۵+۱

لاوروف: در پارچين پديده غيرمنتظره‌ای نبايد باشد

news-zamaneh — Wed, 23 Jan 2013 17:04:12 +0000

سرگئی لاوروف، وزير امور خارجه روسيه گفت بازرسان آژانس بين‌المللی انرژی اتمی به‌وقت خود از تأسيسات نظامی پارچين بازديد کرده‌اند و نبايد منتظر "پديده غير منتظره‌ای" در اين سايت بود.

خبرگزاری روسی ريا نووستی امروز چهارشنبه چهارم بهمن‌ماه گزارش داد، سرگئی لاوروف با اشاره به سفر چندی پيش کارشناسان آژانس بين‌المللی انرژی اتمی به ايران و سوء ظن آژانس به سايت پارچين گفت اين سفر "برای هماهنگ کردن شرايط کار رسيدگی به پرسش‌های آژانس انجام شد که باعث سوءظن در مورد وجود نوعی بخش نظامی در برنامه هسته‌ای ايران می‌شوند."

وزير امور خارجه روسيه افزود: "ايرانيان تأکيد کردند خواستار حصول توافق کامل در مورد اين سند هستند."

لاوروف گفت روسيه معتقد است ايران می‌تواند در جهت رسيدن به توافق "اندکی سريع‌تر" عمل کند و به پيشنهادات آژانس واکنش نشان دهد که خواستار سازش و تدوين شرايط مناسب است.

وی همچنين گفت: "فکر می‌کنم مسئله بازرسی از تأسيسات گوناگون از جمله پارچين در چارچوب تدوين اين شرايط مورد بحث قرار می گيرد."

بازديد کارشناسان آژانس بين‌المللی انرژی اتمی از سايت پارچين يکی از موضوعات مورد اختلاف دو طرف است. تهران می‌گويد اگر مداليته بين ايران و آژانس نهايی شود، بازرسان می‌توانند از پارچين بازديد کنند.

علی‌اکبر صالحی، وزير امور خارجه ايران که به‌تازگی به قاهره سفر کرده بود می‌گويد اين کشور خواهان برگزاری دور جديد مذاکرات هسته‌ای با گروه ۱+۵ در مصر است

پارچين سايتی است که به اعتقاد آژانس بين‌المللی انرژی اتمی احتمال دارد تحقيقاتی در رابطه با استفاده نظامی از انرژی هسته‌ای در آن در جريان باشد. دولت ايران اين موضوع را رد کرده است.

تأسيسات نظامی پارچين در جنوب شرقی تهران واقع شده است.

وزير امور خارجه روسيه يادآور شد بازرسان آژانس بين‌المللی انرژی اتمی در زمان خود در سايت پارچين بودند و "به اين ترتيب در اينجا نبايد در انتظار هيچ‌گونه پديده غيرمنتظره‌ای بود".

هفتمين دور مذاکرات ايران و آژانس بين‌المللی انرژی اتمی از صبح روز چهارشنبه ۲۷ دی‌ماه (۱۶ ژانويه) در تهران آغاز شد و تا فردای آن روز ادامه يافت اما بی‌نتيجه پايان يافت.

اگرچه علی‌اصغر سلطانيه، نماينده ايران در آژانس اعلام کرد اين مذاکرات پيشرفت‌هايی داشت اما هرمان ناکارتس، رئيس هيئت مذاکره‌کننده آژانس بين‌المللی انرژی اتمی پس از بازگشت از ايران گفت اختلاف نظرهای ايران و آژانس برطرف نشده است.

وی گفت: "ما نتوانستيم رويکردی ساختاری را برای حل مسائل عمده مربوط به ابعاد احتمالی نظامی بودن فعاليت هسته‌ای ايران نهايی کنيم."

دور بعدی مذاکرات ايران و آژانس ۲۴ بهمن‌ماه (۱۲ فوريه) در تهران برگزار می‌شود.

سرگئی لاوروف در مورد محل برگزاری مذاکرات ايران و گروه ۱+۵، شامل روسيه، آمريکا، بريتانيا، چين، فرانسه و آلمان گفت اين مذاکرات برگزار خواهد شد و محل برگزار آن "مسئله درجه دوم" است.

وزير امور خارجه روسيه افزود کار هماهنگی و مسايل فنی از جمله محل برگزاری اين مذاکرات در جريان است.

اين در حالی است که علی‌اکبر صالحی، وزير امور خارجه ايران که به‌تازگی به قاهره سفر کرده بود می‌گويد اين کشور خواهان برگزاری دور جديد مذاکرات هسته‌ای با گروه ۱+۵ در مصر است.

گروه ۱+۵ از ماه آوريل سال گذشته تاکنون سه دور مذاکره با جمهوری اسلامی ايران داشته‌اند که تاکنون حاصلی در بر نداشته است.

آخرين دور اين مذاکرات شش ماه پيش در مسکو برگزار شد.

آژانس بين‌المللی انرژی اتمی و قدرت‌های جهانی معتقدند ايران تحت پوشش برنامه هسته‌ای خود که آن را "صلح‌آميز" می‌خواند در راه دستيابی به سلاح هسته‌ای است اما ايران اين اتهام را همواره رد کرده است.

ايران آمادگی خود را برای مذاکرات هسته‌ای ژانويه اعلام کرد

news-zamaneh — Fri, 04 Jan 2013 13:43:43 +0000

سعيد جليلی، دبير شورای عالی امنيت ملی ايران و مذاکره‌کننده ارشد جمهوری اسلامی ايران که در سفر هند به‌سر‌می‌برد اعلام کرد ايران مذاکرات ماه ژانويه با گروه ۱+۵ را پذيرفته است اما زمان و مکان اين گفت‌وگوها هنوز تعيين نشده است.

رويترز، امروز جمعه ۱۵ دی‌ماه (چهارم ژانويه) از دهلی نو گزارش داد، سعيد جليلی در ديدار خود از هند گفت: "ما مذاکراتی را که برای ماه ژانويه تعيين شده بود پذيرفتيم اما هنوز جزئيات آن نهايی نشده است."

بنا به اين گزارش مايکل مان، از سخنگويان کاترين اشتون، مسئول سياست خارجی اتحاديه اروپا نيز تأکيد کرده که هنوز هيچ تاريخی برای دور آينده گفت‌وگوها مشخص نشده است.

وی گفت: "مقامات بلندپايه ايران و اتحاديه اروپا روز ۳۱ دسامبر در مورد مذاکرات آينده گفت‌وگو کردند و به‌زودی اين مذاکرات برگزار خواهد شد."

آخرين گفت‌وگوهای ايران و گروه ۱+۵ شامل آمريکا، چين، بريتانيا، روسيه، فرانسه و آلمان، شش ماه پيش در مسکو برگزار شد.

مايکل مان، سخنگوی کاترين اشتون: مقامات بلندپايه ايران و اتحاديه اروپا روز ۳۱ دسامبر در مورد مذاکرات آينده گفت‌وگو کردند و به‌زودی اين مذاکرات برگزار خواهد شد

خبرگزاری جمهوری اسلامی ايران (ايرنا) نوشته سعيد جليلی در نشست رسانه‌ای خود در دهلی نو گفته است ايران در مذاکرات مسکو پنج محور پيشنهادی ارائه داده است.

جليلی افزوده است: "[آن‌ها] گفتند، پيشنهادها سازنده است و قرار شد مطالعه کنند و پاسخ بدهند ولی اکنون شش ماه تأخير داشته‌اند."

جليلی ضمن استقبال از بازگشت گروه ۱+۵ به گفت‌وگوها گفت: "اميدواريم با استفاده از تجارب گذشته و تکرار نکردن اشتباهات قبل، آنان اين بار با رويکرد سازنده وارد گفت‌وگوها شوند."

آن‌ها معتقدند ايران تحت پوشش برنامه هسته‌ای خود که آن را "صلح‌آميز" می‌خواند در راه دستيابی به سلاح هسته‌ای است اما ايران اين اتهام را همواره رد کرده است.

با اين حال تاکنون هيچ کدام از طرفين نتوانسته‌اند چرخه مذاکرات را بشکنند چرا که با چنين اقدامی احتمال حمله نظامی اسرائيل به ايران را هموار می‌سازند، موضوعی که می‌تواند خاورميانه را با تنش تازه‌ای روبه‌رو سازد.

ايران از سوی ديگر با آژانس بين‌المللی انرژی اتمی نيز بر سر برنامه هسته‌ای خود در حال مذاکره است.

سه هفته پيش، علی‌اصغر سلطانيه، نماينده ايران در آژانس بين‌المللی انرژی اتمی دور جديد مذاکرات اين کشور با آزانس را چهارشنبه ۲۷ دی‌ماه (۱۶ ژانويه ۲۰۱۳) اعلام کرد.

هرمان ناکارتس، رئيس اين هيئت آژانس بين‌المللی انرژی اتمی در گفت‌وگو با ايران روز جمعه ۲۴ آذرماه (۱۴ دسامبر) گفت پيشرفت‌هايی در مذاکرات حاصل شده است.

ناکارتس همچنين گفت: "ما انتظار داريم در مذاکرات ۱۶ ژانويه بر روی رويکردی ساختاری به نتيجه برسيم و در گام‌های بلند بعدی آن را به‌مورد اجرا گذاريم."

مذاکرات استانبول، سیاست تهدید و وقت‌کشی

Thu, 05 Jul 2012 23:26:08 +0000

نعیمه دوستدار

نعیمه دوستدار − مذاکرات استانبول، میان ایران و گروه ۵+۱ پس از ۱۵ساعت گفت ‌و گو در سطح کارشناسی، سرانجام با این تصمیم به پایان رسید که ایران و کشورهای عضو گروه ۵+۱ مذاکرات را ادامه دهند. هرچند دیپلمات‌های ایرانی هنگام خروج از این جلسه درباره محتوای آن اظهار نظری نکردند، اما یکی از آنان به خبرنگاری گفته است که "ما لبخند می‌زنیم و این لبخند گویای همه چیز است."

روزنامه واشنگتن پست خبر داده نشست استانبول که از روز سه‌شنبه آغاز شده بود، اوایل روز چهارشنبه، به پایان رسید، آن هم با این توافق که هلگا اشمیت و علی باقری با هم مذاکره داشته باشند. هرچند تنها با برگزاری دیدار میان اشمیت و باقری است که می‌توان درباره آینده مذاکرات و امکان ادامه آن اظهارنظر کرد اما به نظر می‌رسد که حرکت در مسیر مذاکرات هسته‌ای ایران از همیشه کندتر شده است و هر بار تنها قدم‌های کوچکی برداشته می‌شود.

نشست کم‌ نتیجه

گفت و گو درباره مسائل فنی در سطح کارشناسی، بهانه تشکیل نشستی در استانبول ترکیه بود که حالا هر کدام از طرفین آن را به شکلی متفاوت تفسیر می‌کنند. مایا کوسیانیچ، سخنگوی کاترین اشتون، رئیس سیاست خارجی اتحادیه اروپا گفته است: "حالا انتخاب با ایران است. ما انتظار داریم ایران سرانجام تصمیم بگیرد که آیا می‌خواهد دیپلماسی اثربخش باشد یا خیر."

سخنگوی خانم اشتون درباره انتظار از ایران برای رسیدن به توافق درباره‌ اعتمادسازی سخن گفته و تاکید کرده که ایران باید به نگرانی‌های جامعه بین‌الملل پاسخ دهد.

شاید این نقل قول خبرگزاری ایسنا از روزنامه کریستین ساینس مانیتور از سخن یک مقام ایرانی در مذاکرات، به نظر جذاب برسد که گفته است: "گاهی فکر می‌کنم هیچ‌یک از طرف‌ها دیگری را درک نمی‌کند." اما این تنها دلیل بی‌حاصلی گفت ‌و گوهای اخیر ایران و ۵+۱ نیست؛ چون دست کم در مورد طرف ایرانی، به نظر می‌رسد که موضوع روشن شده است: ایران می‌خواهد تا جای ممکن روند مذاکرات کند و آهسته باشد تا برنامه‌های خود را پیش ببرد، چه ابن برنامه تلاش برای غنی‌سازی اورانیوم باشد، چه به دست آوردن زمان برای دور زدن تحریم‌ها و ایجاد مانع برای تصمیم‌های احتمالی غرب.

مذاکره‌کنندگان: هلگا اشمیت و علی باقری

به هر حال، دیپلماتی که درباره مذاکرات استانبول اظهار نظر کرده، درباره نتایج اعلام شده در مورد این گفت ‌وگوها هم اظهارنظری کرده که بیراه نیست: "فضا کاملا پیچیده است. هر دو طرف می‌خواهد نشان دهد که گفت‌وگوها نتایجی داشته است حتی اگر این فقط تعیین یک تاریخ یا مکان برای نشست بعدی کارشناسی باشد."

حضور سنگین ناوهای آمریکایی

این اتفاق‌ها اما تنها موضوع مهم و پر سر و صدا در فضای سیاسی ایران نیست. نیویورک تایمز گزارش داده که آمریکا تجهیرات نظامی قابل توجهی را به خلیج فارس انتقال داده تا نیروهای نظامی ایران را از هرگونه تلاش برای بستن تنگه هرمز باز دارد. ‌آمریکا همچنین تعداد جت‌‌های جنگنده‌ای را که توانایی قابل توجهی در نفوذ به ایران دارند، افزایش داده است. این استقرار، بخشی از برنامه بلند مدت آمریکا برای تقویت حضور نظامی‌اش در خلیج فارس است و احتمال به کارگیری گزینه نظامی را در مورد ایران، تایید می‌کند.

در حالی که آمریکا و متحدانش در حال اعمال تحریم‌های گسترده‌تر نفتی علیه ایران هستند تا این کشور را مجبور به تصمیم‌گیری در‌باره برنامه هسته‌ای‌اش کنند، ایران تلاش می‌کند تا با به تعویق انداختن مذاکرات، زمان را به سود خود تغییر دهد. از سوی دیگر حضور نظامی آمریکا در خلیج فارس ممکن است سپاه پاسداران ایران را وادار به واکنشی جدی‌تر در مقابل این حضور کند.

نظر یک دیپلمات درباره مذاکرات استانبول:
"فضا کاملا پیچیده است. هر دو طرف می‌خواهد نشان دهد که گفت‌وگوها نتایجی داشته است حتی اگر این فقط تعیین یک تاریخ یا مکان برای نشست بعدی کارشناسی باشد."

اکنون یکی از مشخص‌ترین نشانه‌های این حضور اعزام ناوهای نظامی ویژه برای گشت‌زنی در تنگه هرمز است و پیام آن به رهبران ایران این است که هرگز فکر بستن این تنگه را نکنند. فرماندهان نظامی آمریکا چند بار درباره مین‌گذاری تنگه هرمز یا غرق کردن چند نفت‌کش در این مسیر هشدار داده‌اند و با ایران از در گفت و گو در‌آمده‌اند. در حال حاضر هم تعداد کشتی‌های مین‌روب آمریکا در منطقه به هشت شناور رسیده است.

طرحی برای تهدید

با وجود همه این بحران‌ها، نمایندگان مجلس ایران تلاش می‌کنند طرحی دوفوریتی را در مجلس به تصویب برسانند تا بر اساس آن تنگه هرمز بسته شود.

با آغاز ماه ژوئیه و اجرایی شدن تحریم‌های اتحادیه اروپا علیه ایران و بیمه نفت‌کش‌های ایرانی، مجلس طرحی دوفوریتی تهیه کرده که با تصویب آن "از رفت‌وآمد تانکرهای نفتکش که به مقصد کشورهای تحریم کننده در حرکت باشند، جلوگیری خواهد شد."

بر اساس ماده واحده این طرح دولت جمهوری اسلامی ایران موظف می‌شود بر پایه حق حاکمیت خود، از عبور نفت‌کش‌هایی که نفت خود را به مقصد کشورهای طراح تحریم نفتی علیه ایران (اتحادیه اروپا، آمریکا و اسرائیل غاصب)، می‌برند، جلوگیری کند.

صد نفر از نمایندگان مجلس این طرح را امضا کرده‌اند، طرحی که تصویب و حتی پذیرش آن در هیئت رئیسه مجلس و پس از آن تاییدش در شورای نگهبان مورد تردید است. خبرهایی نیز در مورد مخالفت وزارت خارجه و هیئت رئیسه مجلس ایران در به رای گذاشتن طرح دو فوریتی کمیسیون امنیت ملی و جلوگیری از آن منتشر شده است.

این اقدام مجلس ایران هرچند هنوز تنها در حد تهدید است، اما وقتی در کنار مذاکرات مسکو قرار می‌گیرد، معنای خطرناکی پیدا می‌کند. به این ترتیب که چنین به نظر می‌رسد که در کنار تلاش‌های هیئت مذاکره کننده ایرانی برای کش دادن روند مذاکرات، مجلس ایران به دنبال روش‌های متفاوتی است.

با این که به اثبات رسیده که نمایندگان مجلس در جریان مذاکرات هسته‌ای نیستند و معمولا تصمیمات مربوط به این حوزه در جاهای دیگر گرفته می‌شود، و با این که به نظر می‌رسد این طرح تنها یک طرح شعاری و برای جلب توجه در میان افکار عمومی و اعلام قدرت در فضای داخلی است، مطرح شدن این تهدید می‌تواند فشار روی ایران را در حوره‌های مختلف بیشتر کند. فشار ۵+۱ بر ایران در روند مذاکرات هسته‌ای تنها یکی از فشارهای احتمالی است که با رفتار مخاصمت جوی ایران احتمال می‌رود.

فشار دیگر، احتمال ناامن شدن خلیج فارس است. هرچند ایران از مدت‌ها پیش تسلط خود را بر خلیج فارس از دست داده و در عمل امکان کنترل عبور و مرور نفت‌کش‌ها را در تنگه عمان ندارد، اما تهدید به ایجاد ناامنی می‌تواند برای کشورهای عربی منطقه در طرح ادعای قدیمی‌شان در زمینه جزایر سه‌گانه موقعیت مناسبی باشد و فضای گفت‌وگوهای هسته‌ای ایران را تغییر دهد.

در کنار این تهدید، سپاه پاسداران هم اقدام به برپایی یک مانور با عنوان "پیامبر اعظم ۷" کرده که در آن امیرعلی حاجی زاده، فرمانده نیروی هوایی سپاه، گفته است: "پیام رزمایش موشکی پیامبر اعظم۷ این است که در مقابل هرگونه تهدید احتمالی، پاسخ قاطع، محکم و کوبنده خواهیم داد. اگر چنین واقعه‌ای اتفاق بیفتد موشک‌های زمین به زمین سپاه همچون صاعقه‌ای بر سر دشمنان فرود خواهد آمد. با این جنگ روانی که کشورهای منطقه‌ای راه انداخته‌اند و بلوفی بیش نیست، پیام رزمایش ما ایستادگی در مقابل فشارها و زور گویی‌های آنهاست و اینکه در کنار ملت ایران مصمم هستیم".

از سوی دیگر، آمریکا همچنان می‌کوشد تا بر اساس سیاستی دو وجهی، به معنای حفظ روش مذاکره در کنار اعمال تحریم‌های شدید، گزینه نظامی را همچنان برای خود حفظ کند؛ آن هم در حالی که باراک اوباما در میانه کارزار انتخابات ریاست جمهوری در آمریکا، همواره از سوی میت رامنی، رقیب خود به ضعف در برخورد با ایران متهم می‌شود و تمایل دارد مسئله ایران را بدون ایجاد بحرانی تازه حل کند.

داستان تهدید و مذاکره همزمان حالا یک رفتار عادی در سیاست هسته‌ای حکومت ایران است که با تکیه بر آن تلاش می‌کند در مقابل فشار خردکننده تحریم‌ها و تهدیدها، زمان بیشتری برای خود بخرد؛ سیاستی که گویا غرب هم هملن را در پیش گرفته است.

غروب دور جدید مذاکرات هسته‌ای

nikfar — Thu, 21 Jun 2012 15:29:40 +0000

علی افشاری

علی افشاری − مذاکرات اتمی در مسکو همان گونه که پیش‌بینی می‌شد بدون نتیجه مشخصی به پایان رسید. اما سیر صحبت‌ها در پنج دور از گفت‌وگو‌ها آنقدر کشش داشت که رشته مذاکرات به صورت کامل پاره نشود.

اکنون ابهام و سردرگمی بر سر پرونده‌ هسته حکومت ایران از استانبول به بعد، به بیشترین زمان خود رسیده است و مسیر آینده معلوم نیست. خوش‌بینی‌های پس از نشست استانبول کاملا زایل شده و به جایش بدبینی روز افرونی حاکم گشته است. امید‌ها برای حل دیپلماتیک دوئل طولانی و پر پیچ و خم هسته‌ای بحث حمله نظامی احتمالی اسرائیل و یا غرب را کاملا به حاشیه برد. اما اکنون با افول امید‌ها دوباره گمانه زنی یپرامون تغییر مسیر منازعه از دیپلماسی به نظامی مطرح شده است.

بن بست این دور از مذاکرات بیش از هر زمان دیگری فاصله بین گزینه توسل به حمله نظامی با گزینه مفاهمه را کاهش می‌دهد. چه بسا همین مسئله دلیل ادامه دادن مذاکرات بدون وجود چشم انداز امیدوار کننده است. طرفین هر دو منافعی در تداوم مذاکرات دارند البته این تمایل دستکم از سوی غرب نا محدود نیست.

موضوع تحریم‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها

با توجه به سیاست‌های جدید چین و روسیه و همچنین بالا گرفتن تنش بین آمریکا و چین و همچنین رویارویی‌های قدرت‌های جهانی پیرامون تغییر موازنه قوا در منطقه خاور میانه بعید به نظر می‌رسد امکان تصویب تحریم‌های شدیدتر در شورای امنیت سازمان ملل وجود داشته باشد. به عبارت دیگر تحریم‌های بین المللی موجود به سقف تحریم‌های سازمان ملل نزدیک است. لذا غرب مجبور است به تحریم‌های یکجانبه آمریکا و اروپا متوسل شود. لازمه کاربست درست این تحریم‌ها مدیریت فضا برای مهار تاثیر گذاری منفی در بازار انرژی و اقتصاد بحرانی غرب است. این محدودیت‌ها باعث می‌شود تا افزایش برخورد‌های تنبیهی با ایران با احتیاط و تدریجی صورت می‌پذیرد.

اما تضمینی وجود ندارد که تحریم‌های کمرشکن با موفقیت همراه شود. د راین صورت گزینه بعدی رویکرد نظامی خواهد بود که ریسک‌های زیادی دارد .در پایان ماه ژوئن تحریم‌های نفتی امریکا شروع می‌شود. همچنین کاهش خرید نفت اروپا نیز در نیمه ماه ژوئیه آغاز شروع می گردد . آمریکا موفقت نسبی در اقناع هند ، ژاپن و ترکیه در کم کردن سهم ایران در سبد وارداتی انرژی این کشور‌ها داشته است.

تضمینی وجود ندارد که تحریم‌های کمرشکن با موفقیت همراه شود. د راین صورت گزینه بعدی رویکرد نظامی خواهد بود که ریسک‌های زیادی دارد .در پایان ماه ژوئن تحریم‌های نفتی امریکا شروع می‌شود. همچنین کاهش خرید نفت اروپا نیز در نیمه ماه ژوئیه آغاز می گردد . آمریکا موفقت نسبی در اقناع هند ، ژاپن و ترکیه در کم کردن سهم ایران در سبد وارداتی انرژی این کشور‌ها داشته است.

عدم مستثنی کردن چین نیز چالشی جدی برای شرکت‌های تجاری چینی ایجاد می‌کند. در این شرایط تداوم گفت‌وگو با ایران با راهبرد دو مسیره غرب تعارضی ندارد و این فرصت را به آنها می‌دهد تا ارزیابی مستقیمی داشته باشند که رفتار حکومت ایران در موقعیت تازه تغییر پیدا کرده است یا نه ؟ همچنین کش دادن مذاکرات حتی اگر بی فایده به نظر برسد در مهار اسرائیل و جلوگیری از برخورد نظامی یکجانبه آن موثر است.

بررسی الگوی رفتاری تیم مذاکره کننده هسته‌ای ایران و دیگر بازیگران اصلی حکومت نشان می‌دهد که آنها نیز نسبت به تداوم مذاکرات نظر مثبتی دارند و خرید زمان کماکان یکی از اهداف اصلی آنها را تشکیل می‌دهد.

محتوای مذاکرات

در مذاکرات مسکو حکومت برای نخستین بار پس از قطع مذاکرات ۱۶ ماه پیش در ژنو حاضر شده است تا وارد بحث‌های محتوایی بر سر چگونگی برخورد با تقاضای توقف غنی سازی اورانیوم با غلظت بالا گردد. البته آنها تاکید دارند که حق نا مشروط ایران برای غنی سازی اورانیوم باید پذیرفته شود. سپس موضوع غنی سازی بیست درصدی قابل مذاکره است.

آنها همچنین بحث مشارکت ایران در فرایند خلع سلاح جهانی سلاح‌های اتمی و همچنین چگونگی حل و فصل درگیری‌ها در بحرین و سوریه را نیز در بسته پیشنهادی مطرح کرده‌اند.

آنگونه که کاترین اشتون مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا اعلام کرده است بین مواضع طرفین به لحاظ محتوایی فاصله زیادی وجود دارد.

۱+۵ و به طور مشخص تر غرب روی سه خواست تعطیلی سایت زیر زمینی فردو ، توقف غنی سازی بیست درصدی اورانیوم و انتقال ذخیره ۱۵۰ کیلوگرمی سوخت هسته‌ای با غلظت بالا پافشاری می‌کند و هر گونه مصالحه‌ای را مشروط به این موارد کرده است.

وضعیت نظام سیاسی و بالا گرفتن رقابت‌ها در درون حکومت هزینه انجام مصالحه از سوی تیم مذاکره کننده را افزایش داده است. کسانی که هدایت مذاکره و مصالحه احتمالی را در دست دارند نگران هستند که مبادا از سوی رقبای داخلی به خیانت و بی اعتنایی به مصالح نظام و حقوق ملت متهم شوند. لذا این فاکتور نقشی بازدارنده در اقدامات بی باکانه و مبتکرانه در شکست بن بست مذاکرات از سوی تصمیم گیران هسته‌ای ایران ایفا می‌کند.

دولت ایران بعید است همه این شرایط را بپذیرد. رفتار حکومت نشان می‌دهد هنوز استراتژی تقابل تغییر پیدا نکرده است. در راستای بی اعتنایی به تحریم‌های سازمان ملل ، برنامه هسته‌ای ایران در حال تداوم است و رشدی کمی و کیفی را دنبال می‌کند. هر لحظه بر حجم ذخیره سوخت هسته‌ای ایران افزوده می‌شود و مرز بین کسب قابلیت فنی هسته‌ای و امکان استفاده از برای مقاصد نظامی کمتر می‌گردد.

اما همزمان فضای جدیدی برای مذاکره و مصالحه باز شده است. این مسیر موازی هنوز معلوم نیست حالت تاکتیکی و فریبنده دارد یا بعنوان راه حل بدیل در صورت به بن بست خوردن استراتژی موجود تعبیه شده است. در مسیر جدید اعتماد سازی برای ایران اولویت دارد. در صدر این اعتماد سازی اذعان جامعه جهانی بر حق ایران در غنی سازی اورانیوم است. امری که تصمیم گیران جهانی و دولت‌ها در مواضع رسمی شان با آن مشکلی نداشته و این حق ر ا به صورت کلی پذیرفته‌اند. اما به دلیل پاره‌ای ابهامات و تخلفاتی که حکومت ایران از معاهدات جهانی داشته است خواستار تعلیق فعالیت‌ها تا روشن شدن تکلیف بررسی فعالیت‌های نظامی اتمی احتمالی هستند.

حال در شرایطی که مشکلات بین ایران و آژانس در حال افزایش است و حکومت تا کنون از پذیرش درخواست آژانس با بازرسی از مرکز نظامی پارچین سر باز زده است ، بعید به نظر می‌رسد غرب با چنین درخواستی موافقت نماید. روسیه نیز در ابتدا بر روی تعلیق غنی سازی اورانیوم تاکید دارد و مجاز دانستن آن را به عنوان نتیجه توافقات می‌پذیرد نه اینکه مذاکرات با این شرط آغاز شود.

البته ممکن است ایران این موضوع را به صورت دو فاکتو مطرح می‌کند و بعد از گرفتن این امتیاز آنگاه امتیاز متقابل برای متوقف کردن غنی سازی اورانیوم بیست درصدی را به حساب طرف مقابل واریز می‌کند. گرفتن امتیاز فوق به لحاظ حیثیتی و بخصوص مانور تبلیغاتی در داخل و عقب نشینی آبرومندانه برای حکومت مهم است.

عامل رقابت‌ها در درون حکومت

همچنین وضعیت نظام سیاسی و بالا گرفتن رقابت‌ها در درون حکومت هزینه انجام مصالحه از سوی تیم مذاکره کننده را افزایش داده است. کسانی که هدایت مذاکره و مصالحه احتمالی را در دست دارند نگران هستند که مبادا از سوی رقبای داخلی به خیانت و بی اعتنایی به مصالح نظام و حقوق ملت متهم شوند. لذا این فاکتور نقشی بازدارنده در اقدامات بی باکانه و مبتکرانه در شکست بن بست مذاکرات از سوی تصمیم گیران هسته‌ای ایران ایفا می‌کند. از سوی دیگر در ساختار تصمیم گیری حکومت اختلال‌هایی ایجاد شده و امکان تصمیم گیری‌های استراتژیک و بزرگ را با مشکل مواجه کرده است.

در مجموع به نظر می‌رسد ماراتون هسته‌ای باز در مسیر تشدید بحران ادامه یابد و از مقصد مصالحه دور تر می‌گردد. اما بن بست مذاکرات پس از پایان مشخص شدن رئیس جمهور بعدی آمریکا احتمال به پایان رسیدن ظرفیت دیپلماسی برای حل منازعه اتمی را افزایش می‌دهد.

اگرچه تا کنون بین جناح‌های اصلی حکومت (اصول گرایان) در خصوص برنامه هسته‌ای و جلو بردن راهبرد ایستادگی و تقابل اشتراک نظر وجود داشته است اما گسترش پیدا کردن شکاف‌ها بعد از انتخابات مجلس ممکن است در این خصوص نیز تاثیر گزار باشد و اختلاف در بلوک قدرت را گسترش بخشد امری که یکی از اهداف غرب از تشدید تحریم‌ها است.

ماراتون هسته‌ای در مسیر تشدید بحران

کسب امتیاز در منازعات منطقه و بخصوص سوریه دیگر هدفی است که تیم مذاکره کننده دنبال می‌کنند. در اصل آنها به دنبال سنجش میزان آمادگی غرب و انعطاف آن برای اعطاء امتیاز هستند. گفت‌وگوی تیم‌های فنی طرفین کمک می‌کند تا به صورت عینی مشخص شود غرب تا کجا می‌تواند با خواست تیم ایران کنار بیاید.

ایران اگر مسیر مصالحه را انتخاب کند انتظار دارد مصالحه پس از برداشتن حداقل تحریم‌های یکطرفه غرب صورت بپذیرد و عمل متقابل مکمل اعتماد سازی شود.

غرب نیز از فرصت مذاکرات برای بررسی تاثیر نتایج تحریم‌ها و بخصوص تحریم‌های جدید نفتی استفاده می‌کند.

بعید است نتایج مذاکرات تیم‌های فنی در هفته نخست ماه آینده میلادی به جایی برسد. اما تمایل طرفین حداقل تا انتخابات ریاست جمهوری امریکا در حفظ فضای مذاکرات است.

حکومت ایران فعلا تداوم سیاست تقابل را در دستور کار دارد و بنا ندارد امتیازی بدهد. غرب نیز اگر چه در خصوص کنار گذاشتن منع غنی سازی ۵ درصدی عقب نشینی کرده است اما چشم انداز روشنی را برای برداشتن تحریم‌های غیر سازمان ملل و یا تعلیق آنها در صورت اقدام عملی حکومت ایران ترسیم نمی‌کند. این مسئله چون مانعی برای حرکت ایران به سمت تفاهم عمل می‌کند و یا حداقل موضع جناح‌های تند رو را تقویت می‌نماید.

در مجموع به نظر می‌رسد ماراتون هسته‌ای باز در مسیر تشدید بحران ادامه یابد و از مقصد مصالحه دور تر می‌گردد. اما بن بست مذاکرات پس از پایان مشخص شدن رئیس جمهور بعدی آمریکا احتمال به پایان رسیدن ظرفیت دیپلماسی برای حل منازعه اتمی را افزایش می‌دهد.