فرید حائری‌نژاد

گام‌ها و چشم‌اندازها

arezoo — Tue, 23 Aug 2011 19:25:13 +0000

فرید حائری‌نژاد*

اکنون که پنج سال از آغاز کوشش‌های همکاران ما، چه در دیروز و چه در امروز رادیو زمانه گذشته، بررسی ایده‌های تازه و هماهنگی آنها با شرایط کنونی بیشتر حس می‌شود.

با توجه به آنچه که در یادداشت پیشین مطرح شد، اهداف «زمانه» هرچه باشد، خاستگاه آن‌ راه و روشی‌ست که دراین پنج سال در نظر گرفته‌ایم: رسانه‌ای متفاوت با مشارکت شهروندان و بازتاب دادن دیدگاه‌های آن‌ها بر بستر دگرگونی‌های اجتماعی، فرهنگی و سیاسی. این رویکرد، نه تنها در آینده تغییر نخواهد کرد، بلکه گسترده‌تر هم خواهد شد. در هیأت تحریریه «زمانه»، راه‌های تازه‌ای برای مشارکت بیشتر مخاطبان در تولید رسانه‌ای در سایت زمانه و همچنین در برنامه‌های رادیویی به بحث گذاشته شده که به تدریج این راه‌کارها را به کار خواهیم بست.

در ایران مطالعات دانشگاهی در زمینه علوم انسانی و اجتماعی دچار دگرگونی‌های نه چندان مثبتی شده است. پرداختن به علوم انسانی، بیش از پیش تابع ایدئولوژی‌های سیاسی و مذهبی شده و لذا اصول علمی در این شاخه از علوم دانشگاهی هر دم بیشتر رنگ می‌بازد. «زمانه» در برنامه‌های آتی خود، به علوم انسانی به شکلی جدی‌تر خواهد پرداخت و امیدواریم که از مشارکت پژوهشگران، استادان و دانشجویان ایرانی که از نزدیک با این بحران و با محدودیت‌هایی که به آن‌ها تحمیل می‌گردد دست و پنجه نرم می‌کنند، برخوردار شویم.

عمیقاً بر این باور هستم که بدون مشارکت پررنگ زنان، هرگز به یک جامعه مدنی دست نخواهیم یافت و به تبع هرگز آزادی و دموکراسی کامل در ایران پدید نخواهد آمد. در همین راستا پرداختن به حقوق زنان همچنان بخش چشمگیری از برنامه‌های «زمانه» خواهد بود. در این عرصه نه‌تنها مسایل روز را پیگیری می‌کنیم، بلکه همه آن سنت‌هایی را به چالش خواهیم کشید و به بحث خواهیم گذاشت که در مردسالاری و سنت‌های بازدارنده ریشه دارند و زنان را به حاشیه جامعه می‌رانند و از مشارکت همه‌جانبه آنان برای رسیدن به یک جامعه پیشرو جلوگیری می‌کنند. ما البته به‌خوبی آگاهیم که برابری حقوق زن و مرد یک‌شبه به‌دست نمی‌آید و باید از نظر فرهنگی و سیاسی و اجتماعی، یک تلاش همه‌جانبه و بنیادین انجام داد.

همچنین نمی‌توانیم ادعا کنیم که برای ایجاد یک جامعه مدنی تلاش می‌کنیم اما در همان حال در آن جامعه، اقلیت‌های جنسی ناگزیر به پنهان کردن هویت خود هستند یا اینکه ملاک ارزش‌گذاری اجتماعی انسان‌ها مذهب آنهاست و یا گروهی از جمعیت کشور اجازه ندارند در مدارس به زبان محلی خود آموزش ببینند. این بحث‌ها در «زمانه» تنها با تکیه به جنبه خبری پیش نخواهد رفت بلکه با پشتیبانی گروهی از متخصصان و پژوهشگران، بیش از پیش بر پایه علمی استوار خواهد شد.

در این زمینه‌ها، فعالیت‌های «زمانه» همچنین نه‌تنها با بررسی آنچه در ایران می‌گذرد ادامه پیدا نمی‌کند بلکه تلاش می‌کنیم با ترجمه اطلاعات و پژوهش‌های سودمند و همچنین تولید محصولات صوتی- تصویری، این مسایل را از راه‌های جذاب‌تر و پرکشش‌تری نیز در میان مردم مطرح کنیم.

«آموزش روزنامه‌نگاری آنلاین» که حدود یک سال است به شکلی عملی در «زمانه» آغاز شده، در آینده همچنان یکی از زمینه‌های اصلی فعالیت ما خواهد بود. استقبال مخاطبان از این دوره‌ها بسیار گسترده‌تر از پیش‌بینی ما بوده است و حتی بسیاری از افرادی که مایل به فعالیت جدی در این زمینه نیستند، به دلیل علاقه‌شان به آشنایی با شیوه کارحرفه‌ای، این دوره‌ها را گذارنده‌اند. این موضوع به ویژه از این بابت جالب ‌توجه است که گزارشگران و برنامه‌سازان هم بیش از پیش خود را برای وفاداری به اصول حرفه‌ای کار، مسئول می‌بینند. مخاطبان حرفه‌ای‌تر طبعاَ برنامه‌هایی حرفه‌ای‌تر را طلب می‌کنند.

می‌گویند ‌گاه یک تصویر گویا‌تر از هزاران واژه است. به تجربه نیز ثابت شده به تصویر کشیدن معضلات اجتماعی یکی از بهترین راه‌ها برای ایجاد آگاهی است. «زمانه» به زودی به شکلی جدی و تاثیر‌گذار فعالیت خود را در ساخت فیلم‌های مستند سینمایی آغاز خواهد کرد و به مشکلات اجتماعی موجود در جامعه ایران توجه‌ای ویژه خواهد داشت.

این تنها مختصری بود از چشم‌اندازی که فراروی رادیو زمانه قرار دارد. در یادداشت‌های بعدی بیشتر به جزئیات این برنامه می‌پردازیم. در هر حال خاطرنشان می‌کنم که همه این‌ تلاش‌ها بدون مشارکت شما ثمر نمی‌دهد. از ایده‌های شما درین زمینه‌ها مثل همیشه استقبال می‌کنیم. زمانه بیش از هر چیز یک رسانه‌ی شهروندی و از آن یکایک شماست.

____________________
* سردبیر رادیو زمانه
آمستردام، ۲۳ اوت ۲۰۱۱

«زمانه» پنج‌ساله شد

Mon, 01 Aug 2011 21:35:08 +0000

فرید حائری‌نژاد

در چهاردهم مرداد هر سال، همزمان با سالگرد نهضت مشروطه، رادیو زمانه نیز سالگرد خود را جشن می‌گیرد. پنج سال پیش در چنین روزهایی، فرح کریمی که در آن زمان نماینده‌ی حزب سبزها در پارلمان هلند بود، به ایرانیان اطلاع داد که رادیو زمانه به‌ عنوان رسانه‌ای مستقل به جمع رسانه‌های پارسی‌زبان افزوده شده است. در واقع اگر کوشش‌های خانم کریمی نبود «زمانه» و همچنین چند پروژه‌ی رسانه‌ای دیگر، نمی‌توانست پای به عرصه وجود بگذارند. به باور من، جامعه‌ی رسانه‌ای ایران مدیون تلاش‌های فرح کریمی در عرصه‌ی اطلاع‌رسانی آزاد است.

اکنون به مناسبت پنجمین سالگرد شکل‌گرفتن «زمانه»، به کوتاهی به کارنامه‌ی سال‌هایی که پشت سر گذاشته‌ایم نگاهی می‌اندازم؛ این‌کار تنها با هدف شفاف‌سازی و آگاه کردن مخاطبان، و عموم هم‌میهنان و فارسی‌زبانان در کشورهای دیگر صورت می‌گیرد، به‌ویژه مخاطبانی که در این سال‌ها هرگز ما را تنها نگذاشتند.

تصور می‌کنم یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های فرهنگی ما این است که بتوانیم گذشته‌مان را واقع‌بینانه ارزیابی کنیم. بسیاری از زمامداران ما که در برشی از تاریخ نقشی را به عهده داشته‌اند، کوشیده‌اند گذشته را از دریچه‌ی چشم خود و بر پایه منافع شخصی‌ یا گروهیشان ارزیابی کنند. این موضوع زمانی بغرنج‌تر می‌شد که آن‌ها می‌کوشیدند دیگران را در پذیرش این ارزیابی سهیم کنند.

دولت‌ها در این میان، دست‌کم از انقلاب مشروطه به این‌سو تلاش کرده‌اند که تاریخ را به سود خود به شیوه‌ای هدفمند تحریف کنند. یکی از آخرین نمونه‌ها در این زمینه، کشتار هزاران زندانی سیاسی در دهه ۱۳۶۰ خورشیدی ا‌ست. پس از نزدیک به دو دهه هنوز هم هیچکس حاضر نیست مسئولیت این حرکت را به عهده گیرد و هر کس بر پایه‌ی مصلحت زمان، قرائتی از این جنایت تاریخی به دست می‌دهد.

ما در «زمانه» تلاش کرده‌ایم جایگاهی باشیم برای صداهایی که به ندرت موقعیتی برای شنیده‌شدن‌شان پیدا می‌کنند: از دگراندیشان سیاسی، اجتماعی و مذهبی گرفته تا فعالان حقوق‌ زنان، اقلیت‌های قومی-مذهبی، دگرباشان و ... همچنین هر فرصتی را به‌کار برده‌ایم تا روایتی از تاریخ رسمیت‌نیافته را از دریچه‌ی چشم انسان‌های درگیر بازتاب دهیم که آخرین نمونه‌اش، مجموعه نوشتارها و گفت‌و‌گوهای منیره برادران زیر عنوان «زندان‌نگاری‌های زندانیان سیاسی» در سال‌های دهه‌ی ۱۳۶۰ بود که در زمانه منتشر شد و به‌زودی به شکل کتابی مستقل در کتابخانه‌ی زمانه قرار خواهد گرفت.

«زمانه» در بستر دگرگونی‌های تاریخی

رسانه اگر پویا باشد، بسیاری از تنش‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی را بازتاب می‌دهد. چنین است که پیشینه‌ی رادیو زمانه هم از تاریخ و تحولات پنج سال گذشته در ایران جدا نیست. نخستین مدیر زمانه با توجه به بودجه مناسب و همچنین طرح‌هایی نو، بسیار موفق عمل کرد. به عقیده من به جرأت می‌توان نخستین سال فعالیت «زمانه» را سال شکوفایی و پویایی این رسانه خواند. «زمانه» در آن زمان توانست همکاری بسیاری از روزنامه‌نگاران شهروند و همچنین روشنفکران ایرانی را جلب کند و در کمترین مدت، به یک رسانه‌ی مطرح بدل شد. اما متأسفانه به دلیل زیرساخت‌های اداری و مالی، به‌تدریج رادیو زمانه در پایان سال دوم فعالیتش در آستانه‌ی بحران مالی و ادارى قابل تأملی قرار گرفت؛ چنان‌که تغییر نظام مدیریتی یک نیاز مبرم و حیاتی برای نجات «زمانه» بود. این امر که هنوز هم به‌دلیل برخی ملاحظات کمتر کسی به‌گونه‌ای جدی بدان پرداخته، به تنش‌ها و بحث‌هایی نه چندان سازنده دامن زد. پیش از آن‌که من سردبیری زمانه را به عهده بگیرم، این تنش‌ها و بحث‌ها متأسفانه از دایره‌ی همکاران «زمانه» بیرون رفته و در وبلاگ‌ها و سایت‌های شخصی انعکاس می‌یافت.

زیرساخت‌ها و دستاوردها

با توجه به مشکلات زمانه در دوران گذار بدیهی‌ست که یکی از دشوارترین چالش‌های ما مدیریت بحران‌هایی بود که به «زمانه» تحمیل می‌شد. همکاران ما در بخش رادیو که از نخستین روزهای پیدایش زمانه تا امروز همچنان مهم‌ترین و روزآمدترین گزارش‌ها را تهیه می‌کنند و به یک معنا «روح زمانه» را آن‌ها ساخته و پرداخته‌اند، بیشترین سهم را در نگه‌داری «زمانه» به‌عنوان یک رسانه در شرایط دشوار به عهده داشتند. در این میان جا دارد از پژمان اکبرزاده و مریم محمدی و سراج میردامادی و ایرج ادیب زاده یاد کنم که هر یک به سهم خود سنگی بر سنگ زمانه افزوده‌اند.

امکان فعالیت پویا و تأثیرگذار یک رسانه‌ی جدی و حرفه‌ای که در همان حال شهروندی هم هست، بدون وجود یک هسته‌ی حرفه‌ای اداره‌کننده امکان‌پذیر نیست. پس از پشت سر گذاشتن بحران‌ها، تلاش‌ ما در به وجود آوردن زیرساخت‌هایی که تضمین‌کننده‌ی فعالیت شهروندی در یک رسانه‌ی حرفه‌ای باشد، به‌تدریج به ثمر نشست.

علاوه بر رادیو ما به سایت «زمانه» پرداختیم. در مدتی نه چندان طولانی هر یک از این بخش‌ها در زمینه‌ی کار خودش به دستاوردهایی دست یافته است:

بخش «اندیشه‌زمانه» که زیر نظر دکتر محمدرضا نیکفر اداره می‌شود، در قلمرو فلسفه، اندیشه و نگرش‌های نو از بخش‌های معیار در حوزه خود به شمار می‌آید.

بخش «فرهنگ زمانه» زیر نظر حسین نوش‌آذر اداره می‌شود و در زمینه‌ی ادبیات معاصر ایران، بازتاب‌ دادن گفتمان‌های فرهنگی، شناساندن کتاب و گفت‌و‌گو با نویسندگان فعال است. این بخش از بخش‌های تأثیرگذار فرهنگی ماست.

در زمینه‌های اجتماعی، حقوق زنان و حقوق انسانی، و همچنین حقوق اقلیت‌های جنسی، مذهبی و قومی همکاران ما مریم حسین‌خواه، بهنام دارابی‌زاده و محسن کاکارش و ساقی قهرمان فعالیت‌های گسترده‌ای دارند. «زمانه» بی‌تردید نخستین رسانه‌ای‌ است که مسایل دگرباشان را به شکلی جدی بازتاب می‌دهد.

در بخش «خبر» نیز تلاش بر این بوده که علی‌رغم محدودیت فراوانی که از نظر تعداد همکاران داریم، مهم‌ترین رویدادهای روز - پا به پای رسانه‌های بزرگ - پوشش داده شود

بخش آموزش روزنامه‌نگاری آن‌لاین ما یکی از موفق‌ترین دوره‌های آموزشی خبرنگاری آنلاین ایرانی است. بسیاری از طریق این بخش به ما پیوسته‌اند، آموزش دیده‌اند، در تحریریه‌های «زمانه» آغاز به فعالیت کرده‌اند و گروهی از آنان بعد از مدت کوتاهی کار روزنامه‌نگاری را به‌گونه‌ای حرفه‌ای آغاز کرده اند و در رسانه‌های دیگر هم مقالات و گزارش‌هایی منتشر می‌کنند. در کمتر از یک سال نزدیک به دو هزار نفر دوره‌های آموزشی «زمانه» را گذرانده‌اند. خوشبختانه این بخش همچنان در حال گسترش است.

در کنار مخاطبانی که مستقیماً به «زمانه» رجوع می‌کنند، بسیاری از رسانه‌ها و وبلاگ‌ها، گزارش‌ها و مصاحبه‌های ما را بازنشر می‌‌کنند. گاه منبع ذکر می‌شود و گاهی نیز از آوردن منبع خودداری می‌شود.

رادیو زمانه در حال گسترش است. به‌زودی بخش تازه‌ای به «زمانه» افزوده خواهد شد. این بخش که از آن می‌توانیم به عنوان نوعی تریبون یاد کنیم، به نظرات و دیدگاه‌های شهروندان اختصاص خواهد داشت. همه‌ی شهروندان می‌توانند در این بخش عقاید خود را پیرامون مهم‌ترین چالش‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی جامعه‌ی امروز ایران آزادانه بیان کنند.

بخش تصویری رادیو زمانه به زودی فعال‌تر از پیش عمل خواهد کرد. همچنین «زمانه» فعالیت خود را در عرصه‌ی مستندسازی سینمایی آغاز خواهد کرد.

در هر حال ما همچنان به رغم کاهش چشمگیر بودجه، یکی از تولیدکننده‌های بزرگ در عرصه‌ی رسانه‌ای هستیم. اکنون می‌توان ادعا کرد که «زمانه» رسانه‌ای چند وجهی و رسانه‌ی‌ همه‌ی ایرانیان است؛ از آن شاعر یا نویسنده‌ی گمنام تا نام‌آشناترین اندیشمندان و صاحب‌نظران می‌توانند اطمینان داشته باشند که صدای آنان از «زمانه» به گوش همگان خواهد رسید.

ما با به‌وجود آوردن یک دستگاه ویراستاری که از کارآیی بسیار خوبی برخوردار است، موفق شده‌ایم قلم و فکر شهروندان ایرانی را در یک چارچوب حرفه‌ای عرضه کنیم. با این‌حال هنوز به مقصد نرسیده‌ایم و فقط در آغاز راه قرار داریم.

ما، شما و چالش‌های پیش روی

نگفته پیداست که در شرایطی که وارث سوءتدبیرها بوده‌ایم، کار ما خالی از ایراد نیست. در این مدت انتقادهای زیادی به دست‌مان رسیده. در عمل سعی کرده‌ایم پاره‌ای از ایرادها را برطرف کنیم، و با این‌حال می‌دانیم که هنوز ایرادهایی وجود دارد. در اندیشه‌ایم که این نواقص را هم از میان برداریم و به بازدهی و کارآیی سایت «زمانه» بیفزاییم. اگر پیشنهادی دارید، از ما مضایقه نکنید. زمانه به‌راستی که از آن شما است.

به مناسبت پنجمین سال تأسیس رادیو زمانه این مسائل و مشکلات را با شما در میان گذاشتم با این امید که از همکاری شما بهره‌مند شوم. همه‌ی هدف من و همکارانم این است که هر شهروند ایرانی و فارسی‌زبان «زمانه» را از آن خود بداند.

همان‌گونه که دو سال پیش، در آغاز همکاری‌ام با «زمانه» به عنوان سردبیر، اشاره کردم، یک‌بار دیگر باید تأکید کنم که «زمانه» در رقابت با دیگر رسانه‌ها نیست و معتقدم اساساً رسانه‌های فارسی‌زبان نباید خود را در رقابت با یکدیگر ببینند. هر یک از همکاران رسانه‌ای ما، در قلمرو خودش فعالیت دارد. «رسانه» اگر هدفش ایجاد آگاهی است، نباید برای اثبات خود، دیگری را نفی کند.

ما به انتقاد سازنده اعتقاد داریم و نه به تشویق‌های هیجانی و مقطعی برای بازارگرمی یا فضاسازی‌های کاذب. ما با حتم‌ها و جزم‌هایی که بر ضد انسانیت هستند، کاری نداریم و نمی‌خواهیم همیشه به همان «راه دیروز» برویم. بلکه به سهم خود تنها می‌خواهیم فضایی پدید آوریم که اندیشه و صدای همه در آن بازتاب یابد.

تلاش همکارانم در نخستین سال تأسیس «زمانه» در سال ۲۰۰۶ را تحسین می‌کنم و همچنین از همه‌ی‌ نویسندگان و روزنامه‌نگارانی که با قلم و اندیشه‌شان «زمانه» را ساختند صمیمانه سپاسگزاری می‌کنم. «زمانه» تنها به نام‌هایی که روزانه در بالای مطالب و برنامه‌ها می‌بینید محدود نیست. بسیاری از همکاران ما که نام آن‌ها را هر روز بر پیشانی «زمانه» نمی‌بینیم، هر یک بخشی از زندگی‌شان را وقف «زمانه» کرده‌اند.

از زحمات این دوستان نیز سپاسگزارم.

فرید حائری‌نژاد
سردبیر رادیو زمانه
آمستردام، اوت ۲۰۱۱

ایالات متحده و حقوق بشر در ایران

Wed, 16 Feb 2011 13:57:01 +0000

گفتگو با فایلو دیبل، دیپلومات بلندپایه آمریکایی

فرید حائری‌نژاد

فایلو دیبل، دیپلومات بلند پایه آمریکایی در زمینه مسایل ایران، چندی پیش در هلند بود. او به تازگی به معاونت دستیار وزیر خارجه آمریکا در امور ایران منصوب شده است.دیبل از مدت کوتاهی پس از انقلاب اسلامی، در مسایل مربوط به ایران درگیر بود و در واقع یکی از بلند پایه‌ترین دیپلومات‌های آمریکایی در زمینه مسایل مربوط به ایران است. وی در مسئولیت‌های دیگر خود، در دیگر کشورهای خاورمیانه، تونس و ایتالیا هم فعال بوده است.

در جریان سفر اخیر دیبل به هلند، در لاهه، موقعیت گفتگویی با او پیش آمد. در آغاز ترجیح دادیم تا آنچه را که ذهن بسیاری از ایرانیان را به خود مشغول کرده با او مطرح کنیم: آیا در برخورد با ایران، مسایل هسته‌ای در مقایسه با بحران حقوق بشر برای آمریکا در اولویت است؟

فایلو دیبل: به‌نظر من اصلاً اینطور نیست. من فکر می‌کنم خانم هیلاری کلینتون و آقای باراک اوباما هر دو به‌ روشنی اعلام کرده‌اند که به پیشبرد حقوق بشر در ایران به عنوان یک موضوع مستقل کاملا پایبندند. مسئله‌ی هسته‌ای ایران هم به‌طور خیلی‌ مبرم برایشان مطرح است، ولی با این حال دلیلی برای پس زدن حقوق بشر وجود ندارد.

هیچ رابطه‌ای بین مسائل حقوق بشر و مسائل هسته‌ای یا دیگر موارد وجود ندارد. به نظر من درباره‌ی هرکدام از اینها ما در نظر می‌گیریم که چطور و چگونه می‌توانیم به شکلی کارا به مسائل حقوق بشر در ایران یاری رساند. در مورد ایران من می‌توانم به طور مشخص به شما بگویم، کاملاً واقفم که ما مستقل از موضوعات هسته‌ای به دنبال پیشبرد آن هستیم.

ما می‌خواستیم با اروپایی‌ها برآوردهای خود را در مورد اوضاع حقوق بشر در ایران در میان بگذاریم و تا حال به نظر می‌رسد که همه موافقند که به‌خصوص پس از دهمین انتخابات ریاست جمهوری در خرداد سال ۱۳۸۸اوضاع [حقوق بشر در ایران] وخیم‌تر شده است.

یک همفکری کلی‌ هم وجود دارد که باید به صدور بیانیه در پشتیبانی از قربانیان این سرکوب‌ها ادامه داد.

اروپایی‌ها پذیرفته‌اند تا روش‌هایی را به‌کار ببرند که مسببین آزار و فشار بر مردم ایران انگشت‌نما شوند.

در این زمینه تا به امروز چه اقداماتی شده است؟

شما با بیانیه‌هایی‌ که ما گاه مستقل و یا در کنار کشورهای همفکر چه برای پرونده‌های فردی، چه برای اعتراض به اعدام‌ها و یا در اعتراض به فقدان دادرسی عادلانه یا سرکوب مردم صادر کرده‌ایم، آشنا هستید.

در ماه سپتامبر سال گذشته ما بر اساس مدارکی که داشتیم از هشت مقام دولتی ایران به عنوان نقض‌کننده‌ی حقوق بشر در جریان اعتراض‌های مردمی به نتایج دهمین انتخابات ریاست جمهوری نام بردیم و تحریم‌هایی را برای این افراد مشخص کردیم.¹ کنگره آمریکا ما را موظف کرده که هر شش‌ماه این فهرست را به روز کنیم. ما در حال انجام تدارکات برای افزودن نام‌هایی تازه به این فهرست هستیم.

آیا تحریم‌های هدفمند روش برخورد آمریکا با ایران است یا راهکارهای دیگری نیز در ذهن دارید؟

به نظر من نباید تنها به صدور بیانیه برای قربانیان سرکوب و فشار بسنده کنیم. باید آنهایی را که به این آزارها و سرکوب‌ها کمر بسته‌اند انگشت‌نما کنیم.

تحریم‌هایی که برای هشت‌تن از نقض‌کنندگان حقوق بشر در ایران اتخاذ شده دربرگیرنده چه مواردی‌ می‌شود؟

این هشت مقام دولتی از گرفتن ویزا برای سفر به آمریکا محروم شده‌اند. همه حساب‌های بانکی‌ آنها در آمریکا مسدود خواهد شد. بگذارید بگویم که این حقیقت دارد که هیچ‌یک از این افراد در بانک‌های آمریکایی شماره‌ی حساب‌ ندارند. فکر نمی‌کنیم که آنها برای گرفتن ویزای سفر به آمریکا هم اقدام کنند. این تحریم‌ها جنبه‌ی نمادین دارد. هرچند اقدامی‌ست که ما تا به حال انجام نداده بودیم. پیش از این ما هرگز در مورد ایران از طریق شرمنده کردن نقض‌کنندگان حقوق بشر وارد نشده بودیم. من فکر می‌کنم این عمل، تاثیر مهمی در مسیر برقراری عدالت دارد.

آیا ایالات متحده از اروپا و دیگر کشورها خواسته در این تحریم‌ها شرکت کنند؟

ما از اروپایی‌ها خواسته‌ایم که تحریم‌های مشابه‌ای را در نظر بگیرند.

برنامه‌های دیگری هم دارید؟

گفت‌وگوی ما پس از مذاکرات استانبول صورت میگیرد و من هنوز به آمریکا برنگشته‌ام. مطمئن هستم که در واشینگتن در حال اندیشیدن به این موضوع هستند که چه کنند، ولی‌ من هنوز نمی‌دانم تصمیم‌های تازه چیست.

تحریم‌های اقتصادی مدت‌هاست که ادامه دارند. در بعضی‌ از دوران برای مثال دوران ریاست جمهوری کلینتون، قدری سبک شدند...

... فراموش نکنید تحریم‌هایی که از آن یاد می‌کنید مربوط به مسئله‌ی هسته‌ای یا تروریسم می‌شود. از آن‌جایی که من هیچ پیشرفتی در حل مسئله‌ی هسته‌ای ندیده‌ام باید متاسفانه بگویم که این تحریم‌ها به احتمال قوی شدت خواهد یافت. همان‌طور که گفتم من در واشینگتن نیستم و صددرصد نمی‌توانم بگویم، ولی‌ پیشرفتی در این زمینه صورت نگرفته و از این‌رو لازم است سخت‌تر شود.

شما از حکومت ایران چه انتظاری دارید؟

انتظار دارم به تعهدات خود بنا به معاهده‌ی منع گسترش هسته‌ای عمل و با آژانس جهانی انرژی هسته‌ای همکاری کند.

در تحلیلی نهایی، آیا ایالات متحده آمریکا در صدد تغییر رژیم در ایران است؟

نه. تغییر رژیم مسئله‌ای است که مردم ایران باید درباره‌ی آن تصمیم بگیرند. به ما مربوط نمی‌شود.

شما با مسائل ایران از دوران گروگان‌گیری درگیر هستید. به نظر شما روابط ایران و آمریکا در این ۳۰سال تغییری کرده؟

ای کاش می‌توانستم بگویم بله! حقیقت این است که بحران گروگان‌گیری، متن این روابط را به‌گونه‌ای عمیق تعیین کرد و متاسفانه مسیر روابط ایران و ‌آمریکا را مشخص کرد. البته در دورانی روابط قدری بهتر‌ و ارتباط‌ها بیشتر بوده است. گاهی حرکتهای مثبتی نسبت به هم نشان داده‌اند که برخی‌ بسیار مهم بوده‌اند و برخی‌ هم چندان نه. در هر مورد به دلایلی که من در اینجا نمی‌توانم بیشتر توضیح دهم این حرکتها به‌جایی نرسیده و ارتباطاتی که می‌توانست از آنها نشات بگیرد، صورت نگرفت. به این دلیل باید بگویم که روابط ایران و ‌آمریکا در همان ۳۰ سال پیش، گیر کرده است.

برخی‌ معتقدند که رئیس جمهور کنونی ایران، محمود احمدی‌نژاد، سعی‌ بر این دارد تا آن کسی‌ باشد که درب گفت‌وگو را با ایالات متحده آمریکا باز می‌کند. آیا نشانه‌ای‌ از این گشایش می‌بینید؟

مثال‌هایی داریم از گفت‌وگوهای ژنو و استانبول که نشان می‌دهد متاسفانه اگر اینطور پیش برود احتمال چنین اتفاقی بسیار کم است؛ زیرا هیچکدام از اتفاق‌هایی‌ که باید می‌افتاد، رخ نداد. من فکر نمی‌کنم کسی‌ بخواهد تنها برای گفت‌وگو، به گفت‌وگو بنشیند‌. باید پیشرفتی پدید آید.

ولی به هر حال روابط ایران و آمریکا قدری تفاوت کرده، دست‌کم در حال حاضر گفتگو وجود دارد و گرایش و آمادگی برای گفت‌و‌گو، حتی از طرف دولت کنونی‌ ایران ابراز می‌شود...

درست است که ایالت متحده به طور مستقیم در مذاکرات گروه 1 +5 شرکت داشته و این به‌نحوی یک تغییر است، ولی‌ تغییری نیست که حس گشایشی را از سوی حکومت ایران دریافت کرده باشد.

فکر می‌کنید دولت کنونی‌ و سیاستمدارهای کنونی در آمریکا بیش از پیش فضای ایران را درک می‌کنند؟

فکر می‌کنم در همه‌ی رده‌های دولت، به نسبت گذشته، توجه بیشتری وجود دارد به آن‌چه در ایران می‌گذرد. از این‌رو کششی برای آگاه شدن هم هست. نمی‌توانم بگویم همه‌ی سیاستمداران و دولتمداران آمریکا بیش از پیش در مورد ایران آگاهی‌ دارند، ولی‌ توجه و آگاهی آنها در این زمینه رشد بسیار کرده است.

آیا پیامی برای مردم ایران دارید؟

ما امیدواریم که بتوانیم ارتباط خود را با مردم ایران ادامه دهیم و برای‌شان آرزوی موفقیت می‌کنیم.

پی‏نوشت:
1. این هشت نفر عبارتند از: محمد علی جعفری، فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، صادق محصولی، وزير رفاه دولت دهم و وزير کشور دولت نهم، غلامحسين محسنی اژهای، دادستان کل کشور، سخنگوی قوه قضاييه کنونی و وزير پیشین اطلاعات دولت نهم، سعيد مرتضوی، دادستان سابق تهران، حيدر مصلحی، وزير اطلاعات دولت دهم، مصطفی محمد نجار، وزير دفاع دولت نهم و وزير کشور دولت دهم، احمد رضا رادان، فرمانده نيروی انتظامی تهران بزرگ، حسين طائب معاون اطلاعات سپاه پاسداران و فرمانده نيروی مقاومت. (ویراستار)