غنی‌سازی

خامنه‌ای و راه دشوار مذاکره با آمریکا

politics — Sun, 24 Mar 2013 00:14:28 +0000

اکبر گنجی

اکبر گنجی - آیت‌الله خامنه‌ای همه ساله در روز اول سال، مهم‌ترین سخنرانی خود را در مشهد ایراد می‌کند. رابطه‌ با آمریکا، مهمترین رکن سخنرانی سال جاری او بود. نکاتی که او در این سخنرانی درباره‌ آمریکا بیان کرد، به شرح زیر بود:

الف- دولت آمریکا به طور مستقیم و غیرمستقیم به ما پیغام می‌دهد که هدفش تغییر جمهوری اسلامی نیست، اما ما به هیچ وجه نگران چنین برنامه‌ای نبوده و نیستیم. برای این که وقتی جرج بوش به صراحت از تغییر رژیم سخن می‌گفت، هیچ کاری نتوانست انجام دهد، شما هم قادر به انجام این کار نیستید. در عین حال، آمریکا "لانه‌ اصلی توطئه علیه ملت ایران است". هیلاری کلینتون به صراحت گفت تحریم‌هایی وضع می‌کنیم تا ایران را فلج سازیم. اوباما پیروزمندانه از مشکلات اقتصادی ایران- افت پول ملی- سخن می‌گوید. اوباما از طریق نامه و پیغام نسبت به من و ملت ایران اظهار دوستی می‌کند، اما از ابتدای سال ۹۱ تحریم‌های شدیدی- تحریم نفت، تحریم بانک و مبادلات بانکی و پولی بین جمهوری اسلامی و کشورهای دیگر ــ علیه ایران وضع کرد.

ب- رهبران آمریکا ما را نفهم فرض کرده‌اند: "این هم یکی از آن لطائف عالم است که آمریکائی‌ها دشمنی می‌کنند، می‌گویند شما نفهمید که ما با شما دشمنیم؛ مخالفت و عناد می‌ورزند، متوقعند که ملت ایران نفهمد که آنها معاندند و دشمنی می‌کنند! این سیاست از اواخر دوران بوش در مقابل ایران شروع شده است، امروز هم متأسفانه همان سیاست را دولتمردان آمریکا ادامه می‌دهند؛ همان پنجه‌ چدنی زیر دستکش مخملی". آمریکا از هیچ کوششی جهت منزوی کردن سیاسی ایران دریغ نکرده است، از جمله ممانعت از شرکت رهبران جهان در اجلاس غیر متعهدها در تهران، که در این زمینه شکست خورد.

پ- اوباما و دیگر رهبران آمریکا اظهار خوشحالی کرده‌اند که من به تأثیر تحریم‌های اقتصادی اذعان کرده‌ام: "بله، تحریم‌ها بی‌اثر نبود؛ می‌خواهند خوشحالی کنند، بکنند. تحریم‌ها بالاخره اثر گذاشت... بله، تحریم‌ها اثر گذاشت، منتها نه آن اثری را که دشمن می‌خواست". هدف آمریکا سرنگونی جمهوری اسلامی بود و نتوانست به این هدف دست یابد.

ت- اما تحریم‌های اقتصادی پیامدهای مثبتی هم داشته است. رشد همه جانبه- از جمله: به فضا فرستادن ماهواره‌ ناهید، فرستادن کاوشگر پیشکام با موجود زنده، ساختن جنگنده‌های فوق پیشرفته، دستیابی به مقام اول زیست فناوری در منطقه، کسب رتبه اول نانوفناوری در منطقه، مقام اول تولید علم در منطقه، ۲۵ برابر شدن دانشجویان نسبت به سال ۵۷، غنی سازی ۲۰ درصدی اورانیوم برای نیروگاه تحقیقاتی تهران، و غیره، برخی از این موارد هستند. ما باید همیشه نقشه‌های دشمن را از قبل پیش بینی کرده و هوشمندانه نسبت به آنها واکنش نشان دهیم. نیروگاه تحقیقاتی تهران- که رادیو داروهای مهم مورد نیاز کشور را تولید می‌کند- نیازمند سوخت ۲۰ درصدی است. آمریکا به دنبال آن بود که از این طریق هم به ما فشار آورده و ما را وادار به قبول زورگویی‌های خود نماید. پیش‌بینی هوشمندانه موجب غنی سازی ۲۰ درصدی و تبدیل آن به صفحه‌های مورد نیاز نیروگاه شد. آنها در انتظار التماس ما بودند، اما ما پیروزمندانه اعلام کردیم که محتاج شما نبوده و خود آن را تولید کرده‌ایم.

جمهوری اسلامی به رهبری خامنه‌ای و از طرف دیگر آمریکا و اسرائیل تنها بازیگران سرنوشت ساز منطقه و ایران نیستند. عربستان سعودی، قطر، ترکیه و...نیز در صحنه حضور داشته و به شدت در حال تغییر و تحول رویدادها به سود خود هستند. آیا نتیجه‌ بازی‌ای که همه‌ این فاعلان ترتیب داده‌اند، به سود دموکراسی و حقوق بشر است؟ شواهد و قرائن دقیقاً جهت معکوسی را نشان می‌دهند.

ث- دولت آمریکا "مرتب و پی در پی پیغام" می‌دهد که به دنبال مذاکره‌ صادقانه است. من بارها صادقانه و منطقی گفته‌ام که "در پی سلاح هسته‌ای نیستیم". وقتی شما مدعای صادقانه‌ ما را باور نمی‌کنید، "ما چرا باید حرف شما را باور کنیم؟! ". پیشنهاد مذاکره‌ مستقیم برای فریب مردم جهان و ایران است، نه تفاهم و توافق.

خامنه‌ای در سخنرانی ۲۹/۱۱/۹۱ نیز گفته بود: "اگر ما می‌خواستیم سلاح هسته‌اى درست کنیم، شما چطور می‌توانستید نگذارید؟ اگر ایران اراده می‌کرد که سلاح هسته‌اى داشته باشد، آمریکا به هیچ وجه نمی‌توانست جلوى او را بگیرد. ما نمی‌خواهیم سلاح هسته‌اى درست کنیم؛ نه به خاطر این که آمریکا از این ناراحت می‌شود؛ عقیده‌ خود ما این است. ما اعتقاد داریم که سلاح هسته‌اى جنایت بر بشریت است و نباید تولید شود؛ آنچه هم که در دنیا هست، باید محو شود و از بین برود؛ این عقیده‌ ماست، به شما ربطى ندارد. اگر ما این عقیده را نداشتیم و تصمیم می‌گرفتیم سلاح هسته‌اى درست کنیم، هیچ قدرتى نمی‌توانست جلوى ما را بگیرد؛ همچنان که در جاهاى دیگر هم نتوانستند بگیرند: در هند نتوانستند، در پاکستان نتوانستند، در کره‌ شمالى نتوانستند. آمریکائى‌ها مخالف هم بودند، اما آنها هم سلاح هسته‌اى درست کردند".

ج- یکی از تاکتیک‌های آمریکایی‌ها این است که شایع کرده‌اند که افرادی از سوی رهبری با آنها مذاکره کرده‌اند."این هم یک تاکتیک تبلیغاتیِ دیگر و دروغ محض است. تا کنون از سوی رهبری، هیچ‌ کس با آنها مذاکره نکرده است". دولت‌های قبلی در چند مورد خاص- با مجوز رهبری و ضمن رعایت خطوط قرمز رهبری- مذاکره کرده‌اند.

چ- من به دعوت آمریکایی‌ها خوشبین نیستم، چون هدف آنها مذاکره نیست، تحمیل نظر خود به ایران است. آنها خواستار پذیرش کلیه‌ مطالبات ناحق خود بوده و نام آن را مذاکره می‌نهند.

ح- آمریکا هیچ تمایلی به اتمام مذاکرات هسته‌ای و حل مسئله ندارد. برای این که راه حل مناقشه "بسیار نزدیک و بسیار آسان" است. تنها خواست ما، به رسمیت شناختن حق غنی سازی اورانیوم برای اهداف صلح آمیز است. رفع نگرانی آنها نیز "بسیار آسان" است:"می توانستند مقررات قانونی آژانس هسته‌ای را هم اعمال کنند؛ ما هم از اول هیچ مخالفتی با اعمال این نظارتها و مقررات نداشتیم".

خ- در عین عدم خوشبینی به دعوت رهبران آمریکا به مذاکره‌ مستقیم با ایران، "اما مخالفت هم ندارم".

د- تحریم‌های اقتصادی به منظور تحریک مردم به شورش علیه جمهوری اسلامی و سرنگونی نظام وضع شده و می‌شوند. همه گونه فعالیت عملی علیه امنیت داخلی ایران- از جمله حفظ تمامیت ارضی ایران- انجام داده‌اند.اگر دولت آمریکا دست از دشمنی و اقدامات خصمانه با جمهوری اسلامی بردارد، همه‌ مشکلات فی مابین حل خواهد شد. "راه عاقلانه" دست کشیدن از دشمنی با ملت ایران است.

درباره‌ سخنان جدید خامنه‌ای چند نکته قابل توجه است:

یکم- برخلاف موارد قبلی که به صراحت و با قاطعیت مذاکره‌ مستقیم با دولت آمریکا را نفی می‌کرد، این بار، علی‌رغم ایراد تمامی نقدها، اعلام کرد که مخالفتی با مذاکره‌ مستقیم میان ایران و آمریکا ندارد. این حتی با یکی از آخرین سخنرانی هایش نیز تفاوت داشت که گفته بود: "من دیپلمات نیستم، من انقلابى‌ام، حرف را صریح و صادقانه می‌گویم. دیپلمات یک کلمه‌اى را می‌گوید، معناى دیگرى را اراده می‌کند. ما صریح و صادقانه حرف خودمان را می‌زنیم؛ ما قاطع و جازم حرف خودمان را می‌زنیم. مذاکره آن وقتى معنا پیدا می‌کند که طرف، حُسن نیت خود را نشان بدهد؛ وقتى طرف، حُسن نیت نشان نمی‌دهد، خودتان می‌گویید فشار و مذاکره؛ این دوتا با هم سازگار نیست. شما می‌خواهید اسلحه را مقابل ملت ایران بگیرید، بگویید: یا مذاکره کن یا شلیک می‌کنم".

دوم- در مسئله‌ هسته‌ای نیز راه حل خود را با شفافیت تمام اعلام کرد. به رسمیت شناختن حق غنی‌سازی اورانیوم توسط ایران- برای مقاصد صلح‌آمیز- از سوی دولت‌های غربی. نگرانی دولت‌های غربی در خصوص صلح‌آمیز بودن نیز در چارچوب قوانین آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای قابل حل است. اگر حق ایران به رسمیت شناخته شود، ایران نیز با تصویب پروتکل الحاقی به رفع نگرانی‌های دولت‌های غربی خواهد پرداخت.

تنها دولت‌ها فاعلان تعیین کننده‌ سرنوشت ایران و منطقه نیستند. مخالفان رژیم‌های خودکامه نیز فاعلانی هستند که در تحلیل مسائل منطقه و ایران نباید نادیده گرفته شوند. این عاملان نیز به راه‌های مختلف رفته و می‌روند. برخی از راه ها- اگرچه لزوماً سریع نیستند- ولی قطعاً به نظام‌های دموکراتیک منتهی می‌شوند. برخی دیگر از راه ها، شاید بتوانند در کوتاه مدت رژیم‌های استبدادی موجود را سرنگون سازند، اما دموکراسی ساز نیستند

اما مسئله این است که دولت‌های غربی غنی سازی ۲۰ درصدی توسط ایران را- که حق مشروع اعضای آژانس است- نمی‌پذیرند و خواهان تعطیل کردن آن هستند. به تعبیر دیگر، دولت آمریکا خواهان تعطیلی غنی سازی ۲۰ درصدی و تصویب پروتکل الحاقی است، اما در برابر، فقط بخش اندکی از تحریم‌ها ملغی خواهد شد.

سوم- با این که مواضع اش علیه اسرائیل را مجدداً تکرار کرد، اما باز هم فارغ از تهدیدهای تهاجمی و تجاوزگرایانه بود. او هیچ گاه تاکنون نگفته است که ایران به دنبال نابود کردن اسرائیل است، بلکه از مدل افریقای جنوبی دفاع کرده و می‌کند. از جمله در سخنرانی ۹/۶/۹۱ اجلاس غیرمتعهدها در تهران گفته است: "ما راه‌حلى عادلانه و کاملاً دموکراتیک را پیشنهاد کرده‌ایم: همه‌ى فلسطینى‌ها، چه ساکنان کنونى آن، و چه کسانى که به کشورهاى دیگر رانده شده و هویت فلسطینى خود را حفظ کرده‌اند، اعم از مسلمان و مسیحى و یهودى، در یک همه‌پرسىِ عمومى، با نظارتى دقیق و اطمینان‌بخش شرکت کنند و ساختار نظام سیاسى این کشور را انتخاب نمایند و همه‌ فلسطینیانى که سالها رنج آوارگى را تحمل کرده‌اند، به کشور خود باز گردند و در این همه‌پرسى و سپس تدوین قانون اساسى و انتخابات، شرکت نمایند. آنگاه صلح برقرار خواهد شد".

خامنه‌ای اما در خصوص تهدیدهای دائمی جنگ طلبانه‌ی نتانیاهو مبنی بر بمباران تأسیسات هسته‌ای ایران گفت: "گاهی سردمداران رژیم صهیونیستی، ما را تهدید هم می‌کنند؛ تهدید به حمله‌ نظامی می‌کنند؛ اما به نظرم خودشان هم می‌دانند، و اگر نمی‌دانند، بدانند که اگر غلطی از آنها سر بزند، جمهوری اسلامی "تل‌آویو" و "حیفا" را با خاک یکسان خواهد کرد".

این مدعا درست باشد یا نادرست- یعنی جمهوری اسلامی توان مقابله به مثل و نابودی تل آویو و حیفا را داشته باشد یا نداشته باشد- تهدید به واکنش به تجاوز است. هیچ گاه از حمله‌ به اسرائیل سخن نمی‌گوید، فقط و فقط می‌گوید، اگر اسرائیل به ایران تجاوز کند، جمهوری اسلامی نیز عکس العمل نشان خواهد داد.

وضعیت تأسف بار برای نیروهای دموکراسی خواه ایران این است که جنگ‌طلبان حاکم بر کشوری دارای ۳۰۰-۲۰۰ بمب اتمی با تهدید دائمی بمباران ایران به دلیل غنی سازی اورانیوم، موجب کلنگی کردن بیشتر منطقه شده و همه را از امنیت و دموکراسی دورتر می‌سازند.

چهارم- جمهوری اسلامی به رهبری خامنه‌ای و از طرف دیگر آمریکا و اسرائیل تنها بازیگران سرنوشت ساز منطقه و ایران نیستند. عربستان سعودی، قطر، ترکیه و...نیز در صحنه حضور داشته و به شدت در حال تغییر و تحول رویدادها به سود خود هستند. آیا نتیجه‌ بازی‌ای که همه‌ این فاعلان ترتیب داده‌اند، به سود دموکراسی و حقوق بشر است؟ شواهد و قرائن دقیقاً جهت معکوسی را نشان می‌دهند. همه این بازیگران در حال گسترش جنگ و ناامنی در منطقه‌اند و حتی اوباما برای اولین بار اعتراف کرد که در اردن در حال آموزش نظامی نیروهای مخالف رژیم بشار اسد است.

وظیفه تحلیل‌گر ارائه تبیینی جامعه شناختی از رویدادهاست و نمی‌توان جامعه شناسی را به روان‌شناسی فروکاست. اما در عین حال، نمی‌توان ویژگی‌های روان شناختی فاعلان را نادیده گرفت. به عنوان نمونه، زمامدار خودکامه‌ای چون علی خامنه‌ای را در نظر بگیرید. بسیار کینه‌ای و انتقام‌گیر است.

فضای جنگی/امنیتی، دموکراسی و حقوق بشر و نیروهای دموکراسی خواه را به حاشیه می‌راند. در فضای جنگی/امنیتی، جنگ سالاران و نظامیان حاکم خواهند شد. سوریه امروز یک مصداق خوب این مدعا است. در چنین شرایطی، نیروهایی رشد می‌کنند که اگر هم پیروز شوند، به زور اسلحه حکومت خواهند کرد. وقتی فرد یا گروهی برای رسیدن به قدرت حاضر به انجام هر عملی باشد، وقتی به قدرت دست یابد، برای از دست ندادن آن نیز از انجام هیچ عملی دریغ نخواهد کرد.

اوباما از یک سو بیش از ۵۰۰ میلیون دلار به مخالفان داده و به آنها از آموزش نظامی می‌دهد، و از سوی دیگر، هشدار می‌دهد که اسلام گرایان القاعده‌ای در سوریه در حال رشد هستند. این غیر از میلیاردها دلار کمک مالی و تسلیحاتی کشورهای غربی و منطقه به مخالفان است. چین، روسیه و جمهوری اسلامی نیز از رژیم اسد حمایت مالی و تسلیحاتی می‌کنند.

پنجم- مسئله‌ منطقه و ایران، مسئله‌ گذار از رژیم‌های فاسد استبدادی به نظام دموکراتیک ملتزم به آزادی و حقوق بشر است. اما تنها دولت‌ها فاعلان تعیین کننده‌ سرنوشت ایران و منطقه نیستند. مخالفان رژیم‌های خودکامه نیز فاعلانی هستند که در تحلیل مسائل منطقه و ایران نباید نادیده گرفته شوند. این عاملان نیز به راه‌های مختلف رفته و می‌روند. برخی از راه ها- اگرچه لزوماً سریع نیستند- ولی قطعاً به نظام‌های دموکراتیک منتهی می‌شوند. برخی دیگر از راه ها، شاید بتوانند در کوتاه مدت رژیم‌های استبدادی موجود را سرنگون سازند، اما دموکراسی ساز نیستند (رجوع شود به مقاله‌ "سازش با حکومت استبدادی").

در طرح‌های کلنگی کردن افغانستان، عراق، لیبی و سوریه، برخی از گروه‌های مخالف این کشورها نیز با دولت‌های قدرتمند هم‌سو شده و نقش بازی کردند. دولت آمریکا قانوناً- قانونی که به تصویب کنگره رسیده است- مکلف است که در هرگونه تغییر و تحولی در منطقه، برتری استراتژیک اسرائیل را تأمین سازد. مرتجع‌ترین دولت‌های استبدادی منطقه (عربستان سعودی، قطر، امارات، کویت، و...) به مهم‌ترین متحدان آن کشور تبدیل می‌شوند، اگر همسوی با آمریکا بوده و مخالفتی با اسرائیل نداشته باشند. اما اگر نظام‌های استبدادی در این جهت نباشند، به سرنوشت افغانستان و عراق و لیبی و سوریه گرفتار خواهند شد. به همین دلیل، سخنان نتانیاهو، اوباما و خامنه‌ای مهم است. اگر راه مذاکره و سازش ایران با آمریکا گشوده شود، ایران به آن سرنوشت نابودکننده دچار نخواهد شد.

مخالفان به عنوان فاعلان- اگر تأثیری داشته باشند- در این دو راهی ایفای نقش می‌کنند. بخشی از اپوزیسیون از مذاکره‌ ایران و آمریکا- و طبعاً موافقت خامنه‌ای با این امر- استقبال می‌کند تا ایران سوریه‌ای نشود. اما بخش دیگری از اپوزیسیون، مخالف مذاکره و سازش جمهوری اسلامی و آمریکا است، برای این که خیال می‌کند که بدین ترتیب سرنگونی جمهوری اسلامی منتفی خواهد شد. به همین دلیل بر آتش نزاع ایران و آمریکا بنزین می‌پاشد.

ششم- آدمیان موجوداتی صرفاً عاقل و تابع عقلانیت نظری (تناسب دلیل و مدعا) و عقلانیت عملی (تناسب روش‌ها و وسایل با اهداف) نیستند. آنها احساس (عشق و نفرت و...) هم داشته و بسیار در چنبره‌ آن اسیر شده و مطابق آن عمل می‌کنند. این حکم زمامداران سیاسی (دموکرات و مستبد) و مخالفانشان را در بر می‌گیرد.

فضای جنگی/امنیتی، دموکراسی و حقوق بشر و نیروهای دموکراسی خواه را به حاشیه می‌راند. درچنین فضایی جنگ سالاران و نظامیان حاکم خواهند شد. سوریه امروز یک مصداق خوب این مدعا است. در چنین شرایطی، نیروهایی رشد می‌کنند که اگر هم پیروز شوند، به زور اسلحه حکومت خواهند کرد.

وظیفه تحلیل‌گر ارائه تبیینی جامعه شناختی از رویدادهاست و نمی‌توان جامعه شناسی را به روان‌شناسی فروکاست. اما در عین حال، نمی‌توان ویژگی‌های روان شناختی فاعلان را نادیده گرفت. به عنوان نمونه، زمامدار خودکامه‌ای چون علی خامنه‌ای را در نظر بگیرید. بسیار کینه‌ای و انتقام‌گیر است. آیت‌الله منتظری استاد او بود، اما چند انتقاد درست، به پنج سال حصر آن منتقد مدافع حقوق مخالفان منتهی شد. هاشمی رفسنجانی دوست ۶۰- ۵۰ ساله‌ اوست که وی را به رهبری رساند. با او چه کرده است؟ به رفتارش با افراد سالخورده‌ای چون مهندس موسوی، مهدی کروبی، زهرا رهنورد، بهزاد نبوی و... بنگرید.

رژیم‌های فاسد خودکامه‌ جنایتکار، خشم و کینه و نفرت و انتقام را در مخالفان پرورش می‌دهند. تجربه‌ شاه را به یاد بیاورید. نفرت از شاه چشم عقلانیت مخالفان را کور کرده بود. همه به دنبال سرنگونی شاه و انتقام از او بودند. به اطلاعیه‌های گروه‌های سیاسی اول انقلاب رجوع کنید که می‌گفتند ارتش را منحل و همه‌ فرمانده هان ارتش را بدون محاکمه اعدام کنید. سازمان مجاهدین خلق استدلال می‌کرد که محاکمه‌عادلانه برای حنیف نژادهاست، نه فرماندهان ارتش و ساواکی‌ها.

صدام حسین هم موجب نفرت مخالفانش شد که فقط و فقط به سرنگونی او فکر می‌کردند. می‌گفتند هیچ راهی برای سرنگونی صدام جز حمله‌ نظامی آمریکا وجود ندارد. اگر چه شواهد و قرائن بسیار زیاد منتشر شده نشان می‌دهند که تیم بوش/چینی/رامسفلد از پیش تصمیم قطعی به حمله‌ نظامی به عراق را گرفته بودند (به عنوان مثال رجوع شود به مصاحبه‌ اخیر جان پرسکات- معاون تونی بلر- که جزئیات ملاقات ماه‌ها قبل از جنگ با دیک چینی و رهبران آمریکا را توضیح داده است)، اما مخالفان صدام نیز آگاهانه به رهبران آمریکا دروغ می‌گفتند که صدام دارای سلاح‌های کشتار جمعی است (رجوع شود به مقاله‌ "جنگ عراق؛ نقش دو جاسوس دروغگو". خصوصاً به فیلم "جاسوسانی که دنیا را فریب دادند" بنگرید). نکته‌ مهم این است که دروغگوی آن زمان می‌گوید اگر تاریخ تکرار شود، باز هم مرتکب همان عمل خواهد شد، چون هیچ راه دیگری برای سرنگونی صدام حسین وجود نداشت.

جنایتکارانی چون حافظ اسد و بشار اسد نیز موجب خشم و کینه و نفرت مخالفان خود شدند که نتیجه‌اش سوریه‌ امروز است. آنان نیز برای سرنگونی رژیم، با دولت‌های کلنگی گر منطقه همراه شده و سوریه را به کلی کلنگی کردند. تحلیل گران ورزیده‌ آمریکایی می‌گویند که داستان سوریه- حتی اگر رژیم اسد سرنگون شود- حداقل یک دهه طول خواهد کشید و به کشورهای همسایه هم سرایت خواهد کرد.

تونی بلر بازیگر مهمی است. می‌گوید که این منطقه دارای ذات و طبیعتی است که این مشکلات را می‌آفریند. اینک باید به سوریه حمله کرد و سپس نوبت ایران است. این داستان هم یک نسل طول خواهد کشید و دوران سخت و پر هزینه‌ای در پیش است.

جنایتکارانی چون حافظ اسد و بشار اسد نیز موجب خشم و کینه و نفرت مخالفان خود شدند که نتیجه‌اش سوریه‌ امروز است. آنان نیز برای سرنگونی رژیم، با دولت‌های کلنگی گر منطقه همراه شده و سوریه را به کلی کلنگی کردند. تحلیل گران ورزیده‌ آمریکایی می‌گویند که داستان سوریه- حتی اگر رژیم اسد سرنگون شود- حداقل یک دهه طول خواهد کشید و به کشورهای همسایه هم سرایت خواهد کرد.

ما نیز به شدت از جمهوری اسلامی به رهبری خامنه‌ای خشمگین هستیم. نفرت و کینه‌ از او سراپای وجود ما را فرا گرفته و فقط و فقط به فکر انتقام هستیم (این حکمی کلی نیست، آماری به آن بنگرید). اینجا، جایی است که مسیرهای مخالفان جمهوری اسلامی از یکدیگر جدا می‌شود.

یک گروه می‌گویند، اگر چه این رژیم باید تغییر کند، اما تمامیت ارضی ایران باید حفظ شود و ایران به سوریه یا عراقی دیگر تبدیل نشود. باید در داخل قدرت ساخت و گذار به دموکراسی و حقوق بشر را ممکن کرد. لذا مذاکره و سازش جمهوری اسلامی (خامنه ای) با آمریکا (اوباما) به سود فرایند گذار به دموکراسی است.

اما برخی دیگر، می‌گویند، به هیچ روشی نمی‌توان این رژیم را سرنگون کرد. هر بلایی که بر سر ایران بیاید، وضع از این که هست بدتر نخواهد شد. ضمن آن که حق شان است، چون حکومت ستمگر است و مردم ستم پذیر. ایران حتی اگر مانند افغانستان و عراق و لیبی و سوریه شود، یا حتی تجزیه شود؛ بهتر از شرایط فعلی است که جمهوری اسلامی بر آن سیطره دارد. اساساً بهتر است که ایران تجزیه شود تا از شر جمهوری اسلامی خلاص شویم. به همین دلیل، مذاکره و سازش جمهوری اسلامی و آمریکا به معنای محال شدن سرنگونی جمهوری اسلامی است.

بدون آمریکا نمی‌توان از شر جمهوری اسلامی خلاص شد. پس همان نقش مخالفان صدام حسین باز تکرار می‌شود. بیانیه‌های سیاسی صادر می‌شود: ایران در حال استفاده‌ نظامی از انرژی هسته‌ای است و استفاده‌ نظامی‌اش از انرژی هسته‌ای به مرحله‌ تعیین کننده‌ای رسیده است. ایران خطری برای صلح و امنیت جهانی است. عملیات لیبی باید در ایران تکرار شود. کردستان باید به عنوان "منطقه‌ پرواز ممنوع" اعلان شود.

گروه اول می‌گویند که برای گذار از جمهوری اسلامی باید مطابق مدل‌های افریقای جنوبی و شیلی و اسپانیا عمل کرد و بدون عمل نمی‌توان از جمهوری اسلامی عبور کرد و به دموکراسی رسید.

اما گروه دوم، هیچ راه حل عملی برای سرنگونی جمهوری اسلامی جز دخالت خارجی پیشنهاد نمی‌کند. مانند شیعیان محافظه‌کار، به انتظار امام زمان آمریکا نشسته‌اند که به جای آنها جمهوری اسلامی را سرنگون سازد (رجوع شود به مقاله‌ "آمریکا شیفتگی امام زمانی ایرانی").

جمهوری اسلامی به رهبری خامنه‌ای همچنان اقتدارگرایانه سخن می‌گوید و بر خشم و نفرت و کینه و انتقام می‌افزاید. رژیم‌های استبدادی با اعمال خود، اپوزیسیون خود را هم می‌سازند. یعنی به آن شکل و محتوا می‌بخشند. به گونه‌ای عمل می‌کنند، که نفرت جایگزین عقلانیت شود. مانع گفت و گوی عقلانی می‌شوند.

بدین ترتیب، خشم و کینه و نفرت و انتقام جایگزین تأمل عقلانی پیرامون این پرسش‌ها می‌شود:

چگونه می‌توان از جمهوری اسلامی به نظام دموکراتیک ملتزم به آزادی و حقوق بشر گذار کرد؟ روابط دوستانه‌ ایران و دولت‌های غربی به رهبری دولت آمریکا به سود فرایند گذار به دموکراسی است، یا افزایش تنش میان آمریکا با ایران و کلنگی کردن کل منطقه توسط نیروهای بین المللی و منطقه‌ای؟

آیا جمهوری اسلامی در ماه عکس کره شمالی را می‌بیند؟

politics — Fri, 15 Feb 2013 09:46:38 +0000

فرهاد سلمانیان

فرهاد سلمانیان − سومین آزمایش هسته‌ای کره شمالی طی کم‌تر از هفت سال، نگرانی از توسعه جنگ‌افزارهای اتمی پیونگ‌یانگ را افزایش داد. انفجار ناشی از آزمایش زیرزمینی سه‌شنبه، ۲۴ بهمن (۱۲ فوریه)، در تأسیسات «پونگی‌ری» در شمال شرق آن کشور، در نوع خود در کره شمالی شدیدترین بود. این انفجار لرزه‌ای به بزرگی ۹ / ۴ تا ۲ / ۵ درجه در مقیاس ریشتر ایجاد کرد. در واکنش، کره جنوبی از تصمیم توسعه‌سریع‌تر برنامه موشک‌های بالستیک خود با برد ۸۰۰ کیلومتر خبر داد.

جان کری، وزیر امور خارجه آمریکا، در موضع‌گیری جدیدی خواهان قاطعیت جامعه بین‌الملل در واکنش به پیونگ‌یانگ شد تا برای ایران نیز پیام بازدارنده‌ای در پرونده هسته‌ای‌اش باشد.

در باره شدت دقیق انفجار اتمی گزارش‌های متفاوتی وجود داشت: منابع رسمی در کره شمالی قدرت انفجار بمب را تا ۱۰ هزار تن ماده منفجره «تی‌ان‌تی» اعلام کرده‌اند. اما بعضی منابع قدرت آن را بیشتر از این مقدار نیز ارزیابی کردند.

بعضی منابع شدت انفجار را دو برابر آزمایش دوم پیونگ‌یانگ در خرداد ۱۳۸۸ (مه ۲۰۰۹) ذکر کرده‌اند که قدرت آن برابر با بیش از ۲۰۰۰ تن تی‌ان‌تی ارزیابی شده بود. نخستین آزمایش اتمی پیونگ‌یانگ نیز در مهر ۱۳۸۵ (اکتبر ۲۰۰۶) با قدرتی برابر انفجار نزدیک ۱۰۰۰ تن تی‌ان‌تی انجام گرفت.

به نظر نمی‌رسد سیاست کشورهایی مانند آمریکا در راستای انزوای بیشتر کره شمالی، به عنوان راهبرد بازدارنده برای جلوگیری از توسعه اتمی پیونگ‌یانگ تأثیر چندانی داشته باشد. کره شمالی در دهه‌های گذشته نیز تسلیم فشارهای بین‌المللی نشده و کیم جونگ اون همراه با مشاوران نظامی بر صحنه سیاسی و منابع مالی داخلی سیطره دارند.

تحقیق در باره‌ی این که در آزمایش پلوتونیوم به کار رفته یا اورانیوم غنی‌شده ادامه دارد. در صورت کاربرد اورانیوم غنی‌شده حساسیت موضوع برای غرب و اسرائیل با توجه به نیاز مشترک به این ماده در تأسیسات اتمی ایران بیشتر می‌شود.

اهداف آزمایش هسته‌ای

سومین آزمایش اتمی پیونگ‌یانگ نه تنها با واکنش منفی بعضی کشورها و شورای امنیت سازمان ملل متحد، بلکه با تهدید تحریم‌های بیشتر همراه شد. هر چند خبرگزاری «رویترز» نوشت که چین، متحد دیپلماتیک و اقتصادی کره شمالی ممکن است در برابر تحریم‌های احتمالی جدید علیه آن کشور در شورای امنیت با استدلال «جلوگیری از تحریک بیشتر سران پیونگ‌یانگ به اقدام‌های شدیدتر» مقاومت کند.

به نظر نمی‌رسد سیاست کشورهایی مانند آمریکا در راستای انزوای بیشتر کره شمالی، به عنوان راهبرد بازدارنده برای جلوگیری از توسعه اتمی پیونگ‌یانگ تأثیر چندانی داشته باشد. کره شمالی در دهه‌های گذشته نیز تسلیم فشارهای بین‌المللی نشده و کیم جونگ اون همراه با مشاوران نظامی بر صحنه سیاسی و منابع مالی داخلی سیطره دارند.

خبرگزاری «اَسوشییتدپرس» در تحلیلی نوشت که یکی از اهداف آزمایش اتمی کره شمالی واداشتن ایالات متحده آمریکا به رفتار با آن کشور به عنوان قدرتی هسته‌ای با حقوق برابر است: با صرف نظر از ایجاد زمینه‌ای برای «غرور ملی» و کارکرد تبلیغاتی، هدف از آزمایش‌های موشکی و هسته‌ای نه ورود به جنگ با ایالات متحده، بلکه به رسمیت شناخته شدن و واداشتن واشینگتن به پذیرش اقتدار و توانمندی نظامی کره شمالی نیز هست.

آیا مقصد ما پیونگ‌یانگ است؟

مذاکرات «شش‌جانبه» با حضور کره شمالی در برابر آمریکا، چین، روسیه، ژاپن و کره جنوبی در گذشته مانع توسعه سلاح‌های اتمی پیونگ‌یانگ نشده و آخرین آزمایش هسته‌ای این موضوع را ثابت کرد. اما آیا رویه پیونگ‌یانگ می‌تواند الگو و زمینه اقدام‌‌های مشابه در ایران باشد و به شکل‌گیری دوقلوی موشکی-هسته‌ای تهران-پیونگ‌یانگ علیه سیاست‌های غرب کمک کند؟

بدون درک موانع ایران در راه تبدیل به «قدرت هسته‌ای» پاسخ این پرسش آسان نیست.

کره شمالی و ایران پیش‌تر در شهریور سال ۱۳۹۱ موافقت‌نامه همکاری در زمینه علمی و فن‌آوری امضاء کرد‌ه‌اند که می‌تواند زمینه تبادل در زمینه دانش هسته‌ای را نیز فراهم کند. «فارس» و «ایرنا»، خبرگزاری‌های نزدیک به حکومت ایران، در گزارش‌های خود از آزمایش اتمی جدید کره شمالی، بر بعد ضدآمریکایی و مقاومت در برابر غرب نیز متمرکز شدند. همان بعدی که برنامه اتمی جمهوری اسلامی نیز می‌کوشد با تمرکز بر آن دست به افتخارسازی «ملی» بزند و زیان‌‌های تحریم‌های بین‌المللی را بپوشاند.

تلاش کره شمالی و سوریه برای ساخت راکتور هسته‌ای «الکبیر» که با حمایت ایران همراه بود، در شهریور ۱۳۸۶ پس از فرار علی‌رضا عسکری، ‌از فرماندهان سابق سپاه پاسداران و افشای اطلاعاتی در باره‌ی آن با بمباران اسرائیل ناکام ماند.

برای توسعه اتمی، مجاورت کره شمالی با قدرتی مانند چین موقعیت غیرقابل مقایسه‌ای نسبت به ایران به آن می‌دهد. گذشته از موضع‌گیری مخالف چین در آزمایش هسته‌ای سوم پیونگ‌یانگ، پکن به متحدی استراتژیک، مانعی جدی برای اقدام‌های موشکی و هسته‌ای کره شمالی نبوده است.

عواملی تاریخی برای پیوند آن دو کشور مانند «جنگ کره»‌در دهه پنجاه قرن بیستم میلادی که در آن جمهوری دموکراتیک خلق کره (کره شمالی) و چین در یک سو با جمهوری کره (کره جنوبی) و نیروهای ناتو به‌ویژه آمریکا در سوی دیگر درگیر شدند، در مورد ایران و قدرت منطقه‌ای دیگر به چشم نمی‌خورد. جنگ کره که با آتش‌بس پایان یافت، پشتوانه‌ای تاریخی برای حمایت چین از اقدام‌های نظامی کره شمالی نیز هست. در این مورد حمایت روسیه برای تولید برق هسته‌ای به ایران جایگزین قدرتمندی در مقایسه با چین نیست.

کره شمالی و ایران پیش‌تر در شهریور سال ۱۳۹۱ موافقت‌نامه همکاری در زمینه علمی و فن‌آوری امضاء کرد‌ه‌اند که می‌تواند زمینه تبادل در زمینه دانش هسته‌ای را نیز فراهم کند. «فارس» و «ایرنا»، خبرگزاری‌های نزدیک به حکومت ایران، در گزارش‌های خود از آزمایش اتمی جدید کره شمالی، بر بعد ضدآمریکایی و مقاومت در برابر غرب نیز متمرکز شدند. همان بعدی که برنامه اتمی جمهوری اسلامی نیز می‌کوشد با تمرکز بر آن دست به افتخارسازی «ملی» بزند و زیان‌‌های تحریم‌های بین‌المللی را بپوشاند.

امکان کمک پیونگ‌یانگ به تهران

کره شمالی این امکان را دارد که از جمله به دلیل اختلاف با غرب و افزایش فشارها بر سر گسترش برنامه اتمی‌اش فن‌آوری‌هایی را در اختیار حکومت ایران نیز قرار دهد. پشتیبانی‌ای که می‌تواند حول تعیین آمریکا به عنوان «دشمن مشترک» به آن شکل داد. کارشناسان ایرانی در گذشته از الگوی موشک «نودونگ» کره شمالی در ساخت موشک‌های میان‌برد «شهاب ۳» استفاده کردند.

کره شمالی که پیش‌تر در اقدام‌های هسته‌ای خود از پولوتونیم استفاده می‌کرده، از کاربرد اورانیوم غنی‌شده نیز به عنوان روش دومی با هدف ساخت سلاح هسته‌ای غافل نمانده است.

این نیاز مشترک به غنی‌سازی اورانیوم می‌تواند از نقاط پیوند، تبادل دانش و تلاش مشترک برای تجهیز جمهوری اسلامی باشد.

اسرائیل به شدت از آزمایش هسته‌ای جدید پیونگ یانگ انتقاد کرد. روزنامه اسرائیلی «جروزالم‌پست» به نقل از کارشناسی امنیتی امکان انجام آزمایش‌های نیابتی در کره شمالی برای ایران را مطرح کرد. این روزنامه نوشته که همین آزمایش می‌تواند برای ایران نیز تکرار شود.

با وجود این اسرائیلی‌ها حتی برای زمان پس از دستیابی به سلاح اتمی از سوی کشورهایی که آن‌ها را در خاور میانه به عنوان تهدید تعریف کرده‌اند، زیردریایی‌هایی از آلمان خریده‌اند که امکان پرتاب موشک‌هایی با کلاهک هسته‌ای را از مناطقی مانند خلیج فارس به اهداف مختلف فراهم می‌کنند. این زیردریایی‌ها ضربه‌متقابل را در صورت حمله هسته‌ای به اسرائیل ممکن می‌کنند.

در عین حال تبادل نظامی و هسته‌ای کره شمالی و ایران با منافع روسیه و حتی چین، دو متحد فعلی حکومت ایران که منافعی در وابستگی هسته‌ای ایران دارند، تطابق کامل ندارد.

حضور کارشناسان نظامی ایران در بعضی آزمایش‌های موشکی و حتی هسته‌ای با هدف انتقال فن‌آوری و دستیابی به توان ساخت تجهیزات مشابه در همکاری با کره شمالی پنهان نمانده است.

برای نمونه خبرگزاری «یونهاپ» کره جنوبی به نقل از منابع دیپلماتیک تأیید کرده که ۱۲ تن در فروردین ۱۳۹۱ از طرف «گروه صنعتی شهید همت» که طبق قطعنامه تنبیهی ۱۷۴۷ سازمان ملل متحد تحت تحریم قرار گرفته، در آزمایش ناموفق موشک دوربرد کره شمالی حضور داشتند.

فعالیت هسته‌ای در منطقه‌ای پرتنش

مجاورت با ترکیه و کشورهای عرب اکثراً سنی که قدرتی اتمی با مذهب شیعه را تحت دولت فعلی نمی‌پذیرند و از سوی دیگر نزدیکی به اسرائیل که علناً‌ اعلام کرده در صورت عبور از حدود تعریف‌شده با حمله پیشگیرانه مانع ساخت سلاح اتمی در ایران می‌شود، ارتقاء تسلیحاتی جمهوری اسلامی را در حد یک کره شمالی اتمی دشوار می‌کند. در این راه اقدام‌های هماهنگ سایبری، ترور متخصصان هسته‌ای و یا فروش تجهیزات آلوده به ایران نیز عوامل غیرمنتظره‌ای هستند که تا کنون وجود داشته‌اند.

بعضی از اعضای خاندان سلطنتی سعودی گفته‌اند که در صورت دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای، ‌ریاض نیز دست به کار خواهد شد. اتفاق دیگری که می‌تواند وضع را پیچیده‌تر کند، تغییر وضعیت هسته‌ای ریاض است.

رابطه هر چه نزدیک‌تر با کره شمالی مستلزم شباهت بیشتر حکومت ایران به حاکمان آن و افزایش نظامی‌گری و نظام سیاسی بسته نیز هست. افزایش چنین شباهت‌هایی در حکومت فعلی از مخرب‌ترین پدیده‌هایی‌ست که نزدیکی به نظام‌های سیاسی چین و کره شمالی می‌تواند برای ایران همراه داشته باشد: محوریت یافتن فعالیت‌های موشکی، هسته‌ای و حتی توسعه صنعت هوا-فضا و در عین حال دوری از غرب. توسعه یک‌سویه‌در بعد امنیتی-نظامی و سیطره‌آن بر عرصه‌های دیگر جهان زیست مانند علم، فرهنگ و اقتصاد از پیامدهای نزدیکی به نظام‌هایی مانند روسیه، کره شمالی و چین است. این کوتاهی غیرقابل چشم‌پوشی جریان عمده چپ ایران نیز بوده که مناسبات مخرب با نظام‌های کمونیستی شرق دور را با توجه به خودکامگی نظام فعلی مستمر و سازمان‌یافته به نقد نکشیده است.

با شدت گرفتن تحریم‌های نفتی غرب علیه ایران و دشوارتر شدن تبادل هزینه‌های فروش نفت برای ایران ژاپن نفت بیشتری از عربستان می‌خرد. به نوشته رویترز توکیو قصد دارد حتی پشتیبانی فنی برای ساخت نیروگاه‌ اتمی به ریاض ارائه کند. این تصمیم ژاپن در صورت انجام و تحقق ساخت نیروگاه هسته‌ای در بلندمدت باعث استقلال بیشتر عربستان از منابع نفتی و افزایش صادرات آن برای نمونه به همان کشور ژاپن می‌شود. اگر در میان کشورهای مسلمان منطقه عربستان صاحب نیروگاه هسته‌ای شود، فشارها بر ایران وضعیت متفاوتی پیدا می‌کنند.

به تازگی عبدالله گل، رئیس جمهوری ترکیه، در موضع‌گیری مشابهی گفت آنکارا نمی‌تواند بپذیرد که یکی از همسایگانش سلاحی (اتمی) داشته باشد که ترکیه آن را در اختیار ندارد. این مواضع راه دشوار تهران را در ادامه غنی‌سازی ۲۰ درصدی نشان می‌دهند.

البته موانع موجود می‌توانند باعث گرایش بیشتر تهران به پیونگ‌یانگ و امکان کمک گرفتن پنهانی ایران از کره شمالی را برای انجام آزمایش‌های هسته‌ای تقویت کنند.

خطر نزدیکی به کره شمالی

رابطه هر چه نزدیک‌تر با کره شمالی مستلزم شباهت بیشتر حکومت ایران به حاکمان آن و افزایش نظامی‌گری و نظام سیاسی بسته نیز هست.

افزایش چنین شباهت‌هایی در حکومت فعلی از مخرب‌ترین پدیده‌هایی‌ست که نزدیکی به نظام‌های سیاسی چین و کره شمالی می‌تواند برای ایران همراه داشته باشد: محوریت یافتن فعالیت‌های موشکی، هسته‌ای و حتی توسعه صنعت هوا-فضاو در عین حال دوری از غرب.

توسعه یک‌سویه‌در بعد امنیتی-نظامی و سیطره‌آن بر عرصه‌های دیگر جهان زیست مانند علم، فرهنگ و اقتصاد از پیامدهای نزدیکی به نظام‌هایی مانند روسیه، کره شمالی و چین است. این کوتاهی غیرقابل چشم‌پوشی جریان عمده چپ ایران نیز بوده که مناسبات مخرب با نظام‌های کمونیستی شرق دور را با توجه به خودکامگی نظام فعلی مستمر و سازمان‌یافته به نقد نکشیده است.

دادن امتیاز برگزاری دور جدید مذاکرات هسته‌ای با غرب در قزاقستان ممکن است با افزایش فعالیت‌های مسئولان ایرانی در زمینه فضانوردی و کمک گرفتن از قزاق‌ها در این زمینه نیز همراه شود. قزاقستان پایگاه فضایی «بایکونور»، گسترده‌ترین و قدیمی‌ترین مرکز در نوع خود در جهان را در اختیار دارد.

روز چهارشنبه ۲۵ بهمن (۱۳ فوریه) همزمان با ورود تیم هشت نفره کارشناسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به تهران، برای هشتمین دور گفت‌وگوها با مسئولان ایرانی، خبر موافقت همکاری ایران و روسیه برای تحقیقات فضایی منتشر شد.

با پیگیری برنامه‌های موشکی، هسته‌ای و فضایی، جمهوری اسلامی از نظر انزوای بین‌المللی، افزایش فشارهای اقتصادی بر شهروندان و قدرت‌گیری نظامیان در مسیری مشابه با کره شمالی قرار دارد.

اما از نظر توسعه هسته‌ای، خطر حمله و اقدام‌های خارجی علیه جمهوری اسلامی امکان موفقیت در ساخت سلاح هسته‌ای را در مقایسه با پیونگ‌یانگ بسیار دشوارتر می‌کنند.

سود ملت و میهن از کاهش تنش هسته‌ای

politics — Sun, 13 Jan 2013 09:33:31 +0000

علی افشاری

علی افشاری - مذاکرات احتمالی ایران و آمریکا بر سر مذاکره هسته‌ای، واکنش‌های متفاوتی را میان مخالفان برانگیخته است. قطعیت این مذاکرات معلوم نیست و بر خلاف تصور برخی از منتقدان حکومت، مصالحه و آمادگی مسئولان نظام در حل مسئله در هاله‌ای از ابهام است و دلایل قابل توجه بیشتری وجود دارد که بن‌بست حاکم تداوم خواهد یافت.

در این یادداشت کوشش می‌شود تا دیدگاه‌های برخی از افراد و گروه‌ها نقد شود که فکر می‌کنند پذیرش خواست جامعه جهانی در خصوص فعالیت‌های هسته‌ای از سوی جمهوری اسلامی در شرایط کنونی به ضرر مردم ایران و منافع ملی خواهد بود.

پیشاپیش ضروری است توضیح داده شود که گفتگو‌های احتمالی صرفا در چارچوب بحران هسته‌ای است و ارتباطی به بحث کلان روابط ایران و آمریکا و حل مشکلات تاریخی دو کشور ندارد. به عبارت دیگر، اگرچه تفاهم در خصوص مسائل هسته‌ای می‌تواند فضا را برای مذاکرات در سطح بالاتر مساعد گرداند، اما برون‌داد این توافق احتمالی لزوما منجر به عادی‌سازی روابط ایران و آمریکا نخواهد شد. بلکه ممکن است روابط خصمانه و سرد کنونی ادامه یابد؛ امری که بخش مسلط جمهوری اسلامی به شکل استراتژیک از آن دفاع می‌کند.

لایه‌بندی‌ و دیدگاه‌‌های اپوزیسیون

مخالفان مصالحه هسته‌ای در صفوف اپوزیسیون و منتقدان متفاوت هستند. به باور برخی از نیرو‌های موسوم به "انحلال‌طلب" و "اپوزیسیون برانداز کلاسیک" ، تنش هرچه بیش‌تر بین غرب و جمهوری اسلامی زمینه را برای سقوط حکومت مساعدتر می‌‌کند. آنها افزایش درگیری در سیاست خارجی جمهوری اسلامی و انزوای بیشتر آن را فرصتی برای پروژه‌های سیاسی خود و تغییر نظام به‌شمار می‌آورند.

گروه‌هایی که فکر می‌کنند تشدید مناقشه هسته‌ای ممکن است به تقابل نظامی آمریکا با ایران و اشغال کشور منتهی شود نیز از گسترش شکاف جمهوری اسلامی و غرب استقبال می‌کنند و به نوعی روی آن سرمایه‌گذاری کرده‌اند.

دسته دیگر مخالفان گروه‌های منتقد داخل حکومت هستند که فشار خارجی را اهرمی برای تغییر موازنه قوای داخل حکومت به نفع خود محسوب می‌کنند. آنها تشدید تحریم‌ها و تهدید به جنگ را به شرطی که عملا منجر به مداخله نظامی نشود، فرصتی برای خود به شمار می‌آورند تا به حاکمیت نشان دهند تغییر شرایط سیاسی و حضور آنها در دولت می‌تواند تهدید‌ها ر ا برطرف سازد. این نیرو‌ها نمی‌توانند نظرات خود را علنی بیان کنند اما با صدور کد‌هایی ناخرسندی خود را از حل مشکلات در نبود مشارکت در جریان مذاکرات نشان می‌دهند و در صورت امکان دست به کارشکنی هم می‌زنند. یکی از دلایل تداوم وجه بحرانی روابط ایران با غرب، رقابت مخرب جناح‌های داخلی جمهوری اسلامی برای کسب امتیازات بهبود مناسبات بوده است.

سوءبرداشت منتقدان از بحران هسته‌ای

در این خصوص بدفهمی و برداشت غلطی نیز وجود دارد که معمولا از سوی اصلاح‌طلبان بیان می‌شود. آنان حضور خود و یا منتخبین مردم در دولت و مجلس را موجب به برطرف شدن تحریم‌ها و مخاطرات خارجی می‌دانند.

برای غرب فرقی نمی‌کند که سیدمحمد خاتمی رئیس جمهور باشد یا محمود احمدی‌نژاد یا حبیب‌الله پیمان یا هر کس دیگر. از دید غرب دستیابی ایران به فناوری هسته‌ای که کاربری دوگانه نظامی و صلح آمیز داشته باشد خط قرمز محسوب می‌‌شود. صرف نظر از این که این نگاه غرب مشروعیت داشته باشد یا نه، رویکرد فوق یک واقعیت در دکترین امنیتی و منافع ملی آنها است. در نتیجه باید به این واقعیت توجه داشت که دیدگاه منفی غرب نسبت به برنامه هسته‌ای ایران در وهله نخست مبتنی بر دغدغه امنیتی است.

اخیرا نیز نامه‌ای از سوی شش چهره جریان ملی مذهبی منتشر شده است که با همین منطق و احساس خطر از موضع ضعیف ایران، خواستار به تعویق انداختن مذاکرات تا زمان بعد از برگزاری انتخابات آزاد و آزادی زندانیان سیاسی شده‌اند. این نامه ایرادات و اشتباهات متعددی دارد که پرداختن به آنها از حوصله این مقاله خارج است. اما پایه آن مبتنی بر پیش‌فرض وجود نگاه خصمانه در دولت آمریکا نسبت به منافع ملی و مردم ایران است. نویسندگان نامه، بحران هسته‌ای را به نوعی محصول رویکرد استعماری از سوی دولت آمریکا پنداشته و آن را محملی سیاسی برای برخورد با حکومت ایران دانسته‌اند.

برداشت این جمع، همانند اصلاح‌طلبان بر غفلت از این جنبه استوار است که فعالیت‌های هسته‌ای حکومت برای غرب یک ملاحظه امنیتی است نه سیاسی و حل و فصل این مسئله مستقل از نوع نگاه آنها به حکومت ایران و رویارویی سیاسی با آن است. در نتیجه چگونگی حکومت و میزان مقبولیت دولت، تاثیری در سمت‌گیری منفی غرب نسبت به فعالیت‌های حساس اتمی در ایران ندارد؛ چنانجه حساسیت جامعه جهانی و مخالفت با برنامه هسته‌‌‌ای ایران از دوران دولت اصلاح‌طلب و ریاست جمهوری خاتمی شروع شد.

برای غرب فرقی نمی‌کند که سیدمحمد خاتمی رئیس جمهور باشد یا محمود احمدی‌نژاد یا حبیب‌الله پیمان یا هر کس دیگر. از دید غرب دستیابی ایران به فناوری هسته‌ای که کاربری دوگانه نظامی و صلح آمیز داشته باشد خط قرمز محسوب می‌‌شود. صرف نظر از این که این نگاه غرب مشروعیت داشته باشد یا نه، رویکرد فوق یک واقعیت در دکترین امنیتی و منافع ملی آنها است. در نتیجه باید به این واقعیت توجه داشت که دیدگاه منفی غرب نسبت به برنامه هسته‌ای ایران در وهله نخست مبتنی بر دغدغه امنیتی است.

تاکنون در سطح دولت‌های اروپایی و غربی، برخورد براندازانه و یا تغییر جمهوری اسلامی به شکل سیاست مطرح نبوده است. برعکس در صورت همراهی حکومت با خواسته‌های آنها حاضر به بهبود و گسترش روابط هستند. البته کشور‌های غربی به طور طبیعی از میانه‌روی، فضای باز سیاسی و گسترش دموکراسی در ایران حمایت می‌کنند. اما این حمایت تاکنون تبدیل به طرح مشخصی برای تحول سیاسی در داخل ایران نشده است.

پیوند حقوق بشر و مصالحه هسته‌ای

وخیم شدن بحران هسته‌ای در بد‌ترین حالت با توجه به وضعیت کنونی کشور‌های غربی و دیدگاه دولت اوباما، حمله نظامی محدود و نابود کردن تاسیسات هسته‌ای ایران است. رصد کردن واقعیات نشان می‌دهد برنامه‌ای مشابه اشغال نظامی افعانستان و عراق در خصوص ایران وجود ندارد. جنبش‌های اعتراضی مردمی سوریه و لیبی موضوعات کاملا جداگانه‌ای هستند و فاجعه انسانی رخ داده بر اثر خشونت سفاکانه دیکتاتور‌های بی‌رحم، منجر به موضع‌گیری کشور‌های غربی شد. اما محور اصلی تحولات در این کشور‌ها داخلی بوده و عناصر خارجی متغیر وابسته هستند نه برعکس.

برخی از پایگاه اجتماعی نیرو‌های خواهان تغییر نگران هستند که مصالحه هسته‌ای منجر به نادیده گرفتن مشکلات حقوق بشری در ایران شده و دنیا با حکومت به ضرر مردم ایران معامله کند.

ظرفیت جامعه جهانی در زمینه بهبود حقوق بشر در ایران محدود است. حقوق بشر وقتی در ایران بهبود می‌باید که جنبش اجتماعی نیرومند هوادار آن در داخل کشور در صحنه عمل باشد. در این فضا است فشار خارجی می‌تواند کارساز باشد و گرنه به خودی خود و در غیاب یک حرکت اعتراضی نیرومند در داخل کشور، کارساز نخواهد بود. هدایت فشار خارجی به همسویی با مطالبه دموکراسی و بهبود حقوق بشر در ایران نیازمند خاتمه بحران هسته‌ای است.

این تصور نیز این واقعیت را نادیده می‌گیرد که حقوق بشر و خواست مردم ایران در فهرست اهداف فعالیت‌های بازدارنده غرب در خصوص برنامه هسته‌ای حکومت نبوده است. لذا این بحث موضوعیت ندارد.

اما مصالحه هسته‌ای، از بین رفتن خطر دخالت نظامی محدود و مساعد شدن فضا برای برداشته شدن تحریم‌ها، باعث می‌شود تا مسئله حقوق بشر از سایه بحران هسته‌ای بیرون بیاید. این وضعیت فضا را برای تاثیرگزاری بهتر فشار‌های غرب در زمینه حقوق بشر مساعد تر می‌کند. همچنین تاثیرات منفی تحریم‌ها بر روی زیست مردم نیز برطرف می‌شود.

اما در عین حال باید توجه داشت که ظرفیت جامعه جهانی در زمینه بهبود حقوق بشر در ایران محدود است. حقوق بشر وقتی در ایران بهبود می‌باید که جنبش اجتماعی نیرومند هوادار آن در داخل کشور در صحنه عمل باشد. در این فضا است فشار خارجی می‌تواند کارساز باشد و گرنه به خودی خود و در غیاب یک حرکت اعتراضی نیرومند در داخل کشور، کارساز نخواهد بود. هدایت فشار خارجی به همسویی با مطالبه دموکراسی و بهبود حقوق بشر در ایران نیازمند خاتمه بحران هسته‌ای است.

وقتی حکومت از در مصالحه و توافق با غرب بر سر بحران هسته‌ای وارد شد و به شکل واقعی ماجراجوئی هسته‌ای و سیاست تقابل را کنار گذاشت، آن‌گاه فضا برای تعامل بزرگ‌تر مساعد می‌شود. در این فضا مذاکرات بر سر حقوق بشر نیز می‌تواند مثمر ثمر شود و حداقل گشایشی نسبی ایجاد کند و از شدت فشار‌ها بکاهد.

به لحاظ تاریخی در ایران پس از انقلاب میزان نقض حقوق بشر در مناسبات خصمانه با غرب افزایش یافته است. اگرچه حکمی مطلق در این زمینه وجود ندارد. ولی به لحاظ آماری می‌توان انتظار داشت کشور‌هایی که دشمنی و تضاد با غرب را ترویج می‌کنند در زمینه تعرض به حقوق ملت نیز شدت عمل بیشتری به خرج می‌دهند.

لزوم تلاش برای تنش‌زدایی

یکی از خواسته‌های اپوزیسیون دموکراسی‌خواه تنش زدایی با غرب و کنار گذاشتن ماجراجویی هسته‌ای بوده است. حال اگر حکومتی هر قدمی به این سمت بردارد، نتیجه مثبتی در پی دارد. نگاه اصولی به این مبحث متضمن حمایت از هر نوع مصالجه‌جوئی و تفاهم در زمینه بحران هسته‌ای است. توجه به منافع ملی چنین ایجاب می‌کند.

فروکش کردن غائله هسته‌ای که منافع ادعایی آن در برابر مخاطرات و هزینه‌های تحمیلی ناچیز است، به نفع توسعه کشور، گذار مسالمت آمیز به دموکراسی و متوقف کردن تخریب زیر ساخت‌های اقتصادی و فنی کشور است. در این شرایط، کشمکش‌های جناحی و رقابت‌های سیاسی در جنبش دمکراسی‌خواهی که متعهد به منافع ملی و سرزمینی ایران است، بی معنا خواهد بود.

برای این جنبش، پایان بخشیدن به بحران هسته‌ای مهم است و این‌که چگونه و توسط چه کسی این کار انجام می‌شود و امتیازاتش نصیب چه گروه و دولتی می‌شود، موضوعیت ندارد. جنبش به دنبال نجات و بهبود کشور، آسایش و آزادی ملت و بر طرف کردن تهدید‌ها است نه دستیابی به مسند قدرت و یا ورود به کشمکش‌های سیاسی.

فروکش کردن غائله هسته‌ای که منافع ادعایی آن در برابر مخاطرات و هزینه‌های تحمیلی ناچیز است، به نفع توسعه کشور، گذار مسالمت آمیز به دموکراسی و متوقف کردن تخریب زیر ساخت‌های اقتصادی و فنی کشور است. در چنین شرایطی، کشمکش‌های جناحی و رقابت‌های سیاسی در جنبش دمکراسی‌خواهی که متعهد به منافع ملی و سرزمینی ایران است، بی معنا خواهد بود.

برخی نگرانی از اعطای امتیاز‌ها و تضییع حقوق ملت را مطرح می‌کنند و خواهان به تعویق افتادن مذاکرات تا موقعیتی هستند که ایران از موضع قدرت وارد مذاکرات شود. در پاسخ باید گفت در گفتگو‌های احتمالی فقط قرار است بر سر مناقشه هسته‌ای صورت گیرد. موضوعات توافق، متوقف کردن موقت ذخیره سازی اورانیوم، تعطیلی سایت فردو و انتقال ذخیره اورانیوم غنی شده بیست درصدی به بیرون از کشور و تبدیل آنها به میله‌های سوخت است.

این موارد هیچکدام متضمن چوب حراج زدن به منافع ملی نیست. اگر در ازاء این موارد که صرفه اقتصادی و مزیت آنها برای منافع ملی زیر سئوال است، تحریم‌های سنگین ملغی شود و سیاست خارجی ستیزه‌جو به حاشیه برود، جایی برای نگرانی نیست. البته به شرط این‌که تعلیق غنی‌سازی موقت باشد و در چارچوب زمانی مشخص و محدود تا کسب اعتماد آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و به رسمیت شناختن حقوق ملت ایران صورت گیرد.

تعلیق غنی‌سازی اورانیوم بدون مذاکره و اقدام متقابل غرب در کاهش تحریم‌های یک‌جانبه و چندجانبه بی معنی است و آسیب‌های تحریم‌های کمرشکن و انزوای اقتصادی ایران برای مدت نامعلومی ادامه خواهد یافت. حل مسالمت‌آمیز کشمکش هسته‌ای نیازمند اقدامات متقابل و متناسب طرفین نزاع است. تحریم‌های سازمان ملل نیز باید پس از احراز اراده واقعی حکومت در بر طرف سازی ابهامات و ایراد‌های آژانس انرژی اتمی جهانی کنار گذاشته شوند.

در مجموع کاستن از تنش هسته‌ای با دور کردن خطرات جنگ و تحریم‌های کمرشکن، فضای بهتری را برای جنبش دموکراسی، بهیود وضعیت معیشتی و اقتصادی جامعه، قدرت منطقه‌ای ایران و توازن دفاعی و نظامی در خاورمیانه، رشد فناوری‌ها و گشایش سیاسی ایجاد می‌کند. اگرچه این وضعیت تضمینی قطعی در خصوص نکات یادشده فراهم نمی‌کند. ولی در مقایسه با حالت تشدید بحران هسته‌ای مزیت‌های به مراتب بیشتری دارد.

دور جدید مذاکرات اتمی؛ آشتی هسته‌ای یا کوتاه شدن مسیر زور آزمایی نظامی؟

politics — Mon, 17 Dec 2012 17:45:23 +0000

علی افشاری

علی افشاری - در روز‌های پایانی سال ۲۰۱۲، تکلیف دور جدید مذاکرات هسته‌ای ایران با ۱+۵ در حال روشن شدن است. به احتمال زیاد در ابتدای سال جدید گفتگو‌ها رسما شروع خواهد شد. پس از ناکامی نشست‌های سه گانه استانبول، بغداد و مسکو، امید‌ها برای سر گرفتن توافق بین طرفین فزونی گرفته، هرچند سایه عوامل یاس‌آور نیز کماکان سنگین است.

در شش ماه گذشته که وقفه‌ای در مذاکرات پیش آمد، طرفین هر دو در مسیر خود پیش‌روی کردند. غرب به رهبری آمریکا حلقه محاصره تحریم‌ها را تنگ‌تر کرد. سقوط شدید ارزش ریال و کاهش فاحش فروش نفت از پسامد‌های گسترش تحریم‌ها بودند. اما جمهوری اسلامی نیز برنامه هسته‌ای خود را توسعه داد. اینک طبق گزارش آژانس، حجم تولید اورانیوم غنی شده ۲۰ درصدی و ۵ درصدی در روندی مستمر رو به افزایش است.

البته طبق برخی ادعا‌ها، ایران میزان چشمگیری از ذخیره سوخت هسته‌ای با غلظت بالای خود را صرف مقاصد آزمایشگاهی، دارویی و علمی کرده است. در عین حال میله‌های سوخت هسته‌ای از رآکتور نیروگاه اتمی بوشهر خارج شده و نیروگاه در وضعیت نیمه تعطیل به‌سر می‌برد. تحریم‌ها تاثیری در کاهش برنامه هسته‌ای جنجالی ایران نداشته‌اند، اما در افزایش اختلاف در هیات حاکمه و اختلال در مدیریت امور اقتصادی کشور موثر بوده‌اند.

غرب در ادامه راهبرد دو مسیره فشار و مذاکره، به گفتگوهای پیش رو به چشم فرصتی برای محک زدن جدید‌ترین موقعیت حکومت ایران می‌نگرد. گفتگوی مستقیم شرایطی را پدید می‌آورد تا استحکام و توانایی حکومت ایران در پیشبرد برنامه هسته‌ای‌اش مشخص شود و به خصوص معلوم گردد چه بخش از پیغام‌ها و ارتباطات غیررسمی با موضع رسمی مقامات تطبیق می‌کند.

در ماه‌های گذشته اخباری مبنی بر برخی مذاکرات پنهانی بین دولت‌های ایران و آمریکا در رسانه‌ها طرح شده است. اگرچه هر دو طرف این تماس را رد کرده‌اند، اما شواهدی وجود دارند که احتمال وجود ارتباطات را تقویت می‌کنند.

روزنامه کیهان به صراحت خبر از فشارهایی به رهبری جمهوری اسلامی داد برای مذاکره با آمریکا داد. حلقه جریان احمدی‌نژاد نیز تمایل به برقراری گفتگوی مستقیم را علنا ابراز کرده است. هم‌چنین بخش‌های میانه رو و سنتی اصول‌گرایان نیز از کاهش تنش با غرب و جلوگیری از تاثیرات مخرب تحریم‌ها استقبال می‌کنند. البته تقریبا تمامی جناح‌های اصول‌گرا و جریان احمدی‌نژاد پشتیبان برنامه هسته‌ای بوده و توقف آن را رد می‌کنند.

رصد کردن مواضع خامنه‌ای بیانگر تمایل حکومت به تداوم استراتژی تقابل است. اما در عین حال حاکمیت می‌کوشد تا مفری برای گریز از انزوای بیشتر و جلوگیری از گسترش تحریم‌ها بیاید و در عین حال زمان برای توسعه برنامه هسته‌ای نیز بخرد. از این رو چراغ سبز ایران به مذاکرات بیشتر در سطح تاکتیک است نه یک اراده برای دست‌یابی به یک راه حل جامع و پایان دادن به بحران هسته‌ای.

از سویی دیگر سابقه روابط ایران و آمریکا نشان می‌دهد که علی‌رغم تیره بودن مناسبات، همواره در طرفین ماجرا گروه‌ها و افرادی بوده‌اند که در سه دهه گذشته باب گفتگو و رایزنی غیر رسمی را باز کرده‌اند.

انتخاب مجدد اوباما فضا را برای از سرگیری مذاکرات و تلاشی دیگر از سوی واشنگتن برای باز کردن بن‌بست را مساعد کرده است. برخی از منابع اسرائیلی مدعی شده‌اند که دولت اوباما در صدد ارائه طرحی به ایران است تا بر مبنای یک فرصت چند ماهه چارچوبی برای حل بحران هسته‌ای فراهم شود و در غیر این صورت حمله نظامی مد نظر قرار گیرد. این ادعا از سوی سخنگوی کاخ سفید رد شد، اما می‌توان حدس زد که اوباما مانند دور نخست، در فکر ابتکاری برای حل مشکل ایران باشد.

البته هر نوع راه حل از سوی اوباما، ابتدا نیازمند تشکیل کابینه و مشخص شدن وزیر امور خارجه آمریکاست. اگر جان کری در این منصب قرار گیرد، امکان آزمودن مسیر دیپلماسی مستقیم با ایران افزایش می‌یابد. در عین حال آمریکا مطابق طرح و برنامه، تحریم‌ها علیه ایران را ادامه می‌دهد و این اقدام اهرم فشار قدرت اول نظامی دنیا برای همراه ساختن مقامات تهران خواهد بود.

ایران ابتدا خواهان حضور آمریکا به عنوان طرف اصلی ماجرا در مذاکرات شد. دولت بوش تا مقطعی تعلیق غنی‌سازی اورانیوم از سوی ایران را پیش شرط حضور در مذاکرات اعلام کرد، اما این شرط در اواخر دوره ریاست جمهوری بوش زیر پا گذاشته شد. تاکنون در حوزه رسمی، ایران با مذاکره مستقیم و دو جانبه با آمریکا موافق نبوده است و در هیچ یک از مذاکرات با گروه ۱+۵ نمایندگان ایران حاضر به گفتگوی جداگانه و انحصاری با مذاکره کنندگان آمریکایی نشدند.

رصد کردن مواضع خامنه‌ای بیانگر تمایل حکومت به تداوم استراتژی تقابل است. اما در عین حال حاکمیت می‌کوشد تا مفری برای گریز از انزوای بیشتر و جلوگیری از گسترش تحریم‌ها بیاید و در عین حال زمان برای توسعه برنامه هسته‌ای نیز بخرد. از این رو چراغ سبز ایران به مذاکرات بیشتر در سطح تاکتیک است نه اراده برای دست‌یابی به یک راه حل جامع و پایان دادن به بحران هسته‌ای.

حاکمیت در ماه‌های اخیر با نصب سانتریفوژ‌های بیشتر در سایت فردو نشان داد که راهبرد افزایش ظرفیت و کاهش ذخیره اورانیوم غنی‌شده با غلظت بالا را هم‌زمان در دستور کار قرار داده است. تکمیل استقرار و نصب سانتریفوژ‌ها و عدم تزریق گاز به آنها، این فرصت را به حکومت می‌دهد تا با افزایش توان هسته‌ای و در عین حال عدم عبور از خط قرمز جامعه جهانی، به ایجاد منطقه مصونیت نزدیک شود.

از دید جناح تندروی حاکمیت دستیابی به منطقه مصونیت، موقعیت ایران در مواجهه با غرب را ارتقاء داده و آنها را ناگزیر از پذیرش شرایط ایران می‌کند. در این تحلیل گزینه حمله نظامی در نظر گرفته نشده است، اما تولید اورانیوم با غلظت بالای بیست درصد در فردو نقطه‌ای است که غرب و بخصوص اسرائیل، مزایای تخریب تاسیسات هسته‌ای و عقب انداختن برنامه هسته‌ای ایران را بیشتر از هزینه هایش بشمار می‌آورد.

در ماه‌های اخیر، مقامات ایران مانند فضای پیش از مذاکرات استانبول، کد‌های امیدوار کننده‌ای نشان داده‌اند. هیات نمایندگی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نیز با رضایت تهران را ترک کرد؛ هرچند موفقیتی در حل مشکلات حاصل نشد. آنها خوشبین هستند در دوره بعدی مذاکرات در دو هفته بعد بتوانند به نتیجه برسند. آمانو رئیس آژانس نیز امیدوارتر از همیشه به دور جدید مذاکرات می‌نگرد.

غرب در ادامه راهبرد دو مسیره فشار و مذاکره، به گفتگوهای پیش رو به چشم فرصتی برای محک زدن جدید‌ترین موقعیت حکومت ایران می‌نگرد. گفتگوی مستقیم شرایطی را پدید می‌آورد تا استحکام و توانایی حکومت ایران در پیشبرد برنامه هسته‌ای‌اش مشخص شود و به خصوص معلوم گردد چه بخش از پیغام‌ها و ارتباطات غیررسمی با موضع رسمی مقامات تطبیق می‌کند.

آن‌گونه که برخی از دیپلمات‌های مرتبط با گروه ۱+۵ گفته اند، ابتدا مذاکرات بر سر مدالیته و نحوه حل و فصل مشکلات خواهد بود. سپس طرفین یک طرح محدود را جلو می‌برند. پس از موفقیت برای طرح محدود، فضا برای یک توافق بزرگ و جامعه هسته‌ای مهیا می‌شود.

خواسته‌های غرب توقف غنی‌سازی بیست درصدی، انتقال بخش بیشتر محموله اورانیوم غنی‌شده بیست درصدی، عدم فعالیت تاسیسات فردو و ایجاد اطمینان برای نظارت آژانس بر فعالیت‌های اتمی است. مقامات اصلی تصمیم‌گیرنده در تهران نیز الغاء تحریم‌های یکجانبه آمریکا و متحدان آن و سپس دریافت تضمین امنیتی را مد نظر دارند.

تفاوت خواسته‌های طرفین مانعی جدی برای مصالحه است. از دید ایران چه بسا توقف غنی‌سازی اورانیوم بیست درصدی و چشم‌پوشی از ظرفیت فردو دستکم نیازمند لغو تحریم بانک مرکزی و خرید نفت ایران است تا بدین‌ ترتیب، فشار کمرشکن تحریم‌ها از بین برود. حکومت در عین حال فعالیت‌های هسته‌ای را کنار نمی‌گذارد بلکه به حالت تعلیق می‌آورد. اما غرب نیز حاضر به برداشتن فوری تحریم‌ها نیست، بلکه می‌خواهد این کار به صورت مرحله‌ای و پس از انجام اقدامات اعتمادآفرین از سوی ایران صورت پذیرد. تفاوت نگاه طرفین از چگونگی حل بحران، مسیر تفاهم را با دشواری‌های جدی همراه می‌سازد.

تنها نگرانی از افزایش تاثیرات مهلک تحریم‌ها می‌تواند مقامات حکومت را به عقب‌نشینی وا دارد، اما احتمال در خور اعتنایی هم وجود دارد که حکومت مانند دفعات پیش، اراده جدی برای حل و فصل مشکلات نداشته باشد یا مطالباتی بیشتر از سقف امتیازاتی بخواهد که غرب حاضر به پرداخت آن است. در فضای کنونی نه تنها سوریه دیگر موضوعیت ندارد و وضعیت وخیم دولت بشار اسد جایی برای امتیاز گیری ایران در خصوص سوریه باقی نگذاشته است؛ بلکه حتی ممکن است سقوط اسد مشوق حکومت ایران در آشتی هسته‌ای گردد.

هفته‌های آینده نشان خواهد داد ماراتون هسته‌ای ایران چه مسیری را طی خواهد کرد. اگر چه بیش از گذشته احتمال نرمش در مواضع هسته‌ای حکومت دیده می‌شود اما هنوز قطعیتی وجود ندارد که حاکی از اراده حکومت برای تفاهم و دست کشیدن از سیاست تقابل باشد. این‌که مذاکرات جدید به سرنوشت مذاکرات ناکام قبلی دچار شود، کم نیست. اما اگر این ناکامی با آغاز به کار تاسیسات فردو، توسعه قابلیت غنی‌سازی اورانیوم و افزایش سوخت هسته‌ای همراه شود، آنگاه احتمال تهاجم نظامی و جنگ محدود زیاد می‌شود.

بعید است سرنوشت مذاکرات در جلسه نخست معلوم شود، بلکه یک فرآیند زمانی چند مرحله‌ای طی خواهد شد. در عین حال سر گرفتن معامله نیازمند انعطاف غرب در دادن امتیازات بیشتر از قبل به حکومت ایران است. با این همه، فراموش نباید کرد که تفاهم هسته‌ای لزوما به منزله آب شدن یخ‌های رابطه ایران و آمریکا نخواهد بود و بعید است که حکومت ایران، رابطه خصمانه با آمریکا را کنار بگذارد.

منتظر اتفاق جدیدی نباشید

arezoo — Thu, 08 Nov 2012 03:22:29 +0000

حمید مافی

حمید مافی - بسیاری از ایرانیان همپای شهروندان آمریکایی و شاید هم حساس‌تر از آن‌ها نتیجه انتخابات ریاست جمهوری امریکا را تا آخرین لحظه دنبال کردند. هم‌زمان با اعلام نتیجه شمارش آرا در ایالت‌های مختلف آمریکا، فارسی‌زبانان و ایرانیان در شبکه مجازی به توئیت آخرین نتایج پرداختند و هر یک از زاویه دید خود به تحلیل نتایج نشستند.

ایرانیان نیز هم‌چون شهروندان آمریکایی طرفدار یکی از دو نامزد انتخابات بودند. گروهی دل به سیاست‌های جمهوری‌خواهان بسته بودند و علاقه‌مند به این‌که باراک اوباما دیگر رئیس جمهور آمریکا نباشد تا جمهوری‌خواهان که سیاست‌های تندروانه‌ای نسبت به ایران دارند در مسند قدرت قرار گیرند و راه را برای حمله نظامی هموار‌تر کنند. در مقابل، گروهی دیگر هم‌چنان امیدوار بودند که اوباما در کاخ سفید بماند. اگر چه او در این سال‌ها سیاست‌های سخت‌گیرانه‌ای نسبت به ایران اعمال کرده و توانسته جهان را برای تحریم‌های نفتی و بانکی ایران متحد کند؛ اما همچنان به مذاکره و پیشگیری از حمله نظامی معتقد و پای‌بند است.

اگر در میان شهروندان آمریکایی، برنامه‌های اقتصادی دو نامزد اصلی‌ترین معیار برای انتخابات بود، از نگاه ایرانیان این برخورد دو نامزد با ایران بود که اهمیت داشت. هواداران ایرانی جمهوری‌خواهان امیدوار بودند که رامنی راه بوش در عراق را برای ایران انتخاب کند و هواداران ایرانی اوباما هم دلخوش به این‌که او هر چه هست، جنگ‌ طلب نیست و همچنان امیدوار به گفت‌و‌گو و مذاکره.

حکومت ایران اما در چند ماه گذشته، هیچ‌گاه عیان نکرد که به کدام یک از این دو نامزد گرایش دارد. دوست دارد همچنان اوباما بماند تا به تعبیر خامنه‌ای «مشت‌های مخملی» را به جمهوری اسلامی نشان دهد یا آرزوی شکست دموکرات‌ها را دارد تا شاید اجماع جهانی شکل گرفته علیه ایران و هم‎پیمانی همگان در تحریم به پایان برسد؟ شاید جنگ‌ طلبان ایرانی و حکومت به پیروزی رامنی راضی‎تر بودند، چرا که او می‎توانست موضع جنگ‌طلبی را تقویت کند و اتحاد جهانی علیه ایران را خدشه دار سازد اما حالا اوباما برای دومین بار رئیس جمهور آمریکا است، با همان برنامه‌ها و راهکارها برای مهار ایران.

آیا اتفاقی می‌افتد؟

حکومت ایران در چند ماه گذشته، هیچ‌گاه عیان نکرد که به کدام‌ یک از این دو نامزد گرایش دارد. دوست دارد همچنان اوباما بماند تا به تعبیر خامنه‌ای «مشت‌های مخملی» را به جمهوری اسلامی نشان دهد یا آرزوی شکست دموکرات‌ها را دارد تا شاید اجماع جهانی شکل گرفته علیه ایران و هم‎پیمانی همگان در تحریم به پایان برسد؟ شاید جنگ‌‌ طلبان ایرانی و حکومت به پیروزی رامنی راضی‎تر بودند، چرا که او می‎توانست موضع جنگ‌ طلبی را تقویت کند و اتحاد جهانی علیه ایران را خدشه‌دار سازد. اما حالا اوباما برای دومین بار رئیس جمهور امریکا است، با همان برنامه‌ها و راهکارها برای مهار ایران.

این‌ها همه کلیشه‌های ذهنی ایرانیان است از جمهوری‌خواهان و دموکرات‌ها که به نظر می‌رسد این روز‌ها امید خود را برای هر گونه تغییری در رفتار حاکمیت به فشارهای بین‌المللی بسته‌اند. اما واقعیت این است که سیاست خارجی آمریکا یک برنامه بلندمدت است که با آمدن و رفتن یک دموکرات یا جمهوری‌خواه در کاخ سفید، چندان تغییری در ماهیت آن به وجود نمی‌آید و تنها می‌توان به چرخش‌های کوچک دل بست.

این شباهت در سیاست خارجی دو نامزد آنقدر زیاد بود که پس از سومین مناظره انتخاباتی آنها، تحلیل‌گران رسانه‌ای بر این باور بودند که اوباما تمام ابزارهای ممکن رامنی را از او گرفته است. اوباما در آن مناظره گفت که ایران هسته‌ای را هرگز تحمل نخواهد کرد. او از سیاست‌های تحریمی اعمال شده علیه ایران دفاع کرد و گفت: این برای اولین بار است که تحریم‌های سخت‌گیرانه آثار خود را بر حکومت ایران به جای گذاشته و ایران را مهار کرده است. اوباما در این مناظره تاکید کرد که زمان برای ایران در حال کوتاه شدن است و چنانچه رفتار ایران تغییری نکند، ممکن است گزینه‌های دیگری در دستور کار قرار بگیرد.

اما هم‌زمان با روزهای پایانی تبلیغات انتخاباتی در آمریکا، رسانه‌های این کشور از مذاکره مستقیم میان ایران و آمریکا خبر دادند. وب‌سایت "کلمه" که رسانه هواداران میرحسین موسوی شناخته می‌شود، در گزارشی از سفر علی‌اکبر ولایتی به آمریکا و مذاکره او با مقامات این کشور خبر داد. این خبر از سوی دولت آمریکا و خود ولایتی تکذیب شد با این همه، شایعه مربوط به آن به سرعت در رسانه‌های فارسی زبان گسترده شد و به فاصله‌ای کوتاه بازار ارز ایران را تحت تاثیر قرار داد؛ به گونه‌ای که برخی ناظران هدف از انتشار این خبر را همین آرام کردن بازار ارزی اعلام کردند.

صدای واحدی از ایران به گوش نمی‌رسد

گفت‌و‌گوهای ایران و گروه ۵+۱ که در روسیه به بن بست رسیده بود، قرار است پس از انتخابات ریاست جمهوری آمریکا از سر گرفته شود.

شباهت در سیاست خارجی دو نامزد آنقدر زیاد بود که پس از سومین مناظره انتخاباتی آنها، تحلیل‌گران رسانه‌ای بر این باور بودند که اوباما تمام ابزارهای ممکن رامنی را از او گرفته است. اوباما در آن مناظره گفت که ایران هسته‌ای را هرگز تحمل نخواهد کرد. او از سیاست‌های تحریمی اعمال شده علیه ایران دفاع کرد و گفت، این برای اولین بار است که تحریم‌های سخت‌گیرانه آثار خود را بر حکومت ایران به جای گذاشته و ایران را مهار کرده است. اوباما در این مناظره تاکید کرد که زمان برای ایران در حال کوتاه شدن است و چنانچه رفتار ایران تغییری نکند، ممکن است گزینه‌های دیگری در دستور کار قرار بگیرد.

اوباما فروردین ماه امسال، رجب طیب اردوغان نخست وزیر ترکیه را که به نظرش یکی از سه دوست قابل اعتماد آمریکاست، به تهران فرستاد تا پیام ویژه او را به رهبر جمهوری اسلامی برساند. محتوای این پیام محرمانه هیچ‌گاه انتشار نیافت اما آن‌گونه که برخی خبرگزاری‌ها گزارش دادند، اوباما تاکید کرده بود که فرصت برای ایران کوتاه است و چنانچه نتواند رضایت جامعه جهانی در خصوص عدم دسترسی به بمب اتمی را جلب کند، ممکن است گزینه دیگری که رهبران اسرائیل از آن دفاع می‌کنند در دستور کار قرار بگیرد.

تحریم‌های چند لایه امریکا و جامعه جهانی علیه ایران مرحله به مرحله سخت‌تر می‌شود و به نظر می‌رسد چنانچه ایران همچنان به سرسختی خود ادامه دهد، دور دیگری از تحریم‌ها نیز به اجرا گذاشته شود. شاید برای همین بود که در روزهای گذشته، رسانه‌های داخلی ایران از قول یک نماینده مجلس و عضو کمیسیون امنیت ملی اعلام کردند که ایران

غنی‌سازی بیست درصدی را به تعلیق درآورده است. این خبر به فاصله کوتاهی از سوی مقام‌های ارشد طرح‌های اتمی ایران تکذیب شد، با این حال می‌توان آن را نشانه‌ای از تمایل ایران برای ادامه گفت‌و‌گو‌ها و رضایت دادن به تعلیق غنی‌سازی دانست.

پیش از این هم مهدی محمدی از مشاوران فرمانده سپاه و عضو تیم گفت‌و‌گو کننده ایران در مذاکرات هسته‌ای گفته بود: ما نمی‌دانیم پس از تعلیق غنی‌سازی از ما چه چیز دیگری می‌خواهند. اگر ما غنی‌سازی را تعلیق کنیم و تحریم‌ها پابرجا بماند فایده‌ای ندارد. آن‌ها باید این اطمینان را به ما بدهند که تحریم‌ها را لغو می‌کنند. سعید جلیلی سرپرست هیات مذاکرات ایران هم در نشست استانبول و بغداد از کا‌ترین اشتون و گروه ۵+۱ خواسته بود که از شدت تحریم‌ها بکاهند.

این نشانه‌ها را با تلاش محمود احمدی‌نژاد در ماه‌های گذشته برای مذاکره مستقیم میان امریکا و ایران می‌توان جدی‌تر گرفت. اگر چه گفته‌های او زمینه را برای حمله رسانه‌های نزدیک به حاکمیت به رئیس دولت فراهم آورد، اما یک بار دیگر ضرورت مذاکره مستقیم میان دو دشمن ۳۴ ساله را به فضای رسانه‌های داخلی کشاند.

برنامه جدید چیست؟

نمی‌توان انتظار داشت که برنامه‌های اوباما در مهار ایران تغییر کند.

به نظر می‌رسد در کوتاه مدت نیز برنامه اوباما در قبال ایران تغییر نخواهد کرد. وزارت خزانه‌داری آمریکا هفته گذشته اعلام کرد که شرکت‌های دارویی آمریکایی می‌توانند بدون کسب مجوز به معامله دارویی با ایران ادامه دهند. با این‌همه نه تنها از شدت تحریم‌های بانکی و نفتی کاسته نشده، بلکه امکان تشدید تحریم‌های نفتی نیز هست و مشخص نیست پس از پایان دوره معافیت محدود چند مشتری نفتی ایران، این فرصت برای سومین بار به آنها داده شود.

اوباما همه تلاش خود را به کار گرفته تا مانع از بروز جنگی تازه‌ در خاورمیانه شود. مخالفت‌های او با فشار اسرائیل برای حمله نظامی به ایران آن قدر پررنگ بوده که مخالفانش در داخل آمریکا او را به مماشات با ایران و بی‌تعهدی نسبت به متحد اصلی آمریکا در خاورمیانه متهم می‌کنند، اما آن‌چه که او در برنامه تحریم‌های چند لایه به کار گرفته، در تاریخ سی ساله تحریم‌های اعمال شده علیه ایران بی‌نظیر است.

به نظر می‌رسد در کوتاه مدت نیز برنامه اوباما در قبال ایران تغییر نخواهد کرد. وزارت خزانه‌داری آمریکا هفته گذشته اعلام کرد که شرکت‌های دارویی آمریکایی می‌توانند بدون کسب مجوز به معامله دارویی با ایران ادامه دهند. با این‌همه نه تنها از شدت تحریم‌های بانکی و نفتی کاسته نشده، بلکه امکان تشدید تحریم‌های نفتی نیز هست و مشخص نیست پس از پایان دوره معافیت محدود چند مشتری نفتی ایران، این فرصت برای سومین بار به آنها داده شود.

اوباما اگر چه بار‌ها اعلام کرده که قصد حمله نظامی به ایران را ندارد و نمی‌خواهد تجربه عراق و افغانستان را تکرار کند، اما در کمپین انتخاباتی‌اش بار‌ها بر غیر قابل تحمل بودن ایران هسته‌ای تاکید کرده و گفته است: اجازه دسترسی ایران به بمب اتمی را نمی‌دهد و پیش از اینکه ایران به این مرحله برسد، هر اقدامی که لازم باشد صورت می‌گیرد.

به هر صورت اوباما در دور دوم حضور خود در کاخ سفید فشارهای بیشتری از سوی کنگره را تحمل خواهد کرد، مگر این‌که طرحی نو برای مسئله ایران هسته‌ای پیدا کند و به نگرانی آمریکا و کشورهای منطقه پایان دهد. اوباما در این راه، منتظر پیام طرف ایرانی مانده است. شاید در آستانه انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۹۲ ایران و افزایش فشار تحریم‌های نفتی و بانکی، حکومت ایران سرانجام تن به بازی جهانی بدهد و برای دوره‌ای کوتاه، غنی سازی را به تعلیق درآورد و بر سر میز مذاکره مستقیم بنشیند. مذاکره‌ای که می‌تواند برگ برنده حاکمیت ایران هم به شمار آید.

آنچه در این فضای پر ابهام نمایان‌تر است، عدم تمایل اوباما به شروع درگیری تازه در منطقه بلاخیز خاورمیانه است. همین می‌تواند در کوتاه مدت، اثر روانی مثبت بر فضای سیاسی و اقتصادی ایران به جای بگذارد و البته حکومت را نیز بر آن بدارد تا پیش از گذشته به یافتن راهکاری برای حل مسالمت‌آمیز مسئله هسته‌ای بیاندیشد تا هم از فشار تحریم‌ها بکاهد و هم ماندگاری خود را تا مدت نامعلوم تضمین کند.

بطلان تبلیغات هسته‌ای حکومت

Sun, 08 Jul 2012 08:35:05 +0000

علی افشاری

علی افشاری − نظر سنجی اخیر "شبکه خبر" در مورد مسئله هسته‌ای پربازتاب و بحث‌انگیز بوده است. اهمیت این نظر‌سنجی در انعکاس برآیند دید کسانی بود که نظرشان را در مورد راه حل بحران هسته‌ای ابراز کرده بودند. "شبکه خبر" که متعلق به "صدا و سیما" است، در سایت خود در روز ۱۳ تیر از مخاطبان سایت خواسته بود که بگویند "کدام شیوه را در قبال تحریم یکجانبه غرب ضد ایران ترجیح می‌دهند؟"

در نظر سنجی سه گزینه‌ای "شبکه خبر"، ۶۳ درصد به توقف غنی سازی رأی داده‌اند، ۱۹ درصد پاسخ دهندگان خواستار "اقدام تلافی جویانه ایران در بستن تنگه هرمز" شده‌اند و ۱۸ درصد نیز گزینه "مقاومت در برابر تحریم‌های یکجانبه برای حفظ حقوق هسته‌ای" را انتخاب کرده‌اند.

البته تعداد شرکت کنندگان در این نظر سنجی و پراکنش جغرافیایی، جنسیتی، سنی و طبقاتی آنها مشخص نیست. اما نتایج آن که با دیدگاه‌های رسمی حکومت و ادعایش در مورد وجود حمایت گسترده مردمی از برنامه هسته‌ای تعارض فاحش دارد، بازتابی قوی در رسانه‌ها یافته است.

شبکه خبر: هک شده بودیم

پس از بالا گرفتن بحث پیرامون نتایج این نظرسنجی، شبکه خبر با صدور اعلامیه‌ای مدعی گشت که سایت این شبکه از خارج از کشور هک شده و نتایج واقعی دست‌کاری شده‌اند. اطهارات شبکه خبر به شرح زیر است:

«بر اساس گزارش روابط عمومی شبکه خبر، این نظر سنجی از تاریخ ۱۲ تیر روز دوشنبه ساعت ۸ صبح تا روز سه‌شنبه ۱۳ تیرماه ساعت ۱۳ در معرض دید عموم مردم قرار گرفت.

نتایج نظر سنجی که ۲۸ ساعت روی سایت رسمی شبکه خبر قرار گرفته بود به شرح زیراست:

* گزینه الف: چشم پوشی از غنی سازی در مقابل لغو تحریم‌ها که ۲۴ درصد رای موافق را به خود اختصاص داده است.

* گزینه ب: اقدام تلافی‌جویانه ایران در بستن تنگه هرمز که ۳۸ درصد رای موافق را کسب کرده بود.

* گزینه ج: مقاومت در برابر تحریم‌های یک‌جانبه برای حفظ حقوق هسته‌ای که ۳۸ درصد به آن رای داده بودند.

اما از ساعت ۱۳ مورخ ۱۳/۴/۹۱ روز سه‌شنبه به مدت ۷ ساعت نظر سنجی در سایت شبکه خبر از طریق اکانت و مجازی خارج از کشور از جمله کشور انگلیس مورد حمله قرار گرفت و اعداد و گزینه‌های ب و ج به طور مهندسی شده به گزینه شماره الف انتقال پیدا می‌کرد».(منبع: خبرگزاری فارس)

"شبکه خبر" مستندات مربوط به هک شدن را منتشر نکرده است. در واکنش به تأثیر نتایج نظرسنجی ۱۳ تیر مجبور شده‌اند این توضیح را بدهند تا ادعای حکومت توسط رسانه‌های خودش به چالش کشیده نشود و غفلتی را که کرده بودند، جبران کنند.

برنامه هسته‌ای حکومت مورد پشتیبانی اکثریت مردم ایران نیست

این شبکه در خصوص نظر سنجی دیگری که در آن حدود ۸۹ درصد کاربران مخالف بستن تنگه هرمز شدند − نکته‌ای که همخوان است با پاسخ اکثریت کاربران در خصوص توقف عنی سازی − توضیحی نداده است.

نتایج اولیه اعلام شده نظر سنجی پیش‌گفته تأییدکننده دیدگاهی است که برخی از کنشگران سیاسی و اجتماعی ایران سال‌هاست بر آن تأکید می‌کنند: برنامه هسته‌ای حکومت مورد پشتیبانی اکثریت مردم ایران نیست.

دیدگاهی که معتقد است احساسات ناسیونالیستی پشت سر ماجراجویی هسته‌ای و یا حق غنی سازی اورانیوم است همخوان با سخن رسمی حکومت است. بخشی از مخالفان و نیرو‌های مستقل نیز این سخن را مطرح می‌سازند. قائلین به این دیدگاه تا کنون مستند و با اتکا بر حقایق سخن نگفته‌اند. حکومت نیز فقط کارزار تبلیغاتی راه انداخته و هوادارانش را به راه‌پیمایی‌های نمایشی وا می‌دارد.

لزوم پایان دادن به ماجراجویی هسته‌ای

اگر چه نمی‌توان نتایج نظر سنجی "شبکه خبر" را با قطعیت به همه مردم ایران تعمیم داد، ولی با رصد کردن افکار عمومی و اتفاقاتی مانند این نظر سنجی، و با در نظر گرفتن نامعلومی ماهیت برنامه هسته‌ای ایران و عدم شفافیت حکومت می‌توان به این نتیجه رسید که احتمال حمایت اکثریت مردم از تعلیق غنی سازی بیشتر است. این دیدگاه به طور نسبی حامیان بیشتری در بین مخالفین و کنشگران سیاسی و مدنی ایران دارد.

نتایج نظر سنجی "شبکه خبر" و واکنش شتاب آلود حکومت برای تکذیب آن و جلوگیری از انعکاس نتایح آن، ظرفیت و تاثیرگذاری بالای اثبات دروغین بودن حمایت مردمی از برنامه هسته‌ای را آشکار ساخت. هر تلاشی که بتواند زمینه را برای روشن شدن نظر واقعی افکار عمومی ایران نسبت به برنامه هسته‌ای مساعد سازد، نقش مهمی در تطبیق برنامه هسته‌ای با منافع ملی ایران خواهد داشت.

توقف موقت غنی سازی اورانیوم و پایان‌بخشی به ماجراجویی هسته‌ای در بیانیه‌های جمع موسوم به مخالفان فعال جنگ مورد تاکید قرار گرفته است. همچپنین اصلاح‌طلبان و جمعی از فعالان سیاسی و مدنی داخل نیز در مقاطع مختلف آن را مطرح کرده‌اند.

اینک به نظر می‌رسد پیشنهاد میر حسین موسوی در به رفراندوم گذاشتن تداوم ویا توقف برنامه هسته‌ای راهکاری مهم در مقطع کنونی برای تعیین نسبت افکار عمومی و برنامه هسته‌ای دارد. حکومت پذیرای چنین پیشنهادی نیست. همه‌پرسی‌ای در این مورد، به شرط سالم بودن و عدم تقلب، می‌تواند ابزار مهمی در تصمیم گیری پیرامون آینده برنامه هسته‌ای باشد.

عظمت‌طلبی اتمی حکومت لطمات سنگینی بر پیکره اقتصادی کشور وارد ساخته و عواقبی به بار آورده است چون وخامت وضعیت معیشتی طبقه متوسط و اقشار آسیب‌پذیر، گسترش فقر و فساد، و فربه شدن بخش سیاه و زیر زمینی اقتصاد. این ماجراجویی باعث به هم خوردن توازن قوای نظامی و تسلیحاتی منطقه خاورمیانه به ضرر ایران شده و در کل به منافع ملی کشور آسیب‌هایی جدی رسانده است. شرط جلوگیری از تداوم این روند، متوقف کردن موقت غنی سازی اورانیوم است، یعنی متوقف کردن این فعالیت به قصد اعتماد سازی و تا زمان رسیدن به این هدف.

بر خلاف تبلیغات و تخطئه حکومت و همچنین نظر جریان‌های غرب‌ستیز و مدافعان ایدئولوژی‌محوری در سیاست خارجی، حامیان مصالحه هسته‌ای از سر نگاه مثبت به غرب، خوش باوری به جامعه جهانی و یا وابستگی چنین نظری ندارند. بلکه آنها منفعت و نتیجه مثبتی در چالش هسته‌ای نمی‌بینند.

منافع ملی و مصالح عمومی کشور

تحلیل بدون ‌پیشداوری سود و زیان و در نظر گیری دستاورد‌ها و هزینه‌ها حکم به توقف غنی سازی اورانیوم می‌دهد. عقلانیت سیاسی و تقید به صرفه اقتصادی هیچ منفعتی در تداوم رویکرد تقابلی و ماجراجویی هسته‌ای نمی‌بیند. احساسات ملی‌گرایانه در جایی نقش مثبت ایفا می‌کند که ارزشی روشن در تراز منافع ملی وحقوق سلب ناشدنی کشور به بار آورد.

قطعا ایران نیز به مانند همه کشور های دنیا باید بتواند از حق استفاده صلح آمیز از انرژی اتمی برخوردار شود و منع ایران از دستیابی به حنگ افزار اتمی نیز باید تابع قاعده‌ای باشد که شامل همه و از جمله اسرائیل شود.

جایی که مرز بین استفاده صلح آمیز و نظامی‌گرانه روشن نیست، ستیزه جویی خارجی حکومت وبحران‌سازی آن نیز مشخص است و مراجع رسمی و صاحب صلاحیت بین‌المللی حق ایران در غنی سازی اورانیوم را پذیرفته‌اند، باید با در نظر گرفتن منافع ملی و مصالح عمومی کشور به دور از برخورد‌های احساسی عمل نمود، خواهان توقف مشروط و موقت غنی سازی شد و کشور ر ا از زیر بار سنگین تحریم‌هادر آورد. توقف موقت عنی سازی اورانبوم باید با تعلیق تحریم‌ها از سوی بازیگران جهانی همراه شود.

پایبندی واقعی به منافع ملی مستلزم توقف هر گونه برخورد تهاجمی و متوهمانه‌ای است که منافع و رفاه مردم را بازیچه مقاصد بلند پروازانه و خام خود قرار می‌دهد. بایستی در نظر گرفت که برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی به شدت با معادلات قدرت و سیادت‌طلبی جهانی و منطقه‌ای رژیم درآمیخته شده است. این سیادت طلبی که بیش از سه دهه است در قالب پیروزی اسلام بر کفر غرب و شرق، نهضت جهانی اسلام و اکنون گسترش بیداری اسلامی دنبال می‌شود، ضمن اینکه بر بنیادی سطحی نگرانه و مالیخولیایی استوار است، سرمایه‌های کشور را بر باد داده و امکان استفاده از فرصت‌های مناسب در عرصه جهانی را سلب کرده است.

نتایج نظر سنجی "شبکه خبر" و واکنش شتاب آلود حکومت برای تکذیب آن و جلوگیری از انعکاس نتایح آن، ظرفیت و تاثیرگذاری بالای اثبات دروغین بودن حمایت مردمی از برنامه هسته‌ای را آشکار ساخت. هر تلاشی که بتواند زمینه را برای روشن شدن نظر واقعی افکار عمومی ایران نسبت به برنامه هسته‌ای مساعد سازد، نقش مهمی در تطبیق برنامه هسته‌ای با منافع ملی ایران خواهد داشت.

فشارتحریم ها آشکارتر می‌شود

Fri, 06 Jul 2012 08:40:55 +0000

گفت‌و‌گوی ایرج ادیب‌زاده با منصور فرهنگ، استاد دانشگاه وکارشناس سیاسی در نیویورک

ایرج ادیب زاده − احساس خطر جمهوری اسلامی از گسترش تحریم‌های بین‌المللی، به ویژه امریکا، تهدیدهای حکومت اسلامی را در پی داشته است، تا آن‌جا که گروهی از نمایندگان مجلس اسلامی خواستار اقدام تلافی‌جویانه‌ی ایران در بستن تنگه‌ی هرمز شده‌اند. در پی این تهدیدها بود که امریکا نیروی نظامی خود را در خلیج فارس تقویت کرد.

به نوشته‌ی روزنامه‌ی «نیویورک‌تایمز» از قول یک مقام ارشد وزارت دفاع امریکا که نامش فاش نشده، «این یک پیام به ایران است که حتی فکر بستن تنگه‌ی هرمز را نکند». به گزارش نیویورک‌تایمز، جنگنده‌های اف۲۲ و اف۱۵ به دو پایگاه جداگانه در خلیج فارس رفته‌اند تا با هر حمله‌ی موشکی در ساحل مقابله کنند.

● گفت‌وگو با منصور فرهنگ

برای بررسی بیشتر این رویدادها، با آقای منصور فرهنگ، استاد دانشگاه و کارشناس سیاسی در نیویورک گفت‌وگو کرده‌ام:

ایرج ادیب‌زاده: آیا این بار تحریم‌های امریکا جدی است؟ یعنی گذشته از مسائل انتخاباتی که رییس جمهور امریکا گفته «گزینه‌هایی فراتر از مذاکرات روی میز قرار دارند»؟ آیا این حرف رییس جمهوری امریکا هم، به نظر شما، جدی است؟

منصور فرهنگ: اگر معیار اهمیت تحریم‌ها را تأثیر آنها روی اقتصاد ایران و وضع عمومی مالی و اقتصادی مردم ایران در نظر بگیریم، تردیدی نیست که این تحریم‌ها موفق شده‌اند و روز به روز برای ایران هزینه‌ی سنگین‌تری دارند. ولی نکته‌ای که باید در این رابطه به آن توجه کرد، این است که نتیجه‌ی منفی تحریم‌ها محدود به ایران نیست. یعنی تمام کشورهایی که به دلیل امتناع خرید نفت از ایران، نمی‌توانند کالا به ایران بفروشند، یعنی در واقع از بازار ایران محروم می‌شوند، آنها هم در این مورد هزینه‌ای می‌پردازند. ولی هزینه‌ی بزرگ و رو به افزایش را با پیامدهای سیاسی، این ایران است که می‌پردازد.

نکته‌ی جالبی که در رابطه با قطعنامه‌ی مجلس شورای اسلامی راجع به تنگه‌ی هرمز باید اشاره کرد، این است که در حال حاضر بر طبق سنجش افکاری که در امریکا و اسراییل انجام شده، اکثریت بزرگ مردم- در امریکا حدود ۷۰درصد و در اسراییل حتی بیش از این- با جنگ مخالفند و حتی وقتی از مردم اسراییل می‌پرسند که اگر امریکا به اسراییل ملحق بشود و مشترکاً به تأسیسات اتمی ایران حمله کنند، نظرشان چیست، باز هم کم‌تر از ۵۰درصد از مردم اسراییل موافق این نظریه هستند. اما اگر ایران بخواهد تنگه‌ی هرمز را ببندد، در فرصتی بسیار کوتاه، افکار عمومی امریکا و اروپا و اسراییل را علیه خودش بسیج می‌کند تا آن درجه‌ای که جنگ اجتناب‌ناپذیر می‌شود.

منصور فرهنگ: «اگر اوباما و یا اتحادیه‌ی اروپا بخواهند اقدامی در جهت تقلیل تحریم‌ها بکنند، باید ایران حاضر بشود غنی‌‌سازی اورانیوم را در حد نیاز برای سوخت راکتور اتمی کشور نگه دارد و حتی برای مقاصد صنعتی و پزشکی هم ادامه بدهد، ولی تأسیاست هسته‌ای ایران را بدون چون و چرا و بدون قید و شرط، تحت کنترل کارشناسان آژانس بین‌المللی قرار بدهد که در واقع تصمیم ایران برای محدود کردن غنی‌سازی اورانیوم، توأم با تضمین‌های قابل تأیید بشود که ایران در پی کسب توانایی برای ساختن سلاح هسته‌ای نیست.»

در حالی‌که امروز اوباما ادامه‌ی تحریم‌ها را یا گزینه‌ی دیپلماسی را راه خروج از این بن‌بست می‌داند و انتظار دارد که این فشارهای اقتصادی و انزوای سیاسی، رهبران ایران را به مرحله‌ای برساند که حاضر بشوند انعطاف نشان بدهند و در مذاکره‌ی مستقیم یا غیرمستقیم با امریکا، به توافقی برسند که برای طرفین قابل تحمل باشد. یعنی هیچ‌یک از طرفین به خواست حداکثری خودشان نمی‌رسند، ولی از این بن‌بست خارج می‌شوند و خطر خشونت، حداقل در کوتاه‌مدت رفع می‌شود.

تاکنون به نظر من، بر مبنای تمام اطلاعاتی که از ایران می‌آید، مسئولین ایران، یعنی صاحبان قدرت در ایران« کوچک‌ترین تمایلی به انعطاف نشان دادن در این رابطه از خودشان نشان نداده‌اند.

جمهوری اسلامی زبان تهدیدش را هم‌چنان ادامه می‌دهد و به نظر شما، هیچ گرایشی هم به این‌که با جامعه‌ی بین‌المللی کنار بیاید، ندارد.

اگر اوباما و یا اتحادیه‌ی اروپا بخواهند اقدامی در جهت تقلیل تحریم‌ها بکنند، باید ایران حاضر بشود غنی‌‌سازی اورانیوم را در حد نیاز برای سوخت راکتور اتمی کشور نگه دارد و حتی برای مقاصد صنعتی و پزشکی هم ادامه بدهد، ولی تأسیاست هسته‌ای ایران را بدون چون و چرا و بدون قید و شرط، تحت کنترل کارشناسان آژانس بین‌المللی قرار بدهد که در واقع تصمیم ایران برای محدود کردن غنی‌سازی اورانیوم، توأم با تضمین‌های قابل تأیید بشود که ایران در پی کسب توانایی برای ساختن سلاح هسته‌ای نیست.

در حالی‌که ایران − حداقل بر مبنای گزارش‌های خیلی جالب و مستندی که از عراق، ترکیه و مسکو آمده − می‌گوید که این تحریم‌ها را بردارید و به‌طور تلویحی به این موضوع اشاره می‌کند که اگر تحریم‌ها را بردارید و در جهت عادی‌سازی روابط تجاری ایران با دیگر کشورها، پیش بروید، ما ممکن است به خواسته‌های شما توجه کنیم یا آن را مورد بررسی قرار بدهیم.

در حالی‌که اگر اوباما یا اتحادیه‌ی اروپا بخواهند در جهت تقلیل تحریم‌ها اقدامی کنند، باید این اقدام به ازای یک تغییر ملموس مشخص در غنی‌سازی اورانیوم در جهت کنترل غنی‌سازی باشد که تاکنون ایران این تمایل را از خودش نشان نداده است.

خیلی جالب است که از ایران دو صدای مختلف می‌آید؛ یکی صدای احمدی‌نژاد، خامنه‌ای و دیگران است که می‌گویند نه تنها این تحریم‌ها هیچ تأثیر منفی‌ای برای اقتصاد و جامعه‌ی ایران نداشته، بلکه ما داریم از این تحریم‌ها استفاده می‌کنیم که بتوانیم وابستگی خودمان را به کشورهای خارج تقلیل بدهیم. یعنی می‌خواهند این تحریم‌ها را به عنوان فرصتی برای خلاقیت اقتصادی و پیشبرد خواسته‌های ایران بدون وابستگی به خارج معرفی کنند.

البته این حرف بسیار پوچ و بی‌معنی‌ای است، برای این‌که بودجه‌ی ایران در سال جاری ۵۰۸ بیلیون دلار تخمین زده شده است و مبنای درآمد دولت برای این بودجه، صدور ۲/۳ میلیون بشکه نفت در روز است. در حالی‌که در شش ماه اخیر، صدور نفت ایران ۴۰درصد تقلیل پیدا کرده و بعد از آغاز تحریم‌های کشورهای اروپایی، این تقلیل از ۴۰درصد هم بالاتر رفته است و در همین مدت، بر خلاف انتظار ایران، قیمت نفت هم در بازار جهانی، حدود ۲۵درصد تنزل پیدا کرده است و عربستان سعودی تولید نفت خود را به ۱۰ میلیون بشکه در روز رسانده است که بتواند نیاز کشورهایی مثل هندوستان، کره‌ی جنوبی یا چین که خریدشان را از ایران قطع و یا کم می‌کنند، تأمین کند. غربی‌ها این صدای آقای خامنه‌ای و احمدی‌نژاد را که این فرصت بزرگی برای ماست، به هیچ وجه جدی نمی‌گیرند.

صدای دیگری که از ایران می‌‌آید که شما در مقدمه‌ی صحبت‌های‌تان به آن اشاره کردید، تهدیداتی است که از طرف فرماندهان سپاه پاسداران می‌‌آید و آن نمایش نظامی ایران که می‌خواهد قدرت خود را به رخ کشورهای همسایه و جهانیان بکشد، به این شکل که اگر به ما حمله‌ای بشود، ما توانایی عکس‌العمل‌های شدید را داریم که برای شما غیرقابل تحمل است و باز در اینجا صحبت از زدن شهرهای اسراییل و غیره پیش می‌آید.

اما اگر ایران واقعاً بخواهد تنگه‌ی هرمز را ببندد، یعنی در واقع جنگی را آغاز کرده که اگرچه در کوتاه‌مدت، پیامدهای آن قابل پیش‌بینی و کنترل نیست، ولی تردیدی در دنیا وجود ندارد که بعد از گذشت زمان کوتاهی که شاید یک ماه هم طول نکشد، ایران یک شکست نظامی خواهد خورد و جامعه‌ی ایران با یک فاجعه‌ی بزرگ درازمدت روبرو خواهد بود.

آقای فرهنگ، بر اساس یک نظرسنجی توسط شبکه‌ی خبر در تهران، ۶۳درصد مردم ایران موافق توقف غنی‌سازی در برابر لغو تدریجی تحریم‌ها شده‌اند. در یک نظرسنجی دیگر در مورد تصمیم گروهی از نمایندگان مجلس که خواستار اقدام تلافی‌جویانه‌ی ایران در بستن تنگه‌ی هرمز شده بودند، فقط ۲۲ درصد موافق این تصمیم بوده‌اند. فکر می‌کنید که این نظرسنجی‌ها که توسط یک نهاد خبری رسمی جمهوری اسلامی انجام گرفته (البته بعد از چند دقیقه از این شبکه حذف شده است)، آماده کردن افکار عمومی ایرانی‌هاست یا نه؟

امیدوارم این‌طور باشد. یعنی امید ما این است که حالا هر دوز و کلکی که رژیم می‌خواهد در این مورد بازی کند، هر زمینه‌سازی‌ای که می‌خواهد بکند، بیاید و این انعطاف را نشان بدهد که بتواند با امریکایی‌ها به یک توافق قابل تحمل در رابطه با معضل هسته‌ای ایران برسد.

اگر مردم ایران بر مبنای منطق و تجربیات روزانه‌ی خودشان، مشکلات معاش خودشان فکر کنند، می‌گویند که دست‌آورد ما از این تقابل ۳۴ ساله با امریکا و پذیرش این تحریم‌ها چیست!؟ تردیدی نیست که کوچک‌ترین دست‌آورد ملموس و مشخصی برای مردم نداشته و تنها حربه‌ای بوده برای تبلیغات رژیم که واقعاً مردم داخل کشور از این شعارها و تبلیغات بی‌معنی و پوچ خسته شده‌اند.

واقعیت امر از نظر من عدم آمادگی ایران-که باز امیدوارم این حرف صحیح نباشد- برای رسیدن به توافقی قابل تحمل که هم حق ایران را برای غنی‌سازی اورانیوم بپذیرد و هم نگرانی‌های امنیتی جهان را رفع کند، است.

یا این‌که ایران واقعاً در پی کسب توانایی برای ساختن سلاح هسته‌ای است، حتی اگر در حال حاضر نیت ساختن سلاح را نداشته باشد و می‌داند که تا زمانی که این هدف در ایران وجود دارد، رسیدن به توافق با امریکا غیرممکن است. برای این‌که امریکا تضمین‌های قابل تأیید می‌خواهد و این هدف ایران این امکان را از بین می‌برد که بخواهد این تضمین‌ها را بدهد.

دلیل دومی که می‌تواند وجود داشته باشد، این است که ۳۴ سال است که ایران از «شیطان بزرگ» استفاده کرده برای سرکوب منتقدین و مخالفین خودش؛ حتی کسانی که سال‌ها و سال‌ها با رژیم همکاری می‌کردند، که این‌ها یا «فریب شیطان بزرگ را خورده‌اند» و یا «عوامل شیطان بزرگ هستند». یعنی رویارویی با «شیطان بزرگ» جزو هویت رهبران جمهوری اسلامی و تم اصلی تبلیغات آنها شده است. مثل این‌که برایشان سخت است که یک‌مرتبه «شیطان بزرگ» را به عنوان کشوری که چاره‌ای جز مذاکره با او ندارند، به مردم معرفی کنند.

خارج از این دو دلیل، برای من هیچ راه منطقی‌ای نیست که بخواهم امتناع ایران را از حل این مسئله برای خودم توضیح بدهم.

مقامات ایرانی درباره مذاکرات مسکو چه گفتند؟

Mon, 25 Jun 2012 22:05:59 +0000

نعیمه دوستدار

نعیمه دوستدار − "بی‌نتیجگی"، "شکست" یا "بن‌بست" در آخرین مذاکرات ایران با ۱+۵ در مسکو، چندان در سخنان مقامات ایرانی تکرار و پر‌رنگ نشد، اما سایه سنگین عدم تفاهم میان گروه‌های مذاکره‌کننده، بر سر این دور از مذاکرات افتاد.

بسیاری از مقامات ایرانی که معمولا پس از هر دور گفت‌و گو با تبلیغات گسترده بر نتایج مذاکرات تاکید می‌کردند، این بار ترجیح دادند سیاست سکوت را در پیش بگیرند یا دست‌کم تنها به قدردانی از تلاش‌های هیئت ایرانی در مسکو اکتفا کنند و به تکرار مواضع پیشین بپردازند.

از سوی دیگر هستند کسانی که بر بی‌فایده بودن روند گفت‌و‌گوها تاکید کرده‌اند و چاره کار را خروج ایران از مذاکرات و پافشاری بر توقف تحریم‌ها دانسته‌اند. هرچند بیشتر تحلیل‌گران معتقدند تعیین‌کننده اصلی سیاست‌های هسته‌ای ایران، رهبر این کشور است، اما او نیز تاکنون واکنشی به مذاکرات مسکو نشان نداده و معلوم نیست که آیا مانند مشاوران خود به ادامه روند مذاکرات امیدوار است یا نه.

مرز باریک خوش‌بینی و بدبینی

سعید جلیلی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران و مسئول تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای، زمانی که از مسکو بازگشت، در مجمع تشخیص مصلحت نظام حاضر شد تا گزارشی از روند مذاکرات اخیر تیم هستهای ایران و نتایج آن را به اعضای این مجمع بدهد.

درباره جزئیات این جلسه خبری منتشر نشده است، اما رسانه‌ها در ایران نوشتند که رئیس و اعضای مجمع تشخیص مصلحت نظام، بر ضرورت پایبندی ایران به حق استفاده مسالمت‌آمیز از انرژی هسته‌ای تاکید و حمایت خود را از مواضع تیم مذاکره‌کننده اعلام کرده‌اند.

هاشمی رفسنجانی، رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام نیز، در جلسه‌ای با طلاب حوزه علمیه قم، به پرونده‌ هسته‌ای و مذاکرات ایران با گروه ۱+۵ اشاره کرده و گفته ‌است: "این مذاکرات نشان داد که طرف‌‌های غربی اهل تعامل نیستند و صداقت ندارند و تنها زورگویی را مبنای کار خود قرار داده‌اند تا فرصت لازم را برای اهداف آینده به دست آورند."

اما در کنار این نشانه‌های بدبینی نسبت به روند مذاکرات، علی‌اکبر ولایتی، مشاور رهبر ایران در امور بین‌الملل، امیدوار است ادامه گفت‌و‌گوهای ایران و گروه ۱+۵ در سطح کار‌شناسان حقوقی، به شکل مناسب پیش برود و با نتایج مثبت همراه باشد.

ایرنا گزارش داده که علی‌اکبر ولایتی در ارزیابی مذاکرات اخیر ایران و گروه ۱+۵ در مسکو، گفته است: "آقای جلیلی و همراهان‌شان به عنوان نمایندگان جمهوری اسلامی ایران چه در مسکو، چه در بغداد و استانبول و چه هرجای دیگری که گفت‌و‌گو کرده‌اند، به صراحت مواضع جمهوری اسلامی را در ارتباط با استفاده ایران از تکنولوژی هسته‌ای برای مقاصد صلح‌آمیز بیان و تاکید کرده‌اند که آنچه ایران انجام می‌دهد در چارچوب مقررات بین‌المللی به خصوص ان.پی.تی است."

او تصریح کرده که این‌ها مواضع شناخته شده ایران است که از ابتدا به آن پایبند بوده و مذاکرات مسکو هم نشان داده که ایران همچنان از مواضع اصولی خود دفاع می‌کند و در عین حال آماده مذاکره هم هست. ولایتی درهای مذاکره ایران با غرب را باز دانسته و تاکید کرده که اگر طرف‌های مقابل در گروه ۱+۵ حقوق ایران را بر اساس معاهدات بین‌المللی بپذیرند، تهران آماده هرگونه مذاکره‌ای هست.

بیشتر تحلیل‌گران معتقدند تعیین‌کننده اصلی سیاست‌های هسته‌ای ایران، رهبر این کشور است، اما او نیز تاکنون واکنشی به مذاکرات مسکو نشان نداده و معلوم نیست که آیا مانند مشاوران خود به ادامه روند مذاکرات امیدوار است یا نه.

هر‌چند بعضی از مقامات ایران از اظهار‌نظر صریح درباره محتوای مذاکرات مسکو خودداری کردند، اما برخی هم مانند حیدر مصلحی، وزیر اطلاعات، از مذاکرات استفاده ابزاری کردند تا آن را به حاشیه برانند. مصلحی در نشستی با عنوان "حقوق بشر و امنیت ملی" از "یک حمله عظیم سایبری" سخن گفت که قرار بود بعد از نشست مسکو علیه تاسیسات هسته‌ای ایران انجام شود. او که بر ایستادگی در مقابل این حمله‌ها تاکید کرده، از ارتباط آن با مذاکرات مسکو حرفی نزده اما کوشیده است تا با بر‌سازی موضوعی که ارتباط مستقیمی با مذاکرات هسته‌ای ندارد و امکان اثبات صحت و سقم آن هم نیست، سیاست‌های تقابلی ایران را تقویت کند.

"طرف مقابل نمی‌خواهد همکاری شکل بگیرد"

صحبت‌های محمود احمدی‌نژاد در سفر به برزیل اما مفصل‌ترین واکنشی بود که پس از پایان نشست مسکو از سوی مقامات رسمی ایران ابراز شد.

رییس دولت ایران که در یک نشست خبری با خبرنگاران رسانه‌های برزیلی و رسانه‌های خارجی مقیم برزیل سخن می‌گفت، در بخش‌های مختلف صحبت‌هایش به موضوع نشست ایران با گروه ۱+۵ اشاره کرد.

احمدی‌نژاد برخورد سازمان‌های جهانی از جمله سازمان ملل و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را در قبال کشورهای مختلف دوگانه خواند و گفت: "مواجهه نظام حاکم بین‌المللی با موضوع هسته‌ای یکی از نشانه‌های بی‌عدالتی نظام حاکم در جهان است، زیرا کسانی که خودشان دارای سلاح اتمی بوده و از آن استفاده کرده‌اند، امروز به وسیله آن ملت‌ها را تهدید می‌کنند و همزمان شعار مبارزه با سلاح هسته‌ای سر می‌دهند."

احمدی‌نژاد با تکرار ادعاهای ایران در زمینه صلح‌آمیز بودن فعالیت‌های هسته‌ای این کشور، بار دیگر این پرسش را مطرح کرد که گر‌چه ایران اساسنامه آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را پذیرفته، چرا با وجود همکاری‌های گسترده، تحت فشار غرب قرار دارد؟

رییس دولت ایران به طور مشخص‌تر نیز به موانع و مشکلات موجود در مسیر گفت‌وگوهای ایران با کشورهای عضو گروه ۱+۵ اشاره کرد و موانع موجود را نظم ناعادلانه‌ حاکم بر جهان دانست.

او اعلام کرد که ایران همواره همکاری را به جای تقابل پیشنهاد داده است اما طرف مقابل نمی‌خواهد همکاری شکل بگیرد: "کشورهای غربی می‌خواهند خارج از قوانین آژانس بین‌المللی انرژی اتمی مواردی را به ایران تحمیل کنند اما ما معتقدیم که تمامی کارها باید در چارچوب قانون انجام شود."
احمدی‌نژاد درباره مذاکرات اخیر ایران با کشورهای ۱+۵ اظهار‌نظر مشخصی کرد و برخورد هیئت مذاکره‌کننده ایرانی را برخوردی حاکی از خویشتن‌داری و صبوری توصیف کرد و گفت که ایران دنبال ایجاد همکاری متقابل است اما مطمئنا از حقوق ملت خود به طور کامل دفاع خواهد کرد.

از تهدید تا قهر

سخنان احمد خاتمی، امام جمعه موقت تهران در خطبه‌‌های نماز جمعه روز دوم تیرماه درباره مذاکرات مسکو، چیزی جز تمجید از هیئت ایرانی شرکت‌کننده در این مذاکرات نبود. به گفته او، هیئت مذاکره‌کننده ایران در مسکو، سه راهبرد را مطرح کرده که شامل "اقتدار ایران اسلامی، برخورد منطقی و ابتکار عمل" بوده و به اعتقاد او، این هیئت شان نمایندگی ایران را حفظ کرده است. او در صحبت‌هایش به اثر فعالیت‌های اسرائیل بر این نشست اشاره کرده و گفته است:" آنها که دم از استقلال می‌زنند چطور اجازه می‌دهند پشت صحنه مذاکره یک تروریست باشد؟ آنها باید بدانند که این روش در مذاکرات بن‌بست ایجاد می‌کند و دود آن به چشم خودشان خواهد رفت؛ چرا که ایران می‌خواهد مذاکرات به نتیجه برسد."

احمد خاتمی اما در تحلیل موقعیت طرف مقابل، به نتیجه احتمالی ناشی از بی‌ثمر ماندن مذاکرات هم اشاره کرده و گفته است: "گروه ۱+۵ دو راه بیشتر پیش رو ندارد. راهی که مذاکرات به ثمر برسد و مذاکره برای مذاکره نباشد که این راه تنها با اعتراف به حقوق حقه ملت ایران میسر خواهد بود. راه دومی که پیش روی ۱+۵ است و به نظر می‌رسد آنها این راه را دنبال می‌کنند، راهبرد گفت‌وگو و تهدید است."

این بخش از سخنان احمد خاتمی، بی‌شباهت به گفته‌های حسین شریعتمداری، مدیر مسئول روزنامه کیهان نیست. او که منسوب رهبر ایران است، در سرمقاله‌ای با عنوان «این شتر به کوی لیلی نمی‌رود! »، نخست از پیش‌بینی‌های قبلی کیهان در زمینه چالش هسته‌ای ایران و غرب سخن گفته و وضعیت فعلی مذاکرات را مصداق آن پیش‌بینی‌ها توصیف کرده که بر مبنای آن، پرونده هسته‌ای ایران از بستر حقوقی و فنی به بستر سیاسی کشانده شده و به قطع‌نامه‌های شورای امنیت انجامیده است.

او در ادامه نوشته خود تلویحا به بی‌نتیجگی مذاکرات اشاره کرده و نوشته است: "اگرچه مذاکرات مسکو را به مفهوم رایج آن نمی‌توان شکست‌خورده ارزیابی کرد، ولی با‌جرات می‌توان گفت که اجلاس مسکو غیر از نمایش مقاومت و اقتدار ایران اسلامی و برخورد هوشمندانه و با‌صلابت تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای کشورمان، هیچ دستاورد قابل ملاحظه دیگری نداشته است."

او در ادامه پرسیده که چرا باید مذاکرات در سطح مقامات بلندپایه و در فاصله‌های کوتاه انجام شود و اقدام تیم ایرانی برای مذاکره در سطح کارشناسان را کافی ندانسته است. شریعتمداری میدان "مذاکره برای مذاکره" را میدانی دانسته که حریف گسترده است. او نوشته است: "آمریکا و متحدانش که می‌دانند این پرسش می‌تواند ایران را از ادامه مذاکرات باز دارد، برای پیشگیری به دو ترفند «تهدید نظامی»! و «تحریم‌های سخت‌تر»! متوسل شده‌اند."

پیامدهای خطرناک مذاکرات دولت ایران با ۵ به‌علاوه ۲

Thu, 21 Jun 2012 05:23:02 +0000

اکبر گنجی

اکبر گنجی − از استانبول به بغداد، از بغداد به مسکو، از مسکو به استانبول. نتیجه‌ی این همه گشت و گذار چه بوده است؟ هیچ. چرا؟ صورت مسئله ساده است: دولت‌های غربی خواهان عقب نشینی کامل ایران بدون پرداخت هیچ امتیازی هستند.

ایران اینک از خود نرمش نشان داده و می‌خواهد به توافق برد- برد دست یابد (تعطیل کردن غنی سازی اورانیوم ۲۰ درصدی و نظارت‌های بیشتر آژانس بین المللی انرژی هسته‌ای در برابر لغو گام به گام تحریم ها)، اما طرف مقابل که خود را در موقعیت کاملاً برتر می‌یابد، به دنبال توافق برد- باخت است.

اسرائیل، طرف اصلی

چرا طرف مقابل ایران را پنج به علاوه‌ی دو نامیده ایم؟ برای این که طرف مقابل پنج به علاوه‌ی یک به علاوه‌ی یک است. و آن یک آخری در حقیقت طرف اصلی است: دولت اسرائیل، و این دولت طرف اصلی دولت ایران است. اگر چه ظاهراً در مذاکرات شرکت ندارد، اما به محض پایان گفت‌و‌گوهای استانبول کاترین اشتون به اسرائیل رفته و کل مذاکرات را به اطلاع آنها می‌رساند. وندی شرمن- نماینده‌ی دولت آمریکا- نیز پس از مذاکرات بغداد ابتدا به اسرائیل رفت تا قبل از آن که جزئیات را به دولت خود اطلاع دهد، به اطلاع دولت مردان اسرائیل برساند. در حقیقت گروه پنج به علاوه‌ی یک به این می‌نگرد که چه چیز برای اسرائیل قابل قبول است و چه نوع توافقاتی برای آنها قابل قبول نیست.

دولت اسرائیل دو مطالبه‌ی حداقلی و حداکثری را دنبال می‌کند. مطابق مطالبه‌ی حداقلی باید مردم ایران را گرسنگی داد تا دست از برنامه‌ی هسته‌ای بردارند. اما "گرسنگی دادن مردم ایران" از نظر دولتمردان اسرائیل چه معنایی دارد؟ می گویند:

"غرب باید مدل کره شمالی را در مورد تهران بکار ببرد.[شیوع] گرسنگی در ایران، رژیم را به صرافت می‌اندازد که آیا ماجراجویی‌های اتمی اش ارزش آن را دارد. [نقل از] مقامات رسمی در اورشلیم".

مطالبه‌ی حداکثری آنها تهاجم نظامی به ایران و حداقل بمباران تأسیسات هسته‌ای ایران است. شیمون پرز- رئیس جمهور اسرائیل- در مصاحبه‌ی با CNN گفته است که فرصت ایران تمام شده است چون به غنی سازی اورانیوم ادامه می‌دهند.

آمریکا، تداوم وضع فعلی تا پس از انتخابات

دولت آمریکا درگیر انتخابات ریاست جمهوری ماه نوامبر است. هرگونه توافقی با ایران در داخل از سوی رقیب جمهوری خواه و لابی اسرائیل سازش‌کارانه قلمداد خواهد شد. امکان تهاجم نظامی نیز در حال حاضر به کلی منتفی است.برای این که بخش زیادی از آرای اوباما متعلق به جنبش ضد جنگ است و او نمی‌تواند به گونه‌ای عمل نماید که این آرأ از کف برود. اوباما چاره‌ای جز این ندارد که کج دار مریض عمل کند تا انتخابات برگزار شود. هر دو سناریو- جنگ و سازش- اینک به زیان اوست.

در عین حال اوباما با همکاری دولت اسرائیل دائماً در حال ضربه وارد آوردن به پروژه‌ی هسته‌ای ایران است. دولت اوباما برای خاموش کردن تبلیغات رقیب جمهوری خواه، برخی از اقدامات خود را از طریق رسانه‌ها افشا می‌کند تا قاطعیت خود علیه ایران را به رخ رقیب بکشاند. روزنامه نیویورک تایمز ۱۲/۳/۹۱ طی گزارشی نوشت که اوباما از روزهای نخستین آغاز به کارش دستوری سری برای حمله‌های سایبری به مراکز غنی‌سازی اورانیوم ایران صادر کرده است. در هفته‌های پس از حمله‌ی استاکس‌نت دو موج حمله سایبری دیگر علیه تجهیزات غنی‌سازی ایران ترتیب داده شد که در یکی از آنها ۱۰۰۰ تا ۵۰۰۰ سانتریفوژ ایران موقتا از کار افتادند. روزنامه واشنگتن پست ۳۱/۳/۹۱ نیز طی گزارشی نوشته است که بدافزار موسوم به فلیم (Flame) – برای خرابکاری در برنامه‌ی هسته‌ای ایران- تولید مشترک سازمان‌های اطلاعاتی و امنیتی آمریکا و اسرائیل است. بدافزار استاکس نت نیز که به گفته منابع متعدد برای ضربه زدن به برنامه اتمی ایران، کامپیوترهای زیادی را در این کشور آلوده کرده بود نیز به وسیله این سازمان‌ها تولید شده بود.

عملیات هواپیماهای بسیار پیشرفته‌ی بدون سرنشین آمریکا برفراز ایران برای جاسوسی، یکی دیگر از اقدامات اوباما برای مقابله‌ی با ایران است. این احتمال که برخی تحلیل گران- از جمله رابرت رایت سردبیر ماهنامه‌ی آمریکایی آتلانتیک- مطرح کرده اند را هم نباید نادیده گرفت که شاید اوباما به سوی جنگ پیش می‌رود.

اروپا، پیرو آمریکا و گرفتار بحران اقتصادی

کشورهای اروپایی به میزان زیادی تابع سیاست دولت آمریکا هستند. حال که اوباما به تداوم وضع فعلی نیازمند است، آنها در همین جهت حرکت خواهند کرد.

از منظری دیگر، اروپا نیز مایل نیست که وضعیت در حال حاضر بحرانی شود. اروپا با بحران اقتصادی اش توان افزایش شدید قیمت نفت را ندارد. ۳۸۶ میلیارد یورو کمک کشورهای اروپایی و صندوق بین المللی پول به سه کشور یونان، ایرلند و پرتغال نتوانسته است حلال بحران پدید آمده باشد. یونان که اینک به مهمترین چالش تبدیل شده، در ماه مه ۲۰۱۰ مبلغ ۱۱۰ میلیارد یورو کمک دریافت کرد. در مرحله بعد در اوایل سال ۲۰۱۲ اتحادیه اروپا و صندوق بین المللی پول برسر پرداخت یک وام ۱۳۰ میلیارد یورویی دیگر به دولت یونان توافق کردند. اسپانیا نیز دچار بحران است. بیکاری به ۲۵ درصد افزایش یافته و میزان بدهی داخلی مردم به بانک به ۱۵۲ میلیارد یورو رسیده است. نرخ سود بهره برای اوراق قرضه با سررسید ۱۰ ساله برای اسپانیا به ۱۸/۷ درصد افزایش یافته است و اخیراً برای یک بسته‌ی ۱۰۰ میلیارد یورویی به اسپانیا توافق به عمل آمد. فساد دامن اروپا را هم گرفته است. سازمان شفافیت جهانی اخیراً اعلام کرده است، کشورهای اروپایی که با بحران بدهی و کسری بودجه مواجه هستند، بیش از بقیه‌ی کشورهای غربی از فساد مالی رنج می‌برند.

عربستان سعودی، گسترش انحطاط

عربستان سعودی می‌کوشد تا با توجه به بحران اقتصادی جهانی، نفوذ خود را در کشورهای منطقه به شدت افزایش دهد. بحران اقتصادی جهانی دولت آمریکا و اروپا را مجبور کرده است تا از عربستان سعودی بخواهند تا با افزایش چشمگیر تولید نفت، مانع افزایش قیمت آن شود. علی النعیمی- وزیر نفت عربستان سعودی- در ۲۶/۱۰/۹۰ گفته بود که کشورش پس از تحریم نفتی ایران ظرف چند روز جای خالی نفت ایران را پر خواهد کرد. او افزوده بود:

"ما در حال حاضر بین ۹.۴ تا ۹.۸ میلیون بشکه در روز تولید می‌کنیم، برای همین ظرفیت مازاد قابل ملاحظه‌ای برای تولید ۱۲ و نیم میلیون بشکه داریم. فکر می‌کنم ما به آسانی می‌توانیم تقریبا بلافاصله، ظرف چند روز، به ۱۱.۴ تا ۱۱.۸ میلیون بشکه برسیم. زیرا تنها کافی است شیرفلکه‌ها را باز کنیم".

عربستان سعودی تولید نفت خود را در ماه آوریل به بیش از ده میلیون بشکه در روز افزایش داد.اجابت این خواست از سوی دولت خانواده‌ای آل سعود (سعود الفیصل وزیر امورخارجه، شاهزاده سلیمان ولیعهد و وزیر دفاع، شاهزاده احمدبن عبدالعزیز وزیر کشور، و...)، به معنای تن دادن دولت‌های غربی با مطالبات منحط این دولت برای گسترش سلفی گری در منطقه و دامن زدن به جنگ‌های مذهبی میان شیعه و سنی دارد. عربستان سعودی خواهان فشار هرچه تمامتر بر ایران است. عربستان سعودی در روز مذاکره‌ی ایران با گروه پنج به علاوه‌ی یک در استانبول ۸ شهروند ایرانی و در روز مذاکره‌ی ایران با این گروه در بغداد ۱۰ شهروند ایرانی را اعدام کرد.

اما کاهش قیمت نفت فقط و فقط معلول اقدامات عربستان سعودی نیست. رکود جهانی و افزایش تولید نفت عراق و لیبی هم به کاهش قیمت نفت کمک کرده است.

ایران، پیش به سوی عمیق ترشدن بحران ها

عدم دستیابی به توافق در مذاکرات ۵+ ۱ + ۱ ، به معنای به اجرا درآمدن تحریم‌های جدید اتحادیه اروپا از ۱۱ تیرماه خواهد بود. می‌دانیم که کنگره‌ی آمريکا در ۳۱ دسامبر ۲۰۱۱ بخش ۱۲۴۵ قانون اختيارات دفاعی، مبنی بر تحريم‌های بانکی عليه بانک‌های خارجی- که در نقل و انتقال وجوه نفت ايران همکاری می‌کنند- را به تصویب رساند. کاهش خرید نفت از ایران، شرط معافیت از این تحریم هاست. اتحاديه اروپا نیز در ۲۳ ژانويه ۲۰۱۲ با صدور مصوبه‌ای ممنوعيت خريد نفت از ايران و ممنوعيت ارائه‌ی ساير خدمات از جمله پوشش بيمه و بيمه اتکائی برای حمل نفت ايران را برای تمامی اعضای اتحاديه‌ی اروپا از اول جولای الزامی کرد.

رژیم جمهوری اسلامی قهرمان شکست است. ماجرای گروگان گیری دیپلمات‌های آمریکایی را زمانی حل کرد که جز زیان دستاوردی برای ایران نداشت. عراق به ایران تجاوز کرد، اما جمهوری اسلامی وقتی به مرحله‌ی شکست رسید، صلح را- بدون دریافت خسارت از متجاوز- پذیرفت. پرونده‌ی هسته‌ای را هم می‌شد به گونه‌ای پیش راند که به چنین وضعیتی دچار نشود.

در حال حاضر اقتصاد ایران گرفتار مشکلات ساختاری عدیده‌ای است. تحریم‌های جدید پیامدهای ناگوار بسیاری برای مردم ایران در پی خواهد داشت. ابتدأ نگاهی کوتاه به وضعیت فعلی بیفکنیم:

در سال‌های ۹۰-۸۴ درآمدهای نفتی ایران حدود ۵۶۵ میلیارد دلار بوده است. در طی این مدت دولت ۴۳۰ میلیارد دلار واردات داشته است.برآوردهای غیر رسمی حکایت از آن دارد که در همین دوره‌ی زمانی بیش از ۱۳۰ میلیارد دلار کالای قاچاق وارد کشور شده است.

از کل میزان واردات ۱۸ درصد آن به کالاهای سرمایه گذاری و ۸۲ درصد آن به کالاهای مصرفی و واسطه‌ای تعلق گرفته است که هیچ سودی برای تولید و اشتغال ندارد. در این حال نرخ تورم مطابق آمارهای رسمی به ۵/۲۱ درصد افزایش یافه است.

در طی این دوره میزان نقدینگی از ۹۰ هزار میلیارد تومان به ۳۴۰ هزار میلیارد تومان افزایش یافته است. در سال ۱۳۸۶ میزان بدهی دولت به بانک مرکزی حدود ۱۰ هزار میلیارد تومان بود که اینک به ۲۰ هزار میلیارد تومان افزایش یافته است.

عادل آذر- رئیس مرکز آمار ایران- در خرداد ماه ۱۳۸۹ اعلام کرد: "بیش از ۱۰ میلیون نفر از جمعیت ما زیر خط فقر مطلق و بیش از ۳۰ میلیون نفر آن‌ها زیر خط فقر نسبی به سر می‌برند".

"رکود تورمی" و افزایش فقر، در شرایط درآمد نفتی ۵۶۵ میلیارد دلاری پدیدار شده است. اما آن درآمدها شاید دیگر قابل حصول نباشد. به عنوان نمونه، آژانس بین‌المللی انرژی در ۱۳ ژوئن، اعلام کرد که صادرات نفت خام ایران در ماه‌های آوریل و مه روندی کاهشی داشته است و به حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار بشکه در روز رسیده که یک میلیون بشکه کمتر از صادرات ایران در ماه‌های پایانی سال گذشته است. از سوی دیگر، تا یکماه پیش نفت ایران ۱۲۰ دلار به فروش می‌رفت، اما طی یک هفته‌ی گذشته به ۹۶ دلار کاهش یافته است. اجرای تحریم‌های ۱۱ تیر، وضعیت اقتصادی مردم را به شدت بدتر خواهد کرد.

آیت الله خامنه‌ای در ۲۶/۵/۹۰ گفته است: "من چند سال قبل از اين گفتم ما بايد به جائى برسيم كه اگر يك روزى به خاطر قضاياى سياسى، اقتضائات سياسى، يا اقتضائات اقتصادى در دنيا، اراده كرديم كه صادرات خودمان را مثلاً براى مدت پانزده روز يا يك ماه متوقف كنيم، بتوانيم. شما ببينيد اين كار چه قدرت عظيمى را براى يك كشور توليد كننده‌ى نفت به وجود مى‌آورد كه يك وقت اگر اراده كرد، بگويد آقا من از امروز تا بيست روز نفت صادر نمی‌كنم. ببينيد چه حادثه‌اى در دنيا به وجود مى‌آيد. امروز ما نمی‌توانيم اين كار را بكنيم، چون به اين درآمد احتياج داريم. اگر يك روزى اقتصاد كشور از درآمد نفت و صادرات نفت بريده شود، اين توان را ملت ايران و نظام اسلامى در ايران به دست خواهد آورد؛ كه تأثيرگذارى‌اش در دنيا فوق‌العاده است. ما بايد به اينجا برسيم".

اما ایران در چنین موقعیتی قرار ندارد. وقتی دلارهای نفتی به شدت کاهش پیدا کرد، دیگر واردات ۷۵ میلیارد دلاری امکان پذیر نخواهد بود. بدین ترتیب، گوشت و میوه از سبد غذایی میلیون‌ها خانواده حذف خواهد شد. دو پیامد عمده‌ی دیگر این وضعیت قابل تأمل است.

یکم- منابع درامدی رژیم که کاهش یابد، رقابت "بالایی ها" برای تصاحب آن وحشی یانه تر خواهد شد.

دوم- جامعه‌ای که میلیون‌ها تن آن به زیر "خط فقر" و میلیون‌ها تن آن به زیر خط "فقر مطلق" رانده می‌شوند- یعنی افراد باید با مرگ و زندگی دست و پنجه نرم کنند- بی اخلاق تر و بی رحم تر خواهد شد. برای این که جنگیدن برای بقأ به مسئله‌ی اصلی تبدیل خواهد شد. در چنین شرایطی دست زدن به بسیاری کارها مجاز خواهد شد. اگر جامعه‌ای در دوره‌ای طولانی گرفتار چنین وضعیتی شود، انحطاط فراگیر شده؛ دموکراسی و آزادی و حقوق بشر کاملاً به حاشیه رانده خواهد شد. خشونت و ناامنی یکی دیگر از پیامدهای این وضعیت است.

راه حل عادلانه

کل منطقه‌ی خاورمیانه باید عاری از سلاح‌های هسته‌ای و کشتار جمعی شود. منطقه به صلح و دموکراسی و عدالت نیاز دارد، نه جنگ و بی عدالتی. نمی‌توان یک بام دو هوایی گفت که اسرائیل مجاز است ۳۰۰-۲۰۰ بمب اتمی داشته و زیر نظارت آژانس بین المللی هسته‌ای هم نباشد، اما ایران و دیگر کشور‌ها حتی حق غنی سازی اورانیوم را هم ندارند. نمی‌توان چشم بر اشغال سرزمین فلسطین و محروم کردن میلیون‌ها فلسطینی از حقوق اساسی شان بست. تا وقتی عدالت برقرار نشود، منطقه گرفتار حالت جنگ دائمی خواهد بود. امروزه اصل نیروگاه‌های هسته‌ای به زیر سئوال رفته و اکثریت بالای ۸۰ درصدی مردم جوامع توسعه یافته‌ی دموکراتیک خواهان جمع آوری این نیروگاه‌ها هستند. نیروگاه‌های هسته‌ای نیز باید جمع آوری شوند، چه رسد به سلاح‌های هسته ای.

منطقه نیازمند گذار از رژیم‌های فاسد جبار به نظام دموکراتیک ملتزم به آزادی و حقوق بشر است. بدون امنیت و صلح ، گذار به دموکراسی منتفی خواهد شد. آمریکا در قرن بیست و یکم سه جنگ در سه کشور افغانستان و عراق و لیبی به راه انداخته است. صدها هزار کشته و زخمی و آواره نتیجه‌ی این سه جنگ بوده است، بدون این که هیچ دورنمایی از دموکراسی در کار باشد. بیش از ۱۵۰۰ میلیارد دلار فقط توسط دولت آمریکا در این جنگ هزینه شده است. اگر این هزینه‌ی گزاف خرج امنیت، توسعه و آموزش منطقه می‌شد، اینک با وضعیت دیگری مواجه بودیم. هر روز شاهد خشونت و کشتار در این مناطق هستیم.

ایرانیان به صلح و دموکراسی نیازمند هستند. به گذار از جمهوری اسلامی به رژیمی دموکراتیک. آری دیکتاتورها را باید مجازات کرد، اما تحریم‌های فلج کننده‌ی اقتصادی و تهاجم نظامی به کشورها به نابودی تمامی زیرساخت‌ها و مجازات مردم می‌انجامد، نه دموکراسی و حقوق بشر.

اگر ایران دارای رژیمی دموکراتیک بود که مردم از آن رضایت داشتند، شاید وضعیت به گونه‌ی دیگری رقم می‌خورد و دولت اشغالگر و دارای بمب اتمی و مرتکب جنایات جنگی اسرائیل نمی‌توانست- به دلیل غنی سازی اورانیوم- این گونه جهان را علیه ایران بسیج کند. آن لفاظی‌های دن کیشوت‌وار علیه موجودیت اسرائیل، بهترین بهانه را به دست این دولت داده تا علیه ایران فضا سازی کند. آیا بهتر نبود به جای آن شعارهای غیرانسانی، از طرح چهارجانبه‌ی آمریکا، اروپا، روسیه و سازمان ملل- مبنی بر تشکیل دولت مستقل فلسطینی در کنار دولت اسرائیل- حمایت به عمل می‌آمد؟ دولت اسرائیل به هیچ وجه این طرح را نمی‌پذیرد. در این صورت ایران در کنار جهان قرار می‌گرفت و دولت اسرائیل به دلیل اشغال گری تنها می‌ماند. اما اینک نه تنها مسئله‌ی فلسطین فراموش شده، بلکه ایران به مسئله‌ی اصلی جهان تبدیل شده است.

رژیم جمهوری اسلامی قهرمان شکست است. ماجرای گروگان گیری دیپلمات‌های آمریکایی را زمانی حل کرد که جز زیان دستاوردی برای ایران نداشت. عراق به ایران تجاوز کرد، اما جمهوری اسلامی وقتی به مرحله‌ی شکست رسید، صلح را- بدون دریافت خسارت از متجاوز- پذیرفت. پرونده‌ی هسته‌ای را هم می‌شد به گونه‌ای پیش راند که به چنین وضعیتی دچار نشود. اما خطر موقعیت جدید به هیچ وجه قابل قیاس با خطرات جنگ ایران و عراق نیست. مهمترین مسئله برای نیروهای ملی و دموکرات این است که ایران گرفتار جنگ نشود، مردم ایران کشته و زخمی و آواره نشوند، کشور تجزیه نشود، کودکان و زنان و مردان سالخورده‌ی ایرانی دچار مرگ و میر ناشی از بی غذایی و بی دارویی نشوند.

بازتاب مذاکرات مسکو در رسانه‌های ایران

Wed, 20 Jun 2012 17:46:33 +0000

نعیمه دوستدار

نعیمه دوستدار − مذاکرات ایران و کشورهای ۵+۱ در مسکو، در حالی به پایان رسید که تنها توافق به دست آمده، ادامه مذاکرات در سوم ژوئیه در سطح کارشناسان فنی در استانبول است. کاترین اشتون، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و مذاکره‌کننده ارشد گروه ۵+۱، گفته است که مذاکرات بعدی ابتدا میان کارشناسان هسته‌ای برگزار خواهد شد و سپس میان معاونان هیئت‌های مذاکره‌کننده و در صورت موفقیت این دیدارها، او و سعید جلیلی با هم دیدار خواهند کرد.

در حالی که رسانه‌های خارجی این روند را شکست و بن‌بست توصیف کرده‌اند، رسانه‌های داخلی ایران به استواری ایران بر مواضع قبلی خود و حمایت روس‌ها از این کشور پرداخته‌اند.

صف‌آرایی علیه رسانه‌های خارجی در گزارش مذاکرات

خبرگزاری فارس در یکی از سلسله گزارش‌هایش در زمینه مذاکرات مسکو نوشته است: "در حالی که ایران از بسته تدوین شده خود سخن می‌گوید، طرف غربی تمایل چندانی به پیشرفت در مذاکرات ندارد."

این خبرگزاری از قول خبرنگار خود نوشته که: "دور سوم مذاکرات ایران و ۵+۱ در حالی پایان یافت که تقریبا همه خبرنگاران حاضر در نشست تصور برگزاری کنفرانس خبری را داشتند، اما این‌گونه نشد و به آنها اطلاع داده شد که گفت‌وگوها پس از وقفه‌ای کوتاه ادامه خواهد یافت."

خبرگزاری فارس همچنین به این نکته اشاره کرده است که در حالی‌که هیئت‌های طرفین در حال مذاکره بودند، به مقامات تشریفات وزارت خارجه روسیه اطلاع داده شد که مکان کنفرانس خبری را آماده کنند و با اعلام ادامه مذاکرات، حتی مقامات تشریفات وزارت خارجه روسیه نیز سردرگم شدند؛ چرا که گویی همه چیز در دور سوم پایان یافته بود، اما به یکباره تصمیم به ادامه مذاکرات گرفته شد

خبرگزاری مهر در میان مجموعه خبرها و گزارش‌هایی که درباره مذاکرات هسته‌ای در مسکو منتشر کرده، در گزارشی تحلیلی، به "پردازش رسانه‌ای" مذاکرات مسکو پرداخته و نقش رسانه‌های غربی را در مذاکرات پررنگ دانسته است. در این گزارش، تاکید شده که "مذاکرات هسته‌ای ایران با ۵+۱ طرف‌های نامریی همچون رژیم صهونیستی دارد، یک عضو قدرتمند دیگر در آن حضور دارد و آن رسانه‌های غربی هستند."

خبرگزاری فارس چنین نتیجه گرفته که فضاسازی به گونه‌ای است که رسانه‌های غربی دست به کار نوشتن گزارش‌های غیر واقعی از مذاکرات شده‌اند.

اما خبرگزاری مهر هم در میان مجموعه خبرها و گزارش‌هایی که درباره مذاکرات هسته‌ای در مسکو منتشر کرده، در گزارشی تحلیلی، به "پردازش رسانه‌ای" مذاکرات مسکو پرداخته و نقش رسانه‌های غربی را در مذاکرات پررنگ دانسته است. در این گزارش، تاکید شده که "مذاکرات هسته‌ای ایران با ۵+۱ طرف‌های نامریی همچون رژیم صهونیستی دارد، یک عضو قدرتمند دیگر در آن حضور دارد و آن رسانه‌های غربی هستند."

این خبرگزاری نوشته است که مذاکرات ایران در مسکو از مدت‌ها پیش تیتر بسیاری از رسانه‌های مهم غربی بوده است و با آغاز مذاکرات داغ‌تر شده است.

مهر نوشته است: "رسانه‌های غربی با ارتباطاتی که با برخی از اعضای مذاکرات، از جمله مایکل مان، سخنگوی کاترین اشتون، سرپرست مذاکره‌کنندگان غربی، که در برخی گفته‌ها از وی به‌ عنوان افسر عملیات روانی در دستگاه اطلاعاتی آمریکا نام برده می‌شود، در تلاش هستند تا جو مذاکرات را با خبر سازی به نفع خود جهت دهند."

این خبرگزاری در گزارشی دیگر سخنان سعید جلیلی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران را نقل کرده که گفته است باید برای این گفت‌وگو‌ها نشست کارشناسی برگزار کرد. او مذاکرات این دور را جدی‌تر، واقعی‌تر و فراتر از اظهار دانسته است.

بر اساس این گزارش، مهم‌ترین دستاورد این دور از مذاکرات تشکیل شوراهای کارشناسی بوده است.

در این گزارش نقل شده که جلیلی در پاسخ به این سوال كه آیا نپذیرفتن حق مسلم ایران از سوی ۵+۱ به معنای شكست مذاكرات نیست؟ گفته است: "نه. ما پنج محور ارائه كردیم كه تایید حق غنی‌سازی ملت ایران و برداشتن فشارهای خلاف علیه ملت ایران، گام‌های اعتمادسازی است كه باید برداشته شود."

خبرگزاری ایرنا اما از نشستی خبری كه در جامعه اسلامی مهندسین برگزار شده، خبر داده که در آن محمدرضا باهنر، نایب رئیس مجلس گفته است: "این مذاكرات یک آزمون برای گروه ۵+۱ بود تا ایران بسنجد چقدر آنها بر اساس منطق سخن می‌گویند."

روزنامه‌های ایران، در پایان مذاکرات مسکو بیشتر به انعکاس اتفاق‌‌های این دور از گفت‌وگوها پرداختند و کمتر تحلیلی از محتوای این مذاکرات داشتند، هرچند در میان روزنامه‌های وابسته به دولت، گرایش شدید به انعکاس عملکرد روسیه در جریان این مذاکرات به وضوح دیده می‌شود و به شکل واضحی تلاش کرده‌اند از گزارش بی‌نتیجگی این مذاکرات بگریزند.

او در مورد مذاكرات اخیر ایران و گروه ۵+۱ در مسكو چنین اظهار نظر کرده که پیش‌بینی می‌شد گروه ۵+۱ به دنبال تلف كردن وقت است ولی با این حال جمهوری اسلامی ایران در مذاكرات شركت كرد و پیشنهاد خوبی ارائه داد.

در خبری دیگر، ایرنا نیز گفته‌های سعید جلیلی را درباره نشست مسکو نقل کرده است.

روزنامه‌ها و تلاش برای پررنگ‌تر کردن نقش روسیه

روزنامه‌های ایران، در پایان مذاکرات مسکو بیشتر به انعکاس اتفاق‌‌های این دور از گفت‌وگوها پرداختند و کمتر تحلیلی از محتوای این مذاکرات داشتند، هرچند در میان روزنامه‌های وابسته به دولت، گرایش شدید به انعکاس عملکرد روسیه در جریان این مذاکرات به وضوح دیده می‌شود و به شکل واضحی تلاش کرده‌اند از گزارش بی‌نتیجگی این مذاکرات بگریزند.

روزنامه اعتماد اما در گزارش خود از شکست مذاکرات مسکو نوشته است و اینکه هیچ یک از طرفین از مواضع خود کوتاه نیامده‌اند. این روزنامه نوشته است: "ساعاتی پس از پایان نشست روز اول، اوباما و پوتین، در بیانیه‌ای مشترک از ایران خواستند تا اقداماتی جدی برای اعتماد‌سازی انجام دهد و اوباما صراحتا اعلام كرد كه هنوز راه حل دیپلماتیک برای حل مسئله هسته‌ای ایران وجود دارد."

در گزارش اعتماد، از قول کاترین اشتون، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا آمده است که: "واضح است که بین مواضع دو طرف به لحاظ محتوایی فاصله زیادی وجود دارد. از این رو یک نشست در ۳ جولای (۱۳ تیر) در سطح کارشناسان خواهیم داشت تا پاسخ‌های ایران را دریافت کنیم و مسائلی را که توسط ایران در طول مذاکرات بیان شده است بررسی کنیم. بعد از این، دیدار در سطح معاونان، اشمید و باقری خواهد بود و بعد من مستقیم با آقای جلیلی صحبت می‌‌کنم برای این که درباره دیدار سیاسی بعدی تصمیم بگیریم و این که می‌توانیم دیدار داشته باشیم یا نه."

اما در گزارش روزنامه رسالت، با عنوان "مهلت پایان یافت، ایران منتظر پاسخگویی ۵+۱ به پیشنهاد‌های پنج گانه است"، این تحلیل ارائه شده که عدم اختیار کافی نمایندگان ۵+۱ در نشست مسکو و سردرگمی و تشتت آرای آنان موجب به نتیجه نرسیدن مذاکرات و نیز عدم پاسخگویی به طرح هیئت ایرانی شده است.

در این گزارش آمده است که در پایان دور سوم مذاکرات، سرگئی ریابکوف، نماینده روسیه در گروه ۵+۱، به ملاقات سعید جلیلی رفته تا روزنه‌ای برای برون‌رفت از بن‌بست مذاکرات پیدا کند. رسالت نوشته است: "روس‌ها تمایلی به اینکه مذاکرات به نتیجه نرسد از خود نشان نمی‌دهند و در واقع می‌خواهند مذاکرات در مسکو یک گام به جلو محسوب شود. روس‌ها معتقدند ایران بحث‌های جدی و عمیقی را مطرح کرده است و گروه ۵+۱ آمادگی ورود به این بحث‌ها را نداشته است."

در این گزارش تأیید شده که تنها توافقی كه احتمالا در نشست مسكو به عمل آمد، این بود كه نشست‌های كارشناسی ادامه یابد.

در روزنامه جام‌جم، فضای دور سوم و چهارم گفت‌وگوهای ایران و ۵+۱ در مسکو، مبهم توصیف شده و پایان دور سوم مذاكرات بدون نتیجه خاصی اعلام شده که با تصمیم ناگهانی برای ادامه مذاکرات به دور چهارم كشیده شده است. این روزنامه به تلاش گسترده طرف‌ روسی برای به نتیجه رساندن مذاکرات اشاره کرده و اینکه طرف‌ روسی در این دور از مذاكرات تلاش گسترده‌ای را برای به نتیجه رساندن مذاكرات داشتند.

جام‌جم، از قول یك دیپلمات آگاه نزدیک به مذاكرات ایران و ۵+۱ خبر داده که طرف ایرانی غیرقانونی بودن قطعنامه‌ها علیه ایران را به اثبات رساند و به صورت مكتوب نیز آن را به طرف مقابل ارائه كرد.

در روزنامه ایران نیز به تلاش طرف روس برای به نتیجه رسیدن مذاکرات مسکو اشاره شده و آمده است: "طبق اعلام دیپلمات‌های مطلع در مسکو، روسیه کاملا اذعان دارد که ایران بحث‌های جدی و عمیقی را در مسکو آغاز کرده كه گروه ۵+۱ آمادگی این بحث را نداشته است. در عین حال، این دیپلمات‌ها تاکید داشتند که روسیه مایل است مذاکرات حتما بدون دستاورد نباشد و به همین دلیل تلاش‌هایی برای ایجاد یک ابتکار بر مبنای طرح پوتین آغاز کرده است."

این روزنامه به سخنان دیمیتری پسکوف، سخنگوی رییس جمهور روسیه اشاره کرده که پس از صدور بیانیه مشترک روسای جمهور آمریكا و روسیه درباره فعالیت‌های هسته‌ای ایران و در تشریح این دیدار گفته است: "اختلاف دو کشور در مورد برنامه هسته‌ای ایران جدی نیست."

در روزنامه شرق، آمده است که مذاکرات ایران و گروه ۵+۱ در مسكو بی‌نتیجه به پایان رسیده است، هرچند این توضیح نیز داده شده که: "همچون نشست بغداد، اگرچه این دور مذاكرات بی‌نتیجه ماند اما بدون دستاورد نه؛ چراكه در پایان این نشست طرفین بار دیگر بر تداوم این گفت‌وگوها با یكدیگر توافق كردند."

روزنامه شرق ضمن شرح اتفاق‌ها و گفت‌وگوهای این مذاکرات، چنین نتیجه گرفته است که آخرین تلاش‌ها در واپسین دقایق، برای کسب نتیجه از مذاکرات بار دیگر مثمرثمر واقع شده و "طرفین یک‌بار دیگر درهای مذاكرات را به روی یكدیگر باز نگه داشتند؛ هر چند این درها اكنون تنها به روی كارشناسان باز است و سطح مذاكرات ایران و ۵+۱ عملا پس از سه نشست از دیپلمات‌ها به كارشناسان تقلیل پیدا كرده است."

در همین زمینه:

نشست مسکو: آخرین فرصت‌ها برای ایران

احمدی‌نژاد: آماده ایم قدم مثبتی برداریم

Sun, 17 Jun 2012 13:56:52 +0000

گفت‌وگوی روزنامه آلمانی فرانکفورتر آلگماینه با رئیس جمهوری اسلامی ایران

برگردان:

اکبر فلاح‌زاده

در آستانه گفت‌وگوی کشورهای گروه ۵+۱ با ایران در مسکو روزنامه آلمانی "فرانکفورتر آلگماینه "در شماره روز یکشنبه ۱۷ ژوئن خود مصاحبه‌ای را که با محمود احمدی نژاد در تهران انجام داده، منتشر کرده است. تنش بر سر برنامه هسته ای، نقش حکومت ایران در سوریه، انتخابات سال ۱۳۸۸ و موضوع فساد در دولت از مهمترین موارد این گفت‌وگو هستند.

به نوشته این روزنامه آلمانی "احمدی نژاد خود را متدین و وارسته، مردمی و مترقی می‌داند. اما در نظرغرب او رئیس جمهور منکر هولوکوست است، که نابودی اسرائیل را پیشگویی می‌کند و یکی از خطرناکترین مردان جهان است".

لازم به ذکر است که کریستیانه هوفمن (Christiane Hoffmann)خبرنگار آلمانی در این مصاحبه هرجا که احمدی نژاد "رژیم صهیونیستی" می‌گوید حرف او را اصلاح می‌کند و به جای آن "دولت اسرائیل" می‌گوید.

• مصاحبه با محمود احمدی‌نژاد

آقای رئیس جمهور، اوضاع سوریه هر روز بدتر می‌شود. جنگ داخلی شده است. ایران که نزدیکترین متحد بشار اسد است، برای پایان دادن به خشونت چه کار می‌تواند بکند؟

من برای همه کسانی که این مصاحبه را می‌خوانند سلامتی و بهروزی آرزو می‌کنم. از تقریبا صد سال پیش یک سیستم رهبری بر جهان سلطه دارد که سبب خیلی از این مشکلات شده است. درگیری‌های امروز سوریه، بحرین و یمن عواقب چنین وضعی است. جمهوری اسلامی به سوریه همان چیزی را توصیه می‌کند که به همه ملل دیگر دنیا: آزادی، انتخابات، حقوق بنیادین، عدالت، برخورداری از احترام و استقلال حق مردم است. اصلاحات ضروری است - هم اینجا در خاورمیانه و هم در غرب. باید در فضایی صلح آمیز انتخابات برگزار بشود. اما بدبختانه دخالت خارجی کشورهای عضو پیمان ناتو و بعضی دولتهای منطقه وضع را پیچیده کرده.

محمود احمدی نژاد:

● «ما همه جا در دنیا حضور داریم. حضور ما فرهنگی، انسان دوستانه و سیاسی در خدمت صلح و تفاهم است. ما هیچ جا حضور نظامی نداریم.»
● «غنی سازی بیست درصدی صرفا در خدمت اهداف پزشکی است.»
● «تحریمها به هردو طرف آسیب می‌زنند. کجا بیشتر کسری بودجه وجود دارد، در اروپا یا در ایران؟ امروزه فشار اقتصادی بر مردم اروپا بیشتر است.»
● «ما زیاد به واردات وابسته نیستیم. بیشتر چیزها را خودمان تولید می‌کنیم.»
● «ایران یک کشور آزاد است.»
● پس از پایان دوره ریاست جمهوری «می خواهم به کار دانشگاهی برسم.»، «شاید در دانشگاه فعالیت سیاسی کنم، اما هیچ حزب یا گروه سیاسی تاسیس نمی‌کنم.»

خود ایران این وسط چه نقشی دارد؟ جانشین فرماندهی سپاه قدس، سردار اسماعيل قاآنی از "حضور فیزیکی و نظامی" سپاه پاسداران در سوریه سخن گفته. یعنی اینکه ایران رژیم اسد را به شکل نظامی هم حمایت می‌کند؟

من چیزی از این اظهارات نشنیده ام.

خبرگزاری ایرانی ایسنا این خبر را پخش کرد.

ما همه جا در دنیا حضور داریم. حضور ما فرهنگی، انسان دوستانه و سیاسی در خدمت صلح و تفاهم است. ما هیچ جا حضور نظامی نداریم.

آیا ایران پیشنهاد مشخصی برای سوریه دارد؟

ما برای سوریه، بحرین، لیبی پیشنهاد داریم. اما فضایی که اعضای ناتو ایجاد کرده‌اند برای گفت‌وگو مناسب نیست. این فضا قدرت طلبانه است و این به همه آسیب می‌زند.

پیشنهاد ایران برای سوریه چیست؟

ما تلاش زیادی کرده ایم که گروههای مختلف در سوریه را به هم نزدیک کنیم و شرایط را برای گفت‌وگو آماده کنیم. ما آماده ایم با همه همکاری کنیم، برای اینکه گفت‌وگوها و انتخابات در سوریه مورد حمایت قرار گیرد.

آیا برای سوریه هم می‌تواند یک راه حل مانند راه حل یمن وجود داشته باشد، یعنی راه حلی بدون اسد و خانواده اش؟

همه بخشهای جمعیت سوریه، همه گروهها و قومیتها سزاوار احترام‌اند.

در دعوا بر سر برنامه اتمی ایران بعد از مدتهای طولانی وقفه، امید پیشرفت حاصل شد. گفت‌وگوها در استانبول مثبت بود، اما ملاقات دوم در بغداد نتیجه‌ای نداشت. ایران برای دور بعدی گفت‌وگوها در مسکو چه پیشنهادی دارد؟

موضع ما روشن است: برای همه باید حقوق مساوی وجود داشته باشد.ما در بالاترین سطح با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA)همکاری می‌کنیم. پیشنهاداتمان در جهت اعتماد سازی را ارائه داده ایم. اما خصومت اروپاییها و آمریکاییها بر ضد ملت ایران چیز تازه‌ای نیست. شصت سال پیش کودتایی را سازمان دادند و بیست و پنج سال تمام دیکتاتوری شاه را برقرار کردند. آنها که آنروز مقابل ما بودند، امروز هم هستند. حالا از دعوا بر سر مسئله هسته‌ای استفاده می‌کنند. آنها می‌دانند که ما بمب اتمی نمی‌سازیم، چون بمب اتمی را وسیله‌ای بر ضد بشریت می‌دانیم.

مسئله اساسی در دعوای هسته‌ای نبود اعتماد است. اگر مسئله ایران اعتماد سازی است، پس چرا آنطور که آژانس خواسته، اجازه بازدید از تاسیسات نظامی پارچین را نمی‌دهید؟

پارچین در قرارداد‌های ما با آژانس منظور نشده. آژانس مقررات کاملا روشنی دارد که جمهوری اسلامی در چهارچوب آنها همکاری می‌کند. ایران تنها کشوری است که تمام اطلاعاتش در مورد فعالیتهای هسته‌ای و در مورد دانشمندان هسته‌ای را به آژانس ارائه داده. اینهایی که اجازه بازدید از ما می‌خواهند، صهیونیست‌ها را مسلح می‌کنند که هر روز ما را به حمله تهدید می‌کنند.

منظورتان فروش اسلحه به اسرائیل است...

....تمام اطلاعاتی که ما به آژانس دادیم مدتی بعد سر از رسانه‌ها یا سازمانهای اطلاعاتی غربی در آورده است. این در حالی است که آژانس به حفظ اسرار متعهد است. من مطمئنم که آلمان هم به آژانس اجازه بازدید از هر جایی نمی‌دهد.

آلمان سال گذشته تصمیم گرفت انرژی اتمی را کنار بگذارد. آلمان استفاده از نیروی اتم به شکل انرژی را متعلق به گذشته می‌داند، نه آینده. اما ایران در مقابل برای انرژی اتمی بهای سنگینی می‌پردازد: این برنامه اتمی گران است، علاوه بر این مشکل تحریم هم وجود دارد. چرا دولت ایران این بهای سنگین را برای این شکل از انرژی می‌پردازد؟

دولت آلمان برای تصمیماتش دلایل خاص خودش را دارد. ما که نباید هر کاری که آلمان می‌کند، انجام بدهیم و پا جای پای آنها بگذاریم. ما به صهیونیست‌ها هم پولی نمی‌دهیم.

منظورتان دولت اسرائیل است.

ما طبق مفاد قرارداد با آژانس حق استفاده صلح آمیز از انرژی اتمی داریم. بگذریم که من نمی‌توانم تصور کنم که دولت آلمان واقعا تصمیم گرفته تمام تاسیسات اتمی اش را ببندد.

مجلس آلمان سال گذشته کنار گذاشتن انرژی اتمی را تصویب کرد.

من یک سوال از شما دارم: چنانچه ایران بخشی از غرب می‌بود، باز هم از استفاده صلح آمیز از انرژی اتمی محروم می‌شد؟ در همسایگی کشور ما چند کشور هستند که بمب اتمی دارند. نیروهای آمریکایی در مرزهای ما مستقرند. حالا به من بگویید کی کی را تهدید می‌کند؟

دلیل رفتار دوگانه‌ای که شما از آن انتقاد می‌کنید، نبود اعتماد است.

درست است. ولی ما به کسی نمی‌گوییم چطور زندگی کند. ما هیچ کس را از داشتن انرژی اتمی منع نمی‌کنیم. چرا ما باید برای جلب اعتماد غرب خودمان را به زحمت بیاندازیم؟ آنها باید اعتماد ما را جلب کنند. کسانی که با تبعیض دنیا را هدایت می‌کنند و مردم را تحقیر می‌کنند، پیشرفت‌های ایران در زمینه تکنیک ماهواره‌ای و فناوری نانو (Nanotechnologie) را تهدیدی برای امنیت رژیم صهیونیستی می‌دانند.

روز سه شنبه خانم اشتون و آقای جلیلی با هم تلفنی صحبت کردند. گویا ایران اظهار آمادگی کرده که از غنی سازی بیست درصدی صرف نظر کند. برای میله‌های سوخت راکتور اتمی فقط غنی سازی سه و نیم در صد لازم است. از این رو غنی سازی توسط ایران با درصد بیشتر صلح آمیز بودن این اقدام را زیر سوال می‌برد.

غنی سازی بیست درصدی صرفا در خدمت اهداف پزشکی است.

برای میله‌های سوخت در جهت مصرف پزشکی سالانه فقط چند کیلو اورانیوم غنی شده لازم دارید. اما شما چند برابر آن تولید کرده اید.

ما بر اساس قرارداد با آژانس حق غنی سازی بیست درصدی را داریم. اما اگر اورانیم بیست درصد غنی شده به ما می‌دادند، آنوقت دیگر ما خودمان آن را تولید نمی‌کردیم. چون خیلی هم برایمان هزینه داشت. ولی ما دیگر چاره‌ای نداشتیم، چون سالانه بیش از هشتصد هزار بیمار سرطانی برای معالجه نیازمند آن‌اند.

ما هم اکنون آماده ایم بر پایه اقدامی داوطلبانه قدم مثبتی برداریم، در صورتی که طرفهای مقابل هم قدمهای متقابلی بردارند. امیدواریم که بتوانیم در مسکو پیشرفتهایی حاصل کنیم.

اروپا از ابتدای سال میلادی جاری تحریم‌ها را سخت تر کرده و تحریم نفتی را هم شامل آن کرده. تحریمها در بخش اقتصادی از سالها پیش به اقتصاد ایران لطمه زده. آیا این آمادگی جدید برای سازش در اثر فشار تحریمهاست؟

تحریمها به هردو طرف آسیب می‌زنند. کجا بیشتر کسری بودجه وجود دارد، در اروپا یا در ایران؟ امروزه فشار اقتصادی بر مردم اروپا بیشتر است.

اما در خیابان‌های تهران مردم حرفهای دیگری می‌زنند و چیزهای دیگری به گوش می‌رسد.

ما زیاد به واردات وابسته نیستیم. بیشتر چیزها را خودمان تولید می‌کنیم. ما معاملاتی که با غرب می‌کردیم، حالا با کشورهای دیگر می‌کنیم. من نمی‌گویم که تحریمها هیچ مشکلی ایجاد نمی‌کنند. اما این تحریم‌ها نمی‌توانند یک ملت بزرگ را وادار کنند از حقوق خودش بگذرد.

اما کشورهایی غیر از کشورهای غربی مانند ژاپن و مالزی و دیگر دولتهای آسیایی هم در کاهش واردات نفت از ایران سهیم‌اند.

حجم اقتصاد ایران هزار و چهارصد میلیارد دلار است. اقتصادی با چنین حجمی در هم نمی‌ریزد.

در اثر تحریمها تولید نفت ایران کاهش پیدا کرده . به زودی عراق در صدور نفت از ایران جلو می‌افتد.

هدف ما این است که روزی دیگر نفت صادر نکنیم. می‌خواهیم محصولات پر ارزش صادر کنیم.

آقای رئیس جمهور، هفت سال است که بر سر کارید. در زمان ریاست جمهوری شما قیمت نفت دست کم پنج برابر شد. با این حال آمار اقتصادی شما تعریفی ندارد: تورم رسما بیست و یک درصد است، و مردم از قیمت گران نان شکایت می‌کنند. شاخص بیکاری جوانان بیست و شش درصد است. آیا می‌توانید با وجود چنین ارقامی از ریاست جمهوری خودتان راضی باشید؟

مردم این حق را دارند که شکایت کنند. اما مشکلات اقتصادی فقط در ایران نیست، بلکه در همه جای دنیا هست. ما علی رغم تحریمها پیشرفتهای بزرگی در سالهای گذشته داشته ایم.: سرمایه گذاریها، تولید ناخالص ملی، صادرات غیر نفتی افزایش چشمگیری داشته. اما ادعا نمی‌کنیم که هیچ مشکلی نداریم.

چند نفر از اعضای دولت شما به فساد متهم شده‌اند. در مورد شخص مرور اعتماد و معاون تان، محمد رضا رحیمی دارد تحقیقاتی صورت می‌گیرد.

ایران یک کشور آزاد است. بخش زیادی از این اتهامات سیاسی هستند، نه قضایی. تاکنون که چیزی در دادگاه ثابت نشده. آقای رحیمی یکی از پاک تری و تمیز‌ترین سیاستمداران دولت است. همه اعضای دولت پاک‌اند.

در انتخابات ریاست جمهوری سال ۲۰۰۹ با زور اسلحه با تظاهرات مردم برخورد شد. دو نامزد اصلاحگرا، یعنی مهدی کروبی و میرحسین موسوی هنوز که هنوز است در حبس خانگی‌اند. صدها نفر از مردم معترض، فعالان حقوق زنان، وبلاگ نویسان در زندان‌اند.

آن انتخابات با شکوه، آزاد و پاک بود. مخالفان ما در اروپا و آمریکا نتوانستند ثابت کنند که در انتخابات عمل خلاف قانونی صورت گرفته. اما در پی انتخابات عده‌ای جار و جنجال کردند. آنها سرو کارشان با دادگاه افتاد. قوه قضایه مستقل است، ما به عنوان قوه مجریه دخالتی در امور آنان نداریم.

بنا بر قانون اساسی شما بعد از دوبار ریاست جمهوری دیگر نمی‌توانید نامزد شوید. بعد از پایان دوره ریاست جمهوری چه می‌کنید؟

می خواهم به کار دانشگاهی برسم.

یعنی دنبال هیچ مقام سیاسی نیستید؟

شاید در دانشگاه فعالیت سیاسی کنم، اما هیچ حزب یا گروه سیاسی تاسیس نمی‌کنم.

آیا مانند ولادیمیر پوتین دوباره در زمانی دیگر به دنبال کسب مقام ریاست جمهوری خواهید بود؟

نه، هشت سال کافی است. لطفا سلام مرا به آلمان برسانید. ما مردم آلمان و دولت آلمان را دوست داریم.

منبع: فرانکفورتر آلگماینه