نهضت آزادی

اوج بحران؟ نظام در آستانه‌ی فروپاشی؟

politics — Thu, 07 Feb 2013 20:02:45 +0000

اکبر گنجی

اکبر گنجی – افشاگری احمدی‌نژاد در باره ملاقات فاضل لاریجانی و سعید مرتضوی در جلسه استیضاح وزیر کار، بازداشت سعید مرتضوی و آزادی او پس از ۲۴ ساعت، انتشار فیلم کامل ملاقات لاریجانی و مرتضوی و حملات متقابل احمدی‌‌نژاد و لاریجانی به یکدیگر، برخی را به این نتیجه رسانده که آیت‌الله خامنه‌ای دیگر قادربه مدیریت بحران نیست.

افشاگری احمدی‌نژاد درباره‌ ملاقات فاضل لاریجانی و سعید مرتضوی در جلسه‌ استیضاح وزیر کار در ۱۵/۱۱/۹۱، پاسخ متقابل علی لاریجانی، انتشار فیلم‌های ملاقات لاریجانی و سعید مرتضوی، انتشار فیلم کامل پاسخ علی لاریجانی به احمدی‌نژاد، بازداشت سعید مرتضوی در شامگاه ۱۶/۱۱/۹۱، واکنش تند محمود احمدی نژاد ("قوه قضائيه بايد متعلق به ملت و نه يک سازمان ويژه خانوادگی باشد")، ملاقات رئیس قوه‌ قضائیه با آیت‌الله خامنه‌ای در ۱۷/۱۱/۹۱، آزادی سعید مرتضوی پس از ۲۴ ساعت، اعلان این که: "احمدی نژاد يک برگ از هزار برگی که درباره تخلفات افراد در اختيار دارد را منتشر کرد"، سخنان صادق لاریجانی مبنی بر این که: "نسبت‌های رئیس‌جمهور را کذب و افترا و برخلاف تمام موازین شرعی و قانونی و جرم می‌دانم و در فرصتی دیگر ماهیت جریان‌های انحراف و فتنه و فساد اقتصادی و عقیدتی و عملی آنان را فاش خواهم کرد" و ادامه‌ این نزاع‌های جدید، برخی را به این نتیجه رسانده که گویی در وضعیت جدیدی قرار داریم و آیت‌الله خامنه‌ای دیگر قادر به مدیریت بحران نیست.

پیرامون این رویدادها چند نکته قابل ذکر است:

یکم- تک تک گروه‌های مخالف از ابتدای انقلاب به بعد، فقط و فقط نزاع خود با زمام‌داران جمهوری اسلامی را واقعی و نزاع دیگران را "خیمه شب بازی" یا "جنگ زرگری" قلمداد کرده و می‌کنند. درباره‌ نزاع‌های احمدی نژاد با اصول‌گرایان و آیت‌الله خامنه‌ای نیز این مدعا از سوی بسیاری طرح شد. اما جنگ بر سر منابع کمیاب قدرت/ثروت/معرفت/منزلت اجتماعی از ابتدای جمهوری اسلامی وجود داشته و همیشه واقعی و جدی بوده است، نه بازی.

این نزاع‌ها را به یاد بیاورید: نزاع با مهندس بازرگان و نهضت آزادی، نزاع با سازمان مجاهدین خلق و بنی صدر، نزاع با گروه‌های مارکسیستی، نزاع خامنه‌ای و میرحسین موسوی، نزاع آیت‌الله منتظری با آیت‌الله خمینی، نزاع چپ و راست مذهبی و حذف چپ‌ها پس از درگذشت آیت‌الله خمینی (طرح شعار: "دشمن هاشمی دشمن پیغمبر است" در این دوران)، نزاع راست‌ها و انشقاق کارگزاران سازندگی از راست‌های سنتی، نزاع اصول‌گرایان و اصلاح‌طلبان، نزاع احمدی‌نژاد با طبقه‌ حاکمه‌ دوران ماقبل خود، نزاع با سبزها به رهبری موسوی و کروبی، نزاع احمدی‌نژاد و خامنه‌ای.

دوم- برخی این گمان را می‌پراکنند که این سطح از نزاع در گذشته وجود نداشته و جنگ قدرت فعلی نظام را به سوی فروپاشی سوق می‌دهد. شیرازه‌ امور پاشیده است و نزاع‌ها نمادی از فروپاشی رژیم‌اند. اما عمر ۳۳ ساله‌ جمهوری اسلامی در تعارض با این مدعا قرار دارد.

نزاع بنی صدر و حزب جمهوری اسلامی را به یاد آورید که ماه‌ها طول کشید. آیت‌الله خمینی می‌کوشید تا اختلاف قوا را حل کند و طرفین بدون اعتنا به فرامین او به جنگ علنی ادامه می‌دادند. آیت‌الله خمینی تا یک ماه قبل از عزل بنی صدر از فرماندهی کل قوا، همچنان از او حمایت می‌کرد. اما وقتی نزاع‌ها از حدی عبور کرد، در یک سخنرانی علنی در دیدار با نمایندگان مجلس شورای اسلامی، خطاب به بنی صدر گفت: «نمی‌شود از شما پذیرفت که ما قانون را قبول نداریم. غلط می‌کنی قانون را قبول نداری! قانون تو را قبول ندارد نباید از مردم پذیرفت، از کسی پذیرفت، ما شورای نگهبان را قبول نداریم. نمی‌توانی قبول نداشته باشی.» (صحیفه امام، جلد ۱۴، ص ۳۷۸)

جنگ علنی قدرت یکی از ارکان این رژیم است. به تعبیر ذات گرایانه- رژیم‌های سیاسی فاقد ذات ارسطویی اند- جنگ بر سر منابع کمیاب قدرت/ثروت/معرفت/منزلت اجتماعی؛ ذاتی جمهوری اسلامی است. گویی رژیم از این منبع تغذیه کرده و این نزاع‌ها بدان انرژی می‌بخشد. اگرچه ولی فقیه به عنوان فصل‌الخطاب در بالا وجود دارد و در موقع مقتضی تصمیم نهایی را اتخاذ خواهد کرد.

تصویب عدم کفایت سیاسی بنی صدر که با ۳۰ خرداد ۱۳۶۰ همراه شد، هزاران کشته برجای نهاد. مسعود رجوی اعلام کرد که در یک ساله‌ پس از ۳۰ خرداد ۱۳۶۰، سازمان مجاهدین خلق بیش از دو هزار تن را ترور کرده و به قتل رسانده است. رژیم هم متقابلاً صدها تن را در همان مدت اعدام کرد. آن نزاع به شدت خونبار- که ضمن حملات تروریستی سازمان مجاهدین تعدادی زیادی از سران رژیم (رئیس جمهور، نخست وزیر، رئیس قوه‌ قضائیه، وزرا، نمایندگان مجلس و...) کشته شدند- موجب سرنگونی رژیم نشد و آنان با تشدید سرکوب و جایگزین کردن افراد جدید به بقای خود ادامه دادند.

نزاع آیت‌الله منتظری با آیت‌الله خمینی به عزل آیت‌الله منتظری از رهبری آینده جمهوری اسلامی منتهی شد. آیت‌الله خمینی برای عزل آیت‌الله منتظری- در نامه‌ ۶/۱/۶۸- تمامی فضیلت‌های اخلاقی را زیر پا نهاد و نوشت: «روشن شده است که شما این کشور و انقلاب اسلامی عزیز مردم مسلمان ایران را پس از من به دست لیبرال‌ها و از کانال آنها به منافقین می‏سپارید، شما در اکثر نامه‏ها و صحبت‌ها و موضعگیری‌هایتان نشان دادید که معتقدید لیبرال‌ها و منافقین باید بر کشور حکومت کنند، مطالبی که می‏‌گفتید دیکته شده منافقین بود، در همین دفاعیۀ شما از منافقین تعداد بسیار معدودی که در جنگ مسلحانه علیه اسلام و انقلاب محکوم به اعدام شده بودند را منافقین از دهان و قلم شما به آلاف و الوف رساندند، چه خدمت ارزنده‏ای به استکبار کرده‌‏اید، مسلماً منافقین صلاح نمی‏دانند و شما مشغول به نوشتن چیزهایی می‏شوید که آخرت‌تان را خرا‌ب‌تر می‏کند، افراد بیت خود را عوض کنید تا سهم مبارک امام بر حلقوم منافقین و گروه مهدی هاشمی و لیبرا‌ها نریزد، شاید خدا از سر تقصیرات شما بگذرد، برای این که در قعر جهنم نسوزید خود اعتراف به اشتباه و گناه کنید، شاید خدا کمکتان کند، اگر این گونه کارهاتان را ادامه دهید مسلماً تکلیف دیگری دارم و می‏دانید که از تکلیف خود سرپیچی نمی‏کنم.» (صحیفه امام، جلد ۲۱)

بعدها هم آن مرد آزاده را به مدت ۵ سال در منزلش زندانی کردند. آیت‌الله منتظری دارای پایگاه اجتماعی قوی و حامیان بسیار در ساختار سیاسی بود. اما جمهوری اسلامی این بحران را هم پشت سر نهاد و خامنه‌ای به جای آیت‌الله منتظری جانشین آیت‌الله خمینی شد.

حرکت اعتراضی پس از انتخابات ریاست جمهوری ۲۲ خرداد ۱۳۸۸ که با هزاران بازداشت و ده‌ها کشته، در نهایت به حصر موسوی و کروبی و رهنورد انجامید، حرکت کوچکی نبود. بسیاری از وزرا، نمایندگان مجلس و معاونان وزرای قبلی بازداشت و به حبس‌های طولانی مدت محکوم شدند. بسیاری از تحلیل‌گران خارجی و افراد و گروه‌های اپوزیسیون ایران، کار رژیم را تمام شده تلقی می‌کردند. اما خامنه‌ای حرکت سبز را سرکوب کرد و اوضاع را به حالت عادی باز گرداند.

بدین ترتیب، جمهوری اسلامی جنگ قدرت‌های حادتر از این را هم پشت سر نهاده است.

دوم- جنگ علنی قدرت یکی از ارکان این رژیم است. به تعبیر ذات گرایانه- رژیم‌های سیاسی فاقد ذات ارسطویی اند- جنگ بر سر منابع کمیاب قدرت/ثروت/معرفت/منزلت اجتماعی؛ ذاتی جمهوری اسلامی است. گویی رژیم از این منبع تغذیه کرده و این نزاع‌ها بدان انرژی می‌بخشد. اگرچه ولی فقیه به عنوان فصل‌الخطاب در بالا وجود دارد و در موقع مقتضی تصمیم نهایی را اتخاذ خواهد کرد.

سوم- این وجه جمهوری اسلامی را با رژیم‌های دیکتاتوری موجود (روسیه، چین، کوبا، عربستان سعودی، قطر، امارات، و...) مقایسه کنید. آنان یا فاقد این شکل از نزاع‌اند و یا جنگ قدرت مطلقا در این سطح در آنها دیده نمی‌شود. رژیم‌های محمدرضا پهلوی، صدام حسین، قذافی، حافظ اسد، حسنی مبارک، بن علی، کره‌ شمالی و... یک‌پارچگی تمام عیاری از خود به نمایش می‌گذاردند. این تفاوت اساسی جمهوری اسلامی با دیگر رژیم‌های استبدادی، دارای کارکردهای مثبت و منفی است.

چهارم- رژیم‌های استبدادی مردم را سرکوب کرده و نمی‌گذارند تا آنان از سیاست‌ها و زمامداران انتقاد کرده و فسادهای حکومت را برملا سازند. این امر موجب می‌شود تا حجم عظیمی انرژی جمع شده و در وقت مناسب (به عنوان مثال در وضعیت انقلابی) به صورت انفجاری خود را ظاهر سازد. اما جنگ قدرت جمهوری اسلامی کار را معکوس کرده است.

خامنه‌ای هم چنان بر این سر است که چند ماه باقی مانده‌ ریاست جمهوری احمدی نژاد را "تحمل" کرده و نگذارد او به قهرمانی سیاسی تبدیل شود. احمدی‌نژاد می‌کوشد با کشاندن نزاع به مردم، آنان را به سود خود و علیه طبقه‌ حاکمه‌ فاسد سه دهه‌ گذشته بسیج کند. در نزاع احمدی‌نژاد و اصول‌گرایان، گذشت زمان به سود آیت‌الله خامنه‌ای و به زیان احمدی‌نژاد است.

زمام‌داران اصلی در قلمرو عمومی به افشاگری علیه یکدیگر پرداخته و فسادها را برملا می‌سازند. اگر مردم و مخالفان قصد دارند فریاد برآورند که مسئولان دزد هستند، رئیس جمهور با فیلم‌های رنگی و در پشت تریبون مجلس فسادهای سران قوا را افشا می‌کند. اگر می‌خواهند فاسد یاران رئیس جمهور بر زبان آورند، دو قوه‌ دیگر (قضائیه و مجلس) این کار را برای آنها انجام می‌دهند. اگر مقصودشان افشای طرح مدل "پوتین- مدودف" در ایران است، نمایندگان مجلس رژیم این هدف احمدی‌نژاد را برملا می‌سازند. اگر آرزوی شان سخن گفتن درباره‌ نقش مجتبی- فرزند آیت‌الله خامنه‌ای- در ساختار سیاسی است، حداد عادل به جای همه شایعات را طرح کرده و به عنوان پدر زن پاسخ می‌گوید.

اگر مخالفان می‌کوشیدند تا کشتن زندانیان سیاسی در تابستان ۶۷ برملا سازند، قائم مقام رهبری طی نامه‌های شدیداللحن به آیت‌الله خمینی به افشای این مسئله و پیامدهای حکم او پرداخته بود. اگر می‌خواهید خاندان هاشمی رفسنجانی را بکوبید، عضو کمیسیون اصل ۹۰ مجلس در نطق علنی از "خاندان اختاپوسی" او سخن می‌گوید. اگر می‌خواهید علیه آیت‌الله خامنه‌ای حرف بزنید، زندانیان سیاسی به طور مداوم نامه‌های سرگشاده علیه او منتشر می‌سازند.

بدین ترتیب، میزان زیادی از انرژی انفجاری آزاد می‌گردد. به اپوزیسیون مقیم خارج بنگرید که همگی در حال توزیع فیلم سخنان احمدی‌نژاد، علی لاریجانی، فاضل لاریجانی و سعید مرتضوی هستند. احمدی‌نژاد که هیچ نهادی- از جمله رهبری- را به رسمیت نمی‌شناسد، همه را فاسد و خود را نماد پاکی قلمداد می‌کند، گامی پیش نهاده و از جلسات خصوصی مسئولان فیلم گرفته و منتشر می‌سازد.

پنجم- وضعیت کنونی ایران با گذشته دارای تفاوتی بنیادین است. ایران اینک تحت تحریم‌های اقتصادی فلج کننده قرار دارد. دولت‌های غربی به رهبری دولت آمریکا روز به روز کار را بر ایران و ایرانیان سخت تر و حیات و ممات را دشوارتر خواهند کرد. با این همه، آیت‌الله خامنه‌ای همچنان سرسختی کرده و دعوت‌های اوباما و بایدن برای مذاکره‌ مستقیم ایران و آمریکا را رد می‌کند. یعنی، جنگ قدرت داخلی، در بستری که جمهوری اسلامی تحت شدیدترین فشارهای تاریخ خود قرار گرفته، روی می‌دهد.

خامنه‌ای آن قدر مغرور است که گمان می‌کند توازن قوا در سطح منطقه و داخل کاملاً به سود او پیش می‌رود و از این گردنه هم عبور خواهد کرد. آیا این ارزیابی صادق است؟ او هم چنان بر این سر است که چند ماه باقی مانده‌ ریاست جمهوری احمدی نژاد را "تحمل" کرده و نگذارد او به قهرمانی سیاسی تبدیل شود. اگر چه بارها اصول‌گرایان اعلام کرده‌اند که به فرمان آیت‌الله خامنه‌ای این مدت را تحمل می‌کنند، اما در شرایطی که آیت‌الله خامنه‌ای و پیروانش دلایل تحمل "خیانت" را به مردم توضیح نمی‌دهند، احمدی‌نژاد می‌کوشد با کشاندن نزاع به مردم، آنان را به سود خود و علیه طبقه‌ حاکمه‌ فاسد سه دهه‌ گذشته بسیج کند.

در نزاع احمدی‌نژاد و اصول‌گرایان، گذشت زمان به سود آیت‌الله خامنه‌ای و به زیان احمدی‌نژاد است. چهار ماه تا برگزاری انتخابات ریاست جمهوری باقی مانده است. احمدی‌نژاد فرصت زیادی برای امتیاز گرفتن یا عزل سیاسی ندارد.

هیچ کس به طور قاطع نمی‌تواند دوام یا فروپاشی جمهوری اسلامی را پیش بینی کند. ما خدا یا پیامبر نیستیم. اما یک چیز روشن است: دیکتاتورها در چنبره‌ دنیای خیالی‌ای که برای خود می‌سازند، گرفتار می‌شوند. خامنه‌ای نیز اینک در دام توهمات خودساخته اسیر شده است.

محمد توسلی به‌طور موقت از زندان آزاد شد

zamaanehnews — Tue, 15 May 2012 03:31:38 +0000

محمد توسلی، رئيس دفتر سياسی نهضت آزادی ايران پس از حدود هفت ماه روز دوشنبه ۲۵ ارديبهشت ۱۳۹۱ به‌طور موقت از زندان آزاد شد.

محمد توسلی ۱۲ آبان‌ ۱۳۹۰ در منزل خود و در ارتباط با نامه ۱۴۳ فعال سياسی و اجتماعی خطاب به محمد خاتمی، رئيس جمهور پيشين ايران، توسط نيروهای امنيتی بازداشت شده بود.

مهرماه سال گذشته خورشيدی ۱۴۳ نفر از فعالان سياسی و اجتماعی طی نامه‌ای به محمد خاتمی اعلام کردند "چشم‌انداز روشنی برای صيانت از آرای مردم و برگزاری انتخابات آزاد، سالم و منصفانه (در ايران) وجود ندارد."

محمد توسلی ۱۲ آبان‌ ۱۳۹۰ در منزل خود و در ارتباط با نامه ۱۴۳ فعال سياسی و اجتماعی خطاب به محمد خاتمی، رئيس جمهور پيشين ايران، توسط نيروهای امنيتی بازداشت شده بود

"محمد توسلی، مصطفی تاجزاده، ابوالفضل بازرگان، عماد بهاور، غلام‌عباس توسلی، حميدرضا جلايی‌پور، محمدعلی دادخواه، اعظم طالقانی، محمد ستاری‌فر، سعيد شيرکوند، علی شکوری‌راد، احمد صدر حاج‌سيدجوادی، هاشم صباغيان، علی‌رضا علوی‌تبار، هادی قابل، فخرالسادات محتشمی‌پور، حسين نورانی‌نژاد و ابراهيم يزدی" از جمله کسانی هستند که اين نامه را امضا کرده بودند.

همسر محمد توسلی ماه گذشته درباره وضعيت جسمی وی گفته بود: "چشم وی آب مرواريد آورده، شنوايی او ضعيف شده، درد شديد استخوان و مفاصل دارد، دچار ناراحتی گوارشی و بسيار ضعيف و نحيف شده است. در چنين فضايی که هوا و نور مناسب نيست و امکان حداقل تغذيه سالم متناسب با سن وی وجود ندارد، افت شرايط جسمی انتظار می‌‌رود و آنچه باعث نگرانی است، طولانی شدن زمان بازداشت در اين شرايط نامناسب است."

به گفته منابع خبری مخالفان حکومت ايران، محمد توسلی چندی پيش در بهداری زندان اوين "تهديد به مرگ شده بود."

ابراهیم یزدی به زندان اوین فراخوانده شد

Maryam — Sat, 21 Apr 2012 10:07:36 +0000

ابراهیم یزدی، دبیر کل نهضت آزادی ایران، جهت اجرای حکم هشت سال زندان به اوین فراخوانده شد.

سایت “میزان خبر” که از وبسایت‌های نزدیک به این جریان سیاسی محسوب می‌شود، گزارش داده‌ است، ابراهیم یزدی روز دوشنبه، ۲۸ فروردین ماه مطلع شده‌ است که تنها ۲۰ روز مهلت دارد خود را به زندان اوین معرفی کند.

بر اساس این گزارش، دادگاه تجدید نظر این فعال سیاسی بدون حضور او و وکیل مدافع برگزار شده‌است در حالی که مسئولان و رئیس دادگاه بدوی به او گفته بودند بودند که پرونده هنوز برای تجدید نظر ارسال نشده‌ است.

یزدی پس از انتخابات بحث‌برانگیز ریاست جمهوری ایران در سال ۱۳۸۸ برای دفعات مختلف بازداشت شد. اولین این بازداشت‌ها در حالی صورت گرفت که او در بیمارستان بستری بود. او ۸۱ سال دارد و این بازداشت‌ها باعث شد که به عنوان مسن‌ترین زندانی سیاسی در سال‌های اخیر ایران شناخته شود.

یکی از موارد اتهامی ابراهیم یزدی بنیان گذاشتن نهضت آزادی ایران است در حالی که او چند سال پس از تشکیل این گروه سیاسی به آن پیوست

دادگاه انقلاب اسلامی سال گذشته ابراهیم یزدی را به اتهام “تبلیغ علیه نظام، اجتماع و تبانی به قصد برهم زدن امنیت کشور و اقدام علیه امنیت ملی از طریق همکاری با نهضت آزادی ایران” محاکمه کرد که نتیجه آن، حکم هشت سال زندان بود.

یزدی اما به حکم صادره اعتراض کرد و در این ماه‌ها منتظر برگزاری دادگاه تجدید نظر بود تا دوشنبه این هفته که مطلع شد دادگاه بدون حضور او و استماع دفاعیاتش حکم اولیه را تایید کرده‌است.

پیش از این ابراهیم یزدی در دفاعیه خود عنوان کرده بود که دادگاه انقلاب “صلاحیت ذاتی” برای رسیدگی به اتهامات علیه نهضت آزادی و او را ندارد.

یکی از موارد اتهامی ابراهیم یزدی بنیان گذاشتن نهضت آزادی ایران است در حالی که او چند سال پس از تشکیل این گروه سیاسی به آن پیوست. نهضت آزادی ایران را چهره‌هایی چون مهدی بازرگان، آیت‌الله طالقانی در سال ۱۳۴۰ تاسیس کردند.

این جریان پس از استعفای دولت موقت مهدی بازرگان در پاییز ۱۳۵۸ رفته رفته به حاشیه رانده شد تا جایی که در ‌‌نهایت فعالیت‌های آن را ممنوع کردند. ابراهیم یزدی وزیر امور خارجه دولت موقت بود و از سال ۱۳۷۳، پس از درگذشت مهدی بازرگان، دبیرکلی نهضت آزادی را عهده‌دار شد.

صدور قرار وثیقه برای آزادی محمد توسلی

zamaanehnews — Mon, 05 Mar 2012 04:14:23 +0000

قوه قضائيه ايران برای آزادی محمد توسلی، رئيس دفتر سياسی نهضت آزادی وثيقه ۱۰۰ ميليون تومانی تعيين کرد.

ايميان ميرزاده، وکيل محمد توسلی به خبرگزاری دانشجويان ايران (ايسنا) گفت: "روز ۱۵ بهمن ماه سال جاری از سوی شعبه شش بازپرسی دادسرای شهيد مقدس برای موکلم قرار وثيقه ۱۰۰ ميليون تومانی صادر شد که اين وثيقه نيز توديع شده است و منتظر آزادی او هستيم."

محمد توسلی در روز ۱۲ آبان‌ماه سال جاری در منزل خود و در ارتباط با نامه ۱۴۳ فعال سياسی و اجتماعی خطاب به محمد خاتمی، رئيس جمهور پيشين ايران، توسط نيروهای امنيتی بازداشت شد.

مهرماه امسال ۱۴۳ نفر از فعالان سياسی و اجتماعی طی نامه‌ای به محمد خاتمی، رييس‌جمهور پيشين ايران اعلام کردند "چشم‌انداز روشنی برای صيانت از آرای مردم و برگزاری انتخابات آزاد، سالم و منصفانه (در ايران) وجود ندارد."

محمد توسلی ۱۲ آبان‌ ۱۳۹۰ در ارتباط با نامه ۱۴۳ فعال سياسی و اجتماعی خطاب به محمد خاتمی، رئيس جمهور پيشين ايران، توسط نيروهای امنيتی بازداشت شد

خبرگزاری فارس ۱۲ آبان گزارش داد: "تاکنون ۳۰ نفر از افرادی که اسامی و امضای آن‌ها ذيل اين بيانيه قرار گرفته، به طور مکتوب و يا با انجام گفت‌وگوهايی اين موضوع را تکذيب کرده‌اند."

پس از رويدادهای عاشورای ۱۳۸۸، ليلا توسلی و محمد نويد طاهری، دختر و داماد محمد توسلی نيز بازداشت شدند و هم‌اکنون در حال سپری کردن دوران زندان خود هستند.

محمد توسلی نخستين شهردار تهران پس از انقلاب ايران در سال ۱۳۵۷ بود. وی پيش و پس از انقلاب بار‌ها بازداشت شده است.

وی در رويدادهای پس از دهمين دوره انتخابات رياست جمهوری ايران در سال ۱۳۸۸ نزديک به دو ماه در بند ۲۰۹ زندان اوين به‌سر برد.

ابراهيم يزدی به هشت سال حبس محکوم شد

zamaanehnews — Wed, 28 Dec 2011 05:23:17 +0000

ابراهيم يزدی، دبيرکل نهضت آزادی ايران به اتهام "اقدام عليه امنيت کشور و نشر اکاذيب" به هشت سال حبس و پنج سال محروميت از حقوق اجتماعی محکوم شد.

به گزارش تارنمای آفتاب، اين حکم از سوی شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب اسلامی تهران صادر شده است.

محمدعلی دادخواه، وکيل دبيرکل نهضت آزادی گفته است: "آقای دکتر يزدی طبق اصل ۱۶۸ قانون اساسی به صلاحيت دادگاه اعتراض داشتند، چون بايد يک دادگاه عمومی و باحضور هيأت منصفه و علنی دادگاه برگزار می‌شد و چون اين موارد رعايت نشده، هيچ دفاعيه‌ای ارائه نکرديم و قاعده اين بود که دادگاه به عدم صلاحيت خودش رأی دهد."

بر اساس اصل ۱۶۸ قانون اساسی رسيدگی به جرائم سياسی بايد به‌طور علنی و با حضور هيأت منصفه باشد اما مقام‌هايی قضايی ايران با استناد به اينکه در قوانين ايران، جرم سياسی تعريف نشده از اجرای اين اصل خودداری می‌کنند.

وکیل ابراهیم یزدی ابراز اميدواری کرده دادگاه تجديدنظر به صلاحيت نداشتن دادگاه بدوی رأی بدهد تا اتهامات موکلش در دادگاهی با حضور هيأت منصفه و به طور علنی بررسی شود

به گفته وی "دادگاه، مستندی که ارائه داده قانون احزاب است، در حالی که نهضت آزادی ايران سال ۱۳۴۰ تأسيس شده است... ضمن اينکه در اين قانون هيچ بندی مبنی بر اخذ مجوز وجود ندارد."

دادخواه ابراز اميدواری کرد دادگاه تجديدنظر به "صلاحيت نداشتن" دادگاه بدوی رأی بدهد تا اتهامات در دادگاهی با حضور هيأت منصفه و به طور علنی بررسی شود.

يزدی آبان امسال در دادگاه انقلاب محاکمه شده بود اما وی در دفاعيه خود صلاحيت دادگاه انقلاب را در رسيدگی به پرونده‌اش رد کرد.

دبيرکل نهضت آزادی ايران در دفاعيه خود نوشته بود محاکمه وی در واقع محاکمه نهضت آزادی ايران است و برپايه قانون اساسی جمهوری اسلامی رسيدگی به جرايم سياسی و مطبوعاتی بايد علنی و با حضور هیأت منصفه باشد.

ابراهيم يزدی پس از دهمين دوره انتخابات رياست جمهوری در سال ۱۳۸۸ در حالی که در بيمارستان بستری بود، بازداشت شد و پس از ۷۲ ساعت آزاد گرديد.

او در دی‌ماه ۱۳۸۸ دوباره بازداشت شد و پس از ۶۰ روز زندان انفرادی به‌دليل بروز مشکلات قلبی به بيمارستان منتقل و مورد عمل قلب باز قرار گرفت. پس از آن نيز به توصيه پزشکان معالج، با وثيقه ۵۰۰ ميليون تومانی به مرخصی آمد.

وی در روز ۹ مهرماه ۱۳۸۹ به اتهام "شرکت در نماز جمعه غيرقانونی"، در شهر اصفهان برای سومين بار بازداشت و به بند ۲۰۹ در زندان اوين منتقل شد.

اين بار او سه ماه را در سلول انفرادی سپری کرد و سپس به يکی از خانه‌های امن وزارت اطلاعات منتقل و مدت سه ماه نيز در اين خانه تحت بازداشت قرار گرفت.

اتهام اصلی وی، "اداره تشکيلات غيرقانونی نهضت آزادی ايران" است. وی از سال ۱۳۷۳ به‌عنوان دبيرکل اين حزب برگزيده شد.

بازداشت چهار فعال سیاسی و دانشجویی در مشهد و تبریز

Maryam — Sat, 05 Nov 2011 11:16:31 +0000

گزارش‌های رسیده حاکی از بازداشت یک فعال سیاسی در مشهد و سه فعال دانشجویی در تبریز در هفته گذشته است.

تارنمای جنبش راه سبز (جرس)، امروز، شنبه ۱۴ آبان ماه گزارش داد که علی رزاقی از فعالان سیاسی اصلاح طلب مشهد، دو شنبه هفته گذشته در پی احضار به دادگاه انقلاب، بازداشت شده است.

بنا به این گزارش، وی که برای جلسه بازپرسی و تفهیم اتهام به شعبه ۹۰۳ دادگاه انقلاب مشهد احضار شده بود، به دستور بازپرس این شعبه به بازداشت‌گاه منتقل شد.

علی رزاقی در پی وقایع پس از انتخابات ریاست جمهوری در خرداد ۱۳۸۸، بازداشت شده بود و با قرار وثیقه یک‌صد میلیونی آزاد بود.این فعال سیاسی به "اقدام علیه امنیت ملی، تبلیغ علیه نظام، توهین به رهبری و تشویش اذهان عمومی" متهم شده است.

آقای حیدری، بازپرس شعبه ۹۰۳ دادگاه انقلاب مشهد در رابطه با دلیل بازداشت مجدد علی رزاقی، به همسر وی گفته است: "همسرت متنبه نشده و ما او را به زندان می فرستیم تا متوجه همه چیز بشود."

گفته می‌شود که این فعال سیاسی با حکم دو ماه بازداشت موقت روانه زندان شده است.

سولماز علیمرادی، عضو شاخه جوانان نهضت آزادی ایران نیز به یک سال و شش ماه حبس تعزیری قطعی محکوم شد، به این فعال سیاسی اعلام شده که باید تا روز ۲۸ آبان ماه خود را برای اجرای حکم معرفی کند

کمیته گزارشگران حقوق بشر نیز از بازداشت هروز فریدی، آرش محمدی و سیاوش محمدی، در تبریز خبر داده است.

این سه فعال دانشجویی ساعت شش صبح روز پنج‌شنبه ۱۲ آبان ۱۳۹۰ در منزل شخصی خود در تبریز از سوی نیروهای امنیتی دستگیر شدند.از علت بازداشت و محل نگهداری این افراد اطلاعی در دست نیست.

از سوی دیگر، سولماز علیمرادی، عضو شاخه جوانان نهضت آزادی ایران نیز به یک سال و شش ماه حبس تعزیری قطعی محکوم شد.

به گزارش میزان خبر، پایگاه اطلاع‌رسانی نزدیک به نهضت آزادی، به این فعال سیاسی اعلام شده که باید تا روز ۲۸ آبان ماه خود را برای اجرای حکم معرفی کند.

سولماز علیمرادی پس از عاشورای ۱۳۸۸ بازداشت و در دادگاه بدوی به دو سال حبس تعزیزی محکوم شده بود. وی از سوی دادگاه به " اقدام علیه امنیت ملی از طریق عضویت نهضت آزادی ایران و شرکت در تظاهرات روز عاشورا" متهم شده است.

در حال حاضر محسن محققی، امیر خرم، فرید اهری و عماد بهاور از اعضای نهضت آزادی ایران در بند ۳۵۰ زندان اوین در حال سپری کردن احکام حبس قطعی خود هستند

ممنوعيت نامزدی اعضای سه حزب در انتخابات مجلس ايران

zamaanehnews — Thu, 03 Nov 2011 04:33:55 +0000

جبهه مشارکت ايران اسلامی، سازمان مجاهدين انقلاب اسلامی و نهضت آزادی ايران از نامزدی در انتخابات مجلس منع شده‌اند.

صولت مرتضوی، رئيس ستاد انتخابات مجلس روز چهارشنبه ۱۱ آبان ۱۳۹۰ به خبرگزاری جمهوری اسلامی (ايرنا) گفت: "اين گروه‌ها به دليل اينکه از نظر وزارت کشور جزو گروه‌ها و احزاب منحله به شمار می‌روند و همچنين پروانه فعاليت ندارند، نمی‌توانند در انتخابات آينده مجلس شورای اسلامی حضور يافته و ليست انتخاباتی ارايه دهند."

به گفته وی "احزاب و گروه‌های سياسی که پروانه فعاليت آن‌ها در کميسيون ماده ۱۰ احزاب به تصويب رسيده است، می‌توانند در انتخابات آينده مجلس حضور يافته و نسبت به ارائه ليست نامزدهای خود اقدام نمايند."

نهمين دوره انتخابات مجلس ايران ۱۲ اسفند سال جاری خورشيدی در سراسر ايران برگزار می‌شود.

قوه قضائيه ايران چند ماه پيش جبهه مشارکت و سازمان مجاهدين انقلاب را منحل اعلام کرد. نهضت آزادی ايران نيز سال‌ها پيش از سوی کميسيون ماده ۱۰ احزاب وزارت کشور "غيرقانونی" اعلام شده است.

صولت مرتضوی: احزاب وگروه های سياسی که پروانه فعاليت آن‌ها در کميسيون ماده ۱۰ احزاب به تصويب رسيده است، می‌توانند در انتخابات آينده مجلس حضور يافته و نسبت به ارايه ليست نامزدهای خود اقدام نمايند

مدتی پيش نيز عباس جعفری دولت‌آبادی، دادستان تهران از "ممنوع" بودن هرگونه فعاليت جبهه مشارکت ايران اسلامی و سازمان مجاهدين انقلاب اسلامی خبر داده بود.

بنا بر اعلام جعفری دولت‌آبادی، دادگاه انقلاب اسلامی تهران با صدور دادنامه‌ای، حکم انحلال اين احزاب را صادر کرده است.

پس از حوادث انتخابات جنجالی رياست‌جمهوری سال ٨٨ ايران، سعيد مرتضوی، دادستان وقت تهران با صدور کيفرخواستی، خواهان انحلال احزاب مشارکت و مجاهدين شده بود.

در فروردين‌ماه ٨٩ نيز محمود عباس‌زاده مشکينی، دبير کميسيون ماده ۱۰ احزاب وزارت کشور، از تصميم اين کميسيون مبنی بر توقيف پروانه فعاليت جبهه مشارکت و سازمان مجاهدين انقلاب اسلامی، دو حزب اصلاح‌طلب، خبر داده بود.

همچنین مهرماه ٨٩ غلام‌حسين محسنی اژه‌ای، سخنگوی قوه قضائيه ايران و دادستان کل اين کشور، در يک نشست رسانه‌ای در تهران گفت: "کميسيون ماده ۱۰ احزاب پروانه فعاليت اين دو حزب (مشارکت و مجاهدين) را متوقف کرده و اعلام کرده که آن‌ها حق فعاليت سياسی ندارند."

اين اظهار نظر محسنی اژه‌ای با واکنش شديد جبهه مشارکت روبه‌رو شد. اين حزب يک روز بعد در بيانيه‌ای تصميم قوه قضائيه ايران را برای انحلال مشارکت، "تصميم سياست‌زده، غير قانونی و غير الزام‌آور" خواند.

جبهه مشارکت ايران اسلامی پس از انتخابات رياست جمهوری سال ۷۶ در ايران تأسيس شد. گروهی از اعضای اين حزب پس از انتخابات بحث‌برانگيز رياست جمهوری ايران بازداشت و روانه زندان شدند.

سازمان مجاهدين انقلاب اسلامی که ۳۷ نفر از اعضای جناح چپ‌گرا در سال ١٣۶١ از آن خارج شده بودند، در مهر ١٣٧٠ با حضور "محمد سلامتی، بهزاد نبوی، محسن آرمين، مصطفی تاج‌زاده، هاشم آقاجری، ابوالفضل قديانی، فيض‌الله عرب‌سرخی و صادق نوروزی" دور تازه فعاليت خود را آغاز کرد.

نهضت آزادی ايران نيز در ۲۵ ارديبهشت سال ۱۳۴۱ پايه‌‏گذاری شد. ابرهيم يزدی از اعضای ارشد نهضت آزادی است.

بازداشت عضو شورای مرکزی نهضت آزادی

Maryam — Sun, 11 Sep 2011 16:41:59 +0000

امیر خرم، عضو شورای مرکزی نهضت آزادی صبح امروز، یکشنبه ۲۰ شهریور ماه بازداشت شد.

وب سایت میزان خبر، پایگاه اطلاع‌رسانی نزدیک به نهضت آزادی با انتشار این خبر اعلام کرده که امیر خرم در برابر در منزل مسکونی‌اش «ربوده» شده و هیچ اطلاعی از محل نگهداری وی در دست نیست.

بنا به این گزارش، در پی ابلاغ تلفنی حکم «قطعی» شش سال زندان به این فعال سیاسی، وی اعلام کرده بود که این حکم را «بی‌اعتبار» می‌داند و خواهان احضاریه رسمی دادگستری شده بود.

امیر خرم از سوی دادگاه انقلاب به شش سال حبس تعزیری به اتهام «شرکت در تجمع روز عاشورا و عضویت در نهضت آزادی» محکوم شده است.

وی در سال ۱۳۸۰ نیز به همراه شماری از اعضای نهضت آزادی و فعالان ملی مذهبی به اتهام «براندازی» بازداشت شد و به مدت سه ماه در سلول انفرادی زندان ۵۹ سپاه زندانی بود.

امیر خرم از سال ۱۳۶۵ در نهضت آزادی ایران فعال است و از سال ۱۳۸۴ تا سال ۱۳۸۶ ریاست شاخه جوانان نهضت آزادی ایران را بر عهده داشت.

محکومیت یک فعال دانشجویی به سه سال و شش ماه حبس

سایت دانشجو نیوز نیز از محکومیت محمد غفاریان، دانشجوی رشته مهندسی برق دانشگاه فردوسی مشهد، به سه سال وشش ماه حبس تعزیری و هفتاد ضربه شلاق خبر داد.

وی برای اتهام «اقدام علیه امنیت ملی» به دو سال حبس، برای اتهام «اخلال در نظم عمومی» به شش ماه حبس، برای اتهام «توهین به مقام رهبری» به یک سال حبس و ٣۵ ضربه شلاق و برای اتهام «توهین به رییس جمهور» به ٣۵ ضربه شلاق محکوم شده است.

محمد غفاریان اول اسفند ماه سال گذشته در مشهد بازداشت شد و به مدت ۲۶ روز در بازداشتگاه اداره اطلاعات مشهد زندانی بود.

این فعال دانشجویی با وجود کسب رتبه ۲۰۶ در کنکور کار‌شناسی ارشد، مردود اعلام شده و از ادامهٔ تحصیل محروم شده است.

در دو سال گذشته پس از اعتراضات به نتایج دهمین انتخابات ریاست جمهوری در ایران، شمار زیادی از مخالفان دولت بازداشت و به احکام سنگین حبس محکوم شده‌اند.

«می‌خواهند به زندگی ابراهيم يزدی خاتمه دهند»

zamaanehnews — Thu, 16 Jun 2011 05:23:26 +0000

اعضای خانواده ابراهيم يزدی نسبت به زندانی‌کردن دوباره وی که به گفته آن‌ها راهی بر «خاتمه‌دادن» به زندگی اين عضو نهضت آزادی است، ابراز نگرانی کرده‌اند.

مهدی نوربخش، داماد ابراهيم يزدی به کمپين بين‌المللی حقوق بشر در ايران گفته يزدی «می‌داند حکومت می‌خواهد او را ساکت کند اما اينکه برای ساکت کردن وی تا کجا می‌خواهند جلو بروند را نمی‌داند.»

نوربخش افزوده: «نمی دانيم چطور می‌خواهند کسی را در سن ۸۰ سالگی دوباره به زندان برگردانند. ايشان بيماری قلبی، فشار خون و بيمارهای جانبی ديگری دارند. با اين حال ظاهراً موضوع جدی است و می‌خواهند دوباره با همان اتهام‌های قبلی آقای يزدی را به زندان برگردانند.»

به گفته وی، آيت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ايران با ابراهيم يزدی «مشکل شخصی» دارد.
نوربخش در توضيح آنچه که «مشکل شخصی» ناميده، افزوده: «مقداری از آن به اوائل انقلاب بر می‌گردد و مقداری از آن حسادت‌هايی است که از اول انقلاب رشد می‌کند.»

وی افزوده: «خامنه‌ای کسی نبود در اين انقلاب. در طول انقلاب بنا به مصالح ديگری مثل پيشتيبانی آقای رفسنجانی رشد کرد. وگرنه او در حلقه اول انقلابی‌ها نيست. او يک آدم عادی بود و به آن صورت سابقه مبارزاتی ندارد تا زمانی که با روشنفکران دينی نشست و برخاست می کند از جمله دکتر علی شريعتی. او به اين طريق است که شناخته می شود و در غير اين صورت يک روحانی معمولی است. از اول انقلاب با دکتر يزدی سر آشتی نداشت و تا همين الان هم به صورت شخصی ادامه پيدا کرده است.»

مهدی نوربخش: نمی دانيم چطور می‌خواهند کسی را در سن ۸۰ سالگی دوباره به زندان برگردانند. ايشان بيماری قلبی، فشار خون و بيمارهای جانبی ديگری دارند. با اين حال ظاهراً موضوع جدی است و می‌خواهند دوباره با همان اتهام‌های قبلی آقای يزدی را به زندان برگردانند

ابراهيم يزدی، اولين وزير امور خارجه ایران بعد از انقلاب اسلامی سال ۱۳۵۷ بود. از وی که هم‌اکنون در سن ۸۰ سالگی به سر می‌برد با عنوان «کهنسال‌ترين» زندانی سياسی در ايران نام برده می‌شود.

يزدی ۹ مهر ۱۳۸۹ به اتهام «شرکت در نماز جمعه غيرقانونی» بازداشت و به زندان اوين منتقل شد.

بنا به گزارش کمپين، يزدی که از سرطان پروستات رنج می‌برد و تحت درمان بود، پس از مدتی از زندان به خانه امن منتقل شد و پس از آن در ۲۹ اسفند ماه به منزل خويش بازگشت.

يزدی پس از آزادی از زندان از دبيرکلی نهضت آزادی کناره‌گيری کرد.

داماد ابراهيم يزدی همچنين گفته است حکومت ايران برای خاتمه‌دادن به تفکر ملی مذهبی‌ها، «جدی» است.

وی با اشاره به مرگ «مشکوک» هاله سحابی و هدی صابر افزوده: «من احساسم است که اگر اين مرگ‌ها سيستماتيک هم نباشد، به هرحال يک برنامه‌ای است که به راحتی در مورد ملی مذهبی‌ها دارند انجام می‌دهند.»

هاله سحابی فرزند عزت‌الله سحابی ۱۱ خرداد ۱۳۹۰ در جريان مراسم خاک‌سپاری پدرش با حمله نيروهای امنيتی دچار ايست قلبی شد و درگذشت. مخالفان حکومت ايران می‌گويند وی بر اثر ضرب و شتم نيروهای امنيتی دچار ايست قلبی شده است.

هدی رضازاده صابر از فعالان ملی مذهبی نيز پس از مرگ هاله سحابی در زندان اوين دست به اعتصاب غذا زد و پس از ۱۰ روز درگذشت.

خانواده اين فعال سياسی می‌گويند هدی صابر به علت «تأخير» مقامات زندان در انتقالش به بيمارستان برای درمان بيماری «کشته» شده است. شماری از زندانيان سياسی نيز با انتشار نامه‌ای گفته‌اند هدی صابر پيش از انتقال به بيمارستان مورد «ضرب و شتم» قرار گرفته است.

مهدی نوربخش گفته است: «ملی مذهبی‌ها از نظر تعداد کم هستند اما از نظر انديشه‌ای محبوب.» به گفته وی، ملی مذهبی‌ها «آينه شکست» رهبر جمهوری اسلامی هستند.

شورای فعالان ملی مذهبی از گروه‌های منتقد حکومت جمهوری اسلامی است که توسط عزت‌الله سحابی بنيانگذاری شد.

رضا عليجانی و مرتضی کاظميان از جمله اعضای اين شورا هستند که هم‌اکنون در خارج از ايران به‌سر می‌برند. عليرضا رجايی نيز يکی ديگر از اعضای اين شورا است که در زندان اوين در حبس است.

نهضت آزادی و فراز و فرودهایش

Babak M — Wed, 18 May 2011 15:11:17 +0000

مریم محمدی

دیروز، بیست و پنجم اردیبهشت ماه، پنجاهمین سالگرد تأسیس «نهضت آزادی ایران» بود؛ سازمانی که اکثر دوران حیات خود را در ممنوعیت و محدودیت گذرانده است؛ چه در دوران نظام گذشته و چه در نظام جمهوری اسلامی ایران.

در حال حاضر، رهبران این جریان که اغلب در سنین کهولت هستند، اکثراً یا در زندان و یا در مرخصی‏های استعلاجی به‏سر می‏برند.

برای نگاهی به این سازمان و این بخش از تاریخ سیاسی ایران، گفت‏وگوهایی انجام داده‏ام، با دکتر غلام‏عباس توسلی، جامعه‏شناس و از اعضای قدیمی «نهضت آزادی ایران» و هم‏چنین فرخ نگهدار، از مسئولان «جنبش فداییان خلق ایران» که سال‏ها بعد از نهضت آزادی ایران، با اندیشه و روش متفاوتی به‏وجود آمد.

از آقای توسلی می‏پرسم: نهضت آزادی ایران از درون جبهه ملی ایران چرا و در چه شرایطی به‏وجود آمد؟ به‏ویژه که نفت در آن زمان ملی شده بود و مبارزه مهمی به پیروزی رسیده بود.

غلام‏عباس توسلی: نفت ملی شده بود، ولی بعد از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، دوباره نفت از حالت ملی خارج و به کنسرسیوم بین‏المللی واگذار شده بود و مردم از این جهت بسیار ناراضی بودند.

در نتیجه، در همان سال‏های ۱۳۴۰ جبهه‏ ملی که در دوره دکتر مصدق فعال بود، از فرصت استفاده کرد و میتینگ‏های مختلفی را برگزار کرد. مخصوصاً میتینگ «پارک جلالیه» خیلی معروف است که مردم استقبال زیادی از آن کردند. به‏هرحال گروه‏های مختلف، مخصوصاً گروه‏های ملی و آزدیخواه، بر ضد دولت شاه به میدان آمدند و فعالیت‏های مجدد خود را آغاز کردند.

در چنین شرایطی بود که کسانی که بیشتر یک پایه اندیشه مذهبی و آزادیخواهانه داشتند و در عین حال هم با بینش دکتر مصدق، مسئله ملی شدن نفت و نهضت ملی هماهنگ بودند و جویای عدالت و احیای حقوق از دست رفته بودند (که می‏توان آن‏ها را روشنفکر دینی نامید) پایه‏گذار نهضت آزادی ایران شدند.

در واقع، در درون جبهه ملی ایران، گرایشی که به مذهب هم تاکید داشت، متولد شد.

بله! از یک طرف کسانی بودند که طی دورانی که از ۲۸ مرداد شروع شده بود، در نهضت مقاومت ملی که در آن دوره مخفی بود، فعالیت می‏کردند و در این‏جا به صورت یک حزب سیاسی ملی و در عین حال آزادیخواه، ظهور و بروز پیدا کردند.

به این ترتیب، نهضت آزادی ایران در همان سال ۱۳۴۱، در ۲۵ اردیبهشت، پایه‏گذاری شد و این حرکت به‏صورت یک تشکیلات سیاسی درآمد که امروزه پنجاهمین سال تأسیس آن است.

پایه‏گذاران اولیه چه کسانی بودند؟

غیر از سه نفر، یعنی مرحوم آیت‏الله طالقانی، مرحوم مهندس مهدی بازرگان و مرحوم دکتر یدالله سحابی که همیشه با هم بودند، افرادی مانند آقای صدر حاج‏سید جوادی که هنوز هم در قید حیات هستند، حسن نزیه و چند تن دیگر، همراه با نسل دومی که تازه از حالت دانشجویی خارج شده بودند، از جمله مهندس عزت‏الله سحابی، آقای حکیمی، آقای شیبانی و ... که بعداً عده‏ای از آن‏ها به زندان افتادند، این نهضت را پایه‏گذاری کردند و اعضای شورای مرکزی نهضت آزادی را تشکیل می‏دادند.

اولین ضربه‏ای که طی این ۵۰ سال به نهضت آزادی خورد، چه زمانی بود و چگونه اتفاق افتاد؟

اولین ضربه‏ای که به نهضت خورد، در همان سال ۱۳۴۱ بود. بعد از این‏که دکتر امینی برکنار شد، حمله‏ای به جبهه ملی و نهضت آزادی صورت گرفت و اعضای شورای مرکزی نهضت آزادی، مانند مرحوم طالقانی، یدالله سحابی، مهندس بازرگان، آقای دکتر شیبانی، ابوالفضل حکیمی، عدالت‏منش و چند نفر دیگر به زندان افتادند و محاکمه نظامی شدند.

ابتداً عده‏ای از این افراد محکوم به اعدام شدند، ولی بعد این محکومیت به ۱۰ سال حبس منجر شد که مخصوصاً این مورد درباره مرحوم طالقانی و مهندس بازرگان صادق است و بقیه اعضایی هم که در زندان بودند، به حبس‏های مختلف دو تا شش سال (مقداری بیشتر یا کمتر)، محکوم شدند.
بنابراین تقریباً می‏توانیم بگوییم که جلوی فعالیت کل اعضای شورای مرکزی نهضت در آن دوره گرفته شد و مجبور شدند در یک محاکمه نظامی شرکت کنند.

این امر از یک‌سو برای نهضت خوب و مفید بود، به‏خاطر این‏که اسم و آوازه نهضت بیش از حد بالا رفت. در عین حال هم چون اکثر اعضای مرتبه اول و مؤسس نهضت را به زندان انداخته بودند، خودبه‏خود آن نوع فعالیت اولیه نهضت که می‏توانست گسترده‏تر باشد، کم‏وبیش متوقف شد.

به این ترتیب، می‏توان گفت که نهضت آزادی ایران، از سال ۱۳۴۱ تا انقلاب سال ۱۳۵۷، هیچ حضور سیاسی‏ای در ایران نداشت؟

شاه پس از رفتن دکتر امینی و کشته شدن کندی در آمریکا که ریاست جمهوری او در باز شدن فضای سیاسی ایران تا حدی مؤثر بود، جلوی همه این نوع فعالیت‏ها را گرفت و با همه با خشونت رفتار کرد.
سعی کردند محکمه‏های نظامی تشکیل بدهند و عده‏ای را قلع‏ و قمع کنند. ساواک بسیار قدرت پیدا کرد و با همان مسئله «انقلاب سفید» و یا «انقلاب شاه و ملت»، نمی‏گذاشتند کسی در داخل ایران فعالیتی انجام بدهد.

اما گروه‏هایی از نهضت که در این دوره بیرون از کشور بودند، فعال بودند و هم در چهارچوب جبهه ملی و نهضت آزادی و هم به‏طور مستقل فعالیت داشتند.

بنابراین این‏طور نبود که در این دوره، نهضت به‏کلی ساکت بنشیند و صدایش درنیاید. مرتب حتی از داخل زندان هم اعلامیه‏هایی می‏نوشتند و فعالیت خود را ادامه می‏دادند.

تأثیر این فعالیت‏ها، بر آن‏چه که در ایران اتفاق افتاد، چه بود؟

نهضت آزادی یک پیام داشت و یک‏مقدار فعالیت. پیامش این بود که منافع ملی باید حفظ بشود، آزادی‏هایی که در انقلاب مشروطیت تحقق پیدا کرده بود و جامعه از حالت استبدادی خارج شده بود، عملی بشود و مردم بتوانند از آن آزادی‏ها بهره بگیرند. هم‏چنین این پیام را هم داشت که مردم برای تحقق این آزادی‏ها مقاومت کنند.

حرکت تأسیس نهضت و به زندان افتادن سردمداران نهضت، این پیام را تا حدودی به مردم رساند. حتی من معتقدم که این پیام در خود انقلاب اسلامی ایران هم تأثیر داشت.

یعنی گروه‏های مختلفی که از آن دوره به بعد به‏وجود آمدند، اکثراً خواهان آزادی و خواهان ایفای منافع ملی ایران بودند و مردم نیز، هم به لحاظ سیاسی و هم به لحاظ مذهبی، میدان را ترک نکردند تا سال‏های ۱۳۵۶-۵۷ که انقلاب اسلامی ایران آغاز شد و به‏ثمر رسید.

آینده سیاسی نهضت آزادی ایران را در شرایط فعلی که ظاهراً دومین ضربه بزرگ را دریافت کرده است، چگونه می‏بینید؟

شرایط فعلی هم شرایط مساعدی نیست و شرایط سخت است. منتها در آن دوره، به‏طور طبیعی و ذاتی، رژیم استبدادی مستقر بود، ولی امروزه، بعد از انقلاب اسلامی ایران، جمهوری برپا شده و جمهوری نتیجه انقلاب بوده است.

ولی از لحاظ جریان نهضت آزادی و بسیاری از گروه‏های ملی و مذهبی و ... مشکلات بسیار زیادی وجود دارد و هنوز آن ایده‏آل‏ها و آرمان‏های ملی و آزادیخواهانه‏ای که به‏خاطر آن‏ها انقلاب به‏وقوع پیوست، در تمام این مدت تحقق پیدا نکرده و وجود نداشته است.

اما مردم هم دست برنداشته‏اند و به صورت‏های مختلف، خواسته‏های خود را اعلام کرده‏اند. همان‏طور که می‏دانید، این مسائل در دوره اصلاحات خیلی خوب در جامعه‏ منعکس شد و در دوره‏های بعد از آن هم، در انتخابات‏های مختلف و امکانات و موقعیت‏هایی که پیش آمد، باز مردم خواهان همان ایده‏آل‏ها و آرمان‏ها شده‏اند.

در آغاز نهضت آزادی ایران را نپسندیدم‬

مهدی بازرگان در دادگاهی که برای او برپا شده بود، جمله‏ای را گفت که امروز بر سر زبان‏ها است. او به دادگاه نظامی گفت: «ما آخرین کسانی هستیم که خواستیم با شما، به زبان قانون سخن بگوییم.» ۱۰ سال پس از آن، سازمان‏هایی مخفی با مشی مبارزه مسلحانه در ایران به‏وجود آمده بودند؛ مجاهدین و فداییان خلق. مبارزینی که دیگر نخواستند به زبان قانون با حکومت سخن بگویند.

از فرخ نگهدار که عضو رهبری جنبش فداییان بود، می‏پرسم: شما با نهضت آزادی ایران چگونه مواجه شد و چه تحلیلی از آنان و مشی سیاسی‏شان داشت؟

فرخ نگهدار: من اولین بار با نام نهضت آزادی ایران در همان بهار ۱۳۴۰ آشنا شدم. جزوه کوچکی که بیانیه‏ی تأسیس نهضت آزادی بود، به دستم رسید. آن را خواندم، اما زیاد مرا نگرفت. مقداری آیات قران و مسائل سیاسی‏ را در بیانیه‏شان آورده بودند و مطالبی را هم که عنوان کرده بودند، مطالب هیجان‏بر‏انگیزی برای من نبود.

اعضای نهضت آزادی ایران را هم بعدها در زندان، در دهه ۴۰، با ایستادگی و استقامت‏شان در برابر حکومت پهلوی و در دهه‏ی ۵۰ با هم‏سلول شدن با مهندس عزت‏الله سحابی که این‏روزها در بستر بیماری است و روزهای سختی را می‏گذراند، شناختم.

بعد از این شناسایی، تحلیل شما از آن‏ها چگونه بود؟

آن‏چه در آن دوران برای من مهم بود، این بود که به‏نظرم می‏آمد که تصمیمات نهضت آزادی در قیاس با جبهه ملی ایران، تصمیمات معقول‏تر، قابل اتکا‏تر و صحیح‏تری است و حرکت نهضت آزادی ایران، در دوران قبل از انقلاب، در میان کل جریان‏هایی که خصلت ملی داشتند و دنباله‏های نهضت ملی ایران محسوب می‏شدند، اعتباری در ذهن من پیدا کرد.

به‏خصوص چیزی که برای من، همیشه در ذهنم آموزنده بوده، موضعی بود که آن‏ها در اوایل دهه ۴۰ در رابطه با دولت امینی اتخاد کردند.

در این دوران، نهضت آزادی ایران، برخلاف جبهه ملی که هدف عمده را شکست دادن دولت امینی قرار داده بود و فکر می‏کرد بعد از این دولت، آمریکا از جبهه ملی ایران حمایت خواهد کرد و این جبهه به حکومت باز خواهد گشت، می‏گفت ما نباید دولت امینی را تضعیف کنیم و ماندن این دولت در قدرت، به‏سود نهضت دمکراتیک است و مشکل اصلی، استبداد شاه است که در حال افزایش است.

این تحلیل نهضت، به عنوان جریانی باتدبیر در ذهن من بود و در عین حال استقامت اعضای آن. چون تمام سران نهضت آزادی به زندان آمدند و ۱۸ تن از آنان را محکوم کردند.

ولی به‏نظر می‏رسد که این تحلیل شخصی شما از نهضت آزادی ایران بوده است. چون بخش بزرگی از چپ، نهضت آزادی و اساساً جریان‏هایی را که به این روش‏های مسالمت‏آمیز معتقد بودند، سرزنش می‏کردند و دلیل پیوستن آن‏ها به مبارزه‏ی مسلحانه هم همین بود.

تا سال‏های آغاز انقلاب، یعنی در مطلع انقلاب، جریان‏های چپ ایران، برای نهضت آزادی ایران مقام شایسته‏ای قائل بودند، این جریان را جزو نیروهای ملی می‏شناختند و همیشه در کلام‏ و رفتار‏شان، نوعی احترام برای سران نهضت آزادی ایران قائل بودند ...

آن‏ها را به سازشکاری متهم نمی‏کردند؟

در آستانه انقلاب چرا! من از تأسیس تا آستانه انقلاب را می‏گویم. در ۱۵-۱۶ سال اول تأسیس نهضت آزادی ایران، یعنی تا آستانه انقلاب، نه از جانب حزب توده‏ ایران و نه از جانب فداییان خلق، هیچ‏گاه این نهضت به سازشکاری با نظام شاه متهم نشده است. چون چنین سازشکاری‏ای در حرکت نهضت آزادی وجود نداشت.

از سال ۵۶ که نهضت انقلابی اوج می‏گیرد، چپ‏ها و به‏خصوص فداییان، در این زمینه، مواضع افراطی‏ای اتخاذ می‏کنند و نهضت آزادی را به سازشکاری با رژیم شاه و عدم طرح شعار سرنگونی متهم می‏کنند.
این موضع تا بعد از انقلاب هم ادامه پیدا می‏کند که نهضت آزادی را متهم می‏کنند به سازشکاری با امپریالیسم آمریکا و این‏که نمی‏خواهد مناسبات با آمریکا و سلطه امپریالیسم کاملاً قطع بشود که این اشتباه بود.

به نظر من، یکی از درس‏های بزرگی که به‏خصوص مهندس بازرگان برای ایران به‏جا گذاشته، این است که اصلاح‏طلبی گزینه‏ای است که شما خودتان انتخاب می‏کنید. نه این‏که آن را به علت ماهیت نظام انتخاب کنید. یعنی بگویید که نظام اصلاح‏پذیر هست یا نیست، بنابراین من اصلاح‏طلب هستم یا نیستم.

مهندس بازرگان، تقریباً- منهای داریوش فروهر- برجسته‏ترین شخصیت تاریخ سیاسی ایران است که در هردو نظام، یک مشی اصلاح‏طلبانه را پی گرفت و خواهان اصلاحات دمکراتیک بود.

ابراهيم يزدی مصاحبه با ايرنا را «تکذيب» کرد

zamaanehnews — Tue, 05 Apr 2011 14:46:00 +0000

ابراهيم يزدی از رهبران نهضت آزادی ايران، مصاحبه با خبرگزاری جمهوری اسلامی (ايرنا) را به دليل آن‌که بدون اطلاع وی منتشر شده، تکذيب کرد.

خبرگزاری ايرنا، امروز سه‌شنبه ۱۶ فروردين ۱۳۹۰ گزارش داد که ابراهيم يزدی با ارسال نامه‌ای به اين خبرگزاری اعلام کرده «با صراحت به مسئولين خبرگزاری حاضر در محل تأکيد کرده بودم که انتشار هر متنی به نام اينجانب تنها بعد از ارائه کتبی و تأييد اينجانب قابل انتشار خواهد بود.»

وی افزوده: «نظر به اين‌که متن منتشر شده توسط ايرنا بدون اطلاع و تأييد اينجانب صورت گرفته است، تکذيب می‌گردد.»

يزدی نوشته است: «آن‌چه مورد تأييد اينجانب است همان متن کتبی استعفا از دبيرکلی نهضت آزادی ايران می‌باشد که در اختيار خبرنگار ايرنا قرار داده شد.»

با اين حال خبرگزاری ايرنا اعلام کرده «اين گلايه يزدی درحالی صورت گرفته است که رسانه‌ها برای انتشار مطالب خود ملزم به هماهنگی قبل از انتشار با منابع خبری نيستند.»

ايرنا در عين حال با قرار دادن عکس‌هايی از يزدی در هنگام مصاحبه، بر «صحت» این گفت‌وگو تأکيد کرده است.

ابراهيم يزدی در ‌گفت‌وگویی که چند روز پیش توسط خبرگزاری ایرنا منتشر شد، در مورد مسائل سياسی روز اظهارنظر کرد. وی که از روز نهم مهرماه ٨٩ در زندان و سپس «خانه امن» به‌سر می‌برد صبح روز ۲۹ اسفندماه ۱۳۸۹ از زندان آزاد شد.

خبرگزاری جمهوری اسلامی ايران (ايرنا) که نخستين بار خبر آزادی وی را منتشر کرده بود هم‌زمان خبر داد که ابراهيم يزدی طی بيانيه کوتاهی از دبيرکلی نهضت آزادی ايران استعفا کرده است.

ايرنا نوشت که گفت‌وگو با ابراهیم یزدی در آخرين روز اسفند سال ۸۹ يعنی در روز آزادی وی صورت گرفته است اما دليل تأخير انتشار آن را پس از ۱۴ روز اعلام نکرده است.

ابراهيم يزدی در اين گفت‌وگو اعلام کرد که به دليل وضعيت جسمانی خود از دبيرکلی نهضت آزادی ايران استعفا کرده است.

خبرگزاری ایرنا به نقل از یزدی در این مصاحبه نوشته است: «شما (میرحسین موسوی از رهبران مخالفان) يا نبايد مردم را به حضور در خيابان‌ها دعوت می‌کرديد، يا اگر اعلام می‌کنيد مردم بيايند، بديهی است همه آنان که می‌آيند هوادار شما نيستند و شعارهای خود را می‌دهند و ساختارشکنی می‌کنند... آن‌ها به اصلاح‌طلبی لطمه زدند.»

با این حال برخی از اعضای خانواده ابراهیم يزدی نیز صحت اين مصاحبه را رد کرده بودند.

امروز همچنين عبدالعلی بازرگان، از اعضای شورای مرکزی نهضت آزادی در گفت‌وگو با تارنمای جنبش راه سبز (جرس)، مصاحبه‌ منتشر شده توسط ايرنا را «ساختگی و مونتاژ شده و فاقد اعتبار» خواند.

به گفته وی «اين مصاحبه مصرف داخلی دارد و برای توجيه طرفداران خودشان (حکومت ایران) است و گرنه مردم آگاه ما با اين دروغ‌گویی‌های دولتی آشنا هستند.»

ابراهيم يزدی آزاد شد

Sun, 20 Mar 2011 10:16:13 +0000

صبح امروز دکتر ابراهيم يزدی، دبيرکل نهضت آزادی ايران از «خانه امن» آزاد شد.

به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی ايران (ايرنا)، ابراهيم يزدی که از روز نهم مهرماه ٨٩ در زندان و سپس «خانه امن» به‌سر می‌برد، صبح امروز آزاد شد.

اين خبرگزاری پس از انتشار خبر فوق «بيانيه»ای به امضای ابراهيم يزدی منتشر کرد. در اين «بيانيه» که تاريخ آن ۲۹ اسفند می‌باشد، آمده است: «بدين وسيله استعفای خود را از پست دبيرکلی نهضت آزادی ايران اعلام می‌دارم.»

دبيرکل نهضت آزادی ايران به همراه گروهی از اعضای رهبری اين حزب به اتهام شرکت در مراسم ختم و «نماز جمعه غيرقانونی» در اصفهان بازداشت شده بود.

همه بازداشت‌شدگان در روزهای بعدی آزاد شدند اما ابراهيم يزدی در بازداشت باقی ماند.

رسیدگی به پرونده «نمازجمعه غیرقانونی» به قاضی صلواتی سپرده شده بود و قرار بود اين زندانی سياسی ۲۲ اسفند جاری به اتهام «اقدام عليه امنيت کشور، تبليغ عليه نظام جمهوری اسلامی و بنيان‌گذاری نهضت آزادی» محاکمه شود اما محاکمه وی برای سومين بار به تعويق افتاد.

محمدعلی دادخواه وکيل دکتر يزدی در اين‌باره گفته بود: «رئيس دادگاه ابراز کرد که به علت نقض تحقيقات دادگاه پرونده را به دادسرا ارسال کرده است تا يک سری تحقيقات جديدی از طريق دادسرا به طور مستقيم از ابراهيم يزدی انجام بگيرد.»

پيش از اين گفته می‌شد دادگاه ابراهيم يزدی، به دليل فشارهای نهادهای خاص برگزار نمی‌شود.

ابراهيم يزدی با ۸۰ سال سن سالمندترین زندانی سیاسی ایران به‌شمار می‌رفت و دوستان او در مدت بازداشت نسبت به سلامت وی بارها اظهار نگرانی کرده‌ بودند.

خليل يزدی فرزند ابراهيم يزدی چندی پيش درباره محل نگهداری پدرش گفته بود: ‌«او حدود يک ماه پيش به خانه امن تحت نظر نهادهای امنيتی انتقال داده شد، اما پس از آن در پی وخامت وضعيت جسمی در بيمارستان بستری گرديد و سپس وی را به همان محل بازگرداندند.»

در مدت بازداشت ابراهيم يزدی اعتراضات متعددی نسبت به اين اقدام صورت گرفت.

سوم اسفندماه جاری جمعی از فعالان ملی ـ مذهبی ايران با ارسال نامه‌ای به آیت‌الله صادق لاریجانی، رئيس قوه قضائيه خواهان «آزادی فوری رهبر نهضت آزادی» شدند.

آن‌ها در نامه خود به صادق لاريجانی، با يادآوری اين‌که ابراهيم يزدی «يکی از ديرپاترين و پرسابقه‌ترين مبارزان سياسی ايران» است، نوشته‌اند: «فشارهای ناموجه نظير محبوس‌ ساختن بی‌دليل يا انتقال ايشان به مکان نامعلوم، معنايی جز ادامه و استمرار نامحدود دوران برای دکتر ابراهيم يزدی به عنوان دبيرکل نهضت آزادی ايران، ندارد.»

اين فعالان ضمن محکوم کردن فشار بر نهضت آزادی ايران، به‌عنوان حزبی که «در پيروزی انقلاب سهم غيرقابل انکاری داشته است» تأسف خود را از «برخوردهای غيرموجه و خلاف قانون» با اين زندانی سياسی ۸۰ ساله و «استمرار بی‌دليل دستگيری، و زندانی نمودن ايشان بدون رسيدگی در دادگاه صالحه» ابراز داشته‌اند.

دو ماه پيش نيز بيش از ۱۳۰ نفر از استادن دانشگاه و روشنفکران سراسر جهان با ارسال نامه‌ای به آيت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ايران خواهان آزادی ابراهيم يزدی و همه زندانيان سياسی شده بودند.

ريچارد فالک، گزارشگر ويژه سازمان ملل در زمينه حقوق بشر، نوام چامسکی، يورگن هابرماس، ارنستو لاکلو، چانتال مافو، جان اسپوزيتو و سارا روی از جمله امضاکنندگان اين نامه بودند.

۱۶۵ فعال سياسی و مدنی خواهان آزادی ابراهيم يزدی شدند

Tue, 22 Feb 2011 13:16:01 +0000

جمعی از فعالان سياسی و مدنی ايران با ارسال نامه‌ای به رئيس قوه قضائيه اين کشور خواستار آزادی فوری رهبر نهضت آزادی از زندان شدند.

آن‌ها در نامه خود به آيت‌الله صادق لاريجانی، با يادآوری اين‌که ابراهيم يزدی «يکی از ديرپاترين و پرسابقه‌ترين مبارزان سياسی ايران» است، نوشته‌اند: «فشارهای ناموجه نظير محبوس‌ ساختن بی‌دليل يا انتقال ايشان به مکان نامعلوم، معنايی جز ادامه و استمرار نامحدود دوران برای دکتر ابراهيم يزدی به عنوان دبيرکل نهضت آزادی ايران، ندارد.»

اين فعالان ضمن محکوم ساختن فشار بر نهضت آزادی ايران، به‌عنوان حزبی که «در پيروزی انقلاب سهم غيرقابل انکاری داشته است» تأسف خود را از «برخوردهای غيرموجه و خلاف قانون» با اين زندانی سياسی ۸۰ ساله و «استمرار بی‌دليل دستگيری، و زندانی نمودن ايشان بدون رسيدگی در دادگاه صالحه» ابراز داشته‌اند.

اين نامه که بيشتر امضاکنندگان آن به نيروهای ملی ـ مذهبی تعلق دارند و در ميان آنان چهره‌هايی چون طاهر احمدزاده، عزت‌الله سحابی، عبدالعلی بازرگان، حبيب‌الله پيمان، محمدعلی دادخواه، عبدالفتاح سلطانی، احمد منتظری، حسن يوسفی اشکوری و اعظم طالقانی ديده می‌شوند؛ از رئيس قوه قضائيه درخواست کرده‌اند که «برحسب وظايف و تکاليف شرعی و قانونی» خود، هر چه زودتر اقدامات لازم را برای آزادی ابراهيم يزدی انجام دهد.

يک ماه پيش نيز بيش از ۱۳۰ نفر از استادن دانشگاه و روشنفکران سراسر جهان با ارسال نامه‌ای به آيت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ايران خواهان آزادی ابراهيم يزدی و همه زندانيان سياسی شده بودند.

ريچارد فالک، گزارشگر ويژه سازمان ملل در زمينه حقوق بشر، نوام چامسکی، یورگن هابرماس، ارنستو لاکلو، چانتال مافو، جان اسپوزيتو و سارا روی از جمله امضاکنندگان این نامه بودند.

نويسندگان اين نامه از آيت‌الله خامنه‌ای خواسته بودند تا به «ناديده گرفته شدن اصول حقوق بشر که در نهايت باعث از بين رفتن اعتماد بين دولت و ملت ايران و مسدود شدن گفتمان ملی و اصلاح» می‌شود، پایان دهد.

پس از برگزاری انتخابات بحث‌برانگيز رياست‌جمهوری ايران در سال گذشته، ده‌ها نفر از فعالان سياسی، دانشجويی، زنان و روزنامه‌نگاران در ايران بازداشت شدند.

ابراهيم يزدی روز نهم مهرماه ٨٩ به همراه گروهی از اعضای رهبری نهضت آزادی ايران به اتهام شرکت در مراسم ختم و «نماز جمعه غيرقانونی» در اصفهان بازداشت شد.

همه بازداشت‌شدگان در روزهای بعدی آزاد شدند اما ابراهيم يزدی همچنان در بازداشت و در زندان اوين به‌سر می‌برد.

رسیدگی به پرونده «نمازجمعه غیرقانونی» به قاضی صلواتی سپرده شده است و وی تا کنون از پذیرش وکیل ابراهیم یزدی خودداری کرده است.

ابراهيم يزدی در حال حاضر سالمندترین زندانی سیاسی ایران به شمار می‌رود و دوستان او نسبت به سلامت وی بارها اظهار نگرانی کرده‌اند.