https://archive.radiozamaneh.com/taxonomy/term/1485/all fa https://archive.radiozamaneh.com/reflections/2013/03/08/25101 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/reflections/2013/03/08/25101" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> میثم بادامچی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="713" height="410" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/anjomane_hekmat.png?1362731348" /> </div> </div> </div> <p dir="RTL">میثم بادامچی &minus; موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، یا آن گونه که بطور شفاهی معروفتر است &quot;انجمن حکمت و فلسفه&quot;، یکی از مهم&zwnj;ترین نهادهای آموزش علوم انسانی در سطوح تحصیلات تکمیلی در ایران است. حدود دو سال قبل به حکم وزیر علوم دولت احمدی&zwnj;نژاد کامران دانشجو، ریاست انجمن حکمت و فلسفه عوض شد، و جای دکتر غلامرضا اعوانی، مدیر محبوب و خوشنام این موسسه را یکی از شاگردان و نزدیکان آیت الله مصباح یزدی، حجه الاسلام و المسلمین عبدالحسین خسروپناه گرفت.</p> <!--break--><!--break--><p dir="RTL">در این مدت، در کنار این، تعداد محسوسی از دیگر روحانیون نزدیک به آیت الله مصباح یزدی و موسسه امام خمینی ایشان در قم صاحب کرسهای تدریس و تحقیق درانجمن حکمت و فلسفه ایران شدند. این نوشتار واکنشی و تحلیلی در مورد این تغییرات اخیر در انجمن حکمت است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">به عنوان نمونه<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای از تحولات حاصله از تغییر مدیریت، امروز در موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه حجه الاسلام عبدالحسین خسروپناه &quot;<a href="http://www.irip.ir/Home/Single/4998">تبیین مدل&zwnj;های مختلف از علم دینی</a>&quot; را تدریس می<span dir="LTR">&zwnj;</span>کنند، حجه الاسلام مبلغی درس &quot;<a href="http://www.irip.ir/Home/Single/322">ظرفیت شناسی فقه اسلامی برای علوم انسانی</a>&quot; را ارائه می<span dir="LTR">&zwnj;</span>کنند، حجت&zwnj;الاسلام و المسلمین حمید پارسانیا درس<span dir="LTR">&zwnj;</span>گفتارهای &quot;<a href="http://www.irip.ir/Home/Single/4997">مبانی فلسفی علوم انسانی</a>&quot; ارائه می<span dir="LTR">&zwnj;</span>دهند و حجه الاسلام ربانی گلپایگانی &quot;<a href="http://www.irip.ir/Home/Single/5078">کلام جدید</a>&quot; و &quot;بررسی تطبیقی مبانی کلامی امامت در فرق مذاهب اسلامی&quot; تدریس می<span dir="LTR">&zwnj;</span>کنند. حجه اسلام احمد واعظی هم در انجمن حکمت فلسفه سیاسی تدریس می<span dir="LTR">&zwnj;</span>کنند. این درس&zwnj;گفتارها و این اساتید جدیدند و در گذشته انجمن حکمت و فلسفه چندان خبری و اثری از آنها نبود.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">شکل سایت انجمن حکمت هم عوض شده است. مقدار معتنا&zwnj;بهی مطلب وخبر در مورد فقهایی که به نوعی ایدئولوگ رسمی جمهوری اسلامی محسوب می&zwnj;شوند، یعنی آقایان مصباح یزدی، جوادی آملی، حسن زاده آملی، جعفری سبحانی، مجتبی تهرانی، فیاضی، و غیره، درسایت موسسه دیده می<span dir="LTR">&zwnj;</span>شود که نشان از تغییر رویکرد مدیریتی در دوران آقای خسروپناه دارد. جالب آنکه ربطی برخی از این مطالب با فلسفه (که انجمن حکمت اساساً برای رواج آن تاسیس شده است) اصلاً معلوم نیست و خواننده&zwnj;ای که خبر از گذشته موسسه نداشته باشد، ممکن است تصور کند با سایت مدرسه<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای در قم مواجه است. <img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/khosropanah.jpg" style="width: 200px; height: 308px; margin: 15px; float: left;" />از جمله مطالب جدید سایت موسسه می<span dir="LTR">&zwnj;</span>توان به &quot;<a href="http://www.irip.ir/Home/Single/125">عیادت حضرت آیت الله خامنه&zwnj;ای از علامه حسن زاده</a>&quot;، ۲۵ فایل صوتی در &quot;<a href="http://www.irip.ir/Home/Single/1410">پاسخ به شبهات کلامی وهابیت</a>&quot; توسط سید جعفر سبحانی، یا پستهایی در مورد &quot;<a href="http://www.irip.ir/Home/Single/1597">ارکان حکومت اسلامی</a>&quot;، یا <a href="http://www.irip.ir/Home/Single/5110">فریب<span dir="LTR">&zwnj;</span>های بهائیت در بحث تاویل</a>، اشاره کرد. به نظر می&zwnj;رسد در دو سال گذشته سیاست مدیریتی اینگونه بوده که برای اینکه زهر سکولار و غیردینی فلسفه<span dir="LTR">&zwnj;</span>های غربی که در دوران مدیریتهای قبلی در موسسه تدریس می<span dir="LTR">&zwnj;</span>شده از فضای انجمن حکمت گرفته شود، مقدار معتنا بهی دروس حوزوی، توسط روحانیونی که تربیت یافته موسسات مورد تایید در قم هستند، در موسسه تدریس شود. قسمت مهمی از فعالیت<span dir="LTR">&zwnj;</span>های انجمن حکمت در دوره جدید گویا صرف نقد آرا روشنفکران دینی شده است. (به&zwnj;عنوان بنگرید به <a href="http://www.irip.ir/Home/Category/133">نقد مصطفی ملکیان</a>).</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">در کنار به کارگیری کادر جدیدی ازروحانیون، یکی دیگر از سیاستهای انجمن حکمت در دوران مدیریت آقای خسروپناه گویا اخراج اساتید چون محسن کدیور، عبدالکریم سروش، و سروش دباغ از موسسه بوده است. جای شکر دارد که هنوز قسمت مهمی از قدیمیها در موسسه حضور دارند و به تدریسها و تحقیقهای خویش، علی<span dir="LTR">&zwnj;</span>رغم این شرایط جدید، مشغولند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">سروش دباغ اخیرا در نوشته&zwnj;ای با عنوان &quot;<a href="http://www.rahesabz.net/story/64605/">هر آنکه کشته نشد از قبیله ما نیست</a>&quot; به ماجرای اخراج خویش از انجمن حکمت و فلسفه اشاره کرده است. آنطور که او می<span dir="LTR">&zwnj;</span>نویسد، در حکم صادر شده برای اخراج که نسخه الکترونیکی آن برایش ارسال شده است، علت اخراج &quot;غیبت غیر موجه&quot; ذکر شده. واضح است که در پس این عذر به ظاهر اداری، دلیلی سیاسی برای اخراج سروش از انجمن حکمت خوابیده است.</p> <p dir="RTL">در نوشته سروش دباغ می<span dir="LTR">&zwnj;</span>خوانیم:</p> <p dir="RTL">&quot;به رغم شوق وافری که به تعلیم و تعلم و نوشتن در فضای فلسفی و فرهنگی ایران و مصاحبت و مباحثه با دانشجویان فهیم و فلسفه پژوهان عزیز ایرانی داشته و دارم؛ حدود دو سال پیش، به سبب فشارهای سیاسی پس از انتخابات ریاست جمهوری سال ۸۸، تنها به علت پیوند پدری- فرزندی با عبدالکریم سروش، تلخکامانه مجبور به ترک دیار و کاشانه شدم و در این سوی دنیا سکنی گزیدم<span dir="LTR">. </span>من غیبت کرده ام، اما نه غیبت غیر موجه؛ درخواست تمدید مرخصی - با توجه به اینکه پس از خروج از کشور به تدریس و تحقیق در دانشگاه تورنتو مشغول شده بودم- و تعیین وضعیت اداری و استخدامی من از جانب خودم و وکیلم به صورت کتبی و حضوری از وزارت علوم، تحقیقات و فناوری چند بار پیگیری شد و البته راه به جایی نبرد. بعید می&zwnj;دانم اگر آنچه بر من رفت، بر جناب خسروپناه رفته بود و ایشان قدری از آن بی&zwnj;پناهی&zwnj;ها، دلهره&zwnj;ها، تهدید&zwnj;ها و ناامنی&zwnj;ها را می&zwnj;چشید و نیروهای امنیتی به او می&zwnj;گفتند &laquo;آماده شهادت باش&raquo; و &laquo; عوامل اسرائیلی ترا هم مثل خواهر زاده میر حسین موسوی ترور می&zwnj;کنند&raquo;، زودتر از من محل کار و کاشانه خود را رها نمی&zwnj;کرد<span dir="LTR">.</span>..البته من در این میان تنها نبودم؛ پیش از من نیز احکام اخراج عبدالکریم سروش و محسن کدیور، دیگر اعضاء هیئت علمی مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران در دو سال اخیر صادر شده؛ حکم محسن کدیور هم نظیر من در دوران صدارت یک و نیم ساله خسروپناه امضاء شده است. در حکم عبدالکریم سروش تصریح شده که سخنان &laquo;ارتداد آمیز&raquo; او درباره وحی و نبوت از دلایل اخراج او بوده است.&quot;<a href="#_ftn1" name="_ftnref1" title=""><span dir="LTR">[1]</span></a></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">به اعتقاد نگارنده این سطور تمام این تحولات در انجمن حکمت و فلسفه، از اخراج اساتید دگراندیش تا اضافه کردن روحانیون اسلامگرا به کادر آموزشی را، می<span dir="LTR">&zwnj;</span>توان با منطق پروژه شکست خورده اسلامی<span dir="LTR">&zwnj;</span>سازی علوم انسانی، که از دوران تکیه احمدی<span dir="LTR">&zwnj;</span>نژاد بر ریاست جمهوری در سال ۸۴ رونقی جدید گرفت، فهمید. پروژه اسلامی کردن دانشگاهها البته نه با ریاست جمهوری محمود احمدینژاد، که خیلی قبلتر با واقعه<span dir="LTR">&zwnj;</span>ی بدیمن انقلاب فرهنگی استارت خورده بود. محمدتقی مصباح یزدی امروز مهم<span dir="LTR">&zwnj;</span>ترین نظریه<span dir="LTR">&zwnj;</span>پرداز نظریه اسلامی سازی علوم انسانی در میان نزدیکان و منصوبان آیت الله خامنه<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای رهبر جمهوری اسلامی ایران است. برای فهم منطق و سویه تغییرات جدید در انجمن حکمت و فلسفه و انتساب دکتر خسروپناه به ریاست این موسسه، که از قضا چنانکه اشاره کردیم بسیاری از مدرسین روحانی جدید انجمن حکمت و فلسفه مانند ایشان از از شاگردان آقای مصباح اند، بد نیست به بررسی نظرات سخنرانی آقای مصباح یزدی در مورد اسلامی کردن علوم انسانی، بر اساس یک سخنرانی از ایشان ایراد شده با عنوان &quot;جستاری در ماهیت اسلامی&zwnj;سازی علوم&quot;، که از قضا در سایت جدید انجمن حکمت و فلسفه در آبان ۱۳۹۱باز نقل شده است، بپردازیم.<a href="#_ftn2" name="_ftnref2" title=""><span dir="LTR">[2]</span></a></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>مصباح یزدی و پروژه اسلامی سازی علوم انسانی</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">مصباح یزدی در آن سخنرانی می<span dir="LTR">&zwnj;</span>گوید پروژه انقلاب اسلامی، پروژه اسلامی کردن تمام عناصر فرهنگ ایران است، برای نیل به موفقیت در این هدف لاجرم باید دانشگاه را به عنوان یکی از مهمترین ارکان فرهنگ در هر جامعه اسلامی کرد. بدون اسلامی کردن دانشگاه انقلاب اسلامی به اهداف خویش دست پیدا نخواهد کرد. <strong>از </strong>همان اوایل که به دستور آقای خمینی ستاد انقلاب فرهنگی تشکیل گردید (ستادی که بعدا به شورای عالی انقلاب فرهنگی مبدل گشت)، واژه اسلامی شدن دانشگاه&zwnj;ها مطرح شد. یکی از کارهایی از همان زمان انقلاب فرهنگی به نام اسلامی کردن دانشگاهها در دانشگاههای ایران رواج داده شده است، ساختن مساجد جدید در دانشگاهها، تاکید بر برگزاری نمازهای جماعت در دانشگاهها و برگزاری مراسم عزاداری در دانشگاه بود. برگزاری هفتگی نماز جمعه در دانشگاه تهران از همان زمان گویا باب شد. از نظر آقای مصباح یزدی منظور از اسلامی شدن دانشگاه نه این قبیل اقدامات صوری، که آن بود که آموزه&zwnj;های دانشگاه بر اساس باورها و ارزش&zwnj;های اسلامی باشد. او می<span dir="LTR">&zwnj;</span>پرسد &quot;در مقام علت<span dir="LTR">&zwnj;</span>یابی باید در این زمینه آسیب&zwnj;شناسی شود که چرا حرکت&zwnj;هایی که از اول انقلاب برای اسلامی کردن دانشگاه&zwnj;ها شروع شده بود پیشرفتی نداشت و دوام پیدا نکرد؟ &quot; در پاسخ به این سئوال مصباح دوعامل &quot;بسیار دشوار، پر هزینه، و نیازمند به زمان&quot; بودن اسلامی<span dir="LTR">&zwnj;</span>&zwnj;سازی دانشگاه<span dir="LTR">&zwnj;</span>&zwnj;ها، &quot;مصادف شدن این جریانات با دفاع مقدس...که هشت سال وقت و توان دست&zwnj;اندرکاران را به خود مشغول کرد&quot; را مطرح می<span dir="LTR">&zwnj;</span>کند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">مصباح یزدی تاکید دارد که پروژه اسلامی کردن دانشگاهها از پروژه&zwnj;هایی است که آیت الله خامنه&zwnj;ای به شدت آنرا پیگیری کرده است: &quot;در خلال سه دهه گذشته و این چند سال از دهه چهارم کسی که دلسوزانه در مراحل مختلف بر این مسئله تأکید کرده و هشدار و رهنمود داده است، مقام معظم رهبری ایده الله تعالی است. ایشان... بارها راجع به نهضت نرم&zwnj;افزاری، تولید علم مطالبی فرموده&zwnj;اند.&quot; گویا در مطالبات آقای خامنه&zwnj;ای در زمینه علوم، آنچه مربوط به شاخه&zwnj;های علوم طبیعی و محض و نیز تکنولوژی بوده است بنا بر تصور متولیان امر تاحدودی به نتایج خوبی رسیده، اما در زمینه علوم انسانی، احتمالاً تا قبل از احمدینژاد، پیشرفت زیادی نداشته است. مصباح شادمان از تسلط کامران دانشجو بر وزارت علوم، و عزمی که وی در سالهای گذشته در زمینه اسلامی کردن دانشگاهها از خود نشان داده است، می&zwnj;گوید: &quot;امروز -خدا را شکر- کسانی احساس مسئولیت کردند و به ندای مقام معظم رهبری لبیک گفتند و حرکتی را شروع کردند<span dir="LTR">.</span>&quot; می<span dir="LTR">&zwnj;</span>توان حدس زد تغییر مدیریت انجمن حکمت و فلسفه در دو سال اخیر یکی از ابعاد این حرکت است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>سه روش برای اسلامی</strong><strong><span dir="LTR">&zwnj;</span>&zwnj;سازی علوم </strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">مصباح معتقد است که از زمان انقلاب فرهنگی تا امروز عمدتاً سه روش برای اسلامی کردن علوم انسانی بکار گرفته شده است. او بیش از همه خود را مقید به روش سوم می<span dir="LTR">&zwnj;</span>داند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">روش اول تکیه بر منابع نقلی، چون قرآن و حدیث، بجای تکیه بر تجربه، چنانکه در علوم رایج است، می&zwnj;باشد. براساس توضیح مصباح، در این روش:</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">&quot;منظور از اسلامی<span dir="LTR">&zwnj;</span>سازی دانشگاه&zwnj;ها، تغییر متد تحقیق است، یعنی مثلا به جای تجربه و تحقیق در آزمایشگاه، به قرآن و حدیث مراجعه کنیم تا بدانیم درباره این مطالب چه وارد شده است و ما نیز همان&zwnj;ها را مطرح کنیم، مخصوصا در علوم انسانی که ارتباط زیادی با مسائل دینی داشته و احیاناً بعضی از نظریات علوم انسانی با نظریات دینی اصطکاک زیادی دارند<span dir="LTR">. </span>این افراد معتقد بودند که باید روش تجربی را حذف کرده و به جای آن از روش علوم نقلی و به قول ما طلبه&zwnj;ها از روش فقاهتی استفاده کنیم.&quot; مصباح یزدی اعتراف می<span dir="LTR">&zwnj;</span>کند این روش &quot;تصور بسیار خامی بود&quot;، تقریباً به شکست آن اعتراف می<span dir="LTR">&zwnj;</span>کند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">روش دومی که در توصیف مصباح برای اسلامی کردن علوم انسانی در حالت خاص، و علوم در حالت عام، پیگیری شده آن است که کتابهای درسی بازنگری شوند، قسمتهایی که با آیات و روایات ناسازگارند حذف شوند، و سایر بخشها، احیانا با مقداری حواشی و توضیحات، باز آورده شوند. این روش خصوصا از سوی کسانی پیشنهاد داده شده بوده که معتقد بوده&zwnj;اند نمی&zwnj;توان علوم انسانی را با تکیه بر آیات قرآن و اخبار و دلیل تعبدی موجود درمتون فقهی یا حدیثی، جواب داد. بسیاری از مسائل علوم در آیات و روایات مطرح نشده و در نتیجه در متون دینی پاسخی مستقیم به آن&zwnj;ها داده نشده است. در این رویکرد:</p> <p dir="RTL">&quot;منظور از اسلامی کردن علوم این است که علوم به نحوی تبیین و تدریس شوند که تضادی با اسلام نداشته باشند. آن دسته از علومی که اصلاً اصطکاکی با اسلام ندارند و موضوع آن&zwnj;ها به مسائل اسلامی ربطی ندارد به حال خود باقی بمانند، اما مواردی که با نظریات اسلامی اصطکاک پیدا می<span dir="LTR">&zwnj;</span>&zwnj;کند و احیاناً در آن&zwnj;ها نظریات مخالف اسلام مطرح می&zwnj;شود، حذف شده و به جای آن نظریات اسلامی تبیین شود<span dir="LTR">.</span>&quot; (مصباح، همان)</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">به دنبال این روش شورای عالی انقلاب فرهنگی عهده دار آن شد که کتاب&zwnj;های دانشگاهی را در اختیار عده&zwnj;ای از روحانیون یا به تعبیر مصباح &quot;فضلای متدین&quot; قرار دهد تا ایشان بعد از مطالعه کتب مزبور، نقص&zwnj;ها و موارد متضاد با نظریات اسلامی را در آنها مشخص کنند، آن موارد را حذف کنند، و یا نظریه&zwnj;ای جایگزین در مقابل آن&zwnj;ها بیان کنند. در توصیف مصباح:</p> <p dir="RTL">&quot;چندین سال زمان، بودجه و نیرو برای پرداختن به این امور صرف شد و عده زیادی از طلاب حوزه هم مشغول همین کارها بودند، البته فعالیت آن&zwnj;ها در راستای همان جمع&zwnj;آوری اشکالات پس از مطالعه کتاب<span dir="LTR">&zwnj;</span>&zwnj;های دانشگاهی بود و کار به نقد و بررسی نکشید و همان هفت-هشت سال کافی بود که به همین امور پرداخته شود.&quot;</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">مصباح اعتراف می<span dir="LTR">&zwnj;</span>کند که این کار هم &quot;نه به جایی می&zwnj;رسید و نه روش معقولی برای اسلامی<span dir="LTR">&zwnj;</span>&zwnj;سازی دانشگاه<span dir="LTR">&zwnj;</span>&zwnj;ها به شمار می<span dir="LTR">&zwnj;</span>&zwnj;رفت<span dir="LTR">.</span>&quot; (همان) رویکرد دوم در مورد اسلامی سازی علوم انسانی به این ترتیب امروز شکست خورده است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>رویکرد سوم، کماکان در چنبره درک ساده</strong><strong><span dir="LTR">&zwnj;</span>اندیشانه و بسیط از مبانی علوم انسانی </strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">پس از ذکر این دو رویکرد، مصباح به رویکرد سوم در مورد اسلامی کردن علوم انسانی، که گویا امروز بیشتر مورد پسند خود او و رهبر جمهوری اسلامی آقای خامنه<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای است، اشاره دارد: &quot;مقام معظم رهبری بر این مطلب تأکید کرده<span dir="LTR">&zwnj;</span>&zwnj;اند و اشاره فرموده<span dir="LTR">&zwnj;</span>&zwnj;اند که علوم انسانی موجود در دانشگاه&zwnj;ها بر مبانی ماتریالیستی مبتنی است.&quot; در این رویکرد قرار است علوم انسانی از مبانی ماتریالیستی پاک شوند. این رویکرد بر نقد مبانی ماتریالیستی علوم انسانی جدید استواراست. این پروژه&zwnj;ای است که گویا تیم جدیدی که اخیراً به انجمن حکمت و فلسفه اضافه شده اند، یعنی حجج اسلام خسروپناه، پارسانیا، مبلغی، واعظی، ربانی گلپایگانی، و غیره در پی تحقق آنند. مصباح، یا کسی که پروژه را گویا او تعریف کرده است، معتقد است همه علوم برای اثبات مسائلشان به اصولی نیاز دارند که &quot;یا بدیهی و از اصول متعارفه<span dir="LTR">&zwnj;</span>&zwnj;اند، یا از اصول موضوعه<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای هستند که قبلاً در علم دیگر و نهایتاً در فلسفه اثبات شده<span dir="LTR">&zwnj;</span>&zwnj;اند&quot;. بر این اساس علوم باید دارای مبنای درست و پایه اساسی باشند، بدون تبیین اصول موضوعه یک علم یا بدون پذیرش اصول موضوعه<span dir="LTR">&zwnj;</span>&zwnj;ای که در جای دیگر تبیین شده است نمی<span dir="LTR">&zwnj;</span>&zwnj;توان چیزی را ادعا کرد که آن علوم نفی می&zwnj;کنند.&quot;</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">علوم انسانی باید بر مبانی معرفت<span dir="LTR">&zwnj;</span>&zwnj;شناختی، هستی&zwnj;شناختی و انسان<span dir="LTR">&zwnj;</span>&zwnj;شناختی درست مبتنی باشند، نه هرنوعی از معرفت<span dir="LTR">&zwnj;</span>&zwnj;شناختی، هستی&zwnj;شناختی و انسان<span dir="LTR">&zwnj;</span>&zwnj;شناختی. مصباح یزدی مسئله اثبات وجود روح را بخش خیلی مهمی از پروژه اسلامی سازی علوم انسانی می<span dir="LTR">&zwnj;</span>داند و می<span dir="LTR">&zwnj;</span>نویسد:</p> <p dir="RTL">&quot;ادعای ما این است که می&zwnj;توان منظومه&zwnj;ای از علوم و معارف را ارائه داد که منطقی&zwnj;ترین بحث&zwnj;ها در آن مطرح شده و به اثبات رسیده باشد، یعنی از اساسی&zwnj;ترین و بنیادی&zwnj;ترین نقطه&zwnj;ها &ndash;معرفت<span dir="LTR">&zwnj;</span>&zwnj;شناسی- شروع شود و به دنبال آن، هستی&zwnj;شناسی، انسان&zwnj;شناسی، و علوم انسانی مطرح شود. باید با معرفت&zwnj;شناسی، هستی&zwnj;شناسی &ndash;فلسفه- و انسان&zwnj;شناسیِ صحیح وارد بحث&zwnj;<span dir="LTR">&zwnj;</span>های علمی شد؛...شناخت انسان و ساحت&zwnj;های وجودی&zwnj;اش نقش مهمی در بحث<span dir="LTR">&zwnj;</span>&zwnj;ها دارد....می<span dir="LTR">&zwnj;</span>&zwnj;توان از نقطه&zwnj;ای شروع کرد که ریشه&zwnj;ای&zwnj;ترین مسائل حل شود و به لحاظ منطقی باید همین کار را انجام داد تا بر اساسش مسائل منطقی پله پله پیش برود تا به شناخت حقیقت انسان برسد.... باید بررسی کرد که روح در انسان چه موقعیتی دارد و پدیده&zwnj;های روحی چگونه است؟... نمی&zwnj;توان بدون دلیل با مشاهده عکس<span dir="LTR">&zwnj;</span>&zwnj;العمل<span dir="LTR">&zwnj;</span>&zwnj;هایی از مغز، روح را همان خواص مغز دانست....هم روح در بدن اثر دارد، هم بدن در روح. روح موجودی است که خواص، آثار، و فعالیت خودش را دارد. چگونه می<span dir="LTR">&zwnj;</span>&zwnj;توان این حقایق را انکار کرد و کار روان&zwnj;شناسی را [بسان متجددین] فقط بررسی رفتارهای ظاهری و قابل آزمایش انسان دانست؟.... وجود روح، اساس همه اعتقادات به معاد و عوالم مافوق این عالم جسمانی است. انکار روح و پذیرش صِرف انفعالات مغزی به معنای دروغ دانستن معاد، وحی، عالم برزخ، قیامت، جبرئیل، و... است.&quot; مصباح می<span dir="LTR">&zwnj;</span>گوید &quot;همین مطلب در سطح بالاتری نسبت به خدا هم مطرح می&zwnj;شود.&quot;</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">از نظر مصباح اثبات خداوند و روح یک بخش از نقد علوم انسانی رایج است. نقد کلی&zwnj; او آنست که علوم انسانی جدید بر اصول موضوعه غیر الهی و ماتریالیستی مبتنی هستند. مصباح یزدی به این پرسش جواب نمی&zwnj;دهد، که نکات فوق، یعنی اینکه خدا یا روح وجود دارد یا ندارند، چندان ربطی به اخراج سیاسی اساتید دگراندیش علوم انسانی چون سروش و کدیور، به خاطر نقد صریح ایشان بر ولایت فقیه ندارد. عبدالکریم سروش و محسن کدیورهم به خدا و هم به روح باور دارند. با این حال تو گویی اینکه از نظر جناب مصباح و شاگردان ایشان هرکسی مخالف نظریه ولایت فقیه باشد، مادیگراست. هکذا پاپ و روحانیون پروتستان، یا خاخامهای یهودی، هم به وجود روح و خداوند باور دارند. آیا این سبب خواهد شد ایشان به نظریه<span dir="LTR">&zwnj;</span> ولایت فقیه و حکومت اسلامی باور داشته باشند؟<br /> &nbsp;</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">آقای مصباح یزدی مدعی است که آنچه مورد توصیه ایشان و مورد تبعیت شاگردان ایشان در میان روحانیون است &quot;فعالیتی صد در صد علمی و جدید برای اصلاح علوم در دنیا است&quot; که در نتیجه آن &quot;همه عالم ریزه&zwnj;خوار خوان شما خواهند شد&quot;. به علاوه &quot;منظور از اسلامی کردن علوم، یک کار تعبدی و تعصب&zwnj;آمیز برای اثبات یک گرایش ایدئولوژیک یا کار سیاسی نیست.&quot;:</p> <p dir="RTL">&quot;اوایل انقلاب اگر چنین سخنانی گفته می<span dir="LTR">&zwnj;</span>&zwnj;شد مورد استهزاء قرار می<span dir="LTR">&zwnj;</span>&zwnj;گرفت و تلقی ادعای بسیار بزرگ و نشدنی می<span dir="LTR">&zwnj;</span>شد<span dir="LTR">. </span>یکی از اساتید دانشگاه در بحثی که پیرامون جریانات سیاسی کشور با هم داشتیم می<span dir="LTR">&zwnj;</span>&zwnj;گفت غرب در ساحت علم با سرعت نور در حال پیشروی است و ما هر چه سرعت بگیریم باز هم تناسبی برقرار نمی<span dir="LTR">&zwnj;</span>&zwnj;شود.... وی که از انقلابیون بود صادقانه می<span dir="LTR">&zwnj;</span>&zwnj;گفت ما برای استفاده از تکنولوژی پیشرفته چاره&zwnj;ای جز سازش با آمریکا نداریم... آن وقت جوابی به ایشان عرض کردم، ولی نتوانستم به ایشان عرض کنم که جوان&zwnj;های ما که غنی&zwnj;سازی اورانیوم را به اینجا رساندند تکنولوژی را از کجا گرفتند و با کجا ساختند تا اینها را دریافت کنند؟ &quot;</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">یکی از مهم<span dir="LTR">&zwnj;</span>ترین خطاهای آقای مصباح یزدی (که در میان طیف نظامی-امنیتی تحت تاثیر افکار ایشان نیز دیده می<span dir="LTR">&zwnj;</span>شود) آنست که منطق موفقیت نظامی، و منطق موفقیت در زمینه علوم انسانی، را یکی می<span dir="LTR">&zwnj;</span>انگارد، و غافل از تفاوت میان ایندو از زمین تا آسمان است: &quot;خداوند متعال در جبهه&zwnj;ها به ما نشان داد که با دست خالی هم می&zwnj;توان با پیشرفته&zwnj;ترین تکنولوژی نظامی دنیا مبارزه کرد، اما خیال کردیم مددهای الهی مختص به جبهه است. حالا باید بفهمیم که خدای جبهه با خدای دانشگاه یکی است.&quot; سوی دیگر این تصور البته ابزار جنگ نرم خواندن مدرسان علوم انسانی جدید در کیهان و فارس نیوز و رجا نیوز خواهد بود. بنا بر این اندیشه اگر جمهوری اسلامی توانسته است در زمینه تکنولوژی به پیشرفتهایی دست یابد، این پیشرفتها در زمینه علوم انسانی هم با همان منطق میسر است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>شکست پروژه اسلامی سازی علوم انسانی </strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">باید تجربه فروپاشی کمونیسم و بلوک شرق را به دقت خواند. اتحاد جماهیر شوروی در زمینه نظامی و تکنولوژیکی یکی از پیشرفته-ترین کشورهای جهان بود. جمهوری اسلامی هرقدر هم بکوشد و پول صرف کند، خیلی بعید است بتواند به سطح قدرت شوروی سابق در این زمینه<span dir="LTR">&zwnj;</span>ها برسد. ولی همین شوروی (چنانکه از وضعیت علوم انسانی در جمهوریهای استقلال یافته از شوروی سابق هم معلوم است) در زمینه علوم انسانی حرفی برای گفتن نداشت. چنانکه سید جواد طباطبایی در بحث از وضعیت پژوهشهای علم تاریخ در اتحاد شوروی سابق اشاره کرده است، &quot;با فروپاشی اردوگاه سوسیالیسم از انبوه<span dir="LTR">&zwnj;</span>های پژوهش<span dir="LTR">&zwnj;</span>های تاریخی که در انستیتوهای مارکسیسم-لنینیسم با اتلاف منابع بسیار فراهم آمده بود، جز زباله<span dir="LTR">&zwnj;</span>دانی فراهم نیامد.&quot; (<em>نظریه حکومت قانون در ایران</em>، ص.۵۳۲) سخن طباطبایی را احتمالاً می<span dir="LTR">&zwnj;</span>توان به تحقیقات انجام شده در بسیاری دیگر از شاخه<span dir="LTR">&zwnj;</span>های علوم انسانی و فلسفه در &quot;انستیتوهای مارکسیسم-لنینیسم&quot; شوروی تعمیم داد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">جمهوری اسلامی از برخی جهات شباهتهای مهمی با اتحاد جماهیر شوروی سابق دارد. باید گفت پروژه اسلامی کردن علوم انسانی و فلسفه در ایران امروز پروژه&zwnj;ای شکست خورده است. پروژه اسلامی کردن علوم انسانی برخلاف تصور نظریه<span dir="LTR">&zwnj;</span>پردازان آن، و علیرغم بودجه<span dir="LTR">&zwnj;</span>های کلانی که صرف آن می<span dir="LTR">&zwnj;</span>شود (بودجه موسسه امام خمینی آقای مصباح در قم یا تحولات اخیر انجمن حکمت نمونه اش)، از مادر مرده به دنیا آمده است. اگر کسی که تاریخ دنیا و خصوصا تاریخ اتحاد جماهیر شوروی سابق و فروپاشی آن نظام ایدئولوژیک را به دقت بخواند، در خواهد یافت که همانقدر که موسسات تحقیقاتی مارکسیستی-لنینیستی در شوروی موفق شدند علوم انسانی ضد بورژوازی، و طرفدار انقلاب پرولتاریا بدست دهند، جمهوری اسلامی هم قادر خواهد بود در پروژه اسلامی کردن موسساتی چون انجمن حکمت و فلسفه موفق شود.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">رهبران جمهوری اسلامی و نظریه<span dir="LTR">&zwnj;</span>پردازان آنها چون آقای مصباح در جهل در مورد منطق پیشرفت علوم انسانی جدید و تفاوت آن با موفقیت محدود در زمینه<span dir="LTR">&zwnj;</span>های تکنولوژیکی، در این بپندارند که با تکیه نصفه و نیمه بر علوم سنتی حوزوی که در دوران پیشامدرن در حوزه&zwnj;های علمیه شیعی تدریس می<span dir="LTR">&zwnj;</span>شده<span dir="LTR">&zwnj;</span>اند، و بدون خوانش انتقادی و پالایش جدی این علوم در سایه دستاوردهای علوم انسانی جدید، خواهند توانست علوم انسانی اسلامی به دست دهند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">علوم انسانی و فلسفه با فهم انسانی سروکار دارند. پژوهشگر فلسفه یا علوم انسانی باید به قول کانت (در مقاله &quot;<a href="http://www.nilgoon.org/archive/moughen/articles/Moughen_Kant_Enlightenmnet.html">روشنگری چیست؟ </a>&quot;) جرئت فهمیدن داشته باشد. نسل جدید جوانان علوم انسانی خوان در ایران و خارج از ایران، علی رغم میل و کوشش و هزینه<span dir="LTR">&zwnj;</span>های هنگفت متولیان امور و اسلامگرایان، امروز جرئت فهمیدن یافته است، و نه زور بازوی نیروهای نظامی امنیتی و نه پشیبانی مالی هنگفت برای استیلای دانش آموختگان حوزوی تربیت شده توسط موسسه&zwnj;های دینی مورد تایید حکومت بر سر مهم<span dir="LTR">&zwnj;</span>ترین مراکز آموزش علوم انسانی نتوانسته است مانع از این امر شود. این موفقیت روشنفکرانه را می<span dir="LTR">&zwnj;</span>توان از ناامیدی آیت الله مصباح یزدی ازاسلامی سازی دانشگاهها، دید و مشاهده کرد (گرچه باید منتظر زمان بیشتری بود تا ایشان و تابعین ایشان متوجه بی حاصل بودن رویکرد سوم هم شوند.)</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>پانویس&zwnj;ها:</strong></p> <div> <div id="ftn1"> <p dir="RTL"><a href="#_ftnref1" name="_ftn1" title=""><span dir="LTR">[1]</span></a> در دوران ریاست قبلی پژوهشگاه علوم انسانی و در دهه هفتاد، حکم اخراج سروش از انجمن حکمت و فلسفه، که در آنزمان زیرشاخه<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای از پژوهشگاه علوم انسانی بود، از سوی وزارت علوم صادر شد. این حکم در دوران صدارت مصطفی معین بروزارت علوم، یعنی در دوران اصلاحات، نقض شد، ولی در دوران تصدی مدیریت وزارت علوم توسط کامران دانشجو، و همزمان با صاحب منصبی آقای خسروپناه در موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه، دوباره با بهانه<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای احیا واجرا گردید.</p> </div> <div id="ftn2"> <p dir="RTL"><a href="#_ftnref2" name="_ftn2" title=""><span dir="LTR">[2]</span></a> مشروح سخنان مصباح یزدی در سایت انجمن در دسترسی است: <a href="http://www.irip.ir/Home/Single/1438">لینک</a>.</p> </div> </div> <p>&nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/reflections/2013/03/08/25101#comments اسلامی‌سازی انجمن حکمت و فلسفه انديشه زمانه انقلاب فرهنگی خامنه‌ای سروش عبدالحسین خسروپناه علوم انسانی مصباح میثم بادامچی Thu, 07 Mar 2013 23:33:10 +0000 politics 25101 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/news/iran/2013/01/31/24101 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/news/iran/2013/01/31/24101" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-filefield field-field-article-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_article_image" width="250" height="159" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/habibi-310113.jpg?1359636702" /> </div> </div> </div> <p>حسن حبيبی، عضو مجمع تشخيص مصلحت نظام پس از يک دوره بيماری طولانی از دنيا رفت.</p> <!--break--><!--break--><p>&nbsp;</p> <p>منابع خبری ايران گزارش دادند، حسن&zwnj; ابراهيم حبيبی، عضو مجمع تشخيص مصلحت نظام و شورای عالی انقلاب فرهنگی بامداد امروز پنج&zwnj;شنبه ۱۲ بهمن&zwnj;ماه هنگام ۷۵ سالگی به علت ايست قلبی در بيمارستان باهنر تهران درگذشت.</p> <p>&nbsp;</p> <p>به گزارش خبرگزاری دانشجويان ايران (ايسنا) احمد دانيالی، قائم مقام بنياد ايران&zwnj;شناسی در اين زمينه گفت: &quot;وی از چهار سال پيش به بيماری ديابت مبتلا بود و چند بار نيز دچار مشکل قلبی شد اما تحت درمان بود و به&zwnj;عنوان رئيس بنياد ايران&zwnj;شناسی کار روزمره&zwnj;اش را در اين بنياد انجام می&zwnj;داد.&quot;</p> <p>&nbsp;</p> <p>حسن حبيبی که دارای مدرک دکتری حقوق و جامعه&zwnj;شناسی از دانشگاه سوربون بود از ابتدای پيروزی انقلاب ايران در سمت&zwnj;های مختلف سياسی حضور داشته است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>وی تا روزهای پايانی عمر رياست بنياد ايران&zwnj;شناسی را برعهده داشت و از سال ۱۳۵۹ تا ۱۳۶۰ وزير فرهنگ و آموزش عالی&zwnj; دولت مهدی بازرگان، نخستين نخست&zwnj;وزير پس از پيروزی انقلاب ايران بود.</p> <p>&nbsp;</p> <blockquote><p><img alt="" src="/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/enghelab-e-farhangi.jpg" style="width: 180px; height: 106px;" />حسن حبيبی در سال&zwnj;های نخست انقلاب ايران عضو ستاد انقلاب فرهنگی بود تا آن&zwnj;چه را که حکومت ايران &quot;انقلاب فرهنگی&quot; می&zwnj;ناميد در اين ستاد هدايت کنند</p> </blockquote> <p>حسن حبيبی به همراه کسانی چون علی شريعتمداری، محمدجواد باهنر، مهدی ربانی املشی، عبدالکريم سروش، شمس آل احمد و جلال&zwnj;الدين فارسی در سال&zwnj;های نخست انقلاب ايران عضو ستاد انقلاب فرهنگی بود تا آن&zwnj;چه را که حکومت ايران &quot;انقلاب فرهنگی&quot; می&zwnj;ناميد هدايت کنند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>اين &quot;انقلاب فرهنگی&quot; در سال&zwnj;های ۱۳۵۹ تا ۱۳۶۲ خورشيدی موجب ممنوعيت فعاليت دانشجويان مخالف و تعطيلی دانشگاه&zwnj;های ايران شد و با هدف اسلامی کردن دانشگاه&zwnj;ها و پاک&zwnj;سازی استادان و دانشجويانی که از ديد حکومت جمهوری اسلامی ايران، &quot;غرب&zwnj;زده&quot; به&zwnj;شمار می&zwnj;رفتند، صورت پذيرفت.</p> <p>&nbsp;</p> <p>حبيبی از سال ۱۳۶۴ تا ۱۳۶۸ وزير دادگستری دولت ميرحسين موسوی و نيز معاون اول دو دوره دولت اکبر هاشمی رفسنجانی (از ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۶) و دولت نخست محمد خاتمی (از ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۰)، دو رئيس&zwnj;جمهور پيشين ايران بود.</p> <p>&nbsp;</p> <p>وی همچنين از جمله حقوق&zwnj;دانانی بود که پس از انقلاب ايران، پيش&zwnj;نويس متن قانون اساسی را تهيه کرد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>حبيبی نخستين رئيس فرهنگستان زبان و ادب فارسی بود که &zwnj;در مردادماه سال ۱۳۶۹&zwnj; به عضويت پيوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی درآمد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>ارديبهشت ۱۳۸۸ وی پس از مدت&zwnj;ها سکوت سياسی در سخنانی گفت: &quot;بنده در دولت&zwnj;های آقايان موسوی، هاشمی و خاتمی بوده&zwnj;ام و اين دولت&zwnj;ها توانستند با ارقام پايين و ۹ ميليارد دلار کشور را مديريت کنند.&quot;</p> <p>&nbsp;</p> <p>وی افزوده بود: &quot;در آن دوره&zwnj;ها هم اشتباهاتی وجود داشت ولی در حدی نبود که به چشم بيايد. ما در آن زمان در مقاطعی کوتاه ميوه ضروری مردم را وارد می&zwnj;کرديم ولی از انگور برزيلی و پرتقال چينی خبری نبود.&quot;</p> <p>&nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/news/iran/2013/01/31/24101#comments اخبار ایران اسلامی کردن دانشگاه ها انقلاب فرهنگی حسن حبيبی Thu, 31 Jan 2013 12:51:43 +0000 news-zamaneh 24101 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/politics/2013/01/27/23830 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/politics/2013/01/27/23830" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> اکبر گنجی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="497" height="348" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/doa_0.jpg?1359626010" /> </div> </div> </div> <p dir="RTL">اکبر گنجی &minus; در این&zwnj;که جمهوری اسلامی نظامی غیردموکراتیک است، اختلاف نظری وجود ندارد. اما در این&zwnj;که مصداق کدام یک از رژیم&zwnj;های غیردموکراتیک (دیکتاتوری&zwnj;های نظامی، دیکتاتوری&zwnj;های توتالیتر و فاشیستی یا دیکتاتوری&zwnj;های سلطانی) است، اختلاف&zwnj;نظرها کم نیستند.</p> <!--break--><!--break--><p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">رژیم هر اندازه هم که استبدادی باشد، باز فرصت&zwnj;هایی برای فعالیت در آن وجود خواهد داشت. از این نظر، وضع جمهوری اسلامی با رژیم&zwnj;هایی چون رژیم صدام حسین، قذافی، اسد، و...بسیار تفاوت دارد. مسئله این است: آیا از فرصت&zwnj;های قانونی رژیم سرکوبگر جمهوری اسلامی می&zwnj;توان و باید استفاده کرد یا نباید کرد؟</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">برای روشن شدن محل نزاع و نزدیک شدن به پاسخ، به<em> قلمروهای متفاوت</em> زیر بنگرید:</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><em><strong>یکم- حوزه&zwnj; مطبوعات:</strong></em> مطابق قانون مطبوعات، انتشار نشریه منوط به اخذ مجوز از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است. اگر در همین شرایط سخت بتوان مجوز نشریه&zwnj;ای دریافت کرد، آیا این اقدام مفید و موجه نیست؟ فرض کنید ماهنامه&zwnj;زنان مجددا اجازه&zwnj; انتشار یافت. در این صورت چه باید کرد؟ صاحب امتیاز و مدیر مسئول باید آن نشریه&zwnj; کارساز را منتشر سازد یا بگوید تا وقتی جمهوری اسلامی سر کار است، من هیچ نشریه&zwnj;ای منتشر نخواهم کرد. ده&zwnj;ها روزنامه، هفته&zwnj;نامه، ماهنامه و فصلنامه که طی سه دهه&zwnj; گذشته انتشار یافتند و توقیف شدند، به سود مردم بودند یا به زیان آنها؟ نشریاتی چون شرق، اعتماد، بهار، و...که اینک منتشر می&zwnj;شوند، باید چه کنند؟ وجود آنها مفید است یا مضر؟ اگر در این نشریات مقاله&zwnj;ای یا مصاحبه&zwnj;ای از فردی درخواست شد- با وقوف به خودسانسوری توسط گوینده و نشریه- باید آن را پذیرفت یا رد کرد؟ خب فرد می&zwnj;تواند بگوید: &laquo;تا وقتی من نتوانم علیه سرنگونی جمهوری اسلامی آزادانه حرف بزنم، یا تا وقتی سخنان من سانسور می&zwnj;شود، هیچ مقاله&zwnj;ای به شما نمی&zwnj;دهم و هیچ مصاحبه&zwnj;ای با شما نخواهم کرد.&raquo;</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><em><strong>دوم- حوزه&zwnj; کتاب:</strong></em> نه تنها تأسیس شرکت انتشاراتی، که انتشار تک تک کتاب&zwnj;ها هم نیازمند مجوز است. حال اگر در همین شرایط بسیار دشوار بتوان مجوز یک موسسه&zwnj; انتشاراتی دریافت کرد، آیا باید با اشتیاق به دنبال آن رفت یا اعلام کرد تا زمانی که جمهوری اسلامی برپاست، تأسیس شرکت انتشاراتی ناموجه است. فرض کنید وزارت ارشاد صلاحیت شما و همفکرانتان برای به راه انداختن موسسه&zwnj;انتشاراتی را رد می&zwnj;کند. اگر شما بتوانید آثارتان را توسط انتشاراتی&zwnj;های موجود منتشر سازید، چه خواهید کرد؟ آیا در اعتراض به رژیم سرکوبگر از انتشار آثارتان خودداری خواهید کرد؟ آیا در اعتراض به وجود سانسور هیچ اثری منتشر نخواهید کرد؟ فرض کنید کتاب شما با حذف ده صفحه مجوز انتشار می&zwnj;گیرد. در این صورت چه خواهید کرد؟ آیا بهتر نیست که خوانندگان بتوانند از ۹۶ درصد آرای شما استفاده کنند تا این که هیچ گیرشان نیاید؟</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">مگر در همین جمهوری اسلامی متون علوم انسانی و اجتماعی و فلسفه (مارکس، گرامشی، فروید، نیچه، فوئرباخ، دکارت، توکویل، هگل، کانت، لاک، هابز، هابرماس، آیزیا برلین، جان راولز، ریچارد رورتی، آمارتیاسن، مارتا نسبام، هیلاری پاتنام، فوکویاما، کارل پوپر، میلتون فریدمن، فون هایک، امیل دورکهایم، جان استیوارت میل، ماکس وبر، جرج زیمل، هایدگر، گادامر، هانتینگتون، آنتونی گیدنز، هانا آرنت، هورکهایمر، آدورنو، اریک فروم، فرانتس نویمان، اریک هابسبام، و...) به زبان فارسی ترجمه و منتشر نشده است؟ آیا چون جمهوری اسلامی رژیمی سرکوبگر و سانسورگر بوده و هست، باید از انتقال فرهنگ مدرن به ایران خودداری می&zwnj;شد؟ آن همه رمان مدرن (گابریل گارسیا مارکز، میلان کوندرا، ماریو بارگاس یوسا، و...) که طی سه دهه&zwnj;گذشته به فارسی برگردانده شده است، چه؟ آیا این&zwnj;ها نباید ترجمه می&zwnj;شدند؟</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <blockquote><p dir="RTL"><img alt="" src="/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/tashakol.jpg" style="width: 180px; height: 141px; float: right;" />جمهوری اسلامی نمی&zwnj;گذارد اتحادیه&zwnj;های کارگری مستقل تشکیل شوند. اما اگر اجازه می&zwnj;داد، کارگران باید چکار می&zwnj;کردند؟ آیا باید ادعا می&zwnj;کردند که چون رژیم استبدادی است ما از تشکیل اتحادیه خودداری می&zwnj;کنیم؟ مگر حالا که اجازه نمی&zwnj;دهد و سرکوب می&zwnj;کند، کارگران برای تشکیل سندیکا مبارزه نمی&zwnj;کنند و زندان نمی&zwnj;روند؟</p> </blockquote> <p dir="RTL"><em><strong>سوم- حوزه&zwnj;هنر:</strong></em> فقط و فقط به سینما بنگرید و تئاتر و نقاشی و مجسمه سازی و... را فراموش کنید. رژیم در حوزه&zwnj;هنر بیش از دیگر حوزه&zwnj;ها سخت&zwnj;گیر بوده است. اما چه تعداد فیلم&zwnj;های ایرانی ساخته شده&zwnj;در داخل کشور موفق به دریافت جوایز جهانی شده&zwnj;اند؟ آن همه فیلم خوب که توسط هنرمندان تولید شد، آیا نباید ساخته می&zwnj;شد، چون جمهوری اسلامی رژیم استبداد دینی است؟ آیا هنرمندان نمی&zwnj;توانستند و نمی&zwnj;توانند استدلال کنند:&laquo;مشکل از همان آغاز- یعنی سناریو- شروع می&zwnj;شود که وزارت ارشاد آن را ویران می&zwnj;سازد. نتیجه&zwnj; نهایی- یعنی خود فیلم- را هم دوباره نابود می&zwnj;کند. پس تولید فیلم در این رژیم بی فایده و بلاموضوع است.&raquo; اما هنرمندان از همین فرصت&zwnj;های تنگ استفاده کرده و آن آثار را آفریده&zwnj;اند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><em><strong>چهارم- حوزه&zwnj; دانشگاه&zwnj;ها:</strong></em> جمهوری اسلامی با انقلاب فرهنگی دانشگاه&zwnj;ها را تعطیل کرد تا پس از</p> <p dir="RTL">پاک&zwnj;سازی اساتید و دانشجویان و برقراری نظام سختگیرانه&zwnj;گزینش، دانشگاه&zwnj;ها را اسلامی سازد. نسل جوان ایران زمین چه باید می&zwnj;کرد؟ آیا در اعتراض به کل این فرایند سرکوبگرانه، باید خود را از حق تحصیل محروم می&zwnj;ساخت؟ جمهوری اسلامی به شدت نیازمند اقشار تحصیل کرده- خصوصاً در علوم طبیعی تجربی- بود و هست. به همین دلیل در کشوری که همه&zwnj;دانشگاه&zwnj;ها- حتی دانشگاه آزاد- دولتی است، به شدت در این زمینه سرمایه&zwnj;گذاری کردند و تحصیل علم- به خصوص برای زنان- تشویق شد. تعداد دانشجویان کشور از ۱۷۶ هزار تن در سال ۱۳۵۷ به بیش از چهار میلیون و یکصد هزار تن در سال ۱۳۹۱ افزایش یافته است. دانشجویان و اساتید ایستادگی کرده و از همین فرصت به خوبی استفاده کردند. به نتیجه&zwnj;کار بنگرید که مطابق میل جمهوری اسلامی نیست. پس از گذشت ۳۳ سال، همچنان از سکولار و لیبرال بودن دانشگاه&zwnj;ها ناله می&zwnj;شود و دائماً از پاکسازی و اسلامی سازی دانشگاه&zwnj;ها سخن گفته می&zwnj;شود. یکی دیگر از پیامدهای استفاده&zwnj; از این فرصت، این بوده که زنان اکثریت دانشجویان و فارغ التحصیلان را تشکیل داده&zwnj;اند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><em><strong>پنجم- حوزه&zwnj; وکالت:</strong></em> قوه&zwnj; قضائیه تحت امر ولایت مطلقه&zwnj; فقیه است. دادگاه&zwnj;های زندانیان سیاسی و مطبوعاتی و عقیدتی، فرمایشی بوده است. جمهوری اسلامی وکلا را هم تحت فشار قرار داده و به خدمت خود در آورده است. با توجه به این واقعیات، متهمان سیاسی- مطبوعاتی- عقیدتی چه باید می&zwnj;کردند؟ از وکلای مورد تأیید جمهوری اسلامی استفاده می&zwnj;کردند یا نمی&zwnj;کردند؟ وکلا چه تکلیفی داشتند؟ در همین رژیم نیز زندانیان وکیل داشته&zwnj;اند و وکلا عموماً به طور مجانی از زندانیان سیاسی و عقیدتی دفاع کرده&zwnj;اند. نمی&zwnj;توان مدعی شد که آن دفاع&zwnj;ها مطلقا بدون تأثیر بوده&zwnj;اند. وکلا به متهمان کمک&zwnj;های زیادی کرده و می&zwnj;کنند، هر چند که خودشان- همچون زندانیان- تحت سلطه&zwnj; همین رژیم قرار داشته و به خاطر همین نوع فعالیت&zwnj;ها زندانی شده و می&zwnj;شوند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><em><strong>ششم- حوزه صنفی:</strong></em> مطابق ماده&zwnj; ۱۳۱ قانون کار جمهوری اسلامی : &laquo;به منظور حفظ حقوق و منافع مشروع و قانونی و بهبود وضع اقتصادی كارگران و كارفرمايان، كه خود متضمن حفظ منافع جامعه باشد، كارگران مشمول قانون كار وكارفرمايان يك حرفه يا صنعت می&zwnj;&zwnj;توانند مبادرت به تشكيل انجمن&zwnj;های صنفی نمايند&raquo;.&nbsp; آیا از این حق- به دلیل سرکوبگری و عدم مشروعیت جمهوری اسلامی- نباید استفاده کرد؟</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">آیا انجمن&zwnj;های صنفی موجود (کانون عالی انجمن&zwnj;های صنفی کارفرمایی ایران، انجمن صنفی طراحان گرافیک ایران، انجمن صنفی روزنامه&zwnj;نگاران، کانون سراسری انجمن&zwnj;های صنفی کارفرمایی نمایندگان بیمه&zwnj;ایران، انجمن صنفی کارخانه&zwnj;های قند و شکر ایران، انجمن صنفی شرکت&zwnj;های تبلیغاتی ایران، کانون انجمن&zwnj;های صنایع غذایی ایران، انجمن صنفی دفاتر مسافرتی و گردشگری ایران، کانون انجمن&zwnj;های صنفی آرد ایران، و...) مفید بوده و هستند یا باید تعطیل شوند؟ آیا آنها مطلقا نتوانسته&zwnj;اند از حقوق صنف خود دفاع کنند؟</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">آیا کارگران به سندیکاهای کارگری نیازمند نیستند تا از حقوق خود در برابر کارفرمایان دفاع کنند؟ جمهوری اسلامی نمی&zwnj;گذارد تا اتحادیه&zwnj;های کارگری مستقل تشکیل شود. اگر اجازه می&zwnj;داد، کارگران چه باید می&zwnj;کردند؟ آیا باید ادعا می&zwnj;کردند که چون رژیم استبدادی است ما از تشکیل اتحادیه خودداری می&zwnj;کنیم؟ مگر حالا که اجازه نمی&zwnj;دهد و سرکوب می&zwnj;کند، کارگران برای تشکیل سندیکا مبارزه نمی&zwnj;کنند و زندان نمی&zwnj;روند؟</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <blockquote><p dir="RTL"><img alt="" src="/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/shora.jpg" style="width: 170px; height: 127px; float: right;" />انتخابات شوراهای شهر قرار است هم&zwnj;زمان با انتخابات ریاست جمهوری برگزار شده و ده&zwnj;ها هزار تن برای سراسر کشور انتخاب شوند. اصلاح&zwnj;طلبان و سبزها حتی این انتخابات را هم به&zwnj;کلی رها کرده&zwnj;اند. آیا سختگیری جمهوری اسلامی در انتخابات شوراهای شهر هم به اندازه&zwnj; انتخابات ریاست جمهوری است؟ آیا ورود به شوراهای شهر به&zwnj;کلی فاقد اهمیت است و هیچ سودی برای کشور ندارد؟</p> </blockquote> <p dir="RTL">جمهوری اسلامی به اتحادیه&zwnj;های کارگری نسبت به دیگر اصناف حساسیت بیشتری داشته است، شاید مهم&zwnj;ترین دلیل، سوء&zwnj;ظن به ارتباط کمونیست&zwnj;ها با کارگران و اشتیاق مارکسیست&zwnj;ها به استفاده&zwnj; از کارگران علیه جمهوری اسلامی بوده است. شاید اگر گروه&zwnj;های سیاسی کارگران را رها می&zwnj;کردند، آنان نیز می&zwnj;توانستند اتحادیه&zwnj;کارگری مستقل- در چارچوب رایج جمهوری اسلامی- پدید آورند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><em><strong>هفتم- حوزه&zwnj; مشارکت و رقابت سیاسی: </strong></em>احزاب و سازمان&zwnj;های سیاسی، شرط لازم دموکراسی&zwnj;ها هستند. اگر جمهوری اسلامی بگذارد حزب&zwnj;های سیاسی تشکیل شوند، آیا نباید از این فرصت استفاده کرد؟ حزب&zwnj;ها و سازمان&zwnj;های سیاسی را سرکوب کردند، اما احزاب و سازمان&zwnj;های سیاسی که خودی&zwnj;ها باز کردند (نهضت آزادی، ملی- مذهبی ها، جبهه&zwnj; مشارکت اسلامی، سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی، مجمع روحانیون مبارز، دفتر تحکیم وحدت، حزب کارگزاران سازندگی، حزب اعتماد ملی) نیز به مخالفانی تبدیل شدند که چاره&zwnj;ای جز تعطیل کردنشان وجود نداشت. خودی&zwnj;ها دائماً به غیرخودی&zwnj;ها تبدیل شده و خودی&zwnj;های دیگری جایگزین آنها می&zwnj;شوند. با این حساب، آیا تأسیس حزب و سازمان سیاسی در جمهوری اسلامی باید همچنان دنبال شود یا به کلی کنار گذاشته شود؟</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">انتخابات چهار گانه&zwnj;جمهوری اسلامی (ریاست جمهوری، مجلس، شوراهای شهر، خبرگان رهبری)، آزاد و رقابتی و منصفانه نیست.با این همه، انتخابات یکی دیگر از فرصت&zwnj;های جمهوری اسلامی است. همین انتخابات دستاوردهای زیادی (دوران اصلاحات، دوران جنبش سبز) داشته است. یک راه این است که با انتخابات جمهوری اسلامی به کلی وداع شود، چون رژیم نامشروع و سرکوبگر و متقلب است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>نتیجه&zwnj;گیری</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">نتیجه&zwnj; آن که برخی اصلاح طلبان ناخواسته همانند جبهه&zwnj; ملی می&zwnj;شوند.&nbsp; جبهه&zwnj; ملی موافق نظام سلطنتی مشروطه به وسیله&zwnj; خاندان پهلوی بود و این را در سال ۱۳۴۰ هم به اطلاع شاه رسانده بود (<em>امیدها و ناامیدی&zwnj;&zwnj;ها، خاطرات سیاسی دکتر کریم سنجابی</em>، ص ۲۰۵). خواست آنها برگزاری<strong><em> </em></strong><em>&quot;انتخابات آزاد&quot;</em> در چارچوب نظام سلطنتی مشروطه بود. امینی که نخست وزیر شد، کارشان با او هم به رویارویی کشید، از این طرف تجمعات اعتراضی، از آن طرف بازداشت و زندان. آنها از امینی درخواست کردند انتخاباتی برگزار کند که &quot;۲۰ درصد یا ۱۰ درصد از نمایندگان واقعی مردم&quot; به مجلس راه یابند (<em>امیدها و ناامیدی&zwnj;ه</em><strong><em>ا</em></strong>، صص ۲۱۴- ۲۱۲).</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">با اصلاحات شش گانه&zwnj; شاه یا رفراندوم&zwnj;اش تحت عنوان &quot;اصلاحات بله دیکتاتوری خیر&quot; مخالفت کردند. پاکروان- رئیس ساواک- در زندان با آنها مذاکره کرد تا &quot;جبهه&zwnj;ی ملی نسبت به سلطنت ابراز وفاداری و احترام بکند و دستگاه هم جبهه&zwnj;ی ملی را به رسمیت بشناسد و فعالیت او را در حدودی آزاد بگذارد&quot; (<em>امیدها و ناامیدی&zwnj;ه</em><strong><em>ا</em></strong>، ص ۲۳۰).</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">جبهه&zwnj;ملی به وعده&zwnj;های رژیم اعتماد نداشت. میان رهبران جبهه هم اختلاف نظر وجود داشت. به گفته&zwnj;سنجابی:&laquo;این بود که در چنان وضع مبهمی با شک و تردید و اختلافی که در میان همکاران ما وجود داشت آقای صالح اعلام قطع مذاکرات کردند. علم هم یک بار با آقای صالح ملاقات و مذاکره کرد ولی نتیجه&zwnj;ای از آن حاصل نشد.&raquo; (<em>امیدها و ناامیدی&zwnj;ها</em>، ص ۲۳۲).</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">علت دیگر قطع مذاکره، عدم دسترسی به دکتر مصدق بود:&laquo;خب در این موقع دکتر مصدق هم در توقیف&zwnj;گاه خودش در احمدآباد بود و البته ما هیچ گونه تصمیم سیاسی بزرگی بدون مشاوره&zwnj; با او نمی&zwnj;توانستیم اتخاذ بکنیم و اتخاذ نمی&zwnj;کردیم. این هم یکی از علل قطع مذاکره&zwnj; ما با نمایندگان دولت و دربار بود که نمی&zwnj;دانستیم او در این باره چه نظری دارد.&raquo; (<em>امیدها و ناامیدی&zwnj;ها</em>، ص ۲۳۲)</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">اختلافات داخلی جبهه&zwnj; ملی، عدم دسترسی به دکتر مصدق، و پیشنهادات اشتباه مصدق از یک سو، و بسط حکومت مطلقه&zwnj;شاه از دیگر سو، به تعطیلی خودخواسته جبهه&zwnj;ملی انجامید. مصدق دستور تعطیلی جبهه&zwnj;ملی دوم و تشکیل جبهه&zwnj;ملی سوم را صادر کرد (<em>امیدها و ناامیدی&zwnj;ها</em>، صص ۲۳۸- ۲۳۴).</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <blockquote><p dir="RTL">شاه وقتی به سراغ رهبران سابق جبهه&zwnj;ملی رفت که کار از کار گذشته بود و در وضعیت انقلابی، آنان نیز مجبور بودند که دنباله رو آیت&zwnj;الله خمینی شوند. آن تجربه نزد اصلاح&zwnj;طلبان حاضر است. اصلاح&zwnj;طلبان یا باید انقلابی شده و به دنبال سرنگونی جمهوری اسلامی بروند، یا اگر می&zwnj;خواهند اصلاح&zwnj;طلب باقی بمانند، باید از فرصت&zwnj;های همین رژیم استفاده کنند تا به جبهه&zwnj;ملی دیگری تبدیل نشوند. جبهه&zwnj;ملی به مصدق دسترسی نداشت، اصلاح&zwnj;طلبان هم به موسوی و کروبی دسترسی ندارند.</p> </blockquote> <p dir="RTL">به گفته&zwnj;سنجابی، &laquo;همه&zwnj; فعالیت&zwnj;هایی که می&zwnj;گویند برای تشکیل جبهه&zwnj;ملی سوم شده در واقع فعالیت&zwnj;هایی بوده برای کشتن و از بین بردن جبهه&zwnj;ملی چون تاریخ و واقعیت نشان داد که بعد از آن دیگر جبهه&zwnj;ای که بتواند در داخل مملکت عرض اندام بکند و مظهر کوچک&zwnj;ترین اثری بشود اصلاً به وجود نیامد.&raquo; (<em>امیدها و ناامیدی&zwnj;ها</em>، ص ۲۳۹)</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">در نتیجه در آخرین جلسه&zwnj; جبهه&zwnj;ملی در منزل دکتر امیر علایی، صالح سیاست سکوت- یا سیاست صبر و<strong> </strong>انتظار- را پیشنهاد کرد و قبول عام یافت <em>(امیدها و ناامیدی&zwnj;ها</em>، ص ۲۴۴). سنجابی می&zwnj;گوید تنها فردی بود که با این سیاست مخالفت کرده است. برای این که سکوت و بی&zwnj;حرکتی یعنی اعلام مرگ : &laquo;جبهه&zwnj;ای که</p> <p dir="RTL">بی&zwnj;حرکت و ساکت بماند در واقع حکم اعدام و نفی خودش را صادر کرده است...محققاً می&zwnj;بایستی موضع بگیریم ولی این در صورتی بود که ما سازمانی داشته باشیم که به نام آن سازمان بتوانیم اقدام و فعالیت کنیم.&raquo; (<em>امیدها و ناامیدی&zwnj;ها</em>، ص ۲۴۵)</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">سنجابی می&zwnj;گوید تعطیل شدن جبهه&zwnj;ملی از سال ۱۳۴۲ تا ۱۳۵۷، دو پیامد داشت:&laquo;یکی برگشت به حکومت مطلق دیکتاتوری بدون مزاحم و معارض شاه و دوم، آغاز مبارزات و فعالیت&zwnj;های زیر زمینی&raquo;(<em>امیدها<strong><em> </em></strong>و<strong><em> </em></strong>ناامیدی&zwnj;ها</em>، ص ۲۵۰). بدین ترتیب، در سال ۱۳۵۷، جبهه&zwnj;ملی هیچ در انبان نداشت.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">گروه&zwnj;هایی که براندازی رژیم را تعقیب می&zwnj;کنند - مانند آیت&zwnj;الله خمینی و سازمان&zwnj;های چریکی که به دنبال سرنگونی رژیم شاه بودند- می&zwnj;توانند به انتظار &quot;<em>وضعیت انقلابی&quot;</em> بنشینند تا به عنوان فاعلان انقلاب وارد میدان شده و رژیم را سرنگون سازند، یا از طریق مداخله&zwnj;نظامی خارجی به سرنگونی جمهوری اسلامی و تجزیه&zwnj;ایران دست یابند (دستی از <strong>غرب</strong> برون آید و کاری بکند). اما گروه&zwnj;های مدعی اصلاح&zwnj;طلبی نمی&zwnj;توانند چشم به آسمان بدوزند تا &laquo;دستی از <strong>غیب</strong> برون آید و کاری بکند.&raquo; یا با این آرزو سیاست صبر و انتظار را پیش گیرند که رژیم به ناچار در نهایت برای نجات به سراغ آنها بیاید.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">شاه وقتی به سراغ رهبران سابق جبهه&zwnj; ملی رفت که کار از کار گذشته بود و در وضعیت انقلابی، آنان نیز مجبور بودند که دنباله رو آیت&zwnj;الله خمینی شوند. آن تجربه نزد اصلاح&zwnj;طلبان حاضر است. اصلاح&zwnj;طلبان یا باید انقلابی شده و به دنبال سرنگونی جمهوری اسلامی بروند، یا اگر می&zwnj;خواهند اصلاح&zwnj;طلب باقی بمانند، باید از فرصت&zwnj;های همین رژیم استفاده کنند تا به جبهه&zwnj; ملی دیگری تبدیل نشوند. جبهه&zwnj; ملی به مصدق دسترسی نداشت، اصلاح&zwnj;طلبان هم به موسوی و کروبی دسترسی ندارند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">انتخابات شوراهای شهر قرار است هم&zwnj;زمان با انتخابات ریاست جمهوری برگزار شده و ده&zwnj;ها هزار تن برای سراسر کشور انتخاب شوند. اصلاح&zwnj;طلبان و سبزها حتی این انتخابات را هم به&zwnj;کلی رها کرده&zwnj;اند. آیا سخت&zwnj;گیری جمهوری اسلامی در انتخابات شوراهای شهر هم به اندازه&zwnj; انتخابات ریاست جمهوری است؟ آیا ورود به شوراهای شهر به&zwnj;کلی فاقد اهمیت است و هیچ سودی برای کشور ندارد؟</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">می توان خوشنام و قهرمان شد، اما تأثیرگذاری در ساختار سیاسی امر دیگری است. انقلابی&zwnj;گری و اصلاح&zwnj;گری لوازم منطقی خاص خویش را دارد. نمی&zwnj;توان این دو را به صرف مدعا فروکاست، &quot;رفتارهای جمعی&quot; ناشی از نظریه، مهم&zwnj;ترین رکن این دو رویکرد متفاوت است. باید شجاعانه به پیامدهای منطقی باور ملتزم بود.</p> https://archive.radiozamaneh.com/politics/2013/01/27/23830#comments اصلاح‌گری انقلاب فرهنگی اکبر گنجی براندازی جبهه ملی سنجابی سندیکا شوراها مصدق گوی سیاست Sat, 26 Jan 2013 23:10:12 +0000 politics 23830 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/radioprograms/2013/01/18/24245 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/radioprograms/2013/01/18/24245" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> فرشاد محمدی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-audio-upload"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <div id="sm2-container-real" class="ui360"> <a href="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/20130118_hamkelasi_farshadmohammadi.mp3"></a> </div> <script type="text/javascript"> soundManager.url = "/sites/all/libraries/player/soundmanager2/swf"; // directory where SM2 .SWFs live soundManager.useFastPolling = true; // increased JS callback frequency, combined with useHighPerformance = true soundManager.waitForWindowLoad = true; //so Firefox and others without MP3 support work soundManager.preferFlash = true; // disable debug mode after development/testing.. //soundManager.debugMode = true; soundManager.onready(function () { soundManager.stopAll(); threeSixtyPlayer.init(); }); </script> </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="288" height="175" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/20130118_hamkelasi_farshadmohammadi.jpg?1360078918" /> </div> </div> </div> <p>&nbsp;</p> <p>فرشاد محمدی- با نزدیک شدن به فضای انتخابات، مسئولین رده بالای وزارت علوم صحبت&zwnj;هایی در مورد مجوز تشکل&zwnj;های دانشجویی بیان کردند که برخی ضد و نقیض هستند.</p> <p> رئیس مرکز حراست وزارت علوم گفته است: &quot;از دانشگا&zwnj;ه&zwnj;ها درخواست داریم در ایام حساس منتهی به انتخابات از ارائه مجوز برای تأسیس تشکل&zwnj;های جدید و مشکوک بدون تعامل با مجموعه حراست خودداری کنند.&quot;</p> <p> اما مدیر کل فرهنگی وزات علوم در واکنش به این موضوع گفته است که دانشگاه&rlm;&zwnj;ها نمی&zwnj;&rlm;توانند از اعطاء مجوز به تشکل&rlm;های دانشجویی که مطابق آئین&rlm;نامه شرایط لازم را دارند، امتناع کنند.<br /> &nbsp;<br /> او با بیان اینکه اخذ مجوز راه&rlm;&zwnj;اندازی تشکل&rlm;های دانشجویی یک روال طبیعی است، افزود: &quot;این روال محدود به انتخابات نبوده و قرار نیست محدودیت خاصی در زمان انتخابات برای آن ایجاد شود.&quot;</p> <p> بعد از انتخابات مناقشه برانگیز سال ۸۸ تشکل&zwnj;های دانشجویی با فشار&zwnj;های امنیتی منحل و یا توقیف شدند و در دانشگاه&zwnj;ها انگشت شمار تشکل&zwnj;هایی وجود دارند که با مجوز فعالیت می&zwnj;کنند. نمونه آن تشکل &laquo;مجمع اسلامی دانشجویان دانشگاه سمنان&raquo; بود که هفته&zwnj;های پیش گزارش دادیم که این تشکل نسبتا مستقل دانشجویی با کار شکنی مسئولین و نقض حکم شورای نظارت بر تشکل&zwnj;های دانشجویی در شش ماه گذشته از فعالیتش جلوگیری شده است.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>فشار بر دانشجویان هائی</strong><br /> در روزهای گذشته فشار بر دانشجویان بهائی همچنان ادامه داشته است. شکوفه درخشانیان، دانشجوی بهائی رشتهٔ کار&zwnj;شناسی معماری در دانشگاه طبری بابل به علت &laquo;اعتقاد به آئین بهائی&raquo; از دانشگاه اخراج شد.</p> <p> پیش&zwnj;تر هم میلاد صمیمی درزی، دانشجوی دانشگاه طبری شهر بابل ومیثاق امام وردی دانشجوی دانشگاه صنعتی خواجه نصیر از دانشگاه اخراج شده بودند.</p> <p> از سوی دیگه دکتر فواد مقدم و شاهین نگاری، از اساتید دانشگاه آنلاین بهاییان، برای گذراندن احکام حبس به زندان منتقل شدند. فواد مقدم به ۵ سال و شاهین نگاری به ۴ سال حبس تعزیری محکوم شده&zwnj;اند.<br /> &nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>پروژه &laquo;اسلامی کردن دانشگاه&zwnj;ها&raquo;</strong><br /> فشار بر دانشگاه ها در حالی است که مسئولین دانشگاه&zwnj;ها با جدیت پروژه اسلامی سازی دانشگاه&zwnj;ها رو پیگیری می&zwnj;کنند.</p> <p> هفته گذشته، نماینده اصفهان در مجلس شورای اسلامی از آغاز فعالیت کمیته &laquo;اسلامی کردن دانشگاه&zwnj;ها&raquo; و همچنین تشکیل کمیته &laquo;تحول علوم انسانی و اسلامی شدن دانشگاه&zwnj;ها&raquo; در کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس خبر داده است.<br /> &nbsp;<br /> پیشتر هم، صدرالدین شریعتی رئیس دانشگاه علامه طباطبایی، از پایان &laquo;اسلامی کردن&raquo; رشته&zwnj;های علوم&zwnj;انسانی این دانشگاه خبر داده و گفته بود: &laquo;روان&zwnj;شناسی، علوم&zwnj;سیاسی و مدیریت در این دانشگاه، اسلامی شده و به تایید وزارت علوم رسیده و سایر رشته&zwnj;ها در انتظار تائید هستند. سپس این اقدام در تمامی دانشگاه&zwnj;های ایران صورت خواهد گرفت.&raquo;</p> <p> روز دوشنبه هم خبرگزاری مهر گزارش داد که رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس از دیدار کمیته اسلامی دانشگاه&zwnj;های این کمیسیون با آیات عظام خبر داد و آخرین اقدامات برای اسلامی کردن دانشگاه&zwnj;ها را اعلام کرد.</p> <p> اسلامی کردن دانشگاه&zwnj;ها پس از سخنان ٣ سال پیش آیت&zwnj;الله خامنه&zwnj;ای به یکی از دغدغه&zwnj;های مسولین دانشگاه&zwnj;ها تبدیل شده است. امری که بی&zwnj;شباهت به انقلاب فرهنگی سال ۵۸ نیست.</p> <p> این برنامه را می&zwnj;توانید از اینجا بشنوید:<br /> <a href="http://www.zamahang.com/podcast/2010/20130118_Hamkelasi_FarshadMohammadi.mp3"><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/musicicon.jpg" style="width: 273px; height: 31px;" /></a></p> <p> &nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/radioprograms/2013/01/18/24245#comments اسلامی سازی دانشگاه‌ها امیر چمنی انتخابات انقلاب فرهنگی تشکل‌های دانشجویی دانشجویان بهائی شاهین نگاری شکوفه درخشانیان فرشاد محمدی فواد مقدم مجله هم‌کلاسی Fri, 18 Jan 2013 15:32:59 +0000 sara 24245 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/culture/goonagoon/2012/05/27/14853 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/culture/goonagoon/2012/05/27/14853" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-sartitr"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> انقلاب فرهنگی پروژه‌ای سیاسی، اقدامی دانشجویی یا دیدگاهی نظری؟ (بخش سوم) </div> </div> </div> <div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> علی افشاری </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="277" height="193" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/afshef0301.jpg?1338913102" /> </div> </div> </div> <p>علی افشاری - با صدور بیانیه شورای انقلاب و رئیس جمهور معلوم شد اراده حکومت برای جمع کردن دفا&zwnj;تر گروه&zwnj;های دانشجویی مخالف در دانشگاه&zwnj;ها جدی است. ابوالحسن بنی صدر طی پیامی خواستار جمع شدن ستاد گروه&zwnj;های سیاسی در دانشگاه&zwnj;ها شد. وی سه روز مهلت داد و گفت در صورت عدم تخلیه با مردم به دانشگاه خواهد آمد و همراه با اعضای شورای انقلاب ستاد&zwnj;ها را تعطیل می&zwnj;کند.</p> <!--break--><!--break--><p>&laquo;ما قبلا در شورای انقلاب بحث کردیم و نتیجه پیشنهادمان را که با اکثریت آراء تصویب کرده بودیم با ایشان در میان گذاشتیم. این پیشنهاد را خود من طرح کردیم گفتیم ما نمی&zwnj;خواهیم آزادی هیچ گروهی را سلب کنیم که نفس نکشد یا تصفیه&zwnj;ای بکنیم این نیست، اما دانشگاه هم نمی&zwnj;شود ستاد باشد. اگر جایی در دنیا سراغ دارید یا انقلابی در دنیا سراغ دارید که مثلا گروهی ۵۰ اتاق بتواند در دستش باشد؛ هر طور دلش خواست دفع و امر امور بکند و به زور نمره بگیرد و چند گروه هم که این امکانات را گرفته و بخود منحصر کرده عملا آنجا را تبدیل کرده&zwnj;اند به ستاد. این ستاد&zwnj;ها باید تعطیل بشود که گروه&zwnj;های سیاسی در بیرون دانشگاه در حدود قانون اساسی برای خود ستاد تشکیل بدهند. دانشگاه جای بحث آزاد است اما جای ستاد نیست. والا حرف ما این نبوده گروهی را جلو آورده و گروهی را عقب ببریم.</p> <p>&nbsp;</p> <p>مسئله دوم این است که در دانشگاه&zwnj;ها باید بعثت فرهنگی بوجود بیاید. این مسئله تاره&zwnj;ای نیست که من به آن رسیده باشم. منظور من از بعثت فرهنگی یک قسمت از دگرگونی بنیادی ایران است که به استقلال فرهنگی رسید. بدون استقلال اقتصادی استقلال سیاسی نیز بدست نمی&zwnj;آید.... ما تصمیم گرفتیم دانشگاه به کار خودش ادامه دهد. تا امتحاناتش را انجام دهد بعد هم تلاش و کوشش برای یافتن آن خطوط اصلی نظام جدید آموزش عالی که بدون آن واقعا انقلاب نا&zwnj;تمام است و گروه&zwnj;های سیاسی که هستند در دانشگاه&zwnj;ها و تعدادشان زیاد است ستاد&zwnj;های خودشان را بر چینند فقط اگر از صبح شنبه شروع کردند به برچیدن&zwnj;&zwnj; همان روز اول می&zwnj;توانند کار را تمام کنند ولی خوب از باب اینکه اگر ابهاماتی در ذهنشان است آن&zwnj;ها را بر طرف کنند و از روی آگاهی عمل کنند سه روز فرصت دادیم. امیدواریم بعد از این سه روز دانشگاه بر گردد به محیط سالم بحث آزاد و گفت و شنودی. ولی اگر خدای نکرده ستاد&zwnj;ها را تخلیه نکردند و گمان کردند حرفی که می&zwnj;زنیم دنباله ندارد اما آنوقت مردم را دعوت می&zwnj;کنیم برای اینکه در دانشگاه&zwnj;ها حاضر بشوند و خود من و اعضای شورای انقلاب آن ستاد&zwnj;ها را تعطیل خواهیم کرد.&raquo; (ر. ک به روزنامه جمهوری اسلامی مورخ ۳۰/۰۱/۱۳۵۹ شماره ۲۵۶ ص ۳)</p> <p>&nbsp;</p> <blockquote><p><img align="middle" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/aliafshcrev02.jpg" alt="" />علی افشاری، از اعضای شورای مرکزی دفتر تحکیم وحدت در دوران اصلاحات، فعال سیاسی و مدنی</p> </blockquote> <p>شورای انقلاب در ۲۹ فروردین ۱۳۵۹ نیز طی صدور بیانیه آغاز انقلاب فرهنگی را اعلام کرد. نکات مهم اطلاعیه شورای انقلاب به شرح زیر است:&nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> <p>&laquo;تغییر بنیادی نظام آموزشی و فرهنگی بر طبق جهت گیری انقلاب اسلامی و استفاده از معلمانی که درد مردم را بیابند و برای انقلاب دل بسوزانند. <br /> &nbsp;</p> <p>محور&zwnj;ها:</p> <p> ۱- ستاد عملیاتی گروه&zwnj;های گوناگون &ndash; دفتر&zwnj;های فعالیت و نظایر این&zwnj;ها که در دانشگاه&zwnj;ها و موسسات آموزشی عالی مستقر شده&zwnj;اند، در ظرف سه روز از صبح شنبه تا پایان روز دوشنبه بر چیده شود. چنانچه تا پایان این مهلت تاسیسات مذکور برچیده نشود، شورای انقلاب بر قسم است که همه با هم یعنی رئیس جمهوری و اعضای شورای انقلاب مردم را فرا بخوانند و همراه با مردم در دانشگاه&zwnj;ها حاضر بشوند و این کانون&zwnj;های اختلاف را بر چینند. <br /> ۲- دانشگاه&zwnj;ها و مدارس عالی باید ترتیبی بدهند که امتحانات تا چهاردهم خرداد پایان یابد و از ۱۵ خرداد تعطیل خواهد شد تا فرصت کافی برای تهیه برنامه و نظام آموزشی بر پایه معیار&zwnj;های انقلابی داشته باشد. پذیرش دانشجویی بر اساس موازین جدید انجام خواهد یافت. <br /> ۳- هرگونه استخدام در دانشگاه&zwnj;ها از هم اکنون باید متوقف شود&raquo; (ر. ک به روزنامه جمهوری اسلامی مورخ ۳۰/۰۱/۱۳۵۹ شماره ۲۵۶ ص ۶)<br /> &nbsp;</p> <p>اعضاء شورای انقلاب در آن مقطع عبارت بودند از: <br /> &nbsp;</p> <p>آیت الله سید محمد حسینی بهشتی، آیت الله موسوی اردبیلی، حجت الاسلام علی اکبر هاشمی رفسنجانی، حجت الاسلام سید علی خامنه&zwnj;ای، آیت الله محمد رضا مهدوی کنی، حجت الاسلام محمد جواد باهنر، دکتر احمد صدر حاج سید جوادی، مهندس مهدی بازرگان، دکتر یدالله سحابی، مهندس کتیرایی، دکتر ابراهیم یزدی، دکتر حسن حبیبی، مهندس علی اکبر معین&zwnj;فر ،مهندس عزت الله سحابی، دکتر عباس شیبانی، دکتر ابوالحسن بنی صدر، صادق قطب&zwnj;زاده، مهندس میرحسین موسوی، احمد جلالی<br /> &nbsp;</p> <p>حزب جمهوری اسلامی با ۱۰ نفر از ۱۹ نفر اکثریت شکننده&zwnj;ای داشت. <br /> &nbsp;</p> <p>در خصوص انقلاب فرهنگی شکافی در شورا وجود داشت. جناح خط امام پس از مخالفت بنی صدر و دیگر اعضاء تعطیلی دانشگاه را عقب انداخت تا دانشگاه&zwnj;ها بعد از ۱۴ خرداد تعطیل شود و ان&zwnj;ها بتوانند با تصفیه و پاکسازی جریان&zwnj;های غیر خط امام و دگرگونی بنیادی نظام اموزشی و اسلامی کردن دانشگاه، موسسات آموزش عالی را به طور کامل در کنترل خود بگیرند. اما طرح بنی صدر بیرون کردن گروه&zwnj;های دانشجویی که با احزاب سیاسی همسویی داشتند از دانشگاه&zwnj;ها بود. تا شورا&zwnj;های صنفی جایگزین شوند و فضای بحث آزاد به صورت فردی در دانشگاه&zwnj;ها بر قرار باشد. او به صورت مطلق مخالف تعطیلی دانشگاه بود و منافاتی بین فعالیت عادی در دانشگاه با اجرای بعثت فرهنگی و تغییر نظام آموزشی دانشگاه&zwnj;ها نمی&zwnj;دید. <br /> &nbsp;</p> <p>اما مشکل نظر وی این بود که دانشگاه کانون تحولات سیاسی بود و حذف گروه&zwnj;های دانشجویی به غیر سیاسی کردن دانشگاه ها می انجامید و دیگر بحث آزاد معنای مناسبش را پیدا نمی&zwnj;کرد. از سوی دیگر شورای انقلاب و جریان خط امام از اساس با آزادی در دانشگاه&zwnj;ها مشکل داشت و طرح دیدگاه&zwnj;های بدیل در دانشگاه&zwnj;ها به صورت قدرتمند را نمی&zwnj;پذیرفت. دانشجویان نیز فقط نمی&zwnj;خواستند نظراتشان را بیان کنند بلکه می&zwnj;خواستند مشارکت سیاسی فعال داشته باشند. شورای انقلاب در بیانیه انقلاب فرهنگی رسما اعلام کرد موازین جدید برای پذیرش دانشجو وضع خواهد شد. این امر مقدمه جا انداختن گزینش سیاسی و عقیدتی دانشجو بود. بنابراین مسیری که شورای انقلاب طی کرد و به سرعت خواهان جمع شدن گروه&zwnj;هایی شد که ماه&zwnj;ها بود در دانشگاه حضور داشتند . حضور آن&zwnj;ها به پشتوانه پایگاه&zwnj;های دانشجویی شان و سنت جنبش دانشجویی بود نه به اتکاء صرف به همسویی آن&zwnj;ها با گروه&zwnj;های سیاسی بیرون دانشگاه. <br /> &nbsp;</p> <p>مصاحبه علی اکبر معین فر با روزنامه کیهان را می توان معرف دیدگاه جناج مقتبل حزب جمهوری اسلامی در شورای انقلاب دانست :&laquo;شورای انقلاب معتقد است دانشگاه ها باید به صورت اهرم فرهنگی ایران در آید. ما در این مورد اختلاف نظر با هیچ یک از گروه های سیاسی نداریم و بهمین منظور ترم دانشگاهی را تعطیل نکردیم. ما هیچ گروهی را ترور فکری نمی کنیم در نظر است از پانزدهم خرداد ماه نظام دانشگاهی با مشارکت خود دانشجویان و اساتید دگرگون شود. رسالت فرهنگی دانشگاه باید زود تر انجام می شد. تعطیلی دانشگاه ها در این ترم مطرح نیست&raquo;( ر. ک. روزنامه کیهان مورخ ۳۱/۰۱/۱۳۵۹، ص ۱)<br /> &nbsp;</p> <p>شیخ علی تهرانی پس از سر گرفتن درگیری&zwnj;ها در دانشگاه فردوسی مشهد نامه&zwnj;ای به آیت&zwnj;الله خمینی خواستار اعلام نظر وی شد. خلاصه نامه وی به&zwnj;شرح زیر است: &laquo; بر حسب اطلاعات یقینی در اکثر دانشگاه&zwnj;های کشور و از جمله دانشگاه مهشد گروه&zwnj;هایی که مسلم تحریک شده از ناحیه بعضی از دست اندرکاران در حکومتند و گفتارشان که در جرائد منتشر شده گواه بر آن است به&zwnj;عنوان پیام نوروزی شما درباره قضیه دانشگاه&zwnj;ها از ورود اساتید و دانشجویان جلوگیری می&zwnj;کنند و مانع تشکیل کلاس&zwnj;ها می&zwnj;شوند و تا به حال درگیری&zwnj;هایی شده و اوضاع وخیم و در معرض خونریزی&zwnj;های نابه&zwnj;جاست. تقاضا آنکه برای جلوگیری از اغتشاشات و خونریزی&zwnj;ها این توهم را رفع فرمائید&raquo; (ر. ک. روزنامه کیهان مورخ ۳۱/۰۱/۱۳۵۹، ص ۱)<br /> &nbsp;</p> <blockquote><p><img align="middle" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/afshenghf05.jpg" alt="" />ابوالحسن بنی&zwnj;صدر: در دانشگاه&zwnj;ها باید بعثت فرهنگی به وجود بیاید.</p> </blockquote> <p>پس از صدور بیانیه شورای انقلاب فعالیت دانشجویان مدافع تعطیلی دانشگاه گسترش یافت و موج شروع شده از تهران به شهرستان&zwnj;ها نیز رفت. برخورد&zwnj;ها خشن&zwnj;تر و خونین&zwnj;تر شد. تقریبا در همه جا نیروهای سپاه، کمیته، حزب&zwnj;الله، ائمه جمعه و جامعه روحانیت به حمایت موثر از انقلاب فرهنگی پرداختند. اما در داخل دانشگاه بر عکس بود. دانشجویان غیر سیاسی نیز با تعطیلی دانشگاه مخالف بودند. از سوی دیگر گروه&zwnj;های داشجویی منتقد و مخالف حکومت اکثریت دانشجویان را پست سر خود داشتند. اثنی عشری این مساله را تایید می&zwnj;کند: &laquo;به تصور من اگر آیت الله خمینی با تعطیلی دانشگاه&zwnj;ها موافقت نمی&zwnj;کردند و بیانیه مهمی را که صادر شد، نمی&zwnj;نوشتند، هم دانشگاه&zwnj;ها تعطیل نمی&zwnj;شد و هم درگیری&zwnj;ها فروکش می&zwnj;کرد چرا که هر ساعت به تعداد مخالفین افزوده می&zwnj;شد و از تعداد موافقین کم می&zwnj;گردید. <br /> &nbsp;</p> <p>در&zwnj;&zwnj; همان دو روز، زیاد شنیده شد که چپی&zwnj;ها از کارگران هوادار خود، گروه گروه، افرادی را برای حمایت از خود به دانشگاه می&zwnj;آوردند. اما در هر صورت تعداد موافقین و مخالفین همخوانی نداشت. مخالفین بیشتر بودند و ساعت به ساعت هم بیشتر می&zwnj;شدند. چند ساعت آخر قبل از انتشار پیام آیت الله خمینی حتی دانشجویان بی&zwnj;طرف هم که کاری به کار سیاست و مملکت نداشتند، به صف مخالفان تعطیلی پیوسته بودند.&raquo;<a href="http://drfatemi.blogspot.com/2011/09/blog-post_854.html"> (تأملی در چگونگی شکل&zwnj;گیری انقلاب فرهنگی فروردین سال ۵۹، به قلم محمدعلی اثنی عشری (قسمت دوم &ndash; بخش دوم)</a><br /> &nbsp;</p> <p>نیرو&zwnj;های مدافع تعطیلی دانشگاه توانستند با کمک نهاد&zwnj;های حکومتی، حمایت آیت الله خمینی و بسیج پایگاه اجتماعی حکومت که حالت سازمان یافته تری داشت بر نیرو&zwnj;های مخالف غلبه کنند. اگر قرار بود فرجام کار صرفا بر مبنای موازنه قوا در داخل دانشگاه بین دانشجویان و اساتید مخص شود به احتمال زیاد مخالفان تعطیلی دانشگاه و بستن دفا&zwnj;تر گروه&zwnj;های سیاسی دانشجویی برنده می&zwnj;شدند. اگر چه آن&zwnj;ها با دگرگونی با نظام اموزشی و محتوی درسی رشته&zwnj;ها مخالفتی نداشتند. اما دانشگاه اسلامی را نمی&zwnj;پذیرفتند. البته برخی از آن&zwnj;ها بی &zwnj;میل نبودند دانشگاه مروج ایدئولوژی مطلوب آن&zwnj;ها باشد. <br /> گروه&zwnj;های دانشجویی مخالف انقلاب فرهنگی و تعطیلی دانشگاه&zwnj;ها عبارت بودند از: <br /> &nbsp;</p> <p>پیشگام (سمپات سازمان فدائیان خلق)، توفان( حزب کمونیست هوادار کارگران و دهقانان (مدافع انور خوجه))، راه و کارگر، ندای کارگر، کارگران سوسیالیست (تروتسکیست)، کارگران انقلابی، مبارزین آزادی طبقه کارگر، اتحاد انقلابی برای رهایی کارگر، پیکار گران آزادی طبقه کارگر، انقلابیون آزادی طبقه کارگر، گروه کارگر، پیوند، مبارزین آزادی خلق ایران، مبارزین راه آزادی طبقه کارگر، رزمندگان آزادی طبقه کارگر، سازمان وحدت کمونیستی، دانشجویان پیشتاز (سمپات&zwnj;های اشرف دهقانی)، دانشجویان دمکرات (هواداران حزب توده)، انجمن ملی دانشجویان (گرایش مائوئیستی)، انجمن دانشجویان مسلمان (سمپات سازمان مجاهدین خلق ) <br /> &nbsp;</p> <p>البته در میانه راه انجمن دانشجویان مسلمان و دانشجویان دمکرات با بنی صدر موافقت کردند تا دفا&zwnj;تر خود را تعطیل کنند. تقریبا یک روز مانده به پایان مهلت شورای انقلاب همه گروه&zwnj;ها به غیر از پیشگام دفاترشان را تخلیه کردند چون با توجه به فشار سنگین حکومت و هزینه&zwnj;های سنگین مقاومت راهی جز تعطیلی باقی نمانده بود. <br /> &nbsp;</p> <p>احزابی چون سازمان مجاهدین خلق، جبهه ملی، سازمان چریک&zwnj;های فدائی خلق، پیکار، جنبش مسلمانان مبارز، جاما، جنبش، رنجبران وسازمان ملی دانشگاهیان از موضع آن&zwnj;ها حمایت می&zwnj;کردند. <br /> در مقابل انجمن&zwnj;های اسلامی دانشجویان و سازمان دانشجویان مسلمان از طرح تعطیلی دانشگاه&zwnj;ها و انقلاب فرهنگی دفاع می&zwnj;کردند. <br /> &nbsp;</p> <p>گروه&zwnj;های حامی آن&zwnj;ها در بیرون از دانشگاه عبارت بودند از: <br /> &nbsp;</p> <p>دفتر آیت الله خمینی، حزب جمهوری اسلامی، سپاه پاسداران، جامعه اسلامی دانشگاهیان، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، جامعه روحانیت مبارز تهران، جمعیت موتلفه، سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی، بازار، حزب توده، فجر اسلام، دفتر آیت الله منتظری، <br /> &nbsp;</p> <p>در ادامه نمونه&zwnj;هایی از مواضع موافقان انقلاب فرهنگی ذکر می&zwnj;شود. <br /> &nbsp;</p> <p>حزب جمهوری اسلامی با صدور بیانیه&zwnj;ای چنین موضع گرفت: &laquo;هنگامیکه بعد از پیروزی انقلاب شکوه&zwnj;مند اسلامی مان توده دانشجویان مسلمان دانشگاه&zwnj;ها از سنگر دانشگاه به سنگر جامعه شتافتند و بجهاد در راه امت و آبادانی در روستا&zwnj;ها پرداختند، ضد انقلاب و گروه&zwnj;های وابسته به شرق و غرب میدانی فراخ در مقابل خود دیدند و آنچنان به تحمیل نظریات و اعمال پلید دست زدند که گویی مراکز دانشگاهی این امت، پایگاه و ستاد عملیاتی بازماندگان رژیم فاسد گذشته، اربابان جهانخوارشان بر علیه انقلاب گشته است و این چنین بود که فریاد&zwnj;های خلقی برای ایجاد دگرگونی اساسی در دانشگاه&zwnj;ها و زدودن فرهنگ استعماری و جایگزینی آن با فرهنگ اصیل و انقلابی اسلام، در&zwnj;های و هوی پوچ این گروهک&zwnj;ها و نشست&zwnj;های گوناگون که بوسیله عواملشان به بحث&zwnj;های انحرافی و طولانی کشیده می&zwnj;شود بی&zwnj;نتیجه ماند. و این بار امام امت بود که ندا در داد و ملت بپاخاسته را به دگرگونی اساسی در دانشگاه&zwnj;ها فراخواند. اکنون بر ماست و بر دانشجویان ماست که جهاد دگرگونی دانشگاه&zwnj;ها و برقراری نظام فرهنگی اسلامی در دانشگاه&zwnj;ها را تا انتها پاس بدارند.</p> <p> ۱- نظام دانشگاهی ما باید از یک نظام فارغ التحصیل سازی و مدرک گرایی به نظام پرورش انسان&zwnj;های انقلابی و مکتبی آنچنان که اسلام می&zwnj;خواهد تبدیل شود. <br /> ۲-نظام دانشگاهی ما باید الهام از مکتب اسلام و فرهنگ غنی آن، و با کسب فیض از فرن&zwnj;ها تجربه دانشگاهی که در مدارس و حوزه&zwnj;های علمیه ما ذخیره شده است. در خدمت انقلاب قرار گیرد. <br /> ۳- نظام دانشگاهی ما باید فرهنگ&zwnj;های وابسته حاکم بر محیط فعلی دانشگاه&zwnj;ها و وابستگان به این فرهنگ&zwnj;ها را از دانشگاه&zwnj;ها ریشه کن کند و فرهنگ استقلال و خودکفایی را جایگزین سازد.&raquo; (روزنامه جمهوری اسلامی مورخ ۳۰/۰۱/۱۳۵۹ شماره ۲۵۶ ص ۶)</p> <p>&nbsp;</p> <blockquote><p><img align="middle" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/afshef0302.jpg" alt="" />شیخ علی تهرانی خطاب به آیت الله خمینی: اوضاع وخیم و در معرض خونریزی&zwnj;های نابه&zwnj;جاست.</p> </blockquote> <p>دکتر عبدالله جاسبی بیانیه هیات مدیره جامعه اسلامی دانشگاهیان ر ا منتشر نمود. در فرازی از این بیانیه آمده است:&laquo; انقلاب شکوهمند اسلامی مردم ایران به رهبری امام خمینی توانست بسیاری از نهاد&zwnj;های ارتجاعی و وابسته به امپریالیسم را در هم کوبد و آن&zwnj;ها را به زباله&zwnj;دان تاریخ روانه کند. ولی دانشگاه&zwnj;های کشور ما پس از امر امام مبنی بر بازگشایی دانشگاه&zwnj;ها به&zwnj;&zwnj; همان صورت سابق و با&zwnj;&zwnj; همان برنامه و با&zwnj;&zwnj; همان افراد مجددا شروع بکار کرد. گروه&zwnj;های طرفدار رژیم شاه و آنان که در طول دوران استبداد سیاه پهلوی نه تنها فعالیتی نداشتند بلکه در کار دانشجویان مسلمان و مبارز کارشکنی نیز می&zwnj;کردند وقتی که منافع خود را در خطر می&zwnj;دیدند و دیگر تحت عنوان طرفداری از شاه قادر به فعالیت نبودند نقاب چپ و انقلابی به چهره زدند و با این نقاب علیه انقلاب اسلامی به فعالیت افتادند. متاسفانه وزارت علوم و دولت توجه چندانی به تصفیه و تغییر نظام آموزشی نکردند و دانشگاه&zwnj;ها با&zwnj;&zwnj; همان نظام و برنامه&zwnj;های ارتجاعی سابق که بوسیله امپرالیسم و عوامل او طرح ریزی شده بود بکار خود ادامه دادند ولی باز&zwnj;&zwnj; همان دانشجویان مسلمان و متعهدی که در زمان طاغوت مبارزه می&zwnj;کردند دوباره دست به کار شدند و در جهت انقلاب فرهنگی و تغییر نظام آموزشی حرکتی اصیل و انقلابی را آغاز کردند. این حرکت ابتدا از تبریز سنگر مبارزات ملت ایران آغاز شد و سپس در دانشگاه&zwnj;های دیگر هم بوقوع پیوست. این حرکت اصیل اسلامی می&zwnj;رود با بستن و تعطیلی دانشگاه&zwnj;ها امکان طرح ریزی و پیاده کردن نظام آموزشی صحیح را در جهت تحقق انقلاب فراهم بیاورد. جامعه اسلامی دانشگاهیان ایران معتقد است بدون دگرگونی بنیادی در برنامه&zwnj;های آموزشی و تصفیه افرادی که در ارتباط با غرب و شرف هستند دانشگاه&zwnj;ها نمی&zwnj;توانند جایی برای برای شکوفائی دانش و در جهت تحقق خواست&zwnj;های انقلابی مردم جامعه ما باشند. &laquo;(پیشین)<br /> &nbsp;&nbsp;</p> <p>انجمن&zwnj;های اسلامی دانشجویان و سازمان دانشجویان مسلمان نیز چنین اعلام موضع کردند: &laquo;ما عمل دلاورانه و انقلابی دانشجویان مسلمان تبریز را همچون مردم رزمنده تبریز تأیید نموده و متذکر می&zwnj;شویم که اعتقاد ما بر آن است که مبارزه با آمریکا جدا از پایگاه&zwnj;های داخلی آن نیست و یکی از پایگاه&zwnj;های مهم آمریکا را نظام غرب گرایانه حاکم بر دانشگاه&zwnj;ها می&zwnj;دانیم که این سیستم برده پرور و بریده از خلق همچنان به فوت خود باقیست و تحقق آرمان مقدس امام را جز با توقف و نابودی نظام فعلی حاکم بر مراکز آموزش عالی را امکان ناپذیر نمی&zwnj;دانیم. ما امروز حضور سنگین آمریکای جنایتکار و شاه خائن را همچنان در دانشگاه&zwnj;ها حس می&zwnj;کنیم. در این رابطه... ما جهت تحقق آرمان اسلامی بر آن شدیم سیستم عفن و ضد اسلامی حاکم بر دانشگاه&zwnj;ها در جهت نظامی اسلامی و انقلابی که پاسخگوی خون هفتاد هزار شهید و صد&zwnj;ها هزار مجروح انقلاب اسلامی و تحقق بخش خواست بحث ملتمان باشد، دگرگون سازیم؛ اما سیر حوادث و تهدیدات امپریالیزم آمریکا و تجاوزات رژیم دست نشانده صدام حسن خائن، و لزوم هوشیاری و آمادگی و صرف نیرو جهت رویارویی با آمریکای جنایت کار و رژیم خائن عراق جوی را ایجاد کرد که ما را به اتخاد شیوه&zwnj;ای جدید واداشت تا خط امام را در تمامی جبهه&zwnj;ها تداوم بخشیم. ما از آن لحظه که پیام امام صادر گشت و طرح انقلاب اساسی را در ذهنمان ریخت کاملا آگاه بودیم که با مخالفت شدید گروهکهای چپ و راست روبرو خواهیم شد چرا که تنها مامان آن&zwnj;ها را در دانشگاه&zwnj;ها می&zwnj;یافتیم و آن&zwnj;ها مرگ خویش را در اسلامی شدن دانشگاه&zwnj;ها می&zwnj;دیدند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>ما معتقدیم که تنها راه اسلامی نمودن دانشگاه&zwnj;ها و جایگزینی نظام انقلابی و الهی در گرو توقف نظام موجود حاکم بر دانشگاه هاست و بنای نوین اسلامی را جز بر خرابه&zwnj;های سیستم پوسیده کهن بنا نتوان ساخت. اعلام می&zwnj;داریم که همچنان با تمام نیرو مصرانه در جهت تحقق پیام امام و انقلاب فرهنگی اسلامی در دانشگاه&zwnj;ها گام برداشته و در این راه با توکل به خدا و دلگرمی به حمایت مردم قهرمان و مسلمانان از هیچگونه تلاش و مبتذل و هوچیگری مضحک ذره&zwnj;ای ترس و شک به دل راه نمی&zwnj;دهیم.&raquo;(پیشین) <br /> &nbsp;&nbsp;</p> <p>در ۳۱ فروردین ماه سازمان چریک&zwnj;های فدایی خلق ایران اطلاعیه&zwnj;ای منتشر کرد و تهاجم به دانشگاه&zwnj;ها را &laquo;تلاش مذبوحانه طبقه سرمایه&zwnj;دار ایران برای جلوگیری از آگاهی روز افزون زحمتکشان و سرکوب مبارزات ضد امپریالیستی آنان&raquo; خواند و این تهاجم را به رئیس جمهور وقت و گروهی که آن&zwnj;ها را &laquo;اوباشان و قمه کشانی که توسط شورای انقلاب و حزب جمهوری اسلامی رهبری می&zwnj;شوند&raquo; می&zwnj;نامید، نسبت داد. این سازمان همچنین دیگر نیروهای چپ&zwnj;گرا و ترقی&zwnj;خواه را به اتحاد عمل و پایداری فراخواند. (انقلاب فرهنگی ایران)</p> <p>&nbsp;</p> <p>دانشجویان عضو گروه پیشتاز نیز اعلام کردند: &laquo;در شرایط فعلی تعطیلی دانشگاه را توطئه&zwnj;ای از طرف امپریالیزم جهانخوار آمریکا می&zwnj;دانیم و این عمل از طرف یک جناح قشری صورت گرفته است.&raquo; (ر. ک. روزنامه کیهان مورخ ۳۱/۰۱/۱۳۵۹، ص ۳)<br /> &nbsp;</p> <p>جنبش مسلمانان مبارز با صدور بیانیه ای اعلام کرد: &laquo;در شرایط کنونی همه حرکت&zwnj;ها باید در جهت مکتب و انقلاب باشد و به جنبش های اصیل دانشجوئی رشد و شکوفایی بخشد و آن را آماده مبارزه با شیطان بزرگ آمریکا بکند. با اعتقاد به اینکه مسئولین امور توانائی اجرای طرح های انقلابی را ندارند و عملکرد آنها بیشتر در جهت حفظ و تثبیت وضعیت نهادهای موجود هست و این در جوامعی که انقلاب می&zwnj;شود منجر به عکس&zwnj;العمل&zwnj;هایی از جانب توده مردم و روشنفکران انقلابی می&zwnj;گردد لذا متصدیان امر سعی می&zwnj;کنند با طرح و اجرای شعارهایی که در قالب و فرم انقلابی و تهی از محتوی اصیل مکتبی هستند بر ضعف&zwnj;های خود پوششش بگذارند و موقعیت خود را در میان توده مردم تثبیت کنند. از برادران و خواهران دانشجویی که صادقانه خواهان تغییرات مکتبی نظام آموزشی و جایگزینی نظام اسلامی به&zwnj;جای نظام استعماری شاهنشاهی هستند می&zwnj;خواهیم مسئولانه با این رسالت برخورد کرده و از درگیر شدن با جریاناتی که عواقب سوء آن به ضرر مکتب تمام خواهد شد بپرهیزند&raquo;.</p> <p>&nbsp;</p> <p>جنبش مسلمانان از آیت الله خمینی خواست تا با رهنمودهای خویش جلوی بروز حوادث ناگوار و تشدید اختلافات و انحرافات را بگیرد. (ر. ک. روزنامه کیهان مورخ ۳۱/۰۱/۱۳۵۹ ص ۳)</p> <p>&nbsp;</p> <blockquote><p><img align="middle" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/afshef0303.jpg" alt="" />انجمن&zwnj;های اسلامی دانشجویان و سازمان دانشجویان مسلمان: &laquo;ما عمل دلاورانه و انقلابی دانشجویان مسلمان تبریز را همچون مردم رزمنده تبریز تأیید می&zwnj;نمائیم.</p> </blockquote> <p>سازمان مجاهدین خلق حمله به دانشگاه&zwnj;ها را خط آمریکا نامید. فرازهایی از بیانیه این سازمان در ادامه آورده می&zwnj;شود: &laquo;در شرایط قطع رابطه با امپریالیسم آمریکا و درگیری&zwnj;های مرزی ایران و عراق که برخی تفرقه&zwnj;برانگیزان تلاش می&zwnj;کنند علی رغم پیام وحدت امام اقشار مختلف کشور را به&zwnj;جان هم انداخته و از اختلافات آنها سوءاستفاده نمایند، تعطیلی مراکز آموزشی را تحت هیچ بهانه&zwnj;ای خصوصاً در آستانه دومین مرحله از انتخابات مجلس شورای ملی به صلاح کشور نمی&zwnj;دانیم. بنابراین تردیدی نیست که به&zwnj;پا کردن آشوب و هرج و مرج و جنجال در محیط های آموزشی نهایتاً آب به آسیاب دشمنان ( یعنی امپریالیست&zwnj;ها) می&zwnj;ریزد و با روح پیام امام خمینی مبنی بر استوار گردیدن نهادهای قانونی کشور در سال جدید نیز متناقض است. بنابراین اگر کسی قصد فتنه&zwnj;جویی نداشته باشد و صرفاً چنانچه گفته می&zwnj;شود بازسازی انقلاب آموزشی را اراده کرده است می&zwnj;تواند به خوبی آن را از طریق معقول و منطقی پیش برد. هرگونه تصمیم&zwnj;گیری درباره سرنوشت دانشگاه&zwnj;ها و مراکز آموزشی و اجرای امر تصفیه در آنها نیز بایستی به صورت شورایی و یا از طریق شوراهای منتخب و مسئول صورت بگیرد. و بر عهده شوراهاست تا در نخستین قدم نیت و هدف های باطنی اشغال&zwnj;کنندگان دانشگاه&zwnj;ها را برملا سازند و از کلیه اساتید، کارکنان و دانشجویان متعهد دانشگاه&zwnj;ها انتظار داریم در چنین شرایط حساسی نسبت به سرنوشت مراکز آموزشی خود، این سنگرهای آزادی و آگاهی بی&zwnj;تفاوت باقی نمانند&raquo;. (ر. ک. روزنامه کیهان مورخ ۳۱/۰۱/۱۳۵۹، ص ۱۲)<br /> &nbsp;</p> <p>سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی با صدور بیانیه&zwnj;ای بر ضرورت اجرای قاطعانه تعطیلی دانشگاه ها تأکید کرد:&laquo;اکنون نوبت آن رسیده است که اساسی&zwnj;ترین گام یعنی &quot;انقلاب فرهنگی&quot; را در تکمیل انقلاب سیاسی و نظامی بردارید.تنها با یک انقلاب فرهنگی پیگیر و ریشه ای است که مراحل گذشته و آینده انقلاب را می توان به عمل رساند و رسوبات و میراث پلید باقی مانده را نابود کرد. اصولا انقلاب فرهنگی در اسلام از ارزشی والا تر از انقلاب های دیگر برخوردار است و بر آن به دیده منشا دگرگونی ها و اساس استحکام و ارزش انقلاب می نگرد. متاسفانه شورای انقلاب عمق خواست برادران و خواهران دانشجوی مسلمان را در نظر نگرفته است و با طرح &quot; انحرافی&quot; بستن ستاد همه گروه های سیاسی از کنار مسئله بنیادی &quot; انقلاب فرهنگی &quot; در همه نهاد ها گذشته است. امیدواریم با تجدید نظر در این پیشنهاد، به همراهی و همگامی دانشجویان مسلمان پیرو خط امام در دانشگاه های سراسر کشور چهارمین جشن بزرگ انقلاب صورت پذیرد. و این آغاز &quot; انقلاب فرهنگی اسلامی &quot; است. شورای انقلاب می&zwnj;باید از فرصت به&zwnj;دست آمده بهترین استفاده را کرده و با تایید خواست مشروع و انقلابی دانشجویان دانشگاه ها را تعطیل و قاطعانه به پیریزی سیستم نوین آموزشی متناسب با انقلاب اسلامی و خواست مردم بپردازد.(پیشین)</p> <p>&nbsp;</p> <p>جبهه ملی ضمن محکومیت شدید طرح تعطیلی دانشگاه، هجوم به دانشگاه&zwnj;ها را مقدمه استقرار فاشیسم نامید و هشدار داد جو دوران سیاه تفتیش عقاید را بر دانشگاه&zwnj;ها حاکم نسازید.</p> <p>&nbsp;</p> <blockquote><p>&nbsp;<img align="middle" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/afshef0304.jpg" alt="" />درگیری و تنش در دانشگاه&zwnj;ها ابعاد خونینی پیدا کرد.</p> </blockquote> <p>درگیری و تنش در دانشگاه&zwnj;ها در روز&zwnj;های ۳۰ و۳۱ اردیبهشت به اوج رسید و ابعاد خونینی پیدا کرد. در دانشگاه&zwnj;های بابلسر، فارابی، شریف؛ مهدی رضایی، پلی تکنیک، اصفهان، ارتباطات، مجتمع عالی تکنولوژی انقلاب، کرمان، ارومیه، علوم ارتباطات، عالی کامپیو&zwnj;تر، همدان و کشاورزی کرج به طور نسبی با تنش کمتری مواجه بود. اما در همه آن&zwnj;ها هجوم مردم طرفدار انقلاب فرهنگی به همراه حمایت سپاه و کمیته و خشونت نیرو&zwnj;های حزب الله منجر به تصرف دانشگاه و تخلیه دفا&zwnj;تر گروه&zwnj;های دانشجویی شد. در اکثر نقاط ابتدا امام جمعه و یا یک روحانی شاخص مردم ر ادعوت می&zwnj;کند. سپس نماز وحدت اقامه شده ونمازگزاران به طرف دانشگاه حرکت می&zwnj;کنند. شدت برخورد تابعی از میزان مقاومت گروه&zwnj;های دانشجویی دگر اندیش بوده است. تصرف این دانشگاه&zwnj;ها همراه با زخمی شدن دانشجویان همراه بود که سهم مخالفان به نحو چشمگیری بیشتر یود. <br /> &nbsp;</p> <p>نکته جالب توجه این است که حجت الاسلام مهدوی که در برابر دانشکده علوم ارتباطات نماز خواند و سپس همراه با نماز گزاران دانشکده را تصرف کرد. دو سال بعد در پرونده صادق فطب&zwnj;زاده اعدام شد. <br /> دکتر جعفر شمار رئیس دانشگاه تربیت معلم ، منشأ خشونت&zwnj;ها را مهاجمان از بیرون دانشگاه معرفی کرد: &laquo;در روز سی فروردین وقتی بیانیه شورای انقلاب منتشر شد من اطمینان پیدا کردم که درگیری&zwnj;ها از بین خواهد رفت اما متأسفانه بعد از ظهر جمعه به این دانشگاه حمله شد و گروهی که با چوب و چماق از خارج به محوطه این دانشگاه حمله&zwnj;ور شدند و خسارات جبران&zwnj;ناپذیری به&zwnj;بار آوردند این گروه به کتابخانه و لوازم سمعی و بصری حمله کردند. &raquo;(ر. ک. روزنامه کیهان مورخ ۳۱/۰۱/۱۳۵۹ ص۳)</p> <p>&nbsp;</p> <p>خشن&zwnj;ترین برخورد&zwnj;ها در دانشگاه اهواز صورت گرفت. پس از مقاومت دانشجویان، آیت الله جنتی نیرو&zwnj;های هوادار حکومت را در شهر دانشگاهی جندی شاپور جمع کرد. با دعوت وی نماز ظهر و عصر در شهر دانشگاهی جندی شاپور برگزار شد. بعد نمازگزاران به سمت دانشگاه اهواز راه&zwnj;پیمایی کردند. آن&zwnj;ها می&zwnj;گویند گروه&zwnj;هایی که برای تخلیه دفا&zwnj;تر مقاومت می&zwnj;کردند سنگ به طرف مردم پرتاب کردند. اما مخالفین می&zwnj;گویند طرفداران تعطیلی دانشگاه با بیل و کلنگ و سلاح سرد به دانشگاه حمله کردند. درگیری سنگین ایجاد شد. ۲۰۰ نفر زخمی و۵ نفر کشته شدند. مسئول روابط عمومی شاخه اهواز حزب جمهوری اسلامی نیز در بین کشته شدگان بود. سپاه وارد شد. مسئولین سپاه مدعی شدند که یکسری کلت و اسلحه کشف کردند. ۱۰۰ نفر بازداشت شدند. رادیوی اهواز از مردم برای بیرون کردن دفاتر گروه های سیاسی کمک خواست. <br /> &nbsp;</p> <p>در روز ۴ اردیبهشت جمعی از خانواده&zwnj;ها جلوی بیمارستان رازی اهواز جمع شده و شعار می&zwnj;دهند. موقع خروج و فرار بخشی از زخمی&zwnj;ها از بیمارستان درگیری ایجاد می&zwnj;شود و۴ نفر دیگر کشته و قریب به ۳۰ نفر مجروح می&zwnj;شوند. <br /> &nbsp;</p> <p>البته برخی منابع روایت دیگری از فاجعه دانشگاه جندی شاپور اهواز دارند:&laquo; به ادعای آنها ۱۲ نفر در درگیری های خونین دانشگاه اهواز جان باختند. اسامی ۱۲ نفر از کشته شدگان اهواز به قرار زیرند: غلام سعیدی، فرزانه رضوان، جبراییل هاشمی، حمید درخشان، طاهره حیاتی (دانش آموز ۱۴ ساله که درمقابل دانشکده علوم با قمه کشته شد)، فرهنگ انصاری، محمود لرستانی (کارگر شرکت نفت)، سعید مکوند، محمد عزیز&zwnj;پور، مهناز معتمدی، مهدی علوی شوشتری و احسان الله آبفشانی. روز پنجشنبه چهارم اردیبهشت خانواده&zwnj;های دانشجویان زندانی به همراه دانشجویان درجلو تالار شهرداری اهواز جمع می&zwnj;شوند که با تیراندازی پاسداران مواجه شده و ۳ نفر کشته و ۲۶ نفر زخمی می&zwnj;شوند. روز ۱۲ اردیبهشت احمد موذن فارغ التحصیل دانشگاه اهواز به همراه مسعود دانیالی دیپلمه بیکار، دکتر نریمیسا پزشک درمانگاه حصیرآباد اهواز، مسعود ربیعی دانشجوی فوق لیسانس علوم تربیتی، غلام حسین صالحی دانشجوی علوم کامپیو&zwnj;تر، اسداله خرمی دانشجوی دانشکده علوم تربیتی به جرم شرکت در درگیری&zwnj;ها در یک محاکمه چند ساعته محکوم شده و تیرباران می&zwnj;شوند. دو نفر اول از دانشجویان و دانش آموزان هوادار پیکار بودند و دکتر نریمیسا با پیشگام بود که به جرم مداوای دانشجویان زخمی به جوخه&zwnj;های تیرباران سپرده شد.&raquo;<br /> &nbsp;</p> <p>راست&zwnj;آزمایی این ادعا&zwnj;ها نیازمند مستندات بیشتری است. اما واقعیت این است که شدید&zwnj;ترین و فاجعه&zwnj;بار&zwnj;ترین برخورد&zwnj;ها در دانشگاه اهواز صورت گرفت. <br /> &nbsp;</p> <blockquote><p><img align="middle" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/afshef0305.jpg" alt="" />جنتی نیروهایی را سازمان داد و خشن&zwnj;ترین برخوردها در دانشگاه اهواز اتفاق افتاد. دکتر نریمیسا را به جرم مداوای مجروحان اعدام کردند.</p> </blockquote> <p>در دانشگاه علم و صنعت و تربیت معلم صد&zwnj;ها نفر از طرفین زخمی می&zwnj;شوند. در دانشگاه مشهد نیز درگیری سنگینی بین انجمن دانشجویان مسلمان همسو با سازمان مجاهدین خلق و دانشجویان خط امامی صورت گرفت. نیرو&zwnj;های سپاه وارد شدند و در &zwnj;&zwnj;نهایت ساختمان&zwnj;ها تخلیه شد. حسن غفوری فرد استاندار وقت خراسان تایید کرد که اسلحه&zwnj;ای در داخل ساختمان انجمن دانشجویان مسلمان پیدا نشده است. در جریان درگیری ده&zwnj;ها نفر زخمی شدند. برخی از منابع غیر رسمی مدعی هستند دو دانشجو در دانشگاه مشهد به نام&zwnj;های شکرالله مشکین فام و محسن رفعتی کشته شدند. در دانشگاه زاهدان نیز برخورد&zwnj;های تندی صورت گرفت. ده&zwnj;ها دانشجو زخمی شدند. منابع غیر رسمی از کشته شدن یکی از دانشجویان پیشگام بنام صادق نظیری خبر می&zwnj;دهند. <br /> &nbsp;</p> <p>در دانشگاه رازی کرمانشاه نیز درگیری سنگینی رخ داد. بنا به گزارش نشریه کار ارگان فدائیان خلق دو نفر از گروه پیشگام در این دانشگاه پیش از شروع انقلاب فرهنگی در اسفند ۱۳۵۸ به نحو مشکوکی پس از ربودن کشته شده و جنازه های آنها نیز در بیرون شهر انداخته شده بود. اسامی آنها عبارت بودند از : سعید عقیقی دانشجوی دانشگاه رازی &quot; عضو پیشگام&quot; در بهمن ماه ربوده شد و در اسفند ۵۸ جسد او را که شکنجه شده بود در تپه&zwnj;های سراب نیلوفر یافتند. و عباسعلی تقی&zwnj;پور دانشجوی سال اول شیمی دانشگاه رازی اهل کنگاور پس از یک هفته ربوده شدن جنازه&zwnj;اش در اطراف طاق بستان پیدا شد. (ر. ک ۱۵- از نشریه &laquo;کار&raquo; شماره ۵۷ ص ۱۵ و۱۶)<br /> &nbsp;</p> <p>فضا در کرمانشاه آنقدر ترسناک و ناامن شده بود که چهره&zwnj;های شاخص حول و حوش انقلاب فرهنگی مخفی شده بودند. برخی از منابع تعداد افراد ربوده شده و کشته شده را بیش از دو نفر ذکر می کنند. در روزهای انقلاب فرهنگی نیز عده&zwnj;ای زخمی شدند و بنا به برخی آمارها یک نفر نیز جان باخت. <br /> در رشت انصاری استاندار و هادی غفاری نیرو&zwnj;ها را به داخل دانشگاه هدایت کردند و پس از چند ساعت درگیری سنگین و خونین دانشگاه گیلان را تصرف کردند. منابع غیر رسمی مدعی هستند ۱۲ نفر در جریان حمله به دانشگاه رشت کشته شده&zwnj;اند اسامی آن&zwnj;ها عبارت است منیره موسی&zwnj;پور، امان الله ایمانی، جهانی، محمد شادمان، خسرو بنیاد، اصغر مجابرآبادی، علی صفر&zwnj;زاده (طرقی) &ndash; محصل، اصغر بیک آبادی &ndash; کارمند، پیروز برانداخت، جواد گرگری، اصغر گنجی و احمد گنجه&zwnj;ای. همچنین فرامرز حمید که از دستگیر شدگان بود در تابستان در شهر رشت در یک محاکمه به تیرباران محکوم شده و تیرباران می&zwnj;شود. د رجریان حمله عده زیادی زخمی و همچنین برخی بازداشت می&zwnj;شوند. <br /> &nbsp;</p> <p>در دانشگاه شیراز که درگیری&zwnj;ها چند روز طول کشید به گزارش روزنامه کیهان بیش از ۴۹۱ نفر مجروح شدند. اما منابع غیر رسمی میزان مجروحان به ۱۰۰۰ نفر می&zwnj;رسید و مدعی کشته شدن ۳ نفر هستند. نسرین رستمی یکی از کشته شده&zwnj;ها است. در شیراز آیت الله دستغیب و آیت الله ربانی شیرازی به نفع دانشجویان خط امامی مردم را بسیج کردند. سپاه نیز به نفع آنان وارد شد. بخش زیادی از ساختمان های دانشکده های ادبیات و علوم شیراز در درگیری&zwnj;ها آسیب دید. <br /> &nbsp;</p> <p>در مورد راست آزمایی ادعا&zwnj;های منابع غیر رسمی چون مستندی تا کنون ارائه نشده است نمی&zwnj;توان قضاوت کرد فقط گمانه&zwnj;ای برای تحقیق است. <br /> &nbsp;</p> <p>با صدور اعلامیه دوم شورای انقلاب فشار بر روی گروه&zwnj;های دانشجویی دگر اندیش افزایش پیدا می&zwnj;کند. مفاد این اعلامیه به شرح زیر است:<br /> &nbsp;</p> <p>&laquo; ملت مسلمان و مبارز ایران</p> <p>شورای انقلاب با توجه به اینکه امروز در دانشگاه&zwnj;ها و موسسات آموزش عالی سرعت مورد نظر در اجرای تصمیمات اعلامیه مورخ ۲۹ فروردین ۱۳۵۹ وجود نداشته است و نظر به اینکه شورا مصمم است با قاطعیت این تصمیمات که به تایید امام رسیده را اجرا کند. یاد آوری نکاتی را لازم می&zwnj;داند: <br /> ۱- اجرای انقلاب فرهنگی که از ابعاد مهم انقلاب اسلامی ایران است بدون مشارکت همه جانبه دانشگاهیان و دانشجویانی که در خدمت انقلاب اسلامی و رهنمود&zwnj;های امام خدمت می&zwnj;کنند، ممکن نیست. <br /> ۲- شورای انقلاب معتقد است تاخیر در این امر مهم ناشی از نابسامانی&zwnj;ها و بهمین دلیل نیز با تشنج در محیط دانشگاه&zwnj;ها مخالف است و چنین وضعی را مغایر با تدارک فرصت جهت دگرگونی بنیادی نظام آموزشی می&zwnj;داند. <br /> ۳- تصمیمات شورا در مورد برچیدن ستاد و دفا&zwnj;تر فعالیت گروه&zwnj;های مختلف شامل کلیه مراکز دفا&zwnj;تر و اتاق&zwnj;هایی است که به نحوی از انحاء به گروه&zwnj;ها مربوط می&zwnj;شود و بنابراین کتابخانه&zwnj;ها، دفتر های هنری و ورزشی و نظیر این&zwnj;ها را در بر می&zwnj;گیرد. <br /> ۴- این تصمیم هرگز به معنی عدم رعایت جو آزاد و سازنده فکری در چهارچوب قانون اساسی نیست ولی وجود این دفتر&zwnj;ها عملا موجب درگیری و آسیب دیدن جو آزاد می&zwnj;شود<br /> ۵- برچیدن این مراکز در دو روز آینده با حضور دانشجویان در دانشگاه&zwnj;ها منافات دارد بنابراین دانشجویان با شورای انقلاب همکاری می&zwnj;کنند و از این ساعت دانشگاه&zwnj;ها را تخلیه می&zwnj;کنند. <br /> ۶- هر یک از گروه&zwnj;ها برای جمع آوری وسائلی که در دفا&zwnj;تر موجود است ۵ نفر را به سرپرست دانشکده معرفی می&zwnj;کند. وسائل با حضور مسئولین اداری دانشکده&zwnj;ها مضبوط می&zwnj;گردد تا بعدا آنچه متعلق به دانشجویان است خارج شود. <br /> ۷- به کمیته مرکزی انقلاب اسلامی دستور داده شده است که حفظ امنیت دانشگاه&zwnj;ها و نمایندگان گروه&zwnj;ها را چه در جریان تخلیه و چه در جریان جابجائی بر عهده بگیرند. <br /> ۸- از مردم تقاضا می&zwnj;شود آمادگی خود را حفظ کنند. ولی در عین حال برای آسان کردن کار تخلیه از از تجمع حول و حوش دانشگاه&zwnj;ها خودداری کنند. بدیهی است در صورت لزوم با یک پیام رادیویی از مردم خواسته می&zwnj;شود تا همراه رئیس جمهور و شورای انقلاب به دانشگاه&zwnj;ها بیایند. <br /> ۹- بدیهی است اگر امور بر خلاف آنچه در فوق اشاره شده است، جریان یابد رئیس جمهور منتظر پایان روز دوشنبه اول اردیبهشت نمی&zwnj;شوند و زود&zwnj;تر به دانشگاه می&zwnj;آیند. <br /> ۱۰- پس از انجام عملیات و برقراری نظم دانشگاه&zwnj;ها از روز سه شنبه دوم اردیبهشت افتتاح خواهد شد. &raquo;(ر. ک به روزنامه جمهوری اسلامی: مورخ ۳۱ فروردین ۱۳۵۹ ص ۲)</p> <p>&nbsp;</p> <p>این اعلامیه رسماً پای کمیته و نیرو&zwnj;های انتظامی را به دانشگاه&zwnj;ها باز می&zwnj;کند. ابوالحسن بنی صدر با تاکبد بر وحدت رویه تصمیم گیری از دانشحویان می&zwnj;خواهد تا فضا را آرام کنند و بگذارند دولت کارش را انجام دهد. <br /> &nbsp;</p> <p>مهندس عزت الله سحابی درآن ایام با تاکبد بر ضرورت مدیریت امور توسط دولت در مصاحبه با روزنامه جمهوری اسلامی می&zwnj;گوید: &laquo;هر تغییر در برنامه آموزشی باید با نظر دولت و مقامات مسئول انجام شود. در اینکه باید نظام آموزشی باید تغییر کند حرفی نیست، اما با مسائلی که پیش آمده است اختیارات را از دست دولت خارج می&zwnj;کند و شلوغ می&zwnj;شود. خیلی از حرف&zwnj;های دانشجویان مسلمان حق است اما این شیوه&zwnj;ای که پیش آمده است باعث می&zwnj;شود طرف&zwnj;های مقابل ساکت ننشینند و زد و خوردی پیش بیاید و همین زد و خورد&zwnj;ها وضعیت جدید برای دولت، رئیس جمهور و رهبری ایجاد می&zwnj;کند و در مجموع چیزی عاید نمی&zwnj;شود. حالا طبیعی است اگر دانشجویان مسلمان صحنه را خالی کنند آن&zwnj;ها جلو می&zwnj;آیند. مگر اینکه دولت وارد بشود و همه این&zwnj;ها را بیرون بکند. در حال حاضر وضع بد جوری است. خبرنگار جمهوری اسلامی پرسید اگر جریانات شدت بگیرد ممکن است دولت قبل از ۱۴ خرداد تصمیم به تعطیلی دانشگاه بگیرد؟ مهندس سحابی پاسخ داد اگر جریانات شدت بگیرد دانشگاه تعطیل خواهد شد.&raquo; (ر. ک به روزنامه جمهوری اسلامی: مورخ ۳۱ فروردین ۱۳۵۹ ص ۳)<br /> &nbsp;</p> <p>آیت الله موسوی اردبیلی نیز موضعی مشابه اتخاذ می&zwnj;کند: &laquo;بیانیه شورای انقلاب با اتفاق آراء تصویب شده است. نظر دانشجویان مسلمان صد در صد مورد تایید ما ست. ولی تنها مساله اینست که کار مستقل از دولت در این مقطع صحیح به نظر نمی&zwnj;رسد. اصل مسئله مورد تایید است و حتما باید تایید شود ولی آنچه خواسته شده در مورد این خواسته مشروع دانشجویان مسلمان اجازه بدهند دولت تصمیم بگیرد. دولت در این مقطع تعطیلی دانشگاه&zwnj;ها رابه صلاح ندیده است. در این نقطع این اتاق&zwnj;ها که بنام تحصیل است ولی عملا تعطیل است و در اتاق&zwnj;های تیمی کار&zwnj;های دیگر می&zwnj;کنند طرف سه روز تعطیل شود و بعد از ۱۵ خرداد آن سیستم انقلابی که مد نظر مردم است به صورت دگرگونی بنیادی در دانشگاه&zwnj;ها رخ بدهد و دانشگاه&zwnj;ها از شکل طاغوتی در بیایند. اگر گروه&zwnj;ها به درخواست شورای انقلاب گوش نکنند آنگاه مردم را دعوت خواهیم کرد تا دانشگاه&zwnj;ها را به آن صورتی که می&zwnj;خو اهند در بیاورند.&raquo; (مورخ ۱ اردیبهشت ۱۳۵۹ ص ۱) <br /> &nbsp;</p> <p>اما دیدگاه&zwnj;های تندتری نیز مطرح می&zwnj;شود. محمد علی رجایی اظهار می&zwnj;دارد: &laquo;منهای دانشکده پزشکی و پیراپزشکی بقیه دانشگاه&zwnj;ها باید بسته شوند. برخی رشته&zwnj;ها زیادی هستند. برخی محتوی آموزشی دارند که به درد نیاز&zwnj;های کشور نمی&zwnj;خورد.&raquo; (پیشین)<br /> &nbsp;</p> <p>زهرا رهنورد نیز چنین می&zwnj;گوید: &laquo;انقلاب فرهنگی در دو محور قابل بررسی است: ۱- فعالیت&zwnj;های سیاسی دانشگاه&zwnj;ها، 2- تغییر محتوی درسی دانشگاه&zwnj;ها.. فعالیت&zwnj;های سیاسی در داخل دانشگاه&zwnj;ها به نظر من حالت انحرافی پیدا کرده است. این فعالیت&zwnj;ها قطع شود ببینیم چه وضعی پیش می&zwnj;آید. چون اکثر این فعالیت&zwnj;های سیاسی در دانشگاه&zwnj;ها اولا دانشجویان ر ا قطعه قطعه کرده و در ثانی بیشتر موضع گیری در برابر انقلاب اسلامی شده است. از نظر محتوی آموزشی دانشگاه در اصل تبدیل به لانه غربزدگی شده است. چه غرب زدگی در قالب اندیشه سرمایه داری و چه غرب زدگی در قالب اندیشه کمونیستی. به نظر من اسلام مترقی و پیشرفته باید در محتوی آموزشی دانشگاه&zwnj;ها حاکم شود.&raquo; (پیشین)<br /> &nbsp;</p> <p>انجمن&zwnj;های اسلامی دانشجویان نیز دومین بیانیه خود را صادر کردند و متذکر شدند دانشگاه&zwnj;هایی را که اشغال کرده تحویل مقامات می&zwnj;دهند. همچنین اعلام کردند برای نظارت بر حسن اجرای امور در صحنه حضور خواهند داشت. در فراز دیگری از بیانیه اظهار داشتند : دانشگاه اسلامی محل برخورد ازاد عقاید است لذا هیچکس را نباید به خاطر عقیده تحت فشار گذاشت اما جلوی توطئه و خیانت را باید گرفت. آن&zwnj;ها تنش و تشنج را محکوم کردند. &laquo;(ر. ک به روزنامه جمهوری اسلامی: مورخ ۳۱ فروردین ۱۳۵۹ ص ۱۰)<br /> &nbsp;</p> <p>حسن حبیبی وزیر وقت علوم خواستار رفع اشغال دانشگاه&zwnj;ها از سوی دانشجویان شد تا مصوبه شورای انقلاب اجرا شود. <br /> &nbsp;</p> <p>ستاد هماهنگی آموزش و سازماندهی ارتش بیست ملیونی در بیانیه&zwnj;ای تهدید آمیز چنین هشدار داد:&laquo; دانشجویان و دانشگاهیان عزیز بیائید تا با تغییری اصولی در محتوی نظام آموزشی بر مبنای آموزش&zwnj;های اصیل اسلامی، استقلال واقعی مراکز آموزشی را تضمین نموده و دانشگاه را بصورت سنگر اصلی مبارزات ضد امپریالیستی در آوریم. بیائید تا این مکان مقدس را لوث وجود انگل&zwnj;های وابسته به شرق و غرب پاک نموده و شرط تزکیه را مقدم بر بر اصل تعلیم مقدم بداریم. اعضاء آموزش دیده ارتش بیست ملیونی آماده&zwnj;اند که در تعقیب طرح ریاست جمهوری و شورای انقلاب که به تایید امام امت رسیده است هر چه زود&zwnj;تر بکمک دانشجویان و دانشگاهیان متعهد و مسئول شتافته و با حضور در نزد شما ستاد&zwnj;های عملیاتی گروه&zwnj;ها یا گروهکهای وابسته را که فاقد پایگاه&zwnj;های مردمی می&zwnj;باشند از مراکز آموزشی بر چینند. &raquo;(ر. ک به روزنامه جمهوری اسلامی: مورخ ۱ اردیبهشت ۱۳۵۹ ص ۱)<br /> &nbsp;</p> <p>در این فضا اکثر مخالفین که زیر فشار بیشتری می&zwnj;رفتند و بخصوص با برخورد گروه های نظامی مواجه بودند و افزایش خشونت&zwnj;ها را تحمل پذیر ارزیابی نمی&zwnj;کردند به سمت تعطیلی دفا&zwnj;تر رفتند. انجمن دانشجویان مسلمان (نزدیک به سازمان مجاهدین خلق) پیش قدم شد و طی مذاکراتی با بنی صدر به توافق رسید. و در روز اول اردیبهشت ۱۳۵۹ دفا&zwnj;تر خود در دانشگاه تهران را تحویل داد. <br /> &nbsp;</p> <p>اما در عین حال مخالفین در سطح نظری به مخالفت خود ادامه می&zwnj;دادند. فرازی از بیانیه زیر روشن کننده موضع آن&zwnj;ها است:&laquo; تعطیلی دانشگاه&zwnj;ها طرح یک توطئه سراسری است برای تصفیه کلیه نیرو&zwnj;های انقلابی که در بعضی دانشگاه&zwnj;ها پیاده شده است. ما مخالف اصلاح نظام رژیم گذشته نیستیم ولی معتقدیم در این اوضاع و احوال این طرح به نفع جامعه انقلابی ما نیست و در صورت انجام آن بایستی توسط توسط شورا&zwnj;های واقعی متشکل از اساتید و دانشجویان و کارمندان دانشگاه انجام گیرد. نه توسط عده&zwnj;ای که در اقلیت هستند و بر خلاف مصلحت مملکت و مصوبه شورای انقلاب طرح تعطیلی دانشگاه را دارند. &raquo;(ر. ک به روزنامه جمهوری اسلامی مورخ ۱/۰۲/۱۳۵۹ ص ۱۰)<br /> &nbsp;</p> <p>در همین زمینه:<br /> <a href="http://www.radiozamaneh.com/culture/goonagoon/2012/05/13/13972">:: بازخوانی انقلاب فرهنگی &ndash; ۱::</a></p> <p><a href="http://www.radiozamaneh.com/node/14515">::بازخوانی انقلاب فرهنگی - ۲ ::</a></p> <p>&nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/culture/goonagoon/2012/05/27/14853#comments آیت بنی صدر ابراهیم سیدنژاد انقلاب فرهنگی حزب جمهوری اسلامی دفتر تحکیم وحدت سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی صادق قطب‌ زاده علی افشاری فرهنگ, هنر و ادبيات محمد علی رجایی هاشمی رفسنجانی Sun, 27 May 2012 07:52:27 +0000 14853 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/culture/goonagoon/2012/05/20/14515 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/culture/goonagoon/2012/05/20/14515" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-sartitr"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> انقلاب فرهنگی: پروژه‌ای سیاسی، اقدامی دانشجویی یا دیدگاهی نظری؟ (بخش دوم) </div> </div> </div> <div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> علی افشاری </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="277" height="188" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/afshenghf01_0.jpg?1338042637" /> </div> </div> </div> <p>علی افشاری - مقدمات انقلاب فرهنگی در اواخر سال ۱۳۵۸ فراهم شد و تقاضای دانشجویان مذهبی طرفدار حکومت برای تعطیلی دانشگاه و رایزنی آنها با مسئولین حکومتی افزایش یافت.<br /> در چنین شرایطی پیام نوروزی آیت&zwnj;الله خمینی در ۱۳۵۹ منتشر می&zwnj;شود. وی در فراز&zwnj;هایی از این پیام می&zwnj;گوید:</p> <!--break--><!--break--><p>&laquo;باید انقلاب اسلامی در تمام دانشگاه&zwnj;های سراسر ایران به وجود آید. تا اساتیدی که در ارتباط با شرق و یا غرب&zwnj;اند تصفیه گردند و دانشگاه محیط سالمی شود برای تدریس علوم عالی اسلامی.&raquo; (ر. ک به 11- روزنامه اطلاعات ۶ فروردین ۱۳۵۹ ص ۴)</p> <p>&nbsp;</p> <p>این پیام آغاز فرمان برای ایجاد دگرگونی در دانشگاه&zwnj;ها، اسلامی کردن مراکز آموزش عالی و تصفیه آن از استادان دگراندیش بود. پیام وی جهت&zwnj;گیری تندی علیه کمونیست&zwnj;ها و مارکسیست&zwnj;ها داشت.<br /> البته آیت&zwnj;الله خمینی در آن مقطع موافق تعطیلی دانشگاه نبود. اثنی عشری مدعی است که آیت&zwnj;الله خمینی پس از وقایع خشونت&zwnj;بار در دانشگاه&zwnj;ها در اواخر فرودین و اوایل اردیبشهت به سمت این تصمیم متمایل می&zwnj;شود. اما آیت&zwnj;الله خمینی در تمامی مقاطع حمایت از انقلاب فرهنگی سخن صریحی در خصوص حمایت از تعطیلی دانشگاه&zwnj;ها به میان نمی&zwnj;آورد. دکتر عبدالکریم سروش نیز می&zwnj;گوید &laquo;آیت&zwnj;الله خمینی در سال ۱۳۶۱ در بین دو دیدگاهی که خواهان بازگشایی دانشگاه و تداوم تعطیلی بودند از دیدگاه نخست حمایت کرد و اینگونه استدلال می&zwnj;کرد که اگر دانشگاه&zwnj;ها بسته بماند حوانان بیکار می&zwnj;مانند و این بیکاری معضل می&zwnj;آفریند.&raquo;<br /> &nbsp;</p> <p>اثنی عشری می&zwnj;گوید آیت&zwnj;الله امامی کاشانی که رابط بین آن&zwnj;ها و آیت&zwnj;الله خمینی بود نظر صریحی در خصوص حمایت از تعطیلی دانشگاه نمی&zwnj;دهد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>محسن میردامادی از دانشجویان خط امام که در آن زمان در سفارت آمریکا بودند اظهار می&zwnj;دارد: &laquo;بعد از تسخیر سفارت آمریکا شورای مرکزی جدید تحکیم با هفت نفر تشکیل شد و احمدی&zwnj;نژاد نیز عضو آن بود. در &zwnj;&zwnj;نهایت ۱۴ دانشگاه تهران جلساتی داشتند و به نتیجه می&zwnj;رسند دانشگاه را تعطیل کنند. نمایندگان آن&zwnj;ها پیش من آمدند تا با توجه به ارتباطی که با دفتر امام داشتم نظر امام را در این خصوص جویا شوم.</p> <blockquote><p><img align="middle" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/aliafshcrev02.jpg" alt="" />علی افشاری، از اعضای شورای مرکزی دفتر تحکیم وحدت در دوران اصلاحات، فعال سیاسی و مدنی</p> </blockquote> <p>من به حجت&zwnj;الاسلام موسوی خوئینی&zwnj;ها گفتم. ایشان پیام آوردند که امام با تعطیل شدن مخالف&zwnj;اند. من پیام را منتقل کردم اما آن&zwnj;ها به گونه&zwnj;ای برخورد کردند که گویا به صحت پیام شک دارند. در حضور آن&zwnj;ها با حجت&zwnj;الاسلام سید احمد خمینی تماس تلفنی گرفتم و آن&zwnj;ها نیز صدای مکالمه را می&zwnj;شنیدند. به وی گفتم دانشجویان خواستار روشن شدن نظر امام در مورد تعطیلی دانشگاه&zwnj;ها هستند. او گفت اگر نظر امام را می&zwnj;خواهند ایشان مخالف هستند اما اگر می&zwnj;خواهند کار خودشان را بکنند، بروند انجام بدهند. این صحبت باعث شد تا اکثر دانشگاه&zwnj;های تهران&zwnj;&zwnj; همان شب جلسات را ترک کنند. اما انجمن اسلامی دانشجویان علم و صنعت و تربیت معلم بر سر نظرشان ایستادند و به حرف امام گوش ندادند.&raquo; <a href="http://www.youtube.com/watch?v=R4liX-HNWpo">( مصاحبه با محسن میردامادی ) </a><br /> &nbsp;</p> <p>اما آیت&zwnj;الله خمینی با تعطیلی موافق نبود ولی با تداوم وضعیت موجود دانشگاه&zwnj;ها نیز به&zwnj;شدت مخالف بود. پیام وی آغاز کلید خوردن پروژه تغییر مدیریت و ساختار دانشگاه&zwnj;ها در چهارچوب اهداف حکومت بود تا الگوی مورد نظر وی مبنی بر تک&zwnj;صدایی در قالب حزب&zwnj;الله در دانشگاه&zwnj;ها حاکم شود.<br /> &nbsp;</p> <p>با این پیام فعالیت&zwnj;های عملی شروع شد و به نظر می&zwnj;رسد حزب جمهوری اسلامی اجرای برنامه انقلاب فرهنگی در دانشگاه&zwnj;ها را شروع کرد. دانشجویان طرفدار حکومت نیز به صورت جدی&zwnj;تر کار را جلو بردند. اما اتفاقاتی باعث شد که شورای مرکزی وقت دفتر تحکیم وحدت در انجام کار مردد شود.</p> <p>&nbsp;</p> <p>اثنی عشری در این خصوص می&zwnj;گوید &laquo;شب ۲۷ یا ۲۸ فروردین ۵۹ که قرار بود این کار انجام شود و همه دانشجویان طرفدار تعطیلی دانشگاه&zwnj;ها و مراکز آموزش عالی در انجمن&zwnj;های اسلامی مراکز خود منتظر نشسته بودند. آقای احمدی&zwnj;نژاد که به&zwnj;عنوان نماینده دانشگاه علم و صنعت در جلسه داخل ساختمان خانه&zwnj;های کارکنان سفارت آمریکا در کوچه پشت سفارت بودند، حوالی ساعت هفت بعدازظهر با انجمن تماس گرفته و گفتند این&zwnj;کار را نمی&zwnj;کنیم. دانشجویان بروند خانه&zwnj;هایشان. و دیگر ما احمدی&zwnj;نژاد را تا چند روز ندیدیم. اصلاً دانشگاه هم نیامد. من به&zwnj;عنوان عضو علی&zwnj;البدل بجای او به ستاد رفتم و آنجا بحث&zwnj;های مفصلی شد که ذیلاً توضیح می&zwnj;دهم اما قبل از آن ذکر این نکته مهم است که آقای مهندس میرحسین موسوی آن زمان سردبیر روزنامه جمهوری اسلامی بودند و با توضیحاتی که ما داده بودیم و احتمالاً صحبت&zwnj;هایی که در شورای مرکزی حزب جمهوری اسلامی شده بود، به شدت موافق تعطیلی دانشگاه&zwnj;ها آن هم در چارچوبی که برایشان توضیح داده شد، بودند. ایشان به بنده که مسئول روابط عمومی ستاد تعطیلی دانشگاه&zwnj;ها هم بودم، گفتند روزنامه و تمام امکاناتش کاملاً در اختیار این&zwnj;کار و کلیه اخبار آن را پوشش خواهند داد. آن شب هم چند بار تلفنی تا ساعت ۳ بامداد با هم در تماس بودیم و ایشان منتظر اعلام قطعی تعطیلی دانشگاه از طرف شورای عمومی دفتر تحکیم بودند چرا که می&zwnj;بایست روزنامه برای ساعت ۶ صبح چاپ و منتشر می&zwnj;گردید... <br /> &nbsp;</p> <p>داخل آن جلسه به&zwnj;خاطر آوردن یک پیغام تند و جدی از جانب آقای بنی صدر چه غوغایی بود! وقتی من رسیدم و همانطور که قبلاً گفته شد احمدی&zwnj;نژاد غیبش زده بود، از اعضای اصلی فقط یک نفر مانده بود آن&zwnj; هم آقای موسوی نماینده انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه تربیت معلم تهران در دفتر تحکیم وحدت. بقیه یا اعضاء علی&zwnj;البدل بودند و یا اعضای شورای عمومی. چیزی حدود ۲۰ نفر از ۵۰ نفری که می&zwnj;بایست باشند! از موسوی پرسیدم چی شده که قرار شد موضوع منتفی گردد؟ گفت آقای علی خطائی نماینده دانشگاه ملی (شهید بهشتی) حدود ساعت هفت بعدازظهر&zwnj;&zwnj; همان روز به جلسه آمد و از طرف رئیس دانشگاه ملی (آقای تقی&zwnj;زاده که از دوستان آقای بنی&zwnj;صدر بود) از قول جناب بنی&zwnj;صدر پیغامی را آورد. پیغام این بود: از آقای بنی&zwnj;صدر در اهواز، توسط آقای تقی&zwnj;زاده به دانشجویان دفتر تحکیم وحدت بگوئید اگر دانشگاه&zwnj;ها را تعطیل کنند، به&zwnj;عنوان فرمانده کل قوا، به تهران می&zwnj;آیم و وسط زمین چمن دانشگاه تهران، همه را به دار مجازات آویزان می&zwnj;کنم! با گفتن این پیغام آقای علی خطائی خود می&zwnj;رود و چند نفر دیگر از جمله آقای احمدی&zwnj;نژاد و دیگران هم جلسه را ترک کرده و از اقدام برای تعطیلی دانشگاه&zwnj;ها منصرف می&zwnj;شوند.<br /> &nbsp;</p> <blockquote><p><img align="middle" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/afshenghf02.jpg" alt="" />محسن میردامادی: انجمن اسلامی دانشجویان علم و صنعت و تربیت معلم بر سر نظرشان ایستادند و به حرف امام گوش ندادند.</p> </blockquote> <p>وقتی من رسیدم از چیزی حدود ۵۰ نفر که می&zwnj;بایست باشند حدود ۲۰ نفر حضور داشتند. بحث&zwnj;های مفصلی شد. حتی به داخل سفارت تلفن زدیم که دو نفر از شورای دانشجویان خط امام بیایند. آقای رضا سیف&zwnj;الهی از دانشگاه صنعتی شریف و حبیب&zwnj;اله بیطرف از دانشگاه تهران آمدند و این دو نفر هم گفتند که این حرکت خلاف خط امام است و آیت&zwnj;الله خمینی تأیید نخواهند کرد و به همین دلیل اظهار داشتند چون اکثر شورای مرکزی یا حضور ندارند و یا مخالفند پس حق ندارید اسم دفتر تحکیم وحدت و یا اسم دانشجویان پیرو خط امام را روی خود بگذارید&raquo; (ر. ک. ۶)<br /> &nbsp;</p> <p>ابوالحسن بنی&zwnj;صدر مخالفت با تعطیلی دانشگاه ها را تأیید می&zwnj;کند اما تاکنون سخنی پیرامون تهدید در این خصوص مطرح نکرده است.<br /> &nbsp;</p> <p>علی شکوری&zwnj;راد نیز تأیید می&zwnj;کند که شورای مرکزی وقت دفتر تحکیم وحدت از اجرای طرح تعطیلی کنار می&zwnj;کشد: &laquo;روزهای پایانی فروردین&zwnj; ۵۹ هماهنگی&zwnj;های لازم بین انجمن&zwnj;ها انجام شده بود و حالت انتظاری برای اعضای انجمن&zwnj;ها جهت اجرای طرح ایجاد شده بود اما روشن نبود چرا مرکزیت تحکیم وحدت تصمیم به اجرا نمی&zwnj;گیرد و به نظر می&zwnj;رسید تردیدی به وجود آمده است. در این فاصله و به دنبال این تأخیر، نسخه&zwnj;ای از طرح مکتوب دفتر تحکیم توسط یکی از هواداران سازمان مجاهدین خلق از دفتر مرکزی تازه&zwnj;تأسیس دفتر تحکیم به سرقت رفت و یک روز صبح توسط آن&zwnj;ها این طرح چند صفحه&zwnj;ای به حالت افشاگرانه در دانشگاه&zwnj;&zwnj;ها توزیع و بر دیوار&zwnj;ها نصب شد. به دنبال آن دانشگاه&zwnj;ها حالت تشنج به خود گرفتند و کلاس&zwnj;های درس اکثراً تعطیل شدند.&raquo; (ر. ک. ۵)<br /> &nbsp;</p> <p>اما سید&zwnj;نژاد ،احمدی&zwnj;نژاد را از چهره&zwnj;های مهم انقلاب فرهنگی معرفی می&zwnj;کند :&laquo;بعد از تصرف سفارت، &zwnj;ما به دنبال تشکیل جلسه مجمع عمومی دفتر تحکیم وحدت رفتیم. در جلسه مجمع عمومی بود که دیدگاه&zwnj;های مختلفی درباره تسخیر سفارت مطرح شد و بحث&zwnj;ها به انقلاب فرهنگی رسید. بیشتر من و آقای احمدی&zwnj;نژاد این ایده را مطرح و در خصوص ضرورت آن صحبت کردیم&raquo; (ر. ک ۲)</p> <p>&nbsp;</p> <p>عباس عبدی از دانشجویان پیرو خط امام و عضو سازمان دانشجویان مسلمان دانشگاه پلی&zwnj;تکنیک نیز نقش زیادی برای احمدی&zwnj;نژاد قائل است و می&zwnj;گوید: &laquo;اما بخشی از انجمن&zwnj;ها مثل انجمن علم و صنعت، گرایش به اسلام سنتی داشتند. به الان آن&zwnj;ها نگاه نکنید که زیر تابلوی چه&zwnj;گوارا عکس می&zwnj;گیرند و با کمونیست&zwnj;های آمریکای لاتین هر روز ملاقات می&zwnj;کنند و با بی&zwnj;خدا&zwnj;ترین آدم&zwnj;ها رابطه دوستانه دارند. آن&zwnj;ها در آن زمان، این&zwnj;ها را نجس می&zwnj;دانستند و سبیل&zwnj;هایشان را مسخره می&zwnj;&zwnj;کردند. اما بچه&zwnj;های سازمان دانشجویان مسلمان با وجود اختلاف نظر با کمونیست&zwnj;ها، اهل درگیری با آن&zwnj;ها نبودند. مسأله اصلیشان این نبود <a href="http://shahrvandemroz.blogfa.com/post-380.aspx">(عباس عبدی در مصاحبه با شهروند امروز ) </a><br /> &nbsp;</p> <p>البته با بررسی اظهارات مختلف می&zwnj;توان نتیجه گرفت احمدی&zwnj;نژاد ابتدا از فعالان و انقلاب فرهنگی بوده است اما پس از سیر قضایا و آگاه شدن از نظر مخالف آیت&zwnj;الله خمینی با تعطیلی دانشگاه و دیدگاه&zwnj;های مخالف دیگر از طرح فوق کنار کشیده است.</p> <blockquote><p><img align="middle" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/afshenghf04.jpg" alt="" />&nbsp;احمدی&zwnj;نژاد نماینده دانشگاه علم و صنعت غیبش زده بود.</p> </blockquote> <p>همان&zwnj;گونه که قبلاً عنوان شد که طیف چپ دفتر تحکیم وحدت با تعطیلی دانشگاه مخالف بود. عباس عبدی در مصاحبه با شهروند امروز توضیح می&zwnj;دهد که دانشجویان پیرو خط امام با تعطیلی دانشگاه موافق نبودند. ( پیشین)<br /> &nbsp;</p> <p>سید&zwnj;نژاد نیز بر این واقعیت صحه می&zwnj;گذارد: &laquo;من در چارچوب رایزنی&zwnj;هایم به سفارت هم رفتم و با آقای اصغرزاده از رهبران دانشجویان خط امام و مستقر در سفارت آمریکا مذاکره کردم. با آقای اصغرزاده یک ساعتی صحبت کردم. گزارشی دادم و گفتم که انقلاب فرهنگی یک ضرورت است و برای انجام آن هم باید دانشگاه&zwnj;ها تعطیل شوند. آقای اصغرزاده خیلی روشن گفت که من صد در صد مخالف هستم چون هر چه ما در تصرف سفارت داشته&zwnj;ایم، شما پنبه خواهید کرد. آقای اصغرزاده گفت که این حرکت شما درست عکس حرکت لانه است و تفرقه ایجاد می&zwnj;کند و وحدت گروه&zwnj;ها را از بین می&zwnj;برد. گفت که امریکا مترصد چنین فرصتی است تا بر اساس فضای آشوب داخلی، عملیاتی نظامی انجام دهد. در &zwnj;&zwnj;نهایت هم ایشان گفت که انقلاب فرهنگی بهترین هدیه به آمریکاست و محکم مخالفت کرد.&raquo;(ر. ک ۲)</p> <p>&nbsp;</p> <p>صادق محصولی از اعضاء وقت انجمن اسلامی دانشجویان علم و صنعت هم دلیل مخالفت دانشجویان مستقر در سفارت آمریکا را اینگونه شرح می&zwnj;دهد: &laquo;بعضی از دوستان دفتر تحکیم که بیشتر فکر می&zwnj;کردند که این لانه جاسوسی می&zwnj;بایست به صورت مرکزی برای ادامه کار سیاسی آن&zwnj;ها ادامه داشته باشد حاضر نمی&zwnj;شدند بپذیرند و با انقلاب فرهنگی مخالفت می&zwnj;کردند. علت این مخالفت&zwnj;ها برای ما روشن بود، آن&zwnj;ها فکر می&zwnj;کردند که با راه&zwnj;اندازی این تز که یک حرکت انقلابی و دانشجویی جدید به نام انقلاب فرهنگی بود، دیگر دکان لانه جاسوسی بسته خواهدشد. زیرا بهره&zwnj;برداری سیاسی از آن می&zwnj;شد.&raquo; (ر. ک ۲)<br /> &nbsp;</p> <p>بدین ترتیب معلوم می&zwnj;شود انقلاب فرهنگی و طرح تعطیلی دانشگاه&zwnj;ها از سوی اقلیت انجمن&zwnj;های اسلامی دانشجویان اجرا شد و به همین دلیل آن&zwnj;ها از در تمام بیانیه&zwnj;هایی که در آن ایام صادر کردند از عنوان دفتر تحکیم وحدت استفاده نکردند. البته استفاده آن&zwnj;ها از انجمن&zwnj;های اسلامی دانشجویان بر اساس اصول کار تشکیلاتی نیز درست نبوده است. چون آن&zwnj;ها به دلیل اینکه رأی اکثریت را نداشتند نمی&zwnj;توانستند از این عنوان استفاده کنند. این امر نشان می&zwnj;دهد که اقلیتی محض از دانشجویان از طرح تعطیلی دانشگاه تحت عنوان انقلاب فرهنگی حمایت می&zwnj;کردند. البته بین بخشی از اعضاء انجمن&zwnj;های اسلامی دانشجویان که مدافع انقلاب فرهنگی نیز بودند در حین اجرای طرح اختلاف پیش می&zwnj;آید. عباس عبدی توضیح می&zwnj;دهد: &laquo;ماجرا از دست آن&zwnj;ها در رفته بود و اختلافی بین برخی بچه&zwnj;ها مثل آقای آقاجری که مخالف تندروی نیروهای دانشگاه علم و صنعت بود، پیش آمده بود. آمدند با بچه&zwnj;های لانه مشورت کردند که بیایید کمک کنید تا قضیه را جمع کنیم. بچه&zwnj;های لانه هم مرا معرفی کردند که به عنوان نماینده در جلسات آن&zwnj;ها شرکت کنم. بچه&zwnj;های اصلی لانه عموماً موافق انقلاب فرهنگی نبودند و آن&zwnj;ها آمدند تا نظر اینان را جلب کنند و از حمایتشان برخوردار شوند. من به عنوان نماینده بچه&zwnj;های لانه به جمع آن&zwnj;ها رفتم و در دو مناظره تلویزیونی در کنار آن&zwnj;ها حاضر شدم. در آن مناظره تلویزیونی، من نماینده سازمان دانشجویان مسلمان بودم، آقای آقاجری نماینده انجمن&zwnj;های اسلامی دانشجویان بود، دو نفر از دانشجویان وابسته به چریک&zwnj;های فدایی خلق و سازمان مجاهدین خلق حضور داشتند.&raquo;(ر. ک ۱۶)</p> <p>&nbsp;</p> <blockquote><p><img align="middle" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/afshenghf05.jpg" alt="" />ابوالحسن بنی&zwnj;صدر: اگر دانشگاه&zwnj;ها را تعطیل کنند، به&zwnj;عنوان فرمانده کل قوا، به تهران می&zwnj;آیم و وسط زمین چمن دانشگاه تهران، همه را به دار مجازات آویزان می&zwnj;کنم!</p> </blockquote> <p>&nbsp;</p> <p>البته پس از شروع درگیری&zwnj;ها و حمایت آیت&zwnj;الله خمینی از انقلاب فرهنگی و در فضای دو قطبی ایجاد شده بین دانشجویان مدافع حکومت و دانشجویان چپ و مدافع مجاهدین، کلیت دفتر تحکیم وحدت در یک طرف قرار گرفتند و از تغییر در نظام دانشگاه و جمع شدن دفا&zwnj;تر گروه&zwnj;های سیاسی دگراندیش در دانشگاه دفاع کردند.<br /> &nbsp;</p> <p>فواد تابان از فعالان سازمان پیشگام (هواداران سازمان چریک&zwnj;های فدائی خلق) فضای آن دوران دانشگاه&zwnj;ها را چنین توصیف می&zwnj;کند:&laquo;دانشگاه برخلاف جاهای دیگر در اوایل انقلاب فضایی متفاوت داشت. در فاصله انقلاب در سال ۱۳۵۷ت ا شروع انقلاب فرهنگی در سال ۱۳۵۹ در دانشگاه&zwnj;های کشور انتخاباتی برگزار شد که اگر نگوییم همه منتخبان، باید تآکید کنم که اکثریت منتخبان را کسانی غیر از دانشجویان طرفدار جمهوری اسلامی که تحت عنوان انجمن اسلامی دانشجویان فعالیت می&zwnj;کردند، تشکیل می&zwnj;داد.&raquo;<br /> &nbsp;</p> <p>آقای تابان می&zwnj;افزاید: &laquo;در این میان دانشجویان هوادار مجاهدین و فداییان در اکثریت بودند. از طرف دیگر دانشگاه در آن زمان تنها دانشگاه نبود بلکه مکانی برای برقراری ارتباط میان دانشجویان و گروه&zwnj;های مختلف مردم بود.&raquo;.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>شروع درگیری&zwnj;های خشونت&zwnj;بار </strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>دانشگاه تبریز نقطه آغاز اتفاقات تلخی است که منجر به اخراج اساتید و دانشجویان دگراندیش و تعطیلی دانشگاه&zwnj;ها می&zwnj;شود.<br /> &nbsp;</p> <p>در روز ۲۶ فروردین ۱۳۵۹ هاشمی رفسنجانی در دانشگاه تبریز سخنرانی داشت. سخنرانی وی نیمه&zwnj;تمام ماند. گروهی از دانشجویان معترض برنامه سخنرانی وی را مختل می&zwnj;سازند. بعد از این واقعه بین ۲۵۰ تا۶۰۰ نفر از دانشجویان و کارمندان هوادار انجمن اسلامی دانشجویان در اعتراض دفتر ریاست ساختمان تبریز را اشغال می&zwnj;کنند. این اتفاق منجر به درگیری بین آن&zwnj;ها و دانشجویان مخالف می&zwnj;شود. آن&zwnj;ها خواستار تعطیلی دفا&zwnj;تر گروه&zwnj;های دانشجویی بودند که مانع اتمام سخنرانی هاشمی رفسنجانی شده بودند. دکتر فاروقی رییس وقت دانشگاه تبریز تصرف&zwnj;کنندگان را مورد انتقاد قرار داده و گفت که سرنوشت ۱۲ هزار دانشجو را تابع احساسات چند صد نفر نخواهد کرد. <br /> &nbsp;</p> <p>وی همچنین گفت: &laquo;من با اسلامی شدن دانشگاه ها موافق هستم ولی نمی توانم اینگونه اعمال را تأیید کنم. اسلامی شدن دانشگاه ها باید بر اساس مطالعه و بررسی باشد. &raquo; (ر.ک. روزنامه کیهان مورخ ۲۸ فروردین ۱۳۵۹، ص ۱)<br /> &nbsp;</p> <p>شورای دانشگاه تبریز از اعضاء سازمان دانشجویان مسلمان و انجمن اسلامی کارگران و کارمندان خواست هر چه زودتر دست از اشغال دانشگاه بردارند. در جریان درگیری ساختمان ریاست چند بار بین موافقین و مخالفین دست به دست شد. تا در &zwnj;&zwnj;نهایت با حمایت آیت&zwnj;الله اسدالله مدنی، جهاد سازندگی، جامعه روحانیت تبریز، کانون&zwnj;های اسلامی اصناف و سپاه پاسداران تبریز هواداران حکومت به طرف دانشگاه آمدند و فضا را به نفع انجمن اسلامی دانشجویان تبریز تغییر دادند. مخالفان چرایی کار را اینگونه توضیح می&zwnj;دادند: &laquo;دانشجویان در بخش پرسش و پاسخ به افشای هاشمی رفسنجانی پرداختند و به&zwnj;دنبال آن رفسنجانی نیز در آنجا تهدید به تصفیه دانشگاه&zwnj;ها نمود که با هو کردن دانشجویان مجبور به فرار شد&raquo;<br /> &nbsp;</p> <blockquote><p><img align="middle" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/afshenghf06.jpg" alt="" />فواد تابان، از فعالان سازمان پیشگام: هواداران مجاهدین و فدائیان در انتخابات دانشگاه&zwnj;ها در اکثریت بودند</p> </blockquote> <p>اما نیرو&zwnj;های مدافع می&zwnj;گویند که به طرف هاشمی رفسنجانی سنگ و یا میله فلزی پرتاب شد و وی مجبور شد برای حفظ امنیت محل را ترک کند.<br /> &nbsp;</p> <p>این اتفاق همچون عاملی شتاب&zwnj;بخش باعث جدی شدن اجرای طرح تعطیلی دانشگاه شد که قبلاً با تردید&zwnj;هایی در اجرا مواجه شده بود. رصد کردن حوادث نشان می&zwnj;دهد که برنامه و اراده&zwnj;ای از قبل وجود داشته و از حوادث دانشگاه تبریز به عنوان یک فرصت استفاده شد. البته دکتر محمد ملکی معتقد است که کل حادثه دانشگاه تبریز صحنه&zwnj;سازی بوده است. &laquo;در روز ۲۷ فروردین ۵۹ وقتی آقای رفسنجانی می&zwnj;روند دانشگاه تبریز سخنرانی می&zwnj;کنند یک نفر به نام حسن عبدی بلند می&zwnj;شود و شروع می&zwnj;کند علیه ایشان شعار دادن و خلاصه نظم بر هم می&zwnj;ریزد و جلسه به هم می&zwnj;خورد. اما بعد&zwnj;ها ما فهمیدیم که این&zwnj;ها همه برنامه بوده. چون قبل از این جریان هم آقای آیت، دبیر سیاسی حزب جمهوری اسلامی یک نواری را پر کرده بود و گفته بود که دانشگاه&zwnj;ها باید تعطیل شود. از&zwnj;&zwnj; همان جا بحث بسته شدن دانشگاه&zwnj;ها جدی شد و به تهران و شورای انقلاب کشیده شد.&raquo; <a href="http://www.bbc.co.uk/persian/iran/story/2007/02/070205_shr-fs-tehran-uni-malaki.shtml">( ر. ک به: در کوله پشتی هیچ بیگانه ای آزادی برای ما حمل نمی کنند)</a><br /> &nbsp;</p> <p>واکنش سریع از سوی نیرو&zwnj;های حامل انقلاب فرهنگی نشان می&zwnj;دهد که آن&zwnj;ها آماده ومترصد بهره بردن از فضا بوده&zwnj;اند. نمی&zwnj;توان انتظار داشت به سرعت و بدون هماهنگی ناگاه نهاد&zwnj;های حکومتی به سمت عملی کردن تغییر وضعیت دانشگاه بروند.<br /> &nbsp;</p> <p>به عنوان مثال در&zwnj;&zwnj; همان روزی که دانشگاه تبریز متشنج می&zwnj;شود. کنفرانسی تحت عنوان رسالت دانشجو و دانشگاه در دانشگاه تهران برگزار می&zwnj;شود. کمیته دانشجویی برگزارکننده مراسم طی صدور قطعنامه محور&zwnj;های زیر را بیان می&zwnj;کند:&laquo;ای ملت عزیز ایران بدانید که دانشگاه&zwnj;ها که روزی پا به پای روحانیت و همراه با توده&zwnj;های مردم در مبارزه به پیش می&zwnj;تاخت امروز به گمگشتگی رسیده است. موج افکار گوناگون سفارشی و سرمایه&zwnj;گذاری&zwnj;های فکری و سیاسی اجنبی بر روی این قشر باعث به&zwnj;وجود آمدن گروه&zwnj;های مختلف و پوسیده شدن عده&zwnj;ای از درون گشته تا جایی که سایه سیاه و تیره خونریزی&zwnj;ها در این محیط مقدس نمایان شده است. بدینوسیله ما دست نیاز به پیشگاه امت دراز کرده و از آن&zwnj;ها می&zwnj;خواهیم برای تحقق این پیام امام که فرمودند باید انقلابی اساسی در تمام دانشگاه&zwnj;های سراسر ایران [کرد]، به&zwnj;پا خیزید.</p> <p>&nbsp;</p> <p>محور&zwnj;ها: <br /> ۱- اجرای انقلابی اساسی در دانشگاه&zwnj;ها حتی به قیمت تعطیلی و یا تعلیق <br /> ۲- تصفیه اساتید شرق در ارتباط شرق و غرب. فقط تصفیه&zwnj;ها محدود به اساتیدی که با رژیم گذشته همکاری می&zwnj;کردند، نشود.<br /> ۳- کلیه علوم و فنون از درون مکتب رهایی بخش اسلام الهام بگیرد و دانشگاه اسلامی شود<br /> ۴- جلوگیری از بد آموزی&zwnj;های رژیم گذشته در دانشگاه نظیر مدرک گرایی، عدم ارتباط بین دین و علم، جدایی دین از سیاست، جدایی دانشجو از توده مردم. اتکاء صرف دانشجو به اشتغال <br /> ۵- کنار گذاشتن مکاتب شرقی و غربی<br /> ۶- اختصاص اوقاتی از تلویزیون به دانشگاه&zwnj;ها<br /> در پایان از آیت&zwnj;الله منتظری خواستار نظارت بر دانشگاه&zwnj;ها شدند. آیت&zwnj;الله منتظری به این نشست پیام داده بود. &raquo;(ر.ک به: روزنامه جمهوری اسلامی مورخ ۲۸/۰۱/۱۳۵۹ شماره ۲۵۶ ص ۷)<br /> &nbsp;</p> <blockquote><p><img align="middle" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/afshenghf07.jpg" alt="" />علی اکبر معین&zwnj;فر: کار غلط را نباید با کار غلط پاسخ داد.</p> </blockquote> <p>روزنامه چمهوری اسلامی از روز ۲۷ فروردین حرکتی را برای طرح ضرورت دگرگونی در دانشگاه&zwnj;ها شروع می&zwnj;کند. این روزنامه در مصاحبه اختصاصی با حجت&zwnj;الاسلام دکتر محمد جواد باهنر از وی در خصوص طرح&zwnj;های موجود برای رهایی دانشگاه از وابستگی می &zwnj;پرسد و وی در جواب می&zwnj;گوید: &laquo;متأسفانه در زمینه فرهنگی کار فوق&zwnj;العاده&zwnj;ای انجام نشده، دانشگاه&zwnj;های ما هنوز نتوانسته&zwnj;اند برنامه&zwnj;ریزی و دگرگونی متناسب با انقلاب و فرهنگ انقلاب اسلامی را انجام دهند و ضرورت دارد یک دگرگونی اساسی در کل دانشگاه&zwnj;های ما به&zwnj;وجود بیاید ولو به قیمت اینکه مدتی دانشگاه&zwnj;ها تعطیل باشد. تا اینکه برنامه ریزی و سازماندهی جدیدی در کل نظام متناسب با حرکت انقلابی ما و نیاز&zwnj;های آینده ما داشته باشیم.&raquo; (ر. ک به: روزنامه جمهوری اسلامی مورخ ۲۷/۰۱/۱۳۵۹ شماره ۲۵۶ ص ۵)<br /> &nbsp;</p> <p>باهنر همچنین در مصاحبه ای دیگر با روزنامه کیهان فاش می کند که در خصوص چگونگی تحقق انقلاب فرهنگی در شورای انقلاب اختلاف نظر [وجود داشته] است. <br /> &nbsp;</p> <p>&laquo;در زمینه تعطیلی دانشگاه ها اطلاع رسمی در دست نیست. اما زمزمه هایی بوده مبنی بر اینکه گروه&zwnj;های اسلامی دانشگاه ها معتقدند که دانشگاه باید متناسب با نیازهای انقلاب اسلامی تغییر کند و نظام و سیستم تازه&zwnj;ای در آنجا پیاده شود. در زمینه تغییر دو نظر وجود دارد. یکی اینکه دانشگاه&zwnj;ها به همین طریق ادامه بدهند و به&zwnj;تدریج برنامه&zwnj;ریزی&zwnj;های تازه انجام شود و کادرهای مناسب انتخاب شود که احتیاج به درازمدت دارد که در واقع یک رفورم در دانشگاه&zwnj;ها&zwnj;ست. اما طریقه دوم این است که دانشگاه برای مدتی تعطیل شود و دانشجویان به فعالیت&zwnj;های انقلابی در نهضت سوادآموزی و جهادسازندگی و ... بپردازند و در فاصله&zwnj;ای که یک سال [به درازا] می&zwnj;کشد فراغی باشد تا بتوانند برنامه دقیقی برای تغییرات اساسی در دانشگاه ها پیاده کنند.&raquo;<br /> &nbsp;</p> <p>وی در خصوص طرح این مسئله در شورای انقلاب می&zwnj;گوید : &quot; به طور رسمی هنوز مطرح نشده است. اما در حاشیه مذاکرات شورا مطرح شده و در سال گذشته نیز ضمن مذاکراتی که در این مورد داشتیم آخرین تصمیم مبنی بر این نبود که دانشگاه&zwnj;ها به همان وضعی که دارند کار خود را ادامه دهند&quot; (ر. ک. روزنامه کیهان مورخ ۲۸ فروردین ۱۳۵۹، ص ۲) <br /> &nbsp;</p> <blockquote><p><img align="middle" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/afshenghf08.jpg" alt="" />سید علی خامنه&zwnj;ای: این گروه&zwnj;هایی که در دانشگاه&zwnj;ها لانه کرده&zwnj;اند و علیه حکومت اسلامی در حال ضربه زدن هستند باید دانشگاه&zwnj;ها را تخلیه بکنند.</p> </blockquote> <p>بدین&zwnj;ترتیب زمزمه تعطیلی دانشگاه&zwnj;ها توسط روزنامه جمهوری اسلامی پخش می&zwnj;شود. البته این بحث در&zwnj;&zwnj; همان روز&zwnj;ها توسط نشریه سازمان مجاهدین خلق افشاء شده و تنش&zwnj;هایی را در درون دانشگاه&zwnj;ها ایجاد کرده بود. <br /> &nbsp;</p> <p>روزنامه جمهوری اسلامی در روز ۲۸ فروردین خبر می&zwnj;دهد دانشجویان مسلمان تبریز اداره دانشگاه را بر عهده گرفتند.<br /> &nbsp;</p> <p>اثنی عشری توضیح می&zwnj;دهد در شب چهارشنبه ۲۸ فروردین نمایندگان انجمن&zwnj;های اسلامی دانشجویان در محل سکونت کارکنان سفارت آمریکا که در اختیار دفتر تحکیم وحدت قرار گرفته بود، جلسه داشتند که ابتدا محمود احمدی&zwnj;نژاد طی تماس تلفنی اطلاع می&zwnj;دهد که طرح منتفی است و اعضاء به منزلشان بروند. همچنین برخی از انجمن&zwnj;ها پس از اطلاع از مخالفت شدید ابوالحسن بنی&zwnj;صدر جلسه را ترک می&zwnj;کنند. همچنین رضا سیف&zwnj;اللهی و حبیب بی&zwnj;طرف نیز نظر مخالف دانشجویان خط امام مستقر در سفارت آمریکا را منتقل می&zwnj;کنند و متذکر می&zwnj;شوند که آیت&zwnj;الله خمینی نیز تعطیلی دانشگاه را تأیید نمی&zwnj;کند. از این رو اکثریت اعضاء شورای تهران و مرکزی دفتر تحکیم وحدت از جلسه خارج می&zwnj;شوند. اما اقلیت باقی&zwnj;مانده که عمدتاً از دانشگاه&zwnj;های علم و صنعت و تربیت معلم بودند حدود ساعت ۳ صبح ۲۹ فروردین ۱۳۵۹ تصمیم به بستن دانشگاه&zwnj;ها می&zwnj;گیرند. موضوع را به میر حسین موسوی اطلاع می&zwnj;دهند که منتظر خبر آنان بود. (ر. ک ۶) بدین&zwnj;گونه تیتر اول روزنامه جمهوری اسلامی در روز ۳۰ فروردین می&zwnj;شود: &laquo;با تغییر بنیادی نظام آموزشی استعماری در مراکز آموزشی و واژگونی سیستم اسلام&zwnj;زدایی در دانشگاه&zwnj;ها، انقلاب فرهنگی آغاز می&zwnj;شود.&raquo; (روزنامه جمهوری اسلامی مورخ ۳۰/۰۱/۱۳۵۹ شماره ۲۵۶، ص ۱)<br /> &nbsp;</p> <p>در فردای روزی که اتفاق دانشگاه تبریز رخ می&zwnj;دهد موضوع تعطیلی دانشگاه&zwnj;ها در شورای انقلاب مطرح می&zwnj;شود. <br /> &nbsp;</p> <p>شورا در زمینه جمع کردن ستاد گروه&zwnj;های سیاسی و اعلام شورای انقلاب فرهنگی در دانشگاه&zwnj;ها تصمیم می&zwnj;گیرد. همچنین نیرو&zwnj;های وابسته به حزب جمهوری اسلامی صحبت تعطیلی دانشگاه را پیش می&zwnj;کشند. ابوالحسن بنی&zwnj;صدر که بعد از بازگشت از سفر خوزستان وارد جلسه شورای انقلاب می&zwnj;شود. وی مدعی است که نظر مخالفش با تعطیلی دانشگاه را در جلسه مطرح می&zwnj;کند و هشدار می&zwnj;دهد که در صورت تعطیلی استعفا می&zwnj;دهد و تلویحاً این طرح را به منزله توطئه علیه خودش به&zwnj;شمار می&zwnj;آورد. قرار می&zwnj;شود در این خصوص با آیت&zwnj;الله خمینی مشورت کنند. اعضاء شورا به قم می&zwnj;روند. هاشمی رفسنجانی در حضور آقای خمینی مخالفت بنی&zwnj;صدر را پیش می&zwnj;کشد و می &zwnj;گوید وی در این صورت استعفا می&zwnj;دهد. آیت الله خمینی می&zwnj;گوید خبر ایشان نباید استعفا بدهد و در مجموع مقرر می&zwnj;گردد که دانشگاه تعطیل نشود. فقط دفا&zwnj;تر گروه&zwnj;های سیاسی جمع شود و شروع انقلاب فرهنگی اعلام گردد. رئیس جمهور نیز مأمور اجرای این مصوبه می&zwnj;شود. <a href="http://vimeo.com/35110846">(ر.ک به: توضیحات بنی صدر در مورد انقلاب فرهنگی)</a><br /> &nbsp;</p> <p>همچنین بنی صدر مدعی است که در شورای انقلاب خطاب به اعضاء حزب جمهوری اسلامی گفته است:&laquo;شما برنامه&zwnj; کارتان زدن رئیس&zwnj;جمهور است. صریح حرف بزنید. دیگر اسلامی کردن دانشگاه یعنی چه؟ شما اگر قرار است دانشگاه را اسلامی کنید اول خودتان مسلمان شوید و اقلاً دروغ را ترک کنید.&raquo; (ر.ک. درس تجربه، در گفت&zwnj;وگو با حمید احمدی. خاطرات ابوالحسن بنی&zwnj;صدر، اولین رییس جمهوری ایران (انتشارات انقلاب اسلامی. ۱۳۸۰، ص ۱۱۳)<br /> &nbsp;</p> <p>البته قبل از حضور بنی&zwnj;صدر ،موضوع تعطیلی دانشگاه&zwnj;ها در شورای انقلاب مطرح شده بود و مهندس بازرگان در مقابل اصرار اعضاء وابسته به حزب جمهوری اسلامی شورا گفته بود: &laquo; شما (حزب جمهوری) می&zwnj;خواهید سر بنی&zwnj;صدر را ببرید. اقلاً صبر کنید که از جبهه برگردد و بعد این&zwnj;کار را بکنید&raquo;</p> <p>علی اکبر معین&zwnj;فر وزیر نفت وقت در واکنش به درگیری&zwnj;های دانشگاه تبریز می&zwnj;گوید: &laquo; به نظر من سلب آزادی از سخنران و شلوغ کردن جلسه سخنرانی کار غلطی است حالا از جانب هر گروهی باشد ولی پاسخ آنها که اداره دانشگاه را افراد مخالف آنها در دست بگیرند هر چقدر هم که حسن نیت داشته باشند. درست نیست. کار غلط را نباید با کار غلط پاسخ داد&raquo; (ر. ک. روزنامه کیهان مورخ ۲۸ فروردین ۱۳۵۹ ص ۲)<br /> &nbsp;</p> <p>سید علی خامنه&zwnj;ای در خطبه&zwnj;های نماز جمعه تهران در روز ۲۷ فروردین آتش تهیه را می&zwnj;ریزد. او که در هفته&zwnj;های پیش نظر روشنی در خصوص انقلاب فرهنگی نداده بود، این&zwnj;بار ضمن حمله شدید به دانشجویان چپ از ضرورت جمع شدن ستاد&zwnj;ها در دانشگاه&zwnj;ها می&zwnj;گوید و البته در آخر از دانشجویان می&zwnj;خواهد که اقدامی انجام ندهند و بگذارند دولت مصوبه انقلاب فرهنگی را اجرا کند. فراز&zwnj;هایی از سخنان وی به&zwnj;شرح زیر است:</p> <p>&nbsp;</p> <p>&laquo;کسانی که در دانشگاه&zwnj;ها درس می&zwnj;خوانند یا درس داده&zwnj;اند گواهی می&zwnj;دهند نظام دانشگاهی ما&zwnj;&zwnj; همان نظام دانشگاهی رژیم گذشته است. امروز دانشگاه ما به&zwnj;جای اینکه محلی برای پرورش افکار اسلامی باشد متأسفانه حتی جوانان مسلمان ما، که اکثریت قاطعی را در دانشگاه&zwnj;ها حائز هستند این فرصت را نمی&zwnj;یابند تا اسلام را در دانشگاه&zwnj;ها بگویند، بیاموزند و ترویج کنند. حداقل انتظاری که ملت دارد این است که این دانشگاه لااقل زمینه رشد اندیشه&zwnj;های اسلامی را فراهم کند نه اینکه با آن مخالفت هم بکند. نه اینکه گروه&zwnj;های ضد اسلامی این فرصت ر ا پیدا بکنند که دانشگاه&zwnj;ها را پایگاه حمله به جمهوری اسلامی قرار بدهند، نه اینکه ضد انقلابی که تا دیروز در خدمت آریامهر بوده امروز یک نقاب چپ به صورت بزند با شعار&zwnj;های چپ روانه و چپ&zwnj;گرایانه در صحنه دانشگاه ظاهر بشود و جلوی هر فعالیت درست اسلامی در هر کلاس ر ا بگیرد. و نه آنکه یک گروهی که معلوم نیست از کجا جوشیده است به کدام ابرقدرت متصل است البته نامش چپ است و این نام دروغینی است با ۱۷ نفر پنجاه اتاق را در یک دانشگاه بگیرد. (...) پیام امام را آنچنان تعبیر کند و آنچنان بگوید که شایسته خود اوست.<br /> &nbsp;</p> <p>جوانان دانشجو، دختر و پسر مسلمان دیگر نمی&zwnj;توانند این وضع را تحمل کنند. نمی&zwnj;توانند ببینند یک استاد مخالف و دشمن با اسلام سر کلاس درس به اسلام توهین می&zwnj;کند. نمی&zwnj;تواند ببیند ستاد گروه&zwnj;های مسلح ضد جمهوری اسلامی سازماندهیشان را در داخل دانشگاه بکنند. دانشگاه&zwnj;های تهران که ملت پول آن را می&zwnj;دهند می&zwnj;شود مرکزی که یک عده&zwnj;ای را به بندر ترکمن و یک عده دیگر را به کردستان بفرستند. <br /> &nbsp;</p> <p>انشاء&zwnj;الله بزودی رئیس جمهور و شورای انقلاب تصمیماتی را که به&zwnj;فرمان امام و بر اساس رهنمود&zwnj;های ایشان گرفته&zwnj;اند اعلام می&zwnj;کنند. این گروه&zwnj;هایی که در دانشگاه&zwnj;ها لانه کرده&zwnj;اند و علیه حکومت اسلامی در حال ضربه زدن هستند باید دانشگاه&zwnj;ها را تخلیه بکنند. اگر این مراکز که مراکز فسادی شده است را به صاحبان اصلی آن یعنی ملت برنگردانند، این ملت خود خواهد رفت و این مراکز را پاکسازی خواهد کرد. و این دشمنان ملت و جمهوری اسلامی و همکاران دانسته و یا ندانسته امپریالیسم را از آنجا بیرون خواهند کرد. این تصمیم قاطعی است که رهنمودش را امام امت در پیام نوروزی دادند و شورای انقلاب و رئیس جمهور را مسئول اجرای آن کردند. دانشجویان برادران و خواهران مسلمان شما حق دارید ناراحت باشید که پرچم داس و چکش در دانشگاه بالا برود. اما سعی کنید از دولت که مسئول انجام این ابتکار است پیشی نگیرید و اقدامی نکنید. بگذارید مسئولان دولتی خودشان اقدام خواهند کرد. بگذارید کار&zwnj;ها به آرامی جلو برود. آشوب نشود فضا چندقطبی نشود. دشمن همین اضطراب و آشفتگی را می&zwnj;خواهد.&raquo; (ر. ک به: روزنامه جمهوری اسلامی مورخ ۳۰/۰۱/۱۳۵۹ شماره ۲۵۶ ص ۱۰)<br /> &nbsp;</p> <p>در&zwnj;&zwnj; همان روز بر اساس تصمیم جمعی از اعضاء انجمن&zwnj;های اسلامی دانشجویان، انجمن اسلامی تربیت معلم و علم و صنعت با بستن زنجیر جلوی درب دانشگاه اقدام به تعطیلی دانشگاه می&zwnj;کنند. <br /> در دانشگاه علم و صنعت دانشجویان مدافع تعطیلی دانشگاه صبح زود ساعت هشت درب دانشگاه را می&zwnj;بندند و مانع ورود دانشجویان مخالف می شوند. این مسأله باعث درگیری در دانشگاه و زخمی شدن چند نفر می&zwnj;شود. یکی از اعضاء انجمن اسلامی دانشگاه علم و صنعت ماجرا را این چنین توضیح می&zwnj;دهد: &laquo; به دنبال پیام امام امت که انقلابی اساسی باید در تمام نهاد های کشور انجام شود و چون دانشگاه بزرگ&zwnj;ترین نقش را در اوج و یا ذلت جامعه دارد، دانشگاه&zwnj;ها باید زودتر از همه در آنها انقلاب شود. درحال حاضر نیرو هایی هستند که در مقابل انقلاب قرار گرفته&zwnj;اند و با تعطیلی دانشگاه مخالفند زیرا پایگاه توده&zwnj;ای ندارند و اعضاء خود را از میان دانشجویان انتخاب می&zwnj;کنند. گروه&zwnj;هایی مانند مجاهدین، چریک&zwnj;های فدائی خلق و پیکار می&zwnj;ترسند با تعطیلی دانشگاه&zwnj;ها که در حقیقت سیستم آمریکایی و غیر اسلامی بر آنها حکمفرماست پایگاه خود را از دست بدهند ... پس از وقایع پلی&zwnj;تکنیک و تبریز احتمال می&zwnj;دادیم که اینها ساعت هشت صبح در دانشگاه ضمن اشغال به تحصن دست بزنند و ما تنها فکرمان این بود که جلوی اینکار ر ا بگیریم و از درگیری جلوگیری کنیم. حتی از ورود کمیته به دانشگاه جلوگیری کردیم. ما معتقد هستیم برای تغییر نظام آموزشی دانشگاه باید دانشگاه&zwnj;ها تعطیل و سپس با حضور اساتید متعهد متخصص و دانشجویان مؤمن به انقلاب به بررسی این نظام بپردازیم.&raquo; (ر.ک. روزنامه کیهان مورخ ۳۰/۰۱/۱۳۵۹ ص ۳)<br /> &nbsp;</p> <p>در دانشگاه تربیت معلم تلاش برای ممانعت از ورود دانشجویان موجب درگیری بین آن&zwnj;ها و مخالفین تعطیلی دانشگاه می&zwnj;شود. در این درگیری دانشجویان مخالف موفق می&zwnj;شوند ساختمان مدیریت دانشگاه را باز پس بگیرند.&zwnj; این امر باعث تداوم کشمکش می&zwnj;شود.<br /> &nbsp;</p> <p>تا اینکه یکسری از افرادی که در نماز جمعه تهران شرکت کرده بودند به حمایت دانشجویان مسمان به دانشگاه تربیت معلم می&zwnj;روند. با حضور آن&zwnj;ها برخورد&zwnj;ها شدید&zwnj;تر می&zwnj;شود و سلاح&zwnj;های سرد مورد استفاده قرار می&zwnj;گیرد. در درگیری&zwnj;ها فردی بنام پرویز ستاری کشته می&zwnj;شود. پرویز ستاری مأمور پلیس راه تهران در گروه کنترل راه&zwnj;های کرج بود. او برای شرکت در نماز جمعه و دیدار با خانواده خود به تهران آمده و بعد از نماز همراه با مردم به سمت دانشگاه تربیت معلم به&zwnj;راه افتاده بود. او عصر جمعه به نحو مشکوکی به قتل رسید. مسئولان بیمارستان سینا اعلام داشتند که وی قبل از رسیدن به بیمارستان فوت کرده است. در جیب وی تنها اعلامیه&zwnj;ای از حزب جمهوری اسلامی وجود داشت. هویت وی ابتدا نا&zwnj;معلوم بود. اما پدرش او را در پزشک قانونی شناخت. پدر وی عباسقلی ستاری علیه مجاهدین خلق و فدائیان خلق اعلام جرم کرد. (روزنامه جمهوری اسلامی مورخ ۱/۰۲/۱۳۵۹ ص ۱۰)<br /> &nbsp;</p> <p>گروه&zwnj;های دانشجویی دگراندیش دانشگاه تربیت معلم انجمن اسلامی دانشجویان را متهم می&zwnj;کنند که با آوردن گروه&zwnj;های فشار از بیرون جو را به سمت تشنج و خشونت فیزیکی برد. اما انجمن اسلامی این اتهام را رد کرد و طی بیانیه&zwnj;ای اظهار داشت:&laquo;مردم پس از نماز جمعه ۲۹ فروردین به صورت خودجوش به طرف دانشگاه آمدند. نمایندگان انجمن اسلامی با بلندگو به داخل مردم رفته و یا تاکید بر پیام امام و شورای انقلاب خواستار ترک منطقه و عدم ورود به دانشگاه شدند. اما مردم می&zwnj;گفتند که باید پلاکارد&zwnj;ها و تابلو&zwnj;های گروه فدائی و مجاهد پایین بیاید. آن&zwnj;ها ابتدا قبول کردند بعد گفتند نه. ناگهان میلیشیای مجاهدین به مردم حمله کرد و با چوب و سنگ و سلاح سرد به جان مردم افتادند. موضع انجمن ترک مخاصمه ودرگیری و دعوت طرفین به آرامش بود. سپاه وارد شد. نمایندگان مجاهدین و فدائی&zwnj;ها گفتند حمله&zwnj;کنندگان تا دو کیلومتر عقب بروند ما دفا&zwnj;تر را تخلیه می&zwnj;کنیم. سپاه قبول کرد اما ان&zwnj;ها نپذیرفتند و گفتند این طوری دانشگاه تعطیل می&zwnj;شود. دوباره مردم حمله کردند تا اینکه کمیته وارد شد و قضایا پایان یافت. &raquo;(ر. ک به: روزنامه جمهوری اسلامی، ۳ اردیبهشت ۱۳۵۹ ص ۵)</p> <p>&nbsp;</p> <p>آن&zwnj;ها مجاهدین خلق را متهم به تحریک مردم می&zwnj;کردند و می&zwnj;گفتند از چند روز قبل آماده این برخورد بودند و غذا و مهمات جمع کرده بودند. اما سازمان مجاهدین خلق این ادعا را رد کرد. <br /> &nbsp;</p> <p>روزنامه جمهوری اسلامی با درج عکس&zwnj;هایی گروه&zwnj;های خلقی را مسئول خشونت&zwnj;های فیزیکی معرفی کرد. روزنامه مجاهد و نشریات گروه&zwnj;های چپ دانشجویی نیز حملات را متوجه چماقداران حزب&zwnj;الله کردند. <br /> &nbsp;</p> <p>در دانشگاه علم وصنعت نیز مجدداً درگیری رخ داد اما به&zwnj;شدت تربیت معلم نبود. جامعه اسلامی دانشگاه علم و صنعت، ضمن تأیید خواست&zwnj;های انجمن اسلامی دانشجویان علم و صنعت در جهت اسلامی کردن نظام آموزشی کشور، از مردم غیور تهران خواست از آنجایی که از طرف سازمان&zwnj;های منحرف طرح&zwnj;ریزی در دانشگاه علم و صنعت شده است، لذا ضمن هوشیاری کامل، دانشجویان متعهد را در دانشگاه&zwnj;ها تنها نگذارند. ابن فراخوان باعث حضور نیرو&zwnj;های حزب&zwnj;الله در دانشگاه علم و صنعت و حمایت از تعطیلی دانشگاه شد. <br /> &nbsp;</p> <p>در تاریخ ۲۹ فروردین ۱۳۵۹ گروهی از دانشگاه تهران به سمت پلی&zwnj;تکنیک راهپیمایی کردند و شعار&zwnj;هایی مبنی بر تصفیه دانشگاه می&zwnj;دادند. انجمن دانشجویان مسلمان و گرو ه&zwnj;های پیشگام و دمکرات و چند گروه دیگر از چند روز قبل در دانشگاه بودند و به همین مناسبت هنگامی که این گروه&zwnj;ها قصد ورود به پلی تکنیک را داشتند درگیری&zwnj;هایی بوجود آمد که طی آن دو نفر مجروح شدند. و به دلیل مقاوم تشدید دانشجویان مستقر آن&zwnj;ها نتوانستند وارد دانشگاه شوند و لذا به طرف دانشکده توانبخشی رفتند و توانستند انجا را تصرف کنند. پس از ورود به دانشگاه دفتر انجمن دانشجویان مسلمان را اشغال کرده وسایل آن را بیرون ریختند. بعد از دو ساعت نیرو&zwnj;های سپاه پاسداران وارد شده و با اخراج اشغالگران کل دانشگاه را در دست گرفتند. (ر. ک. روزنامه کیهان مورخ ۳۰/۰۱/۱۳۵۹ ص ۳)</p> <p>در دانشگاه&zwnj;های تهران عمدتا دانشجویان مخالف تعطیلی زنجیره&zwnj;های انسانی مقابل درب ورودی دانشگاه تشکیل داده بودند تا مانع ورود اشغالگران از بیرون شوند. <br /> &nbsp;</p> <p>آیت الله محمد رضا مهدوی کنی مسئول کمیته&zwnj;های انقلاب اسلامی ضمن تأکید بر سپردن انتظامات دانشگاه&zwnj;ها به شهربانی و کمیته&zwnj;ها گفت: &laquo;مأموران انتظامی و پاسداران در خارج دانشگاه مستقر شده&zwnj;اند تا عبور و مرور افرادی را که از خارج وارد دانشگاه می&zwnj;شوند کنترل کنند. پاسداران و مأموران انتظامی در موقع بروز حوادث ناگوار در داخل دانشگاه&zwnj;ها بدون اسلحه وارد دانشگاه بشوند و از تشنج جلوگیری کنند. ما در موارد خیلی بحران که امیدوارم پیش نیاید می&zwnj;توانند با خود اسلحه هم حمل کنند.&raquo; (ر. ک. روزنامه کیهان مورخ ۳۰/۰۱/۱۳۵۹ ص ۳)</p> <p>&nbsp;</p> <p>در همین زمینه:<br /> <a href="http://www.radiozamaneh.com/culture/goonagoon/2012/05/13/13972">:: بازخوانی انقلاب فرهنگی &ndash; ۱::</a></p> https://archive.radiozamaneh.com/culture/goonagoon/2012/05/20/14515#comments آیت بنی صدر ابراهیم سیدنژاد انقلاب فرهنگی حزب جمهوری اسلامی دفتر تحکیم وحدت سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی صادق قطب‌ زاده علی افشاری فرهنگ, هنر و ادبيات محمد علی رجایی هاشمی رفسنجانی Sun, 20 May 2012 08:05:28 +0000 14515 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/culture/goonagoon/2012/05/13/13972 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/culture/goonagoon/2012/05/13/13972" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-sartitr"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> انقلاب فرهنگی: پروژه‌ای سیاسی ، اقدامی دانشجویی یا دیدگاهی نظری؟ </div> </div> </div> <div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> علی افشاری </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="277" height="185" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/aliafshcrev01.jpg?1337279744" /> </div> </div> </div> <p>علی افشاری - انقلاب فرهنگی یکی از مهم&zwnj;ترین رویداد&zwnj;های سیاسی و دانشگاهی پس از انقلاب است. آثار و نتایح مخرب آن هنوز باقی مانده. اما پیرامون چگونگی وقوع این رویداد هنوز تحلیلی جامع و مستند به واقعیت&zwnj;ها ارائه نشده. مهم&zwnj;ترین مانع نبود اطلاعات دست اول و مدارک معتبر برای کشف کل ماجراست. هنوز سویه&zwnj;هایی از این رویداد مبهم و تاریک مانده است.</p> <!--break--><!--break--><p>انقلاب فرهنگی در دانشگاه&zwnj;ها را می&zwnj;توان در سه مرحله دسته&zwnj;بندی کرد: بسط تئوریک ضرورت دگرگونی انقلابی در نظام آموزشی دانشگاه، تلاش برای تعطیلی دانشگاه و بیرون کردن گروه&zwnj;های دانشجوی دگراندیش از دانشگاه، تعطیلی دانشگاه و تأسیس ستاد انقلاب فرهنگی.<br /> &nbsp;</p> <p>در ادامه کوشش می&zwnj;شود تا با بازخوانی ماجرای انقلاب فرهنگی در دو مرحله فوق، تصویری حتی&zwnj;المقدور نزدیک به واقعیت ارائه گردد و نقش افراد و گروه&zwnj;ها نیز در برخوردی واقع&zwnj;بینانه و به&zwnj;دور از حب و بغض و سمت&zwnj;گیری&zwnj;های سیاسی مشخص شود. <br /> &nbsp;</p> <p><strong>تئوری&zwnj;پردازی در خصوص ضرورت تغییر بنیادی نظام آموزشی دانشگاه <br /> </strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>از فردای انقلاب ضرورت تغییر بنیادین نظام آموزشی دانشگاه در بین نیروهای انقلابی مطرح شد و به&zwnj;تدریج گسترش یافت. در این دیدگاه اکثر گرایش&zwnj;های انقلابی اعم از چپ، لیبرال و مذهبی متفق&zwnj;القول بودند که نظام آموزشی دانشگاه ایراد دارد و باعث وابستگی به غرب می&zwnj;شود. در واقع نظام آموزشی دانشگاه پایگاه فرهنگی امپریالیسم است. دروس به نحوی تنظیم شده است که با نیاز&zwnj;های بومی و محلی کشور سازگاری ندارد و باعث می&zwnj;شود تا وابستگی اقتصادی و تکنولوژیک تثبیت گردد.<br /> &nbsp;</p> <blockquote><p>&nbsp;<img align="middle" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/aliafshcrev02.jpg" alt="" />علی افشاری، از اعضای شورای مرکزی دفتر تحکیم وحدت در دوران اصلاحات، فعال سیاسی و مدنی</p> </blockquote> <p>دکتر محمد اسلامی نخستین فردی بود که به طور مشخص طی یک سخنرانی در دبیرستان البرز تهران پیشنهاد انقلاب فرهنگی را مطرح ساخت. وی با بیان نکاتی در خصوص &laquo;فرهنگ توحیدی&raquo; و &laquo;فرهنگ شرک&raquo; ضرورت انقلاب فرهنگی برای عرضه اسلام و ساختن یک جامعه الگو را مطرح ساخت. (ر. ک به روزنامه کیهان مورخ ۲۰/۱۲/۱۳۵۷، ص ۶)</p> <p>&nbsp;</p> <p>سخنرانی شمس آل&zwnj;احمد در دانشگاه تهران پیرامون هنر و انقلاب نمونه دیگری است که انقلاب فرهنگی با رویکرد توجه به اسلام را برجسته می&zwnj;سازد. وی با حمله به سیاست&zwnj;های فرهنگی نظام پهلوی، هنر در آن دوره را حلوا و نان دانسته و سپس از ضرورت &laquo;انقلاب فرهنگی&raquo; سخن به میان آورد. او اظهار داشت:</p> <p>&nbsp;</p> <p>&laquo;انقلاب فرهنگی با انقلاب اجتماعی و کشاورزی فرق می&zwnj;کند. فرصت یک نسل لازم است. انقلاب ما نیازمند یک انقلاب فرهنگی است و نیازمند این است که شیفتگی نسبت به هر چه همسایه داشت را از خود دور کنیم؛ و این شیفتگی را از دست بدهیم باید متوجه گنجینه&zwnj;های خود باشیم. اروپا اروپا نشد مگر به این مرحله از خود&zwnj;شناسی در رنسانس رسید. تو باید فرهنگ خود را بشناسی همه ما تصور می&zwnj;کنیم که در بسیاری از علوم ما هنرمند نداریم. در صورتی که آگوست کنت را می&zwnj;شناسیم اما همتای او ابن خلدون را نمی&zwnj;شناسیم و حتی به مقام ابن&zwnj;سینا که ۱۴۰۰ سال پیش علم روان&zwnj;شناسی را با چنان تبحری عرضه می&zwnj;کرد آگاهی نداریم. تمام اسلام&zwnj;شناسان و ایران&zwnj;شناسان ایرانی و اسلامی را همواره همدوش و همردیف به&zwnj;کار برده&zwnj;اند و این وظیفه تو اندام عصبی جامعه است که به&zwnj; خودسازی خودت به عنوان وظیفه انقلابی نگاه کنی.&raquo; (ر. ک. روزنامه کیهان مورخ ۰۳/۰۸/۱۳۵۸، ص ۹)<br /> &nbsp;</p> <p>همچنین نظام دانشگاه بخشی از فرهنگ طاغوتی و ضد انقلابی تصور می&zwnj;شد. این سخن گوهرالشریعه دستغیب گویاست که می&zwnj;گوید: &laquo;حفظ نظام محمد رضا خانی دانشگاه&zwnj;ها، پلی برای رجعت امپریالیزم است.&raquo; (ن. ک به روزنامه جمهوری اسلامی، مورخ ۰۶/۰۱/۱۳۵۹، ص ۱۱) این نگرش باعث شد تا اجماعی در خصوص تغییر نظام آموزشی دانشگاه به&zwnj;وجود بیاید. اما پیرامون چگونگی عملی کردن این&zwnj;کار اختلاف نظر وجود داشت. دولت موقت در راستای سیاست گام به گام معتقد به روش&zwnj;های اصلاحی و تدریجی بود. بنابراین تا زمانی که این دولت سر کار بود نظام دانشگاهی سابق تداوم یافت. همچنین گرفتاری و مشغولیت&zwnj;های مختلف باعث شد تا اصلاح نظام آموزشی دانشگاه&zwnj;ها اولویت نیابد و با تأخیر مواجه شود. تغییراتی که صورت گرفت فعال شدن گروه&zwnj;های سیاسی در دانشگاه&zwnj;ها و کسب امکاناتی چون اتاق، تلفن، تابلو و نشریه و... بود.<br /> &nbsp;</p> <p>همچنین در برخی دانشگاه&zwnj;ها مانند دانشگاه تهران شورا&zwnj;هایی متشکل از اساتید، دانشجویان و کارمندان برای اداره دانشگاه انتخاب شدند؛ از تدریس برخی اساتید هم که متهم به همکاری با ساواک و رژیم گذشته بودند جلوگیری شد. این ممانعت&zwnj;ها نظم و شیوه معین نداشت و هرج و مرج ماه&zwnj;های اولیه بعد از انقلاب بر آن حاکم بود. برخی از محذوفین انقلاب فرهنگی در آن دوره معتقد به پاکسازی اساتیدی بودند که با دربار و یا نهادهای دولتی همکاری کرده بودند. <br /> &nbsp;</p> <p>در کنار این دیدگاه، نظر دیگری نیز وجود داشت: چون انقلاب اسلامی است، دانشگاه نیز باید کارکرد مکتبی و ایدئولوژیک پیدا کند. حامیان این نظر متنوع بودند. روحانیون و سنت&zwnj;گرایان مهم&zwnj;ترین دسته بودند که فرصت را برای مهار و به زیر کشیدن رقیب دیرینه مساعد می&zwnj;دیدند. برخی از آن&zwnj;ها دانشگاه را مرکز فساد فکری می&zwnj;دانستند و به علوم جدید به عنوان تهدید می&zwnj;نگریستند. آن&zwnj;ها سودای تعطیلی علوم انسانی در دانشگاه&zwnj;ها را در سر می&zwnj;پروردند. در نگاه شمار قابل اعتنایی از روحانیت، حوزه باید دانشگاه&zwnj;ها را تحت کنترل بگیرد تا مانع ترویج و تولید افکار ضد اسلامی شود. دسته دیگر که نظرشان در حزب جمهوری اسلامی منعکس می&zwnj;شد در چهارچوب نظام ایدئولوژیکی که می&zwnj;خواستند پس از انقلاب ایجاد کنند برای دانشگاه و به&zwnj;خصوص علوم انسانی رسالت ترویج اندیشه و هویت اسلامی را قائل بودند.<br /> &nbsp;</p> <p>در کنار این دسته بودند دیدگاه&zwnj;های دیگری چون دکتر سروش، دکتر سحابی، دکتر بنی صدر، مهندس سحابی و یازرگان که از دید آنان دانشگاه اسلامی دانشگاهی بود که در آن علم، تولید نظر، پژوهش و خلاقیت به منصه ظهور می&zwnj;رسد ونیرو&zwnj;های اسلامی فرصت پیدا می&zwnj;کنند تا دیدگاه&zwnj;های دینی خود را بدون محدودیت ترویج دهند و حقانیت بینش اسلامی را بر مکاتب کمونیستی و لیبرالی نشان می&zwnj;دهند. البته آن&zwnj;ها به علوم اسلامی باور نداشتند.<br /> &nbsp;</p> <p>همچنین در شورای انقلاب حساسیت نسبت به بالادستی گروه&zwnj;های چپ کمونیستی در دانشگاه&zwnj;ها ایجاد شده بود. در یکی از جلسات شورای انقلاب پیش از شروع سال تحصیلی ۵۹-۵۸ آیت&zwnj;الله دکتر بهشتی معتقد بود: &laquo;گروه&zwnj;های مخالف مسیر انقلاب، ممکن است از تجمع در دانشگاه&zwnj;ها و مدارس در جهت اهداف خود، بهره&zwnj;برداری کنند، طبعاً باید پیش&zwnj;بینی لازم در این امر را داشت.&raquo; اما دکتر بنی&zwnj;صدر مخالفت می&zwnj;کند و در پاسخ می&zwnj;گوید: &laquo;اگر دانشگاه تعطیل شود، عملاً در دست چپی&zwnj;ها قرار می&zwnj;گیرد.&raquo;<br /> &nbsp;</p> <p>سپس صادق قطب&zwnj;زاده چنین می&zwnj;گوید: &laquo;چپی&zwnj;ها، طرح وسیعی را برای دانشگاه&zwnj;ها و مدارس دارند و می&zwnj;خواهند در هفته اول شروع سال درسی، همه را به اعتصاب و شورش بکشانند.&raquo;</p> <blockquote><p>&nbsp;<img align="middle" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/aliafshcrev03.jpg" alt="" />هاشمی&zwnj;رفسنجانی: جلوی شلوغی دانشگاه&zwnj;ها را می&zwnj;توان گرفت فقط کافی است عده زیادی از بچه مسلمان&zwnj;ها تهران باشند، آنگاه از انقلاب دفاع خواهند کرد</p> </blockquote> <p>&nbsp;</p> <p>هاشمی&zwnj;رفسنجانی هم می&zwnj;گوید: &laquo;جلوی شلوغی دانشگاه&zwnj;ها را می&zwnj;توان گرفت فقط کافی است عده زیادی از بچه مسلمان&zwnj;ها تهران باشند، آنگاه از انقلاب دفاع خواهند کرد.&raquo; <br /> &nbsp;</p> <p>اکثریت اعضای شورای انقلاب (همسو با حزب جمهوری اسلامی)، اعتقاد دارند دانشگاه کاملاً در دست گروه&zwnj;های مخالف قرار گرفته و وضع به مرحله خطرناکی رسیده است. هاشمی رفسنجانی &zwnj; پیشنهاد جلوگیری فوری از آشوب&zwnj;ها و اصلاح ساختاری دانشگاه را مطرح می&zwnj;&zwnj;کند. در پاسخ به انتقادات که ممکن است این طرح با محالفت گسترده گروه&zwnj;های دانشجویی همراه شود پاسخ می&zwnj;دهد: &laquo;بگذارید آن&zwnj;ها شلوغ کنند... آن وقت جلوی مردم آن&zwnj;ها را تخطئه می&zwnj;کنیم. جلوگیری از کار گروه&zwnj;ها کاملاً ممکن است، می&zwnj;شود از شلوغی جلوگیری کرد. ما هم که از خشونت نمی&zwnj;ترسیم. امروز شروع شود، بهتر از سه ماه دیگر است.&raquo; <a href="http://www.ghatreh.com/news/nn5040141/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%A2%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D8%AA%D8%B3%D8%AE%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%AA%D8%B9%D8%B7%DB%8C%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87">(ن. ک به تسخیر دژ مارکسیست&zwnj;ها و تعطیلی دانشگاه&zwnj;ها)</a></p> <p>&nbsp;</p> <p>این فضا زمینه را برای مرحله دوم که پروژه&zwnj;ای سیاسی بود مساعد ساخت. نیرو&zwnj;هایی که تعطیلی دانشگاه و انقلاب فرهنگی از انتساب غرب&zwnj;زدگی به نهاد و نظام دانشگاه بهره زیادی بردند و از ایده ضرورت انقلاب آموزشی در دانشگاه سوء&zwnj;استفاده کردند. <br /> &nbsp;</p> <p><strong>اخراج خشونت&zwnj;بار و خونین گروه&zwnj;های دانشجویی دگراندیش و تعطیلی دانشگاه&zwnj;ها </strong><br /> &nbsp;</p> <p>این مرحله از ۲۶ فروردین ۱۳۵۹ با تصرف ساختمان دانشگاه تبریز توسط دانشجویان عضو انجمن اسلامی دانشگاه تبریز شروع می&zwnj;شود و تا ۶ اردیبهشت که ستاد&zwnj;ها و دفا&zwnj;تر گروه&zwnj;های دانشجویی هسمو با جریانات سیاسی بیرون دانشگاه به طور کامل بسته شد ادامه می&zwnj;یابد. تعطیلی دانشگاه&zwnj;ها به صورت کامل از ۱۴ خرداد ۱۳۵۹ آغاز می&zwnj;شود. <br /> &nbsp;</p> <p>خشن&zwnj;ترین و سیاه&zwnj;ترین فصل انقلاب فرهنگی در این دوره صورت گرفت. اما آنچه تحت عنوان انقلاب فرهنگی ظاهراً توسط دانشجویان انقلابی و مسلمان صورت گرفت پروژه&zwnj;ای سیاسی و از قبل برنامه&zwnj;ریزی شده بود که شروع آن را باید در ترم دوم سال تحصیلی ۱۳۵۸-۱۳۵۹ جستجو کرد. البته همه اجزاء انقلاب فرهنگی از قبل طراحی نشده بود. در خصوص کلیات آن برنامه&zwnj;ریزی و سازمان&zwnj;دهی شده بود. آنچه در صحنه عمل رخ داد به شکل کامل تطابق با یک برنامه از قبل تعیین&zwnj;شده نداشت. واکنش&zwnj;های متقابل نیروهای موافق و مخالف بخشی از روند را به صورت غیر منتظره شکل داد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>دو نیروی عمده باعث کلید خوردن پروژه سیاسی انقلاب فرهنگی شدند. آن&zwnj;ها حرکت خود را بر پایه تئوری ضرورت تغییر بنیادین نظام آموزشی دانشگاه و اسلامی کردن دانشگاه قرار دادند. این دو نیرو عبارت بودند از طیف راست دانشجویان عضو انجمن&zwnj;های اسلامی دانشجویان و مدافع آیت&zwnj;الله خمینی وهمچنین حزب جمهوری اسلامی.</p> <p class="rtecenter">----------------------------------</p> <p><img align="middle" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/aliafshcrev04.jpg" alt="" /></p> <p class="rtecenter"><em>علی افشاری: در داخل دانشجویان خط امام نیز شکافی وجود داشت که بعد&zwnj;ها خود را نشان داد. </em></p> <p class="rtecenter">----------------------------------&nbsp;</p> <p>وقتی حزب جمهوری اسلامی در ۲۷ بهمن ماه ۱۳۵۸ سر مقاله &laquo;رجعت به سوی فطرت الهی&raquo; را منتشر کرد و تداوم انقلاب را مستلزم حذف جریانات غیر خط امام تحت عنوان کفر غرب وکفر شرق دانست. معلوم شد که این سرمقاله یک مطلب عادی نیست بلکه سیاست کلان این حزب برای تصرف انحصاری قدرت و هدایت انقلاب به شکل&zwnj;گیری یک حکومت ایدئولوژیک اسلامی فقه&zwnj;سالار را نمایان می&zwnj;سازد. بر این مبنا طبیعی بود در اختیار گرفتن فضای دانشگاه&zwnj;ها که با الگوی مطلوب حزب جمهوری اسلامی فاصله چشمگیر داشت، برای مسئولان ارشد حزب جمهوری اسلامی اولویت پیدا کند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>به&zwnj;موازات ،برخی دانشجویانی که مدافع حکومت بودند و در قالب انجمن&zwnj;های اسلامی دانشجویان و سازمان دانشجویان مسلمان فعالیت می&zwnj;کردند برنامه&zwnj;هایی برای تعطیلی موقت دانشگاه سامان می&zwnj;دادند. آن&zwnj;ها در انتخابات&zwnj;های شورا&zwnj;های دانشجویی در دانشگاه&zwnj;ها شکست خوردند و در همه دانشگاه&zwnj;ها حالت اقلیت محض پیدا کردند. در اکثر قریب به اتفاق تمامی دانشگاه&zwnj;ها دانشجویان سمپات سازمان چریک&zwnj;های فدائی خلق (که تا آن موقع هنوز انشعاب نکرده بودند) و سازمان مجاهدین خلق تحت نام&zwnj;های به ترتیب دانشجویان پیشگام و انجمن دانشجویان مسلمان حائز اکثریت آراء دانشجویان شدند. این روند بر خلاف روند کلیت جامعه بود که نیروهای خط امام و سنت&zwnj;گرا بر رقبا مزیت نسبی داشتند.<br /> &nbsp;</p> <p>چنین وضعیتی برای دانشجویان خط امام قابل تحمل نبود وآن&zwnj;ها به دنبال راهی برای تغییر وضع موجود بودند. البته آن&zwnj;ها اتفاق نظر نداشتند. برخی به اصلاح تدریجی نظام دانشگاه باور داشتند. برخی دیگر دنبال راه کار&zwnj;های انقلابی بودند. از دید آن&zwnj;ها دانشگاه باید از هویت اسلامی و مواضع آیت الله خمینی دفاع می&zwnj;کرد و حضور اندیشه&zwnj;های چپ و به&zwnj;خصوص اساتیدی که از مکتب کمونیسم دفاع می&zwnj;کردند برای آن&zwnj;ها قابل قبول نبود. آنان تفسیری ایدئولوژیک از دانشگاه داشتند و موجودیت مستقل دانشگاه به عنوان کانون نقادی اندیشه&zwnj;ها و هویت&zwnj;های موجود را به رسمیت نمی&zwnj;شناختند. این جریان مدعی بود که برخی از گروه&zwnj;های چپ و اساتید غیر مذهبی به باور&zwnj;های اسلامی و نظرات آیت&zwnj;الله خمینی توهین می&zwnj;کردند.البته طرف مقابل نیز آن&zwnj;ها ر ابه گرایش&zwnj;های ارتجاعی و مخالفت با آزادی&zwnj;ها متهم می&zwnj;نمود و القاب تندی را نثار آنان می&zwnj;کرد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>از دید عده&zwnj;ای از دانشجویان خط امامی درگیری&zwnj;هایی که نیروهای مدافع نظام در کردستان و بندر گنبد داشتند با حمایت و هدایت در دانشگاه&zwnj;ها از سوی گروه&zwnj;های مخالف همراه است. آن&zwnj;ها گروه&zwnj;های چپ و سمپات مجاهدین خلق را متهم می&zwnj;کردند که ستاد عملیاتی گروه&zwnj;های ضد انقلاب هستند و دانشگاه را به انبار اسلحه و مرکز فرماندهی تبدیل کرده&zwnj;اند. اما نیروهای مخالف این ادعا&zwnj;ها را رد می&zwnj;کردند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>به عنوان مثال علیرضا علوی&zwnj;تبار که در آن دوران در سپاه پاسداران فعالیت می&zwnj;کرده و در عین حال از دانشجویان مذهبی مدافع حکومت بوده است، اوضاع را این چنین توصیف می&zwnj;کند: &laquo;دانشجویان پیشگام که طرفدار چریک&zwnj;های فدایی بودند، تا پیش از انقلاب معتقد بودند که انقلاب را باید از جنگل&zwnj;های شمال شروع کرد، بعد که انقلاب پیروز شد به این نتیجه رسیدند که می&zwnj;توانند از کردستان این&zwnj;کار را شروع کنند. به همین دلیل رفته بودند در کردستان پایگاه زده بودند و نیروهای آن&zwnj;ها دانشجویان پیشگام در دانشگاه&zwnj;ها بودند. کارشان این بود که عضوگیری می&zwnj;کردند، تدارکات می&zwnj;کردند و تأمین مالی می&zwnj;کردند. در واقع گروه دانشجویان پیشگام پوشش ارتباطی و تدارکاتی برای جنگ با نیروهای انقلاب در کردستان بود. سر چهارراه ولی عصر روبه&zwnj;روی پارک دانشجو یک چادر زده بودند، دانشجویان طرفدار سازمان پیکار داد می&zwnj;زدند: حمله پیشمرگان کرد به جاسوسان پاسدار! ماجرا هم این بود که یک جیپ جهاد سازندگی رفته بود آنجا برای ساختن مدرسه و آن&zwnj;ها حمله کرده بودند به آن جیپ و بچه&zwnj;های داخل آن را تیرباران کرده بودند. بعد در تهران سر چهارراه ولی عصر تبلیغش را می&zwnj;کردند. اطلاعیه کومله را پخش می&zwnj;کردند و عکس بچه&zwnj;های شهید جهاد را! <br /> &nbsp;&nbsp;</p> <blockquote><p><img align="middle" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/aliafshcrev05.jpg" alt="" />علیرضا علوی&zwnj;تبار: [گروه&zwnj;های چپ] از دانشگاه یک پوشش خوب ساخته بودند که نیروهای امنیتی به آن دسترسی نداشتند.</p> </blockquote> <p>در همین دانشگاه تهران یک میزی گذاشته بودند برای کمک به خلق ترکمن. لباس و تدارکات برای کسانی که به قول خودشان در مقابل هجوم ارتجاع در ترکمن صحرا می&zwnj;جنگیدند. یا اینکه در کردستان یک عملیات انجام می&zwnj;گرفت و کومله و ضد انقلاب به یک پادگان حمله می&zwnj;کردند. قبلش یک تظاهرات راه&zwnj;اندازی می&zwnj;شد در خیابان&zwnj;های نزدیک پادگان سنندج، تظاهراتی بود به طرفداری از اصلاحات ارضی در منطقه. اوایل نیروهای انقلاب متوجه نمی&zwnj;شد چرا درست روزی که راهپیمایی اصلاحات ارضی هست آنجا حمله به پادگان صورت می&zwnj;گیرد؟ بعد معلوم شد که در پوشش جمعیتی که آنجا می&zwnj;آیند این&zwnj;ها تدارکات خود را می&zwnj;آورند نزدیک پادگان و در مقرهایی که از قبل آماده کرده&zwnj;اند مستقر می&zwnj;کنند که بعد به پادگان حمله کنند. همه نیرو&zwnj;ها به فکر می&zwnj;افتند که یک دفعه این همه خمپاره از کجا زده شد؟ این جمعیت که می&zwnj;آمد در شلوغی، خمپاره را می&zwnj;آورند. بعد معلوم می&zwnj;شود که این تظاهرات و حمله به پادگان نقشه&zwnj;اش در دانشگاه تهران ریخته شده. این&zwnj;ها از دانشگاه یک پوشش خوب ساخته بودند که نیروهای امنیتی به آن دسترسی نداشتند. اگر به خانه تیمی می&zwnj;رفتند به راحتی شناسایی می&zwnj;شدند اما در دانشگاه به همراه جمعیت می&zwnj;آمدند، هیچ کس هم او را نمی&zwnj;شناخت، آنجا جلسه&zwnj;اش را دفتر گروهک&zwnj;ها می&zwnj;گذاشتند و هیچ کس هم خبردار نمی&zwnj;شد.&raquo;<a href="http://www.ghatreh.com/news/nn5040141/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%A2%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D8%AA%D8%B3%D8%AE%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%AA%D8%B9%D8%B7%DB%8C%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87"> (ن. ک به: پیشین)</a><br /> &nbsp;&nbsp;</p> <p>اما نیروهای پیشگام و گروه&zwnj;های دانشجویی مخالف سپاه و حکومت را به سرکوب خونین خلق کرد، ترکمن و عرب و نادیده گرفتن مطالبات آن&zwnj;ها و از جمله خود مختاری محکوم می&zwnj;کردند و حمایت خود را در قالب حمایت از خلق&zwnj;های تحت ستم و مظلوم تبیین می&zwnj;کردند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در اصل گروه&zwnj;های خط امام که به دنبال حکومت یکپارچه بودند ودرگیری با گروه&zwnj;های چپ، سازمان مجاهدین، جناح موسوم به لیبرال&zwnj;ها و احزاب قومیتی را شروع کرده بودند، بخشی از موفقیت خود را در خلع ید آن گروه&zwnj;ها از حضور در فضای دانشگاهی کشور به&zwnj;شمار می&zwnj;آوردند.<br /> &nbsp;&nbsp;</p> <p>برخی دیگر از دانشجویان مدافع نظام فکر می&zwnj;کردند که باید بروند و در نهاد&zwnj;های انقلابی کار کنند لذا بهتر است دانشگاه تعطیل بشود تا در غیاب آن&zwnj;ها جو دانشگاه در درست گروه&zwnj;های مخالف نیفتد. البته همین نگرانی را در خصوص حضور گروه&zwnj;های مخالف در فعالیت&zwnj;های جهاد سازندگی و یا مقابله با نا&zwnj;آرامی&zwnj;های مرزی نیز داشتند. این نگرانی در خلال گفت&zwnj;وگوی حسن آیت با دانشجوی مخاطب در ماجرای &laquo;نوار&raquo; معروف مشهود است.<br /> &nbsp;&nbsp;</p> <p>لازم به ذکر است که دانشگاه&zwnj;ها در سال ۱۳۵۸ و۱۳۵۹ حالت عادی نداشتند. سطح فعالیت&zwnj;های سیاسی بالا بود و کارکرد دانشگاه تحت تأثیر تب بالای مباحث سیاسی قرار گرفته بود. برخی از دانشجویان به کلاس نمی&zwnj;رفتند و وظیفه اصلی خود در کسب دانش را به تعلیق درآورده بودند. سطح فعالیت&zwnj;های آموزشی و پژوهشی در دانشگاه&zwnj;ها کاهش یافته بود.<br /> &nbsp;&nbsp;</p> <p>گروه&zwnj;های دانشجویی در آن زمان بیشتر در قالب سمپات و طرفدار احزاب سیاسی بیرون دانشگاه فعالیت می&zwnj;کردند. البته آن&zwnj;ها استقلال تشکیلاتی داشتند. همانطور که انجمن&zwnj;های اسلامی دانشجویان همسو با دفتر آیت الله خمینی، سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی، حزب جمهوری اسلامی و جامعه مدرسین حوزه علیمه قم بودند، گروه&zwnj;های دانشجویی دگراندیش نیز با گرو&zwnj;ه&zwnj;های سیاسی متبوعشان نزدیکی داشتند.</p> <p class="rtecenter">-------------------------------------</p> <p>&nbsp;</p> <p class="rtecenter"><img align="middle" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/aliafshcrev06.jpg" alt="" /> <span style="font-style: italic;">علی</span><em> افشاری: هیچ مدرکی تاکنون از حضور اسلحه در دانشگاه و یا استفاده گروه&zwnj;های دانشجویی از امکانات نظامی در داخل دانشگاه ارائه نشده است</em></p> <p class="rtecenter">-------------------------------------</p> <p>بر طبق مدارک و شواهد اگر چه در داخل دانشگاه درگیری&zwnj;هایی محدود و&zwnj;گاه رفتار&zwnj;های افراطی رخ می&zwnj;داد اما فضای بحث و گفت&zwnj;وگو غالب بود و گروه&zwnj;ها از امکانات نظامی استفاده نمی&zwnj;کردند. هیچ مدرکی تاکنون از حضور اسلحه در دانشگاه و یا استفاده گروه&zwnj;های دانشجویی از امکانات نظامی در داخل دانشگاه ارائه نشده است و فقط ادعا&zwnj;هایی یک&zwnj;طرفه و اثبات&zwnj;نشده وجود دارد. گروه&zwnj;های دانشجویی در قالب تشکل، کتابخانه، گروه کوه، انجمن&zwnj;های فیلم و عکس فعالیت می&zwnj;کردند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>این نکته نیز قابل تذکر است که انجمن&zwnj;های اسلامی دانشجویان و سازمان&zwnj;های دانشجویان مسلمان معادل کل دانشجویان مذهبی دانشگاه&zwnj;ها در آن مقطع نبودند. آن&zwnj;ها بخشی از جمعیت دانشجویان مذهبی بودند و بیشتر تیپ&zwnj;های سنتی و طرفدار روحانیت و آیت&zwnj;الله خمینی را نمایندگی می&zwnj;کردند. دیگر گرایش&zwnj;های مذهبی انجمن دانشجویان مسلمان همسو با سازمان مجاهدین خلق، دانشجویان سمپات جنبش مسلمانان مبارز و جاما، هوادران نهضت آزادی، شریعتی، بنی&zwnj;صدر و برخی از فعالان مذهبی منفرد بودند.<br /> &nbsp;&nbsp;</p> <p>در داخل دانشجویان خط امام نیز شکافی وجود داشت که بعد&zwnj;ها خود را نشان داد. یک گرایش راست وجود داشت که بیشتر به اسلام فقاهتی و تبعیت محض از روحانیت متمایل بود و دیگری گرایش چپ بود که از تفسیر ایدئولوژیک و مدرن از اسلام دفاع می&zwnj;کرد و بیشتر به دنیال جمع آیت&zwnj;الله خمینی و دکتر شریعتی بود. در ادامه توضیح داده خواهد شد که گرایش چپ با راه&zwnj;اندازی انقلاب فرهنگی مخالف بود اما پس از شروع آن و حمایت آیت&zwnj;الله خمینی و دو قطبی شدن فضا با آن همراه شد. <br /> &nbsp;&nbsp;</p> <p>در کل برنامه حزب جمهوری اسلامی و طیف خط امام برای کنار زدن جریانات غیر خط امام همراه با تلاش طیف راست دانشجویان مذهبی طرفدار حکومت زمینه ر ابرای اجرای پروژه سیاسی تحت عنوان انقلاب فرهنگی مساعد ساخت. سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی که بعد&zwnj;ها انقلاب فرهنگی را گام چهارم تثبیت انقلاب نامید نیز نقش زیادی در شکل&zwnj;گیری این حرکت داشت و با نفوذی که این سازمان در سپاه و کمیته&zwnj;ها داشت، ظرفیت&zwnj;های این مجموعه&zwnj;های نظامی و انتظامی را در اختیار این پروژه قرار دادند. همچنین حزب جمهوری اسلامی نیرو&zwnj;ها، رسانه&zwnj;ها و نهاد&zwnj;های در دست خود را از جمله وزارت&zwnj;خانه&zwnj;های کشور، وزارت دفاع، شورای انقلاب و ائمه نماز جمعه را برای این پروژه بسیج کرد.</p> <p>قبل از اینکه وارد بازگویی سیر حوادث بشوم این نکته را تذکر بدهم. نام&zwnj;هایی که در این جستار مطرح می&zwnj;شود، صرفاً در چهارچوب بازنمایی یک روایت تاریخی است و ارتباطی به داوری در خصوص مواضع فعلی آن&zwnj;ها ندارد. طبیعی است نگرش و مواضع برخی از آن&zwnj;ها تغییر پیدا کرده و حتی مواضع متضادی را اختیار کرده&zwnj;اند. برخی از این افراد در مقاطع بعدی خدمات شایان توجهی به مردم ایران و جنبش دموکراسی&zwnj;خواهی کرده&zwnj;اند و همین الان جمعی از آنان در زندان هستند و حقوق آن&zwnj;ها تضییع شده است. <br /> &nbsp;</p> <blockquote><p><img align="middle" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/aliafshcrev08.jpg" alt="" />علی شکوری&zwnj;راد:چگونه می&zwnj;توان پیام امام را در دانشگاه&zwnj;ها تحقق بخشید &nbsp;</p> </blockquote> <p>ابتدا انجمن اسلامی&zwnj;های دانشجویان دانشگاه&zwnj;های تهران به همراه شورای مرکزی دفتر تحکیم وحدت تصمیم به برگزاری جلساتی برای حل مشکلات دانشگاه می&zwnj;گیرند. لازم به ذکر است پس از تسخیر سفارت آمریکا اعضاء دوره قبل شورای مرکزی دفتر تحکیم وحدت عمدتاً به سفارت آمریکا می&zwnj;روند. در غیاب آن&zwnj;ها شورای مرکزی جدید تشکیل می&zwnj;شود که اکثراً وابسته به طیف راست بودند.</p> <p>ابراهیم سید&zwnj;نژاد از اعضاء دومین دوره شورای مرکزی دفتر تحکیم وحدت و دانشجوی دانشگاه تربیت معلم در این خصوص می&zwnj;گوید: &laquo;بعد از شکل&zwnj;گیری تحکیم در مهرماه ۵۸، کار فرهنگی را در مجموعه تحکیم شروع کرده بودیم. مثلاً روشنفکران مشروطه مثل آخوندزاده و طالبوف را نقد می&zwnj;کردیم و کار پژوهشی انجام می&zwnj;دادیم. برخی افراد هم مسئول شده بودند تا روی انقلاب فرهنگی چین کار کنند. کتاب&zwnj;هایی هم گمان می&zwnj;کنم در خصوص انقلاب فرهنگی چین منتشر شد. بر اساس همین مطالعات به بحث انقلاب فرهنگی در ایران پرداختیم. مقرر شد ایده&zwnj;مان را با مسئولان کشور همچون اعضای شورای انقلاب در میان بگذاریم. دولت موقت سقوط کرده بود و ما در همین فاصله تا فروردین ۵۹ جلساتی را برگزار کردیم. ۲۰ تا ۳۰ نفر بودیم که برای بررسی این موضوع جلسه می&zwnj;گذاشتیم در دانشگاه تربیت معلم. &raquo;<a href="http://www.ghatreh.com/news/nn5040141/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%A2%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D8%AA%D8%B3%D8%AE%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%AA%D8%B9%D8%B7%DB%8C%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87">(ن. ک به: پیشین)</a><br /> &nbsp;&nbsp;</p> <p>علی شکوری&zwnj;راد عضو انجمن اسلامی دانشجویان دانشکده پزشکی دانشگاه تهران در آن دوره ماجرا را این چنین تشریح می&zwnj;کند&zwnj;:</p> <p>&nbsp;</p> <p>&laquo;روزی دعوت&zwnj;نامه&zwnj;ای به کانون رسید که در آن خواسته شده بود نماینده&zwnj;ای جهت شرکت در جلسه&zwnj;ای که در دانشگاه پلی&zwnj;تکنیک و با حضور نمایندگان انجمن&zwnj;های اسلامی برگزار می&zwnj;شد اعزام شود. قرار شد از طرف کانون من در آن جلسات شرکت کنم و این اولین جلسه&zwnj;ای بود که در خارج از دانشکده در آن شرکت می&zwnj;کردم.<br /> &nbsp;</p> <p>در اولین جلسه&zwnj;ای که در اتاق شورای دانشگاه پلی&zwnj;تکنیک برگزار شد و نمایندگان انجمن&zwnj;ها در آن شرکت داشتند گرداننده جلسه اعلام کرد وزارت علوم (دوره&zwnj;ای که حسن حبیبی وزیر علوم بود) در حال تهیه لایحه استقلال دانشگاه&zwnj;هاست و سازمان ملی دانشگاهیان طرحی را بدین منظور تهیه و ارائه کرده است و خوب است ما نیز به عنوان دانشجویان طرفدار انقلاب اسلامی و پیرو خط امام طرحی تهیه کنیم و به وزارت علوم بدهیم.<br /> &nbsp;</p> <p>آن جلسات هر هفته در دانشگاه&zwnj; پلی&zwnj;تکنیک برگزار می&zwnj;شد و مباحث مختلفی در باب مفهوم استقلال دانشگاه و چگونگی تعامل آن با دولت و حاکمیت مورد بحث قرار می&zwnj;گرفت. با نزدیک شدن پایان سال و تنگنای زمانی جهت ارائه طرح پیشنهادی به وزارت علوم قرار شد ادامه کار به صورت فشرده در ایام تعطیلات نوروزی سال ۵۹ انجام شود. برای این منظور نمایندگان انجمن&zwnj;ها در ایام نوروز در یک برنامه فشرده صبح و بعدازظهر در دانشگاه تربیت &zwnj;معلم تهران جلساتی را برگزار و مباحث را دنبال می&zwnj;کردند. در روز سوم یا چهارم، بحث&zwnj;ها متوجه و متمرکز برپیام نوروزی امام شد که در بند ۱۱ آن به مسأله ضرورت انجام انقلابی &zwnj;اساسی در دانشگاه&zwnj;های سراسر ایران اشاره کرده بودند. از آن پس بحث&zwnj;ها معطوف به آن شد که چگونه می&zwnj;توان پیام امام را در دانشگاه&zwnj;ها تحقق بخشید. برخی می&zwnj;گفتند اساساً باید دانشگاه&zwnj;ها منحل و مجدداً براساس معیارهای انقلابی تأسیس شوند. برخی دیگر می&zwnj;گفتند باید اصلاح ساختار اداری و آموزشی صورت بگیرد و برای این منظور پیشنهاد تعطیلی موقت از سه روز و یک هفته تا بیشتر را جهت اصلاح سیستم مدیریتی و متون آموزشی می&zwnj;دادند اما یک اتفاق نظر وجود داشت و آن اینکه باید جهت ایجاد تحول لازم یک اقدام انقلابی صورت بگیرد.<br /> &nbsp;</p> <p>در فاصله نهم تا سیزدهم فروردین&zwnj;ماه طبق برنامه&zwnj;ای که از قبل تدارک شده بود برنامه چهار روزه کوهنوردی صعود به قله شیرکوه یزد برای اعضای کانون فعالیت&zwnj;های اسلامی دانشکده پزشکی داشتیم و لذا من در جلسات این چند روز حاضر نبودم. پس از بازگشت از آن برنامه متوجه شدم آن گروه از دانشجویان طرحی جهت تعطیلی موقت دانشگاه&zwnj;ها با عنوان انقلاب فرهنگی تهیه کرده&zwnj;اند و به شورای دفتر تحکیم وحدت که پس از تسخیر لانه جاسوسی امریکا مجدداً توسط افراد جدیدی در حال شکل&zwnj;گیری بود ارائه داده&zwnj;اند و دفتر تحکیم ضمن پذیرش آن در حال آماده &zwnj;سازی و هماهنگی انجمن&zwnj;ها به منظور انجام آن است.&raquo; <a href="http://gollejeh.ir/2007/09/post_5.shtml">(ن. ک به انقلاب فرهنگی- چرا و چگونه آغاز شد، علی شکوری&zwnj;راد، روزنامه شرق)<br /> </a></p> <p>&nbsp;</p> <blockquote><p><img align="middle" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/aliafshcrev07.jpg" alt="" />خامنه&zwnj;ای و مشکینی. محمد علی اثنی عشری می&zwnj;گوید: بنده خدا، آیت&zwnj;الله مشکینی از سیاست چیزی نمی&zwnj;فهمید</p> </blockquote> <p>محمد علی اثنی عشری از اعضاء وقت شورای مرکزی انجمن اسلامی علم و صنعت این چنین توضیح می&zwnj;دهد: &laquo;اگر اشتباه نکنم در طرحی که برای تعطیلی دانشگاه&zwnj;ها آماده شده بود و متأسفانه الان آن را در اختیار ندارم، قرار بود اواخر سال ۱۳۵۸ اجرا شود. لکن بدلیل لو رفتن یا به اصطلاح افشای آن توسط یکی از اعضاء گروه&zwnj;های مخالف تعطیلی دانشگاه&zwnj;ها، کار به مطبوعات کشیده شد و بدین ترتیب بود که کار به تعویق افتاد. به&zwnj;هرحال از اواخر سال ۵۸ طرحی آماده و نهایتاً قرار بود ۱۵ فروردین که پس از تعطیلی نوروزی هر سال بود، اجرا شود. در&zwnj;&zwnj; همان روز&zwnj;ها به&zwnj;یاد دارم که حتی جزئیات طرح در بعضی نشریات دانشجویی و روزنامه&zwnj;های بعضی گروه&zwnj;های سیاسی منتشر شد.<br /> &nbsp;&nbsp;</p> <p>از ۱۵ فروردین ۵۹ تقریباً همه روزه بین دانشجویان هر دانشگاه یا مرکز آموزش عالی از یک طرف و در دفتر تحکیم وحدت (شورای عمومی) از طرف دیگر، جلساتی تشکیل می&zwnj;شد. حقیقت امر به گونه&zwnj;ای این موضوع اهمیت یافته بود که تقریباً در تمام محافل یعنی در شوراهای مرکزی تمام گروه&zwnj;ها مثل مجاهدین خلق &ndash; حزب جمهوری &ndash; روحانیت مبارز &ndash; حوزه علمیه قم &ndash; دفتر مراجع، مطرح بود و بحث و جدل&zwnj;هایی در صحن دانشگاه&zwnj;ها برقرار بود. واقعیت دیگر این است که تعداد دانشجویانی که پیگیر انجام تعطیلی دانشگاه&zwnj;ها بودیم در اقلیت کامل قرار داشتیم.&raquo;(<a href="http://drfatemi.blogspot.com/2011/09/blog-post_04.html">ن. ک به تأملی در چگونگی شکل گیری انقلاب فرهنگی فروردین سال ۵۹؛ محمد علی اثنی عشری)</a><br /> &nbsp;</p> <p>اگر چه روایت&zwnj;ها فوق همخوانی کامل ندارد و تعارضاتی بین آن&zwnj;ها وجود دارد ولی از جمع&zwnj;بندی آن&zwnj;ها و دیگر منابع موجود می&zwnj;توان نتیجه گرفت که پس از گروگان&zwnj;گیری اعضاء سفارت آمریکا ترکیب جدید شورای مرکزی دفتر تحکیم وحدت جلساتی را زیر نظر کمیته آموزش به طور مرتب با هدف حل مشکل دانشگاه&zwnj;ها تشکیل می&zwnj;دهد. خروجی این جلسات در &zwnj;&zwnj;نهایت منجر به طرح تعطیلی موقت دانشگاه می&zwnj;شود. آن&zwnj;ها این طرح را با برخی اعضاء شورای انقلاب، مسئولین ارشد حکومت و آیت&zwnj;الله خمینی مطرح می&zwnj;کنند. <br /> &nbsp;</p> <p>اثنی عشری در رابطه با این رایزنی&zwnj;ها که خوددر برخی از آن&zwnj;ها حضور داشته می&zwnj;گوید: &laquo;در فاصله زمانی ۱۵ لغایت ۲۹ فروردین با آیت الله منتظری، مذاکره کردیم. بنده هم در آن جلسه حضور داشتم. ایشان موافق با تعطیلی دانشگاه&zwnj;ها بود به شرحی که در طرح ما بود (حداکثر یک ترم یا دو ترم تحصیلی) آن هم به&zwnj;دلیل اینکه تعدادی از دانشجویان می&zwnj;خواستیم به جبهه برویم، تعدادی در سفارت آمریکا مانده بودند، تعدادی را هم برای مسئولیت&zwnj;ها و کارهایی مثل نهضت سوادآموزی &ndash; جهاد سازندگی و حتی مسئولیت&zwnj;هایی مثل فرماندار &ndash; بخشدار &ndash; استاندار &ndash; کاردار &ndash; مدیرکل و... مسئولیت&zwnj;هایی نظیر آن&zwnj;ها نیاز به حضور می&zwnj;دیدیم و این خواسته&zwnj;ای بود که خودم چندین بار از آقای امامی کاشانی و مرحوم شهید چمران شنیده بودم که مدام می&zwnj;گفتند دانشجویان بیایند موقتاً در این کار&zwnj;ها کمک کنند تا فرصتی باشد برای به&zwnj;کار گماردن افراد مناسب برای این پست&zwnj;ها و مسئولیت&zwnj;ها.<br /> &nbsp;</p> <p>در جلسه با آیت الله منتظری و آیت الله مشکینی من شخصاً حضور داشتم و نوار صوتی هم ضبط کردیم. نمی&zwnj;دانم الان آن نوار کجاست.&zwnj;&zwnj; همان توضیحاتی را که ذکر شد به آقایان دادیم (طرح تعطیلی موقت تعدادی از دانشگاه&zwnj;ها و مراکز آموزش عالی)، آیت&zwnj;الله منتظری موافق بوده و تنها نگرانی ایشان این بود که چون اکثریت اعضاء شورای انقلاب و شخص آقای بنی&zwnj;صدر به عنوان رئیس جمهوری و هم به&zwnj;عنوان فرمانده کل قوا قبلاً مخالفتشان را با این&zwnj;کار اعلام کرده، لذا ممکن است برای دانشجویانی که دست به تعطیلی دانشگاه&zwnj;ها می&zwnj;زنند، مشکلات جدی به&zwnj;وجود بیاورند.<br /> &nbsp;</p> <p>آیت&zwnj;الله مشکینی صد در صد مخالف و موضع او مثل مخالفان جدی داخل دانشگاه بود. (بنده خدا از سیاست چیزی نمی&zwnj;فهمید و می&zwnj;گفت مملکت دکتر می&zwnj;خواهد &ndash; مهندس می&zwnj;خواهد &ndash; انگار قرار بود دانشگاه&zwnj;ها تا ابد بسته شود) لذا هیچ توجهی به توضیحات ما نداشتند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در تهران هم حضوراً با مرحوم آقای بهشتی &ndash;رفسنجانی و باهنر که هر سه عضو شورای انقلاب و شورای مرکزی حزب جمهوری اسلامی بودند، گفت&zwnj;وگو شد و آقایان انگار که با آیت&zwnj;الله منتظری صحبت کرده بودند، لیکن حرفشان یکی بود و موافق برای انجام طرحی که توضیح دادیم. فکر می&zwnj;کنم مرحوم آقای باهنر بود که می&zwnj;گفت ما سه نفردر شورای انقلاب موافق هستیم که از شما حمایت می&zwnj;کنیم. اکثریت شورا به ریاست آقای بنی&zwnj;صدر با کار شما مخالف&zwnj;اند و نگرانی شدیدی داشت که مبادا برای دانشجویانی که اقدام به چنین کاری می&zwnj;کنند مشکلات جدی به&zwnj;وجود آید.</p> <p>&nbsp;</p> <p>آیت&zwnj;الله خامنه&zwnj;ای نه مخالف بودند و نه موافق. من شخصاً با او در حزب جمهوری اسلامی صحبت کردم و نظر همه آقایان دیگر را (آیت الله منتظری &ndash; آیت الله مشکینی &ndash; آقایان بهشتی &ndash; باهنر &ndash; رفسنجانی) به ایشان گفتم و هیچ جواب روشنی ندادند و گفتند باید فکر کنند. &raquo;<a href="http://drfatemi.blogspot.com/2011/09/blog-post_04.html">(ن. ک به پیشین)</a></p> <p>به گفته سیدنژاد، محمد علی رجایی از طرح تعطیلی دانشگاه محکم حمایت می&zwnj;کند و می&zwnj;گوید:&laquo; من اگر می&zwnj;توانستم مدارس را هم تعطیل می&zwnj;کردم ولی چه کنیم که &ndash; به تعبیر ایشان &ndash; معلمان&zwnj;&zwnj; بچه&zwnj;های مردم هستند و خانواده&zwnj;ها مطمئن&zwnj;اند که یک بزرگ&zwnj;تری بالای سر بچه&zwnj;هاست و اگر مدارس تعطیل شود، &zwnj;خانواده&zwnj;ها اذیت می&zwnj;شوند. از نظر آقای رجایی مدارس هم بهره&zwnj;وری&zwnj; نداشتند. &raquo; <a href="http://www.ghatreh.com/news/nn5040141/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%A2%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D8%AA%D8%B3%D8%AE%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%AA%D8%B9%D8%B7%DB%8C%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87">(ن. ک به تسخیر دژ مارکسیست&zwnj;ها و تعطیلی دانشگاه&zwnj;ها)<br /> </a></p> <p>&nbsp;</p> <p>در خصوص نفش&zwnj;آفرینی حزب جمهروی اسلامی افشای نوار مشهور سخنان خصوصی دکتر حسن آیت دیگر مدرک قابل ملاحظه است. در بخشی از مفاد این گفت&zwnj;وگو آیت می&zwnj;گوید:&laquo; مطمئن باشید که نقشه آماده است و اصلاً زیر و رو می&zwnj;شود تمام مسائل و غیر از مسائلی که شما فکر می&zwnj;کنید، می&zwnj;شود. بعد از ۱۴ خرداد، مطلقاً نه امتحانی [برگزار] خواهد شد، نه دانشگاهی باز خواهد بود. دانشگاه&zwnj;ها تعطیل خواهد شد. [...] یک هجوم خیلی شدیدی خیلی شدید&zwnj;تر، آغاز می&zwnj;شود و در حدی می&zwnj;شود که بنی&zwnj;صدر را به&zwnj;طور کلی فلج می&zwnj;کند... و حتی این هجوم خواهد شد. حالا بگذارید ایشان [بنی&zwnj;صدر] هرچه بیشتر تاخت و تاز کند این بهتر است. اگر یک&zwnj;جا جلویش بایستی یکی از زرنگی&zwnj;هایش این است که خودش را زود هماهنگ می&zwnj;کند، فوری می&zwnj;پرد روی موج. [...] برنامه&zwnj;ای داریم که بابای بنی&zwnj;صدر هم نمی&zwnj;تواند مقاومت کند. این دفعه مثل دفعه قبل نمی&zwnj;تواند مقاومت کند. مسئله مهم الان امام است، یک کلام بگوید. [...] به بچه&zwnj;ها بگویید و (منظور دانشجویان انجمن اسلامی که در تبریز دانشگاه را در اشغال خود دارند) [توضیح از خود روزنامه است] قرص و محکم باشند. به&zwnj;زودی موج عوض می&zwnj;شود. به بچه&zwnj;ها بگویید که قرص و محکم باشند و ترس نداشته باشند. تصمیمی گرفته شده لایتغیر، تغییرناپذیر است. دانشگاه&zwnj;ها بعداز ۱۴ خرداد تعطیل می&zwnj;شود و بعد ما برنامه&zwnj;ای خواهیم داشت و بابای بنی صدر هم نمی&zwnj;تواند روی این برنامه کار کند. حتی ترتیبی داده شده که بر خلاف دفعه قبل نمی&zwnj;تواند بیاید مقاومت کند، ظاهراً هم همراه می&zwnj;شود.&raquo;<a href="http://www.irdc.ir/fa/content/10301/default.aspx"> (ن. ک به گفت&zwnj;وگوی محرمانه دکتر آیت) </a><br /> &nbsp;</p> <p>البته مفاد این نوار دقیقاً نشان نمی&zwnj;دهد که بازه زمانی طرح کی است و تا چه حد نظر آیت با نظر کل حزب جمهوری اسلامی منطبق است. اما به هر حال وی از وجود اراده و برنامه&zwnj;ای خبر می&zwnj;دهد. اما وی اصرار عجیبی دارد که این طرح را به سمت ضدیت با بنی&zwnj;صدر سوق دهد و همانطور که در ادامه این جستار توضیح خواهیم داد، این امر هدف اصلی طراحان انقلاب فرهنگی نبود. هدف برکناری بنی&zwnj;صدر نبود، بلکه هدف اصلی خارج کردن دانشگاه از دست نیروهای مخالف و در وهله نخست زمین&zwnj;گیر کردن گروه&zwnj;های چپ و سازمان مجاهدین خلق بود. تضعیف موقعیت بنی&zwnj;صدر هدف ثانویه و یا نتیجه طبیعی این اتفاق بود. <br /> &nbsp;</p> <p>جهت&zwnj;گیری اصلی حسن آیت برای پس از ۱۴ خرداد است. اتفاقاتی که منجر به تحمیل نخست&zwnj;وزیری محمد علی رجایی به بنی&zwnj;صدر شد. در آن زمان برنامه برکناری بنی&zwnj;صدر در دستور کار حزب جمهوری اسلامی قرار نداشت. <br /> &nbsp;</p> <p>قبل از شروع تدارک برای بستن دانشگاه سه اتفاق مهم دیگر در دانشگاه&zwnj;ها رخ می&zwnj;دهد که مقدمه تلاش برای تعطیلی دانشگاه می&zwnj;شود. نخست در دانشگاه مشهد درگیری بین شورای دانشجویان دانشگاه و دانشجویان مجمع احیای تفکرات شیعی که از سوی عبدالحمید دیالمه راه&zwnj;اندازی شده بود منجر به گروگان&zwnj;گیری و ضرب و جرح تعدادی از دانشجویان شد و دانشگاه چند روز تعطیل گشت.</p> <p>اتفاق دوم درگیری&zwnj;ها در دانشگاه تهران بود که منجر به استعفای دکتر محمد ملکی سرپرست دانشگاه و مشاجره وی با بنی&zwnj;صدر شد. اتفاق سوم در ۱۴ اسفند ۱۳۵۹ رخ داد. در این روز آن&zwnj;گونه که یکی از اعضاء انجمن اسلامی دانشگاه تربیت معلم توضیح می&zwnj;دهد:&laquo; ۵۸ نفر از دانشجویان دانشگاه در اعتراض به عملکرد غیر مکتبی دکتر جعفر شعار تصمیم گرفتیم وی را خلع ید کنیم. وی رئیس دانشگاه را متهم به برگرداندن یک سری از نیرو&zwnj;های ساواک در دانشگاه کرد. &raquo; (ن. ک به روزنامه جمهوری اسلامی مورخ ۳/۰۲/۱۳۵۹ ص ۹) <br /> &nbsp;&nbsp;</p> <p>دکتر جعفر شعار استادی مذهبی و غیر انقلابی بود که بر اساس اصول متعارف دانشگاه را اداره می&zwnj;کرد. او اتهامات وارده از سوی دانشجویان فوق را قویاً رد می&zwnj;کرد. وی وقتی پس از وضو گرفتن به دفتر ریاست دانشگاه مراجعه می&zwnj;کند با ابراهیم سید&zwnj;نژاد مواجه می&zwnj;شود که کت وی را بر دوشش انداخته و به وی گوشزد می&zwnj;کند که سریعاً دانشگاه را ترک نماید. این اقدام دانشجویان انجمن اسلامی با اعتراض اکثر هیأت علمی و کارکنان دانشگاه مواجه می&zwnj;شود. تلاش&zwnj;های بنی&zwnj;صدر برای اقناع دانشجویان تصرف&zwnj;کننده دفتر ریاست دانشگاه برای تخلیه دفتر نیز به جایی نمی&zwnj;رسد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>ادامه دارد</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>یادآوری:</strong> مجموعه جستارهای بازروایی رویدادهای انقلاب فرهنگی نوشته علی افشاری در پنج بخش، هر هفته یکشنبه&zwnj;ها در &laquo;زمانه&raquo; منتشر می&zwnj;گردد. <br /> &nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/culture/goonagoon/2012/05/13/13972#comments آیت بنی صدر ابراهیم سیدنژاد انقلاب فرهنگی حزب جمهوری اسلامی دفتر تحکیم وحدت سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی صادق قطب‌ زاده علی افشاری فرهنگ, هنر و ادبيات محمد علی رجایی هاشمی رفسنجانی Sat, 12 May 2012 22:05:39 +0000 13972 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/society/khiyaban/2012/05/07/14093 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/society/khiyaban/2012/05/07/14093" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-sartitr"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> علل و پیامدها در گفت‌وگو با عطا هودشتیان نویسنده و پژوهشگر </div> </div> </div> <div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> پانته‌آ بهرامی* </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="350" height="263" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/culturalrev_350x263.jpg?1336420018" /> </div> </div> </div> <div dir="RTL">پانته&zwnj;آ بهرامی<b> - </b>این روزها سالگرد انقلاب فرهنگی در سال ۱۳۵۹ است. انقلاب فرهنگی در حقیقت،&nbsp; پروژه&zwnj;ای سیاسی برای تصفیه&rlm; دگراندیشان بود.&nbsp;</div> <div dir="RTL">زمانی که جمهوری اسلامی قدرت سیاسی را پس از انقلاب ۵۷ در دست گرفت، با تضادی بزرگ روبه&zwnj;رو شد. دانشگاه&rlm;&zwnj;ها از مراکز مهم مبارزه علیه حکومت پهلوی بودند و بدنه&rlm; اصلی آن اسلامی نبود. انجمن&rlm;های اسلامی و دانشجویان اسلامی، بیش از حدود ۱۰درصد از دانشجویان را تشکیل نمی&rlm; دادند.</div> <!--break--><!--break--><div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><a href="http://www.zamahang.com/podcast/2010/20120502_Pantea_Cutural_Revolution_link.mp3"><img src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/musicicon.jpg" alt="" /></a></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">حکومت اسلامی برای تحکیم پایه&rlm;&zwnj;های خود و با ماهیت تمامیت&rlm;&zwnj;خواه خود می&zwnj;&rlm;بایست تصفیه&zwnj;ای اساسی شکل دهد. در غیر این صورت، این تضاد در جامعه جاری و طرح اسلامی کردن جامعه با شکست روبه&zwnj;رو می&rlm;&zwnj;شد.&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">تصفیه&rlm; خیل عظیم دانشجویان به این سادگی و با اخراج چند دانشجو ممکن نبود. ۹۰درصد دانشگاه&zwnj;&rlm;ها در دست دانشجویان چپ، لیبرال، مجاهدین خلق و افرادی بود که گرایش سیاسی&zwnj;ای نسبت به انجمن&rlm;&zwnj;های اسلامی نداشتند. به این دلیل، تعطیلی دانشگاه&rlm;&zwnj;ها در مرحله&rlm; اول، در دستور کار قرار گرفت.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL"><img width="100" height="131" align="middle" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/ata-hodashtian.jpg" alt="" /></div> <div dir="RTL">عطا هودشتیان&nbsp;</div> </blockquote> <div dir="RTL">عطا هودشتیان، پژوهشگر و نویسنده&rlm; مقیم کانادا، در زمان انقلاب ۵۷ در آمریکا مشغول تحصیل و از کنشگران کنفدراسیون دانشجویان ایران بود. وی بلافاصله پس از انقلاب، به همراه شماری از دانشجویان به ایران آمد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">این پژوهشگر که از فعالان دانشجویی آن زمان بوده است، روند شکل&rlm;&zwnj;گیری انقلاب فرهنگی را این&zwnj;گونه بیان می&rlm;&zwnj;کند: &laquo;در آن دوران آقای خمینی در یک سخنرانی جنجالی گفت دانشگاه&zwnj;&rlm;ها به فساد کشیده شده&rlm;&zwnj;اند و می&rlm;&zwnj;بایست راه اسلام را پیشه کنند و با حوزه&rlm;&zwnj;های علمیه نزدیک بشوند. علت اصلی این قضیه هم این بود که در آن زمان و پیش از اینکه این سخنرانی صورت بگیرد، انتخاباتی صورت گرفت که می&rlm;&zwnj;خواستند موردی مثل شورای هماهنگی و یا یک هیئت امنا برای دانشجویان درست کنند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">نتیجه انتخابات آن شد که انجمن&rlm;&zwnj;های اسلامی بیشتر از ده درصد رأی نیاورده&rlm;&zwnj;ا&zwnj;ند و اکثریت مطلق، یعنی حدود ۹۰درصد آرا به جریان&rlm;&zwnj;ها، انجمن&zwnj;ها و سازمان&rlm;&zwnj;های دانشجویی غیر اسلامی تعلق گرفت. پیشگام (جریان متعلق به فداییان) و مجاهدین بسیار نفوذ داشتند و همین طور دیگر جریان&rlm;&zwnj;های چپ.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">این ماجرا باعث شد که رژیم یک حرکت تهاجمی را پیشه کند. آقای اکبر هاشمی رفسنجانی، خودش اجرای طرح انقلاب فرهنگی را به دست گرفت و می&rlm;توانم بگویم که آقای ابوالحسن بنی&rlm;&zwnj;صدر هم که امکان دارد امروزه این مسئله را قبول نکند، به عنوان رئیس جمهور نقشی مستقیم در این ماجرا و در بستن دانشگاه&rlm;&zwnj;ها داشتند و همچنین آقای عبدالکریم سروش که امروز این حرکت را نقد می&zwnj;کنند، در حرکت انقلاب فرهنگی از مهره&zwnj;های اصلی بودند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL"><img width="200" height="136" align="middle" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/e7cfxhugcy4p4j0o2ljf.jpg" alt="" /></div> <div dir="RTL"><b>نظام ایدئولوژیک نظامی است که با دغدغه خودی و غیرخودی روبه&zwnj;رو است و به این لحاظ حرکت و طرح انقلاب فرهنگی، طرح یک&rlm;پارچه شدن و ایدئولوژیک شدن جامعه را در بر داشت که می&rlm;&zwnj;بایست به روند استحکام سیاسی نظام حاکم بیانجامد</b></div> </blockquote> <div dir="RTL">در مجموع آمار نشان می&rlm;&zwnj;دهد که پیش از انقلاب فرهنگی، در سال ۱۳۵۹ حدود ۱۷۰هزار دانشجو در ایران داشتیم. دانشگاه&rlm;&zwnj;ها حدود سه سال بسته بود، ولی آمار سال ۱۳۶۱ نشان می&rlm;&zwnj;دهد که ۱۱۷هزار دانشجو در دانشگاه&rlm;&zwnj;ها ثبت نام کردند و ۵۷هزار دانشجو، به عنوان دانشجویان چپ، لیبرال و غیر اسلامی از دانشگاه&rlm;&zwnj;ها اخراج شدند. این رقم چیزی حدود سی درصد از کل دانشجویان دانشگا&rlm;ه&rlm;&zwnj;های کشور را شامل می&rlm;&zwnj;شود که در جریان انقلاب فرهنگی تصفیه شدند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">بعد از آن هم تحولات سیاسی زیادی صورت گرفت؛ ازجمله مقاومت نیروهای سیاسی پس از خرداد ۶۰ و سرکوب مخالفان با اعدام و دستگیری&zwnj;های وسیع. خیلی از این دانشجویان در حوزه مقاومت اجتماعی و مقاومت سیاسی به عنوان مخالفان شرکت کردند. در خرداد ۱۳۶۰ که مقاومت بسیار گسترده&rlm;ای علیه نظام در جریان بود، بسیاری از جوانان که بعضاً دانشجو هم بودند در این حرکت شرکت کردند و خیلی&zwnj;ها کشته، زندانی و یا اعدام شدند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">بعد از این، شرط&zwnj;هایی گذاشته شد برای استخدام استادان و پذیرش دانشجویان. یکی از شرط&zwnj;ها علمی بود و بعد از آن، چیزی که به دانشگاه&rlm;&zwnj;ها تحمیل کردند، شرط&zwnj;های عقیدتی، دینی و اسلامی بود. به این لحاظ، بسیاری از استادان از دانشگاه خارج شدند. بعضی&rlm;&zwnj;ها&rlm;شان به صفوف مقاومت آن دوره پیوستند و بعضی&rlm;ه&zwnj;ا هم از کشور خارج شدند. برای دانشجویی که در ایران بود، راهی دیگر نمانده بود مگر بازگشت به دانشگاه. نتیجه مثبت این حرکت آن بود که بعد از تلاش حکومت برای اسلامی کردن د&rlm;انشگاه&rlm;ها این دانشجویان دست از مقاومت برنداشتند. اگرچه بعضی از آن&rlm;ها ماسک اسلامی به خودشان زده بودند و انجمن&rlm;های اسلامی در آن زمان رسمیت داشتند، ولی همین حالا هم که من با دانشجویان آن زمان که الان به شهر مونترال آمده&rlm;&zwnj;ا&zwnj;ند صحبت می&rlm;کنم، این&rlm;ها اپوزیسیون رژیم بودند که در همان انجمن&rlm;&zwnj;های اسلامی فعالیت می&rlm;&rlm;&zwnj;کردند و مقاومت را در قالب همان انجمن اسلامی ادامه دادند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">طبعاً بعد از این&rlm;ها، به تدریج جریان&rlm;&zwnj;های متعدد اپوزیسیون در درون خود رژیم هم به&rlm; وجود می&zwnj;آید. چون ماهیت و جنس این رژیم طوری است که هر دهه بعد از دهه دیگر و یا هر چند سال یکبار جریان&rlm;&zwnj;های مقاومتی، جریان&rlm;&zwnj;های مخالف خودش را از درون خودش به&rlm; وجود می&rlm;&zwnj;آورد.&raquo;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>انقلاب</b><b> فرهنگی</b><b> از</b><b> زبان</b><b> حامیان</b><b> حکومت</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">خاطرات علی شکوری&rlm;&zwnj;راد، از دانشجویان انجمن اسلامی در آن دوران، نشان می&rlm;&zwnj;دهد که طرح اولیه بستن دانشگاه&rlm;&zwnj;ها در آن زمان، از سوی مرکزیت تحکیم وحدت و انجمن&rlm;&zwnj;های اسلامی صورت گرفت. وی می&rlm;&zwnj;نویسد: &laquo;روزهای پایانی فروردین ۵۹ هماهنگی&rlm;&zwnj;های لازم بین انجمن&rlm;&zwnj;های اسلامی انجام شده بود، اما روشن نبود چرا مرکزیت تحکیم وحدت تصمیم به اجرا نمی&rlm;&zwnj;گیرد و به نظر می&rlm;&zwnj;رسید تردیدی به&rlm; وجود آمده است. در این فاصله و به دنبال این تأخیر، نسخ&zwnj;ه&rlm;ای از طرح مکتوب دفتر تحکیم، توسط یکی از هواداران سازمان مجاهدین خلق، از دفتر مرکز تازه&rlm; تأسیس این دفتر به سرقت رفت و این طرح چند صفحه&rlm;&zwnj;ای به حالت افشاگرانه در دانشگاه&rlm;&zwnj;ها توزیع و بر دیوارها نصب شد. به دنبال آن، دانشگاه&rlm;&zwnj;ها حالت تشنج به خود گرفتند و کلاس&zwnj;&rlm;های درس اکثراً تعطیل شدند.&raquo;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><span style="font-weight: bold;">عواقب انقلاب فرهنگی </span></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">دکتر عطا هودشتیان عواقب انقلاب فرهنگی را این&rlm;گونه ترسیم می&rlm;کند: &laquo;انقلاب فرهنگی یکسری عواقب بسیار تخریب کننده در حوزه&rlm; علمی و در چهارچوب دانشگاه&rlm;&zwnj;ها داشت. قبل از انقلاب فرهنگی، دانشجویان و استادان مقالات علمی&rlm;&zwnj;شان را در مجلات شناخته شده&rlm; علمی دانشگاه&rlm;&zwnj;های غربی چاپ می&rlm;&zwnj;کردند، ولی بعد از آن، این مقالات یا نمی&zwnj;&rlm;توانست چاپ شود و یا محدود شده بود به این&rlm;که موازین اسلامی و دینی را رعایت کنند. این ضربه بسیار بزرگی بود و اصولاً سطح تحقیقات علمی به میزان بسیار زیادی کم شده بود و هنوز هم این موضوع ادامه دارد. الان باز به عنوان موج دوم، این اوامر از سوی وزارت علوم طرح شده است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL"><img width="200" height="156" align="middle" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/enghelab_farhangi.jpg" alt="" /></div> <div dir="RTL"><b>رژیم می&zwnj;خواست نهادهای مدرن را که از انقلاب مشروطه به بعد به بدنه جامعه راه پیدا کرده بودند، حفظ کند ولی رنگ و لعاب اسلامی به آن بزند. در مورد دانشگاه این&rlm; کار بسیار سخت بود. چون ما مواجه می&rlm;&zwnj;شویم با یکسری علوم قدیم و علوم مدرن. ما در حوزه علوم مدرن، چیز زیادی از شرق، جهان اسلام، ادبیات و علوم اسلامی نداریم که تحویل جامعه دانشگاهی بدهیم.</b></div> </blockquote> <div dir="RTL">در موارد بسیار زیادی، حکومت تلاش کرد ماحصل مدرنیسم رژیم پیشین را از بین ببرد، ولی در واقع نتوانست. چراکه خودش به&rlm; طور کلی در آن نهادها جای گرفت. مجلس که ماحصل مشروطه و ماحصل دو دوره پهلوی&rlm;&zwnj;هاست، بر جای ماند. قانون اساسی، درست است که محتوایش متغیر شد، ولی خود قانون اساسی به عنوان یک چهارچوب ماند. انتخابات، به عنوان یک اصل همه&rlm; جانبه، گسترده و جهان&rlm;&zwnj;شمول باقی ماند. اقتصاد و صنعت مدرن هم به همین ترتیب ادامه حیات داد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">رژیم می&zwnj;خواست نهادهای مدرن را که از انقلاب مشروطه به بعد به بدنه جامعه راه پیدا کرده بودند، حفظ کند ولی رنگ و لعاب اسلامی به آن بزند. در مورد دانشگاه این&rlm;کار بسیار سخت بود. چون ما مواجه می&rlm;&zwnj;شویم با یکسری علوم قدیم و علوم مدرن. ما در حوزه علوم مدرن، چیز زیادی از شرق، جهان اسلام، ادبیات و علوم اسلامی نداریم که تحویل جامعه دانشگاهی بدهیم.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">مثلاً در مورد علوم شرقی، ما علوم قدیم، ازجمله طب، معماری، هنر و نقاشی و شعر و ادبیات را داریم، اما همین که دانشجویی بخواهد در دانشگاه فیزیک و شیمی، فلسفه و تاریخ تحصیل کند مواجه با علومی می&zwnj;شود که از غرب می&rlm;&zwnj;آید. تاریخ جهان را بدون تاریخ انقلاب فرانسه، بدون تاریخ رنسانس نمی&rlm;&zwnj;توان مطالعه کرد. علم جدید را بدون علمی که در غرب، از بعد از دکانت و نیوتون به&rlm;وجود آمد نمی&zwnj;توان دریافت و تکنولوژی هم به همین شکل. یا ادبیات و فلسفه را نمی&zwnj;شود بدون فلسفه نقدی و انتقادی خواند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">بنابراین گفتمان اصلی این بوده که این علوم انسانی را اسلامی کنند، اما به نظر من، نتوانسته&rlm;&zwnj;اند آن را اسلامی کنند. برای همین ستیز، ستیز گسترده، به شکل تنش پرقدرت بین دانشگاه، دانشجویان و دانشگاهیان از یکسو بود که همواره جریان تحول را به سمت تحول نوگرا و گشایش اجتماعی می&rlm;&zwnj;کشاندند؛ و از سوی دیگر جریان حاکم که بر پایه ایدئولوژی بازگشت به گذشته می&rlm;&zwnj;خواست هرگونه روند تحول را با نیازهای قدرت یکتاگرا و اسلامی خودش تطبیق بدهد و این عملی نبود و نیست.&raquo;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>انقلاب</b><b> فرهنگی</b><b> پروژه </b><b>سیاسی</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">آیا انقلاب فرهنگی یک پروژه&rlm;ی سیاسی بود؟ یعنی حاکمیت به عنوان یک مسئله سیاسی به آن نگاه می&rlm;&zwnj;کرد؟</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">به عقیده عطا هودشتیان، &laquo;طرح جمهوری اسلامی یکپارچه کردن جامعه بود. جمهوری اسلامی برخلاف دوران پهلوی، یک نظام ایدئولوژیک است و نظام ایدئولوژیک چندگانگی ایدئولوژیک را نمی&rlm;&zwnj;تواند بپذیرد. نظام ایدئولوژیک نظامی است که با یک&rlm;پارچگی روبه&zwnj;رو است. برای همین، جریان فلسفه انتقادی درون را نمی&rlm;&zwnj;تواند بپذیرد، حتی انتقاد از درون را هم نمی&rlm;&zwnj;پذیرد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">نظام ایدئولوژیک نظامی است که با دغدغه خودی و غیرخودی روبه&zwnj;رو است و به این لحاظ حرکت و طرح انقلاب فرهنگی، طرح یک&rlm;پارچه شدن و ایدئولوژیک شدن جامعه را در بر داشت که می&rlm;&zwnj;بایست به روند استحکام سیاسی نظام حاکم بیانجامد.&raquo;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>انقلاب</b><b> فرهنگی</b><b> دوم</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">بعد از وقایع سال ۲۰۰۹، دانشجویان خیلی تحت فشار قرار گرفتند و الان هم کامران دانشجو، وزیر علوم، اعلام کرده است که دانشجوهایی که در جنبش سبز شرکت کرده&rlm;&zwnj;اند، حق تحصیل ندارند. در چنین شرایطی بااین پرسش روبه&zwnj;رو هستیم: آیا انقلاب فرهنگی دیگری در پیش است؟</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL"><img width="200" height="132" align="middle" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/image634436454881718750.jpg" alt="" /></div> <div dir="RTL"><b>طرح جمهوری اسلامی یکپارچه کردن جامعه بود. جمهوری اسلامی برخلاف دوران پهلوی، یک نظام ایدئولوژیک است و نظام ایدئولوژیک چندگانگی ایدئولوژیک را نمی&zwnj;&rlm;تواند بپذیرد. نظام ایدئولوژیک نظامی است که با یک&rlm;پارچگی روبه&zwnj;رو است. برای همین، جریان فلسفه انتقادی درون را نمی&zwnj;&rlm;تواند بپذیرد، حتی انتقاد از درون را هم نمی&rlm;&zwnj;پذیرد.</b></div> </blockquote> <div dir="RTL">&nbsp;عطا هودشتیان می&zwnj;گوید: &laquo;خودشان می&rlm;&zwnj;گویند این شایعه است. می&rlm;&zwnj;گویند انقلاب فرهنگی دوم چیزی به&rlm; غیر از یک شایعه نیست، اما در واقع، یک حرکت پرقدرت از زمان جنبش سبز به &rlm;وجود آمده است تا بن&zwnj;مایه&rlm; فکری اعتراض را که بر پایه&rlm; اندیشه&rlm; نقدی، تجددخواهی و مدرنیته است، از بین ببرد و در این زمینه علوم انسانی را به علوم اسلامی تقلیل بدهد و به این شکل یک تصفیه&rlm; فکری به&rlm;وجود بیاورد که با آن دیگر غم آن را نداشته باشند که روزی این دانشجویان و آن فعالان اجتماعی به اپوزیسیون سیاسی بدل بشوند. این ادامه&rlm; حرکت انقلاب فرهنگی ۱۳۵۹ است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">امروزه به دلیل تکنولوژی مجازی، یعنی ارتباطات مجازی&rlm;ای که در جهان بین تمام گروه&rlm;&zwnj;بندی&rlm;&zwnj;های اجتماعی وجود دارد، حتی با وجود فیلترهای بسیار قوی که روی سایت&rlm;&zwnj;ها می&rlm;&zwnj;گذارند، بازهم ارتباطات وسیعی بین جوانان ایرانی و دانشجویان جهان وجود دارد. یعنی حکومت شاید بتواند کتاب&rlm;&zwnj;های درسی را تغییر بدهد، ولی تکنولوژی ارتباطی را نمی&rlm;&zwnj;تواند مهار کند. چون به همان میزان که فیلترها وجود دارند، فیلترشکن&rlm;&zwnj;ها هم هر روز مثل قارچ می&rlm;&zwnj;رویند. اگر انقلاب فرهنگی اول با مقاومت در خیابان&zwnj;&rlm;ها در سال ۱۳۵۹ شکست خورد، این انقلاب دوم فرهنگی با گسترش همه&rlm; جانبه&rlm;&rlm; وسایل ارتباطات مجازی شکست خواهد خورد. هرگونه سرکوب از این سو، جوانان را به ورطه کسب اطلاعات از طریق امکانات ارتباط جمعی مجازی می&zwnj;کشاند.&raquo;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>آزادی، فردیت و تساوی</b><b> سه</b><b> اصل</b><b> علوم</b><b> انسانی</b><strong><br /> </strong></div> <blockquote></blockquote> <div dir="RTL">پیشرفت وسیع تکنولوژی و دسترسی به منابع علمی از طریق اینترنت، به شکست پروژه&rlm; اسلامی کردن دانشگاه&rlm;&zwnj;ها و جامعه کمک اساسی کرده است. این نبرد بین حاکمیت و جامع&zwnj;ه&rlm;ای که می&rlm;&zwnj;خواهد به سوی مدرنیسم برود، همچنان ادامه دارد.دکتر عطا هودشتیان سه عامل فردیت، آزادی و تساوی را سه پایه&rlm; اصلی علوم انسانی می&rlm;&zwnj;داند که حکومت تصمیم به ریشه&rlm;&zwnj;کن کردن آنها گرفته است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">وی ادامه می&rlm;&zwnj;دهد: &laquo;سه پایه اصلی علوم انسانی مطرح است که علوم اسلامی تحت حاکمیت جمهوری اسلامی از پس آن برنمی&rlm;آید و مشکل جمهوری اسلامی هم این سه پایه است. یکی اینکه علوم انسانی مدرن بر پایه اندیشه آزاد و اندیشه انتقادی استوار است. اسم بند اول را من آزادی می&rlm;&zwnj;گذارم. یعنی با مقوله آزادی در ارتباط است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">بند دوم علوم انسانی تاکید بسیار زیادی بر فردیت می&rlm;&zwnj;کند . یعنی آزادی را نه فقط در آزادی اجتماعی، سیاسی، جمعی و همگانی، بلکه در آزادی فرد هم می&rlm;&zwnj;بیند. این بند دوم را در پیوند با فردیت می&zwnj;نگرم، یعنی آزادی فردی. بنابراین بخش اول آزادی و بخش دوم مربوط به فردیت است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL"><b><img width="150" height="186" align="middle" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/khamenei-hashemi-01.jpg" alt="" /></b></div> <div dir="RTL">علوم انسانی مدرن مواجه با سنت شیخ فضل&rlm;&zwnj;الله نوری تا خمینی و امروز تا خامنه&rlm;&zwnj;ای است. امروز افرادی چون خامنه&rlm;&zwnj;ای&rlm;، خمینی و رهبران انقلاب اسلامی با این سنت یعنی سنتی که بر پایه آزادی، فردیت و تساوی بین افراد شکل گرفته است، مخالفت می&rlm;&zwnj;کنند و آبشخور آنها تفکر و سنت شیخ&rlm; فضل&zwnj;&rlm;الله نوری است.</div> </blockquote> <div dir="RTL">بخش سومی که همیشه در علوم انسانی بسیار مهم بوده، موضوع تساوی است؛ یعنی همان&zwnj;قدر فرد موافق آزادی حق و حقوق دارد که فرد مخالف آزادی دارد. در بند اساسی علوم انسانی، مسئله تساوی بین انسان&rlm;&zwnj;ها وجود دارد. یعنی همین موضوع هم مقوله دیالکتیک، گفت&rlm;وگو و انتقاد از خود و انتقاد از دیگری را در مورد آزادی نشان می&rlm;&zwnj;دهد و این را به بند سوم می&rlm;چسبانم که به نام تساوی است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">آزادی، فردیت و تساوی سه بندی هستند که از ابتدای انقلاب مشروطه، شیخ فضل&rlm;&zwnj;الله نوری با آن مخالف بود. شیخ فضل&rlm;&zwnj;الله نوری به هیچ&rlm;&zwnj;وجه با تساوی موافق نبود و می&rlm;&zwnj;گفت هیچ تساوی&rlm;&zwnj;ای بین برده و سرور نمی&zwnj;&rlm;تواند صورت بگیرد، بین مجتهد و فرد عادی نمی&rlm;&zwnj;تواند تساوی صورت بگیرد و بین مرد و زن تساوی نیست و همواره با تخالف مواجه هستیم. برای اینکه اصولاً ایشان آن مسیر اصلی را گم کرده بود. بحث بر سر تفاوت بین زن و مرد، تفاوت بین معلم و شاگرد نیست، بلکه بحث بر سر تساوی حقوقی افراد در مقابل قانون، در مقابل قانون اساسی و در مقابل حاکمیت است و اگر کسی محکوم بشود، چه مجتهد باشد، چه پیرو مجتهد، باید در مقابل قانون مساوی قلمداد بشود.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">مقوله&rlm;ی آزادی هم همینطور. شیخ فضل&zwnj;&rlm;الله نوری آزادی را برابر فساد و روسپی&rlm;گری می&rlm;&zwnj;دانست. در حالی&rlm;که اساساً این نیست. آزادی با محدودیت آزادی و مسئولیت&rlm;&zwnj;پذیری نسبت به امر قانون همراه است و به هیچ&rlm;وجه ارتباطی با افراط در آزادی ندارد. یک حکومت آزاد افراط&rlm;گران را هم می&rlm;&zwnj;گیرد و محکوم می&rlm;&zwnj;کند و شاید حتی به زندان بیاندازد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">علوم انسانی مدرن در مقابل این سه مقوله، مواجه با این سنتی است که از انقلاب مشروطه تا امروز ادامه دارد. مواجه با سنت شیخ فضل&rlm;الله نوری تا خمینی و امروز تا خامنه&rlm;ای است. امروز افرادی چون خامنه&rlm;&zwnj;ای&rlm;، خمینی و رهبران انقلاب اسلامی با این سنت یعنی سنتی که بر پایه آزادی، فردیت و تساوی بین افراد شکل گرفته است، مخالفت می&rlm;&zwnj;کنند و آبشخور آنها تفکر و سنت شیخ&rlm; فضل&rlm;&zwnj;الله نوری است.&raquo;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><strong>ایمیل گزارشگر</strong>:</div> <div dir="RTL"><span dir="LTR">pantea.bahrami@yahoo.com</span>&nbsp;</div> <p>&nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/society/khiyaban/2012/05/07/14093#comments انقلاب فرهنگی عطا هودشتیان علوم انسانی مدرن نظام ایدئولوژیک پانته‌آ بهرامی خیابان Mon, 07 May 2012 17:57:42 +0000 arezoo 14093 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/06/24/4913 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/06/24/4913" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-sartitr"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> بخش هفدهم از سه روز تاریخ‌ساز </div> </div> </div> <div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> سحاب سپهری </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="272" height="180" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/daneshgah-wall.jpg?1310147778" /> </div> </div> </div> <p>سحاب سپهری-انقلاب فرهنگی در شروع سال ۱۳۵۹ مرحله کلیدی در سال دوم از دوران پس انقلاب بود و به صورت نمادی از عمق اختلاف&zwnj;های جناحی درون ساختار قدرت در چهارچوب سیاست موازنه تقابلی درآمد. اختلاف&zwnj;های جناحی، پس از آن، بازهم تشدید شد و تا پایان سال ۵۹ به صورت قطبی درآمد. قطبی شدن اختلاف&zwnj;های جناحی در آخر سال ۵۹ بود که زمینه انفجار در ساختار قدرت در سال ۶۰ را فراهم آورد.</p> <!--break--><!--break--><p>&nbsp;&nbsp;</p> <p><strong>شروع انقلاب فرهنگی- نوروز ۱۳۵۹</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>برنامه انقلاب فرهنگی نخستین رخداد عمده در سال ۱۳۵۹ بود. آیت&zwnj;الله خمینی در پیام نوروزی این سال به موضوع انقلاب فرهنگی اشاره صریح داشت: &laquo;باید انقلابی اساسی در تمام دانشگاه&zwnj;های سراسر ایران به وجود آید، اساتیدی که در ارتباط با شرق و غرب&zwnj;اند، تصفیه گردند و دانشگاه محیط علم شود برای تدریس علوم عالی اسلامی.&raquo;</p> <p>&nbsp;</p> <p>انقلاب فرهنگی و تعطیلی دانشگاه&zwnj;ها در بهار سال ۱۳۵۹ موضوعی چندبعدی است که هنوز مورد مطالعه کامل قرار نگرفته است؛ اگرچه بعد از ۳۰ سال دوباره&zwnj;&zwnj;&zwnj; همان موضوع انقلاب فرهنگی از نو مطرح شده است. موضوع تغییر در ساختارهای علمی و دانشگاهی در جهت تبعیت آن&zwnj;ها از اهداف حکومت اسلامی، حتی به قبل از تشکیل جمهوری اسلامی می&zwnj;رسد. موضوع انقلاب فرهنگی اول را می&zwnj;توان حداقل از سه منظر یا سطح متفاوت بررسی کرد. منظر اول در رابطه با تقابل نگرش&zwnj;های سنتی با نگرش&zwnj;های دانشگاهی است. منظر دوم موضوع اخراج کامل افراد، دانشجو یا استاد، مستقل از حکومت (ناخودی) از ساختار&zwnj;های دانشگاهی بود و منظر سوم متمرکز بر درگیری&zwnj;های جناحی درون ساختار قدرت بود.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>انتشار مصوبه شورای انقلاب در مورد انقلاب فرهنگی- آخر فروردین ۵۹</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>با توجه به سخنرانی نوروزی آیت&zwnj;الله خمینی، شورای انقلاب در روز ۲۹ فروردین ۵۹ جلسه&zwnj;ای طبق معمول مخفی، داشت و به این ترتیب از ریز مذاکرات داخلی آن خبری در اختیار جامعه قرار نمی&zwnj;گرفت. حتی تغییر رئیس شورای انقلاب در نیمه بهمن ۵۸ هم در روال عملکرد شورای انقلاب تفاوتی به وجود نیاورده بود. جنگ روانی هر دو جناح قدرت همچنان ادامه داشت. از سوی یک جناح هنوز خطابه&zwnj;ها در مورد آزادی و حرمت حقوق مردم اینجا و آنجا به گوش می&zwnj;رسید و از سوی دیگر جناح رقیب هم سواران مکتبی را به میدان می&zwnj;فرستاد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>جلسه روز ۲۹ فروردین ۱۳۵۹ اعضای شورای انقلاب یک تفاوت با جلسه&zwnj;های دیگر آن شورا داشت؛ مصوبه نهایی این جلسه در رابطه با انقلاب فرهنگی، این بار برای عموم منتشر شد. شورای انقلاب بر اساس این مصوبه به گروه&zwnj;های سیاسی، فرهنگی، هنری، اجتماعی و حتی ورزشی دانشجویی سه روز فرصت داد تا فعالیت&zwnj;های خود را تعطیل و از محوطه دانشگاه&zwnj;ها خارج شوند. شورای انقلاب تاکید کرد که &laquo;تصمیم شورا در مورد برچیدن ستاد&zwnj;ها و دفا&zwnj;تر فعالیت گروه&zwnj;های مختلف، کتابخانه&zwnj;ها، دفترهای هنری و ورزشی و نظایر این&zwnj;ها را نیز در بر می&zwnj;گیرد. روز بعد روزنامه جمهوری اسلامی در سرمقاله خود بر &laquo;ادامه انقلاب در دانشگاه&zwnj;ها تا زیر و رویی کامل این نهاد&raquo; تاکید کرد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>پاسخ گروه&zwnj;های مختلف دانشجویی به این مصوبه شورای انقلاب در عمل یک طیف را به&zwnj;وجود آورد. انجمن&zwnj;های دانشجویی هوادار حزب جمهوری اسلامی از آن استقبال کردند. در مقابل آن&zwnj;ها، برخی انجمن&zwnj;های دانشجویی کوچک در طرف دیگر طیف قرار گرفتند و مصوبه شورای انقلاب را یک اعلان جنگ تلقی کردند و در شعار آماده مقاومت تا آخرین نفر شدند. بقیه گروه&zwnj;های دانشجویی هم جایی در میانه این طیف بسیار گسترده قرار گرفتند.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>اجرای مصوبه برای شروع انقلاب فرهنگی- اول اردیبهشت ۵۹</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>سه روز بعد از ۲۹ فروردین ۵۹، یعنی در بعد از ظهر روز اول اردیبهشت آن سال، نیروهای مسلح کمیته اقدام به محاصره دانشگاه تهران کردند و سپس وارد محوطه دانشگاه تهران و با تعدادی از دانشجویان درگیر شدند. طی این درگیری&zwnj;ها تعدادی کشته و زخمی شدند. به گزارش روزنامه کیهان در پیوند با حوادث روز اول اردیبهشت ۵۹ در محوطه دانشگاه تهران سه نفر کشته و ۳۴۹ نفر زخمی شدند. صبح روز بعد، یعنی دوم اردیبهشت سال ۵۹، رئیس&zwnj;جمهور اسلامی وقت، به همراه تعدادی از مقامات بسیار بلندپایه حکومت، وارد محوطه دانشگاه تهران شدند و در آنجا ضمن تاکید بر مصوبه شورای انقلاب به طور رسمی شروع عملیات انقلاب فرهنگی را ابلاغ کردند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>حمید فرهنگ در رابطه با انقلاب فرهنگی سال ۵۹ بررسی مرتبطی ارائه داده است. برای دسترسی به بررسی حمید فرهنگ درباره زمینه&zwnj;های انقلاب فرهنگی سال ۵۹ اینجا را <a href="http://www.bbc.co.uk/persian/iran/story/2006/06/060613_mv-hrh-cultural-revolution.shtml">کلیک</a> کنید.</p> <p> &nbsp;</p> <p><strong>مروری کوتاه بر ساختارهای دانشگاهی و آموزشی: از رنسانس تا حال</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>برای بررسی زمینه&zwnj;های انقلاب فرهنگی سال ۱۳۵۹ باید از بررسی مجمل ساختارهای دانشگاه&zwnj;های جهان شروع کرد. دانشگاه&zwnj;های خوب جهان عملکردی همسان یا مشابه دارند. در مقطع انقلاب سال ۱۳۵۷ دانشگاه&zwnj;های خوب ایران هم استثنایی بر این قاعده نبودند. این تشابه در ساختارهای عملکرد دانشگاه&zwnj;های جهان است که امکان انتقال دانشجو از یک دانشگاه به دانشگاه دیگر را فراهم می&zwnj;کند. به عنوان مثال اگر شما فهرست دانشجویان دانشگاه&zwnj;های تراز اول اروپا و آمریکا را مطالعه کنید دیده می&zwnj;شود که تعداد زیادی (حتی گاه اکثریت) دانشجویان در مقطع&zwnj;های بالای تحصیلی را کسانی تشکیل می&zwnj;دهند که تحصیلات دانشگاهی خود را در مقاطع پایین&zwnj;تر در دانشگاه&zwnj;های کشورهای در حال توسعه انجام داده&zwnj;اند. بدون وجود این ساختارهای مشابه بین دانشگاه&zwnj;های جهان انتقال دانشجویان امکان&zwnj;پذیر نیست.</p> <p>&nbsp;</p> <p>ساختار&zwnj;های مسلط در دانشگاه&zwnj;های جهان ریشه در رنسانس (نوزایی) اروپایی دارند که در انتهای قرن چهاردهم میلادی در فلورانس (ایتالیا) ظهور کرد. رنسانس تاثیری بسیار عمیق در جهش&zwnj;های علمی، فن&zwnj;آوری (تکنولوژیکی) و اقتصادی اروپا در قرن&zwnj;های ۱۶ و ۱۷ داشت که عصر&zwnj;های دریانوردی، اکتشاف و صنعت را به دنبال آورد. این جهش&zwnj;ها در دریانوردی و دیگر فن آوری&zwnj;ها عملکردهای خود را به دو صورت نشان دادند: اول ابزارهای لازم برای توسعه&zwnj;های اقتصادی و اجتماعی در اروپا را به وجود آورند؛ ولی همزمان با آن زمینه سلطه و استعمار در خارج از اروپا را فراهم آوردند. تسلط و استعمار کشورهای اروپایی، به کمک تکنولوژی و اقتصاد نوین، در قرن ۱۸ به تقریباً تمامی دنیا گسترش یافتند. ایران استثنایی بر این روال کلی نبود. دو شکست در جنگ با روسیه در ابتدای قرن نوزدهم (سال&zwnj;های ۱۸۰۰ به بعد) و دخالت&zwnj;های گسترده روس و انگلیس در طول قرن نوزدهم شاهد این مدعی است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>کوشش&zwnj;های امیرکبیر در تاسیس دارالفنون در سال ۱۲۳۰ شمسی/ ۱۸۵۱ میلادی به عنوان اولین موسسه آموزشی عالی نوین ایران نخستین برنامه منظم برای آشنایی با ساختار&zwnj;های آموزشی عالی و دانشگاهی رنسانسی در جهت نوزایی ایران بود. دارالفنون از روی موسسه پلی&zwnj;تکنیک پاریس اقتباس شده بود. حتی اسم دارالفنون هم ترجمه پلی تکنیک است؛ اگرچه تمامی معلمان آن فرانسوی نبودند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>اقدامات رضاشاه در اعزام منظم گروه&zwnj;های بزرگ دانشجویی به کشور&zwnj;های اروپایی در دهه اول سده ۱۳۰۰ و سپس احداث &laquo;دانشگاه تهران&raquo; در سال ۱۳۱۳ قدم&zwnj;هایی مهم بعد از احداث دارالفنون بود. به این ترتیب یک دوره وقفه ۸۰ ساله در توسعه موسسه&zwnj;های علمی ایرانی دیده می&zwnj;شود. سیاست&zwnj;های عمومی رضاشاه پارادوکس&zwnj;های زیادی داشت. رضاشاه سیاست&zwnj;های منظمی در بی&zwnj;اعتبار کردن عملکرد&zwnj;های سلسله قاجار داشت. او به همین رویه دارالفنون را که از ابتدا ساختاری برای آموزش عالی داشت تا سطح یک دبیرستان پایین آورد و همزمان دانشگاه تهران را بسیار توسعه داد. سیاست&zwnj;های اجرایی رضاشاه شامل پارادوکس&zwnj;های دیگری هم می&zwnj;شد. رضاشاه سعی در تغییر ساختار&zwnj;های اقتصادی و اجتماعی ایران داشت، و احداث دانشگاه تهران و توسعه دانش&zwnj;آموختگان ایرانی هم بخشی از همین سیاست بود. او همزمان سعی می&zwnj;کرد که ساختار سیاسی ایران را به صورت یک ساختار دیکتاتوری حفظ کند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در دوران محمدرضا شاه توسعه دانشگاه&zwnj;ها در ایران به سطح&zwnj;های تازه&zwnj;ای رسید. یکی از پارادوکس&zwnj;های سیاست&zwnj;های محمدرضا شاه این بود که از یک طرف دانشگاه&zwnj;ها را توسعه داد و از طرف دیگر شمار زیادتری از دانشجویان معترض را به زندان فرستاد. محمدرضا شاه نمی&zwnj;خواست و نمی&zwnj;توانست دریابد که توسعه&zwnj;های اقتصادی، اجتماعی و سیاسی دست در دست هم دارند. او نمی&zwnj;توانست بر جامعه پیشرفته ایران دهه ۱۳۵۰، با چنان تعداد دانشگاه و دانشجویی، همچون سلطانی سلطه&zwnj;گرا و اتوکراتیک حکومت کند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>توسعه آموزش&zwnj;های متوسطه (دبیرستانی) در ایران، که آن&zwnj;ها هم پیش زمینه&zwnj;های غربی داشتند، از مسیری موازی عبور کرد. &laquo;کالج آمریکایی&raquo; تهران در سال ۱۲۵۲ شمسی/ ۱۸۷۳ میلادی تاسیس شد. سطح آموزشی &laquo;کالج آمریکایی&raquo; در حد دبیرستان بوده است و در این صورت می&zwnj;توان آن را پایه شروع آموزش&zwnj;های در سطح متوسطه (دبیرستانی) به روال غربی در ایران در نظر گرفت.</p> <p>&nbsp;</p> <p>&laquo;کالج آمریکایی&raquo; تهران ابتدا در حوالی دروازه قزوین تهران قرار داشت، ولی در سال ۱۳۰۳ (؟) به ساختمانی دیگر منتقل شد. ساختمان کالج آمریکایی تهران&zwnj;&zwnj;&zwnj; همان محلی است که اینک دبیرستان البرز (نزدیک تقاطع حافظ و انقلاب) واقع شده است. سابقه وجود &laquo;کالج آمریکایی&raquo; در محل فعلی دبیرستان البرز سبب شده است که این منطقه از شهر تهران به &laquo;چهار راه کالج&raquo; و پل هوایی آن به &laquo;پل کالج&raquo; معروف شود. &laquo;ساموئل جردن&raquo; از سال ۱۲۷۷ شمسی (۱۸۹۸ میلادی) برای مدت نزدیک به ۴۰ سال مدیر &laquo;کالج آمریکایی&raquo; تهران بود. نامگذاری خیابان جردن در شمال تهران هم به یاد ساموئل جردن صورت گرفته است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>با تاسیس نظام آموزش&zwnj;های واحد و عمومی در ایران در دوره رضاشاه، آموزش&zwnj;های متوسطه برآمده از ساختارهای آموزش غربی (مشابه کالج آمریکایی تهران) به تمام ایران گسترش یافت؛ اگر چه به نظر می&zwnj;رسد چه نظام دبیرستانی ایران در دوره رضاشاه اقتباسی از رویه&zwnj;های فرانسوی بود. در همین دوره کالج آمریکایی به دبیرستان البرز تغییر شکل یافت. دبیرستان البرز، به عنوان ادامه کالج آمریکایی، یکی از برجسته&zwnj;ترین موسسه&zwnj;های آموزش متوسطه در ایران، به&zwnj;خصوص در رابطه با آموزش علوم تجربی و ریاضی بوده است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>نظام آموزشی عمومی جدید در سطح دبیرستان، برآمده از رویه&zwnj;های آموزشی در غرب و بخش سنتی تقابل وجود داشت؛ به&zwnj;خصوص که نظام آموزشی عمومی دبیرستانی در ایران توجه محدودی به آموزش&zwnj;های مذهبی داشت. در دبیرستان البرز به آموزش&zwnj;های مذهبی توجه خاصی نمی&zwnj;شد و آموزش&zwnj;های مذهبی در دبیرستان البرز فقط در حد اجرای دستورالعمل&zwnj;های کلی وزارت آمورش و پرورش بوده است. خواهیم دید که دبیرستان&zwnj;های علوی و کمال با تاکید بر آموزش&zwnj;های مذهبی با هدف رقابت با دبیرستان البرز تاسیس شدند.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>بررسی زمینه&zwnj;های تقابل در ساختار&zwnj;های دانشگاهی و سنتی</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>ساختار نوین آموزشی ایران مثل دبیرستان و دانشگاه، که همانند ساختارهای مشابه آن&zwnj;ها در دیگر کشور&zwnj;ها، ریشه در رنسانس اروپایی دارند، در تقابل با ساختارهای آموزشی سنتی در در ایران، یا حوزه&zwnj;های علمیه، بوده&zwnj;اند که ریشه در تفکرات اسلامی داشتند. سابقه آن&zwnj;ها نیز به قرن&zwnj;ها قبل بازمی&zwnj;گردد. ساختارهای آموزشی سنتی در ایران، از&zwnj;&zwnj;&zwnj; همان زمان شروع کار دارالفنون در سال ۱۲۳۰ و دانشگاه تهران در ۱۳۱۳ با آن&zwnj;ها سر مهربانی نداشتند.&nbsp;به این ترتیب موضوع شروع تقابل بین ساختارهای آموزشی دانشگاهی و آموزشی سنتی که انقلاب فرهنگی سال ۱۳۵۹ جلوه این تقابل درآمد، در عمل به احداث دارالفنون برمی&zwnj;گردد که حدود ۱۳۰ سال قبل از آن اتفاق افتاده بود.</p> <p>&nbsp;</p> <p>با این سابقه، باید اضافه کرد که در مقطع انقلاب، موضوع تقابل با ساختارهای دانشگاهی منحصر به افراد معمم در ساختار قدرت ایران نبود. حتی متفکران کلاهی حکومت هم رویه&zwnj;های تقابل با دانشگاه&zwnj;ها را دنبال می&zwnj;کردند. در اینجا، از میان فهرستی طولانی، به خط فکری دو نفر، یعنی عبدالکریم سروش و ابوالحسن بنی&zwnj;صدر، اشاره می&zwnj;شود. انتخاب این دو نفر به عنوان نماینده&zwnj;های دوخط فکری و نماینده دو جناح اصلی درگیر در ساختار قدرت در آن زمان (موازنه تقابلی) صورت می&zwnj;گیرد.. برای اینکه بتوان ساختارهای فکری بنی&zwnj;صدر و سروش را در پیوند با انقلاب فرهنگی شناخت و آن تفکر&zwnj;ها را در مقطع بهار ۵۹ با هم مقایسه کرد، نیازمند آن هستیم که راه درازی را طی کنیم. این رویه برای بررسی حاصل روش بررسی مسلط در این مجموعه نوشته است که در پی نوشت بخش&zwnj;های قبلی مرور شد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در ادامه این بررسی نوشته&zwnj;های سروش و بنی&zwnj;صدر را به دو صورت موازی هم مطالعه می&zwnj;کنیم. از عبارت معروف سروش یعنی &laquo;دانشگاه&zwnj;ها می&zwnj;باید سراپا عطر و بوی اندیشه اسلامی را به خودشان بگیرند&raquo; شروع می&zwnj;کنیم و به عقب برگردیم تا پیش&zwnj;زمینه&zwnj;های فکری این عبارت را به دست آوریم. در مورد بنی صدر از کتاب &laquo;حکومت اسلامی&raquo; نوشته آیت&zwnj;الله خمینی شروع می&zwnj;کنیم و ارتباط آن با کتاب &laquo;اصول پایه و ضابطه&zwnj;های حکومت اسلامی&raquo; را بررسی می&zwnj;کنیم. این روند را ادامه می&zwnj;دهیم تا به عبارت کلیدی &laquo;علم را با توقعات توحید دمساز می&zwnj;کنیم&raquo; برسیم. در این مرحله است که شباهت&zwnj;های کلی در نگرش&zwnj;های فکری هر دو جناح حکومت در رابطه با پیش&zwnj;زمینه&zwnj;های فکری انقلاب فرهنگی خود را آشکار می&zwnj;کنند. به این ترتیب دیده می&zwnj;شود که پیش زمینه&zwnj;های انقلاب فرهنگی (تغییر بنیادی در ساختارهای آموزشی و دانشگاهی) به دهه&zwnj;ها قبل از سال ۱۳۵۹ می&zwnj;رسند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>اگر فرصت و امکانی بود و این بررسی&zwnj;ها را شامل دیگر افراد اصلی ساختار قدرت در آن زمان می&zwnj;کردیم به طور مسلم بررسی کامل&zwnj;تری صورت می&zwnj;گرفت. ولی&zwnj;&zwnj; همان&zwnj;طور که در پی&zwnj;نوشت بخش قبل هم اشاره شد، یک بررسی تاریخی همیشه ناقص است و همیشه مثل تهیه یک نقشه جدید از یک قاره نیمه کشف شده است. ما بخش&zwnj;هایی از این قاره را می&zwnj;شناسیم و سعی می&zwnj;کنیم با کنار گذاشتن اطلاعات موجود نقشه کامل&zwnj;تری به دست دهیم، در حالی که می&zwnj;دانیم هنوز بخش&zwnj;های بزرگی از آن قاره کشف نشده باقی&zwnj;مانده&zwnj;اند.</p> <p>&nbsp;<img width="200" height="234" align="left" alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/popper.jpg" /></p> <p>با این زمینه در کل این بخش در رابطه با بررسی پیش&zwnj;زمینه&zwnj;ها و نحوه اجرا و عملکرد انقلاب فرهنگی دو هدف اصلی پی&zwnj;گیری می&zwnj;شود. اول، شرایط کلی و عمومی است که زمینه&zwnj;های انقلاب فرهنگی را ساختند و دوم مربوط است به شرایط خاصی که به انقلاب فرهنگی در مقطع آخر فروردین ۱۳۵۹منتهی شد. در رابطه با بخش اول (شرایط کلی و عمومی) دیده می&zwnj;شود که هر دو جناح قدرت در آن زمان، وحدت نظر نسبی داشتند. ولی در مورد شرایط ویژه&zwnj;ای که انقلاب فرهنگی را در آخر فروردین ۱۳۵۹ ساخت، دو جناح قدرت در مورد زمان اجرا و در روش&zwnj;های اجرای آن وحدت نظر نداشتند. همین نکته است که موضوع درگیری در ساختار قدرت و نیز پارادوکس نظری و عملیاتی را می&zwnj;سازد.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>تفاوت در سازمان&zwnj;های دو جناح- بهار ۵۹</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>در بندهای پیشین این بخش مراحل عملی اجرای انقلاب فرهنگی در آخر فروردین ۵۹ بررسی شد. دنباله این بخش به بررسی زمینه&zwnj;های انقلاب فرهنگی در دو جناح عمده در ساختار قدرت آن زمان می&zwnj;پردازد. قبل از ادامه این بخش، در پیوند با بررسی زمینه&zwnj;های انقلاب فرهنگی در بهار ۵۹، لازم است در مورد تفاوت&zwnj;های اصلی در سازمان&zwnj;های عملکردی دو جناح درون ساختار قدرت در سال ۱۳۵۹ مختصری نوشته شود. تفاوت ساختاری در دو جناح در فاصله بهار ۵۹ تا بهار&nbsp;۶۰ موضوع مهمی بود که باید به آن توجه کرد. این اختلاف در سازمان دو جناح&nbsp;قبل از سال ۵۹ نیز وجود داشت؛ ولی بعد از سال ۵۹ شکل روشن&zwnj;تری به خود گرفت.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در یک طرف جناح اول (حزب جمهوری اسلامی) با رهبری بهشتی قرار داشت. این جناح شکل مشخص حزبی داشت و تاحدی شبیه به یک ارتش بزرگ عمل می&zwnj;کرد. این جناح، شبیه یک ارتش بزرگ، برای کار&zwnj;هایش برنامه&zwnj;ریزی می&zwnj;کرد و از افراد متفاوت برای عملکردهای متفاوت استفاده می&zwnj;کرد. با این تعبیر در این دوران بهشتی در ستاد رهبری جناح اول قرار داشت، ولی در بخش&zwnj;های عملیاتی هدایت با افراد دیگری بود. در&zwnj;&zwnj; همان زمان جناح دوم در عمل شبیه به یک ارتش یک نفره عمل می&zwnj;کرد. به این صورت در این دوران در جناح دوم یک نفر سعی می&zwnj;کرد همزمان هم در ستاد رهبری و هم در تمامی جبهه&zwnj;ها قرار بگیرد. در جناح دوم،&zwnj;&zwnj; همان نفر هم رهبری قسمت توجیهی (تئوری) جناح را به عهده داشت و هم رویه&zwnj;های اجرایی روز به روز آن را دنبال می&zwnj;کرد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>برای مثال سروش و آیت دو نفر از معروف&zwnj;ترین چهره&zwnj;ها در پیوند با عملکرد انقلاب فرهنگی از طرف جناح اول (حزب جمهوری) هستند، در حالی در آن زمان بهشتی که نقش رهبری و هدایت ستادی را انجام می&zwnj;داد، به ظاهر در صحنه نیست و به این ترتیب نقش علنی او در رابطه با انقلاب فرهنگی کمتر دیده می&zwnj;شود. بنی&zwnj;صدر تنها چهره در جناح دوم برای تمامی عملکرد&zwnj;ها دررابطه با انقلاب فرهنگی است. به این ترتیب در بخش نظری در رابطه با شرایط کلی و عمومی انقلاب فرهنگی سروش و بنی&zwnj;صدر را به صورت موازی هم داریم ولی در قسمت عملی آن آیت و بنی&zwnj;صدر را مقابل و در روبه&zwnj;روی هم قرار می&zwnj;گیرند. دوئل اصلی بین بهشتی و بنی&zwnj;صدر در همین دوران ادامه داشت.</p> <p>&nbsp;</p> <p>مشابه این وضعیت را در رابطه با مرحله بعدی این دوئل قدرت بعد از تشکیل مجلس اول در تابستان ۵۹ هم دیده می&zwnj;شود. برای مثال خواهیم دید که بعد از تشکیل مجلس اول، هاشمی و رجایی هستند که نقش&zwnj;های عملیاتی را از طرف جناح اول (حزب جمهوری) به عهده می&zwnj;گیرند و در حالی که بهشتی همچنان در نقش رهبری ستادی حزب است و به این ترتیب از بهشتی کمتر نام برده می&zwnj;شود. ولی در دوران مجلس اول باز هم بنی&zwnj;صدر تنها چهره از طرف جناح دوم هم در مقابل بهشتی، هاشمی و رجایی باقی می&zwnj;ماند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>موضوع نقش یک شخص در بر تمامی ساختار جناح دوم از پاییز ۵۸ تا بهار ۶۰ ادامه پیدا می&zwnj;کند. شاید به همین دلیل باشد که در رابطه با بررسی دوران پاییز ۵۸ تا بهار ۶۰ (در این مجموعه نوشته از فصل سیزدهم به بعد) یک نام بیشتر از هر اسمی تکرار می&zwnj;شود. این تکرار به دلیل وجود سازمان خاص جناح دوم به شکل یک ارتش یک نفره است. در این شرایط هر گونه بررسی عملکرد جناح دوم به طور خودکار به&zwnj;&zwnj;&zwnj; همان اسم منجر می&zwnj;شود. در حالی که اگر به شرایط فرضی، جناح دوم ساختار گسترده&zwnj;تری داشت، در آن صورت چنین پدیده&zwnj;ای رخ نمی&zwnj;داد.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>عبدالکریم سروش</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>حسین حاج&zwnj;فرج دباغ، با نام قلمی عبدالکریم سروش، در۲۵ آذر سال ۱۳۲۴ در منطقه میدان خراسان تهران متولد شد. او تحصیلات متوسطه خود را در دبیرستان علوی تهران گذرانید و سپس توانست وارد دانشکده داروسازی دانشگاه تهران شود. عبدالکریم سروش در سال ۱۳۵۰ پس از اتمام تحصیل خود در رشته داروسازی از دانشگاه تهران (در سن ۲۶ سالگی) برای ادامه تحصیل در رابطه با رشته داروسازی (شیمی تجزیه؟) عازم لندن شد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>فعالیت&zwnj;های سروش در لندن، شامل مورد&zwnj;های دیگری، به جز تحصیل در رشته داروسازی می&zwnj;شد. سروش در لندن به نمایندگی از طرف آیت&zwnj;الله بهشتی (که مدتی امام مسجد شیعیان در شهر هامبورگ در آلمان بود) به فعالیت در مرکز شیعیان لندن به نام &laquo;امام باره&raquo; پرداخت. نقش مسجد شیعیان هامبورگ، در بخش ۱۴، زیر قسمت معرفی آیت&zwnj;الله بهشتی، مورد اشاره قرار گرفت. بررسی بیشتر عملکرد&zwnj;های عبدالکریم سروش در مرکز &laquo;امام باره&raquo; در لندن نوشته مستقلی را می&zwnj;طلبد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در نیمه اول دهه ۱۳۵۰ جامعه ایرانی گرفتار بحران&zwnj;های سیاسی، اجتماعی و اقتصادی متعددی بود که آرام آرام زمینه انقلاب سال ۱۳۵۷ را فراهم آوردند. در همین دوران فشار ساواک برای در هم شکستن نیروهای مبارز داخل کشور به اوج رسید که حاصل آن صد&zwnj;ها کشته و هزاران زندانی سیاسی بود. سروش در این دوران، فارغ از آن تنگنا&zwnj;های داخل ایران، به فعالیت&zwnj;های خود در لندن مشغول بود. سروش در سال ۱۳۵۸ (چندین ماه بعد از قیام بهمن ۵۷) به ایران بازگشت و با رشدی سریع در ساختار قدرت صعود کرد. سروش، چند ماه بعد از بازگشت به ایران، در ایجاد مبانی تفکری و اجرایی انقلاب فرهنگی سال ۱۳۵۹ نقش&zwnj;های کلیدی بازی کرد.</p> <p>&nbsp;</p> <p><img width="150" height="136" align="left" alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/soroush-59_0.jpg" /></p> <div dir="RTL"> <p><strong>دانشگاه&zwnj; باید سراپا عطر و بوی اندیشه اسلامی را به خودشان بگیرند</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>نمونه&zwnj;ای از تقابل با مبانی تفکری دانشگاهی را می&zwnj;توان در مصاحبه عبدالکریم سروش درباره تشکیل ستاد انقلاب فرهنگی در سال ۱۳۵۹ مشاهده کرد. سروش برنامه انقلاب فرهنگی سال ۱۳۵۹ (معروف به انقلاب فرهنگی اول) را با این گفته&zwnj;ها تشریح کرد. &laquo;دانشگاه&zwnj;ها می&zwnj;باید سراپا عطر و بوی اندیشه اسلامی را به خودشان بگیرند. و این گلستان یک گلستان معطری باشد که هر&zwnj;گاه کسی یا جوینده&zwnj;ای وارد آن می&zwnj;شود از&zwnj;&zwnj;&zwnj; همان ابتدا مشامش به این بوی دلنواز عطرآگین بشود.... {ما باید} در هر چه اسلامی کردن فضای دانشگاه و پی افکن کردن بنیان الهی بکوشیم.&raquo;</p> <p>&nbsp;</p> <p>بسیار جالب توجه بود که تاکید سروش بر این&zwnj;که دانشگاه&zwnj;ها باید سراپا عطر و بوی اندیشه اسلامی را به خودشان بگیرند، در حالی صورت می&zwnj;گرفت که او خود فارغ&zwnj;التحصیل رشته داروسازی دانشگاه تهران بود. برای شنیدن نقطه&zwnj;نظرهای عبدالکریم سروش در توجیه انقلاب فرهنگی اول در سال ۵۹ اینجا را <a href="http://www.youtube.com/watch?v=dF210P7iYCg">کلیک</a> کنید.</p> <p>&nbsp;</p> <p>&nbsp;سروش، در مصاحبه دیگری که مدتی بعد از مصاحبه اول صورت گرفت، گزارشی از عملکرد تک تک اعضای ستاد انقلاب فرهنگی اول را ارائه داد. برای دسترسی به این فایل اینجا را <a href="http://www.youtube.com/watch?v=Sk2oJil2vyU&amp;feature=related">کلیک</a> کنید.</p> <p> عبدالکریم سروش سه دهه بعد از آن دوران گفته است که ستاد انقلاب فرهنگی در بهار ۱۳۵۹ سال تشکیل شده بود تا دانشگاه&zwnj;ها را &laquo;بازگشایی و به گشایی&raquo; کند، نه اینکه دانشگاه&zwnj;ها را ببنند. او ادامه داد که مردم ایران باید در این مورد که دانشگاه&zwnj;ها به مدت ۲۰ سال بسته نماندند از اعضای ستاد انقلاب فرهنگی متشکر باشند. قضاوت در این مورد را به شما وامی گذارم. برای دسترسی به این فایل اینجا را<a href="http://www.youtube.com/watch?v=hsNht8uZwp8&amp;feature=related"> کلیک </a>کنید.</p> <p>&nbsp;<br /> عبدالکریم سروش، در زمان اقامت در لندن، در نیمه اول دهه ۱۳۵۰، علاوه بر تحصیل در رشته داروسازی و فعالیت در مرکز &laquo;امام باره&raquo;، به نوشته&zwnj;های &laquo;کارل پوپر&raquo; هم علاقه&zwnj;مند شد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>ترویج افکار کارل پوپر سنگ بنای شهرت سروش در ایران را ساخت. تلویزیون دولتی در سال ۱۳۵۸، بعد از بازگشت سروش به ایران، ساعت&zwnj;های طولانی در بهترین زمان روز&zwnj;های جمعه را در اختیار او می&zwnj;گذاشت تا از افکار کارل پوپر برای جامعه کلان ایرانی بگوید. به این ترتیب کارل پوپر که تا قبل از آن حتی در جامعه دانشگاهی ایران شخصی کم شناخته بود، به صورت یکی از معروف&zwnj;ترین نام&zwnj;ها در رابطه با فلسفه علم در ایران، برای حتی مردمان عادی، درآمد.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>مروری بر نقش دبیرستان&zwnj;های علوی و کمال در انقلاب فرهنگی، ۱۳۵۹ - ۱۳۳۵</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>قسمت&zwnj;های قبل این بخش اشاره&zwnj;ای کوتاه به دبیرستان علوی (محل تحصیل عبدالکریم سروش) داشت. در اینجا مناسب است که توضیحی کوتاه در مورد نقش کلی دبیرستان&zwnj;های علوی و کمال در روند تفکرات منتهی به سال&zwnj;های انقلاب نوشته شود؛ به این دلیل که تاسیس این دو دبیرستان در تهران یکی از پیش&zwnj;زمینه&zwnj;&zwnj;های انقلاب فرهنگی را به وجود آوردند. مدرسه علوی و کمال، به همراه صد&zwnj;ها عامل دیگر، زمینه&zwnj;های انقلاب فرهنگی سال ۱۳۵۹ را ساختند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>از ابتدای دهه ۱۳۳۰ جامعه مذهبی ایران دچار نوعی بحران شده بود. زمینه&zwnj;های این بحران به یک سده قبل از آن و به قبل از انقلاب مشروطه برمی&zwnj;گشت. این جامعه همزمان خود را در معرض حمله و محاصره چندین جریان متفاوت احساس می&zwnj;کرد. تفکرات تجددخواهی غربی که ریشه در انقلاب مشروطه داشتند. تمایلات ملی&zwnj;گرایی و رشد تفکرات و اندیشه&zwnj;های معروف به چپ در سال&zwnj;های ابتدایی دهه ۱۳۳۰ در ایران نقش مهمی در احساس محاصره فکری داشتند. کودتای مرداد ۱۳۳۲ سبب دگرگونی اساسی در تمامی ساختارهای اجتماعی و سیاسی ایران شد. بعد از کودتای مرداد ۳۲، به قول اخوان، &laquo;زمستان است&raquo; و زمستانی طولانی که ۲۵ سال طول کشید!</p> <p>&nbsp;</p> <p>دبیرستان علوی که در قسمت مرکزی تهران آن وقت (منطقه ژاله/ بهارستان) تاسیس شد در جواب این شرایط بود. دبیرستان کمال که محل آن در منطقه نارمک واقع بود، نقشی مشابه با دبیرستان علوی را در در شرق تهران بازی کرد. دبیرستان علوی توسط سه نفر به اسم&zwnj;های علی اصغر کرباسچیان، رضا روزبه و علی گلزاده غفوری در سال ۱۳۳۵ پایه&zwnj;گذاری شد. دبیرستان کمال در سال ۱۳۳۶ توسط مهدی بازرگان و یدالله سحابی (که در سال ۱۳۵۷ دولت موقت را تشکیل دادند) به وجود آمد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>به&zwnj;طوری که در بندی&zwnj;های قبل مرور شد، دبیرستان البرز ریشه در کالج آمریکایی داشت که آن نیز یکی از سررشته&zwnj;های آموزش متوسطه به سبک غربی در ایران بود. اگرچه دبیرستان&zwnj;های علوی و کمال در چهارچوب نظام آموزشی عمومی دولتی و با مجوز از وزارت فرهنگ (آموزش و پرورش) تاسیس شده بودند؛ ولی هدف دبیرستان&zwnj;های علوی و کمال تربیت نسل بعدی نخبگان متدین بود. به این ترتیب دبیرستان&zwnj;های علوی و کمال خود را در رقابت با دبیرستان&zwnj;هایی مثل البرز و هدف در نظر می&zwnj;گرفتند، که هدف آن&zwnj; تربیت دانش&zwnj;آموزان مذهبی نبود.</p> <p> فارغ&zwnj;التحصیلان مدرسه&zwnj;های علوی و کمال در طول سال&zwnj;های بعد از ۱۳۵۰ نقش&zwnj;های کلیدی در بسیاری جریان&zwnj;های سیاسی ایران بازی کردند.&zwnj;&zwnj; همانطوری که دیدیم عبدالکریم سروش خود یکی از دانش&zwnj;آموزان سابق دبیرستان علوی بود و به این ترتیب تاثیر تاسیس دبیرستان علوی در سال ۱۳۳۵، با هدف تربیت کادر&zwnj;های متدین آینده در روند انقلاب فرهنگی، ۳۰ سال بعد از آن، قابل ردگیری است. موضوع نقش و عملکرد مدرسه&zwnj;های کمال و علوی در بخش&zwnj;های آینده باز هم مورد اشاره قرار خواهد گرفت.</p> <p>&nbsp;</p> <p>تاسیس دبیرستان&zwnj;های علوی و کمال در میانه دهه ۱۳۳۰ از&zwnj;&zwnj;&zwnj; همان ابتدا برای به وجود آوردن ساختار&zwnj;های تفکری خاص در نسل بعد تشکیل شده بود. به این ترتیب حتی می&zwnj;توان یک سر دیگر از عامل&zwnj;های موثر در انقلاب فرهنگی سال ۵۹ را به حدود ۳۵ سال قبل از آن، یعنی احداث دبیرستان&zwnj;های علوی و کمال، برای ایجاد محل&zwnj;&zwnj;هایی برای تربیت نخبگان متدین، برگردانید. دیده می&zwnj;شود که ارتباط&zwnj;ها بین رخدادهای تاریخی گاهی با فاصله&zwnj;های طولانی صورت گرفته و روابط بین آن&zwnj;ها بسیار متنوع است. به نظر می&zwnj;رسد بعضی پدیده&zwnj;های تاریخی به صورت شبکه&zwnj;های اجتماعی و به صورت مارپیچ و غیر خطی عمل می&zwnj;کند. این نمونه&zwnj;ای از یک نظریه اجتماعی است که با نظر&zwnj;های کارل پوپر سر سازش ندارد.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>مروری کوتاه بر دو کتاب: &laquo;حکومت اسلامی&raquo; و &laquo;اصول پایه و ضابطه&zwnj;های حکومت اسلامی&raquo;</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>کتاب &laquo;حکومت اسلامی&raquo; نوشته آیت&zwnj;الله خمینی در سال ۱۳۴۹، زمانی که او به حالت تبعید در نجف زندگی می&zwnj;کرد، به طور مخفی و به تعداد بسیار محدود چاپ و بین طرفداران او توزیع شد. متن آن کتاب شامل &laquo;تقریرات درس خارج&raquo; او در سال ۱۳۴۷ در مورد عملکرد &laquo;ولایت فقیه&raquo; برای تشکیل یک نظام سیاسی جدید به نام &laquo;حکومت اسلامی&raquo; می&zwnj;شد. موضوع ولایت فقیه در سال ۱۳۵۸ به عنوان محور قانون اساسی ایران مورد استفاده قرار گرفت.</p> <p>&nbsp;</p> <p>گفته می&zwnj;شود که نسخه&zwnj;های آن کتاب مخفی، برای انحراف نظر ساواک، سه نام داشت. نام روی جلد کتاب به صورت &laquo;نامه&zwnj;ای از امام کاشف الغطا&raquo; بود، ولی نام کتاب در داخل آن گاهی &laquo;حکومت اسلامی&raquo; و گاهی &laquo;ولایت فقیه&raquo; بود. چند اسمی بودن این کتاب، با وجود تکرار در منابع متعدد، تایید عینی نشده است.</p> <p>&nbsp;</p> <p><img width="250" height="93" align="left" alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/hokoumat-eslami_1.jpg" /></p> <p>نسخه&zwnj;ای از چاپ اول (مخفی) کتاب &laquo;نامه از امام کاشف الغطا / حکومت اسلامی / ولایت فقیه&raquo; به دست نیامد، ولی بعد از انقلاب این کتاب چندین&zwnj;بار در ایران تجدید چاپ شد. برای این بررسی نسخه&zwnj;ای از یکی از اولین چاپ&zwnj;های آن بعد از انقلاب مورد استفاده قرار گرفت. متن این کتاب با این جمله ساده شروع می&zwnj;شد: &laquo;موضوع &quot;ولایت فقیه&quot; فرصتی است که راجع به بعضی امور و مسائل مربوط به آن صحبت شود. &quot;ولایت فقیه&quot; از موضوعاتی است که تصور آن&zwnj;ها موجب تصدیق می&zwnj;شود و چندان به برهان احتیاج ندارد...&raquo;</p> <p>&nbsp;یکی از کسانی که به نسخه مخفی کتاب &laquo;حکومت اسلامی/ ولایت فقیه&raquo; در سال ۱۳۴۹ (سال انتشار آن کتاب) دسترسی یافت، ابوالحسن بنی&zwnj;صدر بود. او در آن زمان در فرانسه زندگی می&zwnj;کرد و در انجمن&zwnj;های اسلامی دانشجویان ایرانی مقیم اروپا و آمریکا فعال بود. ارتباط بین او با آیت&zwnj;الله خمینی به دهه ۱۳۳۰ برمی&zwnj;گردد؛ زمانی که آیت&zwnj;الله خمینی تابستان&zwnj;ها برای استفاده از هوای مطبوع همدان به دیدن پدر او (نصر&zwnj;الله بنی&zwnj;صدر) می&zwnj;رفت. آیت&zwnj;الله خمینی و نصرالله بنی&zwnj;صدر از قدیم دوست بودند. نصرالله بنی&zwnj;صدر که معمم بود، در منطقه همدان فردی زمین&zwnj;دار (فئودال؟) بود.</p> <p>&nbsp;<img width="250" height="159" align="left" alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/osoul-hokoumat_1.jpg" /></p> <p>با این سابقه و به همراه عامل&zwnj;های دیگر، ابوالحسن بنی&zwnj;صدر از ابتدای دهه ۱۳۵۰ از جمله طرفداران ایجاد &laquo;حکومت اسلامی&raquo; درآمد. کتاب &laquo;اصول پایه و ضابطه&zwnj;های حکومت اسلامی&raquo;، نوشته ابوالحسن بنی&zwnj;صدر،&zwnj;&zwnj; همانطور که از عنوان آن برمی&zwnj;آید، باهدف ایجاد زمینه&zwnj;های برپایی یک حکومت اسلامی [در جهان] تدوین شده است. کتاب &laquo;اصول پایه و ضابطه&zwnj;های حکومت اسلامی&raquo;، که بر مبنای یک سخنرانی در سال ۱۳۵۲ تدوین شده است، دوسال بعد در سال۱۳۵۴ چاپ و منتشر شد. نسخه&zwnj;ای از اولین چاپ این کتاب به دست آمد و مبنای این بررسی قرار گرفت.</p> <p> کتاب &laquo;اصول پایه و ضابطه&zwnj;های حکومت اسلامی&raquo; جزوه&zwnj;ای کوچک در کمتر از ۷۰ صفحه است و بر پایه یک سخنرانی تدوین شده است. آن سخنرانی حالت تبلیغات درون گروهی داشته و همه مطالب آن به صورت موجز (تلگرافی) ارائه شده است. به این ترتیب موضوع&zwnj;ها در این کتاب مورد بررسی&zwnj;های عمقی و دقیق قرار نمی&zwnj;گیرند.&nbsp;کتاب &laquo;اصول پایه و ضابطه&zwnj;های حکومت اسلامی&raquo; درباره شرح کلی دو موضوع اصلی است: موضوع اول این کتاب نحوه بیان و کاربرد پنج مورد اصلی در جهت ایجاد حکومت اسلامی است:</p> <p> &laquo;توحید، بعثت، امامت، عدالت و معاد.&raquo; موضوع دوم کتاب طبقه&zwnj;بندی ستیهنده (آنتاگونیستی) بین کفر (سلطه/ زور) و اسلام (توحید) است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>کتاب &laquo;اصول پایه و ضابطه&zwnj;های حکومت اسلامی&raquo;، مطابق با عنوان آن، درباره مبانی و رویه&zwnj;های اجرایی (اصول پایه و ضابطه&zwnj;ها) برای به پا داشتن یک حکومت اسلامی در سطح جهان است. ایجاد حکومت اسلامی مستلزم ادغام دو نهاد دولت و دین (حکومت و اسلام) بود. بحران سیاسی سال ۱۳۵۷ ایران، و قیام بهمن ۵۷ که به دنبال آن صورت گرفت، این امکان تاریخی را در اختیار قرار داد و به این ترتیب ساختار سیاسی ایران بر پایه ادغام دو نهاد دولت و دین به صورت جمهوری اسلامی درآمد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>با مطالعه منظم کتاب&zwnj;های &laquo;حکومت اسلامی&raquo; و &laquo;اصول پایه و ضابطه&zwnj;های حکومت اسلامی&raquo;، منتشر شده در سال ۱۳۵۴، دیده می&zwnj;شود که کتاب &laquo;اصول پایه و ضابطه&zwnj;های حکومت اسلامی&raquo; در عمل ادامه کتاب &laquo;حکومت اسلامی&raquo; نوشته آیت&zwnj;الله خمینی است، که برای اولین&zwnj;بار در سال ۱۳۴۹ (بر مبنی تقریرات سال ۱۳۴۷) منتشر شده بود. کتاب &laquo;اصول پایه و ضابطه&zwnj;های حکومت اسلامی&raquo; در صفحه ۴۷ خود، در بخشی در رابطه با نقش امام، به طور مشخص به کتاب حکومت اسلامی (تقریرات آیت&zwnj;الله خمیی) مراجعه می&zwnj;دهد. عین متن به صورت زیر است: &laquo;در این زمینه نقش امام به کتاب حکومت اسلامی، تقریرات آقای خمینی مراجعه کنید.&raquo; به این ترتیب همین جمله کوتاه و پرمعنی اتصال بنی دو کتاب را به وجود می&zwnj;آورد.&zwnj;&zwnj; همانطور که در بالا نیز اشاره شد تمامی کتاب &laquo;اصول پایه و ضابطه&zwnj;های حکومت اسلامی&raquo; به صورت تلگرافی (موجز) نوشته شده است و آشنایی با موضوع&zwnj;ها و روابط در آن کتاب به دقت و ممارست احتیاج دارد.</p> <p> &nbsp;<img width="400" height="77" align="absMiddle" alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/link-2-books_0.jpg" /></p> <p>&nbsp;</p> <p>مراجعه دادن به کتاب &laquo;حکومت اسلامی&raquo; (تقریرات آقای خمینی) از سه نظر اهمیت دارد. اول نشانه آن بوده که نویسنده کتاب &laquo;اصول پایه و ضابطه&zwnj;های حکومت اسلامی&raquo; به خوبی با متن کتاب &laquo;حکومت اسلامی&raquo; (تقریرات آقای خمینی) و نیز موضوع محوری &laquo;ولایت فقیه&raquo; به عنوان امامت جامعه در آن کتاب آشنا بوده است. اهمیت مراجعه دادن به کتاب حکومت اسلامی نوشته آیت&zwnj;الله خمینی از دو جهت دیگر هم هست. موضوع امامت که یکی از عنوان&zwnj;های پنجگانه را تشکیل می&zwnj;دهد، یک موضوع کلیدی در کتاب &laquo;اصول پایه و ضابطه&zwnj;های حکومت اسلامی&raquo; است. پس مراجعه دادن به کتاب &laquo;حکومت اسلامی&raquo; نکته&zwnj;ای حاشیه&zwnj;ای یا خارج از مطلب اصلی نیست. در ضمن موضوع مراجعه دادن به کتاب آیت&zwnj;الله خمینی (مراجعه برای کسب توضیح بیشتر برای یک موضوع) تنها مورد مراجعه به یک کتاب نوشته شخص دیگر در تمامی کتاب &laquo;اصول پایه و ضابطه&zwnj;های حکومت اسلامی&raquo; است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>با بررسی متن هر دو کتاب، و با توجه به تقدم زمان انتشار کتاب &laquo;حکومت اسلامی&raquo; نوشته آیت&zwnj;الله خمینی در سال ۱۳۴۹، دیده می&zwnj;شود که کتاب &laquo;اصول پایه و ضابطه&zwnj;های حکومت اسلامی&raquo; منتشر شده در سال ۱۳۵۴ به واقع در ادامه کتاب آیت&zwnj;&zwnj;الله خمینی و در جهت ارائه روش&zwnj;های اجرایی کردن حکومت اسلامی در سطح جهان است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در مورد تاریخچه ارتباط بین این دو کتاب، نویسنده &laquo;اصول پایه و ضابطه&zwnj;های حکومت اسلامی&raquo; دو خاطره متفاوت نوشته است که نقل هر دو مورد به دنبال هم در اینجا مناسب است. هر دو خاطره در رابطه با ملاقاتی است که در سال ۱۳۵۲ بین ان دو نفر در شهر نجف در عراق صورت گرفت. توجه کنید که این یادآوری&zwnj;ها و دو خاطره متفاوت از&zwnj;&zwnj;&zwnj; همان واقعه ۲۲ سال با هم فاصله دارند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>بنی&zwnj;صدر در مصاحبه&zwnj;ای که در روزنامه کیهان به تاریخ اول بهمن ۱۳۵۷ منتشر شد اظهار داشت: &laquo;طرح تئوریک مساله حکومت اسلامی را من شخصا کردم و مبانی و اصولش را هم منتشر کردیم. البته در سال ۱۳۴۷ که مساله برای اولین&zwnj;بار طرح شد، آقای خمینی ابتکار کردند و آن را به صورت درس عنوان کردند و گفتند این اساس را مطرح می&zwnj;کنم تا اهل فکر بنشینند و درباره اصول و فروعش بحث کنند...&raquo;</p> <p>&nbsp;</p> <p>در این مصاحبه روشن است که اشاره به کتاب &laquo;حکومت اسلامی&raquo; است که بر مبنی تقریرات سال ۱۳۴۷ آیت&zwnj;الله خمینی درباره موضوع ولایت فقیه به طور محدود در سال ۱۳۴۹ منتشر شده بود. این مصاحبه منطبق است با&zwnj;&zwnj; همان مراجعه در پانویس صفحه ۴۷ و تایید این ادعا که کتاب &laquo;اصول پایه و ضابطه&zwnj;های حکومت اسلامی&raquo; در ادامه کتاب &laquo;حکومت اسلامی&raquo; نوشته شده است. این مصاحبه و لحن احترام&zwnj;آمیز آن نسبت به آیت&zwnj;الله خمینی مربوط به پاییز ۵۷ است، زمانی که آیت&zwnj;الله خمینی و گروه کارگزاران او هنوز در پاریس بودند. در آن زمان بین این دو نفر روابط بسیار حسنه&zwnj;ای وجود داشته است. در ضمن در&zwnj;&zwnj;&zwnj; همان زمان یعنی بهمن ۵۷، که موضوع تشکیل جمهوری اسلامی در سطح جامعه ایرانی مطرح شده بود، توجیه شد که تشکیل &laquo;جمهوری اسلامی&raquo; در ایران فقط مقدمه&zwnj;ای است برای رسیدن به &laquo;حکومت اسلامی&raquo; در جهان. (منبع کیهان اول بهمن ۱۳۵۷)</p> <p>&nbsp;</p> <p>بنی&zwnj;صدر، ۲۲ سال بعد، در مورد&zwnj; کتاب &laquo;انقلاب اسلامی&raquo; روایت دیگری هم بیان کرده است. در مصاحبه&zwnj;ای دومی که در صفحه ۵۷ کتاب &laquo;درس تجربه&raquo;، که در سال ۱۳۸۰ توسط انتشارات انقلاب اسلامی منتشر شده، او در مورد یک ملاقات در نجف و&zwnj;&zwnj;&zwnj; همان کتاب حکومت اسلامی (ولایت فقیه) نوشته آیت&zwnj;الله خمینی روایتی با لحنی و موضوعی بسیار متفاوت دیگری دارد. او در این مصاحبه دوم گفت: &laquo;[قبل از] سفر دوم من به نجف [در سال ۱۳۵۲] کتاب ولایت فقیه آمده بود بیرون و توزیع شده بود. من و حبیبی در پاریس آن را خواندیم و گفتیم &quot;این دیگه چیه؟&quot; ما گفتیم نظام، اما این دیگه چیه؟ با یکی دو تا روایت تو می&zwnj;گویی ولایت داری بر مردم.... چپی&zwnj;ها آن را دستشان می&zwnj;گرفتند و می&zwnj;گفتند: مانیفست اسلام و دست می&zwnj;انداختند.&raquo;... &laquo;در سفر دوم که به نجف رفتم، راجع به آن کتاب [حکومت اسلامی/ ولایت فقیه با آقای خمینی] صحبت کردم و گفتم: &quot;آقا، شما یک شهر را نمی&zwnj;توانید اداره بکنید، توی کوچه&zwnj;های نجف از زیادث کثافت و مدفوع نمی&zwnj;شود راه رفت. شما آین کتاب را نوشتید که رژیم شاه تا قیامت بماند توی ایران؟! او گفت: &quot;من این را نوشتم تا فتح بابی بشود که امثال شما و مطهری بنشینید و یک مبنایی و پایه&zwnj;ای بریزید برای این کار&quot;.&raquo;</p> <p>&nbsp;</p> <p>&nbsp;<img width="450" height="158" align="absMiddle" alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/mosahebeh-2.jpg" /></p> <p>&nbsp;</p> <p>قسمت&zwnj;های قبلی همین نوشته تصریح کرده است که که کتاب &laquo;اصول پایه و ضابطه&zwnj;های حکومت اسلامی&raquo;، هم بر مبنای یک سخنرانی در&zwnj;&zwnj;&zwnj; همان سال ۱۳۵۲ تدوین شده که مصادف است با سال آن ملاقات در نجف. سئوالی که اینک به ذهن می&zwnj;آید این است که اگر نویسنده کتاب &laquo;اصول پایه و ضابطه&zwnj;های حکومت اسلامی&raquo; در سال ۱۳۵۲ چنین استنباط منفی&zwnj;ای نسبت به کتاب &laquo;حکومت اسلامی&raquo; داشته است، چگونه خواننده را در کتابش در رابطه با نقش امام به کتاب &laquo;حکومت اسلامی&raquo; مراجعه داده است؟ در&zwnj;&zwnj;&zwnj; همان متن مصاحبه دوم به عملکرد گروه &laquo;چپی&zwnj;ها&raquo; توجه می&zwnj;فرمایید.</p> <p>&nbsp;</p> <p>این دو خاطره متفاوت، مربوط به&zwnj;&zwnj;&zwnj; همان واقعه ملاقات در نجف در سال ۱۳۵۲ و گفت&zwnj;وگو در مورد&zwnj;&zwnj;&zwnj; همان کتاب حکومت اسلامی، ۲۲ سال با هم فاصله دارند. به لحن توهین&zwnj;آمیز و تحقیرکننده در مصاحبه دوم در مقایسه با لحن احترام&zwnj;آمیز مصاحبه اول و نیز دو یادآوری بسیار متفاوت از&zwnj;&zwnj;&zwnj; همان واقعه توجه می&zwnj;فرمایید.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در مصاحبه کیهان اول بهمن ۵۷ ادعا می&zwnj;شود &laquo;طرح تئوریک مساله حکومت اسلامی را من شخصا کردم&raquo;. جمله خود گویا است. به اضافه آن&zwnj;که مصاحبه شونده مدعی است که او برای اولین&zwnj;بار مبنای تئوریک ایجاد &laquo;حکومت اسلامی&raquo; را انجام داده است؛ ولی در&zwnj;&zwnj;&zwnj; همان متن ادامه می&zwnj;دهد که آیت&zwnj;الله خمینی قبل از او این کار را در سال ۱۳۴۷ شروع کرده بوده است. در ضمن بر اساس روایت اول (منتشر شده در سال ۱۳۵۷)، آیت&zwnj;الله خمینی اساس کار را در کتاب حکومت اسلامی (ولایت فقیه) بیان کرده بوده و انتظار داشته است که افراد دیگری بقیه کار&zwnj;ها مثل اصول و فروع حکومت اسلامی را بر مبنای ولایت فقیه در کتاب حکومت اسلامی بنویسند. در حالی که بر اساس خاطره دوم (منتشر شده در سال ۱۳۸۰) موضوع متفاوت شده است. در مصاحبه دوم آیت&zwnj;الله خمینی با لحنی خجولانه و منفعل از مصاحبه&zwnj;شونده در خواست کرده است که او به همراه آیت&zwnj;لله مطهری بنشیند و برای ایجاد حکومت اسلامی مبنا و پایه&zwnj;ای بریزد. با توجه به شرایط عمومی و اطلاعات موجود متن مصاحبه اول معقول&zwnj;تر از متن مصاحبه دوم به نظر می&zwnj;رسد و این خود قرینه دیگری بر ارتباط بین دو کتاب &laquo;حکومت اسلامی&raquo; و &laquo;اصول پایه و ضابطه&zwnj;های حکومت اسلامی&raquo; است. مطالعه تطبیقی دو کتاب &laquo;حکومت اسلامی&raquo; و &laquo;اصول پایه و ضابطه&zwnj;های حکومت اسلامی&raquo; نیاز به بخش مستقلی دارد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در مصاحبه&zwnj;ای روزنامه کیهان به تاریخ اول بهمن ۱۳۵۷ در جهت توضیح بیشتر مبانی این کتاب و موضوع حکومت اسلامی، نوشته است: &laquo;به اعتقاد ما ماتریالیست&zwnj;&zwnj;&zwnj; همان ایدالیسم است، زیرا واقعیت ندارد و می&zwnj;خواهد چیزی را که واقعیت ندارد به مردم تحمیل کند. دلیلش هم این است که ماده هنوز مشخص نشده و مبارزه اضداد نه در جامعه نه در طبیعت و نه در هیچ جای دیگر وجود ندارد. تکامل با سازندگی همراه است و با اصل تخریب که&zwnj;&zwnj;&zwnj; همان مبارزه اضداد باشد در تضاد است.&raquo;</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>مروری بر کتاب &laquo;اصول پایه و ضابطه&zwnj;های حکومت اسلامی&raquo;</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>صفحه ۱۲ کتاب &laquo;اصول پایه و ضابطه&zwnj;های حکومت اسلامی&raquo;، زیر عنوان &laquo;اصول حکومت اسلامی&raquo;، هدف نهایی این کتاب را به روشنی تمام مشخص می&zwnj;کند: &laquo;کار من آن است که توحید را بعنوان یک اصل و بعنوان پایه چهار اصل دیگر- که با آن چهار اصل دیگر، یک نظام را می&zwnj;سازد و دستگاهی را درست می&zwnj;کند که در حل هر مسئله، در شناخت جامع و در جستجوی راه حل راهنماست و البته انسان را از خطا حفظ می&zwnj;کند.&raquo; قضاوت در این مورد را به شما واگذار می&zwnj;کنم.</p> <p>&nbsp;</p> <p>کتاب &laquo;اصول پایه و ضابطه&zwnj;های حکومت اسلامی&raquo; و کتاب خواهرش به نام &laquo;موازنه&zwnj;ها&raquo;، به طور خلاصه، افراد، گروه&zwnj;ها، جامعه&zwnj;ها و نظام&zwnj;های اجتماعی و سیاسی را به دو گروه ستیهنده (انتاگونیستی) &laquo;سلطه یا کفر&raquo; و &laquo;توحید یا اسلام&raquo; تقسیم می&zwnj;کنند. هدف از ایجاد &laquo;حکومت اسلامی&raquo; (در جهان) هم &laquo;تشکیل نظام توحید (اسلام)&raquo; اعلام شده است.</p> <p>&nbsp;</p> <p><img width="400" height="164" align="absMiddle" alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/france-germany_1.jpg" /></p> <p>&nbsp;</p> <p>نقل قولی از صفحه ۴۷ کتاب &laquo;اصول پایه و ضابطه&zwnj;های حکومت اسلامی&raquo;، در باره مقایسه دو نظام توحید و کفر، می&zwnj;تواند بسیار آموزنده باشد: &laquo;مقتضای این اصل [امامت]، ایجاد جامعه امام است و با برداشتن موانع و پیاده شدن این اصل- که یکی همین تعمیم آنست- استقرار حکومت اسلامی ممکن خواهد شد... ملت کفر هم امام دارد و هر پایه&zwnj;ای را در نظر بگیرید، عده&zwnj;ای هستند که می&zwnj; چرخانند. مثل گلیسم در فرانسه که معلوم است امام دارد. همچنان که ویلی برانت امام نظام آلمان است. هم کفر امام دارد و هم توحید. اما در کفر امام نماینده گروهی است که قدرت را قبضه کرده&zwnj;اند.&raquo;</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>علم را با توقعات توحید دم&zwnj;ساز می&zwnj;کنیم</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>تمامی بحث صورت گرفته از قسمت&zwnj;های قبلی این بخش از بررسی کتاب &laquo;حکومت اسلامی&raquo; تا حال برای آن صورت گرفته است که بتوان آشنایی بهتری از قسمت حاضر به دست آورد. هدف این قسمت بررسی موقعیت ساختارهای علمی و دانشگاهی بر مبنای محتوای کتاب &laquo;اصول پایه و ضابطه&zwnj;های حکومت اسلامی&raquo; است. به این دلیل که موضوع تغییر ساختارهای اندیشه&zwnj;ای و آموزشی در حکومت اسلامی (نظام توحید) موضوعی است که مورد تاکید کتاب &laquo;اصول پایه و ضابطه&zwnj;های حکومت اسلامی&raquo; قرار دارد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>کتاب &laquo;اصول پایه و ضابطه&zwnj;های حکومت اسلامی&raquo;، در صفحه ۶۴، در مورد موقعیت دانشگاه در حکومت اسلامی آینده نوشت: &laquo;علم را در چهارچوب توقعات سلطه مهار نمی&zwnj;کنیم، بلکه با توقعات توحید دمسازش می&zwnj;کنیم.&raquo;</p> <p> در ادامه&zwnj;&zwnj; همان مطلب در صفحه ۶۷ نوشت: &laquo;معماری اسلامی تدریسش، فن&zwnj;اش، آموزشش غیر از این معماری است که تدریس می&zwnj;شود.&raquo;</p> <p> با نگرش بالا دیده می&zwnj;شود کتاب &laquo;اصول پایه و ضابطه&zwnj;های حکومت اسلامی&raquo;، که در سال ۱۳۵۲ به صورت موجز (تلگرافی) نوشته شده، در عمل مبانی یک نقشه اجرایی برای تغییر بنیادی در ساختارهای علمی و دانشگاهی (یک انقلاب فرهنگی) را به دست داده است. به این ترتیب زمینه&zwnj;های تفکری انقلاب فرهنگی به قصد اسلامی/ توحیدی کردن دانشگاه&zwnj;ها حتی به سال&zwnj;ها قبل از خود انقلاب سال ۱۳۵۷ برمی&zwnj;گردد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>&nbsp;<img width="400" height="137" align="absMiddle" alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/hokoumat-2.jpg" /></p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>ساختار&zwnj;های علمی و دانشگاهی در ایران: هدف از دو سو&ndash; بهار ۵۹</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>این نوشته تا حال راهی دراز را طی کرد تا به این قسمت حاضر رسید، که مقصد قسمت&zwnj;های قبلی این بخش است. هدف توالی تمامی قسمت&zwnj;های گذشته این نوشته این است که نشان داده شود با وجودی که عبدالکریم سروش و ابوالحسن بنی صدر در بهار سال ۱۳۵۹ به دو جناح متقابل در درون ساختار قدرت متعلق بودند؛ ولی هر دو نفر در ایجاد تغییر اساسی در ساختار&zwnj;های علمی و دگرگونی بنیادی در دانشگاه&zwnj;ها در جهت اسلامی / توحیدی کردن آن&zwnj;ها (یک انقلاب فرهنگی) مشابهت نظر داشتند. یکی به دنبال آن بود که &laquo;دانشگاه&zwnj;ها عطر و بوی اندیشه اسلامی به خود بگیرند.&raquo; و دیگری می&zwnj;خواست &laquo;علم را با توقعات توحید (اسلام) دمساز کند&raquo;.</p> <p>&nbsp;</p> <p>این رویکردهای مقابله با ساختارهای علمی و دانشگاهی در حالی بود که هر دو نفر دانشاموختگان دانشگاه تهران (مادر دانشگاه&zwnj;های ایران) بودند و با استفاده از بورس&zwnj;های دولتی برای ادامه تحصیل به دانشگاه&zwnj;های معتبر به اروپا اعزام شده بودند. آن دو نفر، در دوران تحصیل در دانشگاه&zwnj;های اروپایی، که برای تحصیل به آن اعزام شده بودند، موفقیت&zwnj;های برجسته&zwnj;ای به دست نیافتند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>به این ترتیب دیده می&zwnj;شود که ریشه&zwnj;های نظری انقلاب فرهنگی برای تغییر ساختارهای علمی و دانشگاهی در ایران از سوی هر دو جناح درگیر در نزاع قدرت (در سال ۱۳۵۹) به دهه&zwnj;ها قبل از آن بر می&zwnj;گشت. این خود نمونه&zwnj;ای از آنکه برای بررسی و شناخت پدیده&zwnj;های تاریخی گاهی لازم است که راهی طولانی و غیر مستقیم را طی کرد. ولی اگر فقط به دنبال یافتن جواب&zwnj;های ساده در&zwnj;&zwnj;&zwnj; همان ابتدای کار نباشیم، راه خود بگویدت که چون باید شد. این راه ادامه دارد.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>تغییر از &laquo;اصول پایه و ضابطه&zwnj;های حکومت اسلامی&raquo; به &laquo;اصول راهنمای اسلام&raquo;</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>کتاب &laquo;اصول پایه و ضابطه&zwnj;های حکومت اسلامی&raquo; دو دهه بعد تغییر نام پیدا کرده، و در سال ۱۳۷۱ به صورت کتابی با نام &laquo;اصول راهنمای اسلام&raquo; منتشر شده است. نکته&zwnj;های کلیدی و اصلی در هر دو کتاب &laquo;اصول پایه و ضابطه&zwnj;های حکومت اسلامی&raquo; و &laquo;اصول راهنمای اسلام&raquo; یکسان است و شامل است بر بررسی نقش پنج مورد اصلی یعنی: توحید، بعثت، امامت، عدالت و معاد.&zwnj;&zwnj; همان موضوع طبقه بندی آنتاگونیستی کفر (سلطه / زور) و اسلام (توحید) برای تمام افراد، گروه&zwnj;ها و جامعه&zwnj;ها در دو کتاب مشترک است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در یک بررسی مشروح&zwnj;تر خواهیم دید که در کتاب &laquo;اصول راهنمای اسلام&raquo; که بر مبنای توضیح&zwnj;&zwnj;&zwnj; همان اصول پنج گانه قبلی (مشروح در کتاب اصول پایه و ضابطه&zwnj;های حکومت اسلامی)، در سال ۱۳۷۱ منتشر شده است؛ ولی در کتاب دوم دیگر حتی یک کلمه صحبت از تشکیل حکومت اسلامی در جهت ایجاد جامعه توحیدی در جهان نیست، در حالی که تشکیل حکومت اسلامی {در جهان} موضوع اصلی ناشی از عملکرد&zwnj;&zwnj; همان پنج اصل در کتاب &laquo;اصول پایه&raquo; است. به همین ترتیب در کتاب جدید دیگر اشاره&zwnj;ای به وضعیت کشور&zwnj;های نمونه تحت سلطه کفر یعنی آلمان و فرانسه هم نمی&zwnj;شود. یک بررسی جامع&zwnj;تر از این دگردیسی از موضوع &laquo;اصول پایه و ضابطه&zwnj;های حکومت اسلامی&raquo; به موضوع &laquo;اصول راهنمای اسلام&raquo; نیاز به بخش مستقلی دارد.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>درگیری&zwnj;های درون ساختار قدرت و انقلاب فرهنگی اول &ndash; بهار ۵۹</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>همان طوری که در ابتدای این بخش گفته شد سطح سوم از عملکرد انقلاب فرهنگی اول در بهار ۵۹ مربوط به اختلاف&zwnj;های جناحی در داخل خود ساختار قدرت بود. در پائیز ۵۸ (به دنبال سقوط دولت موقت بازرگان) یک جناح بندی تازه در داخل ساختار قدرت ایران تشکیل شده بود. این دو جناح در آن دوران در یک رقابت شدید قدرتی به شکل یک دوئل درگیر شده بودند. لیست اعضای شورای انقلاب در این دوران در بخش قبلی بررسی شد. شورای انقلاب از نیمه بهمن ۵۸ حالتی ویژه به خود گرفت. اکثریت اعضای آن شورا وابسته به حزب جمهوری زیر رهبری آیت الله بهشتی بودند؛ ولی رئیس شورا، از جناح دوم، از نیمه بهمن ۵۸ خود در آن شورا در اقلیت بود. این دو جناح رقیب و متعارض در داخل شورای انقلاب در مقطع بهار ۵۹ دو نظر متفاوت نسبت به نحوه اجرای انقلاب فرهنگی داشتند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>جناح اکثریت در شورای انقلاب از انقلاب فرهنگی بهار ۵۹ حداقل سه هدف روشن را دنبال می&zwnj;کرد: هدف اول، تسلط تفکرهای جناح سنتی بر کل جامعه و دانشگاه&zwnj;ها و به وجود آوردن زمینه برای تسلط حوزه&zwnj;های علمیه بر ساختارهای دانشگاهی، علمی و آموزش عالی کل کشور. جمله معروف سروش یعنی &laquo;دانشگاه&zwnj;ها می&zwnj;باید سراپا عطر و بوی اندیشه اسلامی را به خودشان بگیرند&raquo; تبلور همین هدف بود. هدف دوم، محو آخرین پایگاه&zwnj;های عملکردی گروه&zwnj;های دانشجویی / استادی مستقل از حکومت (ناخودی&zwnj;ها)، از طریق بستن طولانی مدت دانشگاه&zwnj;ها و اخراج کامل و نهایی استادان و دانشجویان دگراندیش. هدف سوم، تضعیف جناح دوم در داخل ساختار قدرت.</p> <p>&nbsp;</p> <p>از شروع بهار ۵۹، یعنی مرحله دوم از دوئل قدرت، تفاوت در عملکرد دو جناح قدرت آشکار&zwnj;تر می&zwnj;شد. جناح حزب جمهوری (جناح اول)، بعد از شکست شدید در انتخابات رئیس جمهوری تجدید سازمان کرده، و برای فاتح شدن در مرحله دوم از دوئل قدرت با برنامه ریزی عملیاتی جدیدی به میدان &zwnj;آمد. از این مرحله به بعد بهشتی خود را به پشت صحنه منتقل می&zwnj;شودو چهره&zwnj;های دیگری در جلو صحنه قرار می&zwnj;گیرند. با بازگشت به گذشته دیده می&zwnj;شود که جناح حزب جمهوری با هدف گذاری&zwnj;های روشن تری عمل می&zwnj;کرد، حتی اگر فرد با آن هدف&zwnj;های حزب جمهوری و رویه&zwnj;های اجرای آن&zwnj;ها موافق نباشد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در این مرحله به نظر می&zwnj;رسد رهبر جناح دوم رویه&zwnj;ای بسیار متفاوت از جناح اول (حزب جمهوری) را دنبال می&zwnj;می کرد. او برد در انتخابات رئیس جمهوری بهمن ۵۸ (با وجود تمامی اتفاق&zwnj;های مربوط به آن، به شرح بخش ۱۴ از این مجموعه) را به تمام به حساب درایت و کیفیت نظرات خاص معروف خود به &laquo;اندیشه راهنما&raquo; گذاشته بود. به نظر می&zwnj;رسد که او در این دوران تصور می&zwnj;کرد، با ادامه&zwnj;&zwnj;&zwnj; همان رویه قبلی خود، مرحله&zwnj;های بعدی رقابت در ساختار قدرت را هم به&zwnj;&zwnj;&zwnj; همان سادگی مرحله اول (انتخابات رئیس جمهوری در بهمن ۵۸) را خواهد برد. خطابه&zwnj;های کلی او در طول بهار سال ۱۳۵۹ شبیه به آن بود که او خود را برای تبلیغات پیش انتخابات دوره دوم رئیس جمهوری، یعنی چهار سال بعد، آماده می&zwnj;کرد. البته مشاهده این روند&zwnj;ها اینک با نگاه به گذشته و با توجه به اطلاعات به دست آمده با سهولت نسبی صورت می&zwnj;گیرد و در آن دوران این مسایل به این روشنی نبوده است.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>نوار آیت: خرداد ۵۹</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>حسن آیت، یکی از تند رو&zwnj;ترین افراد کلیدی حزب جمهوری و عضو هیات رئیسه مجلس خبرگان قانون اساسی، در یک جلسه خصوصی به اهداف متفاوت از طراحی و اجرای برنامه انقلاب فرهنگی اشاره کرده بوده است. شخصی که با یکی از سازمان&zwnj;های سیاسی مخالف حزب جمهوری (مجاهدین؟) ارتباط داشت این صحبت&zwnj;های حسن آیت را بدون اطلاع او ضبط کرده بود. این صحبت&zwnj;های ضبط شده، در آخر خرداد ۵۹، زیر عنوان &laquo;نوار آیت&raquo; به روزنامه&zwnj;ها کشیده شد. بر مبنای محتوی آن نوار به نظر می&zwnj;رسد که این جلسه گفتگوی خصوصی با حسن آیت مدتی بعد از شروع رسمی انقلاب فرهنگی (در نیمه اول خرداد 59 ؟) برگزار شده بود. در بعضی از منابع، از شخصی به نام &laquo;عزت الله کفایتی&raquo; به عنوان عامل نفوذی نام برده شده که نوار آیت را ضبط و منتقل کرده بوده است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>موضوع وجود نوار آیت، که برای مدتی مخفی نگاه داشته شده بود. متن این نوار برای اولین بار در روزنامه انقلاب اسلامی روز ۲۸ خرداد ۱۳۵۹ (دو ماه بعد از شروع اجرایی انقلاب فرهنگی) منتشر شد. بعد از انتشار بخش&zwnj;هایی از این نوار، مشخص شد که حسن آیت به موضوع&zwnj;های متعددی از جمله هدف سوم انقلاب فرهنگی در رابطه با رقابت و بحران بین جناح&zwnj;های درگیر در ساختار قدرت هم اشاره کرده بود. در آن زمان به آن بخش از نوار آیت، که در رابطه با درگیری در ساختار قدرت و تضعیف جناح دوم در داخل شورای انقلاب بود، تاکید بیشتری شد، و به بخش&zwnj;های دیگر توجهی نشد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>انتشار متن بخشی از نوار آیت توسط روزنامه &laquo;انقلاب اسلامی&raquo; با واکنش شدید روزنامه جناح رقیب، یعنی روزنامه &laquo;جمهوری اسلامی&raquo;، روبرو شد. کش و واکش بین روزنامه&zwnj;های دو جناح برای مدتی ادامه یافت. به این ترتیب انتشار نوار آیت زمینه شروع یک آتشباری گسترده بین دو جناح را فراهم آورد. با بررسی مجدد اطلاعات از آن زمان در جهت یاقتن روند&zwnj;های تاریخی، اینک اشکار می&zwnj;شود که آتشباری&zwnj;های دو جناح در بهار ۱۳۵۹، که زمینه&zwnj;های آن از قبل وجود داشت، خود نشانه آن بود که آن دو جناح به طرف یک درگیری تمام عیار می&zwnj;رفتند. درگیری گسترده&zwnj;ای که یک سال بعد، در طول بهار ۶۰، در عمل صورت گرفت و در انتهای بهار ۶۰ به انفجار در ساختار قدرت منجر شد.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>جریان سوم: سعی در توسعه شکاف بین دو جناح در ساختار قدرت</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>ساختار درگیری بین دو جناح ساختار قدرت از بهار ۵۹ به بعد شکل عوض می&zwnj;کرد. ورود جریان سومی در این دوران به شکل روشن تری مطرح می&zwnj;شد. با نگاهی به گذشته به نظر می&zwnj;رسد که از بهار ۵۹ به بعد مجاهدین (به عنوان یک گروه سوم) سعی در توسعه شکاف بین دو جناح درون ساختار قدرت داشتند و به این آتش&zwnj;بازی بین جناحی می&zwnj;دمیدند (مثل آشکار کردن موضوع نوار آیت از طریق در اختیار گذاشتن آن به روزنامه انقلاب اسلامی؟). بعضی قرائن نشان می&zwnj;دهد که آن&zwnj;ها امید آن داشتند که، ادامه آتش&zwnj;بازی&zwnj;های بین دو جناح درون ساختار قدرت، منجر به شکاف کامل بین دو جناح درون ساختار قدرت شود و زمینه&zwnj;های مورد نیاز در جهت توسعه عملکرد توسط خود آن&zwnj;ها را به وجود بیاورد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>کل این عملکرد&zwnj;های بسیار پیچیده نقش&zwnj;های کلیدی در زمینه سازی برای انفجار قدرت در بهار ۶۰ را داشت. این موضوع&zwnj;های به شدت پیچیده و رابطه بین عملکرد&zwnj;ها، برخی مخفی و برخی علنی، در غوغای آن زمان برای مردمان معمولی روشن نبود؛ ولی یک بررسی تاریخی اینک روشن می&zwnj;کند که با قطبی شدن عملکرد جناح&zwnj;ها در طول سال ۵۹، جنگ قدرت می&zwnj;رفت که اجتناب ناپذیر شود. دیده می&zwnj;شود که انفجار در ساختار قدرت در بهار ۶۰ یک شبه زائیده نشد. تولد آن موجود حاصل عملکردهای بسیار پیچیده&zwnj;ای در طول یک دوره زمانی طولانی بود.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>پارادوکس&zwnj;های نظری و عملیاتی در رابطه با انقلاب فرهنگی اول</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>اینک آشکار به نظر می&zwnj;رسد که هدف&zwnj;های سه گانه جناح اول (حزب جمهوری) در رابطه با انقلاب فرهنگی بهار ۵۹، برای خود آن&zwnj;ها روشن و برنامه ریزی شده بود. برای مثال هر چند سروش و آیت مورد&zwnj;های مشترک کمی با هم داشتند؛ ولی عملکرد&zwnj;های آن در چهارچوب سیاسی&zwnj;های جناح اول در جهت اجرای انقلاب فرهنگی هماهنگ به نظر می&zwnj;رسید. عبدالکریم سروش بخش نظری انقلاب فرهنگی را هدایت می&zwnj;کرد تا دانشگاه&zwnj;ها باید عطر و بوی اندیشه اسلامی بگیرند؛ ولی حسن آیت بخش سیاسی آن را پیش می&zwnj;برد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>رهبر جناح دوم در این دوران در رابطه با اجرای انقلاب فرهنگی بهار ۵۹ در یک پارادوکس نظری - عملیاتی قرار داشت. از منظر نظری (ذهنی و توجیهی)، او از سال&zwnj;ها قبل خود مبلغ توحیدی (اسلامی) کردن اندیشه&zwnj;های دانشگاهی بود و برای مثال او نوشته بود که در جهت ایجاد حکومت اسلامی در جهان &laquo;علم را در چهارچوب توقعات سلطه مهار نمی&zwnj;کنیم، بلکه با توقعات توحید دمسازش می&zwnj;کنیم....&raquo;. با این وجود، بسته شدن دانشگاه&zwnj;ها، در مقطع بهار ۵۹ و در دورانی که درگیری در ساختار قدرت به طرف قطبی شدن و جنگ نهایی قدرت پیش می&zwnj;رفت، دیگر مطلوب نظر او نبود.مقاله حمید فرهنگ این موضوع را جامع تر بررسی کرده است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>جناح دوم تشکیلات و انجمن دانشجویی هوادار خود در سطح دانشگاه&zwnj;ها نداشت که غم بسته شدن تشکیلات خودش در اثر اجرای برنامه انقلاب فرهنگی را داشته باشد؛ از طرف دیگر تشکیلات دانشجویی مستقل هم رابطه خوبی با رهبری جناح دوم به عنوان یکی از بانیان حصار اجتماعی نداشتند. ولی در بهار ۵۹ بسته شدن دانشگاه&zwnj;ها و خارج شدن سازمان&zwnj;های دانشجویی مستقل از صحنه دانشگاه&zwnj;ها به نفع جناح دوم نبود. این اقدام منجر به تسلط کامل سازمان&zwnj;های سیاسی مربوط به جناح اول (حزب جمهوری) در تمامی سطح دانشگاه&zwnj;ها می&zwnj;شد و از این طریق در عملکرد ساختار کل جامعه هم تاثیر می&zwnj;گذاشت.</p> <p>&nbsp;</p> <p>به این ترتیب اجرای سریع انقلاب فرهنگی در سال ۵۹ و بستن دراز مدت دانشگاه&zwnj;ها جز برنامه&zwnj;های جناح اول (حزب جمهوری) بود؛ ولی این روند مسلما به نفع جناح دوم در رقابت قدرتی با جناح حزب جمهوری و در دوئل با بهشتی نبود. در نتیجه موضوع بسته شدن دانشگاه&zwnj;ها، در مقطع بهار ۵۹ و با توجه به درگیری جناحی پیش رو، در عمل به نفع رهبری جناح دوم نبود. همزمانی رویکرد&zwnj;های این دو جنبه نظری و عملی در رابطه با انقلاب فرهنگی در دو جهت مخالف پایه&zwnj;های این پارادوکس را می&zwnj;ساختند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>قبلا دیدیم که سیاست&zwnj;های رضا شاه و محمدرضا شاه هم با پاردوکس همراه بود. در بهار ۵۹ پارادوکس نظری &ndash; عملیاتی برای انقلاب فرهنگی تنها پارادوکس موجود در آن زمان نبود. اعضای شورای انقلاب خود عملکردهای ویژه&zwnj;ای را داشتند که زمینه&zwnj;های پارادوکس&zwnj;های دیگر را فراهم می&zwnj;آورد. یک پارادوکس دیگر این بود که چند سال قبل از آن رئیس شورای انقلاب در کتابی به روشنی نوشته بود که &laquo;هم کفر امام دارد و هم توحید. اما در کفر امام نماینده گروهی است که قدرت را قبضه کرده&zwnj;اند.&raquo; آن کتاب به دموکراسی&zwnj;های غربی در فرانسه و آلمان ایراد گرفته و آن&zwnj;ها را نظام کفر و سلطه در نظر گرفته بود؛ ولی آن کتاب در بیان موردی شبیه به وضعیت در ایران در زمان انقلاف فرهنگی چیزی ننوشته بود.</p> <p> <strong>موج سواری در دریای متلاطم- بهار ۵۹</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>مجموعه این پارادوکس&zwnj;های نظری و عملیاتی بود که سبب می&zwnj;شد رهبر جناح دوم از یک طرف از تصمیمم&zwnj;های رسمی جناح اکثریت در شورای انقلاب (به رهبری بهشتی) در مورد انقلاف فرهنگی و بستن دانشگاه&zwnj;ها انتقاد کند، چون خود او در اقلیت&zwnj;&zwnj;&zwnj; همان تصمیم گیری&zwnj;ها بود؛ به دلایلی که شرح داده شد. در این راستا او از توپخانه روزنامه انقلاب اسلامی و از ستون&zwnj;های سرمقاله و کارنامه در آن زمان به صورت ایهامی به سوی رهبران حزب جمهوری اسلامی شلیک می&zwnj;کرد. ولی از طرف دیگر او سعی می&zwnj;کرد به عنوان یک مقام اجرایی (رئیس جمهور هنوز بدون کابینه) بر موج به وجود آمده در پی فراخوان شورای انقلاب برای انقلاب فرهنگی سوار شود؛ و در عمل تصمیم&zwnj;های شورای انقلاب مبنی بر تعطیل دانشگاه&zwnj;ها را آن گونه که اجرایی کند؛ که به نظر برسد که به واقع این خود او است که تصمیم&zwnj;های نهایی را می&zwnj;گیرد. این پدیده&zwnj;ای بود که برخی در آن زمان آن را همچون موج سواری در دریای متلاطم سیاسی ایران خواندند.&zwnj;&zwnj; همان زمان کسانی پیش&zwnj;بینی کردند که موج سوار در مرحله بعد خود گرفتار موج خواهد شد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>به&zwnj;&zwnj; همان رویه سعی می&zwnj;شد که گروه&zwnj;های دانشجویی مستقل از دولت را از خطرات تفوق جناح حزب جمهوری در رقابت قدرتی پیش رو بترسانند. در این رابطه ابائی نبود که حتی با رهبران بعضی سازمان&zwnj;های دانشجویی غیر دولتی هم جلسه&zwnj;هایی وجود&nbsp;داشته باشد. این جلسات معمولا به شکلی صورت می&zwnj;گرفت که علنی نباشد؛ ولی در عین حال خبر آن به گوش روزنامه&zwnj;ها برسد. شبیه حالت دولت بازرگان، سعی می&zwnj;شد به سازمان&zwnj;های دانشجویی غیر دولتی تفهیم شود که به نفع خودشان است به کوپن&zwnj;شان قانع باشند.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>دموکراسی با چاشنی ایرانی- تابستان ۵۹</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>در مقطع بهار ۵۹ جناح حزب جمهوری به رهبری آیت الله بهشتی اکثریت را در شورای انقلاب در دست داشت ولی رهبر جناح دوم که عنوان رئیس شورای انقلاب را داشت، در اقلیت این شورا بود. رهبر جناح دوم تمایلی هم به همراهی به اجرای نظرات جناح اکثریت در شورای انقلاب که در اختیار حزب جمهوری بود، نداشت. این دو جناح متعارض در درون و بیرون شورای انقلاب دائم به مانور قدرت علیه یکدیگر اقدام می&zwnj;کردند. کشمکش&zwnj;ها بین این دو جناح در داخل و خارج شورای انقلاب ادامه داشت.</p> <p>&nbsp;</p> <p>تصمیم&zwnj;های شورای انقلاب همیشه در پشت در&zwnj;های بسته و در خفا گرفته می&zwnj;شد. در نتیجه در بهار ۵۹ از منظر بیرونی مرز بین اقلیت و اکثریت آن شورا در آن زمان برای جامعه روشن نبود. اعضا و جناح&zwnj;های شورای انقلاب، در ادامه&zwnj;&zwnj;&zwnj; همان درگیری در درون شورای انقلاب و مخفی&zwnj;کاری در برون آن، برای حمله به یکدیگر در سطح جامعه از رویه&zwnj;های ایهامی معروف به &laquo;به در می&zwnj;گویم تا دیوار گوش کند&raquo; استفاده می&zwnj;کردند. خواهیم دید که چند ماه بعد در تابستان ۵۹ و به دنبال تشکیل مجلس اول شکل این رویه حمله&zwnj;های ایهامی عوض شد و حمله&zwnj;های دو جناح شکل&zwnj;های روشن تری به خود گرفتند. فقط در آن زمان بود که برای مردم (دور از ساختار قدرت) مشخص شد که آن حمله&zwnj;های ایهامی قبلی، به واقع، چه معنی&zwnj;هایی می&zwnj;داده&zwnj;اند و چه کسانی را هدف گرفته بودند. رندی در&zwnj;&zwnj;&zwnj; همان دوران گفت که &laquo;این دموکراسی با چاشنی ایرانی است&raquo;.</p> <p> <b>پی نوشت بخش هفدهم:</b></p> <p>&nbsp;</p> <p>این بخش، به دلیل طولانی بودن خود مطلب (بررسی انقلاب فرهنگی)، امکان نوشتن بخش مستقل به عنوان &laquo;پی نوشت&raquo; را نمی دهد. مطالب پی نوشت این بخش را در بخش بعدی دنبال خواهم کرد. بخش هفدهم این مجموعه در اینجا به پایان می&zwnj;رسد. قسمت بعدی به دنبال می آید. بخش&zwnj;های قبلی این مجموعه نوشته در وب سایت رادیو زمانه به شرح زیر قابل دسترس است.<b></b></p> <p></p> <p> &nbsp;<a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/01/25/1178">سه روز تاریخ&zwnj;ساز - بخش اول: بررسی پیش زمینه&zwnj;ها&nbsp;</a></p> <p>&nbsp;</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/01/30/1315">بخش دوم: ماه پیشتاز &ndash; نیمه دی تا نیمه بهمن ۵۷&nbsp;</a><br /> &nbsp;</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/02/08/1565">بخش سوم: آرایش نیرو&zwnj;ها پیش از رفتن شاه &ndash; نیمه دی ۵۷&nbsp;</a><br /> &nbsp;</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/02/12/1675">بخش چهارم: بازآرایی نیرو&zwnj;ها پس از رفتن شاه &ndash; نیمه بهمن ۵۷&nbsp;</a><br /> &nbsp;</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/02/21/1962">بخش پنجم: شورش در پادگان دوشان تپه &ndash; ۲۰ بهمن ۵۷&nbsp;</a><br /> &nbsp;</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/02/28/2150">بخش ششم: شورش در شرق تهران &ndash; ۲۱ بهمن ۵۷&nbsp;</a><br /> &nbsp;</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/03/08/2358">بخش هفتم: قیام مسلحانه در تهران &ndash; ۲۲ بهمن ۵۷&nbsp;</a><br /> &nbsp;</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/03/15/2542">بخش هشتم: اعلام بی&zwnj;طرفی ارتش &ndash; ۲۲ بهمن ۵۷&nbsp;</a><br /> &nbsp;</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/03/22/2713">بخش نهم: دیدار دیرهنگام &ndash; ۲۲ بهمن ۵۷&nbsp;</a><br /> &nbsp;</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/03/29/2865">بخش دهم: آغاز مرحله پس&zwnj;انقلاب &ndash; اسفند ۵۷&nbsp;</a><br /> &nbsp;</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/04/08/3100">بخش یازدهم: پایان بهار آزادی &ndash; تابستان ۵۸&nbsp;</a><br /> &nbsp;</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/04/30/3652">بخش دوازدهم: حذف جناحی در ساختار قدرت &ndash; آبان ۵۸&nbsp;</a><br /> &nbsp;</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/05/12/3923">بخش سیزدهم: دوئل در ساختار قدرت &ndash; آذر ۵۸&nbsp;</a>&nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> <div dir="RTL"><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/05/20/4116">بخش چهاردهم: انتخابات رئیس جمهوری &ndash; بهمن ۵۸</a></div> <p>&nbsp;</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/05/27/4287">بخش پانزدهم: موازنه تقابلی در ساختار قدرت - اسفند ۵۸</a></p> <p>&nbsp;</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/06/06/4528">بخش شانزدهم: حادثه طبس &ndash; اردیبهشت ۵۹</a></p> <p class="MsoNormal" align="right"><span lang="EN-US"><o p=""></o></span></p> <p>&nbsp;&nbsp;</p> </div> <p>&nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/06/24/4913#comments آیت الله خمینی انقلاب فرهنگی عبدالکریم سروش علم اسلامی Fri, 24 Jun 2011 15:40:08 +0000 4913 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/news/iran/2011/05/14/3977 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/news/iran/2011/05/14/3977" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-filefield field-field-article-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_article_image" width="250" height="159" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/davoudi.jpg?1305379825" /> </div> </div> </div> <p>رئيس مرکز مطالعات استراتژيک نهاد رياست جمهوری، از تعيين شاخص&zwnj;های علوم انسانی توسط اين مرکز خبر داد.</p> <!--break--><!--break--><p> به گزارش خبرگزاری دانشجويان ايران (ايسنا)، پرويز داودی، رئيس مرکز مطالعات استراتژيک نهاد رياست جمهوری، گفت از دو سه سال پيش فعاليت روی بحث علوم انسانی آغاز شده و اين مرکز روی شاخص&zwnj;های علوم انسانی مشغول به کار است.</p> <p> داودی گفت: &laquo;در واقع بررسی می&zwnj;کنيم که اين شاخص&zwnj;ها چقدر متناسب با ارزش&zwnj;های اسلامی و مسائل واقعی و بومی در کشور ايران است.&raquo;</p> <p> وی افزود: &laquo;خيلی از شاخص&zwnj;ها با فرهنگ ايران و مردم ايران نمی&zwnj;خواند ولی در حال حاضر از اين شاخص&zwnj;ها که بعضأ محتوای ارزش&zwnj;های اسلامی در آن وجود ندارد، اخلاق اسلامی در آن نيست و بعضأ يک سری از اخلاق&zwnj;های ديگر بر اساس فلسفه&zwnj;های مادی&zwnj;گرايانه در آن قرار دارد، استفاده می&zwnj;کنيم.&raquo;</p> <p>&nbsp;</p> <p>مرکز مطالعات استراتژيک نهاد رياست جمهوری گفت در اين ارتباط ۵۰ الی ۶۰ طرح تحقيقاتی با استادان حوزه علميه و دانشگاه شروع شده است و آن&zwnj;ها در مورد شاخص&zwnj;های علوم اجتماعی و انسانی مشغول به کار هستند.</p> <blockquote><p> پرويز داودی: خيلی از شاخص&zwnj;های علوم انسانی با فرهنگ ايرانی اسلامی نمی&zwnj;خواند</p> </blockquote> <p>پرويز داودی اعلام کرد در جلسه&zwnj;ای با آيت&zwnj;الله علی خامنه&zwnj;ای، رهبر جمهوری اسلامی ايران گزارشی در ارتباط با شاخص&zwnj;های علوم انسانی ارائه شده و وی از اين اقدام پشتيبانی کرده است.</p> <p> داودی اظهار اميدواری کرد که با وجود زياد بودن تعداد شاخص&zwnj;ها، با کمک حوزه علميه ظرف يک سال آينده تحقيق درمورد بسياری از شاخص&zwnj;ها پايان يابد.</p> <p> وی در پايان توضيح داد اولويت مرکز مطالعات استراتژيک نهاد رياست جمهوری علوم انسانی است اما علوم ديگر نيز هستند که آن&zwnj;جا اصلاحات کمتری نياز خواهد بود چون &laquo;وجوه مشترک خيلی بالاتر است.&raquo;</p> <p> پرويز داودی گفت: &laquo;الگوی ايرانی اسلامی ابعاد وسيعی دارد و اين بحث يک بحث گسترده است و همان&zwnj;طور که مقام معظم رهبری فرمودند شايد ۱۰ سال طول بکشد که در اين ارتباط بتوانيم به جمع&zwnj;بندی برسيم.&raquo;</p> <p> مقامات ایران در دو سال گذشته خواهان تغییر در محتوای علوم انسانی دانشگاه&zwnj;ها بر اساس &laquo;مبانی اسلام&raquo; شده&zwnj;اند.</p> <p> آیت&zwnj;الله علی خامنه&zwnj;ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران نیز دو سال پيش از تحصیل دو میلیون دانشجوی ایرانی در رشته&zwnj;های علوم انسانی انتقاد کرده بود.</p> <p> شهریورماه سال گذشته کامران دانشجو، وزیر علوم اعلام کرد که در محتوای رشته&zwnj;های مهم علوم انسانی &laquo;بر اساس مبانی اسلام&raquo; تغییراتی اعمال می&zwnj;شود.</p> <p> در اين مدت گروهی از استادان دانشگاه&zwnj;ها کنار گذاشته شدند و بسيج گسترده&zwnj;ای برای تغيير هيأت&zwnj;های علمی دانشگاه&zwnj;ها و استخدام&zwnj;های تازه صورت گرفت.</p> <p> در روز دوم آبان ماه سال گذشته اسامی ١٢ رشته&zwnj;ای که به گفته وزارت علوم، &laquo;تحقیقات و فن&zwnj;آوری ایران تا بازنگری در محتوای آن&zwnj;ها، توسعه پیدا نمی&zwnj;کنند&raquo;، اعلام شد.</p> <p>&laquo;حقوق، حقوق بشر، مطالعات زنان، اقتصاد، جامعه&zwnj;شناسی، ارتباطات اجتماعی، علوم سیاسی، فلسفه، روان&zwnj;شناسی، علوم تربیتی، مدیریت و مدیریت فرهنگی و هنری&raquo; به عنوان رشته&zwnj;هایی که باید بازنگری شوند، عنوان گرديد.<br /> &nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/news/iran/2011/05/14/3977#comments اخبار ایران انقلاب فرهنگی بازنگری دروس دانشگاهی علوم انسانی Sat, 14 May 2011 09:45:07 +0000 3977 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/politics/2011/04/21/3425 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/politics/2011/04/21/3425" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-sartitr"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> دو انقلاب فرهنگی در فاصله یک نسل </div> </div> </div> <div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> سحاب سپهری </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="286" height="203" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/danehsgah-2.jpg?1303395114" /> </div> </div> </div> <p>این هفته سالگرد برنامه انقلاب فرهنگی اول است که در آخر فروردین سال ۱۳۵۹ با یک اخطار سه&zwnj;روزه شروع شد. انقلاب فرهنگی اول، کوتاه زمانی بعد، به تعطیلی تمامی دانشگاه&zwnj;های ایران برای مدتی بیشتر از دو تا سه سال منجر شد. در مدت این تعطیلی چندساله تمامی ساختار دانشگاهی در ایران از بالا تا پایین تصفیه شد، نیروهای دگراندیش از دانشگاههای ایران اخراج شدند و ساختارهای حکومتی بر دانشگاه&zwnj;ها مسلط شدند.</p> <!--break--><!--break--><p>&nbsp;</p> <p>پیروزی حکومت به دنبال انقلاب فرهنگی سال ۵۹ و سرکوب دانشگاه&zwnj;ها پایدار نبود. حکومت بعد از ۳۰ سال هنوز مدعی است که دانشگاه&zwnj;های ایران هنوز به حد کافی اسلامی نشده&zwnj;اند و دانشجویان دانشگاه های ایران مجدداً طلایه&zwnj;دار نیروهای آزادیخواه شده&zwnj;اند. حکومت در طول سال&zwnj;های ۱۳۸۸و ۱۳۸۹ مجدداً اقدام&zwnj;هایی با عنوان انقلاب فرهنگی دوم برای اسلامی کردن دانشگاه&zwnj;ها شروع شده است، ولی انقلاب فرهنگی دوم با وجود تمام سعی حاکمیت تاکنون به سرعت و نحو مطلوب آن پیش نرفته است. اخطار برای شروع انقلاب فرهنگی اول در سال ۵۹ فقط سه روز طول کشید و بعد از آن سرکوبی شدید شروع شد که به تعطیلی کامل تمام دانشگاه&zwnj;ها منجر شد. وضعیت انقلاب فرهنگی دوم، بعد از دوسال از شروع آن، هنوز نهایی نیست و کش و قوس ادامه دارد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>انقلاب فرهنگی و تعطیلی دانشگاه موضوعی چندبعدی است که هنوز مورد مطالعه کامل قرار نگرفته است؛ اگرچه بعد از ۳۰ سال دوباره&zwnj;&zwnj;&zwnj; همان موضوع انقلاب فرهنگی اول از نو مطرح شده است. موضوع هردو انقلاب فرهنگی را می&zwnj;توان حداقل از سه منظر متفاوت بررسی کرد: منظر اول در پیوند با تقابل نگرش&zwnj;های اسلامی با نگرش&zwnj;های دانشگاهی است. منظر دوم موضوع اخراج کامل افراد (دانشجو یا استاد) مستقل از نظرگاه&zwnj;های دولتی از ساختار&zwnj;های دانشگاهی است و منظر سوم متمرکز بر درگیری&zwnj;های جناحی درون ساختار قدرت است.</p> <p> ساختار حاکمیت در سال ۵۹ به طور موقتی در هر سه مورد موفق شد؛ اگرچه این موفقیت پایدار نبود. ساختار حاکمیت در سال ۸۹ در هیچکدام با موفقیت کامل نبوده است. تفاوت این عملکردهای مشابه و نتیجه&zwnj;های متفاوت در فاصله فقط یک نسل بسیار جالب توجه است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در سال ۵۹ در پیوند با اولین سطح، تمامی ساختارهای آموزشی دانشگاهی تصفیه شد و تمامی درس&zwnj;ها و تحقیقات از فیلتر تفکرات اسلامی و حوزه&zwnj;ای گذشت. در سطح دوم تعداد بسیار زیادی از دانشجویان و استادان مستقل خارج از حلقه تفکری حاکمیت از دانشگاه&zwnj;ها تصفیه شدند. بیشتر از چند صد نفر از استادان ناخودی از تدریس در دانشگاه&zwnj;های کنار گذاشته شدند و تعدادی نیز جلای وطن کردند. چندین هزار دانشجوی غیر خودی هم اخراج شدند.</p> <p> انقلاب فرهنگی در سطح سوم در پیوند با درگیری جناح&zwnj;ها در ساختار قدرت بود. در آن زمان درگیری بین دو جناح حکومتی بر سر تسلط بر ساختار قدرت در جریان بود. انقلاب فرهنگی اول در زمان درگیری نهایی در ساختار قدرت، که در بهار سال ۱۳۶۰ اتفاق افتاد، به تسلط جناح حزب جمهوری بر کل جامعه کمک بسیار کرد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>نگرش&zwnj;های دانشگاهی که ریشه در رنسانس اروپایی دارند، در تقابل با ساختارهای تفکری بینانگذاران حکومت اسلامی بوده&zwnj;اند، که ریشه در تفکرات سنتی ساختارهای آموزشی اسلامی داشتند. این موضوع تقابل اندیشه&zwnj;ای منحصر به افراد معمم نبود. حتی متفکران کلاهی حکومت اسلامی هم همان رویه تفکری تقابل با اندیشه&zwnj;های دانشگاهی را دنبال می&zwnj;کردند. برای مثال ابوالحسن بنی&zwnj;صدر در کتاب &laquo;اصول پایه و ضابطه&zwnj;های حکومت اسلامی&raquo; منتشر شده در سال۱۳۵۴، در مورد موقعیت دانشگاه در حکومت اسلامی آینده نوشت: &laquo;... علم را در چهارچوب توقعات سلطه مهار نمی&zwnj;کنیم، بلکه با توقعات توحید دمسازش می&zwnj;کنیم... معماری اسلامی تدریسش، فنش، آموزشش غیر از این معماری است که تدریس می&zwnj;شود.&raquo;</p> <p>&nbsp;</p> <p>نمونه دیگر از تقابل بین مبانی تفکری حکومت اسلامی با مبانی تفکری دانشگاهی را می&zwnj;توان در مصاحبه عبدالکریم سروش در رابطه با تشکیل ستاد انقلاب فرهنگی، که در سال ۵۹ صورت گرفت، مشاهده کرد. سروش برنامه انقلاب فرهنگی اول را با این گفته&zwnj;ها تشریح کرد. &laquo;دانشگاه&zwnj;ها می&zwnj;باید سراپا عطر و بوی اندیشه اسلامی را به خودشان بگیرند. و این گلستان یک گلستان معطری باشد که هر&zwnj;گاه کسی یا جوینده&zwnj;ای وارد آن می&zwnj;شود از&zwnj;&zwnj; همان ابتدا مشامش به این بوی دلنواز عِطر آگین بشود...{ما باید} در هر چه اسلامی کردن فضای دانشگاه و پی&zwnj;افکن کردن بنیان الهی بکوشیم.&raquo;</p> <p> در این گفتار به تاکید بر تلفظ واژه عِطر توجه می&zwnj;فرمایید. برای شنیدن نقطه نظرهای عبدالکریم سروش در توجیه انقلاب فرهنگی اول در سال ۵۹ <a href="http://www.youtube.com/watch?v=dF210P7iYCg" target="_blank">اینجا</a> را کلیک کنید. <br /> &nbsp;</p> <p>عبدالکریم سروش، در مصاحبه دیگری، گزارشی از عملکرد تک تک اعضای ستاد انقلاب فرهنگی اول را ارائه می&zwnj;دهد. برای دسترسی به این فایل <a href="http://www.youtube.com/watch?v=Sk2oJil2vyU&amp;feature=related " target="_blank">اینجا</a> را کلیک کنید. <br /> &nbsp;</p> <p>عبدالکریم سروش به تازگی گفته است که ستاد انقلاب فرهنگی در بهار سال ۵۹ تشکیل شده بود تا دانشگاه&zwnj;ها را &laquo;بازگشایی و به&zwnj;گشایی&raquo; کند، نه این که دانشگاه&zwnj;ها را ببندند. او ادامه داد که مردم ایران باید در این مورد که دانشگاه&zwnj;ها به مدت ۲۰ سال بسته نماندند از اعضای ستاد انقلاب فرهنگی متشکر باشند. قضاوت در این مورد را به شما وامی&zwnj;گذارم. برای دسترسی به این فایل <a href="http://www.youtube.com/watch?v=hsNht8uZwp8&amp;feature=related " target="_blank">اینجا</a> را کلیک کنید.<br /> &nbsp;</p> <p><strong>۳۰ سال بعد </strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>در سال&zwnj;های ۸۸ و ۸۹ به بعد همان موضوع&zwnj;های سه&zwnj;گانه انقلاب فرهنگی سال ۵۹ دوباره مطرح شده است. در سطح اول اعتراص حاکمیت این است که ساختار&zwnj;های اندیشه&zwnj;ای دانشگاه&zwnj;های ایران هنوز به اندازه کافی اسلامی نشده&zwnj;اند و هنوز تحت ناثیر ساختارهای اندیشه&zwnj;ای دانشگاه&zwnj;های غربی هستند، ولی در این مدت ۳۰ سال حوزه&zwnj;های علمیه با وجود تمامی منابعی که در اختیار داشته&zwnj;اند نتوانسته&zwnj;اند ساختارهای اندیشه بدیل مطلوب حاکمیت برای دانشگاه&zwnj;های ایران را تدوین کنند. در سطح دوم هدف اخراج داشجویان و استادانی است که با ساختار&zwnj;ها و سازمان&zwnj;های سیاسی و اجتماعی حاکمیت فعلی همراهی کامل نمی&zwnj;کنند. با وجود آن که ۳۰ سال بوده است که سازمان&zwnj;های سیاسی و امنیتی دولتی بر ساختارهای اندیشه&zwnj;ای دانشگاهی مسلط بوده است نسل نویی از دانشجویان سر برآورده است که آرمان&zwnj;های دانشجویان معترض و مستقل سال ۵۹ را دوباره برپا می&zwnj;کنند.</p> <p>&nbsp;</p> <p><img hspace="8" height="166" align="left" width="272" vspace="8" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/danehsgah_0.jpg" alt="" />در سطح سوم ما باز هم شاهد تنش و رقابت در درون ساختار های حاکمیت و قدرت در ایران بوده&zwnj;ایم و این روندی است که تاکنون به درگیری&zwnj;های جناحی نیز منجر شده است. رقابت در ساختار قدرت در سال&zwnj;های ۸۸ و ۸۹ بسیار گسترده&zwnj;تر از رقابت دو جناح در سال ۵۹ بوده است. در سال ۵۹ رقابت&zwnj; در داخل ساختار قدرت، در عمل به صورت یک دوئل بین دو نفر صورت می&zwnj;گرفت: آیت&zwnj;الله بهشتی (رهبر حزب جمهوری اسلامی) و ابوالحسن بنی&zwnj;صدر. در آن زمان آن دو نفر در یک رقابت شدید بر سر تسلط در ساختار قدرت در حال تقابل با هم بودند. این تقابل بک سال بعد ابتدا به انفجار در ساختار قدرت و پس از آن به تصفیه&zwnj;ای خونین منجر شد. در حالی که در سال های ۸۸ و ۸۹ رقابت&zwnj; در تمامی سطح&zwnj;های ساختار قدرت دیده می&zwnj;شود. خوشبختانه در سال ۸۹، برخلاف سال ۵۹، پهلوان پنیه&zwnj;های سیاسی، با وجود سعی خود، هنوز نتوانسته&zwnj;اند خیزش&zwnj;های دانشجویی و مردمی را ناشی از افکار داهیانه و کاربرد روش&zwnj;های بی&zwnj;بدیل یا اندیشه راهنمای انحصاری خود اعلام کنند؛ اگر چه در این جهت بسیار سعی کرده&zwnj;اند.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>تفاوت&zwnj;ها </strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>با وجود بعضی مشابهت&zwnj;ها بین رخدادهای سال&zwnj;های ۵۹ و ۶۰ از یک طرف با سال&zwnj;های ۸۸ و ۸۹ در طرف دیگر، بین این دو نسل تفاوت&zwnj;های عمده&zwnj;ای هم به وجود آمده است. پیروزی در انقلاب سال ۵۷ با استفاده از شبکه&zwnj;های احتماعی فعال و بر پایه توسعه روابط دموکراسی و آزادی صورت گرفت، ولی تقریباً تمامی سازمان&zwnj;ها اجتماعی و سیاسی ایران در دوران بعد از انقلاب (به خصوص در سال&zwnj;های ۵۸ و ۵۹) نگرش&zwnj;هایی مکانیکی به روندهای اجتماعی و تاریخی اتخاذ کردند. در آن دوران سازمان&zwnj;های سیاسی و اجتماعی ایران کمتر به دنبال دموکراسی همه&zwnj;جانبه بودند. تقریباً تمامی آن سازمان&zwnj;ها به دنبال آن بودند که دو دامنه دموکراسی وجود دارد: همه دموکراسی فقط برای افرادی هم&zwnj;آوا با تفکر من (خودی&zwnj;ها) و هیچ دموکراسی برای دیگران (ناخودی&zwnj;ها).</p> <p>&nbsp;</p> <p>اولین گروهی که توانست این نظریه دو نوع دموکراسی در سطح جامعه را اجرایی کنند دولت موقت به نخست وزیری مهندس بازرگان بود که پایه&zwnj;های اجرایی طبقه&zwnj;بندی اجتماعی معروف به &laquo;خودی&zwnj;ها&raquo; و &laquo;ناخودی&zwnj;ها&raquo; و حصار اجتماعی در این رابطه را گذاشت. &laquo;خودی&zwnj;ها&raquo; حکومت می&zwnj;کنند و بقیه از دستورات حکومتی پیروی می&zwnj;کنند. بازرگان به عنوان نخست وزیر کشور (و نه به عنوان رهبر یک سازمان سیاسی) در همان زمان از نیروهای مستقل و غیر دولتی با عنوان تحقیرآمیز دو درصدی&zwnj;ها استفاده می&zwnj;کرد که خود اشاره به نتایج اولین رفراندم مهندسی شده در ۱۰ فروردن ۱۳۵۸ داشت. خودی&zwnj;های دولتی، بر آن مبنا، همه امکانات را و نیروهای مستقل از نظرات حکومتی دولت تنها دو درصد از امکانات را داشتند. جالب بود که خود دولت بازرگان هم شش&zwnj;ماه بعد به همین رویه از قدرت ساقط شد و از آن پس با او هم همچون &laquo;ناخودی&raquo; برخورد کردند. بازرگان که عمری را برای تشکیل دولت بر پایه نظام اسلامی گذاشته بود، دولتش در این نظام مستعجل بود!</p> <p>&nbsp;</p> <p>شگفت&zwnj;آور بود؛ نسلی که توانست عملکردی همچون انقلاب سال ۵۷ را رقم بزند آن چنان از درک خلاق پدیده&zwnj;ها در دوران پس انقلاب واماند. این نازایی اندیشه در سال&zwnj;های بعد از انقلاب ایران را می توان در چند بخش بررسی کرد. شاید بخشی از این نازایی اندیشه&zwnj;ای ناشی از توجه مفرط پیشتازان آن نسل در انتهای دهه ۱۳۴۰ به عمل و کمی توجه آنها به بررسی&zwnj;های عمیق اجتماعی بود. نسل بر آمده از زمستان کودتای مرداد ۳۲ بدون بررسی عمیق شکست نسل قبل دست به عمل سیاسی- نظامی زد؛ نسلی که خود را ناگزیر می&zwnj;دید با صدای مسلسل فریاد خود را به گوش جامعه برساند، در غوغای شلیک و انفجار، امکانی نیافت که به اندیشه خلاق بپردازد. آن&zwnj;ها که برای گسترش اندیشه خود در سطح جامعه مسلسل به دست گرفتند، رفتند و فرصتی نیافتند تا در ژرفای اندیشه خود، در بطن جامعه فرو روند. شناخت این کمبود از آن گروه به هیچ وجه به آن معنی نیست که آن&zwnj;ها که در خلوت (در ایران یا در فرنگ) به تکرار صحبت&zwnj;های سترون ادامه دادند بیشنر موفق شدند. تاثیر هر دو رویه ناکارا را می&zwnj;توان به راحتی در شکست&zwnj;های سال&zwnj;های بعد از انقلاب مشاهده کرد. بخشی از مشکل نسل قبل را می&zwnj;توان به صورت زیر خلاصه کرد: کمبود اندیشه خلاق، عدم بررسی عمیق شکست نسل قبل از آن و درک سطحی از پدیده&zwnj;های اجتماعی ایران.</p> <p>&nbsp;</p> <p>تعبیر دیگری هم وجود دارد که انقلاب مردمی ایران در سال ۵۷ پیچیده&zwnj;تر از آن بود که نظریه&zwnj;ها و نگرش&zwnj;های آن زمان توان تبیین آن را داشته باشند. نظریه&zwnj;های اجتماعی موجود در ایران در انتهای دهه ۱۳۵۰، به تبعیت از ساختارهای فکری غرب در دهه ۱۹۷۰ میلادی، به دنبال ساختارهای هرمی و تبیین روابط خطی بین پدیده&zwnj;ها بودند. انقلاب ایران در سال ۵۷ بر مبنای ساختار شبکه&zwnj;های اجتماعی فعال صورت گرفت و در سال&zwnj;های آخر دهه ۵۰ نظریه&zwnj;ای برای درک چنین پدیده&zwnj;ای هنوز تدوین نشده بود. عملکردهای اجتماعی در ساختارهای هرمی نیازمند فرماندهی و فرمانبری هستند. در ساختارهای شبکه&zwnj;ای- اجتماعی فعال عملکردها بر پایه انتخاب آگاهانه افراد و شرکت فعال آن&zwnj;ها در سازمان&zwnj;های اجتماعی صورت می&zwnj;گیرد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>دموکراسی فراگیر نقش کلیدی در عملکرد سازمان&zwnj;های اجتماعی فعال دارد. باید توجه داشت که در عین حال سازمان و سازماندهی مناسب در ساختارهای شبکه&zwnj;های اجتماعی نقشی کلیدی دارند، ولی این ساختار یا سازمان به صورت هرمی نیست؛ بلکه به صورت شبکه&zwnj;ای است. درک این موضوع بدان معنی نیست که شبکه&zwnj;های اجتماعی فعال به صورت خود به خودی عمل می&zwnj;کنند. حتی آن چه به عنوان شورش کور، الوات و غوغا نیز مورد اشاره قرار می&zwnj;گیرد هم دارای ساختارهای عملکرد خاص خود هستند که بررسی&zwnj;کننده یا نتوانسته آن ساختار را درک کند یا آن که آن خواسته آن ساختار یا سازمان را تحقیر و بی ارزش کند. در ساختار شیکه&zwnj;های اجتماعی فعال چیزی به نام حرکت خود به خودی Spontaneous دیده نمی&zwnj;شود.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>نسل نو </strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>از سال ۸۸ نسل نویی از جوانان ایران ظهور کرده است که بار دیگر با استفاده از شبکه&zwnj;های اجتماعی فعال هدایت روند&zwnj;های اجتماعی را به دست گرفته است. ظهور تکنولوژی&zwnj;های ارتباطی مدرن (از قبیل اینترنت، توییتر، فیس&zwnj;بوک و غیره) که خود بر پایه عملکرد شبکه&zwnj;های اجتماعی فعال استوارند ابزارهای جدیدی در اختیار نسل نو گذاشته است که قبلاً وجود نداشت. رنگ و بو و شعار&zwnj;های معترضان نسل نو، &laquo;ایرانی&raquo; است. انتخاب شعار&zwnj;های ایرانی توسط این نسل نشانه&zwnj; دگرگونی&zwnj;هایی در آگاهی آن است. در عین حال ماهیت اعتراض&zwnj;ها و آرمان های نسل نو بسیار به دانشجویان معترض در سال ۵۹ شبیه است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>نقش بارز دختران دانشجو موضوع مهم دیگر در مقایسه تظاهرات دانشجویی سال&zwnj;های ۵۹ و ۸۹ است. در تظاهرات دانشجویی سال ۸۹ دختران دانشجو نقشی بسیار فعال&zwnj;تر و روشن&zwnj;تر از دختران دانشجوی سال ۵۹ داشته&zwnj;اند. بخشی از این تفاوت ناشی ار عوامل کمی و بخشی نیز ناشی از عوامل کیفی است. در بخش کمی شمار دختران دانشجو اینک بیشتر از ۶۰ درصد کل تعداد دانشجویان ایران را تشکیل می&zwnj;دهند و به ترتیب اینک در بیشتر دانشگاه های ایران دختران دانشجو در اکثریت عددی هستند؛ در حالی در سال ۵۹ عکس این موضوع بود و در تعدادی از رشته&zwnj;ها مثل مهندسی و فنی تعداد دانشجویان دختر حتی گاهی کمتر از پنج درصد کل بود.</p> <p>&nbsp;</p> <p><img hspace="8" height="189" align="left" width="264" vspace="8" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/students-f.jpg" alt="" />نقش دختران دانشجو در اعتراض&zwnj;ها از نظر کیفی هم تفاوت کرده است. این تفاوت کیفی می&zwnj;تواند علت&zwnj;های متفاوتی داشته باشد. بخشی از آن ناشی از تنش&zwnj;های اجتماعی است که ظرف این مدت ۳۰ ساله زنان میهن ما با آن روبه&zwnj;رو بوده&zwnj;اند، ولی در کنار آن باید بخشی از نقش بارز زنان ایران را در درایت&zwnj; خاص آنان جست&zwnj;وجو کرد. این درایت خاص زنان ایران را می&zwnj;توان در عرصه&zwnj;های دیگری مثل مدیریت نیز مشاهده کرد. زنان ایران توانسته&zwnj;اند سقف&zwnj;ها را بشکنند و چهره&zwnj;هایی نو به عملکردهای مدیریتی بدهند. درایت خاص زنان ایرانی ناشی از سه دهه چالش حتی در مقیاس جهانی نیز تاثیر خود را نشان داده است.&nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>گذشته چراغ راه آینده </strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>برخی استدلال کرده&zwnj;اند که در شرابط حال ایران بررسی دوران اول انقلاب مثل نقد عملکردهای دولت موقت نامناسب است؛ آن&zwnj;هم با این ادعا که اگر بقیه گروه&zwnj;ها هم در سال ۱۳۵۷ قدرت را به دست می&zwnj;گرفتند راه دیگری را نمی&zwnj;رفتند. در این ادعا ممکن است نکاتی مستتر باشد، ولی از آنان که چنین استدلال می&zwnj;کنند می&zwnj;توان پرسید: آیا زمان آن نرسیده است که دامنه نقد انقلاب به یکی دو سال اخیر محدود نشود؟ نسل نو باید به یک بررسی کلان در تمامی طول زمانی، از انقلاب تا حال و در پهنه تمامی عملکرد گروه&zwnj;ها و جریان&zwnj;ها (اعم از خودی یا خودی)، اقدام کند. از قدیم گفته&zwnj;اند آن ها که از تاریخ درس نمی&zwnj;آموزند، خود محکوم به تکرار آن هستند.</p> <p> نسل نو ایران، در ادامه راه، می&zwnj;نواند از دو منظر متفاوت آینده را نظاره کند. نسل نو می&zwnj;تواند، با مطالعه و بهره&zwnj;گیری از تمامی اشتباهات نسل قبل، از بلندای شانه&zwnj;های نسل پیشین اقق&zwnj;های دوره آینده را نگاه کند؛ یا آن که نسل نو می&zwnj;تواند، بدون بررسی خلاق اشتباه&zwnj;های نسل گذشته، فقط از ارتفاع جنازه نسل قبل، آینده را ببیند.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>توضیح تصاویر:</strong></p> <p>تصویر اول: تظاهرات دانشجویان در سال ۸۸ &ndash; نسل دوم با آرمان&zwnj;های نسل اول</p> <p>تصویر دوم: نقش بارز دختران دانشجو در تظاهرات سال های اخیر</p> https://archive.radiozamaneh.com/politics/2011/04/21/3425#comments انقلاب فرهنگی گوی سیاست Thu, 21 Apr 2011 14:00:52 +0000 3425 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/news/iran/2011/02/25/2081 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/news/iran/2011/02/25/2081" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-filefield field-field-article-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_article_image" width="250" height="159" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/mesbahyazdi.jpg?1298649515" /> </div> </div> </div> <p>آيت&zwnj;الله مصباح يزدی با انتقاد از شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت برای اسلامی کردن علوم انسانی بايد نقشه اجرايی تهيه شود.</p> <!--break--><!--break--><p> محمدتقی مصباح يزدی، عضو مجلس خبرگان و شورای عالی انقلاب فرهنگی ايران در همايش مبانی فلسفی علوم انسانی گفت: &laquo;تهيه يک نقشه اجرايی که دارای قابليت&zwnj;های عملياتی است بسيار پراهميت است.&raquo;</p> <p> وی اظهار داشت: &laquo;دانشگاه&zwnj;ها از عهده اسلامی شدن علوم انسانی برنمی&zwnj;آيند زيرا معلومات آن&zwnj;ها منحصر در علوم غربی است.&raquo;</p> <p> اين عضو مجلس خبرگان گفت: &laquo;کسانی می&zwnj;توانند در فرايند تحول در علوم انسانی و اسلامی&zwnj;شدن آن نقش مؤثری داشته باشند که در کنار آشنايی کافی با علوم اسلامی با تاريخچه، نظريات و نظريه&zwnj;های علوم انسانی هم آشنا باشند.&raquo;</p> <p> وی با بيان اين&zwnj;که پس از انقلاب ايران در حوزه&zwnj;های علميه نياز شناخت علوم انسانی احساس گرديد و &laquo;مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی&raquo; نيز با این هدف بنيان گذاشته شد، افزود: &laquo;متأسفانه بسياری از اساتيد دانشگاهی به مسأله بازسازی علوم انسانی اعتقادی ندارند و يا آن را در دسته مسائل درجه دوم قرار می&zwnj;دهند.&raquo;</p> <p> آيت&zwnj;لله مصباح يزدی گفت مسئولان در بحث اسلامی&zwnj;شدن علوم انسانی کم&zwnj;کاری کرده&zwnj;اند و شورای عالی انقلاب فرهنگی بيشتر وقت&zwnj;اش &laquo;صرف تعيين فلان رئيس دانشگاه&raquo; می&zwnj;شود.</p> <p> وی گفت اسلامی&zwnj;شدن علوم انسانی قابل تحقق است و استادانی در رشته&zwnj;های علوم تجربی و انسانی وجود دارند که بايد از آن&zwnj;ها استفاده شود.</p> <p> مقامات ایران از یک سال گذشته خواهان تغییر در محتوای علوم انسانی دانشگاه&zwnj;ها بر اساس &laquo;مبانی اسلام&raquo; شده&zwnj;اند.</p> <p>آیت&zwnj;الله علی خامنه&zwnj;ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران سال گذشته از تحصیل دو میلیون دانشجوی ایرانی در رشته&zwnj;های علوم انسانی که در آن&zwnj;ها &laquo;آموزه&zwnj;های غرب&raquo; تدريس می شوند، انتقاد کرده بود.</p> <p>شهریورماه گذشته کامران دانشجو، وزیر علوم نيز اعلام کرد که در محتوای رشته&zwnj;های مهم علوم انسانی &laquo;بر اساس مبانی اسلام&raquo; تغییراتی اعمال می&zwnj;شود.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در اين مدت گروهی از استادان دانشگاه&zwnj;ها کنار گذاشته شدند و بسيج گسترده&zwnj;ای برای تغيير هيأت&zwnj;های علمی دانشگاه&zwnj;ها و استخدام&zwnj;های تازه صورت گرفت.</p> <p>در روز دوم آبان ماه سال جاری اسامی ١٢ رشته&zwnj;ای که به گفته وزارت علوم، &laquo;تحقیقات و فناوری ایران تا بازنگری در محتوای آن&zwnj;ها، توسعه پیدا نمی&zwnj;کنند&raquo;، اعلام شد.</p> <p>&laquo;حقوق، حقوق بشر، مطالعات زنان، اقتصاد، جامعه&zwnj;شناسی، ارتباطات اجتماعی، علوم سیاسی، فلسفه، روان&zwnj;شناسی، علوم تربیتی، مدیریت و مدیریت فرهنگی و هنری&raquo; به عنوان رشته&zwnj;هایی که باید بازنگری شوند، عنوان گرديد.</p> <p> سعيد قديمی، مديرکل دفتر پشتيبانی و حمايت آموزش عالی وزارت علوم دی&zwnj;ماه گذشته از بازنگری ۴۰۰ هزار سرفصل دروس دانشگاهی ايران خبر داد.</p> <p> وی گفت: &laquo;بيش از ۷۰ درصد وقت مديران و کارشناسان کارگروه&zwnj;های هفت&zwnj;گانه وزارت علوم به برنامه&zwnj;ريزی در موضوع علوم انسانی اختصاص يافته است.&raquo;<br /> &nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/news/iran/2011/02/25/2081#comments اخبار ایران انقلاب فرهنگی علوم انسانی مصباح يزدی Fri, 25 Feb 2011 15:58:36 +0000 2081 at https://archive.radiozamaneh.com