https://archive.radiozamaneh.com/taxonomy/term/14860/all fa https://archive.radiozamaneh.com/science/2012/08/24/18702 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/science/2012/08/24/18702" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> بیژن روحانی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="343" height="200" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/01_oil_spill_anzali.jpeg?1345762850" /> </div> </div> </div> <p>بیژن روحانی &ndash; وجود لکه&zwnj;های نفتی در ساحل بندر انزلی در ایران ممکن است به درخواست خسارت و جریمه از جمهوری آذربایجان منجر شود. سازمان محیط زیست ایران با تایید وجود آلودگی&zwnj;های گسترده&zwnj;ی نفتی در سواحل انزلی و در منطقه سنگاچین اعلام کرده است بر اساس شواهد این لکه&zwnj;ها بر اثر فعالیت دکل&zwnj;های فرسوده&zwnj;ی نفتی متعلق به جمهوری آذربایجان ایجاد شده و همراه با طوفان به سواحل ایران رسیده است.</p> <!--break--><!--break--><div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><a href="http://www.zamahang.com/podcast/2010/20120823_Environment_CaspianConvention_Rouhani.mp3"><img src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/musicicon.jpg" alt="" /></a></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">عبدالرضا کرباسی، معاون دریایی سازمان محیط زیست ایران، روز چهارشنبه یکم شهریور ماه به خبرگزاری ایرنا گفت آزمایش&zwnj;هایی روی این لکه&zwnj;ها برای تجزیه شیمیایی و مشخص شدن منشاء و مبداء آن&zwnj;ها در حال انجام است. پس از دریافت نتیجه و برآورد هزینه&zwnj;های پاکسازی و خسارتی که به محیط زیست ایران وارد شده است، مراتب از طریق وزارت امورخارجه برای دریافت جریمه از جمهوری آذربایجان پیگیری خواهد شد. به گفته&zwnj; این مقام مسئول در سازمان محیط زیست ایران، جمهوری آذربایجان نسبت به مسائل زیست محیطی بی&zwnj;توجه است و بدون در نظر گرفتن توان خود برای پالایش دریای خزر به فعالیت با وسایل و امکانات فرسوده در آن&zwnj; ادامه می&zwnj;دهد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">به گفته&zwnj; کرباسی، کارشناسان سازمان محیط زیست، پس از دریافت گزارش&zwnj;های فروان مردمی مبنی بر وجود لکه&zwnj;های نفتی چندین بار از منطقه بازدید کردند که نتیجه آن تایید وجود این آلودگی&zwnj;هاست.&zwnj; معاون سازمان محیط زیست تاکید کرد که بیشترین آلودگی&zwnj;ها اکنون در منطقه کپورچای وجود دارد و سازمان بنادر و دریانوردی در حال پاکسازی این منطقه است. در روزهای اخیر همچنین گلوله&zwnj;های نفتی در ساحل دریای خزر و به خصوص در استان گیلان مشاهده شده&zwnj;اند. این گلوله&zwnj;ها ناشی از فشرده شدن آلودگی&zwnj;های نفتی است که به ساحل رسیده&zwnj;اند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">پیشتر نیز مقامات سازمان محیط زیست ایران نسبت به آلودگی&zwnj;های نفتی در دریای خزر هشدار داده و از کشورهای همسایه به خصوص جمهوری آذربایجان و روسیه به عنوان منابع اصلی این آلودگی&zwnj;ها نام برده بودند. به گفته&zwnj; پژوهشکده&zwnj; اکولوژی دریای خزر، ۹۵ درصد از آلودگی&zwnj;های این دریا از سوی کشورهای شمالی و شمال غربی، به خصوص روسیه و جمهوری آذربایجان ایجاد می&zwnj;شود. به تازگی پژوهشگران این پژوهشکده اعلام کردند سالانه بیش از ۱۲۲ هزار تن مواد نفتی آلوده کننده وارد دریای خزر می&zwnj;شود و با ادامه یافتن این روند، خزر در سال&zwnj;های آینده از بین خواهد رفت.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>معاهده&zwnj; محیط زیست دریای خزر</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL"><img src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/caspianoilspillbijanrohani2.jpeg" width="190" height="135" align="middle" alt="" /></div> <div dir="RTL">گلوله&zwnj;های نفتی در ساحل دریای خزر ناشی از فشرده شدن آلودگی&zwnj;های نفتی است که به ساحل رسیده&zwnj;اند.</div> </blockquote> <div dir="RTL">پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و به وجود آمدن همسایگانی جدید در ساحل شمالی دریای خزر، بحث&zwnj;های&nbsp; فراوانی در مورد نظام حقوقی دریای خزر و همچنین چگونگی استفاده و حفاظت از این دریا پیش آمد. در زمینه محیط زیست، کشورهای ساحلی دریای خزر برنامه&zwnj;ای مشترک را با عنوان &laquo;برنامه محیط زیست دریای خزر&raquo; با یکدیگر آغاز کردند که این برنامه سرانجام به تهیه و امضای یک معاهده یا کنوانسیون منجر شد. &laquo;معاهده&zwnj;ی محیط زیست دریای خزر&raquo; یا &laquo;کنوانسیون تهران&raquo; در سال ۱۳۸۲ توسط پنج کشور اطراف این دریا شامل ایران، روسیه، جمهوری آذربایجان، قزاقستان و ترکمنستان در نشستی در شهر تهران امضاء شد. هدف این معاهده حفاظت از محیط زیست خزر در برابر کلیه منابع آلوده کننده و حفاظت، نگهداری، احیاء و استفاده منطقی و پایدار از منابع زنده آن است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">مطابق اصول کلی این معاهده، هزینه&zwnj;های آلودگی شامل جلوگیری، کنترل و کاهش آن بر عهده کشور آلوده کننده است. همچنین در بخش مربوط به جلوگیری، کاهش و کنترل آلودگی&zwnj;، این آلودگی&zwnj;ها به چند دسته تقسیم شده&zwnj;اند از جمله: آلودگی ناشی از منابع واقع در خشکی، آلودگی ناشی از فعالیت در بستر، آلودگی ناشی از شناورها، آلودگی ناشی از مواد زائد و همچنین آلودگی ناشی از سایر فعالیت&zwnj;های انسانی. مطابق تعاریف موجود در این معاهده، سکوها و سایر سازه&zwnj;های دریایی نیز جزو شناورها محسوب می&zwnj;شوند. بنابراین به نظر می&zwnj;رسد مطابق شواهد موجود، آلودگی&zwnj;های تولید شده از سوی جمهوری آذربایجان بر اثر فعالیت در بستر دریا و همچنین آلودگی&zwnj;&zwnj;های ناشی از شناورها بوده است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>جبران خسارت، فرآیندی نامشخص در معاهده</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">ماده ۲۹ این معاهده در خصوص &laquo;مسئولیت و جبران خسارت&zwnj;&laquo; می&zwnj;گوید، &laquo;هریک از طرف&zwnj;های متعهد با در نظر گرفتن اصول مربوطه و ضوابط حقوق بین&zwnj;الملل، متعهد به گسترش قوانین مناسب در ارتباط با مسئولیت و جبران خسارت وارده به محیط زیست دریای خزر ناشی از نقض مفاد این معاهده و پروتکل&zwnj;ها آن خواهد بود&raquo;.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL"><img src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/caspianoilspillbijanrohani3.jpeg" width="190" height="117" align="middle" alt="" /></div> <div dir="RTL">برای آن که ایران بتواند خسارت&zwnj;های وارد شده به محیط زیست دریای خزر را، بر اثر فعالیت&zwnj;های نفتی هماسیگان شمالی، جبران کند ابتدا باید بتواند با گزارش&zwnj;های دقیق و همراه با اسناد و مدارک کافی، منشاء آلودگی&zwnj;های نفتی را مستند نشان دهد. سپس با استناد به معاهده&zwnj; مشترک و بهره بردن از ابزارهای دیپلماتیک، کشور آلوده کننده را راضی به جبران کردن خسارت&zwnj;های زیست محیطی و یا مشارکت در پاکسازی و کنترل آلودگی&zwnj;ها کند.</div> </blockquote> <div dir="RTL">با آن که جبران خسارت&zwnj;های زیست محیطی برعهده طرف آلوده کننده است، اما خود معاهده راه حل روشنی برای اقامه دعوا و یا طلب خسارت از یکی از طرف&zwnj;های امضاء کننده را پیش بینی نکرده است و آن را به قوانین بین&zwnj;المللی ارجاع داده است. همچنین معاهده برای حل اختلاف می&zwnj;گوید در صورت بروز اختلاف بین طرف&zwnj;های امضاء کننده در ارتباط با اجرا یا تفسیر این معاهده، طرف&zwnj;های معاهده باید از راه مذاکره و یا سایر راه&zwnj;های مسالمت آمیز دیگر، به انتخاب خود برای رفع اختلاف اقدام کنند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">به این ترتیب مشخص نیست در صورتی که یک طرف نقش خود را در آلوده کردن دریای خزر نپذیرد، یا زیر بار پرداخت خسارت نرود و مذاکرات نیز به نتیجه نرسد، آن&zwnj;گاه کدام مرجع قادر به داوری و حل اختلاف و همچنین پرداخت خسارت به کشور زیان&zwnj;دیده خواهد بود. در نظام حقوقی بین&zwnj;الملل نیز دشواری&zwnj;های فراوانی در مورد چگونگی جبران خسارت&zwnj;های زیست محیطی وجود دار؛ به خصوص زمانی که طرف آلوده کننده مسئولیت خود را در مورد وارد کردن خسارت به محیط زیست نپذیرد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">به نظر می&zwnj;رسد ایران برای آن که بتواند خسارت&zwnj;های وارد شده به محیط زیست دریای خزر را، بر اثر فعالیت&zwnj;های نفتی هماسیگان شمالی، جبران کند ابتدا باید بتواند با گزارش&zwnj;های دقیق و همراه با اسناد و مدارک کافی، منشاء آلودگی&zwnj;های نفتی را مستند نشان دهد. سپس با استناد به معاهده&zwnj; مشترک و بهره بردن از ابزارهای دیپلماتیک، کشور آلوده کننده را راضی به جبران کردن خسارت&zwnj;های زیست محیطی و یا مشارکت در پاکسازی و کنترل آلودگی&zwnj;ها کند. گرچه بخش اول قضیه، یعنی تهیه اسناد و مدارک علمی در دست کارشناسان محیط زیست است، اما استفاده از ابزارهای دیپلماتیک و موثر واقع شدن آن به عوامل متعددی از جمله سیاست&zwnj;های منطقه&zwnj;ای بستگی دارد و چندان در دایره توانایی&zwnj;های حافظان محیط زیست قرار نمی&zwnj;گیرد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">با این&zwnj;حال، وجود معاهده&zwnj; مشترک میان ایران و کشورهای اطراف دریای خزر این امیدواری را ایجاد می&zwnj;کند که با توسل حقوقی به آن، کشورهای آلوده کننده موظف به رعایت بیشتر موارد زیست محیطی برای حفاظت از این زیستگاه دریایی مشترک شوند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>در همین زمینه</b>:</div> <div dir="RTL"><a href="http://www.radiozamaneh.com/science/2012/08/09/18124">نگرانی از آلودگی&zwnj;های نفتی دریای خزر</a></div> <div dir="RTL"><a href="http://www.radiozamaneh.com/science/2012/03/08/11799">ایران و جزیره&zwnj;های مصنوعی همسایگانش</a>&nbsp;</div> https://archive.radiozamaneh.com/science/2012/08/24/18702#comments آلودگی‌های نفتی بیژن روحانی جمهوری آذربایجان حفاری نفتی حقوق بین‌الملل دریای خزر سازمان محیط زیست ایران عبدالرضا کرباسی محیط زیست معاهده‌ محیط زیست دریای خزر کنوانسیون تهران Thu, 23 Aug 2012 22:11:37 +0000 arezoo 18702 at https://archive.radiozamaneh.com