +0000 hosseinn 20427 at https://archive.radiozamaneh.com