جشنواره فیلم فجر

جشنواره محلی فیلم فجر

hosseinn — Mon, 28 Jan 2013 00:30:50 +0000

حاشیه‌های سی‌و‌یکمین جشنواره فیلم فجر

مجتبا یوسفی‌پور

مجتبا یوسفی‌پور- سی‌و یکمین جشنواره فیلم فجر که در سراسر دوران برگزاری‌اش حاشیه‌های زیادی داشته، از ۱۱ بهمن ۱۳۹۱ در تهران آغاز به کار می‌کند.

پیش از برگزاری جشنواره فجر همواره برخی از فیلمسازان از پذیرفته نشدن آثارشان در بخش اصلی جشنواره گله کرده‌اند و برخی نیز داوری‌ها را فرمایشی و بر اساس توصیه‌های بالادست‌ها دانسته‌اند، و عده‌ای هم در این میان به چگونگی انتخاب داوران و اینکه برخی از آنان از دانش سینمایی بی‌بهره‌اند و حتی سابقه کار حرفه‌ای در سینما ندارند، اعتراض کرده‌اند.

به‌خاطر اینگونه حاشیه‌ها و اعتراضات کار حتی به اینجا رسید که «جشن سینمای ایران» که «خانه سینما» نهاد برگزارکننده‌اش بود از محبوبیت و اعتبار بیشتری برخوردار شد و آثاری که به دلایل غیر سینمایی از راهیابی به جشنواره فجر بازمانده بودند یا موفق نشده بودند در جشنواره فجر درخششی داشته باشند، در «جشن سینمای ایران» که داوری‌اش را عوامل حرفه‌ای سینمای ایران به‌عهده داشتند، فرصتی برای مطرح شدن بیابند.

جشنواره فیلم فجر یک جشنواره محلی است

جشنواره فیلم فجر:
●از سال ۱۳۶۱

زیر نظر وزارت فرهنگ

و ارشاد اسلامی در تهران برگزار می‌شود.

●بخش بین‌المللی این جشنواره

از سال ۱۳۷۴ گشایش یافت،

اما تاکنون هیچگونه موفقیتی

به‌دست نیاورده.

این جشنواره همچنان یک جشنواره محلی است.

●محمد رضا عباسیان

دبیر جشنواره فجر

در سال ۱۳۹۱ است.

او گفته: «هر چیزی که مخالف ملاک‌های ما باشد، کنار گذاشته می‌شود.»

●از ۹۶ فیلم فقط ۲۲ فیلم

به جشنواره فجر

در سال ۱۳۹۱ راه پیدا کردند

●بخش جنبی

را هم حذف کردند

که از حاشیه‌سازی جلوگیری کنند.

●در سی‌و‌یکمین

جشنواره فیلم فجر

جای بزرگان سینمای ایران

سخت خالی است.

●سیاست کلی

چنین است: برگزاری یک جشنواره منفعل اما بی‌حاشیه

جشنواره فیلم فجر همواره در دو بخش اصلی مسابقه داخلی و مسابقه بین‌المللی برگزار شده، اما تاکنون بخش بین‌المللی آن بی‌اهمیت بوده و در زمره جشنواره‌های سینمایی رده چندم در جهان به‌شمار می‌آمده است. علیرضا رئیسیان، کارگردان سینما در این‌باره گفته است: «جشنواره فیلم فجر با هیچ تعریفی بین‌المللی شناخته نمی‌شود چرا که در ابعاد محلی و بومی برگزار می‌شود.»
او همچنین گفته است: «حوزه بین‌المللی جشنواره فجر سال‌هاست پذیرای میهمانانی است که در بدنه دولت فعال‌اند و در پایین‌ترین سطح فرهنگی کشورشان قرار دارند. این میهمانی‌های دوستانه، تأثیر کیفی بر فعالیت فیلمسازان داخلی ندارد.»

در این میان بخش مسابقه سینمای ایران همواره مجالی بوده برای ترسیم چشم‌انداز سینمای ایران در سال بعد و به این دلیل هم برای سینماگران مهم بوده. از سوی دیگر جشنواره‌ فجر سال‌ها تنها جشنواره‌ای بود که بسیاری از تولیدات سینمای ایران امکان شرکت در آن و بردن جایزه‌ای را داشتند. همچنین حضور در این جشنواره یکی از شرط‌های اصلی برای رسیدن به اکران در سال بعد بود و همین نکته باعث می‌شد که فیلمسازان سعی کنند در این جشنواره شرکت داشته باشند. اما وقتی این قانون لغو شد، برخی از فیلمسازان ترجیح دادند از خیر شرکت در بخش اصلی مسابقه بگذرند و‌ گاه تنها به نمایش فیلم‌شان در یکی از بخش‌های جنبی جشنواره اکتفا کنند.

اما با ‌روی کار آمدن معاونت سینمایی سابق و سازمان سینمایی فعلی با مدیریت جواد شمقدری و علیرضا سجادپور بازی بار دیگر تغییر کرد.

در نخستین جشنواره‌ای که معاونت تازه برگزار کرد با نمایش یک تیزر، خبر تغییر مسیر سیاست‌های سینمایی با شعار «ریل‌گذاری‌های تازه برای سینمای ایران» به سینماگران اعلام شد. قرار بود با «ریل‌گذاری تازه» سینمای ایران به سرمنزل مقصودی تازه رهنمون شود و گره از مشکلات بسیار آن بگشاید، اما اکنون در آخرین سال دولت دهم و معاونت سینمایی‌اش نه تنها قطار سینمای ایران به هیچ ایستگاهی نرسیده، بلکه بر اساس گفته‌های دست‌اندرکاران سینمای کشور سر از بیراهه‌ای درآورده که بیرون آمدن از آن و رسیدن به نقطه‌ای امن تنها با معجزه امکان‌پذیر است. بنا به بیانیه اخیر کارگردانان سینمای ایران «اگر هر چه زود‌تر چاره‌ای اندیشه نشود قطاری باقی نمی‌ماند که نیازی به ریل‌گذاری باشد.»

در این شرایط مدیران سازمان سینمایی در آخرین سال ریاست‌شان با مشکلات برگزاری جشنواره سی و یکم روبرو هستند؛ جشنواره‌ای که از هم‌اکنون باری دیگر حاشیه‌هایش از متنش برجسته‌تر شده است.

هیأت انتخابِ به‌فرموده

با آنکه در سال‌های گذشته وعده داده شده بود که با انتخاب یک دبیر ثابت برای جشنواره فیلم فجر، قرار است این جشنواره سیاست‌های درازمدتی را دنبال کند، اما امسال بار دیگر دبیر جشنواره تغییر کرد و محمدرضا عباسیان به عنوان دبیر سی‌ویکمین جشنواره جایگزین محمد خزاعی، دبیر پیشین شد. در اواخر آذرماه دبیر جشنواره اعلام کرد امسال «هیأتی متشکل از هفت تن از کار‌شناسان و هنرمندان سینما کار ارزیابی و انتخاب فیلم‌های رسیده به بخش مسابقه سینمای ایران در جشنواره سی‌ویکم فجر را بر عهده دارند.»

●«چ» ساخته

ابراهیم حاتمی‌کیا

و «روز رستاخیز»

ساخته احمدرضا درویش

که قرار بود

رونق‌بخش جشنواره فجر

باشند، در این جشنواره

شرکت نمی‌کنند.

اولی آماده نشد،

دومی قهر کرد.

اما اگر نگاهی بیندازیم به فهرست اعضای هیأت انتخاب، حقیقتی آشکار می‌شود: از هفت عضو این هیأت تنها سه تن (علی معلم، مصطفی شایسته و مهدی صباغ‌زاده) از دست‌اندرکاران سینمای ایران هستند و چهار عضو دیگر (جلیل عرفان‌منش، حسین نیرومند، مهدی عظیمی میرآبادی و بهمن حبشی) از مدیران و وابستگان وزارت ارشاد اسلامی‌اند و به‌جز عرفان‌منش که سابقه فیلمنامه‌نویسی دارد، دیگران سابقه فعالیت سینمایی ندارند. در واقع با توجه به مجموع آرای اعضای هیأت انتخاب، این وزارت ارشاد است که فیلم‌های برگزیده برای جشنواره سی‌ویکم را انتخاب کرده و بدیهی است که نمی‌توان انتظار داشت فیلمی که مورد پسند وزارت ارشاد نباشد، به فهرست نهایی آثار راه پیدا کند.

فهرست آثار راه‌یافته به بخش مسابقه نیز از غلبه نظارت کامل وزارت ارشاد بر جشنواره نشان دارد، چنانچه بنا به گفته دبیر جشنواره «هر چیزی که مخالف ملاک‌های ما باشد» از جشنواره کنار گذاشته شده است. با توجه به اتفاق‌های سال قبل و اعتراض‌ها نسبت به برخی فیلم‌ها، دبیر جشنواره تأکید کرده است که در جشنواره امسال فیلمی با موضوع «خیانت»، «فیلم‌های نماینده قشر روشنفکری» و آثاری که نشان‌دهنده «تصویر غیر واقعی از جامعه یا سیاه‌نمایی و تخریب فرهنگ سنتی حاکم بر جامعه» باشد به نمایش درنمی‌آید.

معیارهای انتخاب فیلم‌ها چیست؟

به‌خاطر چنین اظهار نظرهایی و همچنین با توجه به ترکیب هیأت انتخاب طبعاً بسیاری از سینماگران به این نتیجه رسیدند که فیلم‌هایشان به‌خاطر سانسور و مشکلات نظارتی در جشنواره فجر پذیرفته نشده است. این مسئله و جنجال‌های پیرامون آن در ‌‌نهایت باعث شد که وزیر ارشاد و رئیس سازمان سینمایی به تماشای آثار راه‌نیافته به جشنواره بنشینند و بار دیگر آن‌ها را بازبینی کنند.

اما از سوی دیگر برخی از فیلم‌های راه‌یافته به بخش مسابقه نیز دچار مشکل سانسور یا ممیزی شده‌اند. یکی از این فیلم‌ها «هیس دختر‌ها فریاد نمی‌زنند» ساخته پوران درخشنده است که به اعتقاد مسعود فراستی، منتقد سینما دچار «اصلاحات غیر اصولی» شده است.

● مسعود فراستی:

زیاد از حد سخت گرفتند.

مسعود فراستی، منتقد نام‌آشنای برنامه تلویزیونی «هفت» همچنین در گفت‌وگو با «فارس» با اشاره به اینکه برخی از فیلم‌های راه‌نیافته به جشنواره را دیده است و این فیلم‌ها به علت مشکل کیفیتی از جشنواره حذف نشده‌اند، با نام بردن از فیلم «زندگی مشترک آقا و خانم محمودی» به عنوان یکی از فیلم‌های خوب سال که به علت مشکل موضوعی در جشنواره پذیرفته نشده، از سختگیری‌های بی‌مورد مثال می‌آورد و می‌گوید: «در یکی از فیلم‌ها گفتند منظور از ستون‌هایی که از خانه برداشته می‌شوند، انقلاب است» و با این توجیه فیلم از راه‌یابی به جشنواره بازماند.

جواد شمقدری، رئیس سازمان سینمایی نیز درباره ممیزی فیلم‌ها به عنوان شرطی برای شرکت در جشنواره گفته است: «تمایل داریم وقتی اصلاحاتی به فیلمی داده می‌شود، دوستان اعمال کنند. در این میان اگر اصلاحات اعمال نشود به ‌خاطر اینکه مجموعه سینما ضربه نخورد، می‌گوییم پس در جشنواره حضور پیدا نکند تا جوسازی نشود.»

علی معلم، یکی از اعضای هیأت انتخاب نیز با اشاره به اینکه امسال ۹۶ فیلم برای حضور در جشنواره ارسال شده بودند، گفته است «به عقیده من در میان آثار بخش مسابقه ۱۶ فیلم قابلیت حضور در این بخش را داشت و می‌توانستیم به‌گزینی بیشتری داشته باشیم.»

شاید بتوانیم اشاره معلم مبنی بر اضافه شدن برخی از فیلم‌ها به فهرست آثار مسابقه را بر خلاف نظر سه سینماگر عضو هیأت انتخاب تعبیر کنیم؛ فیلم‌هایی که شاید تنها برای پر و پیمان نشان دادن جشنواره به فهرست آثار افزوده شده‌اند و یا فشار تهیه‌کننده‌های دولتی‌ باعث شده که در بخش مسابقه اصلی جشنواره قرار گیرند.

فیلم‌های «فاخر» اما بی‌کیفیت!

در سی‌و‌یکمین جشنواره فجر تعدادی از آثاری که از آن‌ها به عنوان «فیلم‌های فاخر» نام برده می‌شود و معمولاً از تولیدات پرخرج سینمای ایران هستند نیز از راه یافتن به فهرست اولیه ۲۲ فیلم بخش اصلی مسابقه بازماندند.

●ویدئو: سر صحنه

«فرزند چهارم»

با حضور مسعود کیمیایی
گفتند کیفیتش نازل است،

نمی‌پذیریم.

بعد اما با پادرمیانی پذیرفتند.

دو فیلم «فرزند چهارم» و «عقاب صحرا» از تولیدات بنیاد سینمایی فارابی، از فیلم‌هایی بودند که به گفته برخی از اعضای هیأت انتخاب به علت کیفیت نازل به جشنواره راه پیدا نکردند، هرچند در آخرین روز‌ها خبر رسید که قرار است این فیلم‌ها نیز به بخش مسابقه اصلی افزوده شوند و دبیر جشنواره هم به علت «مشکلات فنی و آماده نشدن برخی از فیلم‌ها» از هیأت انتخاب خواست که چهار فیلم «عقاب صحرا»، «آسمان زرد کم‌عمق»، «فرزند چهارم» و «ترنج» به بخش مسابقه افزوده شوند و در ‌‌نهایت با افزودن این فیلم‌ها تعداد فیلم‌های بخش مسابقه از ۲۲ فیلم به ۲۴ فیلم رسید.

عدم حضور دو فیلم دیگر در جشنواره امسال نیز سؤال‌برانگیز بود: گفته می‌شود فیلم «چ» ساخته ابراهیم حاتمی‌کیا به علت طولانی شدن مراحل فنی به جشنواره نرسیده است. این فیلم در آخرین روزهای فیلمبرداری دچار مشکلاتی شد و فریبرز عرب‌نیا، بازیگر اصلی آن از حضور بر سر صحنه فیلمبرداری خودداری کرد و گفته شد در ‌‌نهایت حاتمی‌کیا با استفاده از یک بازیگر بدل صحنه‌های نهایی فیلمش را فیلمبرداری کرد.

«روز رستاخیز» آخرین ساخته احمدرضا درویش با موضوعی مذهبی در جشنواره شرکت نمی‌کند. بسیاری امید داشتند که سرانجام امسال این فیلم را که از تولیدات پرهزینه سینمای ایران به شمار می‌رود و مراحل فنی عمده آن در خارج از ایران انجام شده در جشنواره ببیند. اما عدم حضور این فیلم در جشنواره از سؤالاتی بود که پاسخ روشنی به آن داده نشد. در حالی که از سویی عوامل تولید«روز رستاخیز» از آماده بودن نسخه نهایی فیلم برای نمایش سخن می‌گفتند، مدیران جشنواره آماده نبودن فیلم را دلیل غیبت آن در جشنواره عنوان کردند. البته «رجانیوز» ادعا می‌کند که احمدرضا درویش، کارگردان «روز رستاخیز»، «با لحاظ کردن مسائل سیاسی و برای آنکه نمی‌خواست از فیلم عظیمش در این دولت رونمایی شود» از حضور در جشنواره خودداری کرده است.

جای خالی بخش جنبی

یکی دیگر از تغییرات سی‌و‌یکمین جشنواره فیلم فجر حذف بخش جنبی یا بخش خارج از مسابقه سینمای ایران است. در سال‌های قبل‌ گاه برخی از آثار به نمایش درآمده در این بخش بیش از آثار بخش اصلی مورد استقبال تماشاگران قرار می‌گرفت و فرصتی بود برای فیلمسازان که فیلم‌شان را در کنار آثار انتخابی بخش اصلی به معرض قضاوت عموم بگذارند. به نظر می‌آید همین نکته نیز یکی از دلایل حذف این بخش از جشنواره امسال باشد، چرا که ‌گاه بخش جنبی، بخش اصلی را در سایه قرار می‌داد و در حالی که سالن نمایش برخی از فیلم‌های بخش اصلی خالی بود، تماشاگران برای فیلم‌های بخش جنبی به صف می‌ایستادند. همچنین با توجه به سخت‌گیری‌های سانسور، فیلم‌هایی که به دلایل محتوایی از جشنواره کنار گذاشته شده‌اند با نمایش در این بخش می‌توانستند بار دیگر حاشیه‌سازی کنند و مانند سال گذشته اعتراض گروه‌های تندرو را برانگیزند.

●ویدئو: پیش‌پرده «پرویز»

ساخته مجید برزگر.

این فیلم بدون مجوز ساخته شده.

برای همین آن را

به جشنواره فجر راه ندادند.

روح‌الله حجازی، کارگردان فیلم «زندگی مشترک آقا و خانم محمودی» که امسال مجوز حضور در جشنواره را نیافته است، با انتشار یادداشتی با بیان اینکه «متأسفانه در جشنواره سال گذشته نیز رویدادهای مشابهی مانع از حضور "زندگی خصوصی آقا و خانم میم" در بخش مسابقه جشنواره سی‌ام شد، اما پس از اکران در بخش جنبی و بعد از نمایش عمومی آنچنان از اقبال قابل توجهی نزد مخاطبین عام و خاص برخوردار شد که تمام خستگی‌ها، مرافه‌ها و دلخوری‌ها را از یاد همه برد» از برگزارکنندگان جشنواره خواسته است که بخش جنبی جشنواره را بار دیگر به آن بیفزایند. گفته می‌شود در رأی‌گیری هیات انتخاب، این فیلم توانسته بوده چهار رأی از هفت رأی هیأت انتخاب را به‌دست آورد، اما به علت مشکل محتوایی، دبیر جشنواره از پذیرفتن آن خودداری کرده است.

برخی از منتقدان سینمای ایران نیز با ارسال نامه‌ای به دبیر جشنواره با بیان اینکه «جشنواره همواره برای منتقدان و نویسندگان سینمایی فرصتی برای بررسی فعالیت یک‌ساله سینمای ایران بوده» و حذف بخش جنبی «تعامل منتقدان و فیلمسازان را محدود می‌کند و وظیفه حرفه‌ای منتقدان را نیز دچار اختلال می‌سازد» از دبیر جشنواره خواسته برخی از فیلم‌ها را در بخش جنبی نمایش دهند. این درخواست اما بی‌پاسخ ماند.

یکی دیگر از حاشیه‌های سی‌و‌یکمین جشنواره فیلم فجر، اصولاً بی‌پاسخ ماندن درخواست‌ سینماگران برای افزودن بخش جنبی به جشنواره است. «خبرگزاری مهر» از ارسال نامه‌ای توسط دبیر جشنواره به معاون امور سینمایی و سمعی و بصری وزارت ارشاد مبنی بر درخواست افزوده شدن ده فیلم به بخش جنبی جشنواره و صدور مجوز نمایش برای آن‌ها خبر داد. اما چند روز بعد جلیل عرفان‌منش، معاون امور سینمایی در گفت‌وگویی با این خبرگزاری دریافت این نامه را تکذیب کرد. با آنکه متن نامه، تاریخ ارسال و شماره کلاسه آن اعلام شده است، انکار معاون امور سینمایی این گمان را به‌وجود می‌آورد که وزارت ارشاد سعی دارد بدون جنجال‌سازی مانع از حضور برخی از آثار در جشنواره شود.
در خبر‌ها آمده بود که قرار است فیلم تحسین‌شده «پرویز» ساخته مجید برزگر در سی‌و‌یکمین جشنواره فجر به نمایش درآید. اما اعلام کردند که این فیلم به علت نداشتن پروانه ساخت در جشنواره پذیرفته نشده است. بعد گفتند به این دلیل که این فیلم در تعدادی از جشنواره‌های خارجی حضور موفقی داشته، قرار است در بخش جنبی «جشنواره جشنواره‌ها» به نمایش درآید. اما یکی از از اعضای شورای پروانه ساخت با نمایش «پرویز» در این بخش مخالفت کرد و چنین بود که سرانجام این فیلم هم از فهرست فیلم‌های جشنواره حذف شد.

امسال به جای بخش جنبی سینمای ایران، تنها ۹ فیلم زیر عنوان «خارج از مسابقه» به نمایش در‌ می‌آیند. البته هیچکدام از فیلم‌هایی که منتقدان و سینماگران خواستار نمایش آن‌ها بودند در میان این ۹ فیلم نیستند.

سینمای دولتی، یک جشنواره منفعل با پایانی خوش

با توجه به آنچه که گفته شد و با نگاهی به فهرست آثار جشنواره می‌توان چنین پنداشت که در جشنواره امسال بخش عمده آثار را فیلم‌های دولتی تشکیل می‌دهند.

دبیر جشنواره هم به تأکید به این موضوع اشاره کرده و گفته است: «جشنواره فیلم فجر یک جشنواره دولتی است و ما اصلاً سینمای غیر دولتی در کشورمان نداریم.»

این گفته نشان‌دهنده سیاست راهبردی در سینمای ایران و هشداری برای بخش خصوصی است: سینما در ایران دولتی‌ست و بخش خصوصی هم اگر بخواهد از امکاناتی برخوردار شود، می‌بایست زیر بیرق دولت برود.

پس تعجب‌آور نیست که در سی‌و‌یکمین جشنواره فیلم فجر جای بزرگان سینمای ایران سخت خالی است. از فیلمسازان نسل قدیم فقط داریوش مهرجویی در جشنواره حضور دارد. در عوض در ادامه سیاست سال‌های قبل معاونت سینمایی، همچنان با رشد چشمگیر فیلمسازان فیلم اول و تازه‌کار روبرو هستیم.

خطوط یک سیاست دیگر هم در سی‌و‌یکمین جشنواره فجر به چشم می‌خورد: مهم نیست که جشنواره منفعل و بی‌دستاورد باشد. مهم این است که بی‌سر و صدا برگزار شود و همه چیز به خوبی و خوشی به پایان برسد.

سی‌ویکم جشنواره فیلم فجر از ۱۲ تا ۲۲ بهمن ۱۳۹۱ در تهران برگزار می‌شود. امسال بهروز افخمی، مهدی فخیم‌زاده، رسول صدرعاملی، داود میرباقری، ضیاالدین دری، جمال شورجه و مصطفی شایسته داوری بخش مسابقه سینمای ایران را بر عهده دارند. حسین زندباف، مسعود فراستی، مینو فرشچی، ابراهیم فیاض، فریدون حسن‌پور، مانی حقیقی و محمدرضا عرب داوران بخش مسابقه فیلم‌های اول هستند و محمدرضا اصلانی، مهرداد اسکویی، رضا پورحسین، حبیب احمدزاده و مرتضی شعبانی آثار بخش مستند جشنواره را داوری می‌کنند. مراسم افتتاحیه این جشنواره عصر یازدهم بهمن ماه و مراسم اختتامیه بخش بین‌الملل در تاریخ ۱۷ بهمن‌ماه در تالار وحدت و اختتامیه بخش مسابقه سینمای ایران عصر ۲۲ بهمن در سالن همایش‌های برج میلاد تهران برگزار خواهد شد.

افتخار تعطیلی خانه سینما!

Tue, 27 Dec 2011 08:12:06 +0000

گزارش هفتگی از رویدادهای سینمای ایران

مجتبا یوسفی‌پور

مجتبا یوسفی‌پور - با نزدیک شدن به بهمن‌ماه و جشنواره فیلم فجر، تب و تاب سینماگران نیز بیشتر می‌شود. در گزارش این هفته نگاهی داریم به آخرین خبرها از جشنواره امسال، مروری می‌کنیم به گفته‌های دو طرف دعوای معاونت سینمایی و خانه سینما و چون همیشه خلاصه‌ای از آخرین خبرهای تولید و اکران سینمای ایران را هم بازتاب می‌دهیم. در حاشیه هفته نیز نگاهی داریم به ماجرای جهانی شدن بازیگران ایرانی!

خانه سینما و معاونت سینمایی: یک رویارویی تازه

یکی از مهم‌ترین خبرهای هفته گذشته ماجرای شکایت معاونت حقوقی وزارت ارشاد از خانه سینما بود.
مدت‌هاست که سینماگران ایرانی از تلاش‌های معاونت سینمایی برای تعطیل کردن خانه سینما سخن می‌گویند. بعد از به روی کار آمدن معاونت سینمایی جدید، درگیری میان این معاونت و خانه سینما وارد مرحله تازه‌ای شد و بارها دو طرف دعوا در فرصتهای پیش‌آمده از یکدیگر انتقاد کردند و مسئولان خانه سینما نسبت به تلاش معاونت برای تعطیل کردن خانه سینماگران ایران هشدار دادند، خانه‌ای که معاونت سینمایی عملکرد آن را جناحی و سیاسی عنوان می‌کند.

فرهاد توحیدی: خانه سینما خودش را موظف می‌داند از اساسنامه‌ای که اجماع اصناف و مصوب مجمع عمومی فوق‌العاده‌ است، دفاع کند.

حال با آنکه شکایت وزارت ارشاد از سوی معاونت حقوقی مطرح شده است، اما برخی از سینماگران آن را نتیجه تحریک‌ها و عملکرد معاونت سینمایی می‌دانند. هفته گذشته فرهاد توحیدی، رئیس هیأت مدیره خانه سینما با اعلام خبر این شکایت، در توضیح آن گفت: "وزارت ارشاد خواستار صدور دستور موقت مبنی بر جلوگيری از فعاليت مؤسسه خانه سينما به علت اساسنامه غيرقانونی شده، بر اين اساس همچنين خواستار ابطال اساسنامه مصوب مجمع عمومي فوق‌العاده مورخ ۲۰ خرداد ماه ۸۷ هم شده است."

توحیدی با اشاره به اینکه با این شکایت، نمایندگان خانه سینما باید در تاریخ ۲۱ دی‌ماه امسال در دادگاه حضور یافته و توضیحات خود را ارائه دهند، افزوده است "خانه سينما خودش را موظف مي‌داند از اساسنامه‌ای كه اجماع اصناف و مصوب مجمع عمومي فوق‌العاده‌ است، دفاع كند. بنابراين اميدواريم دفاعيات مورد پذيرش قضات شريف قوه قضاييه قرار بگيرد و «خانه سينما» به فعاليتش بر مبنای اساسنامه برآمده از اراده اصناف ادامه بدهد."

با مطرح شدن خبر این شکایت، برخی سینماگران نیز در برابر آن موضع گرفتند. کانون کارگردانان سینمای ایران با انتشار بیانیه‌ای به شکایت وزارت ارشاد از خانه سینما اعتراض کردند و آن را ادامه تلاش معاونت سینمایی جهت "پاشیدن بذر تفرقه در سینمای ایران" خواندند و نوشتند "اقدامات هم‌زمان قضایی و صدور احضاریه دادگاه در خصوص شکایت معاونت سینمایی از خانه سینما بر مبنای غیرقانونی بودن خانه و درخواست معاونت از قوه قضائیه برای تعطیلی موقت فعالیت‌های خانه سینما تا رسیدگی به شکایت مزبور، نشان از اصرار و پافشاری این معاونت بر رفتار مبتنی بر عدم تعامل خود دارد. گویی معاونت محترم مصر است که افتخار تعطیلی این نهاد صنفی را به نام خود در تاریخ سینمای ایران به ثبت رساند."

اما از آن‌سو خود بیانیه کانون کارگردانان نیز با عکس‌العمل مخالفان روبرو شد. حبیب کاووش از کارگردانان سینمای ایران و سخنگوی شورای صنفی نمایش با شتابزده خواندن بیانیه کانون کارگردانان در این زمینه به "خبرگزاری فارس" گفت: "اگر رجوعی به صحبت‌های مدیرعامل و رئیس هیات مدیره خانه سینما داشته باشیم به وضوح درخواهیم یافت که همیشه مدعی بودند اگر مشکلی وجود دارد و شکایتی هست باید در مرجع قضایی کشور که قوه قضاییه است مطرح و برطرف شود تا با این کار از هرگونه حرف و حدیث و جار و جنجال در حوزه سینما جلوگیری شود. حال که بخش قضایی وزارت ارشاد شکایتی را علیه خانه سینما به

مرجع قضایی کشور ارایه داده است، چگونه است که این عزیزان این شکایت را برنمی‌تابند؟"

عباس بابویهی یکی دیگر از کارگردانان سینمای ایران نیز در گفتگو با "فارس" با خلاف اساسنامه کانون کارگردانان خواندن این بیانیه گفته است: "اگر در دادگاه قضایی مواردی علیه هیأت مدیر‌ه خانه سینما مطرح شود، در آن موقعیت باید شورای مرکزی کانون پاسخگوی حمایت‌هایی باشد که پیش از صدور رأی دادگاه علیه یا له هیأت مدیره خانه سینما صورت گرفته است."

علیرضا سجادپور: باید ببینیم چه کسانی از حل مشکل صنوف سینمایی و قانونی شدن آن‌ها متضرر می‌شوند که نمی‌خواهند این اتفاق بیفتد.

اما بالاخره در این موقعیت همه نگاه‌ها معطوف می‌شود به معاونت سینمایی و واکنش دو مرد اول این معاونت یعنی جواد شمقدری و علیرضا سجادپور. سجادپور، مدیرکل اداره نظارت و ارزشیابی وزارت ارشاد که معمولاً به عنوان سخنگوی معاونت سینمایی نیز در رسانه‌ها ظاهر می‌شد، این شکایت را در جهت اصلاح اساسنامه خانه سینما عنوان کرد و افزود: "بايد ببينيم چه كساني از حل مشكل صنوف سينمايي و قانوني شدن آن‌ها متضرر مي‌شوند كه نمی‌خواهند اين اتفاق بيفتد." او در گفت‌وگو با خبرگزاری "ایسنا" در ارتباط با عکس‌العمل سینماگران نسبت یه این شکایت گفت: "بايد از اين نوع ادبيات و رفتاری كه توسط بعضی افراد به اصطلاح صنفي در دو روز گذشته در برخي سايت‌ها و مطبوعات منتشر شده، اظهار تأسف كنم."

به گفته معاونت نظارت و ارزشیابی وزارت ارشاد برخلاف آنچه "برخی عامدانه" سعی می‌کنند "به اشتباه" در اذهان عمومی جا بیندازند، این یک مشکل خصوصی بین معاونت سینمایی و هیأت مدیره خانه سینما نیست و "‌برخي افراد به شدت تلاش می‌كنند تا طرح يك مشكل قانونی و كاملاً منطقی را تا حد يك برخورد شخصی تقليل دهند و اصرار زيادي دارند برای فرار از اصل موضوع و منحرف كردن ذهن مخاطبان و سينماگران، موضوع را يك اختلاف شخصی جلوه دهند."

به هرحال، باید تا برگزاری دادگاه و صدور حکم منتظر ماند و دید سرانجام این درگیری‌ها به کجا خواهد انجامید: آیا سینماگران خانه خود را از دست می‌دهند و مجبور می‌شوند در زیر "چترهای" رنگارنگ معاونت سینمایی گرد آیند یا اینکه خانه سینما می‌تواند حقانیت خود را اثبات کند و کار خود ادامه دهد و البته، همچنان منتظر حرکت بعدی معاونت سینمایی بماند!

آماده باش برای جشنواره فیلم فجر

با پایان آذرماه، آخرین مهلت ارسال فرم درخواست برای شرکت در جشنواره فیلم فجر امسال تمام شد و قرار است هیأت بازبینی از این هفته به تماشای فیلم‌های متقاضی شرکت در جشنواره امسال بنشینند. به گزارش "خبرگزاری مهر"، امسال ۹۰ فیلم داستانی و ۹۳ فیلم مستند برای شرکت در جشنواره فرم تقاضا ارسال کرده‌اند. به گفته دبیرخانه این جشنواره، تاکنون ۵۵۳ فیلم خارجی نیز برای شرکت در بخش بین‌الملل این جشنواره ارسال شده‌اند که از میان آن‌ها حدود ۶۰ فیلم برای بخش‌های مختلف جشنواره انتخاب خواهند شد.

همچنین سرانجام این هفته هیأت انتخاب بخش سینمای ایران این جشنواره اعلام شدند. امسال علی رفیعی (کارگردان سینما و تئاتر)، جواد طوسی (منتقد)، عزیزالله حمیدنژاد (کارگردان)، حبیب‌الله کاسه‌ساز (تهیه‌کننده)، جلیل عرفان‌منش (فیلمنامه‌نویس)، مینو فرشچی (فیلمنامه‌نویس)، حمید نعمت‌الله (کارگردان) و بهمنی حبشی (سرپرست دفتر مجامع سینمایی و جشنواره‌های معاونت سینمایی) به همراه علیرضا سجادپور، مدیرکل اداره نظارت و ارشیابی وزارت ارشاد مسئولیت بازبینی و انتخاب فیلم‌های بخش مسابقه سینمای ایران را بر عهده دارند.

"یه پذیرایی ساده" و "بوسیدن روی ماه" دو فیلم متقاضی شرکت در جشنواره فیلم فجر امسال

با توجه به آمار تولید امسال سینمای ایران، از کارگردان‌های نسل اول سینمای ایران، داریوش مهرجویی تنها فیلمسازی خواهد بود که در جشنواره امسال فیلمی را به نمایش درخواهد آورد. مهرجویی فرم تقاضای آخرین ساخته‌اش یعنی فیلم "نارنجی‌پوش" را برای جشنواره ارسال کرده است. در این فیلم که فیلمبرداری آن به تازگی به پایان رسیده است بازیگرانی چون حامد بهداد، لیلا حاتمی، طناز طباطبایی و فردوس کاویانی بازی می‌کنند.

فرج‌الله سلحشور: با فیلم‌های سیاه‌نما، فمنیستی یا ضد انقلابی که در جشنواره فجر حضور دارند، فیلم سینمایی همچون "بانوی نیل" جایگاهی ندارد.

جدا از فیلمسازان قدیمی، در جشنواره امسال نام‌های آشنای دیگری نیز به چشم می‌خورند، البته مشروط بر اینکه از بازبینی بگذرند و به جشنواره راه یابند. خسرو معصومی فیلم "خرس" را با بازی پرویز پرستویی، فرهاد اصلانی و مریلا زارعی برای شرکت در این جشنواره ارسال کرده است. مانی حقیقی، بازیگر و کارگردان دیگری است که با فیلم "یک پذیرایی ساده" در صورت راه یافتن به بخش مسابقه در این جشنواره حضور خواهد داشت. در این فیلم مانی حقیقی در کنار ترانه علیدوستی و صابر ابر بازی کرده‌اند.

ابوالفضل جلیلی نیز امسال بعد از مدت‌ها با فیلم "توقف کوتاه" برای شرکت در جشنواره فیلم فجر فرم پر کرده است. به گفته جلیلی نسخه نهایی فیلم آماده است و به زودی برای هیأت انتخاب ارسال می‌شود.

همایون اسعدیان دیگر فیلمسازی است که امسال "بوسیدن روی ماه" را برای شرکت در این جشنواره فرستاده است. ابراهیم فروزش نیز این‌روزها مشغول تدوین مجدد آخرین ساخته‌اش "شیر تو شیر" است تا آن را برای شرکت در بخش مسابقه جشنواره امسال ارسال کند. علیرضا داوودنژاد نیز با اینکه این‌روزها مشغول فیلمبرداری آخرین ساخته‌اش "کلاس هنرپیشگی" است، اما برای حضور این فیلم در جشنواره، فرم پر کرده است. با توجه به تاکید دبیر جشنواره مبنی بر عدم تمدید مهلت نهایی تحویل آثار، باید دید آیا این فیلمها می‌توانند خود را به جشنواره امسال برسانند؟

و بالاخره رضا عطاران، بازیگر شناخته شده فیلم‌ها و سریال‌های طنز آخرین کسی است که با اولین ساخته‌اش یعنی فیلم "رضا هرگز نمی‌خوابد" قصد دارد برای اولین‌بار در مقام کارگردان در این جشنواره حضور یابد.

اما شاید بد نباشد بدانید که این جشنواره مخالفانی نیز دارد. فرج‌الله سلحشور، فیلمسازی که با اظهارنظرهای جنجالی و توهین‌آمیزش در ماه‌های اخیر بارها موضوع خبرهای سینمایی شد، یکی از تحریم‌کنندگان جشنواره فیلم فجر است. او که به تازگی با تدوین بخش‌هایی از سریال "یوسف پیامبر" فیلم سینمایی دومی به نام "بانوی نیل" از آن بیرون آورده است، اعلام کرده که "با فیلم‌های سیاه‌نما، فمنیستی یا ضد انقلابی که در جشنواره فجر حضور دارند، فیلم سینمایی همچون «بانوی نیل» جایگاهی ندارد و فکر نمی‌کنم آن را در جشنواره شرکت دهم، زیرا که شرکت کردن در چنین جشنواره‌ای نوعی بلاهت است."

او همچنین در توصیف فضای جشنواره افزوده است: "شرکت با فیلم «بانوی نیل» در جشنواره فجر مانند آن است که در یک رستوران آلوده نمایشگاهی قرآنی دایر شود. در سینمایی که تکلیف آن مشخص است نمی‌دانم این اثر باید در جشنواره حضور داشته باشد یا خیر؟"

به هرحال، واقعیت این است که گمان نمی‌رود علاقمندان جدی سینما به حضور یا عدم حضور ایشان و شاهکارشان در این جشنواره زیاد اهمیتی بدهند!

اما وقتی سلحشور در انتقاد از جشنواره فیلم فجر سخن می‌گوید، باید منتظر واکنش دیگر همفکرانش نیز بود. "روزنامه کیهان" تهران نیز به همین شکل از هم‌اکنون به پیشواز جشنواره امسال رفته است و در مطلبی با طرح پرسش‌هایی چون "آیا هنر و تولیدات هنری با «شعار» محقق می شود؟ آیا می‌توان با شعار یک اثر هنری مطلوب تولید کرد؟ آیا اصولاً هنر بخشنامه‌پذیر است؟" ضمن هشدار به برگزارکنندگان جشنواره، از آن‌ها خواسته است تا مراقب باشند در ورطه شعارزدگی نیفتند. "کیهان" با تأئید شعار جشنواره امسال یعنی شعار "اخلاق، امید، آگاهی"، از نیاز همیاری همه عوامل سینما برای تحقق این شعار سخن گفته است و تأکید کرده این شعار "بدون تردید، در صورت تحقق، جایی برای عرض اندام شبه روشنفکرهای فرم‌زده و غرق‌شدگان در زرق و برق سینمای هالیوود و عاشقان سینه‌چاک بالیوود نخواهد گذاشت."

به هرحال، اینگونه که پیداست، الان که فیلمسازان خارجی جشنواره فیلم فجر را مانند جشنواره سینماحقیقت تحریم نکرده‌اند، برخی در داخل سعی دارند به تحریم آن دامن بزنند!
امسال مراسم افتتاحیه و اختتامیه جشنواره فیلم فجر، بر خلاف سال‌های گذشته در تالار وحدت برگزار می‌شود.

خبرهای کوتاه

اتحادیه تهیه‌کنندگان سینمای ایران خبر از رایزنی برای تصویب قانونی جهت ممنوعیت فعالیت عوامل سینما در دو پروژه همزمان داده است. از این پس این قانون که ظاهراً تمرکزش بیشتر بر بازیگران است، قرار است مانع حضور همزمان عوامل سینما در پروژه‌های در حال تولید شود. ضیا هاشمی، رئیس اتحادیه تهیه‌کنندگان در توضیح این قانون گفت: "یک هنرپیشه چطور می‌تواند همزمان، هم در فیلمی کمدی و هم در فیلمی درام بازی کند! این اتفاق به معنی کم‌فروشی بازیگر است."

داوود رشیدی در سکانسی از فیلم "اکباتان" بازی کرد

داوود رشیدی به صورت افتخاری جلوی دوربین فیلم "اکباتان" آخرین ساخته مهرشاد کارخانی قرار گرفت. "اکباتان" بازسازی فیلم معروف "فرار از تله" ساخته جلال مقدم با بازی بهروز وثوقی و داوود رشیدی است.

معاونت سینمایی وزارت ارشاد خبر از اختصاص دادن یک کمک ۵۰۰ میلیون تومانی به تمام سینماهای کشور از طریق انجمن سینماداران داد. امسال با حذف یارانه‌ها، بسیاری از سینماداران از بالارفتن هزینه‌هایشان گله داشتند و حال این کمک مالی برای جبران هزینه‌های اضافی آب و برق و گاز سینماها به سینماداران پرداخت می‌شود.

اصغر فرهادی در سمت داور در شصت‌ودومین جشنواره فیلم برلین شرکت می‌کند. او در این جشنواره که از ۲۰ الی ۳۰ بهمن‌ماه برگزار می‌شود در کنار فرانسوا اوزون فیلمساز فرانسوی، بوآلن سانسال نویسنده فرانسوی، شارلوت گتزبورگ بازیگر انگلیسی، جیک جیلن هال بازیگر آمریکایی، باربارا سوکووا بازیگر آلمانی و آنتوان کوربین کارگردان هلندی فیلم‌های این دوره از جشنواره را داوری خواهد کرد. ریاست هیأت داوران امسال این جشنواره با مایک لی، کارگردان سرشناس انگلیسی است.

جمال شورجه از ساخت فیلمی با موضوع خرمشهر توسط ۱۰ کارگردان مطرح سینمای ایران خبر داد. او که در سمت مشاور در پروژه سینمایی "خرمشهر" حضور دارد، گفته است که قرار است ۱۰ فیلمساز، ۱۰ فیلم کوتاه ده دقیقه‌ای با موضوع خرمشهر بسازند و در نهایت این آثار در قالب یک فیلم بلند به نمایش درآید. او از فیلمسازانی چون بهرام بیضایی، داریوش مهرجویی، مسعود کیمیایی، ناصر تقوایی و رخشان بنی‌اعتماد به عنوان گزینه‌های کارگردانی در این پروژه در صورت رسیدن به توافق نام برده است.
و اما خبر آخر اینکه از ۲۵ دسامبر، علاقمندان سینمای ایران می‌توانند به تماشای فیلم "جدایی نادر از سیمین" در سینماهای کشور نروژ بنشینند.

خبرهای تولید

"صداست که می‌ماند" به نویسندگی و کارگردانی سعید چاری آخرین روزهای فیلمبرداری خود را پشت سر می‌گذارد. این فیلم که به صورت رئال-انیمیشن ساخته می‌شود داستان جالبی دارد. در خلاصه داستان فیلم آمده است که تورج نصر، یکی از دوبلورهای شناخته شده ایرانی که تاکنون به جای بیش از سه ‌هزار شخصیت کارتونی صحبت کرده است، در هنگام دوبله کارتونی دچار عارضه قلبی شده و به کما می‌رود. در این میان شخصیت‌های کارتونی که او به جای آن‌ها صحبت کرده نگران می‌شوند که با مرگ او، آن‌ها نیز برای همیشه خاموش شوند. برای همین، شخصیت‌هایی چون یوگی، شیپورچی و کنگو به همراه بازیگرانی چون رضا رویگری، میرطاهر مظلومی و عباس محبوب، سوار بر کشتی معروف "یوگی و دوستان" روانه تهران می‌شوند.

"صداست که می‌ماند" فیلمی برای کودکان دیروز

فرامرز قریبیان تلاش دارد آخرین ساخته‌اش "گناهکاران" را برای حضور در جشنواره فیلم فجر آماده کند. این فیلم هنوز در مرحله فیلمبرداری است و علاوه بر خود قریبیان، بازیگرانی چون رامبد جوان، شقایق فراهانی، قطب‌الدین صادقی و کوروش تهامی در آن بازی می‌کنند.

با پایان تدوین، فیلم "آزمایشگاه" به کارگردانی حمید امجد وارد مرحله صداگذاری شد. سپیده عبدالوهاب تدوین این فیلم را انجام داده است و مهران ملکوتی مسئولیت صداگذاری آن را بر عهده دارد. محمد احمدی، تهیه‌کننده این فیلم از ارسال فرم تقاضا برای حضور در جشنواره فیلم فجر امسال خبر داده است.

فیلمبرداری فیلم "بیتابی بیتا" به کارگردانی مهرداد فرید روز جمعه به پایان رسید و فیلم وارد مرحله تدوین شد. در این فیلم که از متقاضیان شرکت در جشنواره فیلم فجر امسال است بازیگرانی چون حامد بهداد، الهه حصاری، فریبا کوثری و مجید مشیری بازی‌ کرده‌اند.

فیلمبرداری بخش‌های جنوبی فیلم "محمد" ساخته مجید مجیدی در عسلویه به پایان رسید و با توجه به سال نو مسیحی، عوامل خارجی فیلم راهی کشورهای خود شدند. به این ترتیب ادامه فیلمبرداری فیلم به سال آینده میلادی موکول می‌شود.

و آخرین خبر اینکه شخصیت‌های عروسکی محبوب و معروف کلاه‌قرمزی و پسرخاله با "بچه ننه" برای سومین‌بار به سینما باز می‌گردند. فیلمبرداری این فیلم از هفته گذشته به کارگردانی ایرج طهماسب و البته با حضور یار همیشگی‌اش حمید جبلی و به تهیه‌کنندگی حمید مدرسی در تهران آغاز شده است. در این فیلم جدید شخصیتهای عروسکی تازه‌ای چون پسرعمه‌زا، گیگیل و بعبعی نیز حضور خواهند داشت.

خبرهای اکران

از روز چهارشنبه سه فیلم جدید "خاک و آتش"، "در امتداد شهر" و "۳۳ روز" نمایش عمومی خود را در سینماهای تهران آغاز کردند.

اما در جدول اکران با آغاز نمایش فیلم‌های جدید و گذر از روزهای عزاداری بار دیگر سینماها به رونق قبل خود بازگشتند. در جدول جدید تا کنون "اسب حیوان نجیبی است" ساخته عبدالرضا کاهانی با حدود ۳۵۰ میلیون تومان فروش صدرنشین است. این فیلم هفته سوم نمایش خود را آغاز کرده است. بعد از آن "اخلاقتو خوب کن" قرار دارد که در دومین هفته نمایش عمومی خود توانسته تا حدود ۲۲۰ میلیون تومان فروش داشته باشد.

محسن تنابنده در نمایی از فیلم "محمد" ساخته مجید مجیدی

" در امتداد شهر" ساخته علی عطشانی یکی از فیلم‌های تازه اکران، در نخستین آخر هفته خود توانست تا حدود ۵۰ میلیون تومان فروش کند و با توجه به ستارگان فیلم، امید می‌رود که در این هفته فروش آن بالا‌تر برود. در مکان چهارم جدول فیلم "نفرین" قرار دارد که با آنکه بدون سینمای سرگروه اکران شده است، اما توانسته تا از دو فیلم انتهایی جدول اکران پیشی بگیرد و در مجموع حدود ۱۵ میلیون تومان فروش داشته باشد. در انتهای جدول اکران نیز دو فیلم تازه اکران "۳۳ روز" با حدود ۶ میلیون تومان و "خاک و آتش" با فروشی حدود پنج میلیون تومان در نخستین آخرین هفته نمایش عمومی خود قرار دارند.

حاشیه هفته: بازیگران اینترنشنال!

این‌ روزها گاه و بی‌گاه در میان خبرهای سینمایی خبری دیده می‌شود مبنی بر بازی یک بازیگر ایرانی در پروژه‌ای بین‌المللی، خبری که معمولاً به سرانجامی هم نمی‌رسد. تنها اینگونه به نظر می‌رسد که این ‌روزها بازیگران سینمای ایران سعی می‌کنند با انتشار خبر همکاری خود با یک پروژه خارجی، هم بر اعتبار خود بیفزایند و هم جایی در میان خبرها برای خود باز کنند. هفته گذشته اشاره‌ای داشتیم به خبر تست صدای حامد بهداد برای برای همبازی شدن با مونیکا بلوچی در فیلمی به کارگردانی تئو آنجلوپولوس. البته بهداد به علت "نامتناسب بودن نقش پیشنهادی با شئونات جامعه ایرانی و پایبندی او به بازی در نقش‌های متعارف و قابل قبول برای ایرانیان" از بازی در این پروژه کناره گرفت. با آنکه این خبر در میان رسانه‌های ایرانی بسیار مورد استقبال قرار گرفت، اما هنوز جزئیات بیشتری در ارتباط با آن اعلام نشده است.

حامد بهداد و حامد کمیلی: بازیگران ایرانی و حضور در پروژه‌های بین‌المللی؟

بعد از آن هفته گذشته خبر دیگری منتشر شد مبنی بر اینکه حامد کمیلی نیز قصد دارد برای بازی در یک فیلم سینمایی برای همیشه از ایران خارج شود. این‌بار نیز در اینکه این چه پروژه‌ای است و در کجا و توسط چه کسی ساخته می‌شود توضیحی داده نشده است. حال در اینکه چه هدفی پشت این اطلاع‌رسانی‌های ناقص هست می‌توان بحث کرد. به هرحال، وقتی بازیگران می‌توانند خبر حضور و یا عدم حضور خود در یک پروزه را اعلام کنند، بالطبع باید بتوانند اطلاعات بیشتری نیز در اختیار رسانه‌ها قرار دهند، مشروط بر آنکه اصلاً اطلاعات بیشتری وجود داشته باشد. به هر صورت تا زمانی که منبع خبرها تنها خود بازیگران و نزدیکان و اطرافیانشان هستند، می‌شود به صحت آن‌ها شک کرد.

به هرحال خلاصه‌اش اینکه اگر در روزها آینده شنیدید که مثلاً علی صادقی و احمد پورمخبر هم پیشنهاد بازی در فیلمی از اسپیلبرگ و کاپولا را رد کرده‌اند، زیاد تعجب نکنید، گویی مد روز است!

جشنواره می‌خواهیم یا نه؟

Sun, 27 Feb 2011 15:33:38 +0000

بررسی ابعاد متفاوت بیست و نهمین جشنواره‌ی فیلم فجر (۱): سیاست‌ها

امیر عباس جمشیدی

امیر عباس جمشیدی- زمانی که قرار شد بیست و نهمین جشنواره‌ی فیلم فجر در تاریخ مقرر برگزار شود کمتر کسی بود که فکر کند با این حجم فیلم‌هایی که به جشنواره رسیده است، دوره‌ی ۲۹ کم‌رونق‌ترین دوره در میان جشنواره‌های قبلی باشد. حجم زیاد فیلم‌های رسیده (البته تنها در بخش فیلم‌های ایرانی) که به نزدیک ۱۰۰ فیلم می‌رسید، می‌توانست به لحاظ کیفی جشنواره‌ای بی‌نظیر را رقم بزند. اما دریغ از ذره‌ای کیفیت. این کیفیت پایین نتیجه‌ی سیاست‌هایی است که قصد دارم در این نوشته‌ی کوتاه به‌عنوان درآمدی تحلیلی بر جشنواره فیلم فجر به آن بپردازم.

جشنواره‌ی بین‌المللی؟ شوخی می‌کنید!

از حدود ۱۸ سال قبل بنا شد جشنواره‌ی فیلم فجر در کنار بخش‌های اصلی‌اش (که فیلم‌های ایرانی را نمایش می‌دهند) مثل جشنواره‌های معتبر خارجی بخش فعال بین‌المللی را هم در کنار خود داشته باشد. اما از‌‌ همان اولین دوره تاکنون بخش بین‌الملل جشنواره نه تنها رونقی نداشت که به شوخی‌های متعدد جشنواره‌ی فیلم فجر، یک شوخی بزرگ دیگر اضافه کرد و خود را مضحکه‌ی فیلم‌شناسان دنیا کرد. این مضحکه شدن از این‌روست که مدیران جشنواره انتظار دارند همه‌ی فیلم‌ها بر مبنای سیاست‌های ما ساخته شود، پس اگر فیلم‌های مطرح در این جشنواره به نمایش در نمی‌آیند، می‌شود اینطور استنباط کرد که فیلم ارزش جشنواره فجر را ندارد (!)، پس بنابراین فیلم‌هایی برای این بخش برگزیده می‌شوند که بتوان نمایش‌شان داد. در تمام این سال‌ها رسماً تنها فیلمی که توانست هم مدیران جشنواره، هم تماشاگران و هم منتقدان را راضی کند و افتخار چنین جشنواره‌ای محسوب شود، زندگی دیگران (فلورین هنکل فون دونرسمارک – ۲۰۰۵) بود که عنوان بهترین فیلم جشنواره‌ی فجر سه سال پیش را به خود اختصاص داد و چند روز بعد بهترین فیلم خارجی‌زبان مراسم اسکار لقب گرفت. البته «زندگی دیگران» هم از آسیب‌های همیشگی جشنواره‌ی فجر در امان نماند و بسیاری از صحنه‌های اصلی و کلیدی‌اش سانسور شد. به‌جز «زندگی دیگران» تاکنون هیچ فیلمی در این بخش نتوانسته است به جایگاه در خور توجهی در میان اهالی جدی سینما در ایران دست پیدا کند. این مسئله گریبانگیر سایر فیلم‌ها هم هست. به طوری که وقتی با مهدی مسعود شاهی دبیر جشنواره‌ی فیلم فجر بعد از اختتامیه‌ی دوره ۲۸ جشنواره حرف می‌زدم، و برایش گفتم: «در یکی از سالن‌های جشنواره به دیدن فیلم «غول» رفتم که از طرف هیأت داوران شما جایزه‌ی بهترین کارگردانی را گرفته بود، اما در کمال تعجب دیدم فیلم ۷۰ دقیقه بود و عنوان‌بندی پایانی در دقیقه‌ی ۷۱ روی پرده آمد. مشخص بود که فیلم سانسور شده است و زمانی که جایزه‌ی بهترین کارگردانی به فیلم داده شد هم یکی از کنسولگران سفارت مطبوعه فیلم آمد و جایزه را گرفت. خب شما که با چنین فیلم‌هایی مواجه می‌شوید که ناچارید آن را سانسور کنید، چرا اصلاً فیلم را پخش می‌کنید؟ اگر یکی از جشنواره‌های خارجی با یک فیلم ایرانی همین کار را انجام دهد شما چه حسی پیدا می‌کنید؟»، مسعود شاهی نگاهی عاقل اندر سفیه (!) به من انداخت و گفت: «هر جشنواره ضوابط خاص خود را دارد. جشنواره فجر هم با توجه به مصالح ملی کشور فیلم‌ها را انتخاب می‌کند.» شما اگر جواب سؤال را گرفتید، من هم گرفتم. اصولاً مهدی مسعود شاهی مثل بقیه‌ی مدیران این دولت خیلی سعی نمی‌کند جواب سؤال‌ها را بدهد. بیشتر سفسطه می‌کند و از زیر جواب دادن در می‌رود.

وقتی خودمان را دست کم می‌گیریم

بار‌ها درطول این سال‌ها پیش آمده که تاریخ جشنواره‌ی فجر تغییر کرده است و یکی از دلایل مهم تغییر تاریخ جشنواره همزمانی فجر با فستیوال برلین است که احیاناً مهمان‌های مشترک دارد و فجر نمی‌خواهد این مهمانان احیاناً مهم را از دست بدهد. پس تاریخ خود را تغییر می‌دهد، به جای اینکه قدرت جشنواره را بالا ببرد تا مهمانان تمایل قلبی داشته باشند در آن حضور پیدا کنند. وقتی خودمان را دست کم می‌گیریم، باید هم در اختتامیه‌ی بخش بین‌الملل‌مان به جای کارگردان و بازیگران فیلم‌ها منشی سفارت و کنسولگر بیایند روی سن و جایزه بگیرند. وقتی سه فیلم ایرانی برای بخش بین‌الملل انتخاب می‌کنیم و حتماً به یکی عنوان بهترین فیلم و به دیگری بهترین کارگردان و به سومی هم مثلاً بهترین بازیگر می‌دهیم، در چشم دیگران خود را تمسخر کرده‌ایم. خود می‌گوییم و خود می‌خندیم، انتظار هم داریم دیگران هم بخندند.

صف‌های طویل جشنواره، نوستالژی سال‌های دور

در سال‌های دهه‌ی شصت، زمانی که جشنواره‌ی فیلم فجر دوره‌های ابتدایی خود را می‌گذراند، و نیاز بود که سینمای نوین ایران در بین مردم جای خود را باز کند، صف‌های طویلی تشکیل می‌شد تا تماشاگران جدی‌تر سینما بتوانند فیلم‌های جشنواره را ببینند. فیلم‌های جشنواره برای ما که آن زمان به اصطلاح خوره‌ی فیلم بودیم حکم کیمیا داشت و افتخار می‌کردیم فیلم‌ها را که با سیاست آن سال‌ها باید اول در جشنواره اکران می‌شدند تا اجازه‌ی اکران عمومی پیدا کنند، رصد کنیم. صف‌های طولانی مأمنی بود که رشد کنیم. این سیاست اگر در آن سال‌ها درست بود، بعد از گذشت زمان به فخرفروشی مدیران سینمایی بدل شد، طوری که جشنواره را از تهران به شهرهای دیگر گسترش دادند، و هم‌زمان جشنواره را در آن شهر‌ها اجرا کردند. صف‌های طویل نوستالژیک شد منت مدیران بر سر سینمای ایران و آمار و ارقام تعداد تماشاگر خلاف ادعای سر و سامان دادن به وضعیت سینمای ایران در اکران عمومی عمل کرد. به این اکران‌های متعدد اضافه کنید انبوه اکران‌های ارگان‌ها و سازمان‌های فرهنگی و غیر فرهنگی را بعد از جشنواره‌ی فجر. با این حساب دیگر توانی باقی نمی‌ماند تا تماشاگر در طول سال به سینما برود. آن وقت می‌گوییم سینمامان کم‌رونق است. چرایی‌اش را در همین جا‌ها جست‌و‌جو کنید.

ما همه خوبیم

چند سالی است که یک سیمرغ به سیمرغ‌های جشنواره اضافه شده، و آن هم سیمرغ بهترین فیلم از نگاه تماشاگران است. این سیمرغ با ابتکار کارت‌هایی که به تماشاگران هنگام ورود به سالن داده می‌شد و آن‌ها باید در پایان فیلم یکی از کارت‌ها «ضعیف، خوب، عالی» را به داخل صندوق مربوطه بیندازند، محاسبه می‌شد و معلوم می‌شد مردم چه فیلمی را انتخاب کرده‌اند. سیستم نظرسنجی تماشاگران امسال تغییر کرد و به سیاق سال‌های قبل نبود. می‌پرسید یعنی دیگر صندوقی وجود نداشت که تماشاگران آرای‌شان را در آن بیندازند؟ خیر. صندوق بود، اما سیستم رأی‌گیری تغییر کرده بود. دبیر جشنواره، قبل از گشایش جشنواره گفت برای احترام به تمام فیلمسازان به جای «ضعیف، خوب، عالی» امسال برگه‌های آرا «خوب، خیلی خوب، عالی» است. یعنی اگر تماشاگر از فیلمی خوشش نیامد و آن را دوست نداشت به ناچار پایین‌ترین درجه‌ی برگه، یعنی برگه‌ی خوب را در صندوق رأی بیندازد. این یعنی فیلم بدی وجود ندارد. همه خوبیم، در بد‌ترین حالتش.

برنامه‌ریزی، حلقه‌ی مفقوده ۲۹ ساله

امسال نوبر برنامه‌ریزی فیلم‌ها بود. نمی‌خواهم بی‌خودی نق بزنم. ولی واقعاً به دوره‌ی ۲۹ می‌شود عنوان زرشک زرین برنامه‌ریزی تمام جشنواره‌های سینمایی در جهان را داد. دوره‌ای که فیلمی که می‌خواهی در سالن ببینی را هنوز نمی‌دانی. یکی دو نمونه‌اش را برایتان می‌گویم تا دست‌تان بیاید موضوع چیست. فرض کنید شب پیش از شروع جشنواره، به سایت جشنواره سر می‌زنی تا ببینی چه فیلمی در سانس اول نمایش دارد تا اگر مثل سال قبل بهترین فیلم جشنواره (البته از دید داوران) را نشان دادند از دستش ندهی. شنیده‌ای که اتفاقاً سانس اول جشنواره فیلم داریوش مهرجویی، آسمان محبوب است. البته شنیده‌ها اشتباه از کار درمی‌آید و پنج فیلم روز اول فیلم‌های دیگری است. در برنامه‌ای هم که اول صبح از دفتر روابط عمومی گرفتیم نوشته بود سانس اول: خانه امن است (ناصر رفایی). با این برنامه رفتیم در سالن، اما اتفاقی افتاد که نظیرش را قطعاً هیچ جا ندیده‌اید. فیلم شروع شد و نام فیلم را نوشت: باد و مه (محمد علی طالبی. در این اوضاع و احوال کسی که تیتراژ فیلم را ندیده باشد، بی‌شک فکر می‌کند تصاویر برای فیلم ناصر رفایی است. نمونه‌ی دیگر برمی‌گردد به روز ۲۲ بهمن که جمعه بود و گفت‌و‌گوی من و مسعود شاهی ضمیمه‌ی بانمک این روز بود. در جدول، ساعت شروع روز جمعه (به دلیل راهپیمایی ۲۲ بهمن) ساعت یک ذکر شده بود که معقول می‌نمود. ما هم ساعت یک ربع به یک در سالن بودیم. اما به ناگاه دیدیم به دیوار کاغذی زده‌اند و روی آن نوشته‌اند شروع سانس‌ها ساعت ۲ است. فکرش را بکنید، چقدر برنامه باید منظم باشد تا این اتفاق بیفتد. با مهدی مسعود شاهی دبیر جشنواره که به گفت‌و‌گو نشستم از معظلات و بی‌برنامگی‌ها حرف زدیم و او هم جواب داد. فقط یک نکته‌ی بانمک گفت که اینجا‌‌ همان را می‌گویم و بقیه‌اش را خودتان حدس بزنید. وقتی به او گفتم: «امروز (۲۲ بهمن) برنامه بنا بود از ساعت یک شروع شود، اما وقتی به برج آمدیم دیدیم برنامه تغییر کرده و یک ساعت به تعویق افتاده. خب شما که از ماه‌ها قبل می‌دانستید ۲۲ بهمن جمعه است، این را زود‌تر اعلام می‌کردی. ما که زرخرید شما نیستیم که تا ساعت دو نیمه شب اینجا بمانیم و مطلع شویم که برنامه تغییر کرده یا نه. ما که تبعیدی شما نیستیم!» مسعود شاهی هم خیلی خونسرد گفت: «شما خیلی ایده‌آل‌گرا هستید. این چیز‌ها که دست ما نیست!» من باور نکردم این سخن را از دبیر جشنواره دارم می‌شنوم، شما را نمی‌دانم.

سیاست‌های بخشنامه‌ای شکست خورده

در سینمای ایران هر وقت پای بخشنامه آمده است وسط، گندی بالا آمده که جمع کردنش کاری‌ست کارستان. نمونه‌اش در جشنواره‌ی ۲۹ تأکید مدیران سینمایی بر رونق دادن به سینمای سیاسی است. سینمای سیاسی‌ای که نمونه‌هایش پایان‌نامه (حامد کلاهداری)، اخراجی‌ها ۳ (مسعود ده نمکی)، و گزارش یک جشن (ابراهیم حاتمی‌کیا) است. پایان‌نامه‌ای که آن‌قدر مضحک و مسخره از کار در آمده که تماشاگر سراسر فیلم سوت و کف می‌زند و فیلم را هو می‌کند، و اخراجی‌ها می‌ترسد بیاید رد مرکز اصلی جشنواره و به نمایش در بیاید، و گزارش جشنی که هیچ نشانی از ابراهیم حاتمی‌کیای سال‌های نه چندان دور ندارد. سینمای سیاسی سال۸۹ مثل عرفان‌زدگی دهه‌ی شصت و معناگرایی دهه‌ی هفتاد، نمونه‌ی الکنی از سیاست‌های بخشنامه‌ای‌ست که از درون ذهن بیمار مدیران این سینما خارج شده است. با این اوصاف من تنها یک سؤال دارم: با این همه سیاست غلط آیا جشنواره‌ی فیلم فجر نبودنش بهتر از بودنش نیست؟! بهتر نیست خودمان را گول نزنیم که داریم جشنواره‌ی فیلم برگزار می‌کنیم؟ در بخش بعدی این مطلب به فیلم‌های مهم این دوره خواهم پرداخت.

برگزیدگان جشنواره‌ فیلم فجر

Thu, 17 Feb 2011 10:22:09 +0000

بیست و نهمین جشنواره‌ فیلم فجر، شامگاه چهارشنبه ۲۷ بهمن به پایان رسید. فيلم‌های مسعود کيميايی و اصغر فرهادی بيشترين جايزه‌ها را از آن خود کردند.

به گزارش بخش فرهنگی رادیو زمانه، در بیست و نهمین جشنواره فیلم فجر که شامگاه چهارشنبه ۲۷ بهمن به پایان رسید، فیلم «جدایی نادر از سیمین» ساخته‌ اصغر فرهادی پنج سیمرغ بلورین را به خود اختصاص داد و به‌ این ترتیب موفق‌ترین فیلم این دوره از جشنواره‌ فیلم فجر شناخته شد.

فیلم «جرم» ساخته مسعود کیمیایی جایزه بهترین فیلم بیست و نهمین جشنواره فیلم فجر را از آن خود کرد.

در مراسم پايانی جشنواره فیلم فجر، اسفدیار رحیم مشایی، رئيس دفتر محمود احمدی‌نژاد، رئيس جمهور ايران و جواد شمقدری، معاون امور سينمايی وزارت ارشاد حضور داشتند.

فیلم جرم، ساخته مسعود کیمیایی افزون بر این‌که به‌عنوان بهترین فیلم شرکت داده شده در بیست و نهمین جشنواره فیلم فجر شناخته شد، در بخش‌های بهترین بازیگر مرد مکمل (حامد بهداد)، موسیقی (کارن همایونفر)، طراحی صحنه و لباس (ایرج رامین‌فر) و صداگذاری (اسحاق خانزادی و علی ابوالصدق) برنده جایزه شد.

مسعود کیمیایی کارگردان و تهیه‌کننده فیلم برگزیده جشنواره پس از دریافت سیمرغ بهترین فیلم گفت: «نمی‌دانم این سیمرغ از ۳۰ سال پیش تا به حال جا مانده و به من رسید و نمی‌دانم چه اتفاقی افتاده بعد از مدت‌ها یاد من افتاده‌اند. خوشبختانه هیأت داوران سینمای مستقل را دیدند و به من تنها که بدون سرمایه‌ای از جای دیگر فیلم می‌سازم و به جایی وابسته نیستم جایزه دادند. این داوران این بار حرمت استقلال را نگاه داشتند.»

پولاد کیمیایی که به همراه پدرش به روی سن آمده بود اظهار کرد: ‌»افتخار می‌کنم کنار پدر هستم و استقبال شما را می‌بینم.»

مهدی هاشمی برای بازی در فیلم آقا یوسف، ساخته علی رفیعی سیمرغ بلورین بهترین بازیگر مرد در نقش اول را دریافت کرد. همچنین ویشکا آسایش به‌خاطر بازی در فیلم ورود آقایان ممنوع، ساخته رامبد جوان به‌عنوان بهترین بازیگر زن در نقش اول معرفی شد.

به گزارش خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) مهدی هاشمی سیمرغ بلورین‌اش را از اسفندیار رحیم مشایی گرفت و در سخنانی گفت: «نیمی ازجایزه‌ام را به خانه سینما که عضو آن هستم و نیمی دیگر را به کیانوش عیاری که استاد بزرگ سینماست و فیلمش را نشان ندادند، تقدیم می‌کنم.»

این بازیگر سینما در ادامه سخنان‌اش گفت: «دلیل حضور ما در این‌جا این است که بگوییم سینما مال همه ماست، بدون این‌که [بخواهیم سینما را] شقه‌شقه کنیم.»

دیپلم افتخار بهترین بازیگر زن به مهتاب کرامتی برای بازی در فیلم «آلزایمر» اهداء شد. مهتاب کرامتی جایزه‌اش را از جواد شمقدری معاونت سینمایی دریافت کرد.

مهناز افشار که در فیلم سعادت‌آباد، ساخته مازیار میری بازی کرده بود، سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش دوم را از آن خود کرد.

فیلم آسمان محبوب ساخته داریوش مهرجویی توفیق چندانی به‌دست نیاورد و فقط جایزه ویژه هیأت داوران بیست و نهمین جشنواره فیلم فجر را از آن خود کرد. داریوش مهرجویی به‌خاطر سرماخوردگی در این مراسم شرکت نکرده بود.

سیمرغ بلورین بهترین موسیقی به کارن همایونفر سازنده موسیقی فیلم سینمایی «جرم» اهدا شد و همایونفر جایزه‌اش را از مجید انتظامی دریافت کرد.

کارن همایون‌فر در سخنانی گفت: «۲۰ سال پیش مسعود کیمیایی مرا با "رد پای گرگ" به سینما‌ها آورد و بعد‌ها موسیقی "سلطان" را برایشان ساختم و الان بعد از ۲۰ سال با "جرم" جایزه می‌گیرم.»

سیمرغ بلورین بهترین تدوین به واروژ کریم مسیحی برای تدوین فیلم سینمایی «ندار‌ها» اهدا شد که کریم مسیحی جایزه‌اش را از علی معلم دریافت کرد.

سیمرغ بلورین بهترین فیلم‌برداری به محمود کلاری برای فیلم سینمایی «جدایی نادر از سیمین» اهدا شد و محمود کلاری جایزه‌اش را از مرتضی شایسته دریافت کرد.

کلاری گفت: «قصد ندارم جایزه‌ام را تقدیم کنم به خصوص به همسرم. هرچه که دارم متعلق به اوست. خیلی شوکه شدم پس از نزدیک به سه دهه این اولین فیلمی بود که توانستم از قواعد پیشین در کار فیلم‌برداری با هدایت و راهنمایی اصغر فرهادی فاصله بگیرم و به سمت فیلم‌برداری برویم که دیده نشود.»

سفر سرخ، ساخته حمید فرخ‌نژاد به‌عنوان بهترین فیلم در بخش فیلم‌های اول شناخته شد.

جشنواره فیلم فجر هر سال در دهه فجر در بهمن ماه برگزار می‌شود. از سال ۱۳۷۴ به این جشنواره یک بخش بین‌المللی هم افزوده شد.

امسال بخش نوعی نگاه که در آن فیلم‌های مورددار را به نمایش گذاشتند، اعتراض برخی سینماگران را در پی داشت. همچنین بخش‌های فیلم مستند و فیلم کوتاه را از جشنواره فیلم فجر حذف کردند. این موضوع هم مناقشه‌انگیز شد و اعتراضات سینماگران فیلم کوتاه و مستندسازان را برانگیخت.