همجنسگرا

مردانگی‌‌پژوهیِ انتقادی

politics — Thu, 06 Dec 2012 21:05:20 +0000

ضرورت پرداختن به آن در مطالعات ادبی و فرهنگی

مصطفی عابدینی فرد*

مصطفی عابدینی فرد − از اواخر دهه‌‌ی ۶۰ میلادی به بعد و در واکنش به موج دوم فمینیسم در غرب، جنبش‌‌هایی از سوی مردان ظهور کرد. برخی از این واکنش‌‌ها، مثل "نهضت حقوق مردان"،[1] اندکی ستیزه‌‌جویانه و مشخصاً معطوف بود به اعاده‌‌ی حقوقی که بنا به ادّعای پیروان این جنبش، مردان بر اثر رواج گفتمان و فعالیّت‌‌های فمینیستی زنان از کف داده بودند.

از سوی دیگر، «[جنبش مردان] حامی فمینیسم»[2] بیشتر همدلانه و متمرکز بر تلاش برای تغییر جنبه‌‌هایی از مردانگی غالب در جوامع غربی و اساساً تسریع پروژه‌‌ی فمینیسم بود. از دل این جنبش اخیر (که خود، بسته ‌‌به نقاط اشتراک یا مخالفتش با نحله‌‌های فمینیستی، به شاخه‌‌های متعددی تقسیم می‌‌شود) حوزه‌‌ای مطالعاتی در میان دانشگاهیان بروز کرد که در ابتدا «مطالعات مردان» نام گرفت.[3] این حوزه، که از لحاظ نظری از سویی به‌‌خصوص وامدار نظریات فمینیستی و حوزه‌‌ی مطالعات زنان است[4] و از سویی در تکمیل نحله‌‌‌‌های فمینیستی نیز کوشیده است، به پژوهش درباره‌‌ تجارب مردان و هویت جنسیتی آنها و مشخصاً به مفهوم و محتوای مردانگی در زمینه‌‌های تاریخی و فرهنگی جوامع خاص می‌‌پردازد.[5]

برخی از موضوعاتی که در این زمینه‌‌ میان‌‌رشته‌‌ای در غرب مورد تحقیق قرار می‌‌گیرند، عبارتند از معنای پسر/پدربودگی، ورزش، امور نظامی و ارتباط آن با مردانگی، خشونت در مردان، گرایش‌‌های جنسی مردان، همجنس‌‌گراهراسی، مناسبات کاری مردان، سلامتی مردان و همچنین سیرِ برساخته‌‌شدن انواع مردانگی در فرهنگ‌‌ها و جوامع خاص.[6]

به اعتقاد نگارنده، در کنار کتب و منابعی که راجع به فمینیسم در ایران ترجمه و تألیف شده و می شوند، توجه محققان و مترجمان ما به حوزه مردانگی‌‌پژوهی انتقادی، نه فقط مهم بلکه ضروری است؛ چرا که در غیاب نظرات چنین حوزه‌‌ای، بیم آن می‌‌رود که در ایران نیز بر اثر فعالیت‌‌های صرفاً فمینیستی، زنان بیش از پیش موضوع/ابژه‌‌ی پژوهش قرار گرفته و (همچنان‌‌که در غرب) با جنسیت مترادف پنداشته شوند حال آنکه مردان - که به طور کلّی باید مخاطبان اصلی نابرابری جنسیتی باشند- کماکان از تیررس مستقیم نقد جنسیتی دور می‌‌مانند.

عنوان این حوزه گاه مورد نزاع بوده و برای مثال مایکل کیمل، از سرشناس‌‌ترین محققان و نظریه‌‌پردازان این عرصه، معتقد است که عناوین «پژوهش [درباره‌‌] مردان و انواع مردانگی» و «مطالعات نقادانه [درباره‌‌] مردان» (یا چنانکه در عنوان این یادداشت آمده است، «مردانگی‌‌پژوهیِ انتقادی») بهتر می‌‌تواند بیانگر محتوای پژوهش‌‌هایی باشد که در این حوزه‌‌ میان‌‌رشته‌‌ای انجام می‌‌گیرد.[7]

همان‌‌گونه که کیمل در مقاله‌‌‌‌ مشهور خود با عنوان «مردانگی نامرئی» اشاره می‌‌کند، ازجمله اهداف اصلی حوزه‌‌ مردانگی‌‌پژوهی انتقادی، باید «قابل‌‌رؤیت ساختن» مردان در حوزه‌‌ی مطالعات جنسیتی باشد؛ چه، پس از ظهور فمینیسم و با گسترش روزافزون نظریات فمینیستی، جنسیت اساساً با زن مرتبط و حتی مترادف پنداشته شد و بنابراین مردان از تیررس مطالعات جنسیتی بیرون ماندند.[8]

تاد ریزر هم در کتابش با عنوان درآمدی نظری بر انواع مردانگی ضمن تأکید بر نکته یادشده، چنین می‌‌افزاید که حوزه‌‌ مردانگی‌‌پژوهی باید تلاش‌‌های صورت‌‌ گرفته برای نامرئی نگه‌‌داشتن مردانگی را نیز موضوع پژوهش قرار دهد.[9]

چنان‌‌که از عنوان کتاب تغییر مردان: مسیرهایی نو در پژوهش راجع‌‌به مردان و مردانگی (ویراسته‌‌ مایکل کیمل به سال 1987) (Changing Men: New Directions in Research on Men and Masculinity) پیداست، متفکران حوزه‌‌ مردانگی‌‌پژوهی، به‌‌سبب سویه‌‌ انتقادی آن، علاوه‌‌ بر نظریه‌‌پردازی و پژوهش، عموماً علاقه‌‌مند به فعالیت‌‌هایی اجتماعی برای ایجاد تغییر در مناسبات جنسیتی مردان و به‌‌تبع آن تغییر در «سامان جنسیتی»[10] جوامع‌‌اند.[11]

نظریات حوزه‌‌ مردانگی‌‌پژوهی بر تحقیقات رشته‌‌های گوناگون در علوم‌‌ اجتماعی و انسانی - ازجمله مطالعات ادبی و فرهنگی - تأثیرگذار بوده‌‌اند. بحث در خصوص این تأثیرات و ماهیت آنها - هم در غرب و هم در جاهای دیگر- خود مجال دیگری می‌‌طلبد (نویسنده در حال نگارش مقاله‌‌ای مفصل‌‌تر در این زمینه است)؛ بااین‌‌حال، خوانندگان ناآشنا و علاقه‌‌مند به این موضوع می‌‌توانند برای آشنایی مقدماتی با این مباحث و البته اطّلاع از منابع اصلی و مهم این حوزه از جمله به کتاب یادشده‌‌ی تاد ریزر یا مردانگی‌‌ها و فرهنگ نوشته‌‌ جان بینان و یا کتاب اخیراً منتشرشده‌‌ی دیوید بوخ بیندر با عنوان مطالعه در باب مردان و انواع مردانگی مراجعه کنند.[12]

به اعتقاد نگارنده، در کنار کتب و منابعی که راجع به فمینیسم در ایران ترجمه و تألیف شده و می شوند، توجه محققان و مترجمان ما به حوزه مردانگی‌‌پژوهی انتقادی، نه فقط مهم بلکه ضروری است؛ چرا که در غیاب نظرات چنین حوزه‌‌ای، بیم آن می‌‌رود که در ایران نیز بر اثر فعالیت‌‌های صرفاً فمینیستی، زنان بیش از پیش موضوع/ابژه‌‌ی پژوهش قرار گرفته و (همچنان‌‌که در غرب) با جنسیت مترادف پنداشته شوند حال آنکه مردان - که به طور کلّی باید مخاطبان اصلی نابرابری جنسیتی باشند- کماکان از تیررس مستقیم نقد جنسیتی دور می‌‌مانند.

پرداختن به زمینه مردانگی‌‌پژوهی انتقادی همچنین از این حیث ضروری است که بحث‌‌های این حوزه الزاماً موجب تکمیل و پیچیده‌‌تر شدن عمده مباحثات فمینیستی خواهد شد. بدون شک، جنسیت همچون سکه‌‌ای است که دو روی آن مردانگی و زنانگی‌‌اند. از آنجا که این دو وجه الزاماً همبسته‌‌اند (relational)، فهم هر یک مستلزم فهم آن دیگری است. به‌‌علاوه، از جمله سهم‌‌های مهم حوزه مردانگی‌‌پژوهی در پیشبرد مباحثات فمینیستی، ارائه نظریه‌‌ای در باب تعدد مردانگی و زنانگی در هر جامعه و فرهنگ است. به عبارت دیگر، نابرابری جنسیتی در یک جامعه خاص، چنان‌‌که متأسفانه از پاره‌‌ای بحث‌‌های فمینیستی استنباط می‌‌شود، صحنه ساده تخاصم میان دو گروه یا مقوله اجتماعی یعنی مردان انقیادگر از یک‌‌سو و زنان ستمدیده از سوی دیگر نیست.

همان‌‌گونه که ریوین کانل Raewyn Connell (نظریه‌‌پرداز پیشرو حوزه مردانگی‌‌پژوهی و نویسنده کتاب معروف انواع مردانگی Masculinities) اظهار کرده، مردانگی‌‌های تحت انقیاد هم وجود دارند، همانگونه که زنانگی‌‌های برخوردار از امتیاز در نظام مردسالاری هم نباید از نظر دور بمانند. به دیگر بیان، اگرچه در جوامع مردسالار، زنان به لحاظ جنسیتی به طور کلی تحت ستم‌‌اند و مردان از همان حیث به طور کلی برخوردار از امتیاز، این بدین معنا نیست که همه زنان به یک اندازه مورد تعدی جنسیتی قرار دارند و یا همه مردان در امتیازات مردسالارانه جامعه‌‌ خود یکسان با هم شریک‌‌اند.

تفاوت‌‌های مربوط به طبقه اجتماعی، وضعیت اقتصاد، نژاد/قومیت، گرایش جنسی، سن، جسم (توانایی/ناتوانی و یا هنجارمندی/ناهنجارمندی جسمی)، مذهب و غیره بین زنان با همدیگر از یک‌‌سو و مردان با مردان از سوی دیگر، موجب پیچیدگی هر چه بیشتر بحث‌‌های جنسیتی خواهد شد. بنابراین، نقد جنسیت- مبنا باید مشخصاً قادر باشد مضرات جدی مردسالاری را برای خود مردان، چه در تعاملات‌‌شان با همدیگر و چه با زنان، نشان دهد.

تفاوت‌‌های یادشده بین اعضای هر یک از مقوله‌‌های اجتماعی زن و مرد، به لحاظ «سیاست جنسیتی»[13] نیز موجب انشقاق اعضای این دو رسته در جامعه خواهد شد؛ چرا که در حقیقت در کنار بسیاری از زنان مورد ظلم، مردانی هم هستند که به مضرات تعاملات جنسیتی (هم برای خودشان و هم برای دوستان و عزیزان مؤنث‌‌شان) تحت یک نظام اجتماعی مردسالار وقوف پیدا کرده‌‌اند. این انشقاق اما، چنانچه از قابلیت آن برای ایجاد اتحاد بین زنان و مردان مورد تعدی در جوامع مردسالار استفاده شود (آنچه گاهی از آن با عنوان سیاست ائتلافی[14] یاد می شود)، راه را برای رسیدن به دموکراسی جنسیتی در یک جامعه هموارتر خواهد کرد و در حقیقت مطلوب بسیاری از متفکران و فعالان حوزه مردانگی‌‌پژوهی انتقادی – و به طریق اولی فمینیسم – است.

در نتیجه، نظر به همبستگی مقولات زنانگی و مردانگی، ضرورت جدی گرفتن زمینه‌‌ «مردانگی‌‌پژوهی انتقادی» در مطالعات ادبی و فرهنگی، هم در قابلیت‌‌های منحصر به فرد آن برای تکمیل مباحثات و نقدهای رایج فمینیستی در نقد ادبی و فرهنگی نهفته است و هم در هم‌‌سویی اهداف آن با عدالت جنسیتی‌‌ای که نقد فمینیستی (و البته فمینیسم) دنبال می‌‌کند.

مایلم این نوشته را با اشاره به بحثی مهم و مرتبط راجع به توجیه کاربرد نظریات جنسیتی بیگانه (عمدتاً غربی) در فهم متون جوامع غیرغربی و مشخصاً جامعه معاصر ایران به پایان ببرم. پژوهشگران ایرانی علاقه‌‌مند به موضوع جنسیت، گاه از سوی برخی از مخاطبان خود متهم می‌‌شوند به این‌‌که نظریاتی را که مخصوص جوامع دیگری است، نابجا به جامعه‌‌ای اعمال می‌‌کنند که سنخیت چندانی با جوامع اولی ندارند.

این نگرانی در خور توجه است و البته در چنین مجال کوتاهی نمی‌‌توان به تمام جوانب آن پرداخت. اما نویسنده به این نتیجه رسیده است که به‌‌رغم تفاوت‌‌های مهم تاریخی و فرهنگی-مذهبی که بین جامعه ایرانی با جوامع غربی وجود دارد، استفاده از نظرات غربی برای تحلیل جنسیت لااقل در جامعه «معاصر» ایرانی نه فقط تا حد زیادی ناگزیر بلکه موجّه است.

سوای فقر نظری که در همه زمینه‌‌های علوم انسانی فعلاً دامنگیر ما ایرانیان است، باید توجه داشت که بر اثر برخورد دوران‌‌ساز غرب و شرق در دوره استعمارگرایی و پس از آن نو- استعمارگرایی و به ویژه به موجب فرایند ادامه‌‌دارِ جهانی شدن، سامان جنسیتی جامعه ایرانی همانند سامان جنسیتی بسیاری از دیگر جوامع غیرغربی به نحو قابل توجهی تغییر کرده و مشخصاً شباهت‌‌هایی اساسی با سامان جنسیتی جوامع غربی یافته است. مهم‌‌ترین این تغییرات در مورد جامعه ایرانی معاصر، گذر از جامعه‌‌ای با سامانی خاص از ترکیب مناسبات دگرجنسگرا و همجنس‌‌گرا به جامعه‌‌ای اساساً دگرجنس‌‌گراهنجار (heteronormative) است.[15]

این‌‌که نظریات فمینیستی به طرز روزافزونی مورد توجه و علاقه اندیشمندان شرقی و از جمله ایرانی قرار گرفته و برای بسیاری از مخاطبان‌‌شان معنا دارد، خود حاکی از آن است که این نظریات تا اندازه قابل اعتنایی در فهم واقعیات فرهنگی و اجتماعی ایران راهگشا هستند.

به‌‌رغم این موضوع، نویسنده وجود نگرانی یادشده را عمیقاً ارزشمند می داند و معتقد است منتقدان ایرانی باید همواره با آگاهی از آن پرسش به خوانش متون فرهنگی جامعه ایرانی با استفاده از نظریات غربی بپردازند. این بدان سبب است که در غیاب چنین نگرانی‌‌ای، نه فقط بیم آن می‌‌رود که منتقدان فرهنگی ما به مصرف کننده صرف و غیر نقاد نظریات دیگران تبدیل شوند، بلکه همچنین ممکن است در کاربرد مقدماتی پاره‌‌ای نظریات غالب در غرب درجا بزنند.

نمونه‌‌ای نگران‌‌کننده از این امر، وضعیت غالب نقد ادبی مدرن در ایران در چندین سال اخیر بوده است؛ دست کم چنان‌‌که از بررسی بسیاری از مقالات منتشر شده در مجلات علمی- پژوهشی برمی‌‌آید. اقبال فراوان دانشجویان ادبیات (فارسی و انگلیسی و جز آن) به نظریات ادبی و رویکردهای نقادانه به متون از سویی موجب خرسندی است؛ با این حال، به ورطه تکرار افتادن بسیاری از نقدهایی که بر اساس آن رویکردها انجام می شوند، نگران کننده و البته تلنگری است برای اقدام به رفع مشکلی جدی در این زمینه.

بدون شک، جنسیت همچون سکه‌‌ای است که دو روی آن مردانگی و زنانگی‌‌اند. از آنجا که این دو وجه الزاماً همبسته‌‌اند (relational)، فهم هر یک مستلزم فهم آن دیگری است. به‌‌علاوه، از جمله سهم‌‌های مهم حوزه مردانگی‌‌پژوهی در پیشبرد مباحثات فمینیستی، ارائه نظریه‌‌ای در باب تعدد مردانگی و زنانگی در هر جامعه و فرهنگ است. به عبارت دیگر، نابرابری جنسیتی در یک جامعه خاص، چنان‌‌که متأسفانه از پاره‌‌ای بحث‌‌های فمینیستی استنباط می‌‌شود، صحنه ساده تخاصم میان دو گروه یا مقوله اجتماعی یعنی مردان انقیادگر از یک‌‌سو و زنان ستمدیده از سوی دیگر نیست.

بی‌‌سبب نیست اگر فصلنامه تخصصی نقد ادبی در ایران ناچار به درج این نوشته در نخستین صفحه‌‌ی تارنمای خود شده است: فصلنامه "نقدادبی" نقدهایی را در اولویت قرار می‌‌دهد که ویژگی برجسته و ممتاز یک اثر ادبی را معرفی و نقد کنند. یا روش تازه‌‌ای را به کارگرفته باشند. نقدهای ساختاری و فرمالیستی، تطبیقی، روان‌‌شناختی که بدون توجه به ویژگی خاص یک اثر و به‌‌طور تصادفی متنی را تحلیل می‌‌کند چندان با خط مشی مجله هم‌‌سو نیست. مثلا بررسی ساختار روایت رمان.../ ریخت‌‌شناسی داستان .../ بررسی تصویری .../ بررسی فرمالیستی.../ نقد روان‌‌شناختی ...از منظر فروید، یونگ، لکان و ... بر چنین نقدهایی جنبه آموزشی غالب است و داوران آنها را به عنوان مقاله ترویجی یا مروری ارزیابی می‌‌کنند و آنها را فاقد ماهیت پژوهشی می‌‌دانند. این روزها کاربرد چنین روش‌‌هایی کم کم به کلیشه بدل شده و در روند داوری‌‌های مقالات شاهدیم که اجرای آنها در آثار ادبی مختلف به نتایج مشابهی می‌‌انجامد مگر آنجا که اثر ادبی در آن زمینه ارزش منحصر به فردی داشته است. نقد باید اساساً وجه ممیزه و برجستگی خاص اثر را چنان بازنمایی کند که فردیت و تشخص هنری متن و ارزش خلاقه آن را در تاریخ ادبیات یا در درون یک ژانر ادبی نشان دهد.

به نظر می‌‌رسد از آنجایی که دریچه ورود بسیاری از دانشجویان و برخی اساتید ایرانی به حوزه‌‌ی نظریه و نقد ادبی، (ترجمه) راهنماها و/یا درسنامه‌‌هایی باشد که در غرب اساساً برای آشنایی مقدماتی دانشجویان مقطع کارشناسی (و بعضاً کارشناسی ارشد) با نظریه و نقد تهیه شده ‌‌ند، درک بسیاری از ما از این مقولات را هم بیشتر همین متون نظری و عملیی دست دوم شکل داده‌‌اند. در پرتو نقل قول یادشده، بررسی برخی از مقالات علمی-پژوهشی نوشته شده در حوزه نقد ادبی مدرن در ایران همچنین به خوبی نشان می‌‌دهد که نویسندگان به ندرت از منابع دست اول برای پیشبرد استدلال‌‌های خود استفاده می کنند و در عوض بیشتر به فهم نویسندگان درسنامه‌‌ها و راهنماهای نظریه و نقد – که در آنها خلاصه‌‌ای گاه بغایت موجز و چه بسا نه چندان دقیق از نظریات اندیشمندان تأثیرگذار در حوزه‌‌های گوناگون نقد ادبی به دست داده شده – اتّکا می کنند.

با توجه به مثال یادشده، و در پاسخی روشن‌‌تر به پرسش/نگرانی پیش‌‌گفته راجع‌‌به توجیه کاربرد نظریات جنسیت-مبنای بیگانه در فهم تعاملات جنسیتی متون مرتبط با جامعه ایرانی، می‌‌توان گفت که اگر این نظریات به مثابه مجموعه یا جعبه ابزاری از عقاید در نظر گرفته شوند که در برخورد با متون متفاوت همواره قرار است پاسخی از پیش تعیین شده را در پی داشته باشند، آنگاه باید گفت چنین استنباط و نگرشی به نقد نه فقط گره عمده‌‌ای از معضلات فرهنگی جامعه ما نخواهد گشود بلکه اساساً با ماهیت تفکر انتقادی نامرتبط و متضاد است.

در عوض، استفاده خلاقانه و انتقادی و در صورت لزوم پراکنده‌‌گزین از نظریات بیگانه برای پرتوافکنی به متون فرهنگی‌‌مان می‌‌تواند هم در فهم آن متون بصیرت‌‌بخش باشد و هم راه را بر نظریه‌‌ پردازی‌‌هایی بگشاید که تفاوت‌‌های خاص فرهنگی و تاریخی‌‌مان را در اولویت قرار می دهند.[16]

پانویس‌ها:

¹ men’s rights movement

² profeminism

³ Kenneth Clatterbaugh, “Men’s Movements,” in Men and Masculinities: A Social, Cultural, and Historical Encyclopedia, ed. Michael Kimmel and Amy Aronson, 528-31 (Santa Barbara, Calif.: ABC-CLIO, 2004)

⁴ Jack S. Kahn, An Introduction to Masculinities, (Chichester, U.K.: Wiley-Blackwell, 2009), 5-8.

⁵ Rocco L. Capraro, “Men’s Studies,” in Men and Masculinities: A Social, Cultural, and Historical Encyclopedia, ed. Michael Kimmel and Amy Aronson, 533-35 (Santa Barbara, Calif.: ABC-CLIO, 2004), 533

⁶ Capraro, “Men’s Studies,” 533

⁷ Michael S. Kimmel, “Introduction,” in Handbook of Studies on Men and Masculinities, ed. Michael Kimmel, Jeff Hearn, and R. W. Connell, 1-12 (Thousand Oaks, Cal.: Sage, 2005), 2

⁸ Michael S. Kimmel, “Invisible Masculinity,” Society, 3:6 (Sep-Oct 1993), 28-35; quote on 29.

⁹ Todd W. Reeser, An Introduction to Masculinities in Theory (Malden, MA: Wiley-Blackwell, 2010), 9

¹⁰ gender order

¹¹ سامان جنسیّتی را «الگوی تاریخ‌‌برساخته‌‌ی (historically constructed) مناسبات قدرت بین مردان و زنان و تعاریف مردانگی و زنانگی» در یک جامعه تعریف کرده‌‌اند. نک. به: Connell, R. W., Gender and Power: Society, the Person, and Sexual Politics (Stanford, CA: Stanford UP, 1987), 88-89.

¹² John Beynon, Masculinities and Culture (Buckingham: Open University Press, 2002)

David Buchbinder, Studying Men and Masculinities (London: Routledge, 2012)

¹³ gender politics

¹⁴ alliance politics

¹⁵ در این باره، نک. به:

Afsaneh Najmabadi, Women with Mustaches and Men without Beards: Gender and Sexual Anxieties of Iranian Modernity (Berkeley: University of California Press, 2005)

Janet Afary, Sexual Politics In Modern Iran (Cambridge, UK: Cambridge University Press, 2009), 134-141

¹⁶ نقدهایی جنسیت- مبنا راجع به جنبه هایی از تاریخ، فرهنگ و ادبیات ایرانی، که در آنها نویسندگان به رغم استفاده‌‌ی مکرر و عالمانه از نظریات غربی، توانسته اند خوانشی دست اول یا ژرف از موضوعات مورد پژوهش‌‌شان به دست دهند، برای مثال در آثار نسرین رحیمیه، افسانه نجم آبادی، محمّد توکلی طرقی، فرزانه میلانی و کامران تلطف یافتنی است؛ آثاری که بدبختانه در ایران/به زبان فارسی عمدتاً ناشناخته‌‌اند.

* این نوشته بخشی از مقاله ای است که متن کامل آن در "ایران‌نامه"، سال ۲۸، شماره ۱ (بهار

۲۰۱۳) چاپ خواهد شد.

پذیرش فرزندانی متفاوت

arezoo — Sat, 28 Jan 2012 17:35:07 +0000

آرمان نامدار

آرمان نامدار - سال‌های زیادی است که "هویت جنسی" بشر به هریک از جنس‌های موافق یا مخالف و یا هر دو کشش داشته باشد، طبیعی شمرده می‌شود.

هویت جنسی ما رابطه‌ عاطفی و جنسی ما را در کنار هم رشد و پرورش می‌دهد. همجنسگرا باشیم یا دگرجنسگرا و یا دوجنسگرا انسان‌هایی با ذات طبیعی هستیم. امروز تحقیقات عملی و پزشکی نشان می‌دهد که هویت جنسی ما در دوران کودکی ما شکل می‌گیرد. یعنی دورانی که کمتر از ده سال سن داریم و تصور کاملی از جنسیت نداریم. در واقع این انتخاب ما نبوده است که "هویت جنسی" خود را انتخاب کنیم. کسی به روشنی نمی‌داند چرا بعضی هم‌جنسگرا یا دوجنسگرا و یا دگرجنسگرا هستند، ولی چیزی که روشن است این است که هیچکسی حتی پدر و مادر ما نمی‌توانند ما را هم‌جنسگرا کنند.

خیلی از خانواده‌ها گمان می‌کنند که فرزندان‌شان باید دوران خردسالی و نوجوانی را طی کنند تا به هویت جنسی خویش پی ببرند. در واقع این دید خیلی‌هاست که باید به سن بلوغ رسید تا به هویت جنسی و گرایش جنسی پی برد.برخی مواقع والدین ممکن است گمان کنند که فرزندشان با دیدن همجنسگرایان یا خواندن و شنیدن راجع به همجنسگرایی و یا داشتن دوستان همجنسگرا، "همجنسگرا" می‌شوند.

لازم است پدر و مادرها درک کنند "نوع دیگر بودن هویت جنسی" انتخابی نیست. نوع دیگر بودن مایه‌ شرمساری نیست. در واقع ما زمانی باید بترسیم و نگران باشیم که هویت دیگران را سرکوب و انکار کنیم.

واقعیت این است که هویت جنسی و گرایش جنسی نه در دوران بلوغ شکل می‌گیرد و نه با در ارتباط بودن با گونه‌ دیگری از گرایش جنسی دستخوش دگرگونی می‌شود.خوشبختانه در دنیای امروز ما به منابع درست و علمی دقیق دسترسی داریم که به ما کمک می‌کند درک درستی از احساسات دوران کودکی‌مان داشته باشیم. احساساتی که ریشه در گرایش جنسی و هویت جنسی ما داشته است.

در تحقیقی به نام "پذیرش فرزندان همجنسگرا در خانواده" که روی بزرگسالان همجنسگرا انجام شده است نشان می‌دهد که آن‌ها از حدود سن 10 سالگی به هم‌جنس‌شان علاقه‌مند بوده‌اند. بعضی از آن‌ها گفته‌اند که در سنین بین هفت تا 9 سالگی به گرایش جنسی خود پی برده‌اند. همه‌ افراد شرکت‌کننده در این پروژه در سن میا‌نگین چهار تا 13 سالگی به این پی برده‌اند که همجنسگرا یا دو‌جنسگرا هستند و حدود یک سال بعد خانواده‌های آن‌ها به گرایش جنسی آن‌ها پی برده‌اند‌ یا قطعیت خود راجع به دگرجنسگرا بودن آن‌ها را ازدست داده‌اند.

بسیاری از خانواده‌های دارای فرزند دگرجنسگونه (ترانس سکسوال) اطلاعات بسیار کمی راجع به ترانس‌سکسوالیسم داشته‌اند و نمی‌دانسته‌اند چگونه باید فرزند خود را درحالی که هویتی غیر از هویت فیزیکی‌اش دارد حمایت کنند. کودکان در سنین پایین هویت جنسی خود را رشد می‌دهند. آن‌ها همچنین در همان سال‌های خردسالی احساس‌شان را راجع‌به این که مذکر هستند یا مونث رشد می‌دهند. آن‌ها از سنین دوتا سه‌ سالگی با انتخاب اسباب‌بازی، لباس و لوازم شخصی هویت جنسی خود را نشان می‌دهند.

نگرانی از فرزندی متفاوت

کودکان و بزرگسالانی که طرز رفتارشان مغایر با جنسیت فیزیکی‌شان است و آنطوری نیست که جامعه و خانواده از آن‌ها انتظار دارد، معمولا از طرف دیگران مدام آزار می‌بینند. این نوع طرز رفتار از سوی فرزندان "نوع دیگر جنسیت" خوانده می‌شود. خانواده‌هایی که فرزندانی با "نوع دیگر جنسیت" دارند، معمولاً این ترس را دارند که فرزندشان از سوی دیگران آزار ببیند.

والدینی که با این ترس با فرزندان خود برخورد می‌کنند احتیاج به آموزش بیشتر و اطلاعات دقیق‌تر راجع به گرایش جنسی فرزندشان دارند.

فرزندان بزرگسالی که همجنسگرا یا "دارای نوع دیگر جنیست" Gender variant هستند و هم‌چنین "ترانس‌ سکسوال‌"ها به جای سرکوب به حمایت نیاز دارند. آن‌ها به جای این‌که مایه‌ ننگ و شرمساری فرض شوند و هویت جنسی‌شان سرکوب شود باید اطلاعات بیشتری راجع به گرایش جنسی‌شان در دستر‌س‌شان قرار گیرد.

لازم است پدر و مادرها درک کنند "نوع دیگر بودن هویت جنسی" انتخابی نیست. نوع دیگر بودن مایه‌ شرمساری نیست. در واقع ما زمانی باید بترسیم و نگران باشیم که هویت دیگران را سرکوب و انکار کنیم. نتایج پروژه‌ "پذیرش فرزندان همجنسگرا در خانواده" نشان می‌دهد که سلامت روانی فرزندان همجنسگرا دو‌جنسگرا و دگرجنس‌گونه با رفتار خانواده‌های آن‌ها ارتباط مستقیم دارد. بر اساس این تحقیق کسانی که مورد حمایت و پذیرش خانواده‌های‌شان قرار می‌گیرند از سلامت روانی و تندرستی بیشتری برخوردارند تا فرزندانی که به خاطر گرایش جنسی‌شان مورد بی‌مهری قرار می‌گیرند.

نیمی از خانواده‌هایی که در این پروژه مورد تحقیق واقع شده‌اند فرزندشان را نپذیرفته‌اند و در پی تغییر گرایش جنسی آن‌ها بر آمده‌اند تا زندگی بهتری نصیب آن‌ها شود. فرزندان بزرگسال این خانواده‌ها که همانند والدین‌شان فکر می‌کردند که باید گرایش جنسی‌شان را تغییر دهند، فکر می‌کردند پدر و مادرشان آن‌ها را دوست ندارند یا حتی از آن‌ها متنفرند.

اگر تا به حال رفتاری پرتنش با فرزند همجنسگرای‌مان داشته ایم، اگر تا به حال به جای پذیرش و گفت و گو به انکار آنها پرداخته‌ایم، اگر از آن‌چه فرزندمان هست ترس داریم، اگر به جای حمایت به راندن آنها پرداخته‌ایم، می‌توانیم دوباره همه‌چیز را مرور کنیم و به فردای فرزندمان خوش‌بین باشیم.

این خانواده‌ها به خاطر ضعف در برقراری ارتباط درست و گفت‌وگو و هم‌چنین سوتفاهم‌های دنباله‌دار مدام در حال کشمکش هستند، بدون این‌که به نتیجه برسند. این ضعف درک گرایش جنسی و هویت جنسی مقصدی جز جدال‌های مداوم و حتی از بین رفتن بنیان خانواده ندارد. سرنوشت بسیاری از این فرزندان مراکز دارالتادیب، زندان و یا خیابان‌هایی است که به جای پدر و مادر آن‌ها را می‌پذیرند. کشمکش‌های بیهوده و فرصت‌سوزی سرنوشت دیگری را برای این فرزندان رانده شده باقی نمی‌گذارد. سرنوشتی که نه تنها سلامت روانی آنها را تهدید می‌کند، بلکه حتی جان آن‌ها را به خطر می‌اندازد.نتایج این پروژه نشان می‌دهد خانواده‌هایی که فرزندان‌شان را رد می‌کنند در ملایم‌ترین نتیجه فرزندانی با اعتماد به نفس بسیار پایین خواهند داشت که به کمتر کسی از نزدیکان اعتماد می‌کنند تا به آن‌ها کمک کنند.

این تحقیق نشان می‌دهد فرزندانی که توسط خانواده‌های‌شان مورد پذیرش واقع نشده‌اند در مقایسه با فرزندانی که تحت حمایت خانواده قرار گرفته‌اند:

۱ - هشت برابر بیشتر در معرض خودکشی قرار دارند؛

۲ - شش برابر بیشتر در خطر ابتلا به افسردگی قرار دارند؛

۳ - سه برابر بیشتر در معرض اعتیاد به مواد مخدر قرار دارند.

بیشتر این فرزندان تصمیم می‌گیرند گرایش جنسی خود را برای همیشه پنهان کنند تا مورد آزار و اذیت خانواده و دیگران قرار نگیرند. آن‌ها به این باور می‌رسند که گرایش جنسی خود را پنهان کنند تا از سوی خانواده و نزدیکانی که فکر می‌کنند همجنس‌گرایی آن‌ها اشتباهی بزرگ و گناه است کمتر آزار ببینند.

اگر تا به حال رفتاری پرتنش با فرزند همجنسگرای‌مان داشته ایم، اگر تا به حال به جای پذیرش و گفت و گو به انکار آنها پرداخته‌ایم، اگر از آن‌چه فرزندمان هست ترس داریم، اگر به جای حمایت به راندن آنها پرداخته‌ایم، می‌توانیم دوباره همه‌چیز را مرور کنیم و به فردای فرزندمان خوش‌بین باشیم.

گذر از مرحله پرسش به دانستن

arezoo — Sat, 22 Oct 2011 22:25:34 +0000

بهروز روستا

بهروز روستا - خیلی از ما آدم‌ها اولین‌باری که فهمیدیم همجنسگرا هستیم را به یاد داریم. همین‌که برای اولین‌بار فهمیدیم که همجنسگرا هستیم، دچار استرس و اضطراب شدیدی نیز شدیم. بعضی از ما نیاز داشتیم که زمان بگذرد تا با این واقعیت کنار بیاییم، اما بعضی دیگر از ما مجبور شدیم که این خبر را با دیگران در میان بگذاریم. اگر ما برای خودمان آشکارسازی کنیم، دوره طاقت‌فرسا و تحلیل‌برنده‌ سردرگمی درباره گرایش جنسی‌مان هم به پایان خواهد رسید.

پس شما که فهمیده‌اید همجنسگرا هستید وارد مرحله دانستن شده‌اید و دیگر از آن اضطراب‌ها و استرس‌ها خبری نیست. آرامش و اطمینانی که از فهمیدن گرایش جنسی به ما دست می‌دهد می‌تواند جرئت ما را افزایش دهد. بعضی از ما مصمم هستیم که این تصمیم‌ را با دیگران مطرح کنیم. اما با این حال، نگران آن هستیم که واکنش آن‌ها چه خواهد بود.

خود شما تنها کسی هستید که می‌تواند تصمیم بگیرد چه زمانی مناسب است تا برای خانواده آشکارسازی کند. البته انتخاب این لحظه‌ سخت است و کاملاً به موقعیت خود شما بستگی دارد و شاید کاملاً به نفع شما باشد که همین الان مسئله همجنسگرابودن‌تان را با آن‌ها در میان بگذارید.

خیلی از ما از سه‌سالگی می‌فهمیم که با دیگران متفاوت هستیم. به‌طور شهودی پی به این مسئله می‌بریم و البته سرنخ‌هایی هم در اطراف خودمان پیدا می‌کنیم که نشان می‌دهند ما با دیگران متفاوت هستیم. مثلاً ممکن است متوجه شویم که علایق و احساسات ما شباهت زیادی با علایق و احساسات هم‌سن و سال‌ها‌مان ندارد. همین‌که رشد می‌کنیم و وارد مرحله بلوغ جنسی می‌شویم این تفاوت‌ها هم پررنگ‌تر و واضح‌تر می‌شوند. ما در دوره بلوغ است که متوجه علایق بدنی و عاطفی خودمان می‌شویم.

بعضی از ما از این تفاوت‌ها وحشت می‌کنیم و ممکن است در برابر کشش‌های فکری و جسمی خودمان مقاومت کنیم، حتی اگر این کشش‌های طبیعی تایید کنند که ما همجنسگرا هستیم. بعضی دیگر از ما، این کشش‌ها را روند طبیعی اجتماعی‌شدن می‌دانیم.

آن‌هایی که در دوره نوجوانی با علایق جنسی خود آشنا می‌شوند ممکن است زمان بیشتری برای فهمیدن گرایش جنسی‌شان نیاز داشته باشند. ممکن است احساسات‌شان را به هورمون‌های مربوط به دوره بلوغ نسبت دهند و فکر کنند که بعد از بلوغ دیگر از این احساس‌ها خبری نخواهد بود. بعضی‌ها هم ممکن است خودشان را غیر طبیعی و ناهنجار و منحرف بدانند و نگران این باشند که به‌خاطر بدرفتاری‌شان تنبیه شوند و آزار ببینند. پرسیدن سئوال و جمع کردن اطلاعات در زمینه گرایش جنسی، روندی طبیعی است و به ما کمک می‌کند تا بفهمیم واقعاً چه احساساتی داریم.

بعضی از نگرانی‌های جوان‌های همجنسگرا می‌تواند این‌ها باشد:

- آیا من طبیعی هستم؟

- چرا من؟

- آیا مطمئنم که همجنسگرا هستم؟ یا فقط خیال می‌کنم؟

- چه شد که اینطور شدم؟

- مردم چه فکری درباره من خواهند کرد؟

- آیا کار اشتباهی می‌کنم؟

- چه کار کردم که مستحق همجنسگرابودن شدم؟

- اگر والدینم مرا از خانه بیرون کنند کجا بروم؟

- کجا مخفی شوم؟

- آیا واقعا خدا همجنسگرایی را بد می‌داند؟

- آیا می‌توانم دیگر به این مسئله فکر نکنم؟

- آیا ایدز می‌گیرم و می‌میرم؟

- آیا می‌توانم بدون داشتن سکس زندگی کنم؟

- آیا من شبیه همجنسگرایانی می‌شوم که تلویزیون نشان می‌دهد و مردم مسخره‌شان می‌کنند؟

ما در جامعه‌ای زندگی می‌کنیم که مبنای‌اش دگرجنسگرایی است. یعنی یک باور درونی‌شده وجود دارد که می‌گوید همه دگرجنسگرا هستند (یا باید باشند). بعضی از مردم اگر ببینند چیزی با این باور درونی‌شده مخالف و متضاد است احساس بدی به‌شان دست می‌دهد. این ناراحتی را هوموفوبیا یا همان همجنسگراستیزی می‌نامند.

همجنسگراستیزی مردم را وادار می‌کند که اگر فرد همجنسگرایی را توی خیابان دیدند عصبانی شوند و شکایت کنند یا حتی از او بترسند. هرچقدر که ما ارج و منزلت تفاوت‌ها‌مان با دیگران را می‌فهمیم جامعه اما می‌خواهد پیوسته درباره اقلیت‌های جنسی قضاوت کند. شاید به همین خاطر است که عموم مردم درک درستی از گرایش جنسی ندارند چون بیشتر مردم نمی‌توانند بفهمند که گرایش جنسی هم مانند دیگر امور انسانی دارای تنوع است؛ یک‌زمانی مردم، چپ‌دست‌بودن را قبول نمی‌کردند؛ بنابراین زمانی می‌رسد که همجنسگرایان هم با دیگران برابر شوند. فقط زمان می‌برد.

بعضی از ما فکر می‌کنیم که اصطلاح "همجنسگرا" با چیزی که ما هستیم جور و مناسب نیست. انگار که خیلی محدود باشد، انگار که همه احساس‌های ما را توصیف نمی‌کند. بعضی از ما ممکن است دنبال اصطلاح دیگری بگردیم، اصطلاحی که ما را بهتر و دقیق‌تر توصیف کند. ممکن است بعد از تحقیقات‌مان ناامید شویم و چیزی دستگیرمان نشود. ممکن است نگران شویم که آیا بالاخره گرایش جنسی‌مان را خواهیم فهمید یا نه. ممکن است فکر کنیم که دوجنسگرا هستیم یا شاید فراتر از دوجنسگرا باشیم و به همه‌ی جنسیت‌ها و موقعیت‌های جنسی علاقه داشته باشیم. این‌ها مهم نیست، مهم آن است که شما تنها نیستید.

اما به هر حال و بی‌شک با چالش‌ها و مشکلاتی روبه‌رو خواهیم شد. برای همین نیاز داریم که کسی یا کسانی را داشته باشیم تا در این مواقع به ما کمک کنند. مردم ایران، امروزه، نسبت به گذشته اطلاعات بیشتری در زمینه گرایش جنسی و اقلیت‌های جنسی دارند. با این همه، همجنسگرابودن مشکلات خودش را دارد. همه همجنسگرایان در بچه‌گی پی به گرایش جنسی‌شان نمی‌برند. بعضی‌ها ممکن است تا مدت‌ها پس از آن هم با احساسات‌شان کنار نیایند و پی به کشش‌های همجنسگرایانه‌شان نبرند. بعضی دیگر همین‌ که با کسی که از نظر عاطفی و جسمی فرد مناسب و جذابی باشد ملاقات کنند گرایش جنسی خود را هم می‌فهمند.

بعضی از ما خودمان را مجبور کرده‌ایم که هم‌چون دگرجنسگرایان زندگی کنیم و حتی ازدواج کنیم و بچه‌دار شویم. درست است که ما می‌توانیم احساسات‌مان را برای مدت کوتاهی نادیده بگیریم یا مخفی کنیم، اما برای همیشه این کار را نمی‌توانیم انجام دهیم. آن‌هایی که خواستند برای همیشه احساسات‌شان را نادیده بگیرند یا مخفی کنند، رنج‌های زیادی متحمل شده‌اند؛ سلامت جسمی و عاطفی‌شان به خطر افتاده، روابط بین‌فردی‌شان دچار مشکل شده است و توانایی رسیدن به هدف خود را از دست داده‌اند.

ما هرچقدر هم که در هنر بازیگری و وانمودکردن به دگرجنسگرایی استاد باشیم، بازهم طبیعت واقعی ما خودش را نشان می‌دهد. حالا نگاهی به سئوال‌ها و نگرانی‌هایی بیاندازیم که ممکن است مردهای همجنسگرا با آن‌ها روبه‌رو شوند:

- چرا من؟

- همجنسگرابودن من چه تاثیری بر بچه‌ها و همسر من خواهد داشت؟ آیا آن‌ها مرا می‌پذیرند یا مرا می‌بخشند؟

- آیا والدین و برادر و خواهر و دیگر اعضای خانواده‌ام دیگر با من حرف نخواهند زد؟

- باید طلاق بگیرم؟ آیا دلم می‌خواهد که طلاق بگیرم؟ چه افتضاحی بار می‌آید اگر این کار را کنم؟

- آیا کارم را از دست می‌دهم؟ آیا در حرفه‌ام دچار مشکل جدی خواهم شد؟

- دیگران چه فکری درباره من خواهند کرد؟

- با همجنسگرایان دیگر آشنایی زیادی ندارم و نمی‌دانم که چقدر با آن‌ها احساس راحتی خواهم کرد. شاید من اشتباه می‌کنم.

- آیا جهنمی هستم؟

بعضی از ما فکر می‌کنیم که اصطلاح "همجنسگرا" با چیزی که ما هستیم جور و مناسب نیست. انگار که خیلی محدود باشد، انگار که همه احساس‌های ما را توصیف نمی‌کند. بعضی از ما ممکن است دنبال اصطلاح دیگری بگردیم، اصطلاحی که ما را بهتر و دقیق‌تر توصیف کند. ممکن است بعد از تحقیقات‌مان ناامید شویم و چیزی دستگیرمان نشود. ممکن است نگران شویم که آیا بالاخره گرایش جنسی‌مان را خواهیم فهمید یا نه. ممکن است فکر کنیم که دوجنسگرا هستیم یا شاید فراتر از دوجنسگرا باشیم و به همه‌ی جنسیت‌ها و موقعیت‌های جنسی علاقه داشته باشیم. این‌ها مهم نیست، مهم آن است که شما تنها نیستید. خیلی‌ها هستند که با این مشکلاتی که شما الان با آن‌ها روبه‌رو هستید روبه‌رو بوده‌اند و عمیقاً فهمیده‌اند که چه کسی هستند، و از آنچه هستند احساس رضایت می‌کنند.

در همین زمینه:

معنی همجنسگرایی مردانه چیست؟

تصاویر: اثر هنرمند اسرائیلی رآفــی پِـــرِز. منبع: اینجا.

فرهنگ دگرباش‌پذیر ایرانی

arezoo — Sat, 09 Jul 2011 13:59:17 +0000

گفت‌و‌گوی با مهری جعفری-بخش چهارم

آرمان نامدار

آرمان نامدار - بخش چهارم و پایانی گفت‌و‌گوی من با مهری جعفری فعال حقوق بشر و وکیل پایه یک دادگستری را می‌خوانید.

وی در سه بخش پیشین از برخورد جامعه و قانون در برابر هم‌جنس‌گرایان ایران و بریتانیا سخن گفت.

خانم جعفری در این بخش، نخست از پذیرش شناور بودن و خنثی بودن جنسیت در فرهنگ گذشته ایران سپس از غیر قابل پذیرش بودن ترنس‌سکشوالیزم در جامعه مردسالار امروز و اجبار به تغییر جنسیت از سوی قانون سخن می‌گوید.

فرهنگ پارسی مذکر و مونث نمی‌شناسد

تا جایی که در متون ادبی می‌توان یافت و هرکسی، هر ایرانی می‌تواند متون ادبی کشورش را مطالعه کند و ‌می‌تواند مراجعه کند به نسل‌های قبل از خودش می‌بینیم که پادشاه‌های ایران حرمسرا داشته‌اند. هرچند که حرمسرا داشتن به آن شکل قبیح و قابل قبول نیست. ولی ما از یک جنبه دیگر به آن نگاه می‌کنیم. آیا یک امری از لحاظ اجتماعی می‌تواند قابل قبول باشد یا نه؟ اگر حرمسرا درست کردن برای زن‌ها قابل قبول بوده برای مردها هم بوده. مردهایی بوده‌اند که تمام عمر از ریش گذاشتن امتناع می‌کردند و بدون ریش زندگی می‌کردند و نقش دیگری داشتند غیر از جنسیت مردانه‌ای که ما از آن تصور داریم. این بخش از فرهنگ ما در لایه‌های مختلف جامعه‌مان پذیرفته شده بوده و برای آن جایگاهی درنظر گرفته شده بوده. بحث من سر این است که اگر ما به اروپا نگاه کنیم همچنین چیزی در فرهنگ‌شان ندارند. در فرهنگ‌شان چنین جایگاهی برای انسان، بین زن و مرد، متصور نبوده است. یعنی در جامعه اروپایی از قدیم یا الزاماً باید مرد می‌بودید یا زن. هیچ انسانی نمی‌توانسته حتی به صورت خنثی باشد که یک مسئله کاملاً فیزیکی است. درحالی که در جامعه ایران، پسربچه زمانی که به بلوغ می‌رسیده یک جریانی که بین زن بودن و مرد بودن هست را طی می‌کرده. خانم نجم‌آبادی در این زمینه با تحقیق روی نشانه‌های تصویری در دوره قاجار کار کرده‌اند.

ترنس‌سکشوال‌ها الزاما به جراحی نیاز ندارند

جراحی برای تغییر جنسیت را برای این در ایران به وجود آورده‌اند که بگویند ما با مسئله فیزیکی مشکلی نداریم. یعنی فکر می‌کنند اگر بخواهیم یک شق سوم بین مرد بودن و زن بودن در نظر بگیریم این شق غیر قابل قبولی است که باید تبدیل به یکی از این‌دو بشود.

چون ترنس‌سکشوال‌ها به لحاظ جسمی، مشخصات دو جنس را دارند و چون این مسئله عیان و غیر قابل انکاری است تنها کاری که برای آن‌ها انجام می‌دهند این است که وی را در نقش جنسیتی قرار می‌دهند که به آن‌ها دیکته می‌شود. یعنی یا مرد یا زن. البته بعضی از ترنس‌سکشوال‌ها احتیاج به این جراحی دارند چون ممکن است خودشان ترجیح بدهند یکی از این دو مشخصات مرد یا زن را به صورت قوی‌تری در خودشان داشته باشند.

اولاً به لحاظ روحی بعید به نظر می‌رسد که وی بعد از جراحی تغییر جنسیت صد در صد اگر زن بوده مرد و اگر مرد بوده زن شود. دوم این‌که چرا ما باید بخواهیم یک فرد همان چیزی شود که ما از هستی تصور داریم؟ یعنی تصور ما از هستی این است که همه موجودات باید یا نر یا ماده باشند. خب حالا یک نفر در این میان هست و نمی‌خواهد هیچکدام باشد. فکر می‌کنم این نظر در واقع همان القای نظریه مردسالارانه و سیاه و سفید دیدن زندگی است که به این شکل به لحاظ قانونی در حال تحمیل شدن است. در مورد کسی که خودش می‌خواهد و جراحی می‌کند حرفی نیست ولی این درست نیست که شما شرایط را برای کسی آنقدر سخت ‌کنید که همواره در مظان اتهام قرار بگیرد و به خاطر چیزی که هست مجرم تلقی بشود وی در نهایت مجبور می‌شود کاری را انجام دهد که شما از وی می‌خواهید. این‌جا در بریتانیا بسیاری از ترنس‌ها جراحی نمی‌کنند. چون آن‌ چیزی را که هستند قبول دارند و با آن راحت هستند. چون کسی به آن‌ها نگاه عجیبی ندارد یا مورد تمسخر، تحقیر و تهدید قرار نمی‌دهد. چه بسا تصور چنین چیزی سخت است که آدم با مشخصاتی به دنیا بیاید و تنها به این دلیل ‌که با اکثریت متفاوت است مورد تحقیر و مورد نگاه‌های عجیب قرار بگیرد و در آخر مجبور بشود مشخصات شخصی‌اش را عوض کند تا مثل دیگران شود.

این مسئله ترنس‌سکشوال‌ها در ایران فکر می‌کنم یک ظلم مضاعف است. حتی من هم‌جنس‌گرایانی را می‌شناسم که وقتی با ایشان صحبت می‌کردم، دیدم به حد زیادی تهدید و فشار سنگین روی آن‌ها هست، و خب خطر مرگ هم هست. تعدادی از آن‌ها می‌گفتند می‌خواهند خودشان را به عنوان ترنس معرفی کنند تا جراحی کنند. چقدر آدم باید در شرایط سخت قرار بگیرد که بخواهد این کار را بکند. در حالی که مردی که هم‌جنس‌گراست ارتباطی با ترنس‌سکشوالیزم ندارد. وی هم‌جنس‌گراست و شرایط فیزیکی‌اش شرایط یک مرد است. فرد، در چه شرایط تهدیدآمیز و ناامنی باید قرار بگیرد تا مجبور شود چنین تصمیمی بگیرد و اجازه بدهد یک جراحی بسیار وحشتناک و غیر ضروری (برای یک همجنسگرا) روی بدن‌اش انجام بشود. وحشتناک از این لحاظ که شما کاملاً مرد هستید یا کاملاً زن هستید و تغییر دادن جنسیت با یک جراحی به حالت مصنوعی واقعاً دردناک است. این است که فکر می‌کنم این قانون نه تنها کمکی‌ به حل مشکل نمی‌کند بلکه یک برخورد بسیار سطحی با هر دو مقوله هم‌جنس‌گرایی و ترانس‌سکشوالیزم است.

من مرد نیستم

Maryam — Wed, 23 Feb 2011 21:32:10 +0000

استیون بوتکین

برگردان:

علی عبدی

برگردان: علی عبدی ـ "یک مرد باش!"

با آن‌که مدت‌هاست ما به دروغ‌های پشت این سه کلمه پی برده‌ایم، اما پژواک صدای این عبارت کماکان در زندگی ما طنین‌انداز و تأثیرگذار است. به طنین این عبارت سه کلمه‌ای و پیام نهفته در آن گوش کنید: هم نویدبخش است و هم تهدیدآمیز.

یک مرد باش!

اگر بتوانیم به این هدف دست پیدا کنیم نوید دستیابی به قدرت، غرور، اطمینان، برتری، کنترل بر دیگران و آسیب‌ناپذیری به ما داده می‌شود. اما اگر شبیه آن‌چه که از ما انتظار می‌رود نباشیم و نتوانیم موفق شویم یا خود را به خوبی نشان دهیم، با انزوا، شرمساری، بدرفتاری و خشونت تهدید می‌شویم.

اما «مرد بودن» به چه معناست؟ من طی چند سال از گروه‌های مختلفی از مردم پرسیدم که وقتی این عبارت را می‌شنوند چه چیزی به ذهن‌شان خطور می‌کند. پاسخ‌هایی که مردان و زنان در همه‌ی بازه‌های سنی دادند به شکل وحشت‌آوری یکسان بود و همه می‌دانستند که برای پسرها یا مردهایی که داخل این «جعبه» نمی‌گنجند چه اتفاقی می‌افتد.

مرد همجنسگرایی که توسط مردان دیگر مورد خشونت قرار می‌گیرد و یا به قتل می‌رسد تنها یکی از نمونه‌های فاجعه‌بار است.

اکثر ما مردان نمونه‌های مشابهی را از خشونت علیه مردانی که رفتارهایشان داخل جعبه نمی‌گنجد سراغ داریم که اگر به مرگ آن مردان هم منتهی نشده باشد اثرات مخرب روانی طولانی مدتی بر آن‌ها برجای گذاشته است. ما حیاط‌های مدرسه و گوشه خیابان و خانه‌هایمان را به یاد داریم که اثباتِبرخورداربودن از حد «قابل قبولی» از مردانگی به همکلاسی‌ها و خانواده‌مان، موضوع همیشگی زندگی روزانه‌مان بود. ما یاد گرفتیم که هر گونه عدم سازگاری با قواعد این مردانگی، احتمال آنکه هدف تمسخر و بی‌حمی قرار بگیریم را افزایش می‌دهد و فراگرفتیم که تا حدی که بتوانیم «مرد باشیم» امکان برخورداری از اعتبار و امتیاز، و قدرت و کنترل وجود دارد.

با این حال می‌دانیم که واقعاً توانایی و شانس برآورده کردن این استاندارد غیرممکن و غیرانسانی که اجازه بروز ناراحتی و ترس و شکست را به ما نمی‌دهد در هیچ کدام از بازه‌های زندگی، مخصوصاً در دوران کودکی، وجود ندارد. ما مردان در همه بازه‌های زندگی گاهی اوقات ناراحت می‌شویم، می‌ترسیم و یا آسیب می‌بینیم. ما گاهی می‌خواهیم برای دستیابی به آرامش گریه کنیم. در نتیجه اگر در دوران کودکی احساس امنیت می‌کردیم ممکن بود در پاسخ به دستور «یک مرد باش» پاسخ سرراست بدهیم که: «اما من یک مرد نیستم.»

اما بیان حقیقت همیشه بی‌خطر نیست. در نتیجه ما تمرین کردیم که رفتارهای ناسازگار با مرد بودن و رفتارهایی که در جعبهی رفتارهای مردانه نمیگنجد را پنهان کنیم یا به حداقل برسانیم چرا که به ما گفته شدهبود که در غیر این صورت مرد نیستیم. نحوهی لباس پوشیدن ما، راه رفتن، صحبت کردن، استفاده از دستها، بیان احساسات، ارتباط با دیگر مردان و صحبت و رفتار با زنان، همه به دقت موشکافی میشدند تا یک وقت از نسخههای تجویزشده برای مردان سرپیچی نکنیم. ما نمیخواستیم تنها شویم و یا به خاطرمتفاوت بودن شرمگین باشیم. در نتیجه بخشهایی از احساسات و رفتارهای خود را انکار کردیم تا احساس امنیت کنیم و در فرهنگ مسلطی پذیرفته شویم که از ما یک خواسته داشت: «یک مرد باش!»

آیا ما مردان می‌توانیم امروز به یکدیگر بپیوندیم و فرهنگی را بیافرینیم که بخش‌هایی از وجودمان را که انکار یا پنهان کرده‌ایم دوباره متولد کنیم؟ آیا می‌توانیم بر ترس خود غلبه کنیم و صورت‌های خجالت‌زده و خندان مردان دیگری را که به ما پیوسته‌اند ببینیم و خود را به یاد آوریم؟ اگر ما در کنار یکدیگر شجاعت ایستادن و مواجه شدن با فرهنگ مسلط را داشته باشیم و با اراده و غرور بگوییم که ما نمی‌خواهیم یک مرد باشیم چه معنایی می‌دهد؟ آیا می‌توانیم جعبه سفت و سخت جنسیتی را به چالش بگیریم؟ اگر بتوانیم جامعه‌ای را شکل دهیم که در آن احساس امنیت کنیم و هر نوع رفتار ما که با قواعد جنسیتی ناسازگار است پذیرفته شود چه اتفاقی رخ می‌دهد؟

این به معنای پایان بخشیدن به یکی از مهم‌ترین سازوکارهای نظام مردسالاری است: سازوکاری که با تهدید به خشونت، نوید دستیابی به قدرت می‌دهد. همجنسگراهراسی، خشونت علیه زنان و جنگ یعنی سلاح‌های قدرتمندی که انسان‌ها را مجبور به سازگاری با قواعد جنسیتی می‌کند، محو می‌شوند و دیگر نیازی نیست که ما «مرد بودن» خود را اثبات و از آن محافظت کنیم. مردان، رنگین‌کمانی از احساسات و رفتارها را بروز خواهند داد. ما مردان در خانه‌ها و در کنار خانواده‌مان خواهیم بود و لذت پرورش فرزندان‌مان را به یادخواهیم آورد. ما همراهی صمیمی و عاشقانه مردان و زنان دیگر را جست‌وجو خواهیم کرد. این به معنای پرورش امید در دنیایی است که برای مدت طولانی در آن احساس ناامیدی می‌کردیم.

من باور دارم که همه این اتفاق‌ها در حال رخ دادن است. بله! این روند، اغلب و به شکل رنج‌آوری آرام و و دردناک است و قطعاً با مقاومت‌های آشکار و پنهانی مواجه است؛ با این حال، موج بسیار بزرگی از رهایی از قیدوبندهای جنسیتی در جهانِ ما در حال حرکت است. مردانی که خود را از ضروریت‌های فردی و فرهنگیِ «مرد بودن» رها می‌کنند یک عنصر کلیدی در این جنبش‌اند.

نوبت ما مردان است که بگوییم نه نویدهای اغواکننده قدرت و نه تهدیدهای مرعوب‌کننده خشونت نمی‌تواند ما را داخل جعبه سفت و سخت مردانگی قرار دهد. نوبت ماست که بر ترس و انزوای خود غلبه کنیم و نشان دهیم که قواعد تجویز شده برای مردان را نمی‌پذیریم. ما رفتارهای خود را با قواعد از پیش تعیین شده سازگار نمی‌کنیم. امروز نوبت ما مردان است که از یکدیگر بخواهیم از آن جعبه بیرون بیایند.

نوبت ماست که مردانی را که رفتارهای ناسازگار با نسخه‌های از پیش تعیین شده دارند با آغوش باز بپذیریم تا احساس امنیت کنند. از این راه است که ما فرهنگ جدیدی خلق می‌کنیم: فرهنگی که مرد بودن در آن مساوی با تجلی بی انتها و همیشه در حال رشد احساسات و رفتارها و ممکن‌هاست.