ساینس دیلی

ایستگاه فضایی را با خیال راحت تماشا کنید

arezoo — Thu, 08 Nov 2012 17:27:25 +0000

Science Daily ساینس دیلی

برگردان:

احسان سنایی

ساینس دیلی - سازمان فضایی آمریکا (ناسا)، در دوازدهمین سالگرد اقامت پیوسته انسان در ایستگاه فضایی بین‌المللی (ISS)، سرویس اینترنتی جدیدی را معرفی کرده که به شما امکان می‌دهد این آزمایشگاه پیشرفته فضایی را به‌هنگام عبورش از فراز آسمان شهرتان، با چشم غیرمسلح به تماشا بنشینید. سرویس «Spot the Station»، چند ساعتی قبل از گذر ایستگاه، به مشترکین‌اش از طریق ایمیل یا پیام کوتاه اطلاع می‌دهد.

ویلیام گرستن‌مایر (William Gerstenmaier)، معاون اکتشافات و عملیات انسانی ناسا، می‌گوید: "واقعاً تجربه نابی‌ست که ایستگاه فضایی را حین گذر از بالای سرت ببینی و این را هم بدانی که انسان‌ها چنین تأسیساتی را در مدار زمین مستقر کرده‌اند که تقریباً هر کسی در وقت مناسبت به آسمان بنگرد، آن را خواهد دید. ما در این ایستگاه، به اموری مشغولیم که به کیفیت زندگی بر زمین ارتقا می‌بخشد و راه سفر به فضای دوردست را هموارتر می‌کند".

نوردهی نسبتاً بلند از گذر ایستگاه فضایی بین‌المللی از مقابل هلال ماه. در اینجا می‌توان به درخشندگی نسبتاً زیاد ایستگاه پی برد

هروقت ایستگاه فضایی قابل رؤیت باشد (که عموماً حوالی طلوع، یا غروب آفتاب است)، رکورد دومین جرم درخشان آسمان شب را بعد از ماه از آن خود می‌کند. در یک شب صاف، ایستگاه را می‌شود همچون نقطه‌ای متحرک و غیرچشمک‌زن در آسمان دید که درخشندگی و ابعادش تقریباً با سیاره زهره برابر است. کاربران سرویس Spot the Station می‌توانند اطلاعات گذر را به‌هنگام طلوع، غروب و یا هر دو زمان، دریافت کنند. البته نور درخشانی که به‌هنگام گذر می‌بینید، هیچ ارتباطی به تأسیسات نوری ایستگاه ندارد و صرفاً بازتاب نور خورشید از پنل‌های خورشیدی غول‌آسای مستقر بر آن است.

مدار ایستگاه فضایی بین‌المللی، بر فراز سکونت‌گاه تقریباً ۹۰ درصد جمعیت زمین می‌گذرد و این سرویس هم طوری طراحی شده تا فقط بهترین اوقات گذر را، که طی‌شان مدار ایستگاه ارتفاع قابل توجهی دارد و پشت درختان و ساختمان‌ها و دیگر اشیای پراکنده در افق پنهان نخواهد شد، به اطلاع کاربران برساند. مرکز فضایی جانسون ناسا، داده‌های رصدی ایستگاه را هفته‌ای چندبار برای بالغ بر ۴۶۰۰ نقطه در زمین حساب می‌کند، که همگی‌شان از طریق سرویس Spot the Station قابل دسترسی‌اند.

دوم نوامبر امسال، دوازدهمین سالگرد اقامت پیوسته انسان در ایستگاه فضایی بین‌المللی بود. برای عضویت در سرویس Spot the Station، به این وب‌سایت مراجعه کنید.

منبع: Science Daily

توضیح تصویر:

۱- ایستگاه فضایی بین‌المللی از دید فضانوردان شاتل فضایی آتلانتیس در ماه می 2010 / منبع: ناسا

۲- نوردهی نسبتاً بلند از گذر ایستگاه فضایی بین‌المللی از مقابل هلال ماه. در اینجا می‌توان به درخشندگی نسبتاً زیاد ایستگاه پی برد / عکس از Andy Strappazzon

نگاهی به فراسوی فضا و زمان

arezoo — Mon, 29 Oct 2012 19:22:23 +0000

ساینس دیلی Science Daily

برگردان:

احسان سنایی

ساینس دیلی - فیزیکدانان، طرح آزمایشی را ارائه کرده‌اند که مجبورمان می‌کند از بین دو نظریه نسبیت عام و کوانتوم، یکی را برای توصیف بنیادی‌ترین رفتارهای جهان‌مان برگزینیم.

این پیشنهاد که توسط جمعی از پژوهش‌گران سوئیسی، بلژیکی، اسپانیایی و سنگاپوری مطرح شده و در شماره ۲۸ اکتبر نشریه Nature Physics انتشار یافته، بر مفهومی متکی‌ست که فیزیکدانانْ اسم‌اش را «نامساوی تأثیر پنهان» (Hidden Influence Inequality) گذاشته‌اند. این مفهوم نشان می‌دهد که چگونه پیش‌بینی‌های کوانتومی، به مصاف توصیفات نسبیتی از ماهیت فضا و زمان می‌روند.

ژان-دانیل بانچال (Jean-Daniel Bancal) از متخصصین مرکز فناوری‌های کوانتومی دانشگاه ملی سنگاپور، که سرپرستی این پژوهش را به عهده داشته، اظهار می‌کند که "می‌خواستیم ببنیم آیا می‌شود بدون تغییر دیدگاه‌مان از وقایعی که به ‌نرمی در پهنه فضا و زمان رخ می‌دهند، اتفاقات نامتعارفی که [در مقیاس‌های زیراتمی] دیده‌ایم را توجیه کرد؟". و جالب اینجاست که واقعاً احتمال طرح چنین آزمایشی وجود دارد.

فیزیکدانان، از زمان صورت‌بندی نهایی نظریه کوانتوم در اوایل قرن بیستم تاکنون، همچنان گرفتار پیش‌بینی‌های خارق‌العاده‌ی این نظریه‌اند – مثلاً دو ذره‌ی «در‌هم‌تنیده» (که پیش‌تر در اندرکنش متقابل بوده‌اند و هم‌اینک از هم سوا شده‌اند)، حتی در فواصل دور، همچون یک ذره‌ی واحد عمل می‌کنند. فیزیکدانان، نام این پدیده را که برخلاف درک متعارف‌مان از روابط علت و معلولی‌ست، «ناجای‌گزیدگی» (non-locality) گذاشته‌اند.

اینشتین، اولین کسی بود که راجع به رفتاری که خودش آن را «کنش شبح‌گونه از راه دور» می‌نامید هشدار داد، رفتاری که از پیش‌بینی‌های مکانیک کوانتومی حاصل می‌شد. یعنی اگر مثلاً جهت چرخش یکی از جفت ذرات درهم‌تنیده را تعیین کنیم، پیش‌بینی نظریه کوانتوم این خواهد بود که ذره دوم، صرفنظر از هر جهتی که می‌چرخیده، بلافاصله در خلاف جهتی که برای ذره اول به دست آورده‌ایم، می‌چرخد؛ به‌طوریکه نمی‌شود گفت این ذرات، از قبل چگونه می‌چرخیده‌اند. عقلم سلیم حکم می‌کند این رفتار، نمی‌تواند از دو حالت خارج باشد: یا اینکه دو ذره، از اول چنین بوده‌اند و یا اینکه با به‌نحوی همدیگر را خبر کرده‌اند.

در دهه ۱۹۶۰میلادی بود که فیزیکدان ایرلندی، جان بل (John Bell)، اولین آزمایش عملی مبنی بر امکان تبعیت رفتار این ذرات از عقل سلیم را مطرح کرد. آزمایش «نامساوی بل»، احتمال اینکه دو ذره از قبل هماهنگ بوده‌اند را بررسی می‌کند. اگر محاسبات‌مان این نامساوی را نقض کنند و نشان از تشابه ویژگی‌های دو ذره تا پیش از انجام آزمایش بدهند، آن‌وقت حق با نظریه کوانتوم است: یعنی این دو ذره، در نبود هرگونه «متغیر پنهان فی‌مابین»، بر هم اثر می‌گذارند. آزمایشات متعددی از دهه ۱۹۸۰ تاکنون، نامساوی‌های بل را نقض کرده‌اند. پس انگار حق با نظریه کوانتوم است.

جان بل، فیزیکدان ایرلندی

اما چنین آزمایشاتی نمی‌توانند همه امیدمان به ارائه یک توصیف متعارف از نحوه تأثیرگذاری این دو ذره، آن‌هم بدون نقض اصول نسبیتی را از میان ببرند. به‌ همین واسطه هم پژوهش‌گران، آزمایشات جدیدی را پیشنهاد کرده‌اند که می‌تواند از نقش سیگنال‌های احتمالی مابین دو ذرهْ پرده بردارد.

آزمایشات قبلی نشان داده بود که اگر فرضیه‌ سیگنال‌ را بپذیریم، آن‌وقت سرعت‌ این سیگنال‌ها چیزی در حدود ۱۰ هزار برابر سرعت نور خواهد شد. برای کسانی‌که با مفاد نسبیت اینشتین آشنایی دارند و از سد سرعت نور مطلع‌اند، این یافته‌ْ زنگ خطر را برایشان به صدا درآورده. ولی فیزیکدانانْ راه فراری از دست سرعت نور مطرح کرده‌اند: شاید این سیگنال‌ها صرفاً واجد نوعی «اثربخشی پنهان فی‌مابین» باشند و لذا هیچ اطلاعات به‌دردبخوری را برای ما به ارمغان نیاورند که در این‌صورت اصول نسبیت، همچنان برقرار خواهد ماند. این سیگنال‌ها، تنها درصورتی می‌توانند از اصول نسبیت تخطی کنند، که بتوانند «اطلاعات» را با سرعتی مافوق نور حمل کنند.

اما حالْ معلوم شده که این فرضیه، موسوم به «نامساوی تأثیر پنهان»، شامل حال پیش‌بینی‌های کوانتومی نمی‌شود. پژوهش‌گران، چهار ذره‌ درهم‌تنیده را فرض گرفتند و خواستند ببیند که آیا رفتارهای احتمالاً مشابهی بین‌شان وجود دارد که بتوان به همین تأثیرات پنهانی نسبت داد یا نه. در این فرض، سرعت تأثیرات، محدود و دلبخواهی فرض گرفته شد. همه این محدودیت‌ها، به‌لحاظ تئوری حاکی از این بود که یک موجودیت ۸۰-بُعدی بر حوزه‌ تحت تأثیر این چهار ذرهْ مسلط است! نامساوی‌هایی که این پژوهش‌گران درصدد آزمودن‌شان برآمده‌اند، در واقع مرز سایه‌ای‌ست که این موجودیت ۸۰ بُعدی بر یک سطح ۴۴-بُعدی می‌اندازَد. آن‌ها نشان دادند که طبق پیش‌بینی‌های کوانتومی، تعاملات فی‌مابین ذرات، از این مرز هم می‌تواند بگذرد و از پیش‌فرض‌های‌ آزمایش‌مان تخطی کند. در این‌صورت، تأثیرات پنهانی ذرات، آن‌هم در محیط خارج از این مرز، یا اینکه دیگر نمی‌تواند «پنهانی» باشد، و یا اینکه سرعت جابه‌جایی‌شان، بی‌نهایت خواهد بود.

از آنجاکه فیزیکدانانْ هم‌اکنون توان درهم‌تنیدن چهار ذره را دارند، احتمال می‌رود این آزمون را هم بتوان در آینده‌ای نزدیک عملی کرد (البته دقت دستگاه‌ها باید به قدری بالا باشد که اختلافات پیش‌بینی‌شده را بتوان تشخیص داد). همه‌چیز، تنها به یک عدد بستگی دارد: در جهانی که پیرو قوانین استاندارد نسبیتی باشد، این عدد از ۷ تجاوز نخواهد کرد؛ اما چنانچه محاسبات‌مان تا ۷.۳ را نشان دهند، طبیعت، توصیفات کوانتومی را ترجیح می‌دهد.

حال اگر این آزمایش، عددی بیش از ۷ را نشان بدهد – و ماهیت کوانتومی کیهان به اثبات برسد – معنی‌اش چه خواهد بود؟ جواب از دو حالت خارج نیست: اول آنکه باید در اصول نسبیت تجدیدنظر کرد و از تأثیرات «پنهان» این ذرات، «پرده برداشت»؛ که در این‌صورت عملاً پذیرفته‌ایم که می‌توان اطلاعات را با سرعت مافوق نور جابه‌جا کرد (اما نسبیت یک نظریه فوق‌العاده موفق است و پژوهش‌گران به همین سادگی‌ها در آن شک نمی‌کنند؛ از این‌رو چنین احتمالی فوق‌العاده بعید می‌نماید). حالت دوم این است که بپذیریم این تأثیرات، با سرعت بی‌نهایت رد و بدل می‌شوند – و یا اقلاً در چارچوب فضا-زمان ما چنین دیده می‌شوند.

این آزمایش، هنوز از پس تشخیص دو حالت مذکور برنمی‌آید. در هر دو حال، رفتارهای جهان‌مان اساساً مبتنی بر «ناجای‌گزیدگی» خواهد بود؛ بدین‌معنا که هر نفطه از هستی، با هر نقطه دیگر، هم‌زمان مرتبط است. چنین ارتباطاتی، عقل سلیم‌مان را به چالش می‌طلبد؛ اما هر چه باشد، بهتر از قبول امکان انتقال اطلاعات با سرعت مافوق نور است.

نیکولاس گیسین (Nicolas Gisin)، استاد فیزیک دانشگاه ژنو سوئیس و از اعضای این تیم، می‌گوید: "نتایج تحقیقات‌مان بر صحت این گمان می‌افزاید که همبستگی‌های کوانتومی، ریشه در جایی فراسوی فضا-زمان دارد، به‌طوریکه هیچ توصیف فضا-زمانی‌ای قادر به توجیه‌شان نیست".

منبع: ScienceDaily

در همین زمینه:

انفجاری که ستون‌ها فیزیک را لرزاند

دنیای پرآشوب کوانتوم

توضیح تصویر:

۱ - طرحی از ایده «کنش شبح‌گونه از راه دور» دو ذره در‌هم‌تنیده / منبع: Timothy Yeo / CQT, National University of Singapore

۲ - پروفسور جان بل

چرا بعضی صداها چندش‌آورند؟

arezoo — Sat, 13 Oct 2012 16:31:58 +0000

ساینس دیلی Science Daily

برگردان:

احسان سنایی

ساینس دیلی - به‌گفته پژوهشگران انگلیسی، صدای ناخوشایند قطعه‌گچی که روی تخته، یا چاقویی که روی یک بطری شیشه‌ای می‌کشیم، فعالیت اجزای هیجانی و شنیداری مغزمان را به‌شکل قابل توجهی افزایش می‌دهد.

طبق پژوهشی که روز گذشته، با پشتیبانی بنیاد Wellcome Trust، در نشریه علمی Journal of Neuroscience منتشر شد، دانشمندان دانشگاه نیوکاسل متوجه شده‌اند که برهم‌کنش متقابل بخش تحلیل اصوات، قشر شنیداری، و همچنین غده آمیگدالای مغز انسان، مسبب واکنش‌های منفی‌مان در قبال شنیدن صداهای چندش‌آور است.

تصویربرداری از مغز ما نشان داده که وقتی صدای چندش‌آوری را می‌شنویم، غده آمیگدالا با تقویت واکنش‌های قشر شنیداری، هیجانات منفی‌مان را دوچندان می‌کند. به‌گفته دکتر ساخبیندر کومار (Sukhbinder Kumar)، که نویسنده گزارش این پژوهش از دانشگاه نیوکاسل است، "ظاهراً عاملی کاملاً بدوی [ما را] به چنین کاری وامی‌دارد. شاید [این واکنش‌ها] علامتی از غده آمیگدالا به قشر شنیداری مغز باشند".

پژوهشگران مرکز تصویربرداری عصبی Wellcome Trust، وابسته دانشگاه کالیفرنیا، به اتفاق متخصصین دانشگاه نیوکاسل، از روش «تصویربرداری تشدید مغناطیسی کارکردی» (fMRI)، برای بررسی واکنش‌های مغز سیزده فرد داوطلب به صداهای مختلف استفاده کردند. از این افراد خواسته شد تا انواع صداها را زیر اسکنر مغزی بشنوند و از چندش‌آورترین‌شان – که همان صدای کشیدن چاقو روی بطری شیشه‌ای شد – تا خوشایندترین‌شان – یعنی صدای قل‌قل آب جوش– رده‌بندی کنند. در این بین، پژوهشگران می‌توانستند عکس‌العمل مغز این افراد را به انواع صداها بررسی کنند.

آن‌ها متوجه شدند که فعالیت آمیگدالا و قشر شنیداری، مثل تابعی از سطح «ناخوشایندی» این صداها دچار تغییر می‌‌شود. یعنی بخش هیجانی مغزمان – که همان غده آمیگدالا باشد – عملاً دخالت می‌ورزد و فعالیت بخش شنیداری را چنان تحت اختیار خودش می‌گیرد که عکس‌العمل‌ نهایی‌مان در قبال شنیدن صداهای چندش‌آوری همچون خراشیدن شیشه با نوک چاقو، در مقایسه با صداهای آرام‌بخشی نظیر قل‌قل آّب، شدیدتر خواهد بود.

سنگ فرز برقی و صدای اعصاب خردکن آن

بررسی ویژگی‌های آواشناختی این اصواتْ حکایت از این داشت که صداهای چندش‌آور، در محدوده فرکانس‌های ۲۰۰۰ تا ۵۰۰۰ هزتز واقع شده‌اند. به‌گفته دکتر کومار، "این محدوده فرکانس، همان بخشی‌ست که گوش‌مان نسبت به شنیدن‌شان حساس‌‌تر از باقی اصوات‌ است. اگرچه علت حساسیت گوش‌هایمان به این بازه همچنان محل بحث و جدل است؛ اما با این‌همه، صداهایی مثل جیغ را، که ما غالباً ناخوشایند تلقی می‌کنیم، شامل نمی‌شود".

درک بهتر عکس‌العمل مغز در قبال این‌گونه «نویز»ها، به لحاظ علمی می‌تواند اطلاعات‌مان از برخی حالات نابهنجار روانی، نظیر هایپرآکوسیس، میزوفونیا و اوتیسم، که مبتلایان‌شان، حساسیت دوچندانی را به صدا نشان می‌دهند، افزایش دهد. پروفسور تیم گریفیتس (Tim Griffiths) از دانشگاه نیوکاسل، که سرپرستی این بررسی را به عهده داشته، می‌گوید: "این تحقیق، زوایای تازه‌ای از برهم‌کنش آمیگدالا و قشر شنیداری را نمایان کرد. شاید این را بتوان پیش‌درآمد درمان برخی اختلالات روانی، از قبیل وزوز گوش و میگرن به حساب آورد، که در خلال‌شان فرد بیمار حساسیت دوچندانی را به تشخیص خصوصیات ناخوشایند صداها نشان می‌دهد".

داوطلبین این بررسی، از بین ۷۴ صدای پیشنهادی، چندش‌آورترین‌های‌شان را چنین فهرست کردند:

۱ - خراشیدن شیشه بطری با چاقو

۲ - کشیدن چنگال روی شیشه

۳ - کشیدن گچ روی تخته‌سیاه

۴ - کشیدن خط‌کش روی بطری شیشه‌ای

۵ - کشیدن ناخن روی تخته‌سیاه

۶ - جیغ زنان

۷ - صدای سنگ فرز برقی (نوعی اره مسطح برای برش و پولیش کردن فلزات و سنگ)

۸ - صدای جیغ‌مانند ترمز دوچرخه

۹ - گریه بچه

۱۰ - مته برقی

و خوشایندترین‌های‌شان:

۱ - تشویق کردن

۲ - خنده نوزاد

۳ - صدای رعد و برق

۴ - جریان آب

منبع: Science Daily

در همین زمینه:

مغز پرندگان و ما

دلتای دانوب؛ از گذشته تا امروز

arezoo — Wed, 05 Sep 2012 20:39:44 +0000

Science Daily ساینس دیلی

برگردان:

احسان سنایی

ساینس دیلی - وقتی ‌که لیویو گیوسان (Livio Giosan)، زمین‌شناس مؤسسه اقیانوس‌شناسی Woods Hole آمریکا (WHOI)، برای اولین بار اقدام به مدل‌سازی از تاریخچه دلتای رود دانوب کرد، به معمای جالبی پی برد.

رسوبات این رودخانه در مراحل آغازین پیدایش دلتا، در یک خلیج کوچک انباشت می‌شده‌اند. به ‌همین‌ شکل این دلتا در اواخر عهد هولوسین (از 12 هزار سال پیش تاکنون)، آهسته به کرانه‌های دریای سیاه پیوست و لذا در معرض امواج بلندتر و جریانات آبی شدیدتری واقع شد. از این‌رو حدس گیوسان این بود که این تغییرات، از حجم رسوبات دلتا بکاهد؛ حال‌آنکه دقیقاً خلاف این قضیه را دید. هرچه که به دریا نزدیک‌تر می‌شویم، دلتای دانوب بزرگ و بزرگ‌تر می‌شود و در واقع آهنگ انباشت رسوباتش به حدوداً سه برابر افزایش می‌یابد.

به‌گفته گیوسان، اگر رشد ناگهانی دبی دانوب (حجم آب جابه‌جا شده از یک مقطع مشخص در مدت زمان مشخص) را بتوان مسئول افزایش غیرمنتظره رسوبات این دلتا در کرانه‌های دریای سیاه دانست، آن‌وقت این سؤال پیش می‌آید که "آیا چنین پدیده‌ی نامتعارفی در کل حوزه آبگیر دریای سیاه رخ داده؟ و در این‌صورت، علتش چه می‌توانسته باشد؟"

به‌ منظور حل همین معما بود که گیوسان، به اتفاق یک تیم بین‌المللی از پیشروان مهندسی زیست‌محیطی، شبیه‌سازان رایانه‌ای و دیرین‌شناسان حوزه جغرافیا و زیست‌شناسی، دست به مدل‌سازی از تاریخچه منحصربفرد این منطقه زد. گیوسان و تیم پژوهشی همراهش، بالاخره شواهد قانع‌کننده‌ای از احتمال وجود تأثیرات دگرگون‌کننده‌‌ انسانی، طی صدها – اگر نه هزاران – سال متوالی بر کرانه‌های دریای سیاه را مطرح کردند. مشروح این پژوهش، در شماره ۳۰ اوت نشریه Scientific Reports، که پرتال مجازی جدیدی وابسته به انتشارات Nature است، منتشر شده.

دانوب، به‌ عنوان بزرگ‌ترین و طولانی‌ترین رودخانه حوزه کشورهای اتحادیه اروپا، بالغ بر ۶۰ درصد از آب شیرین دریای سیاه را تأمین می‌کند و لذا عامل مهمی در حفظ تعادل بیوژئوشیمیایی محیط پیرامون خود است. از آنجاکه دریای سیاه هم تقریباً حالت یک دریاچه بسته و وسیع را دارد، تغییرات طبیعی یا مصنوعی خشکی‌های گرداگرد آن هم، باید اثرات‌شان را فوراً بر چهره این دریاچه بگذارند.

این تیم، حدود ۹۰۰۰ سال از تاریخچه رشد دلتای دانوب را ترسیم نمودند و آن را به روش‌های علمی متنوعی با تاریخچه تغییرات میزان شوری، وفور مواد مغذی و همچنین آمار نسبی تجمعات فیتوپلانکتونی شلوغ وابسته به اکوسیستم این دریا، مقایسه کردند. این تیم در نهایت، تحلیل جامعی هم از تاریخچه تغییرات مصنوعی اعمال‌شده بر زمین‌های حوزه آبخیز دانوب، صورت دادند.

گیوسان و تیم پژوهشی همراهش برای تعیین سطح شوری آب دریا، رسوبات حاوی ترکیبات آلی فوق‌العاده مقاومی به نام «آلکنون»ها را بررسی کردند. آلکنون‌ها که توسط موجوداتی به نام Emiliana huxleyi تولید می‌شوند، همان ارگانیسم‌هایی‌اند که اقیانوس‌شناسان از آن‌ها به‌منظور تعیین دمای سطحی آب دریاها در گذشته استفاده می‌کنند. این پژوهشگران، با تحلیل نسبت فراوانی دو ایزوتوپ هیدروژن موجود در آلکنون‌ها، موفق به ترسیم روند تغییرات شوری آب دریای سیاه، طی ۶۵۰۰ سال گذشته شدند. مارکو کولن (Marco Coolen)، دیرین‌بوم‌شناس دریایی مؤسسه Woods Hole، در این‌باره می‌گوید: "یکی از این ایزوتوپ‌ها، تحت عنوان دوتریوم، فراوانی چندانی در طبیعت ندارد و فرّاریت آن هم به‌قدر سایر ایزوتوپ‌های هیدروژن نیست. هرچه نسبت دوتریوم بر سایر ایزوتوپ‌های هیدروژن بیشتر بچربد، آب میزبان آن هم شورتر است".

دانوب، به‌ عنوان بزرگ‌ترین و طولانی‌ترین رودخانه حوزه کشورهای اتحادیه اروپا، بالغ بر ۶۰ درصد از آب شیرین دریای سیاه را تأمین می‌کند و لذا عامل مهمی در حفظ تعادل بیوژئوشیمیایی محیط پیرامون خود است. این نقشه‌ حوزه آبگیر رود دانوب است که با خط سفید از نواحی پیرامون جدا شده است. مسیر رود، با خط آبی و دلتای آن با رنگ سبز مشخص شده است. دایره ریز و سفیدرنگ میانه دریای سیاه، محل نمونه‌گیری تیم دانشمندان WHOI را به‌منظور انجام این تحقیق، نشان می‌دهد.

طبق این تحقیقات، سطح شوری آب دریای سیاه در حدود ۹۰۰۰ سال پیش و با ورود آب اقیانوس اطلس از طریق تنگ‌آب‌های بوسپوروس، افزایش یافت. این روند تا حدود ۶۰۰۰ سال همچنان ادامه داشت، تا اینکه سطح شوری آب این دریاچه – که تا پیش‌تر فقط آب شیرین داشت – با سطح شوری متوسط آب اقیانوس اطلس هماهنگ شد. گیوسان می‌گوید: "اما تغییر این روند، از آن به بعد دیگر غیرقابل توجیه است؛ [چراکه] کل حوزه آبگیر این دریا، خصوصاً از ۱۵۰۰ سال به این طرف، دوباره رو به شیرینی گذاشت". علت این رخداد، احتمالاً به رشد دبی آب رودخانه، در کنار کاهش سطح تبخیر آب دریا به تبع سردتر شدن اقلیم منطقه در آن دوران برمی‌گردد. ورود رو به ‌رشد آب‌های مغذی دانوب، حتماً اثراتی را هم بر اکوسیستم منطقه داشته؛ به‌طوریکه می‌توانسته بر پیشینه بوم‌شناختی تجمعات شلوغ فیتوپلانکتونی مستقر در دریای سیاه، از قبیل «دیاتوم‌«ها و «دینوفلاگلیت»‌ها نیز اثرگذار باشد.

پژوهش‌گران از قدیم برای مطالعه پیشینه زیستی فیتوپلانکتون‌ها، با کمک میکروسکوپ دست به شمارش اسکلت‌های فسیلی ِموجود در نمونه‌برداری‌های رسوبی می‌زدند. اما این روش محدودیت‌هایی هم دارد. چراکه برخی از فیتوپلانکتون‌ها، هیچ فسیلی از خودشان به جا نمی‌گذارند. از این‌رو کولن، به تحلیل بقایای «ژنتیکی» ساکنان پیشین دریای سیاه، روی آورد.

کولن می‌گوید: "DNA، بهترین فرصت کسب اطلاع از خصوصیات بوم‌شناختی دریای سیاه را در اختیارمان می‌گذارد. [در این‌گونه تحقیقات،] معمولاً از «دینوسیست‌«های آهکی (نوعی از فیتوپلانکتون) با غشای آلی، به‌منظور بازسازی تاریخچه زیست‌محیطی مناطق دریایی استفاده می‌شود. اما 90 درصد از گونه‌های دینوفلاگلیت (نوعی دیگر از فیتوپلانکتون‌ها)، این نشانه‌ها را از خودشان به جا نمی‌گذارند و با این وجود، DNAشان سالم می‌ماند".

بررسی‌های وی حاکی از این بود که تجمعات شلوغ فیتوپلانکتونی در دریای سیاه، تغییرات فاحشی را طی هزاره گذشته از سر گذرانده‌اند. از حدود ۵۰۰ سال پیش بدین‌سو، رشد جمعیت دیاتوم‌ها نشان از افزایش سطح سیلیکات‌های محلول در آب دریا می‌داد. تیم WHOI همچنین متوجه شدند که از حدود ۶۵۰ سال پیش به این طرف، بقایای DNA دینوفلاگلیت‌ها رو به فزونی گذاشته است. هر دوی این تغییرات، به معنی رشد منابع مغذی آب دریا در نتیجه‌ی رشد فعالیت‌های انسانی این ناحیه، شامل جنگل‌زدایی و گسترش کشاورزی‌ در گذشته است. اما جالب اینجاست که همین فعالیت‌های انسانی طی سالیان نه‌چندان دور – که احداث سد را هم این‌ دفعه شامل می‌شده – آمار DNA مربوط به دیاتوم‌ها را دوباره به شدت کاهش داد.

قطعه نهایی این پازل هم با مدل‌سازی از پیشینه این دریا توسط ید کاپلان (Jed Kaplan)، دانشمند مؤسسه پلی‌تکنیک فدرال لوزان سوئیس، فراهم آمد. کاپلان طی این شبیه‌سازی، رشد زمین‌های پاک‌سازی‌شده‌ گرداگرد کرانه‌های دانوب را ― که به تبع رشد جمعیت و شکوفایی روبه‌رشد فناوری‌های زراعی طی ۷۰۰۰ سال گذشته رخ داده بود ― مورد بررسی قرار داد. یافته‌های او توافق چشمگیری با نتایج حاصل از بررسی‌های پیشین داشت: یعنی بررسی آمار نسبی گرده‌افشانی مراتع در قیاس با درختان و همچنین ظهور ناگهانی رسوبات زغال در این منطقه، از زمان شروع پاک‌سازی درختان به روش سوزاندن اراضی پیرامون رودخانه. همه این نشانه‌ها حکایت از رشد توأمان جنگل‌زدایی و کشاورزی طی هزاره اخیر دارد.

طبق این مدل، جنگل‌زدایی از نواحی پایین‌دست دانوب، طی هزار سال گذشته و خصوصاً از ۵۰۰ سال پیش، روندی رو به‌ رشد را تجربه کرده است. اما جنگل‌زدایی از کرانه‌های غربی رودخانه و به دور از دریای سیاه، به‌ علت سلطه فزاینده امپراطوری روم، همیشه قابل توجه بوده است. به‌گفته گویسان، "قصه ما از بررسی نحوه ایجاد دلتای رود دانوب در کرانه‌های دریای سیاه آغاز شد؛ اما نشانه‌هایی که به دست آمد، حکایت از قصه تغییر کاربری این زمین‌ها، و نهایتاً تغییر اکوسیستم کل دریا کرد".

به اعتقاد نویسندگان این پژوهش، قابلیت تعریف خطوط اصلی ماجرا و تمیز دادن عوامل طبیعی از مصنوعی، نقش مهمی در درک چرخه‌های بیوژئوشیمیایی و مدیریت اکوسیستم‌های دریایی دارد. این کار، مستلزم تشخیص و معرفی پدیده‌های طولانی‌مدت زیست‌محیطی در یک منطقه است. گویسان می‌گوید: "اجداد ما، خط سیر اصلی داستان را مدت‌های مدیدی‌ست که در دریای سیاه عوض کرده‌اند و با این کارشان احتمالاً مدت‌ها پیش‌تر از آنکه حتی فکرش را بکنیم، سایر دریاهای همجوار را هم با مواد مغذی‌ای که ناخواسته از خاک‌های حاصلخیزشان جدا می‌شده، بارور کرده‌اند".

با این‌همه، دلتای دانوب همچنان سکونت‌گاه پرآب و پویایی‌ست که از صدها گونه پرنده و ماهی میزبانی می‌کند. گویسان می‌افزاید: "[دلتای دانوب]، قطعه‌زمینی منحصربفرد، خوش‌یمن، ثمربخش و برای عده بیشماری از موجودات زنده، مهم است. چیزی که مرا به تعجب واداشته این است که ما بخش اعظمی از این تنوع زیستی را مدیون پیشینه اقدامات خودمان در عوض کردن طبیعت‌ایم".

منبع: Science Daily

توضیح تصویر:

۱- بریده‌ای از عکس Ed Kashi، از کانال اصلی ِ دلتای رود دانوب / منبع: Corbis

۲- نقشه‌ای از حوزه آبگیر رود دانوب، که با خط سفید از نواحی پیرامون جدا شده است. مسیر رود، با خط آبی و دلتای آن با رنگ سبز مشخص شده است. دایره ریز و سفیدرنگ میانه دریای سیاه، محل نمونه‌گیری تیم دانشمندان WHOI را به‌منظور انجام این تحقیق، نشان می‌دهد / منبع: Liviu Giosan, Woods Hole

Oceanographic Institution; Stefan Constantinescu, University of Bucharest

جنوبگان، در معرض خطر انسان‌هاست

arezoo — Sat, 14 Jul 2012 22:11:32 +0000

ساینس دیلی (Science Daily)

برگردان:

احسان سنایی

ساینس دیلی - جمعی از پژوهش‌گران بین‌المللی با انتشار مقاله‌ای در شماره فعلی نشریه Science، عنوان کرده‌اند که قاره جنوبگان در پی فعالیت‌های انسانی و دیگر عوامل مربوط، امروزه در معرض خطر جدی است و حراست از این واپسین محیط نامسکون زمین، تدابیر زیست‌محیطی تازه‌ای را می‌طلبد.

به‌گفته مالون کنیکوت (Mahlon C. Kennicutt II)، استاد اقیانوس‌شناسی دانشگاه A&M تگزاس، که بیش از ۲۵ سال متوالی به بررسی این سرزمین مشغول است، جنوبگان امروزه با مخاطرات فزاینده‌ای مواجه شده که ناشی از گرمایش زمین، از دست رفتن یخچال‌ها و همچنین یخ‌های شناور دریایی، رواج گردشگری، ماهی‌گیری غیراصولی در آب‌های منطقه، آلودگی و در نهایت ورود گونه‌های مهاجم زیستی به این منطقه هستند. به‌زعم نویسندگان مقاله، ذخایر بالقوه نفت، گاز و همچنین کانی‌های معدنی این قاره و اقیانوس پیرامونش، از جمله نگرانی‌های درازمدتیست که روی‌هم‌رفته می‌تواند اسف‌ناک‌ترین خطر را به دنبال داشته باشد.

به‌گفته کنیکوت، نظام معاهده‌ایِ جنوبگان که بر این قاره حکم می‌راند، از زمان تأسیس‌اش در سال ۱۹۶۲، عملکرد خوبی داشته و هم‌اینک پنجاه کشور از آن تبعیت می‌کنند.اما قاره جنوبگان هم‌اینک زیر فشار ناشی از دگرگونی‌های اقلیمی زمین و رغبت پیوسته به ذخایر طبیعی خود قرار گرفته که چیزهای متنوعی از ماهی گرفته تا کریل‌ها و از گاز و نفت گرفته تا کانی‌های معدنی را شامل می‌شوند. او می‌افزاید: "خیلی‌ها شاید ندانند که در بحث زمین‌گرمایی، جنوبگان مثل پیش‌مرگ و زنگ خطر زمین و به‌گونه‌ای نقش ترموستات سیاره‌مان را بازی می‌کند. مناطق قطبی، در قبال مخاطرات ناشی از زمین‌گرمایی، حساس‌ترین مناطق زمین هستند و به سرعتْ عکس‌العمل نشان می‌دهند. به‌طوریکه جنوبگان، هر اتفاقی را که به تبع زمین‌گرمایی به روی خود ببیند، آن را دیر یا زود و به شیوه‌هایی که ندرتاً احساسش می‌کنیم، در باقی نقاط سیاره‌مان هم خواهیم دید. این قاره، میزبان متجاوز از ۹۰ درصد ذخایر آب شیرین زمین است، که به شکل صفحات غول‌آسای یخی به دام افتاده‌اند. پژوهشی که بر اطلاعات بنیادین‌ و درک کلی‌مان از این سامانه‌های پیچیده بیفزاید، نقش مهمی در درک بسیاری از چالش‌های فعلی پیش روی زمین ایفا خواهد کرد.

کنیکوت علاوه بر تحقیق در این منطقه، ریاست کمیته علمی پژوهش‌های مرتبط با جنوبگان (SCAR) را هم عهده‌دار است؛ کمیته‌ای که در سال ۱۹۵۸میلادی با هدف مدیریت پژوهش‌های بین‌المللی این منطقه تأسیس شد.

مالون کنیکوت: در بحث زمین‌گرمایی، جنوبگان مثل پیش‌مرگ و زنگ خطر زمین و به‌گونه‌ای نقش ترموستات سیاره‌مان را بازی می‌کند. مناطق قطبی، در قبال مخاطرات ناشی از زمین‌گرمایی، حساس‌ترین مناطق زمین هستند و به سرعتْ عکس‌العمل نشان می‌دهند. به‌طوریکه جنوبگان، هر اتفاقی را که به تبع زمین‌گرمایی به روی خود ببیند، آن را دیر یا زود و به شیوه‌هایی که ندرتاً احساسش می‌کنیم، در باقی نقاط سیاره‌مان هم خواهیم دید.

جنوبگان، علی‌رغم مساحتی بیش از دو برابر خاک ایالات متحده، نه از هیچ شهر و دولتی میزبانی می‌کند و نه حتی ساکن دائمی دارد. همه مسافرین این منطقه، بازدیدکنندگان موقتی‌ هستند که یا دانشمندند، یا پرسنل پشتیبان دانشمندان و یا گردشگر. این قاره سردترین، خشک‌ترین و بادخیزترین منطقه زمین، و تنها قاره‌ای‌ست که منطقه زمانی ندارد.

کنیکوت می‌گوید: "معاهده جنوبگان طی پنجاه سال گذشته عملکرد خوبی داشته، ولی ما نیازمند هم‌اندیشی مجددی هستیم تا بفهمیم که چگونه به نحو مطلوبی می‌شود این قاره را از دامنه مخاطرات فزاینده‌ای که تهدیدش می‌‌کنند، حفظ کرد. این معاهده به هچکس اجازه استخراج نفت یا گاز را نمی‌دهد، اما امکان نقض آن در سالیان آینده وجود دارد. شرکت‌های تولید انرژی، تاکنون رغبت چندانی به کاوش سرزمین‌های جنوبی سیاره‌مان نشان نداده‌اند، چراکه اوضاع سخت محیطی، فاصله‌ای که تا بازار عرضه وجود دارد و همچنین نبود فناوری‌هایی لازم، این کار را به تجارتی سخت و گران بدل کرده. در دهه ۶۰ [میلادی]، اکثر افراد گمان می‌کردند که حفاری در حوزه شمال آلاسکا به صرفه نیست؛ حال‌آنکه ظرف کمتر از ۳۰ سال، این منطقه به یکی از برجسته‌ترین ذخایر نفت جهان بدل شده است. امروزه حفاری در اعماق آب‌ها کار رایجی در جهان شده و فناوری‌های تکمیلی ِ فرآوری نفت از لایه‌های زیرسطحی هم به سرعت در حال پیشرفت‌اند. لذا موانع پیشین شاید پشت سر گذارده شوند و این در آینده‌ای نه‌چندان دور، حال جنوبگان را وخیم‌تر خواهد کرد".

کنیکوت همچنین می‌افزاید که ذوب یخچال‌های چندین نقطه از این قاره، خطری‌ست که باید آن را جدی گرفت. "در خلال خبرهای هفته پیش، گزارشی وجود داشت مبنی بر اینکه ارتفاع سطح آب سواحل شرقی ایالات متحده، با سرعتی بسیار بیشتر از آنچه که پیش‌بینی می‌شده در حال افزایش است. همچنان که سیاره‌مان گرم می‌شود و صفحات غول‌آسای یخی می‌شکنند و آب می‌شوند، ارتفاع سطح آب دریاهای زمین هم نه فقط در آمریکا، که در سرتاسر دنیا می‌تواند افزایشی چشمگیر داشته باشد. در مباحثات جاریِ مربوط به معضل زمین‌گرمایی و رشد ارتفاع سطح آب دریاها، از صفحات یخی جنوبگان به عنوان «غول‌های خفته» یاد می‌شود. دانشمندان هنوز درک درستی از زمان و نحوه بیداری این غول‌ها در آینده، که به بالاتر آمدن سطح دریاها خواهد انجامید، ندارند". وی همچنین می‌افزاید اگر آن مکتشفینی که برای نخستین بار این منطقه را بالغ بر ۱۰۰ سال پیش از نظر گذراندند، امروز هم ببینندش، از وسعت تغییراتِ پدیدآمده حیرت‌زده می‌شدند.

مثلاً ثابت شده که بیش از ۳۰۰ دریاچه زیریخچالی در جنوبگان وجود دارد که وسعت برخی‌شان پهلو به وسعت دریاچه‌های بزرگ زمین می‌زند؛ در برخی مناطق ِ این قاره هم صفحات یخی، مثل رودخانه به سمت اقیانوس جاری‌اند. تعدد گردشگران و روند رو به رشد سفرهای تحقیقاتی به منطقه هم حکایت از این دارد که چشم‌انداز حضور دائمی انسان در جنوبگان، آنقدرها هم دور از انتظار نیست. کنیکوت می‌گوید: "تمام این نگرانی‌ها، چالش‌های خطیری را در برابر کوشش‌هایی که به‌منظور حفظ و حراست از این قاره صورت گرفته، مطرح کرده‌اند".

"حرف آخر اینکه ما نیازمند کسب اطمینان از این مسأله‌ایم که آیا معاهدات و شیوه‌های کنونی که به‌عنوان تدبیر و واکنشی در قبال این مخاطرات عمل می‌کنند، هیچ استقامت کافی برای یک تمدید پنجاه‌ساله را دارند؟ و آیا سیاست‌های کنونی، قاره جنوبگان را به همان اندازه‌ که آن را برای آیندگان‌مان می‌خواهیم و بدان‌ها بدهکاریم، حفظ و حراست کرده‌اند؟

منبع: Science Daily

توضیح تصویر:

آشیانه یک پنگون / عکس از Goinyk Volodymyr /Fotolia

احتمال کشف یک اقیانوس زیرسطحی در قمر تایتان

nikfar — Fri, 29 Jun 2012 05:47:52 +0000

احسان سنایی

ساینس دیلی − داده‌های کاوشگر کاسینیِ ناسا که هم‌اکنون به گرد سیاره زحل در گردش است، خبر از احتمال وجود یک لایه آب در زیر قشر یخی سطح قمر تایتان، بزرگترین قمر این سیاره، می‌دهد.

پژوهش‌گرانِ سازمان فضایی ایالات متحده اخیراً متوجه شده‌اند هنگامی که قمر تایتان در مدارش به گرد سیاره زحل حرکت می‌کند، تا حد زیادی دچار انبساط و انقباض می‌شود. به گمان آن‌ها، اگر سرتاسر این قمر از سنگ سخت تشکیل شده بود، کشند گرانشی زحل امکان داشت برآمدگی‌هایی به ارتفاع حداکثر ۱ متر ایجاد کند. حال‌آنکه طبق داده‌های کاسینی، این برآمدگی‌ها در حدود ۱۰ متر ارتفاع دارند و لذا کل قمر تایتان نمی‌تواند از مواد سختِ سنگی تشکیل شده باشد. این یافته‌ها، در شماره دیروز نشریه Science انعکاس یافتند.

لوسیانو لس (Luciano Less)، سرپرست نویسندگان گزارش این کشف و نیز عضو هیئت علمی مأموریت کاسینی از دانشگاه ساپینزای ایتالیا در این‌باره می‌گوید: "کشف عوارض عظیم حاصل از کشند گرانشی بر قمر تایتان، ناگزیر حکایت از وجود یک اقیانوس پنهان در اعماق این قمر می‌کند. جستجو در پی آب، هدف مهمی در پژوهش‌های مرتبط با منظومه شمسی است و ما هم‌اکنون منطقه دیگری را یافته‌ایم که در آن آب فراوانی وجود دارد".

تایتان، طی تنها ۱۶ روز به گرد زحل می‌چرخد و به‌‌همین‌واسطه دانشمندان موفق به تعیین شکل قمر در مناطق مختلف مدارش شده بودند. از آنجاکه تایتان کاملاً کروی نبوده و مثل توپ فوتبال اندکی کشیدگی دارد، محور طولانی‌تر قمر، با نزدیک‌تر شدن آن به زحل – حین چرخش‌اش در مدار – اندکی کشیده‌تر می‌شود و هشت روز بعد که قمر از زحل فاصله می‌گیرد، به شکل اولیه‌اش برمی‌گردد. کاسینی موفق به محاسبه اثرات گرانشی ِ این افت و خیز شد.

محققین هیچ امیدی به قابلیت کاسینی در تشخیص برآمدگی‌های حاصل از فشار گرانشی زحل نبسته بودند. اما پس از بررسی شش گذر نزدیکِ این ماهواره از کنار تایتان در خلال روزهای بیست و هفتم فوریه ۲۰۰۶ تا ۱۸ فوریه ۲۰۱۱، آن‌ها تواستند از طریق محاسبه نوسانات نیروی گرانشی وارده بر تایتان با کمک داده‌هایی که به شبکه گیرنده‌های پرقدرت DSN ناسا مخابره می‌شد، پی به ساختار درونی این قمر ببرند.

سامی آسمار (Sami Asmar)، از اعضای هیئت علمی مأموریت کاسینی در پژوهشگاه JPL ناسا واقع در شهر پاسادنای کالیفرنیا، می‌گوید: "محاسبات فوق‌‌العاده دقیقی صورت می‌دادیم و خوشبختانه به لطف وجود کاسینی و شبکه DSN، موفق شدیم که تماس مطمئن و طولانی‌مدتی را با زحل برقرار کنیم. برآمدگی‌هایی که توسط زحل بر روی تایتان ایجادمی‌شود، در مقایسه با نیروهای کشندی شدیدی که بزرگ‌ترین سیاره، یعنی مشتری، بر اقمارش اِعمال می‌کند، آن‌قدرها قابل توجه نیست. اما وقتی که امکان حفاری سطح قمر وجود نداشته باشد، این محاسبات گرانشی، دقیق‌ترین داده‌های ممکن از ساختار درونی تایتان را در اختیارمان می‌گذارند".

یک لایه درونی از جنس آب، نباید آنقدرها برای پدید آوردن این برآمدگی‌ها، بزرگ و عمیق بوده باشد. غشای مایع نازکی هم میان پوسته‌ی بیرونی و یک گوشته جامد کافیست تا تایتان حین چرخش‌اش به گرد زحل، اندکی متورم گشته و باز متراکم شود. اگرچه سطح این قمر اغلب از جنس آب است و چنین چیزی در اقمار بیرونی ِ منظومه شمسی‌مان امر متعارفی به حساب می‌آید، اما حدس دانشمندان این است که بخش اعظم اقیانوس درونی تایتان، از آب مایع ایجاد شده است.

نسخه زمینی این افت و خیزهای گرانشی، همان جزر و مدی‌ست که ماه و خورشید بر سطح آب‌های زمین اِعمال می‌کنند. در پهنه اقیانوس‌های وسیع، این برآمدگی می‌تواند تا به حدود ۶۰ سانتیمتر هم برسد. اگرچه تغییر شکل آب آسان‌تر است، اما نیروهای کشندی ماه و خورشید، پوسته سنگی ِ زمین را هم تا حدود ۵۰ سانتیمتر دچار نوسان ارتفاع می‌کنند.

از این‌ها گذشته، حضور یک لایه سیال از جنس آب در اعماق تایتان، به خودیِ خود اشاره‌‌ای به وجود حیات در آنجا نمی‌کند. دانشمندان گمان می‌برند حیات، در صورت تماس آب مایع با سنگ است که می‌تواند ظاهر بشود و چنین محاسباتی هم هیچ به ما نمی‌گوید آیا در آن پایین سنگ هم پیدا می‌شود یا نه. اهمیت این بررسی‌ها را بیشتر در حل معمای تجدید گاز متان در این قمر باید جست.

جاناتان لوناین (Jonathan Lunine)، از اعضای هیئت علمی کاسینی از دانشگاه کرنل نیویورک، می‌گوید: "حضور لایه‌ای از آب مایع در قمر تایتان اهمیت زیادی دارد، چراکه ما می‌خواهیم بدانیم که گاز متان چگونه در این قمر به دام افتاده و چگونه به بیرون راه پیدا می‌کند. حضور آب زیرسطحی مهم است، چون تمام ویژگی‌های منحصربفرد تایتان، مربوط به فراوانی گاز متان در آن‌جا می‌شود، حال‌آنکه این گاز در جو قمر آنقدرها پایداری ندارد و در بازه‌های کوتاه‌مدت زمانی (از حیث زمین‌شناختی)، ناپدید می‌شود".

یک اقیانوس زیرسطحی از آب مایع که با آمونیاک آمیخته شده باشد، می‌تواند حباب‌های سبکی از جنس آب-آمونیاک را به سطح بفرستد و گاز متان را از قشر یخی پوسته رها سازد. این اقیانوس می‌تواند خودش هم انبار بزرگی برای گاز متان باشد.

مأموریت کاسینی-هویگنس، پروژه مشترکی بین ناسا، سازمان فضایی اروپا و نیز سازمان فضایی ایتالیاست که زیر نظر پژوهشگاه JPL ناسا فعالیت می‌کند.

منبع: Science Daily

در همین زمینه:

کشف جو اکسیژنه در رئا، قمر زحل

کشف آبی عجیب در اعماق سیاره‌های غول‌پیکر منظومه شمسی

حیات در تایتان؟

توضیح تصویر:

قمر کوچک انسلادوس، در برابر قمر غول‌آسای تایتان (دومین قمر بزرگ منظومه شمسی بعد از گانیمد). رنگ زرد تایتان، محصول وفور گاز متان در جو این قمر است / عکس از ماهواره کاسینی – ناسا