دانشگاه تهران

احمدی‌نژاد رؤسای دو دانشگاه را به دليل "رويکرد امنيتی" برکنار کرد

news-zamaneh — Mon, 18 Mar 2013 12:21:23 +0000

محمود احمدی‌نژاد، رئيس‌جمهور ايران با نامه‌ای خطاب به کامران دانشجو، وزير علوم، خواهان برکناری رؤسای دانشگاه تهران و دانشگاه تربيت مدرس به دليل "رويکرد سياست‌زده، غيرعلمی و يا احيانا امنيتی" آن‌ها شد.

به گزارش منابع خبری ايران، محمود احمدی‌نژاد در نامه‌ای که امروز دوشنبه ۲۸ اسفندماه به وزير علوم فرستاد ضمن بيان اين‌که "فضای عمومی دانشگاه بايد سرشار از اميد و مهربانی و آزادی و احترام و اعتماد باشد" نوشت: "متأسفانه و براساس اطلاعات دقيق در دو دانشگاه مهم، دانشگاه تهران که ما در دانشگاه‌های کشور و پرافتخارترين آن است و دانشگاه تربيت مدرس که تنها مرکز رسمی تربيت مدرسين کشور است، فضای عمومی به‌گونه ديگری مديريت می‌شود که نه تنها سازنده نيست، بلکه تا حدودی در نقطه مقابل حرکت عمومی ملت و شئون دانشگاه و دانشگاهيان است."

فرهاد رهبر، از رؤسای سازمان مديريت و برنامه‌ريزی در دولت نهم احمدی‌نژاد در بهمن‌ماه ۱۳۸۶ به‌عنوان رئيس دانشگاه تهران منصوب شد و بيژن رنجبر نيز از خردادماه ۱۳۸۹ تاکنون رئيس دانشگاه تربيت مدرس بوده است.

رئيس‌جمهور ايران در نامه خود افزود: "رويکرد سياست‌زده و غيرعلمی و يا احيانا امنيتی توسط مديران در محيط اجتماعی ناکارآمد و تخريب‌کننده و در محيط دانشگاهی ناکارآمدتر و مخرب‌تر است."

فرهاد رهبر در بهمن‌ماه ۱۳۸۶ به‌عنوان رئيس دانشگاه تهران منصوب شد و بيژن رنجبر نيز از خردادماه ۱۳۸۹ رئيس دانشگاه تربيت مدرس بوده است

پيش از اين شايعاتی در مورد برکناری رئيس دانشگاه تهران و رئيس دانشگاه تربيت مدرس توسط احمدی‌نژاد در رسانه‌های ايران منتشر شده بود.

دی‌ماه سال جاری برخی رسانه‌ها نوشتند دامنه تغییرات در دولت احمدی‌نژاد به رؤسای برخی دانشگاه‌ها نیز رسیده است.

شايعه برکناری فرهاد رهبر پس از برکناری مرضيه وحيد دستجردی وزير سابق بهداشت که در برابر برکناری باقر لاريجانی رئيس وقت دانشگاه علوم پزشکی تهران به درخواست احمدی‌نژاد مقاومت کرده بود، مطرح شد.

در آن زمان اما کامران دانشجو، وزير علوم، اين شايعات را تکذيب کرد و گفت رؤسای اين دو دانشگاه همچنان به فعاليت خود ادامه خواهند داد و قرار نيست کسی برکنار شود.

فرهاد رهبر نيز پيش از اين خبر برکناری‌اش را شايعه دانسته بود.

برخی از رسانه‌های ايران برکناری بيژن رنجبر را به دليل ايجاد ممانعت بر سر راه تحصيل اسفنديار رحيم‌مشايی، يار نزديک محمود احمدی‌نژاد، در دانشگاه تربيت مدرس عنوان کرده بودند.

بيژن رنجبر نيز درباره شايعه تهديد طرفداران مشايی برای برکناری وی از سمت رياست دانشگاه تربيت مدرس،‌ گفته بود: "از اين تهديدها نمی‌ترسم و همه از وزير گرفته تا ساير مسئولان کشوری بايد برای تحصيل در اين دانشگاه از يک قانون تبعيت کنند."

آذرماه سال جاری غلامرضا خواجه سروی، معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، درمورد انتشار برخی اخبار مبنی بر تغيير رياست دانشگاه تهران گفته بود: تاکنون هيچ بحثی درباره تغيير رئيس دانشگاه تهران مطرح نبوده است.

وی با بيان اين که "افرادی که به‌دنبال ايجاد التهاب و تخريب هستند، اين‌گونه مسايل را مطرح می‌کنند"، افزوده بود: فعاليت‌های دانشگاه تهران همواره الگويی برای ديگر دانشگاه ها بوده و همزمان با حساسيت‌های ويژه درخصوص شرايط داخلی و خارجی کشور، عملکرد و تحليل‌های مناسبی داشته است."

از سوی ديگر، شايعه برکناری علی‌رضا رهایی، رئيس دانشگاه صنعتی اميرکبير و محمدحسين يادگاری، جهاد دانشگاهی نيز مطرح شده است.

تغيير مسئولان دولتی توسط محمود احمدی‌نژاد از آغاز روی کار آمدن دولت دهم همواره يکی از مسائل چالش‌برانگيز ميان رئيس‌جمهور ايران و مخالفانش بوده است.

قدیمی‌ترین زندانی سیاسی ایران در بیمارستان

Wed, 29 Aug 2012 16:31:42 +0000

ایرج ادیب‌زاده

ایرج ادیب‌زاده - به مناسبت ورود میهمانان اجلاس سران کشورهای عضو جنبش عدم تعهد به تهران، چند تشکل سیاسی و حقوق بشری و نیز محمد ملکی، نخستین رئیس دانشگاه تهران پس از انقلاب اسلامی با انتشار نامه‌های سرگشاده از سران کشور‌ها خواسته‌اند به وضعیت حقوق بشر در ایران و به ‌ویژه زندانیان سیاسی این کشور توجه کنند.

اجلاس پرهزینه سران کشورهای عضو جنبش عدم تعهد، روزهای پنجشنبه و جمعه، نهم و دهم شهریورماه ۱۳۹۱ برابر با ۳۰ و ۳۱ اوت ۲۰۱۲ در تهران برپا می‌شود. نشست وزرای خارجه کشورهای شرکت‌کننده سه‌شنبه و چهارشنبه هفتم و هشتم شهریور بود. نکته مهم تعطیلی همه‌جانبه تهران از هفتم تا یازدهم شهریور است که در ۱۵ دوره گذشته این اجلاس بی‌سابقه بوده است که پایتخت کشوری به مناسبت برپایی این اجلاس بی‌فایده در دنیای امروز تعطیل شود.

همزمان با ورود میهمانان، عباس امیرانتظام، قدیمی‌ترین زندانی سیاسی ایران به دلیل نوعی بیماری سخت که پیامد سال‌ها حضور در زندان و سلول انفرادی زندان‌های جمهوری اسلامی است، در بیمارستان به‌سرمی‌برد.

یکی از نامه‌هایی که سران کشورهای عضو جنبش عدم تعهد را خطاب قرار داده، از تشکل سیاسی ملی‌ـ مذهبی خارج از کشور است. در بخشی از این نامه نوشته شده است: «از شما سران کشورهای عضو جنبش عدم تعهد انتظار می‌رود در مدت حضورتان در تهران از حکومت‌گران تهران بخواهید به شما اجازه‌ دیدار با زندانیان سیاسی ازجمله سران جنبش سبز، آقایان موسوی و کروبی را بدهند تا واقعیت‌ها را بهتر بشناسید.»

برای بررسی بیشتر این نامه از تقی رحمانی، روزنامه‌نگار و فعال ملی‌ ـ مذهبی که خود سال‌ها در ایران زندانی سیاسی بوده است، هدف از نوشتن این نامه و ارسال آن را به سفارتخانه‌های سران کشورهایی که به ایران می‌روند پرسیده‌ایم.

تقی رحمانی: هدف ما در وهله‌ اول نوعی یادآوری فلسفی به غیر متعهد‌ها بود که استقلال در مقابل استعمار داشته باشند و توضیح دادیم که الان این استقلال دیگر باید به حاکمیت ملت‌ها تبدیل شود.

تقی رحمانی: سران کشورهای مختلف که در حال حاضر در ایران حضور دارند، در کشوری که آقای عباس امیرانتظام بیمارستان است، با توجه به اینکه کشورشان به دموکراسی نزدیک‌تر است، اخلاقاً و حقوقاً لازم است به وضعیت زندانیان سیاسی توجه کنند.

آن‌ها در عمل وارد کشوری شده‌اند که حکومتش این استقلال ملت‌ها را به رسمیت نشناخته که آخرینش هم همین وقایع جنبش سبز بوده است. ما می‌خواهیم این نکات را به افکار عمومی جهان و همچنین به خود آن حکومت‌ها از طریق فرستادن این نامه‌ها به دفا‌تر ریاست جمهوری شان و مکانیسم‌هایی که بتوان این نامه را به آن‌ها رساند، به اطلاع برسانیم. همچنین می‌توان در فضای داخل و خارج کشور این کار را انجام داد که بسیاری از تشکلات هم این کار را کرده‌اند. کنشگران ملی‌ ـ مذهبی هم این کار را کرده‌اند.

این آقایان یعنی سران کشورهای مختلف که در حال حاضر در ایران حضور دارند، در کشوری که آقای عباس امیرانتظام بیمارستان است، با توجه به اینکه کشورشان به دموکراسی نزدیک‌تر است، اخلاقاً و حقوقاً لازم است به وضعیت زندانیان سیاسی توجه کنند.

او یک مقام دولتی داشته، وزیر امور خارجه دولت موقت ایران بوده، به ناحق به زندان رفته و سال‌های سال زندان کشیده و حالا حتی اجازه تماس تلفن با ایران را به راحتی ندارد و تحت فشار است.

بسیاری دیگر نیز چون آقایان موسوی و کروبی و بسیاری زندانیان سیاسی که حتی گمنامند و دنبال حق حاکمیت ملت هستند در زندان به سر می‌برند.

شما فکر می‌‌کنید ارسال این نامه و نامه‌های دیگری که خطاب به سران این کشور‌ها، نوشته شده است، در افکار عمومی مردم آن کشور‌ها انعکاس پیدا کند؟

این بستگی به فعالیت رسانه‌ها دارد. به‌هرحال این اجلاس انعکاس بین‌المللی دارد و طبعاً وقتی کشوری مورد توجه قرار می‌گیرد ازجمله حاکمیت ایران، سعی می‌کند به نوعی نشان دهد در جهان منزوی نیست. از این طرف هم نیروهای اپوزیسیون و حتی نیروهای مدنی وظیفه دارند این اقدام را عملی کنند.

بنابراین تأثیر آن بستگی به انعکاس رسانه‌ای دارد. این نکته را هم باید در نظر گرفت و آن اینکه اول رسانه‌ها و افکار عمومی را خطاب قرار می‌دهند و بعد حکومت‌ها هم تحت پرسش قرار خواهند گرفت. شاید در آغاز تأثیر فوری نداشته باشد، ولی تأثیر میان مدت و بعد تأثیر روی افکارعمومی دارد که بعد‌ها در برخورد مردم آن کشور‌ها با خود مقامات آن کشور تأثیر خواهد داشت. به طبع تأثیر خودش را خواهد داشت.

شما غیر از مسئله‌ زندانیان سیاسی و چهره‌هایی که نام بردید، چه چیزهای دیگری را خواسته‌اید به اطلاع این سران برسانید؟

مهم‌ترین مسئله‌ این بیانیه این است که فلسفه‌ جنبش غیر متعهد‌ها چه بوده؟ فلسفه‌ جنبش غیر متعهد‌ها این بود که در مقابل استعمار می‌خواستند استقلال داشته باشند. استقلال برای چه بود؟

من در مقاله‌هایی که پیش‌تر نوشته‌ام وضعیت آقای امیر انتظام را با خانم آنگ سان‌سوچی عنصر پایداری در میانمار مقایسه کرده‌ام. اتهام‌هایی که به اقای امیر انتظام زده‌اند هیچکدام ثابت نشده است.

استقلال برای حاکمیت ملت بود. استقلال نه به این مفهوم که شما یک دولت سیاسی درست کنید، با پول نفت و امثالهم و شعارهایی در مخالفت با حکومت‌های دیگر بدهید یا در مخالفت با غرب بدهید، ولی در عین حال مردم خودتان را هم گروگان این سیاست کنید. اساساً فلسفه‌ غیر متعهد‌ها این نیست.

از طرف دیگر فلسفه‌ غیر متعهد‌ها در سال ۱۹۶۰ شکل گرفته است. امروز جامعه بشری جلو‌تر آمده و استقلال دولت‌ها اگر در پیوند با حاکمیت ملت‌ها نباشد که در بیانیه ذکر شده، اساساً این خودش یک نقض غرض است و خودش به یک دیکتاتوری مضاعف‌تر و خشن‌تر منتهی می‌شود که ما این را در بعضی از حکومت‌ها مثل حکومت صدام حسین و حکومتی که در سوریه هست می‌بینیم و این اساساً با آن فلسفه‌ اولیه غیر متعهد‌ها هماهنگی ندارد و ما سعی کردیم در بیانیه این امر را هم توضیح دهیم.

شما اشاره کردید به نام عباس امیرانتظام، قدیمی‌ترین زندانی سیاسی ایران که خودش در یادداشت‌هایش نوشته است: «۴۵۴ روز بازداشت در سلول انفرادی داشته، در دادگاه ویژه انقلاب بدون حضور وکیل و هیئت منصفه به اعدام محکوم شده که با تلاش مهدی بازرگان به حبس ابد تقلیل یافت. در تمامی این سال‌ها او خواستار برگزاری دادگاه تجدید نظر و اعاده حیثیت خویش است.» شما دوستی و نزدیکی و آشنایی با عباس امیر انتظام داشته‌اید. اینطور نیست؟

جنبش غیر متعهد‌ها وقتی می‌تواند مؤثر باشد که استقلال با حاکمیت ملی پیوند بخورد. اگر استقلال با حاکمیت مردم پیوند نخورد، روز به روز خود فلسفه غیرمتعهد‌ها هم بی‌معنی می‌شود و این مسئله‌ای است که باید هم از لحاظ نظری‌ ـ تئوری به آن پرداخت، هم افکار عمومی را به آن توجه داد.

من سال‌های زیادی با آقای امیر انتظام در یک اتاق در زندان بودم. از سال ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۳ من با آقای امیرانتظام در زندان بودم و بعضاً به‌عنوان یک دوست با ایشان بودم.

واقعیت این است که سختی‌هایی که ایشان در آن نوشته‌ها از آن گفته، که فقط به خاطر اجرای وظایف دولتی‌اش انجام داده، گوشه‌ای از ظلم‌های وارده بر اوست. او وقتی از انفرادی حرف می‌زند، همه واقعیت را نگفته است. تفسیر و توضیح این انفرادی‌ها را فقط در فیلم‌ها می‌شود بازسازی کرد. همچنین واقعیت سختی و بیماری‌ای که ایشان دارد اصلاً غیر قابل تصور است.

من در مقاله‌هایی که پیش‌تر نوشته‌ام وضعیت آقای امیر انتظام را با خانم آنگ سان‌سوچی عنصر پایداری در میانمار مقایسه کرده‌ام. اتهام‌هایی که به اقای امیر انتظام زده‌اند هیچکدام ثابت نشده است.

از سال ۱۳۷۲ دادیار زندان اوین شروع کرد با آقای امیرانتظام به خواندن مجدد پرونده ایشان و خیلی به اصطلاح حقوقی و نرم یک جمله‌ای گفت که برای من خیلی جالب بود. گفت: «آقای امیر انتظام در مورد شما سوءتفاهم شده.» یعنی حتی یک مقام قضایی زندان وقتی پرونده را درست خوانده، به چنین نتیجه ای رسیده است. اطلاعاتی که من از پرونده آقای امیرانتظام دارم اگر بخواهم توضیح بدهم در این مجال ممکن نیست، اما مشخص بود که ایشان در پروژه‌ای باید قربانی یکسری اهداف می‌شد.

الان می‌بینید بسیاری از مقامات اول انقلاب ما هم تحت فشارند. مانند آقای احمد صدر حاج سیدجوادی، دکتر یزدی و بسیاری دیگر که به شدت تحت فشارند و حتی اجازه برگزاری جلسه را ندارند. خب فلسفه‌ جنبش غیر متعهد‌ها چه بوده؟ قرار بوده از استقلال و از حاکمیت ملت‌ها هم برخوردار باشیم. این‌ها چهره‌هایی هستند که به خاطر اعتقادشان و دفاع از آن آزادی‌ها و رسیدن به حق حاکمیت ملت‌ها تحت فشارند. باید به این مسئله توجه کرد.

انتظارتان از نوشتن این نامه‌ها چیست؟

در وهله‌ اول انتظار ما توجه است، اما در عین حال باید دقت داشته باشیم که سیاست، عرصه‌ قدرت و عرصه‌ توازن قواست. در چنین فضایی توجه افکار عمومی و توجه نیروهای آگاه در ایران ضروری است. در عین حال می‌خواهیم حاکمیت هم بداند که اجلاس سران جنبش غیر متعهد‌ها نمی‌تواند صرفاً منجر به یک مشروعیت شود. چون آوردن لوازم مشروعیت صرفاً با خرج‌های بزرگ نیست، ضمن اینکه خود اعضای کشورهای عضو جنبش غیر متعهد‌ها خیلی از آن فلسفه‌ اولیه‌ خودشان دور شده‌اند. بعد زمانی و مکانی خود کنفرانس جنبش غیر متعهد‌ها وقتی می‌تواند مؤثر باشد که استقلال با حاکمیت ملی پیوند بخورد. اگر استقلال با حاکمیت مردم پیوند نخورد، روز به روز خود فلسفه غیرمتعهد‌ها هم بی‌معنی می‌شود و این مسئله‌ای است که باید هم از لحاظ نظری‌ ـ تئوری به آن پرداخت، هم افکار عمومی را به آن توجه داد.

یکسان‌سازی پوشش

Babak M — Wed, 18 Jul 2012 16:18:44 +0000

امید مهرداد

امید مهرداد ـ روی این نکته امروز تقریباً توافق وجود دارد که سیاست‌های جمهوری اسلامی درباره حجاب موفق نبوده است. در طی این سال‌ها نوعی فرهنگ مقاومت در میان زنان و مردان جوان علیه ایدئولوژی رسمی به وجود آمده است. اگرچه اشتباه است آن را مقاومتی آگاهانه و سیاسی قلمداد کنیم، اما نمی‌توان انکار کرد که این «پس‌زنی» و «سرپیچی» در میان جامعه و خصوصاً جوانان وجود دارد و این خود بزرگترین ضربه به ایدئولوژی رسمی جمهوری اسلامی است.

ناکامی فرهنگی و اجتماعی جمهوری اسلامی در قبال مسئله حجاب روشن‌ترین نماد شکست سی سال اسلامی‌سازی جامعه بوده است. حکومت تنها و تنها با فشار‌ها و برخورد‌های پلیسی می‌تواند این ایدئولوژی را دست کم در ظاهر حفظ کند. امروز در عرصه‌های مختلف اجتماعی می‌بینیم زنان و مردان و به خصوص دختران جوان از الگو‌های متفاوت رفتاری پیروی می‌کنند که هیچ نسبتی با ایدئولوژی مسلط ندارد.

به نظر می‌رسد سیاست یکسان‌سازی لباس در محیط‌های کاری و آموزشی که اخیراً مطرح شده، بخشی از سیاست حکومت برای تحمیل حجاب و حذف کامل آزادی‌ پوشش است، اما چرا حکومت ایران بی‌وقفه به مسئله پوشش می‌پردازد؟ سیاست اخیر یکسان‌سازی پوشش چه معانی و پیامدهایی در بر دارد؟

فردیت، تمامیت‌خواهی، ایدئولوژی اسلامی

جمهوری اسلامی حکومتی تمامیت‌خواه است به این معنا که می‌کوشد تمام نیروی جامعه مدنی را تحلیل ببرد و آن را درون دولت هضم کند. جمهوری اسلامی هر نوع آزادی را در جامعه، خطری بالقوه برای خود حساب می‌کند.

حکومت‌های تمامیت‌خواه معمولاً دارای ایدئولوژی به نسبت یک‌پارچه و جامعی هستند و سعی می‌کنند تک تک افراد جامعه را درون ایدئولوژی خود حل کنند. ایدئولوژی‌های تمامیت‌خواه معمولاً جامعه را به مثابه یک کل و همچون قبیله‌ای بزرگ در نظر می‌گیرند که افراد باید در آن از قاعده‌ها و رفتارهای مشابهی پیروی بکنند.

در چنین حکومت‌هایی «فردیت» و هرگونه جلوه‌نمایی فردی خطری برای ایدئولوژی رسمی محسوب می‌شود چرا که این جلوه‌نمایی‌ها تخطی از هنجار‌های ایدئولوژی حاکم است. روح و جسم افراد جامعه در حکومت‌های تمامیت‌خواه باید در اختیار حکومت و ایدئولوژی رسمی باشد. این ایدئولوژی همچون پلیسی نامرئی است که تک تک افراد جامعه را چک می‌کند. آنان یا باید هر روز خود را با آن تطبیق دهند و یا خود را در معرض خطر حمله و سرکوب حکومت قرار دهند.

ناکامی فرهنگی و اجتماعی جمهوری اسلامی در قبال مسئله حجاب روشن‌ترین نماد شکست سی سال اسلامی‌سازی جامعه بوده است. حکومت تنها و تنها با فشار‌ها و برخورد‌های پلیسی می‌تواند این ایدئولوژی را دست کم در ظاهر حفظ کند. امروز در عرصه‌های مختلف اجتماعی می‌بینیم زنان و مردان وبه خصوص دختران جوان از الگو‌های متفاوت رفتاری پیروی می‌کنند که هیچ نسبتی با ایدئولوژی مسلط ندارد.

حجاب یکی از پایه‌‌های اصلی ایدئولوژی جمهوری اسلامی است. مهدی خلجی پژوهشگر مسائل اسلامی در این زمینه می‌گوید: «شاید بتوان گفت جمهوری اسلامی سه رکن دارد: آمریکاستیزی، اسرائیل‌ستیزی و حجاب. اگر یکی از این پایه‌ها فروریزد بنای ایدئولوژیک جمهوری اسلامی فروخواهد پاشید. خواست آزادی حجاب، بی‌تردید خواستی براندازانه است. به این شکل است که آزادی زن در ایران به موضوعی یک‌سره سیاسی بدل می‌شود».

یکسان‌سازی پوشش در محیط‌های کاری و دانشگاهی نیز سیاستی دیگر در جهت شکستن فردیت و نشانه‌های فردی است. مدل لباس و مو و آرایش و به طور کلی «تن»، فردی‌‌ترین دارایی هر فرد است. یکسان‌سازی پوشش معنایی جز درهم‌شکستن این دارایی شخصی و ادغام آن در ایدئولوژی رسمی ندارد.

گسترش سرکوب از خیابان تا سینما

پس از گذشت سی سال از عمر جمهوری اسلامی، مسئله پوشش هنوز یکی از دغدغه‌های اجتماعی دولت است. اخیراً دامنه برخورد‌های نیروی انتظامی با زنان «بد‌حجاب» به سینما هم کشیده شده است.

بازیگران و سینماگران در طول دوره اصلاحات با بهره بردن از آزادی‌های نسبی آن دوران تا حدی زیاد از هنجارهای تعریف‌شده پوشش در جمهوری اسلامی فاصله گرفتند، اما اخیراً نیروی انتظامی تلاش می‌کند محدودیت‌های جدیدی را بر اهل سینما اعمال کند. به موازات طرح برخورد با پوشش نامناسب در شهرهای بزرگ مسئولان نیروی انتظامی انتقاد از پوشش بازیگران سینما را شدت داده‌اند. به عنوان مثال بهمن کارگر معاون اجتماعی ناجا در این زمینه می‌گوید: «برخی از زنان هنرمند به جشنواره‌هایی مانند کن می‌روند و با کشف حجاب و لباس با مرد نامحرم دست می‌دهند. این فرد می‌تواند الگو باشد؟ ما انقلاب کردیم چطور سینماگران صدایشان در این مورد در نمی‌آید آن وقت یک هنرمند وقتی راجع به زن در سینما اظهار نظر می‌کند کلی سر و صدا ایجاد شده و صدای خیلی از این افراد در می‌آید اما چرا این زن که با این قیافه در جشنواره‌های خارجی حاضر می‌شود صدای هیچ سینماگری در نیامد. دختران ما باید از این افراد الگو بگیرند؟» او در ادامه می‌افزاید هر جشنواره و جشنی که بر مبنای ارز‌ش‌ها نباشد تعطیل می‌شود.

علاوه بر برخورد‌های نیروی انتظامی با «بدحجابی» در میان زنان و مردان، اخیرا زمزمه‌هایی درباره یکسان‌سازی پوشش در محیط‌های کاری و دانشگاهی شنیده می‌شود. مجموعه این برخوردها و طرح‌ها را باید اجزای به‌هم‌پیوسته سیاستی کلی در نظر گرفت که قصد دارد خاطره آزادی‌های نسبی دوره اصلاحات را به طور کامل از ذهن جامعه بزداید.

لباس فرم برای دانشجویان و کارمندان

در اواخر سال گذشته زهرا عباسی مدیر کل دفتر امور زنان و خانواده وزارت کشور از اجرای فاز نخست طرح مد و پوشش مشاغل در استان تهران خبر داد و تاکید کرد این به معنای یکسان‌سازی پوشش نیست. عباسی در گفت‌وگو با خبرگزاری مهر درباره طرح‌ها و رنگ‌های لباس مشاغل گفت: «رنگ‌ها و طرح‌هایی در نظر گرفته می‌شود که متناسب با شئونات خانم‌ها باشد و مطمئناً از رنگ‌های تند که زیبنده محیط کار نیست استفاده نخواهد شد.» وی در ادامه افزود: «پوشش بانوان در محیط‌های کاری باید به گونه‌ای باشد که امنیت محیط کاری تامین شود و به جای خودنمایی شخصیت معنوی زنان مورد توجه قرار گیرد.»

به موازات این اظهار نظر، آذر نظری مشاور امور بانوان استانداری تهران از اتمام طراحی و نهایی شدن لباس فرم کارکنان استانداری و فرمانداری استان تهران خبر داد. نظری با اشاره به اینکه در این طراحی از نظرات کارشناسان و کارکنان استانداری تهران استفاده شده است افزود: «با اکثریت آرا (۸۵ درصد) رنگ سرمه‌ای به عنوان رنگ قالب لباس فرم کارکنان استانداری و فرمانداری‌های تهران انتخاب شده است.» او در ادامه می‌افزاید سازمان‌ها و نهادهای دولتی می‌توانند بر اساس توزیع فرم‌های نظرسنجی در میان کارکنان خود، نوع دوخت و الگوی لباس‌های فرم را انتخاب کنند.

حکومت‌های تمامیت‌خواه معمولاً دارای ایدئولوژی به نسبت یکپارچه و جامعی هستند و سعی می‌کنند تک تک افراد جامعه را درون ایدئولوژی خود حل کنند. ایدئولوژی‌های تمامیت‌خواه معمولاً جامعه را به مثابه یک کل و همچون قبیله‌ای بزرگ در نظر می‌گیرند که افراد باید در آن از قاعده‌ها و رفتارهای مشابهی پیروی بکنند.

در اوایل سال جاری، حشمت پازوکی، مسئول امور بانوان شهرستان پاکدشت از اجرای طرح یکسان‌سازی پوشش بانوان شاغل در اداره‌های این شهرستان خبر داد. وی افزود: «طرح یکسان سازی پوشش بانوان شاغل هم اکنون در استانداری تهران اجرا شده که با برنامه ریزی و هماهنگی‌های به عمل آمده،‌ این طرح به زودی در ادارات شهرستان پاکدشت نیز اجرا خواهد شد.»

در ماه جاری عبدالرضا سیف معاون فرهنگی دانشگاه تهران نیز از طرح جدید حجاب برای کارمندان و دانشجویان این دانشگاه خبر داد که از سال تحصیلی آینده اجرا خواهد شد. وی افزود دانشگاه تهران با مطالعه نوع پوشش و لباس فرم در برخی از دانشگاه‌های دنیا، منطبق بر فرهنگ ایرانی ـ اسلامی لباس فرمی برای دانشجویان و کارمندان این دانشگاه طراحی کرده است. سیف افزود: «لباس‌هایی که طراحی می‌شود براساس الگوی ایرانی اسلامی بوده و ظواهر زننده غربی را ندارد یعنی لباس آقایان آستین کوتاه، یقه باز یا غیر متعارف نیست و لباس خانم‌ها هم مانتوهای گشادتر و به جای شال و روسری از مقنعه با رنگ‌هایی در شان دانشگاه است.»

او در ادامه می‌گوید: «با توجه به مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی دانشجویان، کارمندان و استادان در محیط دانشگاه نباید از روسری و شال استفاده کنند و در محیط کار سادگی را رعایت کنند این موارد در دانشگاه مطرح شده و سپس اجرایی می‌شود.»

تفکیک جنسیتی و افزایش آسیب‌های اجتماعی

Sat, 16 Jun 2012 10:28:14 +0000

دیدبان زنان: ۲۰- ۲۶ خرداد ۱۳۹۱

مریم حسین‌خواه

مریم حسین‌خواه - در هفته گذشته از سویی شش واحد از نظریه‌های فمینیستی در رشته مطالعات زنان دانشگاه تهران حذف شد و از سوی دیگر سخت‌گیری‌ها نسبت به پوشش زنان به شیوه‌های مختلف ادامه داشت.

بازداشت گسترده زنان در کنسرت موسیقی به خاطر "بدحجابی" و هشدار نیروی انتظامی نسبت به پوشش هنرمندان زن سینمای ایران در جشنواره‌های بین‌المللی ازجمله سخت‌گیری‌ها نسبت به پوشش زنان بود. در کنار همه اینها، مواردی همچون دستورالعمل پوشش دانشجویان و بحث درباره چادر مشکی در صدر اخبار این حوزه به چشم می‌خورد و اهتمام دستگاه‌های دولتی به تفکیک‌های جنسیتی و افزایش جمعیت نیز همچنان در رسانه‌های مختلف بازتاب داشت.

در هفت روز گذشته علاوه بر این اخبار تکراری که در ماه‌های اخیر بارها منتشر شده است، دو طرح مربوط به حوزه زنان از سوی شورای نگهبان رد شد و کارشناسان و مسئولان حوزه اعتیاد نسبت به تغییرات ایجاد شده در آمار و شیوه اعتیاد زنان هشدار دادند.

چادر مشکی، آری یا نه؟

در حالی که سخت‌گیری‌ها نسبت به پوشش زنان هر روز بیشتر می‌شود، طهورا نوروزی، دبیر کارگروه حجاب و عفاف وزارت کشور در همایشی با عنوان "چادر، بایدها و نبایدها" گفت در شرایط کنونی با خلاء نوع پوشش ایرانی و اسلامی در جامعه مواجه هستیم و کارگروه مد و لباس نتوانسته است الگوی قابل قبولی در بخش پوشش‌های ایرانی- اسلامی به جامعه و بازار ارائه کند.

مدیر مرکز فعالیت‌های دینی شهرداری تهران در همان همایش پوشش چادر را "تضمین کننده سلامت زن در جامعه" عنوان کرد و گفت: "ما باید با ترویج استفاده از چادر اسلامی سلامت را دوباره به بانوان کشور بازگردانیم. چادر می‌تواند زن را از تمام خطرهای موجود در جامعه مصون نگهدارد."

به گزارش خبرگزاری ایرنا، وی همچنین پرداختن به مسئله استفاده از چادر، آن هم با رنگ مشکی را در شرایط فعلی مسئله‌ای "با اهمیت" ندانست و گفت اکنون نیازمند ترویج فرهنگ عفاف و حجاب در جامعه هستیم.

از سوی دیگر علی خان‌پور، مدیر مرکز فعالیت‌های دینی شهرداری تهران در همان همایش پوشش چادر را "تضمین کننده سلامت زن در جامعه" عنوان کرد و گفت: "ما باید با ترویج استفاده از چادر اسلامی سلامت را دوباره به بانوان کشور بازگردانیم. چادر می‌تواند زن را از تمام خطرهای موجود در جامعه مصون نگهدارد."

در ادامه همین سیاست‌ها محمد ابراهیم محمدی، مدیرکل فرهنگی، هنری وزارت آموزش و پرورش با بیان اینکه ترویج و تعمیق "فرهنگ حیا، عفاف و حجاب"، از اهداف و راهکارهای سند تحول بنیادین آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران است از اجرای آیین نامه عفاف و حجاب در مدارس کشور از سال تحصیلی آینده خبر داد.

به گزارش واحد مرکزی خبر، وی گفت: "در این برنامه عملیاتی، بازنگری و بازتولید برنامه‌ها و محتوای آموزشی و روش‌های تربیتی برای درونی‌سازی و تعمیق و ترویج فرهنگ حیا، عفاف و حجاب و اتخاذ تدابیر مناسب به منظور جذب، تربیت و به کارگیری نیروی انسانی شایسته و متعهد و عامل به رعایت حیا، عفاف و پوشش مناسب در مراکز اداری و آموزشی کشور پیش‌بینی شده است."

"ایجاد ساز و کارهای لازم برای هماهنگی رسانه‌ها و تولیدکنندگان کتاب و مواد آموزشی، لوازم‌التحریر و تجهیزات آموزشی و تربیتی به منظور ترویج فرهنگ حیا، عفاف و حجاب مناسب در دانش‌آموزان" از دیگر برنامه‌های پیش‌بینی شده در این طرح است.

آنچه از سوی مسئولان، ترویج فرهنگ عفاف نامیده می‌شود، محدود به آموزش و پروش نیست و مرکز امور خانواده مرکز امور زنان و خانواده ریاست جمهوری نیز در همین راستا بیش از ۳۰ هزار جلد کتاب منتشر کرده است.

تغییر ساختار شغلی زنان برای افزایش جمعیت

مرکز امور خانواده و زنان، به غیر از مسئله حجاب، "بازنگری سیاست‌ها و برنامه‌های كنترل جمعیت" را نیز در دستور کار خود قرار داده است.

زهرا سجادی، معاون این مرکز به ایسنا می‌گوید جایگزینی دو واحد درسی "دانش خانواده" به جای درس "جمعیت و تنظیم خانواده" و تدوین كتاب "روانشناسی ازدواج و شكوه همسرداری" در راستای "تحكیم و تثبیت خانواده ایرانی به معنای تداوم فرهنگی جامعه و در نهایت حفظ جامعه اسلامی" است.

رئیس دانشگاه اصفهان در گفت‌گو با خبرگزاری مهر از تک جنسیتی کردن ۱۵رشته در این دانشگاه خبر داد و گفت در سال تحصیلی جاری در مقطع کار‌شناسی رشته‌هایی که ۹۰ درصد متقاضی آن از یک جنسیت باشد، ظرفیت پذیرش آن تک جنسیتی می‌شود.

رئیس دانشگاه اصفهان در گفت‌گو با خبرگزاری مهر از تک جنسیتی کردن ۱۵رشته در این دانشگاه خبر داد و گفت در سال تحصیلی جاری در مقطع کار‌شناسی رشته‌هایی که ۹۰ درصد متقاضی آن از یک جنسیت باشد، ظرفیت پذیرش آن تک جنسیتی می‌شود.

وی همچنین اصلاح ساختار اشتغال زنان و ایجاد تسهیلات شغلی در راستای توجه به خانواده و امر فرزندآوری، تدوین برنامه‌های گسترده فرهنگی و تشویقی برای بالا بردن انگیزه جوانان در تشكیل خانواده و توجه به فرزندآوری را از دیگر برنامه‌های مركز امور زنان در راستای تحكیم بنیان خانواده و تنظیم جمعیت عنوان کرد و گفت در پی ارائه بسته‌های آموزشی برای تشویق زوج‌های جوان به فرزندآوری هستند که حداکثر پنج سال از زندگی مشترک‌شان می‌گذرد.

از سوی دیگر این مرکز برای "جلوگیری از اختلاط زن و مرد در محیط کار" نیز برنامه‌ریزی کرده است. زهرا سجادی در گفت‌وگو با مهر، ضمن انتقاد از "حساس" نبودن محیط‌های خصوصی به این مسئله می‌گوید: "اختلاط بیش از حد میان زن و مرد در محیط‌های کار خصوصی در حال گسترش است و امنیت زنان در این محیط‌ها با مشکل مواجه است."

البته به نظر می‌رسد اهتمام به عدم اختلاط زن و مرد، محدود به محل کار نیست و در حال گسترش به دانشگاه نیز هست.

در همین زمینه، رئیس دانشگاه اصفهان در گفت‌گو با خبرگزاری مهر از تک جنسیتی کردن ۱۵رشته در این دانشگاه خبر داد و گفت در سال تحصیلی جاری در مقطع کار‌شناسی رشته‌هایی که ۹۰ درصد متقاضی آن از یک جنسیت باشد، ظرفیت پذیرش آن تک جنسیتی می‌شود.

به گفته وی از آنجا که پسرها اکثریت متقاضیان رشته‌هایی مانند نقشه‌کشی یا زمین‌شناسی را تشکیل می‌دهند در این رشته‌ها فقط دانشجوی پسر پذیرش می‌شود و در رشته‌هایی مانند عربی و الهیات که تقاضا از طرف دختران بیشتر است، دانشجوی پسر پذیرفته نمی‌شود.

گرایش زنان معتاد به شیشه و اکستازی

در حالیکه مدیر دفتر امور فرهنگی و پیشگیری ستاد مبارزه با مواد مخدر از افزایش آمار اعتیاد زنان از پنج درصد ‌به ۸.۵ درصد خبر داده است، خبرگزاری زنان ایران در گزارشی به نقل از کارشناسان می‌گوید که ۶۵ درصد زنان معتاد از طریق همسران معتاد خود به مصرف مواد مخدر روی می‌آورند.

با وجود افزایش آمار زنان معتاد، تعداد مراکز ترک اعتیاد زنان همچنان محدود است و به گفته فرهاد اقطار، سرپرست سابق دفتر بازتوانی سازمان بهزیستی کشور فقط ۱۵ مرکز ترک اعتیاد ویژه زنان در ایران وجود دارد.

بر اساس این گزارش بیشترین زنان معتاد در گروه سنی ۲۵ تا ۳۴ سال قرار دارند و شیشه و قرص‌های روانگردان از جمله اکستازی بیشترین مصرف را در بین زنان دارد. ستاد مبارزه با مواد مخدر، آمار رسمی زنان معتاد را ۶۰ هزار نفر اعلام کرده است.

آذرخش مکری، معاون مرکز مطالعات ملی اعتیاد نیز با بیان اینکه در سال‌های اخیر زنان گرایش بیشتری به مصرف شیشه دارند، می‌گوید: "مواد مخدر سنتی مثل هرویین و تریاک از قدیم انگ مردانه داشته، ولی مواد افیونی مانند شیشه چون نوظهور است، انگ مردانه ندارد و زنان بیشتر به سمت مصرف این مواد گرایش دارند."

احساس شادی، پیشگیری از غم و اندوه، افزایش اعتماد به نفس، جسور شدن و لاغری از جمله مهم‌ترین دلایل روی آوردن زنان به اعتیاد و به ویژه مصرف موادی همچون شیشه است. با وجود افزایش آمار زنان معتاد، تعداد مراکز ترک اعتیاد زنان همچنان محدود است و به گفته فرهاد اقطار، سرپرست سابق دفتر بازتوانی سازمان بهزیستی کشور فقط ۱۵ مرکز ترک اعتیاد ویژه زنان در ایران وجود دارد.

شورای نگهبان، لایحه حمایت از خانواده را تایید نکرد

آخرین خبرها در حوزه قانونگذاری‌های مربوط به زنان نیز حاکی از رد طرح تابعیت فرزندان زنان ایرانی از مردان خارجی از سوی شورای نگهبان و بازگشت لایحه حمایت از خانواده به مجلس شورای اسلامی است.

در حالی که انتظار می‌رفت با پایان کار مجلس هشتم، سرنوشت این دو طرح جنجالی نیز به نتیجه برسد، شورای نگهبان با رد طرح اصلاح قانون تعیین تکلیف تابعیت فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با مردان خارجی مصوب جلسه مورخ هفدهم اردیبهشت ‌ماه ۱۳۹۱، اعلام کرد که تبصره سه الحاقی این طرح از این حیث که به افزایش هزینه عمومی می‌انجامد، مغایر اصل ۷۵ قانون اساسی است.

سخنگوی شورای نگهبان همچنین در جلسه روز شنبه، بیستم خردادماه جاری به خبرنگاران گفت که دو ماده قانون حمایت از خانواده نیز برخلاف شرع است و از همین رو این طرح بار دیگر به مجلس عودت داده شده است.

در همین زمینه:

دیدبان زنان: ۱۳- ۱۹ خرداد ۱۳۹۱

دیدبان زنان: ۶ -۱۲خردادماه ۱۳۹۱