https://archive.radiozamaneh.com/taxonomy/term/15/all fa https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2013/03/24/25444 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2013/03/24/25444" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> بیژن روحانی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="277" height="188" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/bijmf9101.jpg?1364165541" /> </div> </div> </div> <p>بیژن روحانی - سال دیگری بر ایران و میراث ایرانی گذشت؛ سالی با رویدادهای متفاوت تلخ و شیرین.</p> <p>سال ۱۳۹۱ سالی بود که ایران توانست دو اثر مهم تاریخ معماری خود را به جهان معرفی کند، اما از سوی دیگر سازمان میراث فرهنگی همچنان دستخوش تغییرات فراوان در سطح مدیریت بود که این امر به&zwnj;خصوص در زمینه باستان&zwnj;شناسی وقفه&zwnj;هایی را در کار پژوهش و تحقیق پیش&zwnj;آورد.</p> <!--break--><!--break--><p>&nbsp;</p> <p>تخریب شدن تعدادی از خانه&zwnj;های قدیمی در تهران و شهرهای دیگر ادامه داشت و خلأ&zwnj;های قانونی و ضعف مدیریتی باعث از دست رفتن برخی از آثار تاریخی شد.&nbsp; همچنین اعتراضاتی به نادیده گرفته شدن نام ایران به عنوان خاستگاه برخی از پدیده&zwnj;های فرهنگی در سطح جهانی و ثبت آن&zwnj;ها به نام کشورهای دیگر از جمله جمهوری آذربایجان صورت گرفت. تعدادی از سنگ&zwnj;نگاره&zwnj;های ایرانی نیز همچنان در معرض شدید&zwnj;ترین آسیب&zwnj;های طبیعی و انسانی قرار داشتند و هشدارهای فراوانی نسبت به آینده برخی محوطه&zwnj;&zwnj;ها از جمله تنگ چوگان و طاق بستان داده شد. به جز نشست&zwnj;ها، سمینارها و نمایشگاه&zwnj;های متعددی که در ایران و برای معرفی دست&zwnj;آوردهای پژوهشی در زمینه میراث فرهنگی برگزار شد، در سایر کشورها نیز چند نمایشگاه و کنفرانس ایران&zwnj;شناسی انجام&nbsp; و کتاب&zwnj;هایی تحقیقی نیز در این زمینه منتشر شدند.</p> <p>&nbsp;</p> <p><a href="http://www.zamahang.com/podcast/2010/20130324_Heritage_Miras1391_Rouhani.mp3"><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/musicicon_14.jpg" style="width: 273px; height: 31px;" /></a></p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>ثبت جهانی مسجد جامع اصفهان و گنبد قابوس</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>بی&zwnj;شک روز دهم تیرماه سال ۱۳۹۱ روزی بسیار شیرین برای تمام علاقه&zwnj;مندان تاریخ هنر و معماری ایرانی بود. در این روز مسجد جامع اصفهان و برج گنبد قابوس در گلستان در فهرست میراث جهانی سازمان یونسکو به ثبت رسیدند. سی&zwnj;وششمین نشست سالانه کمیته میراث جهانی یونسکو که در سال ۱۳۹۱ در شهر سن پترزبورگ روسیه برگزار شد، با بررسی پرونده&zwnj;های ارسالی ایران، این دو اثر مهم تاریخی را به عنوان بخشی از میراث بشری ثبت کرد. مسجد جامع اصفهان، برخلاف بسیاری از آثار ارزشمند معماری ایران، تنها بیانگر دست&zwnj;آوردهای خلاقانه سازندگان آن در یک دوره تاریخی خاص نیست.</p> <table align="left" border="0" cellpadding="0" cellspacing="25" style="width: 230px;"> <tbody> <tr> <td> <p><img alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/bijmf9102.jpg" style="width: 230px; height: 307px;" /></p> <p class="rtecenter"> مسجد جامع اصفهان</p> <p>&nbsp;</p> </td> </tr> </tbody> </table> <p>اهمیت این مسجد در نقش و جایگاه آن در طول یک بازه تاریخی طولانی است که هم بازتابی از تحولات مهم معماری ایرانی است و هم نشان&zwnj;دهنده نقشی که این مکان در فضای شهری، اجتماعی، سیاسی، علمی و فرهنگی شهر اصفهان، و یا حتی اگر فراتر رویم، ایران داشته است. مسجدی که بنای اولیه آن در سده دوم هجری پی&zwnj;افکنده شد، اما با تحولات تاریخی بعدی، مسجد نیز تغییرات زیادی کرد. گنبدهای نظام&zwnj;الملک و سپس تاج&zwnj;الملک نقطه عطفی در تاریخ معماری ایران و شیوه&zwnj;های گنبد&zwnj;سازی هستند. همچنین با مسجد جامع اصفهان، سبک و سیاق معماری چهارایوانی به عنوان یک الگوی ثابت در معماری ایرانی معرفی &zwnj;شد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>گنبد قابوس نیز که در سده چهارم هجری و به دستور قابوس بن وشمگیر ساخته شده است تنها یادگار بر جای مانده از شهر کهن جرجان است. این برج آرامگاه ۵۳ متری آجری نشانه&zwnj;ای است از تبادلات فرهنگی میان آسیای مرکزی و فلات ایران و شاهدی است بر پیشرفت چشمگیر ریاضیات و مهندسی در سده چهارم پس از اسلام در ایران.</p> <p>&nbsp;</p> <p>با ثبت مسجد جامع اصفهان و برج گنبد قابوس تعداد پرونده&zwnj;های ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو به پانزده رسید. گرچه برخی از این پرونده&zwnj;ها، مانند پرونده باغ&zwnj;ایرانی و مجموعه کلیساهای ارامنه، خود شامل چندین اثر هستند.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>&laquo;قالی&zwnj;شویان&raquo; در میان آیین&zwnj;های جهانی</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>در سال ۱۳۹۱ ایران همچنین توانست یکی از آیین&zwnj;های مذهبی و مردمی خود را در فهرست میراث ناملموس یونسکو ثبت کند. میراث ناملموس به آیین&zwnj;ها، سنت&zwnj;ها، اعتقادات، دانش&zwnj;های سنتی، رقص و موسیقی و آواز و هر پدیده فرهنگی دیگری که از نسلی به نسل دیگر منتقل شده اطلاق می&zwnj;شود. اصطلاح میراث ناملموس در برابر میراث ملموس مانند آثار معماری یا هنری به کار می&zwnj;رود.</p> <p>&nbsp;</p> <p>آیین قالی&zwnj;شویان که هر سال در مهرماه در منطقه مشهد اردهال در نزدیکی کاشان برگزار می&zwnj;شود، آیینی مذهبی است به یادبود کشته&zwnj;شدن سلطان علی بن محمد باقر. در این آیین مردم یک قالی را که معتقدند در تابوت امام&zwnj;زاده بوده و به خون او آغشته شده بر دوش گرفته و برای شستن به سمت چشمه می&zwnj;برند. گروهی دیگر نیز با در دست داشتن چوب&zwnj;های بلند به مقابله با دشمنان این امام&zwnj;زاده می&zwnj;پردازند. برخی احتمال درآمیختن آیین&zwnj;های پیش از اسلام از جمله آیین مهرگان و جشن آبریزان را با این آیین نیز مطرح کرده&zwnj;اند.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>اعتراض به ثبت ساز تار از سوی جمهوری آذربایجان</strong></p> <p>&nbsp;</p> <table align="right" border="0" cellpadding="0" cellspacing="25" style="width: 230px;"> <tbody> <tr> <td> <p><img alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/bijmf9103.jpg" style="width: 230px; height: 307px;" /></p> <p class="rtecenter">گنبد قابوس</p> <p>&nbsp;</p> </td> </tr> </tbody> </table> <p>با اینکه ایران در سال ۱۳۹۱ یکی از آیین&zwnj;های خود را در فهرست میراث ناملموس یونسکو به ثبت رساند، اما ثبت ساز تار از سوی جمهوری آذربایجان در فهرست یونسکو بدون اشاره به نام ایران، مورد اعتراض بسیاری از اهالی فرهنگ و موسیقی در ایران قرار گرفت. معترضان سازمان میراث فرهنگی را به دلیل عدم جلوگیری از ثبت ساز تار به تنهایی توسط جمهوری آذربایجان مورد انتقاد قرار دادند. در معاهدات یونسکو امکان ثبت مشترک پدیده&zwnj;ها یا آثار فرهنگی که میان دو یا چند کشور مشترک است وجود دارد. به عنوان مثال، پیش از این مراسم نوروز به عنوان میراث مشترک میان ایران، آذربایجان، هند، ترکیه، پاکستان و قرقیزستان ثبت شده بود. سازمان میراث فرهنگی در پاسخ به این اعتراض&zwnj;ها اعلام کرد که باید ثبت تار از سوی آذربایجان را با عشق پذیرفت زیرا نشانه&zwnj;ای است از گسترش و تعامل فرهنگ ایران با دیگر فرهنگ&zwnj;ها. با این&zwnj;حال پاسخ این سازمان برای منتقدان قانع&zwnj;کننده نبود.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>کتاب&zwnj;های ایران&zwnj;شناسی</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>در سال ۱۳۹۱ کتاب&zwnj;های مختلفی چه در ایران و چه در کشورهای دیگر در زمینه ایران&zwnj;شناسی و تاریخ ایران و همچنین نگهداری و حفاظت از آثار فرهنگی منتشر شد، کتاب&zwnj;هایی که فراهم کردن فهرستی از آن&zwnj;ها و یا معرفی&zwnj;کردن تأثیرگذار&zwnj;ترین آن&zwnj;ها کاری است دشوار. با این&zwnj;حال برای آشنا شدن با بخشی از کتاب&zwnj;های منتشر شده در این سال، به چند نمونه از آن&zwnj;ها اشاره &zwnj;می&zwnj;کنیم:</p> <p>&nbsp;</p> <p>در کتاب &laquo;سفال دوره نوسنگی در فلات مرکزی ایران&raquo; نوشته صادق ملک شهمیرزادی و چاپ انتشارات سمت، با زبانی ساده و علمی در مورد شاخص&zwnj;ترین نمونه&zwnj;های سفال از مناطق فلات مرکزی ایران بحث می&zwnj;شود. &laquo;آغاز و انجام در متون پهلوی اوستایی&raquo; تدوین مینا کامبین و چاپ انتشارات زرین و سیمین نیز کتابی است تحقیقی بر اساس دست&zwnj;نوشته&zwnj;های موجود در گنجینه دست&zwnj;نویس&zwnj;های پهلوی و پژوهش&zwnj;های ایرانی. این کتاب تأثیرپذیری متقابل دست&zwnj;نویس&zwnj;های اوستایی و پهلوی را با نسخه&zwnj;های فارسی پس از اسلام و تغییراتی که در طول زمان در نگارش و متن آن&zwnj;ها ایجاد شده مورد بررسی قرار می&zwnj;دهد. &laquo;مرمت شهری در بافت&zwnj;های تاریخی ایران&raquo; تألیف پیروز حناچی و از انتشارات دانشگاه تهران نیز از کتاب&zwnj;هایی است در سال ۱۳۹۱ در زمینه حفاظت از میراث فرهنگی در ایران به چاپ رسید. ترجمه کتاب &laquo;از زتشت تا مانی&raquo; اثر ماندگار گراردو نیولی، ایران&zwnj;شناس برجسته ایتالیایی نیز به دست آرزو رسولی انجام و توسط نشر ماهی به چاپ رسید. نیولی در این کتاب به بازسازی تاریخ آیین زرتشتی پرداخته و در این مسیر نخستین مراحل گسترش آن، مسأله دین در دوران هخامنشی و مسائل دیگر را بررسی می&zwnj;کند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>اما به جز کتاب&zwnj;هایی که در ایران به چاپ رسید، باید از آثار پژوهشی که در خارج از ایران نیز منتشر شده است یاد کرد. &laquo;کتاب تاریخ آکسفورد&raquo; با ویراستاری دکتر تورج دریایی که در این سال چاپ شد، جزو ۲۵ کتاب برتر آکادمیک در سال ۲۰۱۲ توسط مجله Choice در آمریکا برگزیده شد. نویسندگان این کتاب که جمعی از پژوهشگران در زمینه دوران مختلف تاریخی در ایران هستند، به ترسیم چکیده اما دقیقی از تاریخ ایران از دوران پیش&zwnj;از تاریخ تا زمان معاصر پرداخته&zwnj;اند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>همچنین از دیگر کتاب&zwnj;های مطرح در این سال باید به کتاب &laquo;پیامبران بومی&zwnj;گرا در نخستین سده&zwnj;&zwnj;های اسلامی در ایران: شورش&zwnj;های محلی و زرتشتی&zwnj;گرایی&raquo; نوشته پاتریشیا کرون و چاپ انتشارات&nbsp; دانشگاه کمبریج اشاره کرد. در این کتاب پژوهشگر به واکنش ایرانیان به نفوذ اسلام در برخی مناطق ایران پرداخته و تشکیل برخی اجتماعات مذهبی، شورش&zwnj;های محلی، و تلاش برای احیاء ادیان کهن را مورد بحث قرار می&zwnj;دهد. پاتریشیا کرون یکی از برجسته&zwnj;ترین تاریخ&zwnj;نگاران دوران صدر اسلام است و این کتاب او نور تازه&zwnj;ای به ماهیت ادیان در ایران پیش از اسلام و چگونگی حضور آن&zwnj;ها بعد از دوران اسلامی می&zwnj;تاباند.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>تلاطم در سازمان میراث فرهنگی و پژوهشکده باستان&zwnj;شناسی کشور</strong></p> <p>&nbsp;</p> <table align="left" border="0" cellpadding="1" cellspacing="25" style="width: 230px;"> <tbody> <tr> <td> <p><img alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/bijmf9104.jpg" style="width: 230px; height: 335px;" /></p> <p class="rtecenter">&laquo;تاریخ آکسفورد&raquo; با ویراستاری</p> <p class="rtecenter">دکتر تورج دریایی</p> <p>&nbsp;</p> </td> </tr> </tbody> </table> <p>سازمان میراث فرهنگی در سال ۱۳۹۱ چند بار دستخوش تغییر مدیریت و ریاست شد تا آرزوی ثبات بر دل بسیاری از کارشناسان این سازمان باقی بماند. پس از آنکه احمدزاده کرمانی در زمستان سال ۹۰ و تنها پس از شش ماه ریاست جای خود را به سید حسن موسوی داد، رییس جدید&nbsp; برنامه&zwnj;های ویژه&zwnj;ای از جمله تغییر محل موزه ملی را برای سازمان میراث فرهنگی&nbsp; تدارک دید. اما عمر ریاست او نیز پایدار نبود و پس از چند ماه موسوی نیز در آذرماه سال ۱۳۹۱ جای خود را به رییسی دیگر داد و به این ترتیب محمد شریف&zwnj;ملک&zwnj;زاده سکان سازمان میراث فرهنگی و گردشگری در کشور را به دست گرفت. از سوی دیگر، عباس مقدم، باستان&zwnj;شناس جوانی که هدایت پژوهشکده باستان&zwnj;شناسی کشور را بر عهده گرفته و قصد داشت تحولی در این پژوهشکده نیمه&zwnj;فعال به جود آورد، به ناگهان و در عرض مدتی در حدود سه ماه بدون توضیح چندانی از مقام خود برکنار شد. گرچه پس از طرح انتقادات فراوان، سازمان میراث فرهنگی این برکناری را به درخواست خود آقای مقدم ذکر کرد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>افتتاح خانه باستان&zwnj;شناسان نیز جزو اقداماتی بود که محمد شریف ملک&zwnj;زاده پس از روی کار آمدم و با سرعت زیاد و در عرض دو ماه به انجام رساند. خانه&zwnj;ای که به گفته او قرار است محلی برای فعالیت&zwnj;های علمی باشد، اما به گفته منتقدان این طرح، هنوز ساختار آن روشن نیست و معلوم نیست در کنار پژوهشکده باستا&zwnj;ن&zwnj;شناسی چه کاری قرار است انجام دهد.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>تخریب&zwnj;هایی که ادامه یافت و آثاری که تهدید شدند</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>تخریب تعدادی از آثار تاریخی و فرهنگی ایران به دلایل مختلف از جمله بی&zwnj;توجهی و ضعف مدیریت، خلاء&zwnj;های قانونی، کمبود بودجه و اعتبار و نبودن دانش فنی لازم همچنان ادامه یافت. تخریب تعدادی از خانه&zwnj;های قدیمی و تاریخی در محلات مختلف تهران اعتراض جمعی از فعالان میراث فرهنگی را به دنبال داشت. در سال&nbsp; ۱۳۹۱ تغییر کاربری و تخریب خانه&zwnj;هایی در خیابان حافظ، لاله&zwnj;زار، محله بازار تهران، مولوی، محله عودلاجان، شمیرانات و نقاط دیگر&nbsp; گزارش شد. در آخرین مورد خانه عامری&zwnj;&zwnj;ها در خیابان فردوسی تهران که مربوط به دوران قاجار بود و در فهرست آثار ملی کشور نیز قبلاً به ثبت رسیده بود به تدریج تخریب شد. در شهرهای دیگر مانند اصفهان نیز خانه&zwnj;هایی تاریخی مانند خانه ریخته&zwnj;گران تخریب شدند.</p> <p>&nbsp;</p> <table align="right" border="0" cellpadding="0" cellspacing="25" style="width: 230px;"> <tbody> <tr> <td> <p><img alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/bijmf9105.jpg" style="width: 230px; height: 129px;" /></p> <p class="rtecenter">تخریب طاق بستان</p> <p>&nbsp;</p> </td> </tr> </tbody> </table> <p>اما به جز خانه&zwnj;های تاریخی، برخی آثار باستانی و نحوه حفاظت از آن&zwnj;ها نیز بسیار مسأله&zwnj;ساز شد. انجام عملیات آماده&zwnj;سازی محوطه ساسانی طاق&zwnj;بستان مورد اعتراض شدید جامعه باستان&zwnj;شناسی ایران قرار گرفت. این عملیات که با استفاده از ابزارآلات سنگین و ماشین&zwnj;های ساختمانی توسط سازمان میراث فرهنگی و درست در زیر سنگ&zwnj;نگاره&zwnj;ها انجام شد، به اعتقاد بسیاری از کارشناسان می&zwnj;توانست آسیب&zwnj;های جدی به بار بیاورد که اثرات آن ممکن است در طولانی&zwnj;مدت ظاهر شود.</p> <p>&nbsp;</p> <p>به جز طاق&zwnj;بستان، سنگ&zwnj;نگاره&zwnj;های دیگر ساسانی در محوطه تنگ چوگان در بیشاپور در حوالی کازرون و همچنین سنگ&zwnj;نگاره&zwnj;های&nbsp; فیروزآباد نیز به دلیل عوامل جوی در معرض فرسودگی شدید قرار گرفتند. انتشار گزارش&zwnj;هایی جدید از این آثار، پیشرفت فرسایش در اثر عوامل مختلف و در معرض خطر قرار گرفتن این اسناد تاریخی را نشان می&zwnj;دهد. با این حال هنوز هیچ برنامه جامعی برای حفاظت از این اسناد کم&zwnj;نظیر تاریخی به اجرا در نیامده است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>چگونگی انجام مرمت در پاسارگاد نیز به موضوع بحث میان مسئولان سازمان میراث فرهنگی تبدیل شد.&nbsp; به گفته پریسا محمدی، رییس پژوهشگاه سازمان میراث فرهنگی، استفاده از سیمان در مرمت پاسارگاد آسیب&zwnj;هایی به وجود آورده است. به گفته خانم محمدی رطوبت و رشد گلسنگ&zwnj;ها نیز از عواملی هستند که به پاسارگاد آسیب&zwnj;هایی جدی زده&zwnj;&zwnj;اند. با این&zwnj;حال به گفته محمد حسن طالبیان، مدیر بنیاد پژوهشی پارسه و پاسارگاد، از حدود ده سال پیش به این سو، دیگر از سیمان در مرمت پاسارگاد استفاده نشده، و استفاده از این ماده که در مرمت امروزی مردود شمرده می&zwnj;شود، مربوط به گذشته است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در کنار مسائل مطرح شده در مورد پاسارگاد، میراث جهانی شوشتر نیز همچنان در انتظار طرحی جامع برای حفاظت و مرمت به سر&zwnj;می&zwnj;برد. سازه&zwnj;های آبی شوشتر که پیشتر در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده&zwnj; بودند مدتی است با مشکلات مدیریتی و حفاظتی رو به روهستند. ورود فاضلاب و زباله و همچنین مشکلات حفاظتی که برای یکی از پل&zwnj;های این مجموعه پیش امده بود جزو مواردی است که فعالان میراث فرهنگی نسبت به آن هشدار داده&zwnj;اند.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>سفر استوانه کوروش به آمریکا</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>در سال ۱۳۹۱ کنفرانس&zwnj;ها، نشست&zwnj;ها و نمایشگاه&zwnj;های متعددی در زمینه ایران&zwnj;شناسی و یا معرفی میراث فرهنگی ایران در داخل و خارج از کشور برگزار شد. یازدهمین گردهمایی سالانه باستان&zwnj;شناسان کشور در موزه ملی ایران و همچنین نهمین دوره کنفرانس بین&zwnj;المللی ایران&zwnj;شناسی در استانبول جزو همایش&zwnj;های مطرحی است که در این سال برگزار شدند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در آخرین هفته&zwnj;های سال ۱۳۹۱ نیز&nbsp; استوانه کوروش از موزه بریتانیا به آمریکا&nbsp; سفر کرد. این استوانه کهن قرار است در چندین موزه آمریکایی برای نخستین بار به نمایش گذاشته شود.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>در گذشتگان سال ۱۳۹۱</strong></p> <p>&nbsp;</p> <table align="left" border="0" cellpadding="0" cellspacing="25" style="width: 230px;"> <tbody> <tr> <td> <p><img alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/bijmf9106.jpg" style="width: 230px; height: 153px;" /></p> <p class="rtecenter">عبدالعظیم جلالی فراهانی</p> <p class="rtecenter">از حافظان میراث فرهنگی</p> <p class="rtecenter">و مالک خانه تاریخی شیخ بهایی</p> <p>&nbsp;</p> </td> </tr> </tbody> </table> <p>تعدادی از ایران&zwnj;شناسان، پژوهشگران و علاقه&zwnj;مندان و حافظان میراث فرهنگی در سال ۱۳۹۱ چشم از دنیا فروبستند. مرتضی ثاقب&zwnj;فر نویسنده، تاریخ&zwnj;نگار و شاهنامه&zwnj;شناس ایرانی جزو یکی از درگذشتگان این سال بود. از آقای ثاقب&zwnj;فر آثار فراوانی در حوزه تاریخ و فرهنگ ایرانی برجای مانده است که از آن میان می&zwnj;&zwnj;توان به &laquo;شاهنامه فردوسی و فلسفه تاریخ ایران&raquo; و همچنین &laquo;بررسی اجتماعی، اقتصادی و فرهنگ ایل کردی بلوچستان&raquo; اشاره کرد. همچنین سیما کوبان، پژوهشگر و هنرمند نیز جزو در گذشتگان سال ۱۳۹۱ خورشیدی است. خانم کوبان کار تدوین و جمع&zwnj;آوری مجموعه&zwnj;ای از مقالات در خصوص تهران قدیم و همچنین تحقیقاتی در خصوص معماری و هنر ایرانی را بر عهده داشت. علاوه بر این&zwnj;ها او مجسمه&zwnj;ساز و نقاش نیز بود.</p> <p>&nbsp;</p> <p>بهروز احمدی، معمار نامدار معاصر نیز در این سال درگذشت. آقای احمدی طراحی تعدادی از آثار برجسته معماری معاصر ایران را انجام داده بود. از جمله آثار او می&zwnj;توان به طراحی نمای مجلس جدید در میدان بهارستان، طراحی موزه قرآن و برج آرمیتاز در میدان آرژانتین تهران اشاره کرد.<br /> حسن حبیبی، رییس &laquo;بنیاد ایران&zwnj;شناسی&raquo; نیز در بهمن سال ۱۳۹۱ درگذشت. آقای حبیبی که از سیاستمداران سه دهه گذشته در ایران بود، در سال ۱۳۷۶ این بنیاد را زیر نظر نهاد ریاست جمهوری در ایران تاسیس کرد و تا پایان عمر ریاست آن را برعهده داشت.&nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> <p>ژان پرو، باستان&zwnj;شناس فرانسوی و سرپرست سابق هیئت باستان&zwnj;شناسی در شوش نیز در این سال درگذشت. در نتیجه کاوش&zwnj;های او اطلاعات زیادی از شوش از جمله مجسمه مشهور داریوش به دست آمد. او به تازگی کتابی در مورد کاخ داریوش نیز منتشر کرده و در حال نوشتن کتاب دیگر در مورد ایران بود.</p> <p>&nbsp;</p> <p>همچنین عبدالعظیم جلالی فراهانی از حافظان میراث فرهنگی و مالک خانه تاریخی شیخ بهایی نیز در اسفند ماه درگذشت. آقای جلالی فراهانی در دهه هفتاد خورشیدی به همراه همسرش خانه ویرانه شیخ بهایی در اصفهان را خریداری و با هزینه خود به شکل استادانه&zwnj;ای مرمت کرد و سپس برای سال&zwnj;&zwnj;ها به حفاظت از آن پرداخت.</p> <p>&nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2013/03/24/25444#comments بیژن روحانی میراث فرهنگی در سال 1391 گردش سال 1392 میراث فرهنگی و رسوم ملل Sun, 24 Mar 2013 22:52:22 +0000 hosseinn 25444 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2013/03/19/25310 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2013/03/19/25310" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-sartitr"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> سالگرد تخریب مجسمه‌های بودا در دره بامیان در افغانستان - بخش دوم و پایانی </div> </div> </div> <div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> بیژن روحانی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="277" height="184" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/bijrbad01.jpg?1363697990" /> </div> </div> </div> <p>بیژن روحانی - زمانی که در سال ۲۰۰۱ سخنگوی طالبان از قصد این گروه برای تخریب آن&zwnj;چه که آن را &laquo;بت&zwnj;ها و آثار غیر اسلامی&raquo; در افغانستان می&zwnj;نامید خبر داد، امواج این خبر دنیا را به شکل غیر منتظره&zwnj;ای تکان داد و افغانستان فراموش شده در غبار جنگ&zwnj;های داخلی و فقر برای بسیاری به&zwnj;ویژه در کشورهای غربی دوباره &laquo;کشف&raquo; شد.</p> <!--break--><!--break--><p>در کنار کارزار گسترده&zwnj;ای که در رسانه&zwnj;های بزرگ برای پوشش این موضوع به راه افتاد، اینترنت نیز توانست ظرفیت&zwnj;های خود را برای جهانی کردن یک موضوع محلی به&zwnj;خوبی نشان دهد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در این میان دولت&zwnj;ها، نهادها و مؤسسات بین&zwnj;المللی نیز برای متوقف کردن دستور ملا عمر به تکاپو افتادند. سازمان یونسکو از یک سو و تعدادی از کشورهای اسلامی از سوی دیگر به طور مستقیم با طالبان و نمایندگان آن&zwnj;ها تماس گرفتند و از آن&zwnj;ها خواستند از این&zwnj;کار خودداری کند. حتی در این میان پیشنهادهایی برای پرداخت پول به طالبان در ازای تخریب نکردن مجسمه&zwnj;&zwnj;ها نیز مطرح شد. به عنوان مثال ژاپن و موزه متروپلیتن نیویورک مبالغ کلانی پیشنهاد دادند. مدیر موزه متروپلیتن گفته بود برای آن که خیال طالبان از عدم وجود این آثار در افغانستان راحت باشد، حتی حاضر است پس از خرید این مجسمه&zwnj;ها آن&zwnj;ها را از افغانستان خارج کند.</p> <p>&nbsp;</p> <p><a href="http://www.zamahang.com/podcast/2010/20130317_Heritage_Budhha2_Rouhani.mp3"><img alt="" src="/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/musicicon.jpg" style="width: 273px; height: 31px;" /></a></p> <p>&nbsp;</p> <p><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/bijrbad02.jpg" style="width: 250px; height: 144px; float: left;" />اما شاید این همان لحظه&zwnj;ای بود که طالبان به دنبال آن بودند، لحظه&zwnj;ای طلایی برای استفاده از یک موقعیت استثنایی و پاسخ دادن حملات تبلیغاتی با یک ضد حمله جانانه. جامعه جهانی درست در لحظه&zwnj;ای پیشنهاد پرداخت پول در ازای مجسمه&zwnj;های بودا را مطرح کرد که افغانستان به دلیل حکومت طالبان و جنگ&zwnj;های داخلی تحت تحریم&zwnj;های گسترده قرار داشت. از طرف دیگر بروز یک خشکسالی سخت و دشوار و در پی آن یک قحطی نیز نفس بسیاری از مردمان افغان را به شماره انداخته بود. طالبان در ازای این پیشنهادها اعلام کرد جامعه جهانی در حالی که برای مردم افغانستان هیچ دلسوزی ندارد، حاضر است برای مشتی سنگ بی&zwnj;ارزش میلیون&zwnj;ها دلار خرج کند. به این ترتیب، طالبان از این موقعیت برای غیر اخلاقی جلوه دادن عمل جامعه جهانی و نشان دادن تضاد آن با وضعیت افغانستان سود برد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>اما آیا می&zwnj;توان این احتمال را مطرح کرد که&nbsp; کل ماجرای تخریب مجسمه&zwnj;ها برای جلب توجه جهانی به موضوع شرایط دشوار و فقر فزاینده در افغانستان طراحی شده بود؟ این احتمال را برخی از تحلیل&zwnj;گران از جمله فرانچونی و لنزرینی (Francioni and Lenzerini) مطرح کرده&zwnj;اند. به اعتقاد آنان چنین صحنه&zwnj;پردازی دقیقی از سوی طالبان برای تکان دادن و شوک وارد آوردن به جامعه جهانی طراحی شده بود تا توجه آن&zwnj;ها از یک&zwnj;سو به مسائل افغانستان جلب شود و از سوی دیگر طالبان را به عنوان گروه حاکم بر آن سرزمین به رسمیت بشناسند. طالبان در زمان تسلط خود بر افغانستان تنها از سوی سه کشور عربستان سعودی، پاکستان و امارات متحده عربی به رسمیت شناخته شده بود و بقیه کشورهای جهان و سازمان ملل از به رسمیت شناختن آن خودداری کرده بودند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>طالبان که زمان انفجار را با زمان عید قربان تنظیم کرده بود، به طور ضمنی &laquo;بت&zwnj;شکن&raquo; بودن خود را نیز به حضرت ابراهیم منتسب می&zwnj;کرد. درحالی&zwnj;که افغانستان با قحطی دست و پنجه نرم می&zwnj;کرد، پس از تخریب مجسمه&zwnj;ها یکصد گاو در نقاط مختلف توسط طالبان و به شکرانه این &laquo;بت&zwnj;شکنی&raquo; قربانی شدند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>از سوی دیگر هستند تحلیل&zwnj;گرانی که معتقدند مغز متفکری که پشت این ماجرای خوابیده بود، نه طالبان بلکه گروه القاعده به رهبری اسامه بن لادن بود. در حقیقت بن&zwnj;لادن از تخریب مجسمه&zwnj;&zwnj;ها به عنوان یک ابزار قوی ارتباطی با دنیای بیرون استفاده کرد. این درست در لحظه&zwnj;ای بود که القاعده اهداف خود برای جهاد جهانی علیه هژمونی غرب را اعلام کرده بود.</p> <p>&nbsp;</p> <p><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/bijrbad03.jpg" style="width: 250px; height: 367px; float: left;" />این نکته را نیز باید در نظر گرفت که زمانی که طالبان بر سر کار آمدند، در ابتدا و در سال ۱۹۹۹ ملا محمد عمر فتوایی مبنی بر لزوم حفظ آثار تاریخی و فرهنگی پیش از اسلام صادر کرد. او در فرمان خودش در آن زمان به این نکته اشاره کرده بود که از آن&zwnj;جایی که این مجسمه&zwnj;ها دیگر مورد پرستش کسی در افغانستان نیست، بنابراین دولت طالبان به آن به دید یک منبع درآمد نگاه می&zwnj;کند.اما بعد روند حوادث به گونه&zwnj;ای دیگر رقم خورد تا به صدور فتوای تخریب رسید.&nbsp; بنابراین در مرحله نخست، وجود این آثار تضادی با ایدئولوژی مذهبی طالبان نداشت. این نکته دیگری است که احتمال سیاسی بودن تصمیم طالبان را بیشتر تقویت می&zwnj;کند. بسیار محتمل است که القاعده از نفوذ خود بر طالبان استفاده کرده و آن&zwnj;ها را به سمت این عمل سوق داده باشد تا خود نیز بتواند بهره&zwnj;برداری تبلیغاتی لازم را ببرد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>به هنگام تخریب مجسمه&zwnj;ها، تصویربردار تلویزیون الجزیره اجازه یافت تا از مراحل انفجار تصویربرداری کند و سپس این تصاویر از الجزیره پخش شد. گویی پیروزی همواره به یک شاهد نیاز دارد و بدون آن صحنه کامل نیست. در افغانستانی که پس از حضور طالبان تلویزیون به طور کلی ممنوع شده بود و تمام رسانه&zwnj;ها به یک &laquo;رادیو صدای شریعت&raquo; تقلیل یافته بودند، ناگهان حضور این دوربین فیلمبرداری مهم تلقی شد. پس از تخریب کامل مجسمه&zwnj;ها نیز که چندین روز طول کشید، گروهی از روزنامه&zwnj;نگاران خارجی برای بازدید و تصویربرداری از محل دعوت شدند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>اما تناقض قضیه در آن&zwnj;جاست که کسانی که علیه هرگونه تصویر، شمایل و پیکره&zwnj;ای در افغانستان جهاد می&zwnj;کردند و معتقد به نابودی آن&zwnj;ها بودند، در عمل خودشان نیازمند تصاویر تلویزیونی برای صدور پیام&zwnj;شان به جهانیان شدند. در حقیقت شمایل&zwnj;شکنان خود به اندازه شمایل&zwnj;پرستان اسیر قدرت جادویی تصویر بودند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>اما عامل دیگری که نباید آن را فراموش کرد نقش نزاع&zwnj;های قومی در تخریب این آثار کم&zwnj;نظیر فرهنگی و تاریخی است. این عامل نیز باعث می&zwnj;شود تا دلیل تخریب مجسمه&zwnj;ها فقط به دلایل مذهبی تقلیل پیدا نکند. مجسمه&zwnj;های بودا در دره سرسبز بامیان واقع شده بودند، یعنی جایی که مسکن و زادگاه مردم هزاره است؛ مردمی که قرن&zwnj;&zwnj;ها در کنار این آثار بودایی زندگی کرده بودند و آن را بخشی از چشم&zwnj;انداز فرهنگی و تاریخی دره بامیان می&zwnj;دانستند. اما اختلاف&zwnj;های مهم قومی و مذهبی میان گروه طالبان و قوم هزاره وجود داشت و در طول دوران حضور طالبان، هزاره&zwnj;ها آسیب&zwnj;های جانی و مالی فراوانی متحمل شدند. طالبان که در حال تسلط بر کل کشور افغانستان بود نیاز داشت تا مهر پیروزی و نشان تسلط خود را بر هزاره&zwnj;ها نیز بر زمین بکوبد. متلاشی کردن مجسمه&zwnj;هایی که برای هزار و پانصد سال در دره بامیان قد برافراشته بودند، می&zwnj;توانست به معنای تسلط بر هزاره&zwnj;ها و شاید تحقیر آن&zwnj;&zwnj;ها نیز به چشم بیاید. بنابراین شاید بتوان گفت پیام تخریب مجسمه&zwnj;ها از یک سو نشان دادن تسلط کامل بر کشور، و از سوی دیگر راهی برای ارتباط برقرار کردن با دنیای خارج و نیاز به دیده شدن و به رسمیت شناخته شدن بود.</p> <p>&nbsp;</p> <p><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/bijrbad04.jpg" style="width: 250px; height: 148px; float: left;" />با تخریب بوداها، رسانه&zwnj;های جهانی به طور هماهنگ این عمل را &laquo;وحشی&zwnj;گری&raquo; و &laquo;بربریت&raquo; نامیده و آن را نشانه&zwnj;ای از تفکر &laquo;قرون وسطایی&raquo; خواندند و آن را به انگیزه&zwnj;های افراطی مذهبی تقلیل دادند. با اینکه هرگز مشخص نیست مقصود گویندگان از به کاربردن &laquo;قرون وسطا&raquo; یا &laquo;سده&zwnj;های میانه&raquo; به عنوان دشنام چیست، اما ظاهراً تمام رسانه&zwnj;ها در ابتدا با یکدیگر هم&zwnj;نظر بودند که این عمل تنها ناشی از &laquo;جهل&raquo; و &laquo;تعصب&raquo; است. چنین تحلیل&zwnj;های تقلیل&zwnj;گرایی &laquo;میراث فرهنگی&raquo; را تنها در مقام یک قربانی و خارج از تعامل با دنیای سیاست در نظر می&zwnj;گیرد و از نقش آن به عنوان سلاحی مؤثر در جلب توجه رسانه&zwnj;ها توسط طرفین درگیر غافل می&zwnj;شود.</p> <p>&nbsp;</p> <p>انگیزه طالبان برای تخریب مجسمه&zwnj;ها، فقط دلایل مذهبی برای پاک کردن افغانستان از آثار غیر اسلامی یا به قول آن&zwnj;ها بت&zwnj;ها نبود، گرچه آن&zwnj;ها از آموزه&zwnj;های انعطاف&zwnj;ناپذیر ایدئولوژیک خود نیز در این راه استفاده کردند. انگیزه&zwnj;های سیاسی، نیاز به نشان دادن و تثبیت قدرت و جلب توجه جامعه جهانی به افغانستان فقیر و بحران&zwnj;زده، و همچنین وارد شدن به یک جنگ رسانه&zwnj;ای نیز در این میان دخیل بوده است. از سوی دیگر نیز این واقعه در طول کارزار تبلیغاتی برای جنگ علیه طالبان و القاعده در افغانستان بارها و بارها توسط رسانه&zwnj;های آمریکایی به&zwnj;کار گرفته شد. پس از حملات یازدهم سپتامبر به مرکز تجارت جهانی نیویورک، این دو رویداد در پوشش رسانه&zwnj;ای با یکدیگر همسان نشان داده شدند و به عنوان دو روی سکه تروریسم تصویر شدند. این در حالی است که به عنوان مثال در همان&zwnj; سال&zwnj;ها، بخشی از میراث فرهنگی در عربستان توسط وهابی&zwnj;ها تخریب می&zwnj;شد، اما هرگز در هیچ رسانه&zwnj;ای منعکس نشد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>گرچه اعتراف به این نکته تلخ است، اما با کمک این واقعه شوم، میراث فراموش&zwnj;شده فرهنگی در افغانستان و به خصوص میراث بودایی آن مورد توجه جهانی قرار گرفت. تخریب بوداها در افغانستان و پیچیدگی دلایل آن و استفاده&zwnj;های بعدی از این ماجرا نشان داد میراث فرهنگی نیز همانند پدیده&zwnj;های دیگر انسانی نمی&zwnj;تواند برکنار از تعامل و درآمیختگی با دنیای سیاست باشد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در همین زمینه:</p> <p><a href="http://www.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2013/03/10/25162">بخش اول: بودا، سی.ان.ان و طالبان</a><br /> &nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2013/03/19/25310#comments بوداهای بامیان دره بامیان طالبان مجسمه های بودا در دره بامیان ملا عمر میراث فرهنگی و رسوم ملل Tue, 19 Mar 2013 12:59:51 +0000 hosseinn 25310 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2013/03/18/25347 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2013/03/18/25347" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> نجم کاويانی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="277" height="188" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/nkavin01.jpg?1363607395" /> </div> </div> </div> <p>نجم کاويانی-در کابلستان، نوروز (Nowruz) به عـنوان جشـن بهار، نمادی از فرهنگ پارينۀ بومی توسط پير و برنا با مراسم و آداب نوروزی برگزار می&zwnj;شد و می&zwnj;شود.</p> <!--break--><!--break--><p>شهر کهنۀ کابل، قلب تپيندۀ کابلستان، پيشنۀ ۳۵۰۰ ساله دارد و در دامنه&zwnj;های کوه شيردروازه، کاسه&zwnj;برج و آسمايی در دو طرف دريای کابل از باختر به سوی خاور افتاده است. اين شهر یادگار و نمادی است از باشندگانِ اصلی کابل، باشندگانی که به فرهنگ&zwnj;پروری و خردورزی، عیاری و جوانمردی مشهورند. سهم کابليان در جنبش&zwnj;های آزادی&zwnj;خواهی، مشروطيت، دموکراسی و پيشرفت سرزمين ما چشم&zwnj;گير بود و هست. اين شهر در درازنای تاريخ شهر فارسی&zwnj;زبان بود و هست. معماری شهر کهنۀ کابل بسيار زيبا بود، اما دريغا بخش&zwnj;هایی از اين شهر تاريخی در جريان جنگ&zwnj;های بين تنظيمی مجاهدين در دهۀ هفتاد خورشيدی به خاک يکسان شده است. اميد بر آن است که به همت جوانان و فرهنگيان کشور ما بخش&zwnj;های از شهر کهنه کابل به عنوان يادگاری از گذشت&zwnj;گان بازساری و پاسداری شود و به موزيم تبديل گردد، نام&zwnj;های شخصيت&zwnj;های برازندۀ کابل و نام کوچه&zwnj;های آن، بر خيابان&zwnj;های جديد نيز گذاشته شود.</p> <p>&nbsp;</p> <p>برگزاری نوروز نزد کابليان به عنوان نماد آفرينيش دوبارۀ طـبـيعت، مژدۀ شکوفه و باران، جشن تکابـو و کار، پيـا&zwnj;م آور مهر و هم&zwnj;دلی، رويداد شادی&zwnj;آفرين و شورانگيز بود و هست. من که زادگاهم شهر کهنۀ کابل است، روايت و داستان&zwnj;های زيادی دربارۀ برگزاری نوروز در کابل قديم از بزرگان خانواده شينده&zwnj;ام، اما در اين نوشته چشم&zwnj;ديد و برداشت&zwnj;های نگارنده از برگزاری نوروز در شهر کهنۀ کابل آمده است. البته هر شهر و برزنِ حوزۀ نوروز مراسم و آداب برگزاری ويژۀ خود را نيز دارد که به زيبایی نوروز می&zwnj;افزايد.</p> <p>&nbsp;</p> <table align="left" border="0" cellpadding="1" cellspacing="20" style="width: 260px;"> <tbody> <tr> <td> <p><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/nkavin02.jpg" style="width: 260px; height: 135px;" /></p> <p>&nbsp;</p> <p class="rtecenter">باغ نوروزی، معروف به باغ بابر، افتاده در وادی کوه&zwnj;شیر دروازه کابل</p> </td> </tr> </tbody> </table> <p>خوب به ياد دارم که در شهر کهنۀ کابل، در دهۀ چهل خورشيدی، کابليان يکی دو هفته پيش از فرا رسيدن نوروز به پيشواز بهار صندلی&zwnj;ها (کرسی) و بخاری&zwnj;ها را برمی&zwnj;داشتند و خانه&zwnj;تکانی می&zwnj;کردند، کوچه&zwnj;ها را پاک، ديگدان&zwnj;های آشپزخانه را رنگ، ظروف مسی را با قلعی سفيد می&zwnj;کردند، پيش از تاريکی چراغ روشن می&zwnj;نمودند و دکانداران دکان&zwnj;های خود را چراغان می&zwnj;کردند و می&zwnj;آرستند، دهقانان فرآورده&zwnj;های خود را در نوروز به نمايش می&zwnj;گذاشتند و جشن نهال&zwnj;شانی برپا می&zwnj;شد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در شـب و روز تدارک مقدمات برگزاری نوروز، بازارهای نوروزی شهر کابل گرم و پرتپش بود و كار پيشـه&zwnj;وران و بازاريان پررونق. برگزاری مراسـم نوروزی گردش چرخ اقتصاد و پويايی آن را نيز در پی داشت. بسياری از آنچه که به مناسبت و يا برای نوروز ساخته می&zwnj;شـد، کارهای دستی با بار هنری بود که دريغا در سال&zwnj;های پسين اين فرآورده&zwnj;های دستی-هنری زير سايۀ توليدات وارداتی و کلان رنگ باخته اسـت.<br /> آيين نوروزی نقشِ پويا و نيرومند در انسجام و وفاق خانواده&zwnj;ها داشت و دارد. کابليان در نوروز تلاش می&zwnj;کردند که در هر جايی باشند، به خانه و کاشانۀ خود برگردند، تا در نوروز در جمع خانواده و در کنار سـفرۀ نوروزی باشند. کابليان فرهنگ و آداب نوروزی را رعايت می&zwnj;کردند، يادی از رفتگان، عيادت از بيماران، ديد و بازديد از دوستان و نزديکان همراه با آرزوی سلامتی و سال پربار برای تک&zwnj;تک آنها می&zwnj;پرداختند. محافل شادی و آواز&zwnj;خوانی برپا می&zwnj;داشتند. اين همه و همه در تحکيم صفا و دوستی، مهر و محبت ميان انسان&zwnj;ها نقش بارز دارد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در روزهای بهاری، کابليان خانه&zwnj;ها را ترک می&zwnj;&zwnj;كردند و به دامان طبيعت پناه می&zwnj;برند و در كنار سبزه که نمادی از زندگی نو است، روز را سپری می&zwnj;کردند. آنها می&zwnj;خواستند که نوروز را در آغوش طبيعت جشن بگيرند و سرآغاز سال را با تجديد خاطره&zwnj;هایی از پيوند ديرينۀ انسان و طبيعت گره بزنند. کابليان بيشتر به گردش در دامنه&zwnj;های کوه خواجه صفا و سخی، تپۀ سياه&zwnj;سنگ و مرنجان، باغ&zwnj; چهل&zwnj;ستون، باغ زنانه و باغ نوروزی (باغ بابر) ۱ می&zwnj;رفتند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>پيوند انسان با طبيعت، رمز پايداری و راز ماندگاری نوروز است که از آن به نام &quot;فلسفۀ وجودی نوروز&quot; ياد می&zwnj;کنند. انسان، با پايان يافتن شـب&zwnj;های سـرد و دلـگير زمستان و آمدن بهـار زنگارهای کهنه را از قلب و انديشـه برمی&zwnj;کند و با حركت نمادين خانه&zwnj;تكانی با طبيعت همگام می&zwnj;شـود و اين پيوند در شـعر و ادبيات سرزمين ما بازتاب گسترده دارد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>کابليان دو شب پيش از نوروز کشمش، زردآلو، شکرپاره و سنجد را پس از پاک کردن و شستن در درون يک ظرف با مقدار آب لازم می&zwnj;اندختند و يک شب پيش از نوروز بادام، چهارمغز (گردو) و پسته را پوست کرده همراه با قدری عرق گلاب با آن اضافه می&zwnj;کردند و آنرا هفت ميوه می&zwnj;ناميدند و در روز نوروز آن را روی سفره نوروزی می&zwnj;گذاشتند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>کابليان کوشش می&zwnj;کردند که در حد امکان جامۀ نو تهيه کنند و رخت تميز بر تن نمايـند، سبزی&zwnj;چلو را که نشانۀ از سال نيک و پربار اسـت، بپزند، خوان نوروزی بگسترانند و در کنار آن جمع خانواده با صفا و صميميت جمع آيند، گرد نفاق را بروبند، با مهر و دوستی دست يکديگر را بفشارند، يادی از رفتگان کنند و راهی عيادت بيماران و ديد بازديد دوسـتان شـوند.</p> <p>&nbsp;</p> <table align="left" border="0" cellpadding="1" cellspacing="20" style="width: 260px;"> <tbody> <tr> <td> <p><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/nkavin03.jpg" style="width: 260px; height: 183px;" /></p> <p class="rtecenter">هفت میوه:</p> <p class="rtecenter">کشمش، زردآلو، شکرپاره، سنجد، بادام، چهارمغز و پسته</p> </td> </tr> </tbody> </table> <p>در آن شب و روز بازار ماهی&zwnj;فروشان و جلبی&zwnj;پزان (زولبیا&zwnj;پزان) در کابل گرم بود. جوانان کابلی در ورزشگاه&zwnj;ها به ورزش ضرب ميل و پهلوانی می&zwnj;پرداختند و ديگران را به ورزش تشويق می&zwnj;کردند. کاغذ&zwnj;پران&zwnj;&zwnj;بازان (بادکنک&zwnj;بازان) با هوا کردن بادکنک شرط می&zwnj;بستند. کلچه&zwnj;پزان کلچۀ نوروزی می&zwnj;پختند.<br /> در روز نوروز در ميان کابليان رسم بر اين بود که خانوادۀ &zwnj;داماد ماهی، جلبی (زولبیا&zwnj;)، کلچه نوروزی، شيرينی را يکجا با رخت&zwnj;های زيبا برای عروس در پتنوس&zwnj;های بزرگ چوپی (خوانچۀ نوروزی) می&zwnj;گذاشتند و شماری از بانوان اين خوانچۀ نوروزی را بر سر گذاشته، همراه با دف و سرود آنرا از کوچه&zwnj;ها عبور می&zwnj;دادند و به خانۀ عروس می&zwnj;بردند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>بسياری از خانواده&zwnj;های کابلی يک و دو هفته پيش از نوروز مقداری گندم را در ظرفی می&zwnj;ريختند و روی آن را با پارچۀ ململ مرطوب و نازک می&zwnj;پوشاندند و انتظار می&zwnj;کشيدند که گندم جوانه بزند و ساقه&zwnj;های آن سبز شود. پس از سبز شدن ساقه&zwnj;ها، بانوان و دوشيزگان در حويلی (سرای) بزرگ&zwnj;تر يکی از همسايه&zwnj;ها جمع می&zwnj;شدند، از سر شب تا سپيده&zwnj;دم دسته&zwnj;جمعی با ساز و آواز مراسم پختن سمنک (سمنو) را که يکی از آيين&zwnj;های ديرپای نوروزی است، با کف&zwnj;زنی و پايکوپی شادمانه اجرا می&zwnj;کردند و ترانۀ ويژۀ سمنک را با هم زمزمه می&zwnj;کردند:</p> <p>&nbsp;</p> <p>سمـنک در جـوش ما كپچه زنيم<br /> ديگران در خواب ما دفچه زنيم<br /> سمـنک نـذر بهار اسـت<br /> ميلۀ شب&zwnj;زنده&zwnj;دار است<br /> اين خوشی سالی يک بار است<br /> سال ديگر يا نصـيـب.<br /> سمـنک در جـوش ما كپچه زنيم<br /> ديگران در خواب ما دفچه زنيم<br /> آرزو امشب خـروشـد<br /> سمنک در خود بجوشد<br /> دل&zwnj;خوشی جامه بپوشد<br /> سال ديگر يا نصيب<br /> سمـنک در جـوش ما كپچه زنيم<br /> دختران در خواب ما بوسه زنيم</p> <p>&nbsp;</p> <p>بهـاران ۱۳۹٢ خجسته باد!&nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> <p>پانویس:</p> <p>۱- دکتر احمد جاويد می&zwnj;نويسد: که نام قديم باغ بابر باغ نوروزی بود. از زمانيکه بابر در اين باغ دفن شد، معروف به باغ بابر شد. نگاه شود: نوروز خوش آيين، از انتشارات انجمن فرهنگ افغانستان، ١۹۹۹، ص ٤٤.</p> <p>&nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2013/03/18/25347#comments افغانستان نجم کاویانی نوروز نوروز در کابل کابل میراث فرهنگی و رسوم ملل Mon, 18 Mar 2013 11:42:04 +0000 hosseinn 25347 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2013/03/10/25162 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2013/03/10/25162" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-sartitr"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> سالگرد تخریب مجسمه‌های بودا در دره بامیان در افغانستان - بخش نخست </div> </div> </div> <div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> بیژن روحانی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="277" height="192" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/bijabam01.jpg?1363005056" /> </div> </div> </div> <p>بیژن روحانی- آیا تخریب مجسمه&zwnj;های بودا در دره بامیان افغانستان یک طرح پیچیده برای استفاده از قدرت رسانه&zwnj;های بین&zwnj;المللی بود یا آن&zwnj;که طالبان افغانستان تنها بر اثر باورهای انعطاف&zwnj;ناپذیر مذهبی خود دست به چنین کاری زدند؟</p> <!--break--><!--break--><p>رسانه&zwnj;های جهانی که ناگهان حجم زیادی از برنامه&zwnj;های خود را به این موضوع اختصاص دادند، تا پیش از آن چه مقدار به مسائل فرهنگی و از آن مهم&zwnj;تر به حقوق انسانی در افغانستان توجه می&zwnj;کردند؟&nbsp; آیا دستگاه تبلیغات جنگی در آمریکا و نیروهای متحد از انعکاس گسترده این تخریب به سود اخلاقی کردن حمله به افغانستان استفاده نکرد؟ و آیا میراث بشری و فرهنگی نیز می&zwnj;تواند فارغ از سیاست و دنیای پیچیده آن به راه خود ادامه دهد؟ این پرسش&zwnj;هایی است که همچنان در سالگرد تخریب مجسمه&zwnj;های بودا در ماه مارس سال ۲۰۰۱ می&zwnj;توان مطرح کرد.</p> <p>&nbsp;</p> <p><a href="http://www.zamahang.com/podcast/2010/20130310_Heritage_BuddhaAnniversary_Rouhani.mp3"><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/musicicon_14.jpg" style="width: 273px; height: 31px;" /></a></p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>تخریب همچون یک پیام</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p><img alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/bijabam02.jpg" style="width: 250px; height: 177px; float: left;" />از تخریب مجسمه&zwnj;های حیرت&zwnj;انگیز بودا در افغانستان بیش از ۱۲ سال می&zwnj;گذرد و در این فاصه تحلیل&zwnj;ها و مقالات فراوانی نوشته شده است؛ تحلیل&zwnj;هایی که گاه این تخریب را از منظر حقوق بین&zwnj;الملل یا شریعت اسلامی بررسی کرده و گاه به دشواری&zwnj;های حفاظت و بازسازی این آثار گران&zwnj;بها از دیدگاه فنی می&zwnj;پردازد. اما در بیشتر تحلیل&zwnj;ها، این عمل طالبان در افغانستان تنها به عملی ناشی از تعصب مذهبی و ضدیت با هنر و فرهنگ تقلیل داده می&zwnj;شود. حال آن که بررسی&zwnj;های بیشتر نشان می&zwnj;دهد نه تنها عوامل بسیار زیادی در این تصمیم طالبان دخیل بوده است، بلکه از قدرت رسانه&zwnj;ای نیز توسط طرف&zwnj;های مختلف، چه در افغانستان و چه در غرب، به شکل&zwnj;های گوناگون و در جهت ارسال پیام&zwnj;های متفاوت استفاده شده است. در این تحلیل، منفجر کردن مجسمه&zwnj;ها، تصویری آخرالزمانی است که طرف&zwnj;های یک درگیری پیچیده با دستکاری در آن، از آن به سود خود استفاده کرده&zwnj;&zwnj;اند.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>کشف دوباره سرزمینی فراموش&zwnj;شده</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>از سال ۱۹۸۹ و با خروج نیروهای شوروی و سپس آغاز جنگ&zwnj;های داخلی و دسترس ناپذیر شدن افغانستان، رسانه&zwnj;های جهانی و به&zwnj;طور عمده رسانه&zwnj;های غربی اشتهای خود را برای پوشش بسیاری از اخبار و مسائل افغانستان از دست دادند. افغانستان تبدیل به مکان دور از دسترسی شد که خبرنگاران یا به&zwnj;راحتی نمی&zwnj;توانستند به آن وارد شوند، و یا انگیزه زیادی برای این&zwnj;کار نداشتند. گرچه اطلاع&zwnj;رسانی در مورد نبردهای جاری در آن کشور در میان اخبار قرار می&zwnj;گرفت، اما به&zwnj;طور کلی تصویر افغانستان، تصویر کوهستان&zwnj;هایی فراموش&zwnj;شده و ملتی در حال جنگ بود که دیگر کسی از فرهنگ یا چگونگی زندگی مردمان آن به هنگام جنگ سراغ نمی&zwnj;گرفت.</p> <p>&nbsp;</p> <p>حتی وضع حقوق انسانی و به&zwnj;طور خاص حقوق زنان و کودکان نیز گرچه گاه به گاه مورد توجه رسانه&zwnj;&zwnj;ها قرار می&zwnj;گرفت، اما میزان توجه به این موضوع پس از تخریب بوداهای بامیان و به&zwnj;ویژه پس از حملات یازدهم سپتامبر در نیویورک، به&zwnj;طور بی&zwnj;سابقه&zwnj;ای چندین برابر شد. یعنی تنها زمانی که مصرفی جدی و جدید برای این اخبار پیدا شده بود.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>انفجار جهانی خبر</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p><img alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/bijabam03.jpg" style="width: 230px; height: 315px; float: right;" />گرچه از زمان فتح کابل توسط نیروهای طالبان در سال ۱۹۹۶، افکار عمومی آرام آرام به این گروه جدید و رفتار و اعمال بنیادگرانه آن&zwnj;ها توجه نشان می&zwnj;داد، اما هرگز میزان این توجه به اندازه روز ۲۶ فوریه سال ۲۰۰۱ نرسیده بود.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در این روز &laquo;رادیو صدای شریعت&raquo;، یا رادیوی افغانستان در زمان طالبان، فتوای ملاعمر در خصوص نابودی &laquo;بت&zwnj;ها&raquo; و آثار غیر اسلامی را پخش کرد؛ پیامی که تهدیدی آشکار برای مجسمه&zwnj;های بی&zwnj;نظیر بودا در بامیان نیز به شمار می&zwnj;آمد و هر لحظه امکان عملی شدن آن وجود داشت.</p> <p>&nbsp;</p> <p>بررسی واکنش جهانی به این تصمیم طالبان در سطوح مختلفی قابل بررسی است. سطح اول واکنش دولت&zwnj;&zwnj;ها، سازمان&zwnj;ها و نهادهای جهانی برای متوقف کردن این عمل، و سطح دوم واکنش&zwnj; رسانه&zwnj;های مختلف از رسانه&zwnj;های جریان اصلی گرفته تا رسانه&zwnj;های شهروندی و نوپاست. کالول&zwnj;ـ چانتافون( Calwell-Chantaphonnh) پژوهشگر در مؤسسه باستان&zwnj;شناسی آریزونا در تحقیقی پیرامون این واکنش&zwnj;ها، نشان می&zwnj;دهد اینترنت در این زمان چگونه در نقش یک رسانه به هم پیوسته جهانی در خصوص یک موضوع فرهنگی&zwnj;ـ سیاسی کاربرد پیدا کرد. این امر با در نظر گرفتن این موضوع است که در آن زمان گستردگی اینترنت هنوز به مرحله فعلی نرسیده بود و شبکه&zwnj;های اجتماعی مانند فیس&zwnj;بوک و توییتر نیز به راه نیفتاده بودند. اما صدها و صدها فوروم یا مکان&zwnj; بحث&zwnj;های مجازی، فهرست&zwnj;&zwnj;های ای میل میان متخصصان و علاقه&zwnj;مندان، پتیشین&zwnj;ها یا امضاء جمع&zwnj;کردن&zwnj;های اینترنتی و استفاده از سایر امکانات اینترنت به&zwnj;طور گسترده و در مقیاسی جهانی و بی&zwnj;سابقه به کار گرفته شد؛ امری که تا پیش از آن شاید در چنین حجم و گستردگی اتفاق نیفتاده بود.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در این لحظه ویژه، یک اثر باستانی و یک معضل به ظاهر محلی، تبدیل به یک مسأله جهانی در قلب تحولات سیاسی شد. در حالی که رسانه&zwnj;های بزرگ ناگهان به کشف افغانستان فراموش&zwnj;شده نائل آمده بودند، اینترنت به عنوان یک پدیده فرامدرن، در حال ایفای یک نقش اسطوره&zwnj;ای برای جهانی کردن یک امر محلی بود. امری که اتفاقاً هم با اندیشه بنیادین نهادهایی مانند یونسکو همسو بود که آثار فرهنگی را دارای ارزش &laquo;جهانشمول&raquo; می&zwnj;دانند، اما از سوی دیگر به طالبان و&nbsp; القاعده نیز در انتشار پیام ویژه خود <img alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/bijabam04.jpg" style="width: 250px; height: 332px; float: left;" />یاری داد. حال این سئوال مطرح است که آیا طالبان با آگاهی از این&zwnj;که این تصمیم می&zwnj;توانست چنین ابعاد رسانه&zwnj;ای بیابد، با قصد و نیت از قدرت رسانه&zwnj;ای این تخریب به سود خود استفاده کرد؟ آیا طالبان با استفاده از یکی از قوی&zwnj;ترین ابزارهای غرب، یعنی رسانه&zwnj;، به جنگ با آن رفت و حضور و برتری خود در صحنه افغانستان را به رخ کشید؟ برای مقابله کردن با اندیشه جهانشمولی ارزش&zwnj;های فرهنگی که از سوی نهادهایی مانند یونسکو تبلیغ می&zwnj;شود، طالبان دقیقاً از پدیده&zwnj;ای فراگیر و جهانشمول به نام رسانه و قدرت آن سود برد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>اکنون دیگر افغانستان بار دیگر کشف شده بود، تاریخ آن در رسانه&zwnj;های مختلف از خرد گرفته تا کلان روایت می&zwnj;شد، تصویر آثارش دست به دست می&zwnj;گشت، و بر سرنوشت غمبار آن افسوس خورده می&zwnj;شد. ترکیبی از ملاعمر، بودا، اینترنت و ساز و کار پیچیده رسانه&zwnj;های بزرگ، افغانستان و میراث فرهنگی آن را برای مدتی به بازیگر اول صحنه جهانی تبدیل کردند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>اما پیام و هدف ملاعمر از تخریب مجسمه&zwnj;&zwnj;ها چه بود؟ سازمان&zwnj;های جهانی که خود را مدافع ارزش&zwnj;های فراگیر فرهنگی می&zwnj;دانند در این&zwnj;باره چه کردند، و آیا تحریفی در مخابره کردن تصویر بوداهای فروشکسته به جهان رخ داد؟</p> <p>&nbsp;</p> <p>در قسمت بعدی این گفتار تلاش می&zwnj;شود تا این پرسش&zwnj;ها را به بحث بگذاریم.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در همین زمینه:<br /> <a href="http://radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2012/06/04/15168">پیروزی فضای خالی بر خشونت</a><br /> &nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2013/03/10/25162#comments بوداهای بامیان دره بامیان طالبان مجسمه های بودا در دره بامیان ملا عمر میراث فرهنگی و رسوم ملل Sun, 10 Mar 2013 21:15:00 +0000 hosseinn 25162 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2013/03/05/24968 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2013/03/05/24968" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-sartitr"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> نگاهی به نمایشگاه هند مغولی </div> </div> </div> <div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> بیژن روحانی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="277" height="188" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/bijamugimp01.jpg?1362483351" /> </div> </div> </div> <p>بیژن روحانی - سفر به درون امپراتوری گورکانی یا امپراتوری مغولی هند، شگفت&zwnj;انگیزتر از آن است که بتوان در برابرش مقاومت کرد، سفری که به خصوص برای بازدیدکننده ایرانی معنای ویژه&zwnj;ای دارد.</p> <!--break--><!--break--><p>&nbsp;</p> <p>قدم زدن میان صدها نسخه دست&zwnj;نویس از اشعار فارسی و نگاره&zwnj;های نگارگران ایرانی، تأمل در نسخه&zwnj;های خطی کم&zwnj;&zwnj;یاب از داستان&zwnj;های حماسی و کشف شبا&zwnj;هت&zwnj;های معماری و هنری اکنون به لطف یک نمایشگاه کم&zwnj;نظیر در کتابخانه بریتانیا امکان&zwnj;پذیر شده است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>نمایشگاه &laquo;هند مغولی&raquo; که تا آوریل ۲۰۱۳ ادامه خواهد داشت، بازدیدکننده را با گوشه&zwnj;های نابی از هنر، فرهنگ و زندگی در دوران امپراتوران مغول در هند آشنا می&zwnj;کند. ده&zwnj;ها نقاشی کم&zwnj;نظیر و چندین و چند نسخه خطی به همراه تعدادی از اشیاء هنری، راه بازدیدکننده را به حدود پانصد سال پیش در شبه قاره هند باز می&zwnj;کند و او را تا میان سده نوزدهم با خود پیش&zwnj; می&zwnj;برد. بیشتر آثار این نمایشگاه از گنجینه کم&zwnj;نظیر &laquo;کتابخانه بریتانیا&raquo; انتخاب شده و تعداد کمتری از آن&zwnj;&zwnj;ها از چند مجموعه دیگر به امانت گرفته شده&zwnj;&zwnj;اند.</p> <p>&nbsp;</p> <p><a href="http://www.zamahang.com/podcast/2010/20130303_Heritage_MughalIndia_Rouhani.mp3"><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/musicicon_14.jpg" style="width: 273px; height: 31px;" /></a></p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>بنیان&zwnj;گذاری یک امپراتوری گسترده</strong></p> <p>&nbsp;</p> <table align="left" border="0" cellpadding="1" cellspacing="1" style="width: 230px;"> <tbody> <tr> <td> <p><img alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/bijamugimp02.jpg" style="width: 230px; height: 410px;" /></p> <p class="rtecenter">●اکبر در کودکی مادرش را در کابل بازمی&zwnj;شناسد</p> <p>&nbsp;</p> </td> </tr> </tbody> </table> <p>امپراتوران مغول در هند، جانشینان تیمور بودند. این امپراتوری که نقطه درخشانی در تاریخ فرهنگ، هنر و معماری در قاره آسیاست از میانه سده شانزدهم میلادی تا میانه سده نوزدهم بر بخش&zwnj;های&nbsp; وسیعی در جنوب &zwnj;غربی آسیا شامل افغانستان، هندوستان، پاکستان و بنگلادش حکمفرمایی کرد. امپراتوری مغولی هند که یک سلسله مسلمان بود، توانست با به&zwnj;کار بستن تدابیر ویژه بر اکثریتی هندو مذهب در یکی از متنوع&zwnj;ترین سرزمین&zwnj;های جهان از نظر فرهنگی و مذهبی به مدت بیش از سه سده حکومت کند و آثار درخشانی پدید آورد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>حکومت کردن در سرزمینی که پیروان ادیان مختلفی از هندو گرفته تا زرتشتی و مسیحی و سیک و پیروان آیین جین در آن زندگی می&zwnj;کنند کار دشواری است. اما گورکانیان هند به&zwnj;طور عمومی دارای درجه&zwnj;ای از رواداری مذهبی بودند که در زمان خود بسیار نادر بود. همین باعث شد تا علی&zwnj;رغم وجود اختلافات مذهبی، درگیری&zwnj;های عمده&zwnj;ای در این دوران اتفاق نیفتد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>گرچه نام تیمورلنگ، نیای بزرگ این امپراتوران در تاریخ به لشکرکشی و خونریزی ثبت شده، اما امپراتوران مغول هند حامیان هنر و فرهنگ، عاشقان نقاشی، دارندگان کتابخانه&zwnj;های بزرگ و سفارش&zwnj;دهندگان آثار معماری حیرت&zwnj;انگیزی بودند که برجسته&zwnj;ترین نمونه آن &laquo;تاج محل&raquo; است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>بنیان&zwnj;گذار امپراتوری گورکانی یا مغولی هند، بابر (Babur)، امیرزاده&zwnj;ای از شهر فرغانه در آسیای میانه بود و نسبش به تیمور لنگ می&zwnj;رسید. او که نتوانست قدرت خود را بر ولایت و زادگاه خود سمرقند حفظ کند به ناچار به سوی سرزمین&zwnj;های جنوب &zwnj;شرق متمایل شد و سرانجام شهر کابل را فتح کرد. پس از کابل مقصد بعدی او لاهور و سپس دهلی بود که در سال ۱۵۲۶ میلادی توسط بابر در نبردی مشهور تصرف شد. بابر در کابل و اطراف آن باغ&zwnj;ها و عمارت&zwnj;های متعددی ساخت از جمله باغ بابر و باغ وفا.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در نمایشگاه کتابخانه بریتانیا، نسخه&zwnj;هایی از &laquo;بابرنامه&raquo; یا شرح خاطرات و زندگانی بابر به نمایش درآمده است. در یکی از نقاشی&zwnj;های بسیار نفیس این کتاب، باغ زیبای &laquo;وفا&raquo; در خارج از شهر کابل با درختان و حوض&zwnj; و جوی&zwnj;های آبش و مرغابیانی که در آن بازی می&zwnj;کنند تصویر شده است. در پایین نقاشی، باغبانانی شاد در پای درختان انار و گل به کار مشغول&zwnj;اند. در بالای نقاشی و در توصیف این باغ از زبان بابر&nbsp; چنین آمده است:</p> <p><em>&laquo;میان غرب و جنوب باغ حوض ده در دهی است اطراف او تمام درخت&zwnj;های نارنج است درخت&zwnj;های انار هم هست گرادگرد حوض تمام سه برکه&zwnj;زار است جای عین باغ همینست در وقت زرد شدن نارنج&zwnj;ها بسیار خوب می&zwnj;نماید خیلی باغ خوبی طرح شده.&raquo;</em></p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>زبان فارسی در دربار گورکانیان هند</strong></p> <p>&nbsp;</p> <table align="right" border="0" cellpadding="1" cellspacing="1" style="width: 230px;"> <tbody> <tr> <td> <p><img alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/bijamugimp03.jpg" style="width: 230px; height: 183px;" /></p> <p class="rtecenter">●چشم&zwnj;انداز دهلی</p> </td> </tr> </tbody> </table> <p>نیاکان و پدران امپراتوران مغول هند گرچه به زبان جغتایی، از خانواده زبان&zwnj;های ترکی، صحبت می&zwnj;کردند اما زبان رسمی در دربار گورکانی، زبان فارسی بود و آثار دیوانی و ادبی در این دوره، به&zwnj;خصوص در زمان جانشینان بابر به فارسی خلق شدند. در تمام آثار به نمایش درآمده در کتابخانه بریتانیا نیز زبان فارسی حضوری چشمگیر دارد. در حاشیه اکثر نقاشی&zwnj;ها و نگار&zwnj;گری&zwnj;ها، اشعاری به زبان فارسی درج شده است. همچنین کتاب&zwnj;ها و فرمان&zwnj;ها و حتی قباله&zwnj;های ازدواج نیز به زبان فارسی ثبت شده&zwnj;اند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>امپراتوران مغول هند، برخلاف اجداد دور خود که کتابخانه&zwnj;ها را به آتش کشیدند، به برپا کردن کتابخانه علاقه&zwnj;ای کم&zwnj;نظیر داشتند و کتابخانه&zwnj;های سلطنتی خود را با آثاری به&zwnj;ویژه به زبان فارسی انباشتند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>کتاب&zwnj;های به نمایش درآمده در کتابخانه بریتانیا طیف وسیعی از آثار ادبی و همچنین کتاب&zwnj;هایی در شرح و توصیف زندگی را شامل می&zwnj;شوند. بوستان و گلستان سعدی، شاهنامه فردوسی، خمسه نظامی و همچنین دیوان حافظ، جایگاه مهمی در میان این نسخه&zwnj;های خطی دارد. در این میان شاید یک جلد دیوان حافظ کوچک به خط خطاط معروف به &laquo;شیرین قلم&raquo; جالب توجه باشد. این دیوان کوچک که با خطی بسیار خوش نوشته شده یک کیف با جلد پارچه&zwnj;ای کوچک نیز دارد که صاحبش بتواند کتاب را در آن نگهداری و با خود حمل کند. اشعار حافظ نفوذ و محبوبیت زیادی در دربار پادشاهان گورکانی داشته است.</p> <p>&nbsp;</p> <table align="left" border="0" cellpadding="1" cellspacing="1" style="width: 230px;"> <tbody> <tr> <td> <p><img alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/bijamugimp04.jpg" style="width: 230px; height: 167px;" /></p> <p class="rtecenter">●تصویری از دیوان خاص در</p> <p class="rtecenter">بخش اندرونی قلعه سرخ دهلی</p> </td> </tr> </tbody> </table> <p>نمایشگاه کتابخانه بریتانیا جلوه&zwnj;هایی کم&zwnj;نظیر از مقبولیت ادبیات فارسی در دربار گورکانیان را نشان می&zwnj;دهد، گویی شکرشکن شدن طوطیان هند از ذوق و سرمستی اشعار فارسی به حقیقت پیوسته است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در میان این کتاب&zwnj;&zwnj;ها، به جز آثار ادبی، آثاری آموزشی در مورد جنبه&zwnj;های مختلف زندگی نیز به&zwnj;چشم می&zwnj;خورد. کتاب بیاض خسراونی در مورد آیین همسرداری، نسخه شاه جهانی در مورد دستور غذاهای مختلف، کبوترنامه، کنزالتحف در باب موسیقی و همچنین یک رساله مشهور در مورد نگهداری و پرورش اسب. این رساله که نام اصلی&zwnj;اش &laquo;شالی&zwnj;هوترا&raquo; است از زبان سانسکریت به فارسی ترجمه شده است.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>&laquo;تصویرخانه&raquo; اکبر شاه، کارگاه نقاشان بزرگ</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>یکی از بزرگ&zwnj;ترین دستاوردهای هنری و فرهنگی مغولان هند، پایه&zwnj;گذاری سنت&zwnj;های جدیدی در نقاشی و نگارگری بود. اکبر شاه، سومین پادشاه و از مشهورترین امپراتوران گورکانی، علاقه&zwnj; شخصی&zwnj;اش به نقاشی و هنر را از سنین پایین نشان داده بود. اکبر در دربار خود یک کارگاه سلطنتی به نام &laquo;تصویرخانه&raquo; برای نقاشان ایجاد کرد. در کارگاه نقاشی او، نقاشان، هنرمندان و خطاطان ایرانی که پدرش همایون از ایران به هند آورده بود کار و کتاب&zwnj;های نفیس و آثار هنری برای کتابخانه سلطنتی تولید می&zwnj;کردند. در مدت ۱۵ سال حدود ۱۴۰۰ نقاشی تنها برای آراستن کتاب حمزه&zwnj;نامه آماده شد. &laquo;حمزه&zwnj;نامه&raquo; کتاب مصوری است به زبان فارسی با داستان&zwnj; دلاوری&zwnj;&zwnj;ها و عیاری&zwnj;ها. در این کتاب شخصیت&zwnj;هایی مانند انوشیروان ساسانی و بزرگمهر نیز حضور دارند.</p> <p>&nbsp;</p> <table align="right" border="0" cellpadding="1" cellspacing="1" style="width: 230px;"> <tbody> <tr> <td> <p><img alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/bijamugimp05.jpg" style="width: 230px; height: 129px;" /></p> <p class="rtecenter">●بهادرشاه آخرین امپراتور گورکانی</p> <p class="rtecenter">&nbsp;</p> </td> </tr> </tbody> </table> <p>در میان آثار به نمایش درآمده در این نمایشگاه، یک نگارگری اثر بهزاد و اصلاح خواجه عبدالصمد نیز به چشم می&zwnj;خورد. این نقاشی مربوط به صحنه&zwnj;ای از کتاب داراب&zwnj;نامه است. برخی داراب را با&nbsp; داریوش دوم، پادشاه هخامنشی همسان فرض می&zwnj;کنند. در صحنه&zwnj;ای که بهزاد، نقاش مشهور اهل هرات، آن را تصویر کرده، داراب و مادرش در حال گوش کردن به سخنان رشوند هستند. به&zwnj;نظر می&zwnj;آید این نقاشی ابتدا توسط بهزاد کشیده شده و سپس عبدالصمد، از نقاشان مشهور صفوی، در آن اصلاحاتی به عمل آورده است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>نمایشگاه همچنین تصاویر فراوانی از پادشاهان گورکانی را در مدت بیش از ۳۰۰ سال به نمایش گذاشته که از این راه می&zwnj;توان به تحول سبکی در نقاشی دوران گورکانی پی&zwnj; برد. سبکی که در انتهای دوران خود تأثیرپذیری آشکاری از نقاشی&zwnj;های اروپایی دارد. در میان تصاویر پادشاهان، گاهی صحنه&zwnj;پردازی&zwnj;ها به زندگی خصوصی آنها نیز سرک می&zwnj;کشد. در این میان تصویری از محمد شاه به هنگام عشق&zwnj;بازی با یکی از زنانش جالب توجه است. محمد شاه بسیار به خوش&zwnj;باشی و توجه به هنر و عیش و زیبایی مشهور بود. از آنجایی که این نقاشی، که اندام پادشاه و همسر او را نشان می&zwnj;دهد، در دربار کشیده شده است، به طور حتم می&zwnj;باید به سفارش خود محمد شاه بوده باشد.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>پایان کار گورکانیان</strong></p> <p>&nbsp;</p> <table align="left" border="0" cellpadding="1" cellspacing="1" style="width: 230px;"> <tbody> <tr> <td> <p><img alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/bijamugimp06.jpg" style="width: 230px; height: 339px;" /></p> <p class="rtecenter">●یک شاهزاده گورکانی</p> <p>&nbsp;</p> </td> </tr> </tbody> </table> <p>از آغاز سده نوزدهم قدرت امپراتوری مغولی در هند رو به زوال رفت و مدام از دامنه نفوذ آنان کاسته شد. پیش&zwnj;تر، حمله خونین نادرشاه به هند و تاراج و تخریب گسترده در دهلی، ضربات سنگینی به گورکانیان هند وارد کرده بود. پس از آن، به&zwnj;طور پیوسته از قدرت سیاسی حاکمان مغول کاسته شد تا جایی که سرانجام قدرت آن&zwnj;ها محدود شد به درون قلعه دهلی. در این زمان کمپانی بریتانیایی هند شرقی به&zwnj;طور پیوسته در حال نفوذ یافتن و تحت اختیار گرفتن شبه&zwnj;قاره هند بود. در سال ۱۸۵۸، تلاش حاکمان گورکانی علیه کمپانی هند شرقی شکست سختی خورد و بهادرشاه، آخرین امپراتور مغول، به جرم قیام علیه این کمپانی بریتانیایی دادگاهی و سرانجام تبعید شد و سرانجام عمر امپراتوری گورکانی به پایان رسید. بناهای فراوانی در دهلی تخریب شدند و بسیاری از آثار هنری و بخشی از کتابخانه&zwnj;های سلطنتی به یغما رفت.</p> <p>&nbsp;</p> <p>نمایشگاه امپراتوری مغولی هند در کتابخانه بریتانیا فرصت ویژه&zwnj;ای است برای شناختن جنبه&zwnj;های مختلف از آخرین امپراتوری بزرگی که در کنار شاهکارهای هنری و فرهنگی در زمینه علمی به&zwnj;ویژه ستاره&zwnj;شناسی، جغرافی، نقشه&zwnj;برداری و همچنین پزشکی نیز پیشرفت&zwnj;های خارق&zwnj;العاده&zwnj;ای داشت.</p> <p>&nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2013/03/05/24968#comments امپراتوری گورکانی بیژن روحانی نمایشگاه هند مغولی کتابخانه بریتانیا میراث فرهنگی و رسوم ملل Mon, 04 Mar 2013 23:30:40 +0000 hosseinn 24968 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2013/02/25/24787 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2013/02/25/24787" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-sartitr"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> </div> </div> </div> <div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> بیژن روحانی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="277" height="185" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/bikrsh01.jpg?1361832224" /> </div> </div> </div> <p>بیژن روحانی - انتشار تصاویر جدیدی از سنگ&zwnj;نگاره مشهور شاپور یکم، پادشاه ساسانی در منطقه تنگ چوگان، نشان می&zwnj;دهد نفوذ آب، عوامل بیولوژیک و آلودگی، این سند کم&zwnj;نظیر تاریخی را بیش&zwnj;تر از پیش از شکل انداخته و سیاه کرده است.</p> <!--break--><!--break--><p>&nbsp;</p> <p>ردیف سواران ایرانی که به هماوردی با ارتش روم پرداخته بودند اکنون دیگر در حال محو شدن است. این سنگ&zwnj;نگاره که به صورت مقعر در دل صخره کنده&zwnj;کاری شده است، پیش از این نیز آسیب&zwnj;های فراوانی دیده بود، ولی تصاویر جدید نشان می&zwnj;دهد این آسیب&zwnj;ها اکنون گسترده&zwnj;تر شده و بخش بزرگی از این نقش اکنون کاملاً سیاه شده و جزئیات آن دیگر قابل تشخیص نیست. گرچه گزارش&zwnj;هایی رسمی که همراه با برآوردهای فنی از علت آسیب&zwnj;ها باشد هنوز منتشر نشده است، اما به&zwnj;نظر می&zwnj;رسد تداوم نفوذ آب و رطوبت به درون سنگ&zwnj;نگاره، بر جای ماندن رسوبات موجود در آب، عوامل بیولوژیک مانند گل&zwnj;سنگ&zwnj;ها و وجود آلودگی&zwnj;های محیطی می&zwnj;تواند در شدت بخشیدن به این آسیب&zwnj;ها دخیل باشد.</p> <p>&nbsp;</p> <table align="left" border="0" cellpadding="1" cellspacing="1" style="width: 230px;"> <tbody> <tr> <td> <p><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/bikrsh02.jpg" /></p> <p class="rtecenter">آسیب&zwnj;دیدگی سنگ&zwnj;نگاره شاپور</p> <p class="rtecenter">عکس&zwnj; از سیاوش آریا.</p> <p class="rtecenter">&nbsp;</p> <p class="rtecenter">در همین زمینه:<br /> <a href="http://www.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2012/09/11/19412">سنگ&zwnj;نگاره&zwnj;های ایران، نقش&zwnj;هایی که بر باد می&zwnj;روند</a><br /> &nbsp;</p> <p class="rtecenter">&nbsp;</p> <p class="rtecenter">برنامه رادیویی بیژن روحانی</p> <p class="rtecenter">درباره آسیب&zwnj;دیدگی سنگ&zwnj;نگاره شاپور</p> <p class="rtecenter">و گشایش خانه باستان&zwnj;شناسان را بشنوید:</p> <p class="rtecenter"><a href="http://www.zamahang.com/podcast/2010/20130224_Heritage_Miras_Rouhani.mp3"><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/musicicon.jpg" style="width: 230px; height: 26px;" /></a></p> </td> </tr> </tbody> </table> <p>تنگ چوگان در مجاورت شهر باستانی بیشاپور و در نزدیکی کازرون قرار دارد. بیشاپور از شهرهای مهم دوران ساسانی بوده است. در تنگ چوگان شش سنگ&zwnj;نگاره از پادشاهان این سلسله که اسناد بسیار مهمی از دوران ساسانی هستند، قرار دارد، اما این سنگ&zwnj;نگاره&zwnj;ها در سال&zwnj;های اخیر توسط عوامل انسانی و طبیعی بارها آسیب دیده&zwnj;&zwnj;اند. بخشی از سنگ&zwnj;نگاره بهرام دوم در همین محل پیش&zwnj;تر با پتک مورد حمله قرار گرفته بود. عدم حفاظت و نبودن برنامه&zwnj;های مرمتی برای این نقش&zwnj;برجسته&zwnj;&zwnj;های کم&zwnj;نظیر، مورد انتقاد شدید فعالان میراث فرهنگی است.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>افتتاح خانه باستان&zwnj;شناسان ایران</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>سرانجام وعده&zwnj;&zwnj;&zwnj;های رئیس جدید سازمان میراث فرهنگی ایران به نتیجه رسید و &laquo;خانه باستان&zwnj;شناسان ایران&raquo; در دوم اسفندماه افتتاح شد. محمد شریف&zwnj; ملک&zwnj;زاده که در پایان آذرماه دستور داده بود خانه&zwnj;ای به نام &laquo;خانه باستان&zwnj;شناسان&raquo; ظرف دو ماه در تهران تأسیس شود، حالا با شرکت در مراسم افتتاح این نهاد جدید لبخندی از سر آسودگی بر لب دارد، زیرا دستور او بدون کم و کاست و تنها با هفت روز تأخیر اجرا شده و سرانجام باستان&zwnj;&zwnj;شناسان ایرانی در خانه&nbsp; جلال&zwnj; آل احمد صاحب خانه&zwnj;ای برای خود شدند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>گرچه تأسیس این نهاد و عمل به دستورات رئیس جدید موجب شادکامی مسئولان سازمان میراث فرهنگی است، اما باستان&zwnj;شناسان ایرانی با این خبر با شک و احتیاط فراوان برخورد کرده&zwnj;اند. بسیاری از باستان&zwnj;شناسان هنوز در خصوص دلایل اصلی راه&zwnj;اندازی این نهاد پرسش&zwnj;هایی اساسی دارند که پاسخی به آن&zwnj;&zwnj;ها داده نشده است. افتتاح این نهاد جدید با سرعت بسیار زیاد و تنها در عرض دو ماه در حالی است که&nbsp; پژوهشکده باستان&zwnj;شناسی کشور، به عنوان مهم&zwnj;ترین نهاد دولتی متولی امر باستان&zwnj;شناسی، با رکود بی&zwnj;سابقه رو&zwnj;به&zwnj;رو شده است.&nbsp; تعویض پی در پی مدیریت&zwnj;ها، عدم تخصیص بودجه و نبود یک استراتژی کلان آن را عملاً به حالت نیمه&zwnj;فعال درآورده است. در این شرایط پرسش بسیاری از باستان&zwnj;شناسان این است که چرا سازمان میراث فرهنگی ایران به جای تقویت پژوهشکده و سایر نهادهای موجود، ناگهان و با سرعت یک نهاد جدید باستان&zwnj;شناسی تأسیس کرده است؟ از سوی دیگر هنوز شرح وظایف، ساختار و اساسنامه این نهاد مشخص نیست و معلوم نیست چه کسانی در هدایت و راهبرد آن نقش خواهند داشت.</p> <p>&nbsp;</p> <p>باستان&zwnj;شناسان و فعالان میراث فرهنگی پاسخ&zwnj;های متفاوتی برای این پرسش دارند. گروهی معتقدند گرچه ممکن است قصد و نیت سازمان میراث از احداث این نهاد جدید خدمت به باستان&zwnj;شناسی ایران بوده باشد، اما در عمل مشخص نبودن هدف دقیق و ساختار آن و همچنین موازی بودن این نهاد با پژوهشکده باستان&zwnj;شناسی ممکن است آن را از قصد و نیت اولیه دور کند.</p> <p>&nbsp;</p> <table align="right" border="0" cellpadding="1" cellspacing="1" style="width: 230px;"> <tbody> <tr> <td> <p><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/bikrsh03.jpg" style="width: 230px; height: 115px;" /></p> <p class="rtecenter">افتتاح خانه باستان&zwnj;شناسان ایران</p> <p class="rtecenter">&nbsp;</p> <p class="rtecenter">در همین زمینه:<br /> <a href="http://www.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2013/01/08/23393">پژوهشکده باستان&zwnj;شناسی، زورق بی&zwnj;بادبان؟</a><br /> &nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> </td> </tr> </tbody> </table> <p>اما گروه دیگری از باستان&zwnj;شناسان این اقدام را تبلیغاتی ارزیابی می&zwnj;کنند. در زمانی که آثار، بناها و محوطه&zwnj;های تاریخی و فرهنگی در ایران با مشکلات کم&zwnj;سابقه&zwnj;ای در زمینه حفاظت و نگهداری روبه&zwnj;روست و در حالی که باستان&zwnj;&zwnj;شناسان انتقادهای جدی به کاستی&zwnj;های سازمان میراث فرهنگی دارند، افتتاح این خانه می&zwnj;تواند کاربردی تبلیغاتی داشته باشد. برخی نیز از این فراتر رفته و احتمال ارتباط این فعالیت&zwnj;ها را با&nbsp; تبلیغات در حوزه سیاسی مطرح کرده&zwnj;اند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>با این&zwnj;حال محمد شریف ملک&zwnj;زاده، رئیس سازمان میراث فرهنگی و گردشگری کشور، در سخنان افتتاحیه اعلام کرد دستور داده است تا این نهاد جدید از حالت دولتی و سیاسی خارج شود و به فقط به صورت صد در صد علمی فعالیت کند. خسروپور بخشنده، از باستان&zwnj;شناسان پیشکسوت، نیز ضمن استقبال از افتتاح خانه باستان&zwnj;شناسان ایران معتقد است این محل می&zwnj;تواند به پایگاهی برای بحث و تبادل افکار و نظریات فرهنگی و ارائه تحقیقات و نمایشگاهی دائمی برای دستاوردهای باستان&zwnj;شناسی ایران تبدیل شود. مسعود علویان صدر، معاون سازمان میراث فرهنگی و گردشگری نیز اعلام کرده است نام این خانه را می&zwnj;&zwnj;توان &laquo;خانه همدلی&raquo; نهاد، زیرا قرار است در آن باستان&zwnj;شناسان جوان از حمایت باستان&zwnj;شناسان باسابقه بهره&zwnj;مند می&zwnj;شوند.</p> https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2013/02/25/24787#comments بیژن روحانی خانه باستانشناسان سنگ نگاره شاپور میراث فرهنگی و رسوم ملل Mon, 25 Feb 2013 22:43:46 +0000 hosseinn 24787 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2013/02/19/24634 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2013/02/19/24634" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-sartitr"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> ثبت بلوار کشاورز در آثار ملی کشور </div> </div> </div> <div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> بیژن روحانی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="277" height="184" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/bijrkh01.jpg?1361233070" /> </div> </div> </div> <p>بیژن روحانی - با ثبت بلوار کشاورز تهران در فهرست آثار ملی کشور، سازمان میراث فرهنگی امیدوار است بتواند از ارزش&zwnj;های فرهنگی این خیابان حفاظت کند.</p> <!--break--><!--break--><p>در هفته گذشته سازمان میراث فرهنگی این خیابان را به عنوان یکی از نخستین&zwnj; بلوارهای تهران که در دوران پهلوی اول ساخته شده است ثبت کرد. با این حال فعالان میراث معتقدند برخی محورهای فرهنگی و تاریخی دیگر در شهر تهران مانند خیابان لاله&zwnj;زار، بیش از بلوار کشاورز نیازمند توجه فوری&nbsp; و رسیدگی هستند. از سوی دیگر، ساز و کارهای فعلی ثبت، جوابگوی حفاظت از محورها و خیابان&zwnj;های تاریخی نیست و در عمل کاری از پیش نمی&zwnj;برد.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>از آب کرج تا بلوار کشاورز</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>بلوار کشاورز در محوری احداث شده است که پیش از این در آن نهر کرج یا &laquo;آب کرج&raquo; جاری بود.<br /> این نهر در زمان قاجار ابتدا توسط حاجی میرزا آقاسی ایجاد شد و سپس امیر کبیر آن را تعمیر کرد و توسعه بخشید. نهر کرج تا پیش از تأمین آب تهران از طریق لوله&zwnj;کشی، یکی از منابع مهم تأمین آب مردم شهر بود.</p> <p>&nbsp;</p> <table align="left" border="0" cellpadding="1" cellspacing="1" style="width: 230px;"> <tbody> <tr> <td> <p><img alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/bijrkh04.jpg" style="width: 230px; height: 154px;" /></p> <p>&nbsp;</p> <p class="rtecenter">پرسش فعالان میراث فرهنگی</p> <p class="rtecenter">این است:</p> <p class="rtecenter">اکنون که روند ثبت برخی خیابان&zwnj;ها</p> <p class="rtecenter">در فهرست آثار ملی کشور</p> <p class="rtecenter">آغاز شده، چرا به ارزش&zwnj;های</p> <p class="rtecenter">نادر فرهنگی و تاریخی</p> <p class="rtecenter">خیابان&zwnj;هایی مانند لاله&zwnj;زار</p> <p class="rtecenter">توجهی نشده&zwnj;است.</p> <p class="rtecenter">کدام فوریت</p> <p class="rtecenter">سازمان میراث فرهنگی را به این نتیجه رسانده است</p> <p class="rtecenter">که پیش از نجات محور ارزشمند</p> <p class="rtecenter">و در خطری به نام لاله&zwnj;زار</p> <p class="rtecenter">باید بلوار کشاورز را ثبت کند؟</p> <p class="rtecenter">&nbsp;</p> <p class="rtecenter">برنامه رادیویی بیژن روحانی درباره ثبت بلوار کشاورز در آثار ملی کشور را بشنوید:</p> <p class="rtecenter">&nbsp;</p> <p class="rtecenter"><a href="http://www.zamahang.com/podcast/2010/20130217_Heritage_Keshavarz_Rouhani.mp3"><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/musicicon_14.jpg" style="width: 230px; height: 26px;" /></a></p> </td> </tr> </tbody> </table> <p>بلوار کشاورز تهران که در همین محور شکل گرفته است، پیش از انقلاب نامش بلوار الیزابت بود؛ نامی که به افتخار ملکه بریتانیا بر آن نهاده بودند. این خیابان یکی از مکان&zwnj;&zwnj;های تفریحی مردم در سالیان گذشته محسوب می&zwnj;شد. وجود نهر یا آب کرج که از میان این محور گذر می&zwnj;کرد، این خیابان را به مکانی با صفا برای گذران اوقات فراغت و استفاده بردن از سایه&zwnj;سار درختان آن در تابستان تبدیل کرده بود.</p> <p>&nbsp;</p> <p>بلوار کشاورز یکی از معدود خیابان&zwnj;هایی است که فضای کافی برای حرکت عابر پیاده دارد و از میان آن نیز هنوز نهری عبور می&zwnj;کند و همچنان یکی از سرسبزترین خیابان&zwnj;های پایتخت است، گرچه اکنون در مرکز یکی از شلوغ&zwnj;ترین محورهای شهر قرار دارد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در دهه&zwnj;های بعدی در کناراین&nbsp; بلوار تازه&zwnj;ساز، آثار معماری و شهری مدرنی ایجاد شد. مکان&zwnj;هایی مانند سینما بلوار، هتل بلوار و پارک لاله که هر کدام پاتوق&zwnj; قشرهای مختلفی از مردم تهران بوده و همچنان نیز هست. اما شاید یکی از شاخص&zwnj;ترین ساختمان&zwnj;های این خیابان دو کیلومتری، ساختمان شیشه&zwnj;ای وزارت کشاورزی باشد که در ابتدای دهه ۵۰ خورشیدی و توسط عبدالعزیز فرمانفرماییان طراحی شد. ساختمانی به سبک معماری بین&zwnj;الملل که در زمان خود جزو آثار شاخص معماری مدرنیستی در تهران بود. ساختمان&zwnj;های دیگری مانند مجتمع سامان و برج&zwnj;های ۲۱ طبقه دوقلوی آن که در سال ۱۳۴۹ ساخته شدند نیز به این بلوار در دهه&zwnj;های ۴۰ و ۵۰ خورشیدی چهره یک محور مدرن و امروزی را بخشیدند.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>دشواری&zwnj;های ثبت یک خیابان</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>امروز دیگر نام بلوار کشاورز در میان آثاری قرار گرفته است که باید برای همیشه حفظ و حراست شود.&nbsp; پیش از این خیابان ولیعصر تهران نیز به عنوان یک محور تاریخی و فرهنگی در فهرست آثار ملی ثبت شده بود. اما پرسش اصلی این است که ثبت خیابان&zwnj;ها تا چه حد می&zwnj;تواند ارزش&zwnj;های فرهنگی و تاریخی آن&zwnj;ها را حفظ کند؟ و آیا در چارچوب فعلی مدیریت شهری و با ابزارهای قانونی موجود، می&zwnj;&zwnj;توان امیدوار بود که ثبت یک خیابان حافظ ارزش&zwnj;های فرهنگی آن باشد؟ گرچه ثبت یک ساختمان در فهرست آثار ملی می&zwnj;تواند تا حد زیادی حفاظت از آن را تضمین کند، اما دشواری&zwnj;های ثبت یک محور طویل شهری بیش از ثبت یک ساختمان یا محوطه تاریخی است. در مسأله ثبت خیابان، مسأله مدیریت شهری، مسأله ساخت و سازهای جدید&nbsp; و طرح تفضیلی، و همچنین واقعیت&zwnj;های اقتصادی به شدت تأثیرگذار هستند.</p> <p>&nbsp;</p> <table align="right" border="0" cellpadding="1" cellspacing="1" style="width: 230px;"> <tbody> <tr> <td> <p><img alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/bijrkh02.jpg" style="width: 230px; height: 173px;" /></p> <p class="rtecenter">بلوار کشاورز یکی از سرسبزترین خیابان&zwnj;های پایتخت است</p> <p class="rtecenter">&nbsp;</p> </td> </tr> </tbody> </table> <p>طبق شواهد موجود، ثبت محور تاریخی و فرهنگی خیابان ولیعصر تاکنون نتوانسته چندان موفقیت&zwnj;آمیز باشد و به اهداف اصلی خود دست یابد. ثبت خیابان ولیعصر که به گفته کارشناسان ظاهراً تنها شامل محور آسفالت خیابان، پیاده&zwnj;روها، جوی آب و ردیف درختان&zwnj;اش می&zwnj;شود، نتوانسته است از حریم و آثار ارزشمندی که کنار این محور ساخته&zwnj;شده&zwnj;اند و همچنین از منظر تاریخی و طبیعی آن به&zwnj;درستی حفاظت کند. به اعتقاد کارشناسان میراث فرهنگی در تهران، پرونده ثبتی خیابان ولیعصر که با سفارش شهرداری تهران تهیه شده به دلیل مشکلات ساختاری که در حفاظت از این محور طولانی وجود دارد نمی&zwnj;تواند حافظ تمام ارزش&zwnj;های این خیابان ۱۸ کیلومتری باشد. از سوی دیگر مشخص نیست این پرونده چگونه می&zwnj;تواند با توجه به افزایش مداوم قیمت زمین و ملک در محور خیابان ولیعصر، جلوی ساخت و سازهای تجاری، سربرآودرن ساختمان&zwnj;های بلندمرتبه و تخریب آثار واقع در دو سوی این محور را بگیرد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>اما ثبت بلوار کشاورز و خیابان ولیعصر در حالی است که همچنان خیابان تاریخی لاله&zwnj;زار تهران در انتظار حفاظت از باقی&zwnj;مانده ارزش&zwnj;های فرهنگی خود به&zwnj;سر&zwnj; می&zwnj;برد؛ خیابانی که قدمت تاریخی بیشتری دارد اما در طی چند دهه اخیر با سرعتی عجیب تمام یادگارهای گذشته آن یا فرسوده شده و یا تبدیل به فضاهای تجاری و بی&zwnj;کیفیت شده و خانه&zwnj;های قدیمی آن نیز تخریب شده&zwnj;اند. خیابانی که روزگاری با تماشاخانه&zwnj;هایش محور فرهنگی تهران بود، اکنون در قرق بورس لوازم الکتریکی و واحدهای صنفی و تجاری دیگر است. به جز تئاترها، سینماها و خانه&zwnj;های قدیمی لاله&zwnj;زار، اکنون هتل&zwnj;های قدیمی این خیابان نیز یکی یکی تغییر کاربری می&zwnj;دهند. ساختمان&zwnj;هایی که بخش مهمی از تاریخ معماری&nbsp; دوران مدرن در ایران در دهه&zwnj;های ابتدایی سده حاضر خورشیدی بوده و برخی از آن&zwnj;ها اثر معماران مشهوری چون وارتان یا میناسیان هستند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>پرسش فعالان میراث فرهنگی این است: اکنون که روند ثبت برخی خیابان&zwnj;ها در فهرست آثار ملی کشور آغاز شده، چرا به ارزش&zwnj;های نادر فرهنگی و تاریخی خیابان&zwnj;هایی مانند لاله&zwnj;زار توجهی نشده&zwnj;است. کدام فوریت سازمان میراث فرهنگی را به این نتیجه رسانده است که پیش از نجات محور ارزشمند و در خطری به نام لاله&zwnj;زار باید بلوار کشاورز را ثبت کند؟&nbsp; از سوی دیگر این سئوال نیز مطرح است که ساز و کارهای فعلی تهیه&zwnj; پرونده&zwnj;های ثبتی تا چه حد می&zwnj;تواند ضامن حفاظت از آثار فرهنگی در امتداد خیابان&zwnj;های طویل پایتخت باشد، آن هم در شهری که صدور مجوز برای ساخت و سازهای تجاری و مسکونی مقدم&zwnj; بر هر حفظ یادگارهای فرهنگی است.</p> <p>&nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2013/02/19/24634#comments آثار ملی کشور بلوار کشاورز بیژن روحانی تهران ثبت خیابان های پایتخت در آثار ملی کشور خیابان های پایتخت خیابان ولیعصر لاله زار میراث فرهنگی و رسوم ملل Tue, 19 Feb 2013 00:17:51 +0000 hosseinn 24634 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2013/02/12/24399 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2013/02/12/24399" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> بیژن روحانی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="277" height="188" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/soasbr01.jpg?1360748010" /> </div> </div> </div> <p>بیژن روحانی - دهمین همایش سالانه مفهوم یا &laquo;ایده ایران&raquo; امسال به بررسی تحولات مختلف سیاسی، اجتماعی و فرهنگی &laquo;از سقوط سلجوقیان تا پیروزی مغولان&raquo; اختصاص یافت.</p> <!--break--><!--break--><p>این همایش یک روزه در نهم فوریه ۲۰۱۳ برابر با ۲۱ بهمن ماه در دانشکده مطالعات شرقی و آفریقایی دانشگاه لندن، سوآس، برگزار شد و مورد استقبال گسترده دانشگاهیان و علاقه&zwnj;مندان مطالعات ایرانی قرار گرفت.</p> <p>&nbsp;</p> <p>نشست&zwnj;های سالانه &laquo;ایده&zwnj; ایران&raquo; که اینک پا به دهمین سال برگزاری خود گذاشته است با حمایت&zwnj;های بنیاد سودآور برگزار می&zwnj;شود و همه ساله به بررسی ابعاد مختلف یک دوره تاریخی در ایران&zwnj;زمین اختصاص دارد. این همایش&zwnj;ها در پی پاسخ دادن به این سئوال بنیادین است که عناصر اصلی تشکیل&zwnj;دهنده فرهنگ ایرانی در هر دوره تاریخی چه بوده&zwnj;اند و مفهوم ایران در هر زمانی چگونه درک و دریافت می&zwnj;شده است. در هر همایش، ایران&zwnj;شناسانی از دانشگاه&zwnj;ها و مراکز مختلف تحقیقاتی در دنیا، مقالات خود در ارتباط با این نشست سالانه را ارائه می&zwnj;دهند. حاصل این نشست&zwnj;های علمی تاکنون در چندین جلد کتاب با همکاری موزه بریتانیا و موسسه خاورمیانه لندن در دانشکده سوآس LMEI و با حمایت بنیاد سودآور به چاپ رسیده است. همایش&zwnj;های سالانه &laquo;ایده ایران&raquo; اکنون در تقویم دانشگاهی بریتانیا برای ایران&zwnj;شناسان جایگاه ویژه&zwnj;ای دارد، به&zwnj;خصوص در این زمان که بحران&zwnj;های مختلف اقتصادی و سیاسی، مطالعات ایرانی در دنیا را تضعیف کرده است.</p> <p>&nbsp;</p> <table align="left" border="0" cellpadding="1" cellspacing="1" style="width: 250px;"> <tbody> <tr> <td> <p><img alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/soasbr05.jpg" style="width: 250px; height: 80px;" /></p> <p class="rtecenter">●همایش&zwnj;های &laquo;ایده&zwnj; ایران&raquo;</p> <p class="rtecenter">در پی پاسخ دادن به این سئوال بنیادین</p> <p class="rtecenter">است که عناصر اصلی</p> <p class="rtecenter">تشکیل&zwnj;دهنده فرهنگ ایرانی در هر دوره تاریخی چه بوده&zwnj;اند</p> <p class="rtecenter">و مفهوم ایران</p> <p class="rtecenter">در هر زمانی چگونه درک و دریافت می&zwnj;شده است.</p> <p class="rtecenter">&nbsp;</p> <p class="rtecenter">&nbsp;●گزارش بیژن روحانی درباره همایش ایران&zwnj;شناسی در لندن را بشنوید:</p> <p class="rtecenter"><a href="http://www.zamahang.com/podcast/2010/20130210_Heritage_MongolConquest_Rouhani.mp3"><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/musicicon_14.jpg" style="width: 250px; height: 28px;" /></a></p> <p class="rtecenter">&nbsp;</p> </td> </tr> </tbody> </table> <p>سال گذشته موضوع این همایش به بررسی دوران سلجوقی اختصاص داشت. اما امسال، تحولات تاریخی، اجتماعی، فرهنگی و ادبی در ایران از زمان فروپاشی سلجوقیان تا حمله مغولان مورد بررسی پژوهشگران قرار گرفت. با از میان رفتن حکومت سلجوقیان و پس از آن با لشکرکشی مغولان، ایران دستخوش تحولات جدیدی شد که سرنوشت مردمان این سرزمین را برای سده&zwnj;ها تحت تأثیر خود قرار داد. با مرگ سلطان سنجر سلجوقی در میانه سده دوازدهم میلادی، امپراتوری سلجوقیان به سرعت رو به اضمحلال رفت. این زمانی بود که اتابکان، که در اصل خدمت&zwnj;گزاران سجلوقیان بودند، در نقاط مختلف ایران حکومت&zwnj;ها و پادشاهی&zwnj;های کوچک محلی تشکیل دادند. اما این سلسله&zwnj;های کوچک با حمله مغولان از یکدیگر گسست. با این&zwnj;حال عدم وجود یک حکومت بزرگ و یک&zwnj;پارچه در سرتاسر ایران و همچنین تلاطم&zwnj;های سیاسی باعث نشد تا حرکت فرهنگ و هنر در ایران متوقف شد. در همایش امسال هشت سخنران از دانشگاه&zwnj;های مختلف در خصوص ابعاد مختل این دوران به سخنرانی پرداختند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>نخستین سخنران این همایش پرفسور ادموند بوزورث بود که در خصوص سلسله&zwnj;ای از شاهان آنوشتگین خوارزم سخنرانی کرد. ادموند بوزورث، مورخ انگلیسی است که سابقه&zwnj;ای طولانی و پربار در زمینه مطالعات ایرانی دارد و تاکنون کتاب&zwnj;های فراوانی در مورد غزنویان، سلسله&zwnj;های مختلف حکومت در دوران</p> <table align="right" border="0" cellpadding="1" cellspacing="1" style="width: 250px;"> <tbody> <tr> <td> <p><img alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/soasbr02.jpg" style="width: 250px; height: 188px;" /></p> </td> </tr> </tbody> </table> <p>پس از اسلام، تاریخ سیستان پس از ورود اعراب، و همچنین تاریخ سده&zwnj;های میانه در ایران و افغانستان منتشر کرده است. او در سخنرانی خود به این مسأله پرداخت که چگونه این سلسه محلی که در ابتدا به عنوان خادمان سجلوقیان در خوارزم حکومت می&zwnj;کردند، توانستند یک امپراتوری کوچک اما قدرتمند نظامی را در خوارزم و فرارود (سرزمین&zwnj;های میان آمودریا و سیر دریا در آسیای میانه) تکشیل دهند و چگونه با حمله مغولان این سلسه پادشاهی از میان رفت.</p> <p>&nbsp;</p> <p>دکتر آلکا پاتل از دانشگاه کالفرنیا، اروین، سخنران دیگری بود که در خصوص اهمیت تاریخی سلسه غوریان سخنرانی کرد. سخنان او که بیشتر بر تاریخ و آثار معماری این دوره متمرکز بود توانست نشان دهد مطالعه در خصوص غوریان می&zwnj;&zwnj;تواند پلی میان تاریخ و فرهنگ ایرانی و هندی باشد. غوریان که در سده&zwnj;های دهم و یازدهم میلادی به حکومت رسیدند دودمانی تاجیک ـ&zwnj; ایرانی بودند که بر مناطقی در خراسان، افغانستان و هند و پاکستان امروزی حکومت کردند و نخستین پایتخت آن&zwnj;&zwnj;ها فیروزکوه در غور افغانستان بود. با این&zwnj;حال این سلسله کوچک که مدت کوتاهی در سده&zwnj;های میانی حکومت کرد تاکنون توجه لازم را در مطالعات ایرانی به خود کسب نکرده است و بیشتر به آن به چشم یک سلسه حاشیه&zwnj;ای نگاه شده است. اما تأکید خانم پاتل با نشان دادن آثار بسیار چشمگیر معماری و هنری غوریان براین بود که مطالعات بیشتر روی این دوره تاریخی می&zwnj;تواند تاثیر فرهنگ و هنر ایرانی بر هند و بالعکس را به&zwnj;خوبی تصویر کند. آثار بی&zwnj;همتایی مانند منار جام، بخش&zwnj;هایی از مسجد جامع هرات، آرامگاه&zwnj;ها و آثار شهر چشت در افغانستان و همچنین در گناباد، رباط شرف در خراسان و آرامگاه&zwnj;ها و مساجدی در پنجاب پاکستان از جمله آثاری بود که آلکا پاتل به تجزیه و تحلیل آن&zwnj;ها از نظر معماری و تزیینات وابسته به آن پرداخت.</p> <p>&nbsp;</p> <table align="left" border="0" cellpadding="1" cellspacing="1" style="width: 250px;"> <tbody> <tr> <td> <p><img alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/soasbr03.jpg" style="width: 250px; height: 188px;" /></p> <p>&nbsp;</p> </td> </tr> </tbody> </table> <p>دیوید مورگن، تاریخ&zwnj;نگار برجسته دوران مغولی، در سخنان خود به حضور مغولان در ایران در میانه سده دوازدهم میلادی اشاره کرد. ایران گرچه از زمان چنگیزخان و حمله او به خوارزمشاهیان&nbsp; تحت تأثیر حضور مغولان قرار گرفته بود، اما هرگز به طور کامل تا زمان هلاکو در امپراتوری مغولی ادغام نشد. مورگن در سخنرانی خود به تأثیرات مغولان در فاصله دو حمله بزرگ به ایران پرداخت و خصوصیات حکمرانی آنان را در این زمان تشریح کرد. به گفته او گرچه در بسیاری شهرها خرابی فراوان به بار آمد، اما بخش بزرگی از ایران تخریب نشد و زندگی به شیوه قبل ادامه یافت. او همچنین به این نکته اشاره کرد که دوران ایلخانی سهم مهمی در پرورش مفهوم مدرن ایران داشته است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>بررسی دوران قراختاییان سخنرانی دیگری بود که توسط میخل بیران انجم شد. در سخنانی دیگر، هرمز ابراهیم&zwnj;نژاد از دانشگاه ساوث&zwnj;همپتون به اهمیت کتاب ذخیره خوارزمشاهی نوشته اسماعیل جرجانی به عنوان نسختین کتاب پزشکی که پس از اسلام به زبان فارسی نوشته شده است اشاره کرد. کریستین ون رویمبک از دانشگاه کمبریج نیز به آثار نظامی گنجه&zwnj;ای و نبوغ او به عنوان شاعر، عالم و کسی که از منابع کهن در آثار خود به درستی استفاده کرده است پرداخت و به خصوصیات مثنوی&zwnj;های او اشاره کرد.</p> <p>&nbsp;</p> <table align="right" border="0" cellpadding="1" cellspacing="1" style="width: 250px;"> <tbody> <tr> <td> <p>&nbsp;<img alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/soasbr04.jpg" style="width: 270px; height: 203px;" /></p> </td> </tr> </tbody> </table> <p>دکتر همایون کاتوزیان، از دیگر سخنرانان این همایش، سخنان خود را به عشق و اخلاق در آثار سعدی اختصاص داد. او سعدی را قهرمان عشق انسانی نامید و با بررسی اشعار عاشقانه در غزلیات او، چهار دسته متفاوت را در این اشعار صورت&zwnj;بندی کرد. با این حال به گفته آقای کاتوزیان غزلیات سعدی و عاشقانه&zwnj;های انسانی او، نه در ایران و نه در غرب به اندازه کافی مورد توجه قرار نگرفته&zwnj;اند. به گفته این استاد ایرانی دانشگاه آکسفورد، انسان&zwnj;گرایی در آثار سعدی ۲۵۰ سال پیش از ظهور چنین مفاهیمی در آثار نویسندگان اروپایی به اوج رسیده بود.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در آخرین بخش این همایش، پرفسور جیمز آلن به آثار فلزکاری بسیار نفیس در سده دوازدهم و ابتدای سده سیزدهم میلادی در هرات اشاره کرد. به گفته او، علیرغم بی&zwnj;ثباتی سیاسی کیفیت آثار فلزکاری که در این زمان در خراسان و به ویژه در هرات تولید می&zwnj;شد کم&zwnj;نظیر بوده است. در این دوران فلزکاران به جای استفاده از نقره به استفاده از فلزات پایه مانند مس روی آوردند. به نظر منبع اصلی برای تزئینات روی این آثار فلزی می&zwnj;بایست تصویرسازی&zwnj;ها و تذهیب&zwnj;های نسخه&zwnj;های خطی بوده باشد. از نوشته&zwnj;های روی این آثار فلزی می&zwnj;توان سفارش&zwnj;دهندگان را که به طور عمده از طبقه متوسط بوده&zwnj;اند و صنعتگران و هنرمندان آن&zwnj;ها را شناسایی کرد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>دهمین همایش از سلسله سخنرانی&zwnj;های مفهوم ایران با این امید کار خود را به پایان برد که سال آینده به بخش&zwnj;های دیگری از هنر و فرهنگ در زمان حضور مغولان و جانشینان آن&zwnj;&zwnj;ها به ویژه ایلخانیان بپردازد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>تصاویر: بیژن روحانی از محل برگزارش همایش</p> <p>&nbsp;</p> <p>در همین زمینه:</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2012/02/06/10784">همایش بررسی دوران سلجوقی در لندن</a><br /> &nbsp;</p> <p> &nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2013/02/12/24399#comments ایده ایران بیژن روحانی نشست ایده ایران میراث فرهنگی و رسوم ملل Tue, 12 Feb 2013 06:33:41 +0000 hosseinn 24399 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2013/02/05/24192 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2013/02/05/24192" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> بیژن روحانی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="277" height="188" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/bijrtim01.jpg?1360022778" /> </div> </div> </div> <p>بیژن روحانی - با خروج شبه&zwnj;نظامیان گروه انصار&zwnj;الدین از شهر تیمبوکتو در مالی، گزارش&zwnj;های رسیده خبر از سوختن بخشی از دست&zwnj;نوشته&zwnj;های تاریخی در کتابخانه&zwnj;های شهر می&zwnj;دهد.</p> <!--break--><!--break--><p>&nbsp;</p> <p>با&zwnj;این&zwnj;حال&zwnj; گرچه در روز اول ورود نظامیان فرانسوی و ارتش مالی به شهر تیمبوکتو، سخن از سوختن&nbsp; کتابخانه اصلی شهر توسط شبه&zwnj;نظامیان بود، اما اکنون مشخص شده است خسارت&zwnj;ها کمتر از میزان اعلام شده است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>خبرهای تکمیلی در روزهای اخیر نشان می&zwnj;دهد که تلاش کم&zwnj;نظیر کارکنان کتابخانه&zwnj;های اصلی تیمبوکتو در زمان اشغال شهر به دست گروه انصارالدین، باعث نجات بخش اصلی این میراث مکتوب شده است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>خبر آسیب دیدن بخشی از گنجینه نسخه&zwnj;های خطی تیمبوکتو همچنان به&zwnj;عنوان یکی از مهم&zwnj;ترین خبرهای حوزه فرهنگ و میراث فرهنگی مورد توجه رسانه&zwnj;ها وسازمان&zwnj;های محتلف بین&zwnj;المللی است. یونسکو در روزهای اخیر از بسیج کردن صندوق کمک&zwnj;های اضطراری و همچنین صندوق میراث جهانی خود برای کمک به نجات و حفاظت از میراث آسیب دیده تیمبوکتو خبر داده است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>روز دوم فوریه، ایرینا بوکووا، مدیرکل سازمان یونسکو، به همراه فرانسوا اولاند، رئیس جمهور فرانسه و دینکوندا ترائوره، رییس جمهور موقت مالی، وارد شهر تیمبوکتو شد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>هدف خانم بوکووا از این سفر، آغاز پروژه&zwnj;های یونسکو برای حفاطت از میراث جهانی این شهر است که شامل آرامگاه&zwnj;های تیمبوکتو و همچنین میراث مکتوب و نسخه&zwnj;های خطی آن می&zwnj;شود.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>خبرهای تکمیلی از تیمبوکتو</strong></p> <p>&nbsp;</p> <table align="left" border="0" cellpadding="1" cellspacing="1" style="width: 230px;"> <tbody> <tr> <td> <p><img alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/bijrtim03.jpg" style="width: 230px; height: 144px;" /></p> <p>&nbsp;</p> <p class="rtecenter">&nbsp;●بین هزار تا سه هزار نسخه دست&zwnj;نویس در کتابخانه احمدبابا آسیب دیده</p> <p class="rtecenter">&nbsp;</p> <p class="rtecenter">●کارکنان کتابخانه&zwnj;های اصلی تیمبوکتو بخش اصلی این میراث مکتوب را نجات دادند.</p> <p class="rtecenter">&nbsp;</p> <p class="rtecenter">●گزارش بیژن روحانی از آسیب نسخه&zwnj;های خطی تیمبوکتو را بشنوید:</p> <p class="rtecenter">&nbsp;</p> <p><a href="http://www.zamahang.com/podcast/2010/20130203_Heritage_TimbuktuManuscripts_Rouhani.mp3"><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/musicicon_14.jpg" style="width: 230px; height: 26px;" /></a></p> </td> </tr> </tbody> </table> <p>خبری که روز دوشنبه ۲۸ ژانویه منتشر شد حاکی از سوختن کامل و غارت کتابخانه احمد بابا بود. این کتابخانه یکی از اصلی&zwnj;ترین کتابخانه&zwnj;های شهر و محل نگهداری بیش از ۳۰ هزار نسخه&zwnj;خطی و تاریخی منحصر به فرد است. با این&zwnj;حال بخش مهمی از گنجینه تاریخی شهر تیمبوکتو در کتابخانه&zwnj;ها و مجموعه&zwnj;های شخصی نگهداری می&zwnj;شود. اگر خبر سوختن کتابخانه احمد بابا به دست شبه&zwnj;نظامیان گروه انصارالدین صحت داشت، آن&zwnj;گاه جهان بدون تردید با یکی از فجایع بسیار بزرگ فرهنگی روبه&zwnj;رو می&zwnj;شد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>اما خبرهای تکمیلی در روزهای اخیر نشان داده است تنها بخشی از این گنجینه آسیب دیده است. بررسی&zwnj;های جدید نشان می&zwnj;دهد تصاویری که در روزهای نخستین از کتاب&zwnj;های سوخته پخش شده است، تنها مربوط به تعداد بسیار معدودی از نسخ خطی بوده که در بخش مربوط به حفاظت در نوبت مرمت شدن بوده&zwnj;اند. کارکنان کتابخانه در دوران اشغال شهر توسط انصارالدین بخش مهمی از کتاب&zwnj;ها را به ساختمان&zwnj;های دیگری منتقل کرده&zwnj;اند و این کتاب&zwnj;ها در زیرزمین به&zwnj;خوبی نگهداری شده&zwnj;ا&zwnj;ند. بخشی دیگر از این &zwnj;کتاب&zwnj;&zwnj;ها نیز به طور پنهانی از شهر خارج شده&zwnj;اند. ساختمان کتابخانه احمدبابا نیز نسوخته است، بلکه طبقه اول و بخش نمایشگاه و بخش مرمت آسیب&zwnj;هایی دیده&zwnj;اند. در نهایت برآورد می&zwnj;شود بین هزار تا سه هزار نسخه دست&zwnj;نویس آسیب دیده است.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>گنجینه تیمبوکتو چیست؟</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>نسخه&zwnj;های خطی و تاریخی شهر تیمبوکتو که بخشی از شهرت جهانی این شهر مدیون آن است، مجموعه&zwnj;ای است بزرگ از چندصدهزار نسخه دست&zwnj;نویس مربوط به سده&zwnj;های یازدهم تا شانزدهم میلادی. در این زمان شهر تیمبوکتو در اوج شکوفایی خود بود. تیمبوکتو که در اواخر سده یازدهم میلادی بنا نهاده شد، به&zwnj;سرعت به یکی از مهم&zwnj;ترین مراکز تجاری و همچنین علمی و فرهنگی در آفریقا تبدیل شد. این شهر مرکز تجارت طلا، عاج و نمک بوده است. از سوی دیگر گسترش علوم مختلف در بخش مهمی از آفریقا از این شهر صورت می&zwnj;گرفت. علومی مانند ریاضیات، ستاره&zwnj;&zwnj;شناسی، پزشکی و فنونی مانند کشاورزی در تیمبوکتو به اوج رسیدند. همچنین این شهر مرکز اصلی نشر علوم مذهبی و اسلامی بود. طریقت یا تصوف در تیمبوکتو پایگاه بسیار مهمی داشت و از این&zwnj;رو این شهر به &laquo;شهر ۳۳۳&raquo; قدیس نیز مشهور بود.</p> <p>&nbsp;</p> <table align="right" border="0" cellpadding="1" cellspacing="1" style="width: 230px;"> <tbody> <tr> <td> <p><img alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/bijrtim02.jpg" style="width: 230px; height: 138px;" /></p> <p>&nbsp;</p> <p class="rtecenter">●نسخه&zwnj;های خطی و تاریخی شهر تیمبوکتو مجموعه&zwnj;ای است بزرگ</p> <p class="rtecenter">از چندصدهزار نسخه دست&zwnj;نویس</p> <p class="rtecenter">مربوط به سده&zwnj;های یازدهم</p> <p class="rtecenter">تا شانزدهم میلادی.</p> <p>&nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> </td> </tr> </tbody> </table> <p>به دلیل رونق تجارت و گسترش دانش&zwnj;های مختلف، اسناد و نسخه&zwnj;های خطی فراوانی در آن دوره پدید&zwnj; آمد. کتاب&zwnj;هایی فراوان ادبی و شعر، کتاب&zwnj;های علمی در خصوص ریاضی و ستاره&zwnj;شناسی و پزشکی و همچنین قرآن&zwnj;های بسیار نفیس، اسناد ازدواج و معامله&zwnj;های تجاری بخشی از این گنجینه تاریخی هستند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>اهمیت اسناد تیمبوکتو در آن است که نشان می&zwnj;دهد بر خلاف تصور رایج، قاره آفریقا دارای یک تاریخ مکتوب و بسیار غنی است. این اسناد به زبان&zwnj;های مختلف از جمله عربی و سنغایی است. اهمیت علمی و تاریخی شهر تیمبوکتو در آفریقا قابل مقایسه با اهمیت عملی و تاریخی شهرهایی مانند آکسفورد یا کمبریج است که در سده&zwnj;های میانی مرکز علم و دانش بوده&zwnj;&zwnj;اند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>با آن&zwnj;که مالی تا مدتی مستعمره فرانسه بوده است و تعدادی از نسخه&zwnj;های ارزشمند این کشور به فرانسه منتقل شده بودند، اما تا مدت&zwnj;ها کسی در دنیا از اهمیت این گنجینه فوق&zwnj;العاده خبر نداشت و در حقیقت کارهای تحقیقاتی مهمی در خصوص آن&zwnj; صورت نگرفته بود.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در سال ۱۹۸۸، یونسکو این شهر را به دلیل اهمیت تاریخی و آثار و بناهای شاخصی همچون مساجد و آرامگاه&zwnj;ها در فهرست میراث جهانی خود ثبت کرد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در سال ۲۰۰۳ پروژه مشترکی بین کشور مالی و آفریقای جنوبی برای مطالعه و حفاظت از این میراث ارزشمند آغاز شد. بخشی از این پروژه ساختن یک مرکز جدید برای نگهداری این آثار خطی بود. سرانجام کتابخانه جدید احمدبابا در سال ۲۰۰۹ میلادی&nbsp; افتتاح شد. ساختمان این کتابخانه دولتی یکی از اصلی&zwnj;ترین مراکز&nbsp; مطالعه و مرمت این نسخه&zwnj;های خطی است و ده&zwnj;ها هزار نسخه تاریخی در آن نگهداری می&zwnj;شود.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در جریان اشغال شهر توسط شبه&zwnj;نظامیان انصارالدین بخش مهمی از آرامگاه&zwnj;های چندصدساله در تیمبوکتو تخریب شدند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در همین زمینه:</p> <p><a href="http://www.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2012/06/11/15464">مالی، جایی که میراث بشری می&zwnj;سوزد</a></p> <p><a href="http://www.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2012/07/08/16753">جنایت جنگی علیه میراث فرهنگی در مالی</a></p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2012/10/09/20427">بهار عربی و تخریب میراث صوفیان</a><br /> &nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2013/02/05/24192#comments بیژن روحانی تیمبوکتو مالی کتابخانه احمد بابا گروه انصارالدین میراث فرهنگی و رسوم ملل Tue, 05 Feb 2013 00:06:19 +0000 hosseinn 24192 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2013/01/29/23994 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2013/01/29/23994" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-sartitr"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> گزارشی از برگزاری هفتمین کنگره جهانی باستان‌شناسی در اردن </div> </div> </div> <div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> بیژن روحانی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="277" height="188" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/bijrkong01.jpg?1359417975" /> </div> </div> </div> <p>بیژن روحانی - هفتمین کنگره جهانی باستان&zwnj;شناسی با حضور بیش از هزار نفر از کارشناسان از هفتاد کشور جهان و به مدت شش روز در اردن برگزار شد.</p> <!--break--><!--break--><p>&nbsp;</p> <p>در طی برنامه&zwnj;های علمی و فشرده کنگره که از سیزدهم تا هجدهم ژانویه ۲۰۱۳ در جریان بود، پژوهشگران ضمن ارائه دستاورد&zwnj;های جدید خود، به بحث در مورد مهمترین چالش&zwnj;های نظری و عملی در زمینه باستان&zwnj;شناسی، شناخت و تفسیر مواد فرهنگی و همچنین حفاظت از آن پرداختند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>کنگره جهانی باستان&zwnj;شناسی که به اختصار به آن &laquo;واک&raquo; ( WAC) نیز گفته &zwnj;می&zwnj;شود یک نهاد&nbsp; غیر دولتی و غیر انتفاعی است. این کنگره بزرگترین اجتماع بین&zwnj;المللی باستان&zwnj;شناسان و حرفه&zwnj;های مرتبط با آن به شمار می&zwnj;آید و طیف گسترده&zwnj;ای از کارشناسان را از کشورها و فرهنگ&zwnj;های گوناگون کنار یکدیگر جمع می&zwnj;کند.</p> <p>&nbsp;</p> <p><a href="http://www.zamahang.com/podcast/2010/20130127_Heritage_WAC_Rouhani.mp3"><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/musicicon.jpg" /></a></p> <p>&nbsp;</p> <p>این نهاد، محلی است برای تبادل آراء، افزایش آگاهی و آموزش، حفاظت از محوطه&zwnj;&zwnj;های باستانی، و به&zwnj;خصوص توانمند کردن جوامع بومی و محلی در شناخت و پاسداری از ارزش&zwnj;&zwnj;های فرهنگی خود. این کنگره هر چهارسال یک&zwnj;بار در یک کشور جهان برگزار می&zwnj;شود.</p> <p>&nbsp;</p> <p>کنگره جهانی باستان&zwnj;شناسی همچنین جزو منتقدان&nbsp; برخی از سیاست&zwnj;های جهانی&zwnj;سازی، استفاده ابزاری از باستان&zwnj;شناسی، استعمار و بهره&zwnj;کشی فرهنگی از جوامع بومی و محلی، و تبعیض&zwnj;های مختلف در مطالعات و تفسیرهای باستان&zwnj;شناختی است. از همین رو این کنگره برای حضور&nbsp; نمایندگان جوامع بومی در شورای علمی خود اهمیت ویژه&zwnj;ای قائل است.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>کنگره هفتم و مسائل خاورمیانه</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/bijrkong02.jpg" style="width: 230px; height: 173px; float: left;" />هفتمین کنگره جهانی باستان&zwnj;شناسی امسال در اردن و در مجموعه&zwnj;ای در کنار بحر&zwnj;المیت برگزار شد. به گفته برگزارکنندگان این کنگره، برای نخستین بار کشوری مسلمان و در قلب خاورمیانه میزبان این کنگره جهانی بود. دوره&zwnj;های پیشین در کشور&zwnj;های انگلستان، ونزوئلا، هند، آفریقای جنوبی، آمریکا و ایرلند برگزار شده بود.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در طول کنگره هفتم، بیش از یکصد نشست علمی برگزار شد و در هر نشست شرکت&zwnj;کنندگان متعددی به ارائه سخنرانی&zwnj;های خود در مورد موضوعات مختلف پرداختند. افتتاح رسمی این کنگره بر عهده شاهزاده حسن بن طلال بود که با اشاره به ویرانی گسترده آثار فرهنگی در خاورمیانه به&zwnj;خصوص در عراق و اخیراً در سوریه، از جامعه باستان&zwnj;شناسی خواست برای حفاظت و زنده&zwnj; نگاه &zwnj;داشتن این میراث مشترک تلاش کنند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>پروفسور لین مسکل، مدیر مرکز باستان&zwnj;شناسی دانشگاه استانفورد آمریکا نیز در سخنرانی افتتاحیه از خطرات بزرگی که معاهده میراث جهانی یونسکو را تهدید می&zwnj;کند نام برد. او معاهده میراث جهانی را یکی از مهمترین ابزارهای حفاظت از آثار فرهنگی برشمرد اما در عین حال افزود تنگناهای مالی، ساختاری و سیاسی حیات این معاهده را تهدید می&zwnj;کند. او همچنین از دولت ایالت متحده آمریکا به دلیل قطع بودجه سازمان یونسکو پس از به عضویت درآمدن فلسطین به&zwnj;شدت انتقاد کرد.</p> <p>&nbsp;</p> <p><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/bijrkong03.jpg" style="width: 230px; height: 173px; float: left;" />بخش مهمی از نشست&zwnj;ها و سخنرانی&zwnj;های این کنگره تحت تأثیر جنگ&zwnj;های اخیر و به&zwnj;خصوص ویرانی آثار تاریخی و فرهنگی در سوریه و مالی قرار داشت. به همین دلیل چندین نشست و کارگاه به بررسی تأثیر جنگ بر محوطه&zwnj;&zwnj;های باستانی، راهکار حقوقی و عملی حفاظت از آن&zwnj;ها، چگونگی همکاری&zwnj;های منطقه&zwnj;ای و نقش باستان&zwnj;شناسان و متخصصان در آگاه&zwnj;سازی عمومی اختصاص داشت. انتشار گزارشی جدید در خصوص ویرانی ۱۲ موزه در سوریه نیز موضوع بحث&zwnj;های مختلف در حاشیه نشست&zwnj;های رسمی این کنگره بود.</p> <p>&nbsp;</p> <p>از میان دیگر مباحث مهمی که موضوع جلسات و نشست&zwnj;&zwnj;های این کنگره بود می&zwnj;&zwnj;توان به این موارد اشاره کرد: آموزش، ارتباط با مردم و درک گذشته، اقوام، ملی&zwnj;گرایی و جهانی شدن، آزادی گردش اطلاعات در باستان&zwnj;شناسی، اخلاق و سیاست در باستان&zwnj;شناسی، طرح مدیریت محوطه&zwnj;های باستانی و آمادگی در برابر خطرات، فن&zwnj;آوری&zwnj;های جدید ثبت و مستند&zwnj;نگاری، توسعه اقتصادی و باستان&zwnj;شناسی و همچنین ده&zwnj;ها موضوع دیگر.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>پایه&zwnj;گذاری کنگره جهانی باستان&zwnj;شناسی</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>کنگره جهانی باستان&zwnj;&zwnj;شناسی حرکتی است که از سال ۱۹۸۶ شکل گرفته است. در آن زمان و پس از مجادلات به&zwnj;وجود آمده در یک کنفرانس جهانی بر سر آپارتاید و ممانعت از حضور چند باستان&zwnj;شناس از آفریقای جنوبی و نامیبا به دلیل مسائل سیاسی، این کنگره در شکلی جدید و با اهدافی متفاوت تشکیل شد.</p> <p>&nbsp;</p> <p><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/bijrkong04.jpg" style="width: 230px; height: 173px; float: left;" />واک (WAC) به طور عمده مروج &laquo;چندفرهنگی&raquo; است و به&zwnj;خصوص از حضور و مشارکت گسترده اقلیت&zwnj;های قومی و بومی دفاع می&zwnj;کند. این کنگره توسط پیتر اوکو، باستان&zwnj;شناس فقید و سرشناس بریتانیایی و رئیس مؤسسه باستان&zwnj;شناسی دانشگاه لندن پایه&zwnj;گذاری شد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>این نهاد از سوی دیگر می&zwnj;کوشد نقش باستان&zwnj;شناسان و پژوهشگران کشورهای در حال توسعه و یا توسعه&zwnj;نیافته را در شناخت، تفسیر و معرفی مواد فرهنگی جوامع خود برجسته سازد و مطالعه در این خصوص را از انحصار دیدگاه غربی خارج کند. بنیان&zwnj;گذران &laquo;واک&raquo; (WAC)، از جمله جوآن گرو، بر این امر بارها تأکید داشته&zwnj;ا&zwnj;&zwnj;ند که شناخت و تفسیر گذشته و مواد فرهنگی بر جای مانده از آن دیگر نباید در انحصار &laquo;مردان سفید&zwnj;پوست اروپایی طبقات مرفه&raquo; باقی بماند، بلکه این رشته باید هرچه بیشتر به سمت چندصدایی شدن و به رسمیت شناختن دیدگاه&zwnj;ها و تفسیرهای متنوع حرکت کند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>کنگره جهانی باستان&zwnj;شناسی در فاصله هر چهار سال، به فعالیت&zwnj;های فراوان دیگری از جمله برگزاری کنفرانس&zwnj;های منطقه&zwnj;ای، برنامه کتابخانه جهانی باستان&zwnj;شناسی برای کشورها و مؤسساتی که نیاز به کمک مالی دارند، و همچنین انتشار کتاب و چند نشریه اشتغال دارد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>برای برگزاری کنگره هشتم که در سال ۲۰۱۶ خواهد بود، میان چند شهر مختلف از جمله شهر کالگاری در کانادا، پراگ در چک، نایروبی در کنیا و کیوتو در ژاپن رقابت در جریان بود که در نهایت از میان این نامزدها، شهر کیوتو در ژاپن توانست رأی مثبت باستان&zwnj;شناسان حاضر در کنگره را به&zwnj;دست بیاورد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>تصاویر: بیژن روحانی از محل برگزاری کنگره جهانی باستان&zwnj;شناسی در اردن</p> <p>&nbsp;</p> <p>در همین زمینه:<br /> <a href="http://radiozamaneh.com/taxonomy/term/2815">بیژن روحانی در رادیو زمانه</a></p> https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2013/01/29/23994#comments بیژن روحانی هفتمین کنگره جهانی باستان ‌شناسی واک میراث فرهنگی و رسوم ملل Tue, 29 Jan 2013 00:06:16 +0000 hosseinn 23994 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2013/01/08/23393 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2013/01/08/23393" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> بیژن روحانی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="277" height="188" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/broh01.jpg?1358056795" /> </div> </div> </div> <p>بیژن روحانی- با برکنار شدن رییس جدید پژوهشکده باستان&zwnj;شناسی، بار دیگر ساختار دولتی باستان&zwnj;شناسی در ایران دستخوش تغییراتی ناخواسته شد.</p> <!--break--><!--break--><p>&nbsp;</p> <p>عباس مقدم که حدود سه ماه پیش به این مقام منصوب شده بود، هنوز مجالی برای به سرانجام رساندن برنامه&zwnj;های خود پیدا نکرده بود. با این&zwnj;حال برخی از باستان&zwnj;شناسان اقدامات و برنامه&zwnj;های او در همین مدت کوتاه را نیز مفید ارزیابی کرده&zwnj;اند. تاکنون هیچ دلیلی به&zwnj;طور رسمی برای برکناری آقای مقدم اعلام نشده است. برکناری رییس پژوهشکده در ظرف سه ماه، این نهاد دولتی باستان&zwnj;شناسی را که مدت&zwnj;ها با توقف جدی فعالیت&zwnj;هایش رو&zwnj;به&zwnj;رو بود، با تلاطم&zwnj;های بیشتری رو&zwnj;به&zwnj;رو کرده است.</p> <p>&nbsp;</p> <p><a href="http://www.zamahang.com/podcast/2010/20130106_Heritage_InstituteofArchaeology_Rouhani.mp3"><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/musicicon_14.jpg" /></a></p> <p>&nbsp;</p> <p>عباس مقدم که دانش&zwnj;آموخته دانشگاه سیدنی در استرالیا بود توانست در مدت کوتاه ریاست خود، همایش باستان&zwnj;شناسی ایران را پس از چند سال وقفه با موفقیت برگزار کند. او همچنین اعلام کرده بود در برنامه کاوش برخی باستان&zwnj;شناسان تجدید نظر می&zwnj;کند و از تمدید مجوز کسانی که گزارش و عملکرد کاوش&zwnj;های خود را ارسال نمی&zwnj;کنند، خودداری خواهد کرد.</p> <p>&nbsp;</p> <p><img alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/broh02.jpg" style="width: 250px; height: 172px; float: left;" />پژوهشکده باستان&zwnj;شناسی به&zwnj;عنوان یک نهاد دولتی مسئول سیاست&zwnj;گذاری و برنامه&zwnj;ریزی برای پژوهش و کاوش در کل کشور است. این پژوهشکده همچنین مسئولیت مهم مطالعه و تعیین عرصه و حریم محوطه&zwnj;&zwnj;ها و تپه&zwnj;های باستانی را بر &zwnj;عهده دارد. اطلس باستان&zwnj;شناسی کشور نیز زیر نظر این نهاد تهیه می&zwnj;شود.</p> <p>&nbsp;</p> <p>با این حال در چند سال اخیر پژوهشکده باستان&zwnj;شناسی به شدت آسیب دید و جایگاه آن به عنوان نهاد اصلی فعال در زمینه باستان&zwnj;شناسی در ایران تضعیف شد. در سال ۱۳۸۹ و با اعلام طرح جدیدی از سوی دولت برای انتقال تعدادی از دستگاه&zwnj;های دولتی از تهران به شهرستان&zwnj;ها و همچنین طرحی به نام طرح دورکاری، بخش&zwnj;های مهمی از سازمان میراث فرهنگی از تهران به شهرستان&zwnj;ها انتقال یافت. در این میان پژوهشکده باستان&zwnj;شناسی نیز به شیراز رفت.</p> <p>&nbsp;</p> <p>انتقال این مرکز در همان زمان با انتقادهای بسیار شدیدی رو&zwnj;به&zwnj;رو شد، زیرا عملاً در مدت زمانی که این پژوهشکده به شیراز انتقال پیدا کرده بود فعالیت&zwnj;های آن با وقفه طولانی مواجه شد. همچنین کتابخانه و اسناد مهم این مرکز در شرایطی بسیار بد به شیراز منتقل شد. بسیاری از باستان&zwnj;شناسان از آسیب&zwnj;دیدن کتاب&zwnj;های این مرکز ابراز نگرانی&nbsp; کرده&zwnj;اند. بنا بر برخی گزارش&zwnj;های منتشر شده، بخش بزرگی از این کتاب&zwnj;&zwnj;ها در کانتینر نگهداری می&zwnj;شوند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>طرح انتقال پژوهشکده باستان&zwnj;شناسی به شیراز عملاً این مرکز را تعطیل کرد و باعث سرگردانی کارمندان آن شد و در نهایت به&zwnj;عنوان یک طرح غیر کارشناسی شکست خورد. البته این&nbsp; شکست&nbsp; هزینه&zwnj;های فراوانی بر جای گذاشت اما اجراکنندگان آن هرگز در این مورد توضیحی قانع&zwnj;کننده ارائه نکردند. سرانجام در خرداد ماه سال ۱۳۹۱ و پس از تحمل خسارت&zwnj;های زیاد، پژوهشکده باستان&zwnj;شناسی بدون سر و صدا دوباره به تهران بازگشت.</p> <p>&nbsp;</p> <p><img alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/broh03.jpg" style="width: 250px; height: 188px; float: left;" />با بازگشت پژوهشکده به تهران و انتخاب رییسی جدید برای آن، امیدهایی در دل بسیاری از باستان&zwnj;شناسان برای فعالیت دوباره این مرکز زنده شد. این امیدها با برگزاری یازدهمین گرد&zwnj;هم&zwnj;آیی باستان&zwnj;شناسی ایران که چندین سال دچار وقفه شده بود، جان تازه&zwnj;ای گرفت. اما ظاهراً و طبق برخی اخبار غیر رسمی، در زمان برگزاری این نشست نیز، رییس جدید از برکناری قریب&zwnj;الوقوع خود پس از پایان همایش مطلع شده بود.</p> <p>&nbsp;</p> <p>اکنون دوباره پیکره دستگاه دولتی باستان&zwnj;شناسی در ایران متحمل ضربه&zwnj;ای جدید شده است. اما پرسش اصلی در خصوص رییس برکنار شده نیست، بلکه نگرانی مهم باستان&zwnj;شناسان این است که این همه تغییرات سریع و پی در پی، اجازه عملی شدن هیچ طرح و برنامه&zwnj;ای را به پژوهشکده باستان&zwnj;شناسی نمی&zwnj;دهد. حتی فراتر از آن، هیچ&zwnj; کسی در چنین وضعیتی رغبتی به برنامه&zwnj;ریزی برای آینده ندارد. جابه&zwnj;جایی&zwnj;ها و برکناری&zwnj;های پی در پی در چند سال اخیر به اضافه انتقال پژوهشکده و عدم تخصیص بودجه کافی به آن، عملاً این دستگاه دولتی را با رکودی بی&zwnj;سابقه مواجه کرده است.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>خانه باستان&zwnj;شناسان</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>اما درست در زمانی که پژوهشکده باستان&zwnj;شناسی دچار تحولات جدید شده است، رییس سازمان میراث فرهنگی از تأسیس یک نهاد جدید به نام &laquo;خانه باستان&zwnj;شناسان&raquo; خبر داده است. محمد شریف ملک&zwnj;زاده لزوم تشکیل این نهاد را در آخر آذرماه اعلام کرد و دستور داد این خانه ظرف دو ماه تأسیس شود. اکنون مسئولان میراث فرهنگی از خانه پدری جلال آل&zwnj;احمد در محله پاچنار تهران به عنوان مکان احتمالی این نهاد نام می&zwnj;برند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>اما خبر تشکیل این خانه با استقبال باستان&zwnj;شناسان روبه&zwnj;رو نشد و انتقادهای فراوانی نیز متوجه آن شده است. باستان&zwnj;شناسان این طرح را نیز یک طرح شتاب&zwnj;زده دیگر ارزیابی می&zwnj;کنند که به جای برداشتن باری از دوش آنان، ممکن است به مسائل جدید نیز دامن بزند. پرسش اصلی این است که وظایف این نهاد جدید چیست و رابطه آن با سازمان دولتی میراث فرهنگی و پژوهشکده باستان&zwnj;شناسی چگونه است؟ این پرسش نیز مطرح شده که اگر قرار است دولت متولی تشکیل یک نهاد جدید شود، چرا به جای ایجاد یک نهاد موازی به تقویت پژوهشکده باستان&zwnj;شناسی نمی&zwnj;پردازد؟ همچنین اگر قرار است خانه باستان&zwnj;شناسان ایران یک نهاد صنفی باشد، چرا باید دولت در ایجاد آن سهم داشته باشد و چرا تأسیس آن به خود باستان&zwnj;شناسان واگذار نمی&zwnj;شود؟</p> <p>&nbsp;</p> <p>برخی دیگر از باستان&zwnj;شناسان از جمله جلیل گلشن، معتقدند تا زمانی که پژوهشکده باستان&zwnj;شناسی فعالیت&zwnj;&zwnj;های پژوهشی&zwnj;اش را دوباره آغاز نکند، تشکیل این خانه اصلاً ضرورتی ندارد. آقای گلشن که در دهه ۱۳۷۰ پژوهشگاه سازمان میراث فرهنگی را فعال کرده بود به خبرگزاری ایسنا گفته است از سال ۱۳۸۳ پژوهش&zwnj;های هدفمند در پژوهشکده رها شده است. باستان&zwnj;شناسان دیگر نیز معتقدند تا زمانی که ضربه&zwnj;های وارد آمده بر پیکره باستان&zwnj;شناسی ایران جبران نشده است، صحبت از تأسیس &laquo;خانه باستان&zwnj;شناسان&raquo; می&zwnj;تواند تنها جنبه تبلیغاتی داشته باشد، به&zwnj;خصوص در سازمانی که در سال&zwnj;های اخیر بسیاری از مدیران آن بیش از پرداختن به مسائل فرهنگی دغدغه کارهای سیاسی داشته&zwnj;اند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در همین زمینه:<br /> <a href="http://www.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2012/12/25/22957">گرد&zwnj;هم&zwnj;آیی باستان&zwnj;شناسان ایران و خواسته&zwnj;های آنان</a><br /> &nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2013/01/08/23393#comments بیژن روحانی عباس مقدم پژوهشکده باستان‌ شناسی میراث فرهنگی و رسوم ملل Mon, 07 Jan 2013 23:37:36 +0000 hosseinn 23393 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2012/12/31/23153 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2012/12/31/23153" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> بیژن روحانی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="277" height="188" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/bijr1201.jpg?1357606493" /> </div> </div> </div> <p>بیژن روحانی - سال ۲۰۱۲ در حالی به پایان رسید که نقش میراث فرهنگی در جوامع امروزی بیش از پیش به موضوع بحث کارشناسان این رشته در کشورهای مختلف تبدیل شده است.</p> <!--break--><!--break--><p>&nbsp;</p> <p>در بسیاری از نقاط دنیا، برنامه&zwnj;های موفقی برای حفاظت، مطالعه و معرفی میراث هنری و تاریخی به اجرا درآمد. اما در همان حال و در نقاطی دیگر، جنگ، بلاهای طبیعی، بی&zwnj;توجهی و غارت و دزدی، زیان&zwnj;هایی جبران&zwnj;ناپذیر را به میراث مشترک انسانی وارد آوردند. همچنین رابطه گردشگری با آثار فرهنگی و نقش مثبت و منفی آن از موضوعات مورد توجه حفاظت&zwnj;گران در سال ۲۰۱۲ بود. در این سال همچنین کشفیات باستان&zwnj;شناسی مهمی در برخی نقاط دنیا انجام شد.</p> <p>&nbsp;</p> <p><a href="http://www.zamahang.com/podcast/2010/20121230_Heritage_CulturalHeritageReview_Rouhani.mp3"><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/musicicon_14.jpg" style="width: 273px; height: 31px;" /></a></p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>جنگ و تخریب عمدی میراث فرهنگی</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/04-qalat-maziq.jpg" style="width: 230px; height: 124px; float: left;" />اگر بخواهیم نام سیاه&zwnj;ترین دشمن میراث فرهنگی را در سال ۲۰۱۲ انتخاب کنیم، بی&zwnj;شک جنگ و تخریب&zwnj;های عمدی، رتبه نخست این فهرست را به خود اختصاص می&zwnj;دهد. جنگ داخلی گسترده در سوریه میان نیروهای دولتی و مخالفان مسلح آسیب&zwnj;های غیر قابل جبرانی را به میراث جهانی سوریه، محوطه&zwnj;های باستانی، مکان&zwnj;های مذهبی، خانه&zwnj;های تاریخی، موزه&zwnj;ها و کتابخانه&zwnj;ها وارد کرده است. شهر تاریخی حلب که در فهرست میراث جهانی سازمان یونسکو نیز ثبت شده است، آسیب&zwnj;های فراوانی دید. ارگ تاریخی حلب و همچنین مسجد جامع این شهر متحمل آسیب&zwnj;های جدی شدند و&nbsp; بازار سنتی آن هم در آتش سوخت. محوطه&zwnj;های باستانی پالمیر، آفامیا، دژ شهسواران، روستاهای تاریخی در شمال سوریه و همچنین تعداد زیادی مسجد و کلیسا نیز در درگیرهای مسلحانه به شدت آسیب دیده&zwnj;اند. سازمان&zwnj;های جهانی از جمله یونسکو و ایکوموس، شورای بین&zwnj;المللی بناها و محوطه&zwnj;ها، بارها نسبت به تخریب این میراث گران&zwnj;بها هشدار داده&zwnj;اند. هم&zwnj;اکنون برنامه&zwnj;ریزی برای کمک به آثار تاریخی سوریه توسط این سازمان&zwnj;ها و به&zwnj;ویژه توسط سازمان ایکوموس در جریان است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>اما به&zwnj;جز سوریه، میراث فرهنگی در مالی و لیبی نیز قربانی جنگ یا اختلافات فرقه&zwnj;ای و قومی شد. در مالی گروه&zwnj;های تندرو و افراطی میراث صوفیان را در شهر تیمبوکتو تخریب کردند. آخرین مورد از تخریب&zwnj;ها در روز ۲۳ دسامبر سال ۲۰۱۲ گزارش شد. این گروه&zwnj;های تندروی اسلامی با هرگونه مقبره&zwnj;سازی و بزرگداشت صوفیان مخالف&zwnj;اند و این برداشت و قرائت از اسلام را تحمل نمی&zwnj;کنند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در لیبی نیز گروه&zwnj;های سلفی، آرامگاه&zwnj;ها و مکان&zwnj;های فرهنگی و تاریخی صوفیان را در چند شهر تخریب کردند. پس از &laquo;بهار عربی&raquo;، گزارش&zwnj;های فراونی از حمله به مکان&zwnj;های صوفیان در شمال آفریقا از جمله در لیبی و مصر و تونس گزارش شده است.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>غارت میراث فرهنگی</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/bijr1202.jpg" style="width: 230px; height: 138px; float: left;" />غارت و دزدی آثار تاریخی و هنری نیز همچنان به&zwnj;عنوان یکی از مخرب&zwnj;ترین پدیده&zwnj;ها در سال گذشته ادامه داشت. گرچه نهادهایی مانند اینترپل و یونسکو تلاش&zwnj;های فراوانی برای متوقف کردن این روند انجام دادند، اما همچنان برخی نقاط جهان قربانی این پدیده ویرانگر است. طبق گزارش&zwnj;ها و بررسی&zwnj;های انجام شده، غارت آثار تاریخی همچنان به&zwnj;شدت از منطقه قندهار در افغانستان و پاکستان ادامه دارد. در سال ۲۰۱۲ محموله&zwnj;های بزرگ قاچاق عتیقه که مبداء آن&zwnj;ها افغانستان بود کشف شدند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>اما در ماه اوت ۲۰۱۲ سرانجام خبری خوش برای دوستداران فرهنگ افغانستان منتشر شد. در این ماه بیش از ۸۴۳ شیء تاریخی به افغانستان بازگشتند. این اشیاء&nbsp; اکثراً در زمان جنگ افغانستان از این کشور خارج شده و در بازر سیاه به فروش رسیده بودند. موزه بریتانیا کمک&zwnj;های شایان توجهی برای بازگشت این آثار به افغانستان انجام داد. در میان این آثار عاج&zwnj;های کنده&zwnj;کاری شده چهار هزار ساله و همچنین مجسمه&zwnj;های بودا نیز قرار داشت.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>سرقت بزرگ هنری در هلند</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/bijr1203.jpg" style="width: 230px; height: 153px; float: left;" />اما یکی از بزرگ&zwnj;ترین دزدی&zwnj;های هنری سال ۲۰۱۲ در ماه اکتبر و در موزه&zwnj;ای در شهر روتردام هلند اتفاق افتاد. دزدان کارکشته توانستند هفت تابلوی نقاشی مشهور را به سرقت ببرند. تابلوهایی از پابلو پیکاسو، پل گوگن، هنری ماتیس، لوسین فروید و کلود مونه جزو آثار سرقت&zwnj;شده هستند. گرچه این موزه به سیستم حفاظت و هشدار پیشرفته مجهز بود، اما دزدان در ساعات نخستین بامداد توانستند وارد موزه شوند. پلیس پنج دقیقه پس از به صدا درآمدن هشدار به موزه رسید، اما کار از کار گذشته بود.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>ثبت آثاری جدید در فهرست میراث جهانی</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>نشست کمیته میراث جهانی سازمان یونسکو در ماه ژوئن در شهر سن پترزبورگ روسیه برگزار شد. در جریان این نشست که ۱۲ روز به طول انجامید، در مجموع ۲۶ محوطه فرهنگی و طبیعی دیگر به فهرست میراث جهانی یونسکو اضافه شد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>ایران نیز توانست مسجد جامع اصفهان و همچنین گنبد قابوس را به&zwnj;عنوان دو اثر فرهنگی به ثبت برساند. یونسکو مسجد جامع اصفهان را به دلیل آنکه معرف الگوی معماری چهارایوانی است و همچنین فنون و روش&zwnj;های گنبدسازی در آن رشد و تکامل داشته است به ثبت رساند. برج گنبد قابوس در استان گلستان نیز به&zwnj;خاطر ویژگی&zwnj;های تاریخی، معماری و مهندسی&zwnj;اش در فهرست میراث جهانی ثبت شد. این برج همچنین معرف تبادلات فرهنگی در آسیای مرکزی و فلات ایران است.</p> <p>&nbsp;</p> <p><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/bijr1205.jpg" style="width: 230px; height: 153px; float: left;" />فلسطین نیز توانست برای اولین بار از زمان عضویت در سازمان یونسکو، یک اثر را در این فهرست ثبت کند. ثبت شدن کلیسای زادگاه مسیح در شهر بیت لحم برای بسیاری از فلسطینیان دستاوردی مهم به&zwnj;شمار آمد. این اثر هم&zwnj;زمان با ثبت، در فهرست آثار در خطر قرار گرفت. به&zwnj;جز کلیسای زادگاه، یونسکو آثار فرهنگی دیگری را نیز در فهرست میراث در خطر قرار داد. آثار تاریخی در شهر تیمبوکتو و همچنین آرامگاه آسکیا در کشور مالی، بندر تاریخی لیورپول در انگلستان، و استحکامات دفاعی در پاناما در فهرست آثار در خطر ثبت شدند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>سال ۲۰۱۲ همچنین مصادف بود با چهلمین سالگرد معاهده میراث جهانی یونسکو. هدف این معاهده که در سال ۱۹۷۲ به تصویب رسید شناسایی و حفاظت از میراث فرهنگی و طبیعی جهان به&zwnj;عنوان سرمایه&zwnj;ها و ذخایر مشترک بشریت است. به همین مناسبت در بسیاری از کشورهای جهان برنامه&zwnj;هایی ویژه در خصوص این معاهده و دستاوردهای آن برگزار شد.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>سال ۲۰۱۲: سال مایاهای باستانی</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>تمدن کهن مایا در طول سال گذشته چندین بار خبرساز شد. نه فقط تقویم کهن و پنج&zwnj;هزارساله آن بسیاری را به فکر آخر زمان و پایان کار جهان انداخت، بلکه کشف آثار ناشناخته کهن نیز چندین بار نام این <img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/bijr1206.jpg" style="width: 230px; height: 154px; float: left;" />قوم را بر سر زبان&zwnj;ها انداخت. باستان&zwnj;شناسان در گواتمالا توانستند مجموعه&zwnj;ای از صورتک&zwnj;های سنگی متعلق به خدای خورشید را کشف کنند. این صورتک&zwnj;ها برای هرم ال دیابلو در حدود ۱۷۰۰ سال پیش ساخته شده بودند و مراحل مختلف برآمدن آن را در سفر آسمانی&zwnj;اش نشان &zwnj;می&zwnj;دهند. از این کشف به&zwnj;عنوان یکی از مهم&zwnj;ترین کشفیات باستان&zwnj;شناسی در سال ۲۰۱۲ یاد می&zwnj;شود.</p> <p>&nbsp;</p> <p>همچنین کشف یک تقویم کهن دیگر متعلق به مایاها که روی دیوار نقاشی شده بود سال گذشته را برای تمدن مایا به سالی فراموش&zwnj;نشدنی تبدیل کرد. این تقویم نیز روی دیوارهای یک ساختمان متروک در منطقه زولتون در گواتمالا قرار دارد. از این تقویم ظاهراً برای ثبت و گاهشماری رویدادهای نجومی و سماوی استفاده می&zwnj;شده است.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>توسعه موزه لوور</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>موزه لوور، یکی از بزرگ&zwnj;ترین و مشهورترین موزه&zwnj;های جهان با گنیجنه&zwnj;ای خیره&zwnj;کننده از آثار فرهنگی و هنری از نقاط مختلف دنیا، امسال ظرفیت&zwnj;هایش را گسترش داد. در ماه دسامبر، شعبه جدیدی از موزه لوور در شهر لانس (Lens) در شمال فرانسه افتتاح شد. این ساختمان جدید قرار است علاقمندان این موزه بزرگ <img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/bijr1207.jpg" style="width: 230px; height: 195px; float: left;" />را در خارج از پاریس نیز به خود حلب کند. پیش&zwnj;بینی شده سالی پانصد هزار نفر از شعبه جدید لوور بازدید کنند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>اما به&zwnj;جز افتتاح این ساختمان جدید، موزه لوور در سال ۲۰۱۲ بخش تازه&zwnj;ای برای هنرهای اسلامی نیز افتتاح کرد. برای ساختمان جدید این بخش که در داخل یکی از حیاط&zwnj;های موزه لوور احداث شده، سازه&zwnj;ای مواج و طلایی&zwnj;رنگ طراحی شده است. این بخش آثار هنری دوران پس از اسلام را در خود به نمایش می&zwnj;گذارد. یکی از شاهزادگان عربستان سعودی جزو حامیان مالی این پروژه بزرگ بوده است. با این&zwnj;&zwnj;حال این بخش جدید مورد اعتراض برخی از ایرانیان قرار گرفته است. منتقدان به قرار دادن برخی از دستاوردهای هنری و فرهنگی ایران در این بخش بدون اشاره به پیشینه و سابقه فرهنگی آن و همچنین نحوه نام&zwnj;گذاری&zwnj;ها معترض هستند.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>در گذشتگان سال ۲۰۱۲</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>اسکار نیمایر معمار مدرنیست برزیلی در ماه دسامبر و در سن ۱۰۴ درگذشت. کارهای نیمایر جزو میراث مهم هنری و معماری سده بیستم به شمار می&zwnj;آیند. طرح شهرسازی برازیلیا و ساختمان&zwnj;های عمومی آن در فهرست میراث جهانی یونسکو نیز ثبت شده است. او که در ابتدا کارش را تحت تأثیر لوکور بوزیه آغاز کرده بود، بعدها از سبک او فاصله گرفت. او شیفته قوس&zwnj;ها و منحنی&zwnj;ها بود و به&zwnj;طور گسترده در آثارش از این فرم&zwnj;ها استفاده می&zwnj;کرد.</p> <p>&nbsp;</p> <p><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/bijr1208.jpg" style="width: 230px; height: 173px; float: left;" />از ایران&zwnj;شناسان درگذشته در سال ۲۰۱۲ نیز می&zwnj;توان به ژان پرو، باستان&zwnj;شناس فرانسوی و گراردو نیولی، ایران&zwnj;شناس ایتالیایی اشاره کرد. نیولی مدیر مؤسسه مطالعات شرقی و آفریقایی ایتالیا بود. از جمله تحقیقات مهم او می&zwnj;توان به مطالعه در مورد مفهوم یا ایده ایران اشاره کرد. او در کتابی به تفصیل به این موضوع می&zwnj;پردازد که نام ومفهوم ایران از چه زمان و چگونه شکل گرفت. نیولی همچنین تحقیقات مفصلی در خصوص زرتشت و زمان و زادگاه او نیز انجام داده و در مورد آیین مانی نیز صاحب تألیفات مهمی بود.</p> <p>&nbsp;</p> <p>ژان پرو باستان&zwnj;شناس فرانسوی نیز که در اواخر دسامبر درگذشت، مدت&zwnj;ها در شهر باستانی شوش به کاوش و پژوهش پرداخته بود. آقای پرو در سال ۱۳۴۷ خورشیدی سرپرستی کاوش&zwnj;های شوش را پس از رومن گیرشمن، باستان&zwnj;شناس فرانسوی، بر عهده گرفت و در کاخ آپادانای شوش به تحقیق پرداخت. در نتیجه کاوش&zwnj;های او اطلاعات و آثار زیادی از جمله مجسمه مشهور داریوش از شوش به&zwnj;دست آمد. او به تازگی کتابی در مورد کاخ داریوش منتشر کرده و نگارش کتاب جدیدی دیگری را در خصوص ایران آغاز کرده بود.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در همین زمینه:<br /> <a href="http://www.radiozamaneh.com/taxonomy/term/2815">بیژن روحانی در رادیو زمانه</a></p> <p>&nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2012/12/31/23153#comments سال ۲۰۱۲ میراث فرهنگی و رسوم ملل Mon, 31 Dec 2012 12:19:07 +0000 hosseinn 23153 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2012/12/25/22957 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2012/12/25/22957" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-sartitr"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> برگزاری یازدهمین گرد‌هم‌آیی باستان‌شناسی ایران </div> </div> </div> <div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> بیژن روحانی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="277" height="188" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/bijrgb01.jpg?1356895345" /> </div> </div> </div> <p>بیژن روحانی - پس از چند سال وقفه، سرانجام یازدهمین گرد&zwnj;هم&zwnj;آیی باستان&zwnj;شناسی ایران از ۲۵ تا ۲۸ آذرماه در موزه ملی ایران و با حضور صدها باستان&zwnj;شناس و دانشجوی باستان&zwnj;شناسی برگزار شد.</p> <!--break--><!--break--><p>این نشست یکی از بزرگ&zwnj;ترین گردهم&zwnj;آیی&zwnj;های باستان&zwnj;شناسان ایرانی در چند سال اخیر بود، و در آن علاوه بر مطرح شدن برخی دستاوردهای علمی و پژوهشی، مشکلات و تنگناهای باستان&zwnj;شناسی امروز ایران نیز مورد بحث قرار گرفت.</p> <p>&nbsp;</p> <p><a href="http://www.zamahang.com/podcast/2010/20121223_Heritage_IranArchaeologyConference_Rouhani.mp3"><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/musicicon_14.jpg" style="width: 273px; height: 31px;" /></a></p> <p>&nbsp;</p> <p>همایش باستان&zwnj;شناسی ایران در حالی موفق شد تعداد نسبتاً فراوانی از باستان&zwnj;شناسان را در کنار یکدیگر بنشاند که در سال&zwnj;های اخیر این رشته در ایران با مشکلات بسیار فراوانی روبه&zwnj;رو بوده است. شدت و گستردگی این مشکلات به حدی بوده که تا به حال تعداد زیادی از باستا&zwnj;ن&zwnj;شناسان بارها نسبت به افت شدید این رشته در ایران اظهار نگرانی کرده&zwnj;اند. بخشی از این مشکلات به علت چند پاره شدن سازمان میراث فرهنگی، تغیرات متعدد در ساختار و نظام باستان&zwnj;شناسی کشور، تعویض پی در پی مدیران، کمبود پول و&nbsp; اعتبارات، عدم برنامه&zwnj;ریزی مناسب برای کاوش&zwnj;های باستان&zwnj;شناسی و نبود نظارت کافی، و همچنین در اولویت نبودن مسأله حفاظت بوده است.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>رییس جدید و وعده&zwnj;&zwnj;های جدید</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p><img alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/bijrgb02.jpg" style="width: 250px; height: 380px; float: left;" />یازدهمین همایش باستان&zwnj;شناسی ایران با حضور محمد شریف ملک&zwnj;زاده، رییس جدید سازمان میراث فرهنگی و گردشگری، و همچنین عباس مقدم، رییس جدید پژوهشکده باستان&zwnj;شناسی کشور کار خود را آغاز کرد. ملک&zwnj;زاده که یکی از یاران نزدیک در حلقه اسفندیار رحیم مشایی است و در سال ۱۳۹۰ نیز مدتی را در بازداشت به سربرده بود، در یازدهم آذرماه، و تنها دو هفته پیش از آغاز کار همایش، به عنوان رییس جدید سازمان میراث فرهنگی حکم خود را از محمود احمدی&zwnj;نژاد دریافت کرد. ملک&zwnj;زاده چهارمین رییس سازمان میراث فرهنگی در دولت دوم احمدی&zwnj;نژاد است. او در این همایش اعلام کرد همان&zwnj;گونه که هنرمندان در تهران دارای مکانی به نام &laquo;خانه هنرمندان&raquo; هستند باستان&zwnj;&zwnj;شناسان نیز باید دارای چنین فضایی بشوند. او سپس در همان جلسه دستور داد &laquo;خانه باستان&zwnj;شناسان ایران&raquo; ظرف دو ماه آینده ایجاد شود و &zwnj;همان&zwnj;جا تأکید کرد اگر این مدت به دو ماه و یک روز بیانجامد از نظر او قابل قبول نیست!</p> <p>&nbsp;</p> <p>پریسا محمدی، رییس پژوهشگاه سازمان میراث فرهنگی و گردشگری نیز که پنج ماه پیش به این سمت منصوب شد، به تازگی&nbsp; خبری جدید را در خصوص نقشه باستان&zwnj;شناسی کشور اعلام کرد&zwnj;ه است. به گفته محمدی، این نقشه در دهه فجر امسال رونمایی خواهد شد. تهیه نقشه جامع باستان&zwnj;شناسی ایران یکی از نیازهای اساسی و زیر&zwnj;بنایی باستان&zwnj;شناسان و حفاظت&zwnj;گران برای شناسایی و حفاظت بهتر از محوطه&zwnj;های تاریخی در ایران است. با این&zwnj;حال سال&zwnj;هاست که کار این نقشه هنوز به سرانجام نرسیده است.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>نتایج پژوهش&zwnj;&zwnj;ها در چهار سال اخیر</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>اما به جز وعده&zwnj;های رییس جدید سازمان میراث فرهنگی و معاون او در خصوص افتتاح خانه باستان&zwnj;شناسان و رونمایی از نقشه باستان&zwnj;شناسی کشور، یازدهمین همایش باستان&zwnj;شناسی کشور محلی بود برای ارائه دستاوردهای علمی و پژوهشی تعدادی از باستان&zwnj;شناسان در سال&zwnj;های اخیر. حدود ۳۹۰ خلاصه مقاله به دبیرخانه این همایش ارسال شده بود که از آن میان بیش از ۴۰ باستان&zwnj;شناس فرصت سخنرانی و ارائه دستاوردهای خود را در این نشست پیدا کردند. مقالاتی در خصوص نتایج آخرین کاوش&zwnj;ها در تخت جمشید، تمرکز&zwnj;گرایی و تفرق&zwnj;گرایی در حکومت عیلام در دشت شوشان، کاوش در محوطه سه هزار ساله قلی درویش در قم، شناسایی آیین&zwnj;های جدید تدفین در محوطه گندمزار در سیمره و همچنین یافتن ردپای حضور قفقازی&zwnj;های در تپه پیسا در همدان.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>بودجه نداریم اما نگران نباشید</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>در این گرد&zwnj;هم&zwnj;آیی، عباس مقدم که به تازگی به ریاست پژوهشکده باستان&zwnj;شناسی منصوب شده است در سخنانی از شرایط دشوار پیش پای باستان&zwnj;شناسان گفت اما در عین حال از آنان خواست نگران آینده نباشند. به گفته آقای مقدم، دانشجویان و باستان&zwnj;شناسان زیادی به او مراجعه کرده و نسبت به شرایط آینده حرفه و شغل خود اظهار نگرانی می&zwnj;کنند. او گفت این نگرانی&zwnj;ها درست زمانی ابراز می&zwnj;شود که اصلاً بودجه&zwnj; پژوهشی در پژوهشکده موجود نیست و بنابراین نمی&zwnj;&zwnj;توان برای پژوهش&zwnj;های هدفمند برنامه&zwnj;ریزی انجام داد. با این&zwnj;حال او از باستان&zwnj;شناسان و دانشجویان خواست نگران معیشت و شغل آینده خود نباشند.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>بیانیه باستان&zwnj;شناسان و انعکاس&zwnj; خواسته&zwnj;هایشان</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p><img alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/bijrgb03.jpg" style="width: 250px; height: 168px; float: left;" />یازدهمین همایش باستان&zwnj;شناسی ایران با صدور بیانیه&zwnj;ای خاتمه یافت که سعی داشت مهم&zwnj;ترین دغدغه&zwnj;ها و خواسته&zwnj;های باستان&zwnj;شناسان را منعکس کند. در بخش&zwnj;هایی از این بیانیه آمده است پژوهشکده باستان&zwnj;شناسی صدور مجوز&zwnj;های آینده برای فعالیت&zwnj;های میدانی را منوط به ارائه خلاصه مقاله در هر سال کند. این بند به این دلیل در بیانیه گنجانده شد که بسیاری از کاوش&zwnj;های باستان&zwnj;شناسی در ایران بدون ارائه نتایج تحقیق&zwnj;ها و گزارش کاوش&zwnj;ها به پایان می&zwnj;رسد و هرگز مشخص نمی&zwnj;شود نتیجه فعالیت&zwnj;&zwnj;ها و صرف بودجه عمومی در یک محوطه چه بوده است. عدم ارائه گزارش کاوش از سوی بسیاری از باستان&zwnj;شناسان و عدم پیگیری سازمان میراث فرهنگی برای دریافت این گزارش&zwnj;ها به صورت یکی از معضلات مهم در باستان&zwnj;شناسی ایران درآمده است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>همچنین بیانیه تأکید می&zwnj;کند لازم است سرپرست کاوش که مجوز به نام او صادر شده در تمام طول مدت پروژه حضور دائم داشته باشد. این بند از بیانیه نیز در پاسخ به مواردی است که در گذشته برخی از سرپرستان حفاری&zwnj;ها بدون حضور مداوم در محوطه&zwnj;های باستانی، کار را به دیگری و یا حتی به دانشجویان خود سپرده و تنها از راه دور به کنترل آن می&zwnj;پرداختند، و فقط به هنگام انتشار نتایج، نام خود را روی آن درج می&zwnj;کردند. از دیگر بخش&zwnj;های مهم بیانیه تأکید بر این نکته است که طرح&zwnj;های تحقیقاتی پرسش&zwnj;محور باید در اولویت باشد. یعنی به جای انجام پژوهش&zwnj;هایی که از پیش هیچ سئوالی را برای یافتن پاسخ طرح نکرده&zwnj;ا&zwnj;ند، اولویت و بودجه در اختیار طرح&zwnj;هایی قرار بگیرد که هدفی مشخص و پرسش&zwnj;هایی تعیین&zwnj;شده برای جست&zwnj;وجو دارند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>برگزاری یازدهمین گرد&zwnj;هم&zwnj;آیی باستان&zwnj;شناسی ایران در حالی که این رشته در یکی از سخت&zwnj;ترین دوران&zwnj; خود به سر می&zwnj;برد، شاید توانسته باشد امید را در دل بسیاری از باستان&zwnj;شناسان زنده نگه دارد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در همین زمینه:<br /> <a href="http://www.radiozamaneh.com/taxonomy/term/2815">بیژن روحانی در رادیو زمانه</a></p> <p>&nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2012/12/25/22957#comments بیژن روحانی شریف ملک‌ زاده عباس مقدم نقشه جامع باستان‌ شناسی ایران پریسا محمدی یازدهمین همایش باستان ‌شناسی کشور میراث فرهنگی و رسوم ملل Mon, 24 Dec 2012 23:35:17 +0000 hosseinn 22957 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2012/12/11/22467 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2012/12/11/22467" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-sartitr"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> درگذشت اسکار نیمایر، معمار سرشناس برزیلی و از مهم‌ترین نمایندگان جنبش مدرنیسم در معماری </div> </div> </div> <div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> بیژن روحانی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="277" height="188" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/01_niemeyer3.jpg?1355676796" /> </div> </div> </div> <p>بیژن روحانی- اسکار نیمایر (Oscar Niemeyer)، معمار سرشناس برزیلی و از مهم&zwnj;ترین نمایندگان جنبش مدرنیسم در معماری پنجم دسامبر ۲۰۱۲ در سن ۱۰۴ سالگی درگذشت. او تا آخرین روزهای زندگی نیز همچنان فعالیت&zwnj;&zwnj;های حرفه&zwnj;ای و خلاقانه&zwnj;&zwnj;اش را دنبال می&zwnj;کرد.</p> <!--break--><!--break--><p>نیمایر که از او به عنوان یکی از تأثیرگذارترین چهره&zwnj;های فرهنگی برزیل در سده بیستم یاد می&zwnj;شود، فراتر از مرزهای کشور خود نیز چنان تأثیر مهمی بر معماری مدرن بر جای گذاشت که آثارش بخشی جدایی&zwnj;ناپذیر از میراث معمارانه و فرهنگی در سده بیستم به&zwnj;شمار می&zwnj;آید. طرح شهرسازی برازیلیا و ساختمان&zwnj;های آن، که نیمایر به عنوان یکی از طراحان اصلی در آن مشارکت فعال داشت، حدوداً ۳۰ سال پس از اجرا در سال ۱۹۸۷ توسط سازمان یونسکو به عنوان یکی از دست&zwnj;آوردهای مهم در زمینه طراحی شهری و معماری در فهرست میراث جهانی به ثبت رسید؛ افتخاری که کمتر معماری در زمان زندگی خود آن را تجربه کرده است. آثار نیمایر، حتی اگر آن&zwnj;ها را از نزدیک نیز ندیده باشیم، بخشی از حافظه بصری هر کدام از ما را اشغال کرده است.</p> <p>&nbsp;</p> <p><a href="http://www.zamahang.com/podcast/2010/20121209_heritage_Niemeyer_Rouhani.mp3"><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/musicicon_14.jpg" style="width: 273px; height: 31px;" /></a></p> <p>&nbsp;</p> <p><img alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/02_niemeye.jpg" style="width: 200px; height: 176px; float: left;" />نیمایر برخلاف بسیاری از معماران مدرنیست هم&zwnj;دوره خود، شیفته قوس&zwnj;ها و منحنی&zwnj;ها بود. انحناهایی که به گفته خودش آن&zwnj;ها را از کوهستان&zwnj;ها و رودخانه&zwnj;های برزیل، امواج اقیانوس و همچنین اندام بر ساحل لمیده زنان الهام گرفته بود. او که از زوایای تند و خطوط راست بیزار بود، دنیا را سرشار از فرم&zwnj;های منحنی می&zwnj;دید. گرچه کارش را تحت تأثیر غول معماری مدرن، لو کوربوزیه آغاز کرد، اما بعدها راه&zwnj;های دیگری را آزمود. برخی منتقدان اجزای معماری او را با آثار نقاشی سالوادور دالی، نقاش سورئالیست، نیز مقایسه کرده&zwnj;&zwnj;اند. این کمونیست تبعیدی که مجبور شد ۲۰ سال دور از مملکت خود زندگی کند، گاه با این انتقاد نیز رو&zwnj;به&zwnj;رو بوده است که توجه بیش از اندازه&zwnj;اش به فرم&zwnj;ها، او را به درافتادن به ورطه &laquo;فرمالیسم&raquo; سوق داده است. با این حال نیمایر به تأکید خود، این فرم&zwnj;های هندسی را که به تندیس و مجسمه نیز شباهت داشتند، برای جان بخشیدن به استخوان&zwnj;بندی معماری مدرن به&zwnj;کار می&zwnj;گرفت.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>نخستین کارها</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p><img alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/03_san_francis_assisi_pampulha.preview.jpg" style="width: 200px; height: 150px; float: right;" />شاید بخت و اقبال هم به کمک نیمایر آمده باشد. اما چه کسی است که حداقل یک بار در زندگی بخت در خانه او را نکوبیده باشد؟ با این حال اسکار جوان بیش از آن که وامدار بخت و اقبال باشد، مدیون سماجت&zwnj;های خودش بود.</p> <p>&nbsp;</p> <p>اسکار نیمایر متولد ۱۹۰۷ در ریو دو ژانیرو بود و با ترک مدرسه، دوران نوجوانی و جوانی خود را با دوستانش به پرسه زدن&zwnj;های سرخوشانه در میکده&zwnj;ها و خیابان&zwnj;های شهر &zwnj;گذارند. اما آن&zwnj;طور که در کتاب خاطراتش، &laquo;منحنی&zwnj;های زمان&raquo; شرح داده، سرانجام به مدرسه هنرهای زیبای ریو دو ژانیرو رفت و به تحصیل معماری پرداخت. کارش را با کار در چاپخانه پدرش آغاز کرد ، اما به قول معروف آن&zwnj;قدر پیله کرد و سمج بازی&zwnj;درآورد تا توانست کاری مجانی را در دفتر معماری لوسیو کوستا، معمار نامدار برزیلی، به&zwnj;دست آورد.</p> <p>&nbsp;</p> <p><img alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/04_san_fransic.preview.jpg" style="width: 200px; height: 134px; float: right;" />کار کردن با کوستا درحقیقت دریچه&zwnj;های جهانی شدن را روی نیمایر باز کرد. کوستا در دهه ۳۰ میلادی به عنوان سرپرست طراحی ساختمانی جدید برای وزارت آموزش و بهداشت منصوب شد. او برای این&zwnj;کار تعدادی از معماران جوان را به کار گماشت و از لوکوربوزیه، پیشگام معماری مدرن و سبک معماری &laquo;بین&zwnj;المللی&raquo;، نیز به عنوان مشاور طرح دعوت به همکاری کرد. باز هم سماجت و پیگیری&zwnj;های اسکار نیمایر کارگر افتاد و توانست هر طور که بود کوستا را مجاب کند تا او را هم در گروه طراحی جای دهد. از خلال مشارکت در این طرح بود که نیمایر فرصت کار کردن با لوکوربوزیه را یافت. اما اهمیت ماجرا آن&zwnj;جا بود که اسکار جوان توانست تغییرات مهمی&nbsp; در طرح لوکوربوزیه ایجاد کند و از این راه برای اولین بار توجه همگانی را به خود جلب کرد. ساختمان وزارت آموزش و بهداشت، سرفصل مهمی در سبک &laquo;مدرنیسم برزیلی&raquo; شد.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>کلیسای کنار آبگیر</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p><img alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/05_brazilian_national_congress_0.jpg" style="width: 200px; height: 126px; float: left;" />یکی از نخستین کارهایی که او شخصاً طراحی آن را بر عهده داشت و توانست شهرت جهانی برایش به همراه آورد، مجموعه&zwnj;ای در کنار دریاچه یا آبگیر مصنوعی پامپولیا (Pampuhla) در برزیل بود. این مجموعه شامل کلیسا، باشگاه ورزشی گلف و قایقرانی، رستوران و کازینوست. در طراحی این مجموعه اسکار نیمایر آرام آرام از سبک خشک لوکوربوزیه فاصله گرفت و قوس&zwnj;ها و انحناها را در کار خود وارد کرد و فرم&zwnj;های آزاد را بیش از پیش به کار گرفت.</p> <p>&nbsp;</p> <p>کلیسای کوچک سن فرانسیس آسیزی در کنار آبگیر پامپولیا، یکی از اقدامات انقلابی نیمایر بود. ساختن چهار قوس بزرگ سهمی یا شلجمی&zwnj;شکل با استفاده از بتن پیش&zwnj;تنیده و به کارگیری فرم&zwnj;های آزاد در ساخت این کلیسا، در زمان خود بدون تردید یک جسارت و نوآوری بود. پذیرش این کلیسای مدرن برای اسقف&zwnj;های کاتولیک، به دلیل نوع معماری و همچنین نقاشی&zwnj;های دیواری&zwnj;اش، ناممکن بود و آن&zwnj;ها تا سال&zwnj;ها از تقدیس و تبرک کردن این ساختمان به عنوان کلیسا خودداری کردند. در حقیقت در طرح این کلیسا بود که نیمایر خود را از برخی قید و بندهای معماری کارکردگرا آزاد کرد.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>ساختمان ملل متحد</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p><img alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/06_national_congress.preview.jpg" style="width: 200px; height: 150px; float: left;" />پس از جنگ جهانی دوم و زمانی که شهرت نیمایر در سطح دنیا در حال اوج گرفتن بود، از او برای پیوستن به پروژه طراحی ساختمان سازمان ملل در نیویورک دعوت شد. اگرچه در ابتدا طرح شخص نیمایر برای ساختمان سازمان ملل تصویب شده بود، اما در نهایت طرحی که ترکیبی است از طراحی&zwnj; او و لوکوربوزیه مورد توافق قرار گرفت و ساخته شد. در این طرح ساختمان&zwnj;های دبیرخانه، مجمع عمومی، تالار اجتماعات و کتابخانه جدا از یکدیگر قرار دارند. بلندترین ساختمان مجموعه، ساختمان ۳۹ طبقه&zwnj;ای دبیرخانه است که دفتر دبیرکل سازمان ملل در طبقه ۳۸ آن قرار دارد. معماری ساختمان به سبک مشهور به &laquo;سبک بین&zwnj;المللی&raquo; است؛ سبکی که خصوصیات اصلی آن تأکید بر حجم، تعادل در طرح و دوری جستن از تزئینات در معماری است. نیمایر معتقد بود زیبایی حاصل استقرار صحیح ساختمان&zwnj;ها در فضاست.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>برازیلیا، نقطه صفر آفرینش</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p><img alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/07_brazilia-catedral.preview.jpg" style="width: 200px; height: 161px; float: left;" />برازیلیا، پایتختی که از هیچ آفریده شد، جزو مشهورترین طر&zwnj;های شهرسازی و معماری در سده بیستم است. معماران اصلی این طرح لوسیو کوستا، به عنوان شهرساز، و اسکار نیمایر، به عنوان معمار ساختمان&zwnj;ها بودند.&nbsp; این دو تأکید داشتند که تمام جزییات، از طرح کلی و جانمایی ساختمان&zwnj;های مسکونی گرفته تا هندسه ساختمان&zwnj;ها باید با طرح کلی شهر هماهنگی داشته باشد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>اصول شهرسازی مدرن در سده بیستم که توسط لوکوربوزیه تدوین شده بود، هرگز فرصتی نیافته بود تا در مقیاسی چنین بزرگ به آزمون گذاشته شود. فکر ساختن یک پایتخت جدید برای کشور بزرگ برزیل در حقیقت ایده رییس جمهور وقت آن، ژوسیلینو کوبیتچک بود. او شخصاً از نیمایر خواست که در این کار مشارکت، نظارت و طراحی کند. به جز نظارت بر طرح، برخی از ساختمان&zwnj;های شهر نیز طرح خود نیمایر هستند و جزو مشهورترین آثار او به شمار می&zwnj;آیند. اقامتگاه ریاست جمهوری، خانه نمایندگان، کنگره ملی برزیل و کاتدرال یا کلیسای جامع برازیلیا ساختمان&zwnj;های مهمی هستند که توسط خود نیمایر در این شهر جدید طراحی شدند و اکنون از نمونه&zwnj;های مهم معماری سده بیستم به شمار می&zwnj;آیند.</p> <p>&nbsp;</p> <p><img alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/08_cathedral_of_brasilia_int.jpg" style="width: 200px; height: 133px; float: left;" />کنگره ملی برزیل از دو نیمکره یا بشقاب مجزا و دو برج مرتفع در میان آن&zwnj;ها تشکیل شده است. یکی از نیمکره&zwnj;ها محل مجلس سنا، و دیگری مجلس نمایندگان است و برج&zwnj;های میانی نیز ساختمان&zwnj;های اداری است. وضوح این پیکره&zwnj;&zwnj;های هندسی و دسترس&zwnj;پذیر بودن آن&zwnj;ها در مقیاسی است که پیش&zwnj;تر تجربه نشده بود. این ساختمان&zwnj;ها را نیمایر درست در اصلی&zwnj;ترین محور شهر جای داد. در طرح ساختمان کلیسای جامع شهر، نیمایر ۱۶ ستون خمیده بتنی به شکل هذلولی را برای برآوردن طرح اصلی کلیسا به خدمت گرفت، ساختاری که به سمت آسمان اوج می&zwnj;گیرد و گشوده می&zwnj;شود، و درنهایت شکل تاج خار مسیح را به یاد می&zwnj;آورد.</p> <p>&nbsp;</p> <p><img alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/09_museum_of_contemporary_art.jpg" style="width: 200px; height: 140px; float: right;" />طرح شهرسازی برازیلیا و ساختمان&zwnj;های اعجاب&zwnj;آور با حجم&zwnj;های عظیمش، قطعاً یک معماری فوتوریستی را به نمایش می&zwnj;گذارد که قرار است اشاره&zwnj;ای به آینده رو به توسعه برزیل باشد. اما طرح، منتقدانی بسیار جدی نیز دارد که از آن به عنوان یک انحراف مهم در تاریخ شهرسازی&nbsp; یاد می&zwnj;کنند. شهر که ابتدا با ایده&zwnj;های بلند&zwnj;پروازانه یک دولت نسبتاً دمکراتیک ساخته شد، در زمان حکومت نظامیان تحت سلطه آنان قرار گرفت. زاها حدید، معمار مشهور معاصر در وصف برازیلیا گفته است خیابان&zwnj;های عریض آن تنها به کار رژه رفتن سربازان می&zwnj;آید. با این&zwnj;حال این انتقادات به طرح شهرسازی برازیلیا، چیزی از ارزش&zwnj;های ساختمان&zwnj;هایی که نیمایر در آن&zwnj; طراحی کرده است نمی&zwnj;کاهد.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>سیاست و تبعید</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p><img alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/10_neimeyer_museum.preview.jpg" style="width: 200px; height: 150px; float: right;" />تعلق سیاسی اسکار نیمایر به کمونیسم باعث شد تا او در در دوران دیکتاتوری نظامی و در سال ۱۹۶۶ مجبور به ترک کشور&nbsp; شود و دفتر کارش را در پاریس تأسیس کند. در این سال&zwnj;ها او پروژه&zwnj;هایش را در فرانسه و کشورهای دیگر طراحی می&zwnj;کرد و می&zwnj;ساخت. دفتر مرکزی حزب کمونیست فرانسه نیز جزو کارهای او در این دوران است. او همچنین مرکز نمایشگاه&zwnj;های بین&zwnj;المللی شهر طرابلس در لبنان را نیز طراحی کرد، اما آغاز جنگ&zwnj;های داخلی لبنان باعث شد تا این پروژه نیمه&zwnj;کاره رها شود.</p> <p>&nbsp;</p> <p>با پایان دیکتاتوری نظامی در سال ۱۹۸۵، نیمایر&nbsp; به کشورش بازگشت و دوباره به خلق آثار معماری پرداخت. او به مدت چهار سال نیز رئیس حزب کمونیست برزیل شد. مجموعه&zwnj;ی &laquo;یادمان آمریکای لاتین&raquo; در سائوپولو جزو کارهای مهمی است که پس از بازگشت به کشور ساخت. کار مشهور دیگرش، موزه هنرهای معاصر در شهر نیتروی برزیل است که روی صخره&zwnj;ای بلند و رو به خلیج واقع شده. ساختمان با گنبد برافراشته و راه مارپیچی که از روی صخره به آن می&zwnj;رسد، مانند یک سفینه فضایی یا به قول خود نیمایر مانند گلی است که بر فراز آب&zwnj;ها معلق است. در سال ۱۹۸۸ نیمایر جایزه معماری&nbsp; پریتزکر در معماری را به دست آورد.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>مدرنیست پیر در دوران پست مدرن&zwnj;&zwnj;ها</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p><img alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/11_presidential_palace.jpg" style="width: 200px; height: 134px; float: left;" />با ورود به سده بیست و یکم، و در حالی که نیمایر به آستانه نود سالگی رسیده بود، همچنان دفتر و استودیوی طراحی خود را در شهر ریو دو ژانیرو اداره می&zwnj;کرد. موزه اسکار نیمایر یا &laquo;موزه جدید&raquo; در سال ۲۰۰۲ ساخته و افتتاح شد. او این&zwnj;کار را در سن ۹۵ سالگی طراحی کرد. برج تلویزیونی برازیلیا، آخرین اثر نیمایر بود که در سال ۲۰۱۲ در این شهر ساخته شد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>اسکار نیمایر حدود ۶۰۰ ساختمان در نقاط مختلف جهان طراحی کرده است. او نیروی زندگی&zwnj;اش را از کار، کار و کار می&zwnj;گرفت. حتی در صد و یک سالگی نیز زمانی که برای مدتی در بیمارستان بستری شد، آن را بدترین دوران زندگی&zwnj;اش نامید و گفت برای حفظ سلامتی باید هرچه زودتر به دفتر کارش بازگردد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>با مرگ معمار حجم&zwnj;های بزرگ و آرزوهای بتنی یکی از نامدارترین چهره&zwnj;های مدرنیسم سده بیستم خاموش شد، اما میراث معماری او در گوشه و کنار جهان همچنان بر جای خواهد ماند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>تصاویر:</p> <p>اول - اسکار نیمایر<br /> دوم- اسکار نیمایر<br /> سوم- کلیسای کوچک سن فرانسیس آسییزی در برزیل<br /> چهارم- کلیسای کوچک سن فرانسیس آسییزی در برزیل<br /> پنجم- کنگره ملی برزیل در شهر برازیلیا<br /> ششم- کنگره ملی برزیل در شهر برازیلیا<br /> هفتم- کلیسای جامع شهر برازیلیا<br /> هشتم- کلیسای جامع شهر برازیلیا<br /> نهم- موزه هنرهای معاصر در نیتروی<br /> دهم- موزه جدید یا موزه نیمایر<br /> یازدهم- اقامتگاه ریاست جمهوری در شهر برازیلیا<br /> &nbsp;<br /> &nbsp;</p> <p>در همین زمینه:</p> <p><a href="http://www.radiozamaneh.com/taxonomy/term/2815">بیژن روحانی در رادیو زمانه</a></p> https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2012/12/11/22467#comments اسکار نیمایر بیژن روحانی سالوادور دالی لو کوربوزیه لوسیو کوستا مدرنیسم مدرنیسم برزیلی مدرنیسم در معماری معماری معماری کارکردگرا میراث فرهنگی و رسوم ملل Mon, 10 Dec 2012 23:10:10 +0000 hosseinn 22467 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2012/12/04/22254 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2012/12/04/22254" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> بیژن روحانی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="277" height="188" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/taghbbir01.jpg?1355085166" /> </div> </div> </div> <p>بیژن روحانی- باستان&zwnj;شناسان و کارشناسان حفاظت از آثار تاریخی در ایران، همچنان بر سر روش&zwnj;های به کار گرفته شده در محوطه باستانی طاق&zwnj;بستان با یکدیگر اختلاف نظر دارند.</p> <!--break--><!--break--><p>اعتراض&zwnj;هایی که بر سر چگونگی انجام عملیات ساماندهی و حفاظت در این محوطه صورت گرفت باعث شد مدیران پروژه در خصوص دلایل به&zwnj;کارگیری این روش&zwnj;ها اطلاع&zwnj;رسانی کنند، اما این پاسخ&zwnj;&zwnj;ها همچنان محل بحث&zwnj;های فراوان است. در حالی که مسئولان سازمان میراث فرهنگی و پژوهشکده باستان&zwnj;شناسی از این طرح و روش&zwnj;های اجرای آن دفاع می&zwnj;کنند، اما &laquo;جامعه باستان&zwnj;شناسی ایران&raquo; بار دیگر نسبت به روش&zwnj;های به&zwnj;کارگرفته شده در این محوطه هشدار داده است.</p> <p>&nbsp;</p> <p><a href="http://www.zamahang.com/podcast/2010/20121202_Environment_DohaConference_Rouhani.mp3"><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/musicicon_14.jpg" style="width: 273px; height: 31px;" /></a></p> <p>&nbsp;</p> <p>قدمت محوطه طاق&zwnj;بستان در شمال غربی کرمانشاه به حدود سده سوم میلادی می&zwnj;رسد. در این محوطه سنگ&zwnj;نگاره&zwnj;های مهمی از دوران ساسانی وجود دارد که&nbsp; تاجگذاری خسرو پرویز، تاجگذاری اردشیر دوم و شاپور دوم و سوم و صحنه بسیار مشهور شکارگاه خسرو را تصویر می&zwnj;کند. طاق&zwnj;بستان همچنین دارای آثاری از دوران قاجار نیز هست.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>غرش مته&zwnj; برقی&zwnj;ها در طاق&zwnj;بستان</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p><img alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/taghbbir03.jpg" style="width: 250px; height: 356px; float: left;" />ماجراهای اخیر با انتشار تصاویر و عکس&zwnj;هایی در شهریور ماه&nbsp; از انجام حفاری و خاک&zwnj;برداری در محوطه طاق&zwnj;بستان آغاز شد. این تصاویر نشان می&zwnj;دادند کارگرانی با استفاده از ابزارآلات سنگین و غیر متعارف مانند مته&zwnj;ها و چکش&zwnj;های برقی بسیار بزرگ، لودر و کامیون درست در پای سنگ&zwnj;نگا&zwnj;ره&zwnj;های ساسانی مشغول کند و کاو هستند. انتشاراین تصاویر و همچنین گزارش&zwnj;های دیگر به نگرانی&zwnj;های فراوانی در خصوص یکی از مهم&zwnj;ترین محوطه&zwnj;&zwnj;های ساسانی در ایران دامن زد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>با افزایش ابهامات در خصوص این طرح، &laquo;جامعه باستان&zwnj;شناسی ایران&raquo; در مهرماه بیانیه&zwnj;ای صادر کرد و از غیرمعمول و نامتعارف بودن ابزارهای به&zwnj;کار گرفته شده در این محوطه ابراز تعجب و نگرانی کرد. آن بیانیه از مسئولان این طرح خواست پیش از هر اقدامی نسبت به بی خطر بودن روش&zwnj;های به کار گرفته شده در این محوطه اطمینان حاصل کنند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>&laquo;جامعه باستان&zwnj;شناسی ایران&raquo; نهادی غیر دولتی و غیر انتفاعی است و اعضای آن را باستان&zwnj;شناسان ایرانی و یا افرادی که فعالیت مرتبط با باستان&zwnj;شناسی دارند تشکیل می&zwnj;دهد.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>پاسخ سازمان میراث فرهنگی</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>بیانیه این نهاد غیر دولتی باعث شد تا مسئولان سازمان میراث فرهنگی و به&zwnj;خصوص مدیران این طرح در کرمانشاه توضیحاتی در خصوص عملیات سنگین ساختمانی در پای نقش&zwnj;برجسته&zwnj;های حساس و آسیب&zwnj;پذیر ارائه کنند. به گفته آنان استفاده از ابزاری مانند مته&zwnj;های بزرگ برقی برای برداشتن بتن&zwnj;ها و نخاله&zwnj;&zwnj;هایی بوده است که در سالیان قبل در پای صخره&zwnj;ها ریخته شده و سطح مقابل سنگ&zwnj;نگاره&zwnj;ها را بالا آورده است. از این&zwnj;رو پایین بردن سطح مقابل سنگ&zwnj;نگاره&zwnj;ها به محفاظت از آن&zwnj;ها در برابر رطوبت نیز کمک خواهد کرد. از سوی دیگر مدیران طرح اعلام کرده&zwnj;اند این&zwnj;کار باعث خواهد شد&nbsp; طاق&zwnj;بستان به چهره و وضعیت پیشین خود در دوران قاجار نزدیک شود.</p> <p>&nbsp;</p> <p>وضعیت طاق&zwnj;بستان در دوران قاجار با استناد به برخی تصاویر و طرح&zwnj;های به&zwnj;جای مانده از آن دوران قابل تصور است. از جمله این طرح&zwnj;ها &zwnj;می&zwnj;توان به طرح&zwnj;هایی اشاره کرد که در سده نوزدهم توسط اوژن فلاندن و پاسکال کوست، نقاشان و جهانگردان فرانسوی، از طاق&zwnj;بستان ترسیم شده است.&nbsp; همچنین در برخی عکس&zwnj;&zwnj;های قدیمی موجود از این محوطه یک بنا یا عمارت قاجاری نیز در کنار نقش&zwnj;برجسته&zwnj;های ساسانی حضور دارد. در سال ۱۹۶۳ میلادی، این عمارت قاجاری به خاطر آشکار کردن آثار ساسانی و همچنین به قصد آزادسازی چشمه آناهیتا تخریب شد.</p> <p>&nbsp;</p> <p><img alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/taghbbir02.jpg" style="width: 500px; height: 247px;" /></p> <p>&nbsp;</p> <p>حسین راعی، از مدیران میراث فرهنگی در کرمانشاه، در توضیحی در خصوص روش&zwnj;های به&zwnj;کار گرفته شده در طاق بستان در تاریخ سوم آبان ۱۳۹۱ به روزنامه اعتماد گفت &laquo;درست است که در آن&zwnj;جا نباید از چکش برقی استفاده می&zwnj;شد، ولی انجام شد و به مدت کم، ولی الان جلوی این کار گرفته شده است. این را نباید به پای کارشناس گذاشت، بلکه اشتباه از پیمانکار بوده است. از غفلت ناظر هم استفاده نابه&zwnj;جا شده است&raquo;. او نیز گرچه درستی به&zwnj;کارگیری این ماشین&zwnj;آلات غیر متعارف را در محوطه تأیید نکرد و گناه آن را بر گردن پیمانکار انداخت، اما معتقد است برای ثبت کردن طاق&zwnj;بستان در فهرست میراث جهانی یونسکو لازم است آن را به &laquo;هویت اولیه&zwnj;اش&raquo; برگرداند و همچنین سطح مقابل طاق&zwnj;نماها را به خاطر مقابله با رطوبت پایین برد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>مهرداد ملک&zwnj;زاده، نماینده پژوهشکده باستان&zwnj;شناسی کشور، وابسته به سازمان میراث فرهنگی و صنایع دستی، نیز پس از بازدید از این محوطه به خبرگزاری ایسنا اعلام کرد تا اینجای کار پیشرفت طرح ساماندهی طاق&zwnj;بستان از نظر اجرایی، فنی و عملیاتی روندی منطقی داشته است. لذا مردم صبر و حوصله به کار برند و به کارشناسان خود در این طرح اعتماد کنند.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>ارزیابی جامعه باستان&zwnj;شناسی ایران از روند طرح</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>با آن که مسئولان سازمان میراث فرهنگی همچنان از طرح خود و از اقدامات انجام شده در محوطه طاق بستان دفاع می&zwnj;کنند، اما کارشناسان مستقل و به&zwnj;خصوص &laquo;جامعه باستان&zwnj;شناسی ایران&raquo; همچنان معتقد هستند شیوه&zwnj;های به کار رفته در این مکان خطرآفرین بوده است. پس از طرح سخنان مدیران طرح و مسئولان پژوهشکده باستان&zwnj;شناسی، &laquo;جامعه باستان&zwnj;شناسی ایران&raquo; در تاریخ یازدهم آذرماه، مجدداً با جمع&zwnj;بندی بحث&zwnj;های صورت گرفته، ارزیابی جدیدی از برنامه حفاطتی طاق&zwnj;بستان انجام داده است.<a href="https://sites.google.com/site/societyforiranianarchaeology/"> (منبع) </a></p> <p>&nbsp;</p> <p>به گفته &laquo;جامعه باستان&zwnj;شناسی ایران&raquo; روش&zwnj;هایی که برای حفاری، حفاظت، مرمت و ساماندهی در محوطه&zwnj;های تاریخی به کار می&zwnj;رود باید متناسب با طرفیت&zwnj;&zwnj;ها و ظرافت&zwnj;های این محوطه&zwnj;ها باشد. در چنین طرح&zwnj;هایی از به کاربردن روش&zwnj;هایی که احتمال خطر در آن&zwnj;ها بالاست، باید به طور اکید خودداری شود. بنابراین حتی اگر این روش&zwnj;ها برحسب اتفاق آسیبی به یک اثر وارد نکنند، اما نفس به&zwnj;کارگیری روش&zwnj;های خطرآفرین نمی&zwnj;تواند مورد تأیید باشد. در مورد طاق&zwnj;بستان، گرچه با آسیب&zwnj;های زودهنگام مانند فروریختن ناگهانی نقش&zwnj;برجسته&zwnj;ها به علت استفاده از ابزار نامتعارف رو&zwnj;به&zwnj;رو نبوده&zwnj;ایم، اما مشخص نیست انجام عملیات سنگین ساختمانی چه تأثیری بر این آثار داشته و آیا در آینده تأثیرات نامطلوب آن مشخص خواهد شد یا خیر.</p> <p>&nbsp;</p> <p><img alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/taghbbir04.jpg" /></p> <p>&nbsp;</p> <p>جامعه باستان&zwnj;شناسی ایران در خصوص بازگرداندن محوطه طاق&zwnj;بستان به شکل و شمایل پیشین خود در دوران قاجار نیز معتقد است این کار باید با درنظر گرفتن چندین اصل صورت پذیرد. به غیر از در دست داشتن مدارکی مستند و علمی و اطمینان از صحت طرح&zwnj;&zwnj;ها و نقاشی&zwnj;های قدیمی، هرگونه عملیاتی برای بازگرداندن یک اثر به وضعیت قبلی خود باید در خدمت حفاظت از محوطه و یا یک هدف علمی دیگر باشد. همچنین باید ارزیابی دقیقی از ضرورت&zwnj;های حذف یک دوره تاریخی به نفع یک دوره تاریخی دیگر صورت گیرد. قید این احتیاط&zwnj;ها به این دلیل است که در گذشته و در بسیاری از نقاط جهان، تجارب ناخوشایندی از تلاش برای بازگرداندن یک محوطه به وضعیت پیشین خود صورت گرفته است. در این تلاش&zwnj;ها که گاه همراه با تفسیرهای باستان&zwnj;شناسان و حفاظت&zwnj;گران از تاریخ همراه بوده، صدماتی نیز به برخی لایه&zwnj;ها تاریخی وارد شده است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>جامعه باستان&zwnj;شناسی ایران همچنین استفاده از ماشین&zwnj;آلات سنگین و ابزارهای غیر &zwnj;تخصصی در محوطه&zwnj;های باستانی را موجب تأثیرات منفی آموزشی برای سطوح مختلف اجتماع دانسته است و تأکید کرده است چنین روش&zwnj;هایی به طور ناخودآگاه سطوح گوناگون مردم و به ویژه افراد سنین پایین و کودکان را نسبت به حساسیت و اهمیت محوطه&zwnj;های باستانی بی&zwnj;اعتناء می&zwnj;کند و به نوعی بدآموزی با خود دارد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>اکنون در حالی&zwnj;که بحث&zwnj;های گوناگون در خصوص طرح ساماندهی این محوطه باستانی ادامه دارد، مسئولان پروژه اعلام کرده&zwnj;اند مردم در نوروز سال ۱۳۹۲ با چهره جدیدی از طاق&zwnj;بستان روبه&zwnj;رو خواهند شد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>تصاویر:</p> <p>تصویر نخست: طاق&zwnj;بستان</p> <p>تصویر دوم: استفاده از ابزارآلات سنگین در محوطه طاق&zwnj;بستان</p> <p>تصویر سوم: طرح قدیمی فلاندن و کست از طاق&zwnj;بستان</p> <p>تصویر چهارم: عمارت قاجاری در طاق&zwnj;بستان</p> <p>&nbsp;</p> <p>در همین زمینه:</p> <p><a href="http://www.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2012/09/17/19652">طنین ضربه&zwnj;های سنگین در طاق&zwnj;بستان</a></p> <p> &nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2012/12/04/22254#comments جامعه باستان‌شناسی ایران محوطه باستانی طاق‌بستان چشمه آناهیتا میراث فرهنگی و رسوم ملل Tue, 04 Dec 2012 08:48:28 +0000 hosseinn 22254 at https://archive.radiozamaneh.com