عبدالله نوری

عبدالله نوری در ديدار با بهاره هدايت بر آزادی زندانيان سياسی تاکيد‌ کرد

Sun, 05 Aug 2012 17:20:05 +0000

عبدالله نوری وزير کشور دولت محمد خاتمی، رئيس‌جمهور پيشين ايران پيش از بازگشت بهاره هدايت فعال دانشجويی به زندان اوين با وی ديدار و درباره مسائل روز گفت‌وگو کرد.

بنا بر گزارش رسيده به راديو زمانه، عبدالله نوری در اين ديدار که در ايام مرخصی سه روزه بهاره هدايت عضو دربند دفتر تحکيم وحدت برگزار شد بار ديگر بر لزوم آزادی تمام زندانيان سياسی و رفع حصر از ميرحسين موسوی و مهدی کروبی دو تن از رهبران جنبش موسوم به سبز تأکيد کرد و اقدام حکومت در جهت آزادی همه زندانيان سياسی را نقطه عطفی در آغاز رفع بسياری از بحران‌های کشور دانست.

در اين ديدار که در منزل بهاره هدايت انجام شد، اين فعال دانشجويی زندانی از روند قضايی پرونده خود گزارشی ارائه کرد.

مسئول روابط عمومی دفتر تحکيم وحدت "عدم ارتباط واقعی و مؤثر با آن‌چه در بطن جامعه می‌گذرد" را مشکل جدی و قابل توجه اکثر زندانيان، به‌ويژه زندانيان سياسی دانست و افزود: "عدم آگاهی کامل از اطلاعات و اخبار دقيق و محدوديت کامل در امکان گفت‌وگو و تبادل نظر با عموم مردم و نخبگان باعث می‌شود اگر زندانيان موضعی نسبت به تحولات و يا رويکرد فعالان سياسی اعلام کنند چه بسا با واقعيات و مشکلات جامعه کاملأ منطبق نباشد زيرا برای هر اعلام نظر و موضعی لازم است کاملأ نسبت به آن‌چه در فضای عمومی جامعه و مناسبات سياسی آن می‌گذرد اشراف کامل وجود داشته باشد."

بهاره هدايت "عدم ارتباط واقعی و مؤثر با آن‌چه در بطن جامعه می‌گذرد" را مشکل جدی و قابل توجه اکثر زندانيان، به‌ويژه زندانيان سياسی دانست

سخنگوی دفتر تحکيم وحدت از تشکل‌های دانشجويی منتقد نظام، در ادامه افزود: "من برای دفاع از حقوق مردم و با اراده خود مسيرم را انتخاب کرده‌ام و برای نظرات و ديدگاه‌های خودم نسبت به تحولات امروز ايران با عنايت به محدود بودن اطلاعاتم در داخل زندان برتری و شأنی فراتر از نظرات دوستان و فعالانی که خارج زندان در حال فعاليت هستند قائل نيستم."

در ادامه اين ديدار عبدالله نوری وزير کشور در دولت‌های اکبرهاشمی رفسنجانی و محمد خاتمی با ابراز خوشحالی از حضور چند روزه بهاره هدايت در کنار همسر و خانواده خود گزيده‌ای از پيشنهاد خود مبنی بر تشکيل "اتاق فکر اصلاحات" را بيان داشت و آن‌را برای "خروج از حالت بی‌عملی و نااميدی" و "ايجاد انسجام و تدوين برنامه برای آينده اصلاحات و جنبش سبز" لازم و ضروری دانست.

عبدالله نوری در پايان همچنين اهميت ارتباط و هم‌دلی فعالان اصلاح‌طلب و جنبش سبز با مردم به‌ويژه طبقات محروم و همراهی با مشکلات فراوان آن‌ها را مورد تأکيد قرار داد.

روز گذشته در پی عدم تمديد مرخصی استعلاجی بهاره هدايت که برای درمان بيماری سنگ کليه خود به مدت سه روز به مرخصی آمده بود، اين فعال دانشجويی به بند زنان زندان اوين بازگشت.

بهاره هدايت در جريان حوادث پس از انتخابات رياست جمهوری سال ۱۳۸۸بازداشت و در دادگاه به اتهام "توهين به رهبری"، "توهين به رئيس‌جمهور" و "تبليغ عليه نظام" محاکمه و به ۱۰‌ سال زندان محکوم شده است.

عضو شورای مرکزی دفتر تحکيم وحدت چندی پيش موفق شد تا جايزه "هرالد ادلستام" کشور سوئد را به دليل آن‌چه که "شجاعت فوق‌العاده و تعهد به عدالت فعالانه در برابر نقض حقوق بشر در ايران" ناميدند کسب نمايد.

معاون فرهنگی سپاه حضور خاتمی و نوری را در انتخابات منتفی دانست

Sun, 22 Jul 2012 06:16:03 +0000

حميدرضا مقدم‌فر، معاون فرهنگی سپاه پاسداران ايران گفته است تنها اصلاح‌طلبانی می‌توانند در انتخابات رياست‌جمهوری آينده شرکت کنند که در "فتنه ۸۸" نقشی نداشته‌اند.

مقام‌های رسمی ايران از اعتراضات پس از انتخابات بحث‌برانگيز رياست‌جمهوری سال ۱۳۸۸ ايران، به عنوان "فتنه" نام می‌برند.

حميدرضا مقدم‌فر روز شنبه ۳۱ تير ۱۳۹۱ در گفت‌وگو با خبرگزاری مهر از محمد خاتمی، رئيس‌جمهور پيشين ايران به عنوان "ليدر" بخشی از اصلاح‌طلبان "افراطی" نام برد.

معاون فرهنگی سپاه پاسداران گفت: "متأسفانه برخی از اصلاح‌طلبان که در جريان فتنه سال ۸۸ حضور نداشتند، به خاطر رفتار افراطی بخش ديگری از هم طيفی‌های خود که ليدر آن‌ها آقای خاتمی بوده است، آسيب فراوانی ديدند."

وی افزود: "جای تعجب دارد که امروز طيف افراطی اين جريان با کمال پررويی برای حضور در انتخابات رياست‌جمهوری آينده اعلام حضور کرده و حتی برخی از آن‌ها برای نظام نيز شرط و شروط می‌گذارند."

تارنمای کلمه، نزديک به ميرحسين موسوی، يکی از رهبران مخالفان که در بازداشت خانگی به سر می‌برد، در يک تحليل، بخشی از اصلاح‌طلبان را متهم کرد که "فقط به دنبال قدرت هستند

محمد خاتمی و عبدالله نوری دو هفته پيش در نشستی راه‌های حضور در انتخابات رياست‌جمهوری آينده ايران را بررسی کردند.

اما اکنون اين مقام سپاه پاسداران به طور ضمنی می‌گويد اين اصلاح‌طلبان که به گفته او "افراطی" هستند، نمی‌توانند در انتخابات ثبت‌نام کنند.

به گفته معاون فرهنگی سپاه، "بخشی از اصلاح‌طلبان که در جريان فتنه حضور نداشتند و مؤثر نبوده‌اند، می‌توانند در انتخابات شرکت کنند و فعال باشند."

وی گفت: "اين طيف از اصلاح‌طلبان نيز برای حضور در انتخابات بايد مرزبندی‌ها را مراعات کرده، اعلام برائت کنند و اعلام نمايند که رفتار دوستان و هم‌حزبی‌هايشان خيانت به نظام بوده است."

در همين حال تارنمای کلمه، نزديک به ميرحسين موسوی، يکی از رهبران مخالفان که در بازداشت خانگی به سر می‌برد، در يک تحليل، بخشی از اصلاح‌طلبان را متهم کرد که "فقط به دنبال قدرت هستند."

کلمه اشاره نکرده است که منظورش چه گروه‌هايی است. اين تارنما در تحليل " مقاومت مدنی منفی، انفعال نيست"، نوشته است: "اين دسته از اصلاح‌طلبان، تمامی هويت خود را تنها و تنها در حضور در قدرت رسمی تعريف می‌کنند و از بازتعريف خود در قامت کنشگران يک جنبش اجتماعی ناتوان يا گريزان‌اند."

به نوشته کلمه "از همين روست که (اين دسته از اصلاح‌طلبان) با تمسک به برخی تئوری‌های جامعه شناختی منسوخ، برکشيدن شخصيت‌های سياسی در رسانه‌های خود، واقع‌گرا خواندن خود و خيال‌پرداز شمردن کنشگران جنبش سبز، دادن علامت به اقتدارگرايان و در انتظار علامت آنان نشستن، در صدد بازسازی فضای پيش از سال ۸۸ هستند."

يازدهمين دوره انتخابات رياست‌جمهوری ايران به گفته عباس‌علی کدخدايی، سخنگوی شورای نگهبان قانون اساسی، اواخر خرداد يا اوايل تير ۱۳۹۲ برگزار خواهد شد.

تلاش‌های نوری و خاتمی و عکس‌العمل رژیم

Sat, 21 Jul 2012 09:25:17 +0000

اکبر گنجی

اکبر گنجی − سخنان عبدالله نوری در ۲۱/۴/۹۱ از تحرک جدید اصلاح طلبان خبر می‌داد. در گام بعد عبدالله نوری و سید محمد خاتمی در ۲۲/۴/۹۱ دیدار کردند. آن دو بر اجرای همه جانبه‌ی قانون اساسی، آزادی زندانیان سیاسی، رفع حصر از موسوی و کروبی، حقوق مردم، آزادی بیان، نقد و توسعه‌ی سیاسی تأکید کرده و اعلام کردند که "تمامی دلسوزان انقلاب و علاقمندان به این آب و خاک با هرگونه تهدید خارجی و فشار علیه ایران مخالف‌اند و دفاع از استقلال و تمامیت ارضی را وظیفه خود می‌دانند".

سپس خاتمی در دیدار با اعضای شورای مرکزی انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه تهران و علوم پزشکی تهران اجرای بی تنازل قانون اساسی را خواست خود و میر حسین موسوی اعلام کرد و برای مرزبندی خویش با جریان‌های بدیل، بر مخالفت خود − و اصلاح طلبان − با سکولاریسم، خشونت طلبی و براندازی تأکید کرد.

برداشت‌های خاتمی از وضعیت فعلی

فعالیت مجدد باید مبتنی بر تحلیلی از فضای عمومی کشور و رویکرد رژیم نسبت به مخالفان و منتقدان باشد. خاتمی درباره‌ی گشایش سیاسی نوید اندکی داده و می‌گوید: "نشانه‌هایی برای تغییر فضا هست، هرچند خیلی چشمگیر نیست". به باور او در چنین فضایی نباید دنبال مطالبات حداکثری رفت، بلکه تغییرات کوچک هم می‌تواند گامی به پیش باشد. می‌گوید:

"باید تلاش کنیم تا بتوانیم گامی به جلو برداشته و تغییراتی هرچند کوچک را رقم بزنیم. نباید انتظار برآورده شدن حداکثرها را در زمان‌های کوتاه داشت".

خاتمی در دیدار با گروهی از مردم اصفهان ضمن تأکید بر حقوق مردم، نیاز به مشروعیت مردمی حکومت، پاسخگو کردن دولت، آزادی زندانیان سیاسی، باز شدن فضا، تبدیل وضعیت امنیتی به وضعیت رقابتی، مجدداً اعلام کرد که مردم "موافق نیستند که اصل نظام از بین برود و حتی کسانی که دینی هم نیستند، ولی صاحب انصاف‌اند نیز نه با دخالت خارجی موافق‌اند و نه می‌خواهند نظام از بین برود".

خاتمی افزود که اصلاح طلبان اصلاحات را برای حفظ نظام می‌خواهند و افزود:

"من معتقد نيستم بايد این نظام را براندازی کرد و نباید هم چنین چیزی اتفاق بیفتد. ما شدیداً مخالف براندازی هستیم. چنین امری هم به لطف خدا اتفاق نمی‌افتد. ما با اصل نظام، امام و جمهوری اسلامی موافقيم، اما به روش‌ها و سیاست‌های جاری انتقاد داریم... اینها از جمله اهداف کل جنبش و اصلاحات است با ذکر این که قانون اساسی را قبول داریم، در چارچوب نظام هستیم و با براندازی آن مخالف و با روش‌های غیرمدنی در برخورد با مسایل و تندروی و خشونت مخالفیم".

نوری و خاتمی مواضع همیشگی اصلاح طلبان را بیان کرده‌اند. عبدالله نوری رادیکال تر و مقاوم تر از محمد خاتمی است، ولی در اساس و خطوط محوری تفاوت چندانی میان آنها مشاهده نمی‌شود. ضمن آن که در شرایط کنونی این دو- و بقیه‌ی چهره‌های شاخص اصلاح طلب- چاره‌ای جز هماهنگی ندارند. پیشنهاد تشکیل "اتاق فکر اصلاح طلبان" از سوی نوری از سوی خاتمی نیز مورد استقبال قرار گرفته و او گفته است که اعضای آن بیش از سه تن باشند.

بررسی تحرکات اصلاح‌طلبان از سه دیدگاه

به فعالیت‌های اخیر از سه زاویه می‌توان نگریست:

اول- اصلاح طلبان: به طور طبیعی اصلاح طلبان در چهارچوب قانون اساسی جمهوری اسلامی فعالیت کرده و می‌کوشند تا از طریق نهادهای انتخابی وارد ساختار سیاسی شده و با انجام اصلاحات به اهداف خود دست یابند. تشکیل حزب یا سازمان سیاسی و شرکت در انتخابات به قصد تصاحب قدرت سیاسی نه تنها مذموم نیست، که حق افراد و گروه هاست. حتی اگر هدف اصلاح طلبان صرفاً پیروزی در انتخابات و تصاحب قوه‌ی مجریه باشد، هدف اخلاقاً قابل سرزنشی را تعقیب نمی‌کنند. واقعیت این است که آنان به دنبال ایجاد وضعیتی مشابه وضعیت دوران ۸ ساله ریاست جمهوری محمد خاتمی هستند. نادیده گرفتن و انکار تفاوت‌های دوران ریاست جمهوری خاتمی با دوران ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد، نمایانگر نگرش ایدئولوژیک و چشم بستن بر واقعیت‌های ستبر است. خواست آنان یک سویه‌ی ماجراست، سویه‌ی دیگر، خواست حکومت است.

دوم- جمهوری اسلامی: حذف اصلاح طلبان از قلمرو سیاسی هزینه‌ی زیادی برای آیت الله خامنه‌ای و جمهوری اسلامی داشت. آیت الله خامنه‌ای و مریدانش به هیچ وجه حاضر به قبول بازتولید شرایط پس از دوم خرداد ۱۳۷۶ نیستند. او بارها آن دوران را "حاکمیت دوگانه"‌ی طراحی شده به وسیله‌ی دشمن (آمریکا و اسرائیل) قلمداد کرده است. به همین دلیل به اخراج آنان از حکومت بسنده نکرد، بلکه رسانه‌ها و احزابشان را تعطیل، چهره‌های شاخص شان را زندانی و موسوی و کروبی و رهنورد را هم در منازلشان زندانی کرد. چه عاملی تغییر کرده تا او بخواهد قلمرو سیاسی را به روی آنان بگشاید؟ "خواست اصلاح طلبان" کافی نیست، برای این که این خواست همیشه وجود داشته است.

انتخابات جمهوری اسلامی غیر رقابتی، ناعادلانه، متقلبانه و ناموثر است. با این حال، به انتخابات ریاست جمهوری باید به چشم یک فرصت نگریست. فرصتی برای بسیج اجتماعی. اگر افرادی چون عبدالله نوری کاندیدا شوند و ستادهایی در سراسر کشور برپا شود، شبکه‌های اجتماعی بالفعل شکل خواهد گرفت. باید راهی برای تحرک اجتماعی و بسیج اجتماعی پیدا کرد و گشود. مسئله رفتن این فرد یا آن گروه به قدرت نیست، مسئله قدرتمندکردن مردم از طریق سازمان یابی متنوع و متکثر آنان برای بسیج اجتماعی است. دموکراسی محصول موازنه‌ی قوا میان دولت و جامعه‌ی مدنی است. بدون یک جامعه‌ی مدنی گسترده و قوی، دموکراسی وجود نخواهد داشت.

البته تغییرات مهمی در این مدت روی داده است. تحریم‌های فلج کننده‌ی اقتصادی فشار بی امانی را بر زندگی مردم تحمیل کرده است و وضع آنان روز به روز بدتر و بدتر خواهد شد. ۴ ماه تا انتخابات ریاست جمهوری آمریکا باقی مانده است. دولت آمریکا و دیگر دولت‌های غربی امیدوارند که تا آن زمان کار رژیم جنایتکار بشار اسد (متحد جمهوری اسلامی) را ساخته باشند و تحریم‌های اقتصادی نیز نه تنها وضع جمهوری اسلامی را متزلزل سازد، بلکه نارضایتی مردم از رژیم را افزایش داده و منجر به اعتراض سیاسی آنان شود. اسد که سقوط کرد، تحریم‌ها که اوضاع را به هم ریخت، رئیس جمهور آمریکا که انتخاب شد، اگر جمهوری اسلامی عقب نشینی اساسی نکرد، حمله‌ی نظامی به ایران گزیزناپذیر خواهد شد.

برخی بر این گمانند که این فرایند علی خامنه‌ای را به مصلحت سنجی کشانده و در نتیجه راه بازگشت اصلاح طلبان را همواره خواهد کرد. این گروه بر این تصورند که تحرک تازه‌ی اصلاح طلبان نتیجه‌ی توافقی پشت پرده میان آنان و رژیم است. اما این گمان از زوایای گوناگون قابل تردید است:

اولاً:نگاه آیت الله خامنه‌ای به وضعیت جهان، منطقه و ایران با نگاه مخالفان و منتقدان تفاوت دارد. او بحران‌های جهان غرب را عمیق دانسته و دولت‌های غربی را در وضعیتی نمی‌بیند که ایران را مورد تهاجم نظامی قرار دهند. خیزش مردم کشورهای منطقه- بهار عرب- را هم "بیداری اسلامی" و در راستای انقلاب اسلامی و به سود جمهوری اسلامی به شمار آورده و می‌آورد. جمهوری اسلامی را هم بسیار قدرتمند ، واکسینه شده در برابر تحریم‌های اقتصادی ۳۳ سال گذشته و دارای پایگاه مردمی گسترده قلمداد می‌کند.

ثانیاً: "دیکتاتورشناسی" ما گویی ضعیف است. زمامداران خودکامه گرفتارنخوت، تکبر و خودشیفتگی بیمارگونه‌ای هستند.

آنان بر این باورند که همه چیز را بهتر از همه می‌فهمند. خامنه‌ای بارها گفته است که هیچ کس به اندازه‌ی او با مردم در ارتباط نیست و هیچ کس به اندازه‌ی او به اطلاعات دسترسی ندارد. محمد رضا شاه پهلوی هم دقیقا بر همین باور بود.

آنان خود را مدیران لایقی می‌دانند که بحران‌های عظیمی را مدیریت کرده و از پس توطئه‌های دشمنان داخلی و خارجی پیروز بیرون آمده‌اند. یقین دارند که کشور را به بهترین نحو اداره کرده‌اند.

آنان براین باورند که کنترل اوضاع در دستان با کفایت شان قرار دارد. مگر صدام حسین و معمر قذافی و بشار اسد چنین نمی‌اندیشیدند؟ خامنه‌ای هم بر این گمان است.

با توجه به این دو نکته، علی خامنه‌ای طرح خطرات پیش روی کشور از سوی مخالفان و منتقدان را هم توطئه‌ی دشمنان به شمار می‌آورد، نه این که اوضاع واقعاً بحرانی و خطرناک باشد. دشمنان برای این که دل مسئولان را خالی کرده و آنها را متزلزل سازند، این دروغ‌ها را می‌بافند. بر مبنای این نگرش، چه دلیلی دارد که او اصلاح طلبان را به حکومت وارد کند؟

سوم- ساختار شکنان: این دسته که رژیم جمهوری اسلامی را رژیمی اصلاح ناپذیر و در آستانه‌ی فروپاشی و سقوط می‌بینند، اصلاح طلبان را گروهی قدرت طلب قلمداد می‌کنند که رژیم آنان را برای نجات خود دوباره به میدان آورده است. برخی از ساختارشکنان گفته‌اند که به طور همزمان باید با جمهوری اسلامی و اصلاح طلبان جنگید.

ساختارشکنان نیز با مسائل خاص خود دست به گریبان هستند:

اولاً: اپوزیسیون ساختارشکن مقیم خارج تاکنون هیچ شاهد و قرینه‌ای دال بر وجود پایگاه اجتماعی در داخل ایران عرضه نکرده است. اپوزیسیون خارج تاکنون هیچ حرکتی در درون ایران به راه نینداخته و اینک نیز قادر به ایجاد هیچ تحرکی در ایران نیست. این گروه‌ها حتی قادر نیستند در فضای کاملاً آزاد و مساعد خارج ۱۰ درصد ایرانیان را به حمایت از خود و اهدافشان گرد آورند. اپوزیسیون باید نماینده‌ی اقشار گوناگون اجتماعی باشد.

ثانیاً: چه شواهد و قرائنی دال بر فروپاشی و سقوط جمهوری اسلامی در دست است؟ آیا اگر تحریم‌های فلج کننده‌ی جهانی و تهاجم نظامی به ایران نباشد، جمهوری اسلامی سقوط خواهد کرد؟ آیا اگر تحریم‌های فلج کننده موجب سرنگونی رژیم نشود، راهی جز حمله‌ی نظامی به ایران وجود خواهد داشت؟ آیا تمام امید گروهی که خود را آلترناتیو جمهوری اسلامی قلمداد می‌کند باید به تهاجم نظامی دولت‌های بیگانه متکی باشد یا خود به طور مستقل باید بتواند رژیم را سرنگون سازد؟

نتیجه‌گیری

مسئله‌ی ایران مسئله‌ی گذار از رژیم "استبداد دینی" کنونی به نظام دموکراتیک ملتزم به آزادی و حقوق بشر است. باید دید چگونه می‌توان از نظام موجود به نظام دموکراتیک عبور کرد؟

درگیر شدن نیروهای ملی با یکدیگر حاصلی جز هرز دادن نیروها و از دست رفتن فرصت‌ها ندارد. هرکس می‌تواند کاری را که درست می‌داند انجام دهد. هر گروهی می‌تواند و باید به فعالیت‌های دیگر گروه‌ها از منظر فرصت سازی بنگرد. به جای فرصت سوزی باید فرصت سازی کرد. برخوردهای حذفی و طردکننده فرصت سوزی است.

انتخابات جمهوری اسلامی غیر رقابتی، ناعادلانه، متقلبانه و ناموثر است. با این حال، به انتخابات ریاست جمهوری باید به چشم یک فرصت نگریست. فرصتی برای بسیج اجتماعی. اگر افرادی چون عبدالله نوری کاندیدا شوند و ستادهایی در سراسر کشور برپا شود، شبکه‌های اجتماعی بالفعل شکل خواهد گرفت. باید راهی برای تحرک اجتماعی و بسیج اجتماعی پیدا کرد و گشود. مسئله رفتن این فرد یا آن گروه به قدرت نیست، مسئله قدرتمندکردن مردم از طریق سازمان یابی متنوع و متکثر آنان برای بسیج اجتماعی است. دموکراسی محصول موازنه‌ی قوا میان دولت و جامعه‌ی مدنی است. بدون یک جامعه‌ی مدنی گسترده و قوی، دموکراسی وجود نخواهد داشت.

اگر زمامدار خودکامه‌ای چون خامنه‌ای اندکی عقلانیت به خرج می‌داد و به مصلحت خود و جمهوری اسلامی می‌اندیشید، کلیه‌ی زندانیان سیاسی را آزاد می‌کرد، به احزاب و رسانه‌های منتقد اجازه‌ی فعالیت می‌داد، انتخاباتی رقابتی و منصفانه و غیرمتقلبانه برگزار می‌کرد و به نتیجه‌ی آن ملتزم می‌ماند. مردم که نظام سیاسی را از آن خود به شمار آورند و از آن راضی باشند، روابط با جهان نیز تغییر خواهد کرد. اما افسوس که زمامداران خودکامه از تاریخ درس نمی‌گیرند و خامنه‌ای هم در آینه‌ی صدام حسین، قذافی، حسنی مبارک، بن علی، بشار اسد و...به خود نمی‌نگرد. افسوس که نه زمامدار خودکامه از تاریخ درس می‌گیرد و نه مخالفان. افسوس که به جای عبرت آموزی از تجربه‌های موفق گذار به دموکراسی به دنبال تجربه‌های نابودکننده می‌رویم.

تلاش برای نزدیک کردن راه‌های جدا شده اصلاحات و جنبش سبز

Sun, 15 Jul 2012 08:25:02 +0000

بهروز صمدبیگی

بهروز صمدبیگی − دو دیدار اخیر عبدالله نوری با فعالان دانشجویی سر و صدای بسیاری به پا کرده و برخی رسانه‌ها از هم اکنون او را کاندیدای اصلاح‌طلبان برای انتخابات ریاست‌جمهوری آینده معرفی کرده‌اند.

اما فارغ از تمایل و امکان حضور نوری در وسط صحنه انتخابات – چیزی که وجه تمایلی آن در آخرین سخنان نوری تکذیب شده است − این دیدارها یادآور دیدارهای پنج‌شنبه آخر هر ماه در خانه اولین وزیر دولت اصلاحات است، جلساتی که به موضوعات نظری و فکری اختصاص داشت اما در نهایت طیفی را به فکر کاندیداتوری عبدالله نوری در انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۸۸ انداخت. ولی جواب نوری یک "نه"ی قاطع بود. او حاضر به همراهی و اعلام حمایت از میرحسین موسوی و مهدی کروبی هم نشد.

اصولگرایان مشتاق حضور برخی اصلاح‌طلبان

حضور سیدمحمد خاتمی در انتخابات مجلس نهم که از سوی او به "باز نگه داشتن روزنه‌های اصلاح‌طلبی" تعبیر شد، موافقان و مخالفان بسیار داشت؛ اما عملا باعث شد تا رئیس‌جمهور سابق ایران که پس از حصر رهبران جنبش سبز به شاخص‌ترین چهره این جریان تبدیل شود، در کنار ارسال پیام‌های تسلیت و تبریک، به توضیح و تفسیر تصمیم خود برای رأی دادن مشغول شده و به حالت تدافعی فرو برود.

به موازات حرکت خاتمی بود که عده‌ای از تفکیک جنبش سبز و جریان اصلاحات سخن گفتند و رسانه‌های عموما اصولگرا − با مفروض دانستن شرکت اصلاح طلبان در انتخابات و معرفی کاندیدا − به گمانه‌زنی در مورد کاندیدای اصلاح‌طلبان بپردازند. محمدرضا عارف، کمال خرازی، سیدحسن خمینی و اسحاق جهانگیری از جمله این نام‌ها بودند. اما نکته عجیب اشاره به نام عبدالله نوری، در کنار این نام‌هاست. چهره‌ای که پس از استعفا از عضویت در شورای شهر تهران و در آستانه حضور در انتخابات مجلس ششم، به دلیل مدیریت روزنامه خرداد محاکمه و روانه زندان شد. نوری برخلاف سایر نام‌های عنوان شده نه تنها به میانه روی و انعطاف شهرت ندارد بلکه یکی از منتقدان دولت اصلاحات به دلیل سازشکاری و عدم استفاده از همه توان و ظرفیت موجود بود. اگرچه انتقادات نوری از خاتمی از محدوده شایعات فراتر نرفته، اما افتراق و تمایز رویه بین این دو بر فعالان عرصه سیاست پوشیده نیست؛ از جمله صادق زیباکلام، رئیس جمهور دوره اصلاحات را به پیکان و نخستین وزیر کشور کابینه او را به تریلی ۱۸ چرخ تشبیه می‌کند.

عبدالله نوری، دولتمرد سابق و زندان رفته، منتقد جدا کردن جریان اصلاحات و جنبش سبز است و می‌گوید که خواسته‌هایی مانند آزادی زندانیان سیاسی و میرحسین موسوی و مهدی کروبی باید در کنار مسایل و مشکلات گوناگون عموم مردم قرارگیرد.

حتی روح‌الله حسینیان، نماینده مجلس و عضو برجسته جبهه پایداری به این موضوع ورود می‌کند و به اصلاح‌طلبان پیشنهاد می‌کند خاتمی را به عنوان رهبر انتخاب کنند.

این مقام سابق و بلندپایه قضایی و امنیتی اما نظر مساعدی نسبت به عبدالله نوری ندارد و می‌گوید: "من به ایشان هیچ اعتقادی ندارم و روش سابقشان را نمی‌پسندم.عبدالله نوری به عقیده من برای رهبری اصلاحات مناسب نیست."

تلاش اصولگرایان برای تحریک اصلاح‌طلبان نسبت به موضع‌گیری و فعالیت برای انتخابات آینده ریاست‌جمهوری از سوی رسانه‌های اصلاح‌طلب بی‌پاسخ نماند. روزنامه آرمان معتقد بود که "اصولگرایان برای اصلاح طلبان سناریو می‌نویسند" و از طرح اصولگرایان برای اختلاف‌افکنی میان خاتمی و نوری خبر می‌دهد.

روزنامه اعتماد هم در دو روز پیاپی به این موضوع می‌پردازد و ابتدا اظهارنظر حسینیان را "از بغض نوری نه حب خاتمی" تفسیر می‌کند: "جالب است بدانید كه در انتخابات سال ۷۶ روح الله حسینیان از خاتمی دفاع كرد و در چندین میزگرد تلویزیونی نظرات خود را در این باره تشریح كرد. به گفته خودش بعد از انتخابات همان سال چند نفر از دوم خردادی‌ها به او زنگ زدند و تبریك گفتند. در آن زمان حسینیان بیشترین چالش در این زمینه را با سعید امامی داشت: «بنده حتی با همین آقای سعید امامی بر سر آقای خاتمی بحث مفصلی داشتیم و من گله كردم كه چرا شما اینقدر علیه آقای خاتمی فعالیت می‌كنی؟ و ایشان استدلال كردند و اطلاعات و اسنادی را به من نشان داد. عبارت ایشان را یادم است كه گفت:شما مطمئن باشید آقای خاتمی آدم خوبی است ولی باندی كه او را حمایت می‌كند آدم‌های بسیار خطرناك و آدم‌های معتقد به نظام جمهوری اسلامی نیستند و اگر اینها به قدرت برسند، امنیت كشور را به خطر می‌اندازند.» بعدها قتل‌های زنجیره‌‌ای رشته الفت حسینیان با خاتمی را گسست و باعث شد تا او درباره حرف‌های سعید امامی بازنگری كند."

به گمان گزارش‌نویس روزنامه اعتماد " شاید روح الله حسینیان با وجود تمام مواضع رادیكالی كه علیه اصلاحات و خاتمی داشته امروز دریافته است كه چرخ سیاست بدون حضور آنها نمی‌گردد" و در نتیجه " اصلاحاتی را ترجیح می‌دهد كه رهبرش خاتمی باشد، «مردی كه خودش بد نیست بلكه اطرافیانش خطرناكند»، اطرافیانی كه حالاهر كدام در كنجی یا گوشه یی نشسته‌اند و دست خاتمی به آنها نمی‌رسد."

عبدالله نوری پیشنهاد می‌دهد که جمهوری اسلامی در مورد مسایل هسته‌ای رفراندم برگزار کند و تغییر تصمیم حاکمیت در مورد جنگ با عراق و یا رابطه با عربستان را مثال می‌زند. اما این پیشنهاد او مستلزم پذیرش ساز و کار برگزاری انتخابات و رفراندم است، همان مسئله‌ای که جرقه آغاز و شروع جنبش سبز شد. از سوی دیگر نوری از جزییات چگونگی اجرایی شدن اتاق فکر اصلاحات سخن نگفته و این که در غیاب چهره‌های اصلاح‌طلب زندانی شده و محروم از فعالیت سیاسی و حتی در شرایطی که رسانه‌های داخلی از انتشار مباحث این‌چنینی منع شده‌اند، این اتاق فکر چگونه تشکیل خواهد شد و به زیست خود در فضای سیاسی ایران ادامه خواهد داد.

در یک مطلب دیگر در روزنامه اعتماد از سخنان اصولگرایان این‌گونه نتیجه‌گیری شده است: " ترجیح دادن خاتمی به سایر اصلاح طلبان چند دلیل بنیادین دارد. خاتمی در انتخابات مجلس نهم رای خود را به صندوق انداخته و نشان داده كه به نظام و سازوكار‌های اجرایی انتخابات پایبند است. آنها خاتمی را گزینه یی معتدل می‌دانند كه هیچ چالشی برایشان ایجاد نخواهد كرد و در عین حال به تعبیر محبیان، می‌تواند باعث جلوگیری از حذف همیشگی جریان اصلاحات شود."

ابهام‌ها و امیدهای نوری

انتشار متن سخنان عبدالله نوری در آخرین دیدارش با جمعی از فعالان دانشگاهی کشور چند محور عمده داشت که مورد توجه رسانه‌های خارج از کشور قرار گرفت و به دلیل سانسور امکان انتشار در داخل ایران را نداشت. او با تأکید بر پیشنهادش برای تشکیل اتاق فکر اصلاح‌طلبان توضیح داده است که "این پیشنهاد تاکنون شکل اجرایی پیدا نکرده است و از آنجایی که این پیشنهاد را بنده مطرح کردم این تلقی به وجود آمده است که تشکیل آن ناظر به کاندیداتوری من در انتخابات ریاست جمهوری است و یا قرار است که من محور آن باشم. البته من هم با برخی دوستان جلساتی در این زمینه داشته‌ام، ولی این به معنای تشکیل اتاق فکر و تعیین اعضای آن نیست."

می‌توان این صحبت‌ها را به نوعی تکذیب تمایل و قصد حضور عبدالله نوری در انتخابات ریاست‌جمهوری مجلس دانست اما او انتقادها و پیشنهادهای دیگری هم دارد.

اتاق فکر مدنظر او " باید دارای سازوکاری باشد که بتواند همه یا اکثریت جریانات اصلاح طلب را در دل خود جای دهد" و می‌گوید که " این پیشنهاد بیشتر جهت خروج اصلاح‌طلبان و بدنه اجتماعی حامی اصلاحات و جنبش سبز از حالت یأس و از هم گسیختگی و تلاش برای برنامه‌ریزی، بازسازی و انسجام، جهت حرکتی منطقی و منطبق با شرایط موجود می‌باشد."

دولتمرد سابق و زندان رفته، منتقد جدا کردن جریان اصلاحات و جنبش سبز است و می‌گوید که خواسته‌هایی مانند آزادی زندانیان سیاسی و میرحسین موسوی و مهدی کروبی باید در کنار مسایل و مشکلات گوناگون عموم مردم قرارگیرد.

او حتی پیشنهاد می‌دهد که جمهوری اسلامی در مورد مسایل هسته‌ای رفراندم برگزار کند و تغییر تصمیم حاکمیت در مورد جنگ با عراق و یا رابطه با عربستان را مثال می‌زند. اما این پیشنهاد او مستلزم پذیرش ساز و کار برگزاری انتخابات و رفراندم است، همان مسئله‌ای که جرقه آغاز و شروع جنبش سبز شد. از سوی دیگر نوری از جزییات چگونگی اجرایی شدن اتاق فکر اصلاحات سخن نگفته و این که در غیاب چهره‌های اصلاح‌طلب زندانی شده و محروم از فعالیت سیاسی و حتی در شرایطی که رسانه‌های داخلی از انتشار مباحث این‌چنینی منع شده‌اند، این اتاق فکر چگونه تشکیل خواهد شد و به زیست خود در فضای سیاسی ایران ادامه خواهد داد.

آیا این تحرکات و تلاش‌ها مشابه سال‌های ۸۷ و ۸۸ به ناامیدی می‌انجامد و اصلاح‌طلبان چند دستگی را می‌پسندند و یا این که عبدالله نوری محور وصل و نقطه عطفی برای دوران جدیدی از اصلاحات و جنبش سبز خواهد بود؟

عکس اول مقاله:

محمد خاتمی و عبدالله نوری (۱۳۸۵)

منبع: www.kosoof.com

لزوم بن‌بست‌شکنی در بحران هسته‌ای با اتکا به مردم

Fri, 13 Jul 2012 07:27:15 +0000

علی افشاری

علی افشاری − اظهارات اخیر عبدالله نوری در دیدار با جمعی از دانشجویان بازتاب خبری گسترده‌ای یافت. برجسته‌ترین بخش انعکاس یافته او سخنانش در خصوص بحران هسته‌ای بود. وی با انتقاد از سیاست‌های هسته‌ای حکومت گفته است: « دراختیار داشتن دانش و فن آوری آن طبق قوانین بین الملل از حقوق بدیهی و قطعی ماست لکن نباید مشکلات زندگی مردم را دست کم بگیریم و بگذاریم از طریق یک مسئله، اگر چه مهم، تمامی منافع ملی ما در معرض تهدید قرار گیرد.»

او در ادامه افزوده است: «در ارتباط با موضوع هسته‌ای و انتخاب مناسب‌ترین تصمیم ممکن در شرایط کنونی مصلحت کشور ایجاب می‌کند از کارشناسان علوم سیاسی و روابط بین الملل، اقتصاددانان، سیاسیون و همه صاحب نظران و دلسوزانی که قلبشان برای ایران می‌تپد نظرخواهی شود. من فکر می‌کنم با انجام همین نظرخواهی حتی از زندانیان سیاسی یکی از مهمترین گامها برای ایجاد وحدت می‌تواند برداشته شود، در قانون اساسي نيز برگزاري رفراندوم به عنوان راه كاري براي موضوعات مهم و سرنوشت ساز پيش بيني شده است، مناسب است که ابتدا کارشناسان مختلف بدون گزینش‌های سیاسی و جناحی با مردم در خصوص نقاط مثبت و منفی ادامه چالش هسته‌ای با غرب و امتیازها و محدودیت‌هایی که ادامه آن در پیش خواهد داشت صحبت کنند و مردم درباره‌ی چگونگی تصمیم در خصوص مناقشه موجود میان ایران و غرب نظر نهایی را اعلام نمایند.»

لزوم مشارکت آحاد مردم

عبدالله نوری شجاعانه بر روی یکی از معضلات اصلی کشور دست گذاشته که در نتیجه ماجراجویی حکومت و محاسبات غلط آن و در راستای سیاست خصومت محور حکومت در عرصه بین المللی حاصل شده است.

وزیر کشور دولت اصلاحات و زندانی سیاسی سابق به درستی راه حل خروج کشور از وضعیت نا بهنجار کنونی را نشان داده است. بیش از ۶ سال است که منافع ملی و زیر ساخت‌های اقتصادی و توسعه‌ای کشور توسط برنامه نا معلوم هسته‌ای حکومت به گروگان گرفته شده است.

عبدالله نوری:
«در ارتباط با موضوع هسته‌ای و انتخاب مناسب‌ترین تصمیم ممکن در شرایط کنونی مصلحت کشور ایجاب می‌کند از کارشناسان علوم سیاسی و روابط بین الملل، اقتصاددانان، سیاسیون و همه صاحب نظران و دلسوزانی که قلبشان برای ایران می‌تپد نظرخواهی شود. من فکر می‌کنم با انجام همین نظرخواهی حتی از زندانیان سیاسی یکی از مهمترین گامها برای ایجاد وحدت می‌تواند برداشته شود، در قانون اساسي نيز برگزاري رفراندوم به عنوان راه كاري براي موضوعات مهم و سرنوشت ساز پيش بيني شده است، مناسب است که ابتدا کارشناسان مختلف بدون گزینش‌های سیاسی و جناحی‬ با مردم در خصوص نقاط مثبت و منفی ادامه چالش هسته‌ای با غرب و امتیازها و محدودیت‌هایی که ادامه آن در پیش خواهد داشت صحبت کنند و مردم درباره‌ی چگونگی تصمیم در خصوص مناقشه موجود میان ایران و غرب نظر نهایی را اعلام نمایند.»

راه حل پیشنهادی نوری تکیه بر مشارکت آحاد مردم در یک همه پرسی دارد. پیش از وی میرحسین موسوی در سال ۱۳۸۸ این پیشنهاد را مطرح کرد.

تحلیل‌های متفاوت از منشأ و چگونگی بحران هسته‌ای به خودی خود موضوعیت ندارد و دیدگاه‌های مختلفی از جمله تحلیل عبدالله نوری می‌تواند در این خصوص فارغ از درستی و نا درستی آنها مطرح باشد؛ مهم یافتن راه حلی است که به بحران هسته‌ای و تاثیر مخرب آن بر منافع ملی کشور پایان دهد.

لزوم بحث آزاد در مورد برنامه هسته‌ای

مدت‌هاست برخی از کارشناسان و کنشگران سیاسی و مدنی ایران بمانند نوری هشدار می‌دهند که اصرار لجوجانه بر روی غنی سازی اورانیوم با توجه به افزونی تاثیرات منفی آن بر وضعیت اقتصادی، سیاسی و امنیتی کشور از دیدگاه منافع ملی فاقد ارزش است و می‌توان با تعطیلی موقت زمینه ر ا برای اعتماد سازی در جامعه جهانی مساعد نمود و سپس از انرژی هسته‌ای استفاده توام با صرفه اقتصادی در مسیر‌های غیر نظامی بعمل آورد.

واکنش خشم آلود و سراسیمه روزنامه کیهان به اظهارات شجاعانه عبدالله نوری و متهم کردن وی به همسویی با اسرائیل نشان دهنده عمق و شدت نگرانی حکومت از آشکار شدن نظر واقعی مردم ایران پیرامون بحران هسته‌ای است.

سال‌ها است ماشین تبلیغاتی حکومت اذهان جامعه را با حمایت فراگیر و صد در صدی از برنامه هسته‌ای بمباران می‌کند که گویی غنی سازی اورانیوم بزرگ‌ترین حق مسلم ایرانیان است. همچنین با شبیه سازی این مسئله با ملی شدن نفت می‌کوشد با دمیدن بر تنور احساسات ناسیونالیستی از این مسئله بهره برداری خاص خودش را بکند.

هراس رسانه‌ها و محافل حکومتی از اظهار نظر آزادانه کارشناسان، رسانه‌ها و فعالان سیاسی و آماده شدن فضا برای اظهار نظر افکار عمومی تایید کننده بی بنیادی ادعای حکومت است. اساسا مردم ایران در جریان ماهیت برنامه هسته‌ای نیستند تا بتوانند در خصوص ان موضع گیری کنند. جامعه مدنی ایران، گروه‌ها و مطبوعات ایران بمانند کشور‌های خارجی و آژانس هسته‌ای تصویر مبهمی از مقاصد هسته‌ای حکومت دارند. شفاف سازی و فضای آزاد برای بیان نظر کارشناسان و تحلیل گران مستقل در کنار دیدگاه‌های اصحاب حکومت می‌تواند شناخت مناسبی برای مردم ایجاد نماید.

واکنش حکومتیان به پیشنهاد همه‌پرسی

اگر ادعای حکومت در برخورداری از پشتیبانی مردم درست باشد علی القاعده نباید از رجوع به همه پرسی هراسی به خود راه دهد. اما خط و نشان کشیدن کیهان نشان از این دارد که این ادعا نیز بمانند دعاوی دیگر نشانی از واقعیت ندارد. بنابراین تهدید نوری و هر کس دیگری که بخواهد در داخل کشور پیرامون برنامه هسته‌ای حکومت چون و چرا کند و بافتن دروغ و راست برای پرونده سازی حاکی از ترس حکومت از اثبات نا درستی پروپاگندای هسته‌ای اش است.

بر خلاف ادعای روزنامه کیهان حرف‌های نوری نسبتی با اسرائیل ندارد و نمی‌توان با شبیه سازی‌های مکانیکی و منطق صوری در این خصوص داوری کرد. آنگاه باید نتیجه گرفت که موضعگیری حکومت ایران علیه صدام در دوران زمامداری وی و بخصوص طرح استفاده از بمب‌های شیمیایی ان کشور بر علیه ایران نیز همسویی با دولت امریکا داشت که وی را به داشتن سلاح‌های کشتار جمعی متهم می‌نمود! از این دست مثال‌ها زیاد می‌توان مطرح کرد.

اما واقعیت اینست که موضع گیری‌های روزنامه کیهان و محافل همسو با آن زمینه را برای حقانیت پیدا کردن نگرانی‌های اسرائیل مساعد می‌سازد و از اینرو به دولت این کشور میدان می‌دهد تا بتواند جامعه جهانی را برای سختگیری بر علیه حکومت ایران قانع سازد. در واقع استراتژی بزرگنمایی خطر جمهوری اسلامی هسته‌ای توسط دولت نتانیاهو نیازمند وجود مواضع ستیزه جویانه امثال حسین شریعتمداری و دیگر یاران ولی فقیه است.

نیرو‌های افراطی در غرب و اسرائیل که در برخورد با جمهوری اسلامی پروای منافع و موقعیت کشور ایران فارغ از حکومتش را ندارند و نتیجه سیاست‌های آنان تضعیف موقعیت ایران در منطقه است معمولا از روزنامه کیهان و کلا جریانات افراطی حکومت تغذیه می‌کنند.

اما راه حل نوری و شهامتش در نقد برنامه هسته‌ای بر عکس راهی را می‌گشاید تا سرنوشت برنامه هسته‌ای از دو قطبی تقابل غرب و جمهوری اسلامی خارج شده وبا افزوده شدن قطب نیرو‌های معترض به وضع موجود، فضای جدیدی را باز می‌کند تا با اتکاء به نیروی مردم ایران جلوی ماجراجویی هسته‌ای گرفته شود.

بدینترتیب در صورت ایجاد حرکتی قدرتمند در به صحنه کشاندن مردم، اثرات زیان بار تحریم‌ها متوقف و سایه شوم خطر جنگ از سر کشور محو می‌گردد. در واقع توقف ماجراجویی هسته‌ای نیازمند فشار سیاسی است. با توجه به این واقعیت و عمق استراتژیک آن برای پایان دادن به بحران هسته‌ای می‌توان دلیل بر آشفته شدن مراکز حکومتی را دریافت.

راه‌کار اصلی برای غلبه بر بحران

موثر‌ترین راهکار نیرو‌های سیاسی دلسوز کشور، متخصصین، فعالان مدنی و سیاسی مستقل و اپوزیسیون در برخورد با برنامه هسته‌ای ارجاع آن به داوری ملت است.

نتیجه داوری افکار عمومی به شرط اینکه پیش نیاز‌های آن و بخصوص دو شرط آزادی و سلامت رعایت شود، متحد شدن جامعه ایران در این خصوص است. قطعا برونداد این تصمیم گیری بازیگران جهانی و منطقه‌ای و حکومت ایران را متاثر می‌نماید و اگر برخورد منفی آنان را مهار نکند دست کم دامنه آسیب‌های آنان به منافع کشور و ملت را محدود خواهد ساخت.

به چالش طلبیدن عظمت طلبی اتمی حکومت حتی اگر به برگزاری رفراندوم نیز منتهی نشود باز تاثیری مثبت در ایجاد بازدارندگی در برابر حکومت خواهد داشت و همین امر قادر است جلوی نا امیدی جامعه جهانی در حل دیپلماتیک و مسالمت آمیز رویارویی هسته‌ای را بگیرد.

از اینرو حمایت نیرو‌های تحول خواه بخصوص در داخل کشور از موضع گیری عبدالله نوری و یا اتخاذ مواضع مشابه اهمیت زیادی در بن بست شکنی از بحران هسته‌ای دارد.

واکنش به موقع افکار عمومی گامی ضروری است تا مناقشه به نقطه غیر قابل بازگشت و گسترش آن به یک فاجعه ملی نرسد.

پیش نیاز‌های این رفراندوم از جمله وجود آزادی بیان، آزادی رسانه و آزادی اجتماعات در مقطع کنونی کشور می‌تواند مفید واقع شود تا فضای پلیسی بشکند و زمینه برای تغییر رکود اجتماعی مساعد گردد.

سوابق گذشته جامعه نشان می‌دهد موضع‌گیری‌ها بر سر مسائل اصلی و حساس سازی افکار عمومی این ظرفیت را دارد تا یاس و نا امیدی را به تدریج از بین برده و نشاط سیاسی ایجاد کند. البته اگر این موضع گیری‌ها اصولی و واقع بینانه و مبتنی بر طرح و برنامه باشد و رفتار‌های مقطعی، هیجان مدارانه، متوهمانه، نسنجیده و غیر مسئولانه را بازتاب ندهد.

عبدالله نوری: در مورد پرونده هسته‌ای رفراندوم برگزار شود

Wed, 11 Jul 2012 16:06:36 +0000

عبدالله نوری، فعال سياسی اصلاح‌طلب خواهان تصميم‌گيری هر چه سريع‌تر در مورد بحران هسته‌ای و برگزاری رفراندومی در اين‌باره شد.

به گزارش منابع خبری ايران، عبدالله نوری، وزير کشور دوران رياست جمهوری محمد خاتمی در ديدار با فعالان دانشگاهی کشور از انجمن‌ها و جنبش‌های دانشجويی در مورد بحران مناقشات هسته‌ای ايران و قدرت‌های غربی اظهارنظر کرد.

نوری در اين‌باره گفت: "مناسب است کارشناسان بدون گزينش‌های سياسی و جناحی با مردم صحبت کنند و مردم در يک رفراندوم درباره چگونگی تصميم در خصوص مناقشه موجود ميان ايران و غرب نظر نهايی را اعلام نمايند."

وی ضمن بيان اين‌که انرژی اتمی حق ايران است، افزود: "راهبرد ايران در برخورد با اين موضوع بايد واقع‌بينانه و با توجه به منافع ملی و پرهيز از واکنش های احساسی باشد."

اين فعال سياسی با طرح اين مسئله که امکان دارد روش غرب در ارتباط با برنامه هسته‌ای "دامی برای آسيب رساندن" به ايران و "تضعيف" آن باشد گفت: "در اين صورت تصميم‌گيری و راهبرد ما بايد نجات کشور باشد و نه فدا کردن همه منافع به پای مسئله هسته‌ای."

عبدالله نوری: راهبرد ايران در برخورد با اين موضوع بايد واقع‌بينانه و با توجه به منافع ملی و پرهيز از واکنش های احساسی باشد

وی با اشاره به فشارهای اخير بر اثر تحريم‌ها و کاهش بهای نفت و در نتيجه کاهش درآمد ايران گفت: "در اين شرايط کشوری با جمعيت انبوه و با گستره جغرافيايی ايران و با تدابير فعلی دچار آسيب جدی در زمينه‌های گوناگون زيربنايی و روبنايی خواهد شد."

وزير کشور دوران رياست جمهوری محمد خاتمی تأکيد کرد که تصميم درست اگر دير اتخاذ شود تأثيرگذار نخواهد بود و نمی‌توان خسارت‌های ديرکرد آن را ناديده گرفت.

عبدالله نوری به موارد گوناگونی از اين نوع تصميم‌گيری‌ها در تاريخ جمهوری اسلامی ايران، از جمله تسخير سفارت آمريکا و حل ديپلماتيک آن و پذيرش قطعنامه ۵۹۸ شورای امنيت در جنگ ايران و عراق، اشاره کرد.

وی در دفاع از ايده برگزاری رفراندوم در رابطه با مناقشه هسته‌ای ايران گفت: "در قانون اساسی نيز برگزاری رفراندوم به‌عنوان راهکاری برای موضوعات مهم و سرنوشت‌ساز پيش‌بينی شده است."

اين بخش از سخنان عبدالله نوری در مورد برنامه هسته‌ای ايران در رسانه‌های داخل کشور حذف شد اما وب‌سايت‌های اصلاح‌طلبان در خارج آن را بازتاب دادند.

حکومت ايران رسانه‌ها را از اظهارنظر انتقادی در مورد برنامه هسته‌ای اين کشور منع کرده است.

عبدالله نوری تشکيل "اتاق فکر اصلاح‌طلبان"را نخستين گام در تبيين مواضع جبهه اصلاحات در موضوعات مهم و بنيادين خواند و از اصلاح‌طلبان خواست تحت تأثير "فضاسازی‌ها و بازی‌های رسانه‌ای افراطيون جريان حاکم" و "طرفداران براندازی" قرار نگيرند

"اتاق فکر اصلاح‌طلبان"؛ پيشنهادی برای برون‌رفت از "یأس"

عبدالله نوری در بخش ديگری از سخنان خود به موضوع تشکيل "اتاق فکر اصلاح‌طلبان" که چندی پيش در ديدار خود با محمد خاتمی آن را مطرح کرده بود، پرداخت.

اتاق فکر اصلاحات بايد دارای سازوکاری باشد که بتواند همه يا اکثريت جريانات اصلاح طلب را در دل خود جای دهد.

عبدالله نوری گفت: "اين پيشنهاد بيشتر جهت خروج اصلاح‌طلبان و بدنه اجتماعی حامی اصلاحات و جنبش سبز از حالت یأس و از هم گسيختگی و تلاش برای برنامه‌ريزی، بازسازی و انسجام، جهت حرکتی منطقی و منطبق با شرايط موجود می‌باشد."

وی همچنين گفت اين نهاد بايد بتواند همه يا اکثريت جريانات اصلاح‌طلب را در دل خود جای دهد و به صورت مؤثر از آن‌ها در روند تصميم‌گيری استفاده کند.

اصلاح‌طلبان ايران پس از رويدادهای دهمين دوره انتخابات رياست جمهوری در ايران، دستگيری و خروج بسياری از آنان کشور و غيرقانونی کردن احزاب و تشکل‌های آنان توسط حکومت، در ماه‌های اخير در فکر بازسازی تشکيلات خود هستند و تشکيل "اتاق فکر" اقدامی در همين راستا به‌شمار می‌رود.

عبدالله نوری اگرچه احساس هراس از برخورد دستگاه‌های امنيتی را به‌عنوان مانع احتمالی در راه تشکيل اين نهاد دانست اما در همين حال افزود: "به نظر می‌رسد دست روی دست گذاشتن و به تعويق انداختن آن با اين‌گونه دلايل به نوعی توجيه بی‌عملی خود، در پوشش انداختن تقصير بر گردن حکومت است."

وی تشکيل اين نهاد را نخستين گام در تبيين مواضع جبهه اصلاحات در موضوعات مهم و بنيادين خواند و از اصلاح‌طلبان خواست تحت تأثير "فضاسازی‌ها و بازی‌های رسانه‌ای افراطيون جريان حاکم" و "طرفداران براندازی" قرار نگيرند.

نوری راهبرد اصلاح‌طلبان را "تغييرات آرام از درون" دانست و بر لزوم "پرهيز از تندروی و کنترل حرکت‏های راديکال در ميان گروه‏های منتقد، اصلاح‌طلب و جنبش سبز" تأکيد کرد.

صف‌آرایی‌های سیاسی پیش از برگزاری انتخابات ریاست جمهوری

Tue, 12 Jun 2012 15:46:55 +0000

انتخابات ریاست جمهوری پیونددهنده یا تعمیق‌بخش شکاف جنبش سبز و اصلاح‌طلبان؟

علی افشاری

علی افشاری - سومین سالگرد جنبش سبز نزدیک است به رسیدن مهم‌ترین موسم سیاسی موجود در کشور یعنی انتخابات ریاست جمهوری که در دوره قبل زمینه‌ساز بروز یک جنبش اعتراضی وسیع شد که در بطن خود نطفه رویکرد انقلابی را پرورش داد، اگرچه خود سمت و سویی اصلاح‌طلبانه داشت اما مسیر شکل‌گیری مبارزات سیاسی معطوف به تغییرات بنیادی را هموار ساخت.

واقعه انتخابات ریاست جمهوری بستری بود که جنبش سبز با آن شروع شد. هدف اولیه کسب ریاست جمهوری بود که تقلب، آن را ناکام ساخت. هدف دوم ابطال انتخابات و سلب صلاحیت از احمدی‌نژاد بود که آن هم توفیقی نیافت و اینک دوره احمدی‌نژاد می‌رود تا تمام شود.

حال انتخابات ریاست جمهوری آینده چه نسبتی با جنبش سبز پیدا می‌کند؟ در گام اول باید گفت جنبش سبز در قالب خاص خود به پایان رسیده است. اما معمولاً جنبش‌های سیاسی نمی‌میرند بلکه از صحنه کنار می‌روند. با این نگاه انتخابات ریاست جمهوری آینده می‌تواند فرصتی برای احیای آن تلقی گردد.

از جهتی دیگر به نظر می‌رسد که جنبش سبز به عنوان یک جنبش اجتماعی و اعتراضی وسیع به پایان رسیده است. با این‌همه محصول فعالیت این جنبش شکل‌گیری یک طیف سیاسی است که تمایل دارد جمع خودش را تحت نام جنبش سبز نام‌گذاری کند و رهبران نمادین آن‌ها نیز میر حسین موسوی و مهدی کروبی هستند.

طبیعی است تدوین هر نوع استراتژی برای این واقعه مهم سیاسی آینده کشور از منظر جنبش سبز نیازمند سازگاری و تطابق با مسیری دارد که این جنبش پس از انتخابات با ورود به اعتراضات خیابانی پیمود و باید راه حل‌ها و پاسخ‌هایی برای عبور از تنگنا‌ها و مشکلاتی که باعث شد این جنبش به اهدافش نرسد، داشته باشد. بنابراین رویکرد انتخاباتی جنبش سبز یعنی کسانی که با این جنبش همراه بودند می‌بایست از آنجایی شروع شود که جنبش متوقف شد.

افرادی چون محمد رضا عارف و اسحاق جهانگیری مورد نظر جریان خاتمی هستند. محور اصلی این جریان بنیاد باران است

به موازات جنبش سبز بخشی از اصلاح‌طلبان که تمایل به مرزبندی و حفظ تمایز خود داشته‌اند از انتخابات مجلس به بعد بازنگری در مسیری که جنبش سبز طی کرد را در دستور کار قرار داده‌اند. این طیف که سید محمد خاتمی رهبری آن‌ها را بر عهده دارد تصمیم گرفته‌اند بازگشت به قدرت و فعالبت در داخل نظام سیاسی و تعامل با خطوط قرمز حکومت را در پیش بگیرند. از دید آن‌ها فرصت انتخابات ریاست جمهوری پیش روی، فرصتی است تا بتوانند اعتماد و موافقت حکومت برای سیاست‌ورزی در چهارچوب نظام را جلب نمایند.

به‌نظر می‌رسد هدف برای آن‌ها لزوماً پیروزی در انتخابات ریاست جمهوری نیست، بلکه فرصت حضور در رقابت‌های انتخاباتی است تا فضایی را برای فعالیت ولو هرچه محدود در عرصه سیاسی کشور به‌دست آورند.

احتمالاً افرادی چون محمد رضا عارف و اسحاق جهانگیری مورد نظر جریان خاتمی باشند. محور اصلی این جریان بنیاد باران است و در وهله بعد احزابی چون مجمع روحانیون مبارز و کارگزاران سازندگی را شامل می‌شوند. در مداری دور‌تر سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی و حزب مشارکت قرار دارند.

این گروه‌ها در حال حضار فعال نیستند و در وضعیت به‌هم‌ریخته‌ای به‌سر می‌برند. فشار حکومت باعث رکود و نیمه‌تعطیلی فعالیت‌های آنان شده است. ارتباطات بین آن‌ها از بین رفته است. این گروه‌ها می‌پندارند حضور در انتخابات ریاست جمهوری به ایشان فرصت می‌دهد تا شبکه‌های از هم گسیخته‌شان را ترمیم کنند.

اما چالش بزرگ این جریان چگونگی تعیین نسبت با بدنه جنبش سبز و رهبران نمادین آن از یکسو است و در سوی دیگر موافقت نظام سیاسی و رهبری با فعالیت مجدد آن‌ها. حضور در انتخابات ریاست جمهوری آینده در شرایطی که رهبران نمادین جنبش سبز در حصر به‌سر برند و زندانیان نیز آزاد نشده و احزاب ورسانه‌ها مجال فعالیت آزاد پیدا نکرده باشند از دید کثیری از نیروهای سبز بی‌معناست و حتی بخشی از آنان این‌کار را خیانت تلقی می‌کنند.

عباس عبدی منادی بازگشت اصلاح‌طلبان به قدرت

حکومت آشکارا نشان داده است که اصلاح‌طلبان باید با تجدید نظر، حمله و نفی جنبش سبز و همه مواضعی که به نوعی سرمایه اجتماعی اصلاح‌طلبان محسوب می‌شود راهی متفاوت با عملکرد سالیان اخیر را برگزینند.

در این‌باره بین همه گروه‌های اصول‌گرایان اجماع برقرار است. فقط دامنه و معیار گزینش فرق می‌کند. طیف افراطی مثل جبهه پایداری و جمعیت رهپویان تنها برای احزابی مثل مردمسالاری حق فعالیت قائل است. اما طیف میانه مثل مؤتلفه و تشکل‌های همسو و جمعیت رهروان ولایت با تعدیل‌ها و انتقاداتی به سیاست‌ورزی خاتمی روی خوش نشان می‌دهند.

اما چالش اصلی این است که رهبری و بخش مسلط قدرت ممکن است دیگر دلیلی نبیند اصلاح‌طلبان اخراج شده از قدرت را دوباره به داخل حوزه نقش‌آفرینی در حکومت راه بدهد. بنابراین برخورد با اصلاح‌طلبان به مثابه مواجهه با نهضت آزادی در سال‌های دهه ۱۳۶۰ و ۱۳۷۰ خواهد بود. فعالیت آن‌ها تا جایی تحمل می‌شود که از مرز بین حکومت و اپوزیسیون فرا‌تر نروند. ازین‌رو ممکن است فعالیت‌های انتخاباتی اصلاح‌طلبان در شرایطی تهدید برای حکومت تلقی شود و برخورد‌های امنیتی جدیدی با آن‌ها صورت بگیرد.

یکی از شانس‌های اصلاح‌طلبان بالا گرفتن شکاف و اختلافات در داخل اصول‌گرایان است تا جناح میانه‌رو و دور‌تر آنان از بازگشت اصلاح‌طلبان به قدرت حمایت کند. اما با توجه به فاصله زمانی کمتر از یک سال تا انتخابات ریاست جمهوری یازدهم و نقاط اشتراک بیشتر اصول‌گرایان علی‌رغم همه تضاد‌ها و درگیری در مقایسه با اصلاح‌طلبان این امکان بخت بالایی ندارد.

همچنین به‌نظر می‌رسد بخش میانه‌روی اصول‌گرایان، مشارکت سیاسی اصلاح‌طلبان را نه برای توزیع قدرت بلکه بیشتر به عنوان سپر بلا در برابر حملات حذفی حریف تندرو می‌خواهد.

اظهار نظر مبهم و دو پهلوی کدخدایی سخنگوی شورای نگهبان در خصوص کاندیداتوری سید محمد خاتمی را نمی‌توان دلیلی بر تصمیمی در درون نظام دانست. رصد کردن سوابق قبلی عملکرد انتخاباتی حاکمیت نشان می‌دهد که معمولاً حکومت تا قبل از مراحل نهایی انتخابات نوعی گارد باز اختیار می‌کند تا توجه بازیگران سیاسی گوناگون به انتخابات را جلب کند و درست در گام آخر نزدیک به شروع فرایند انتخاباتی برخورد‌های حذفی و محدودکننده را انجام می‌دهد. به عبارت دیگر مدیریت فضا برای به حاشیه راندن دیدگاه‌های تحریمی و برخورد منفی با اصل انتخابات یکی از اجزاء مهم مهندسی انتخابات در جمهوری اسلامی است.

دیدگاه علیرضا علوی‌تبار: چانه‌زنی از بالا، فشار از پایین

اما تاکنون خاتمی قصد و اراده‌ای برای کاندیداتوری نشان نداده و ترجیح وی ایفای نقش پدر معنوی و رهبری جریان اصلاحات است. البته هنوز زود است در این خصوص داوری کرد. ممکن است اتفاقات غیر منتظره‌ای رخ بدهد که باعث ورود خاتمی به صحنه انتخابات شود.

در بین کسانی که مشوق بازگشت اصلاح‌طلبان به داخل مرز‌های قانونی نظام سیاسی و اتخاذ رویکرد انتقادی نسبت به رفتار‌های جنبش سبز در قالب اعتراضات خیابانی و رویکرد منفی نسبت به صندوق‌های رأی در انتخابات‌ غیر آزاد هستند، عباس عبدی نقش پررنگی دارد. وی که در پایان دروه اول ریاست جمهوری خاتمی توصیه به خروج از قدرت می‌کرد، امروز منادی بازگشت اصلاح‌طلبان به قدرت است.

اما در حوزه مشترک بین جبهه سبز و اصلاح‌طلبان دو رویکرد بینابینی نیز وجود دارد که شباهت‌های در خوری با هم دارند. سخنان اخیر حجت‌الاسلام عبدالله نوری و راهبرد‌های پیشنهادی علیرضا علوی‌تبار هر دو از این دسته هستند. راهکار‌های آن‌ها مبنی بر اتحاد راهبرد دولت محور با اتکاء به جنبش اجتماعی کنترل‌شده در چهارچوب قانون اساسی است.

دیدگاه آقای علوی‌تبار تقریباً‌‌ همان رویکردی است که سعید حجاریان در قالب استراتژی چانه‌زنی از بالا و فشار از پایین مطرح کرده بود. البته علوی‌تبار با توجه به شرایط کنونی کشور گام‌های محافظه‌کار‌تر و خواست‌هایی محدود‌تر از آن دوره را مطرح می‌کند.

اما عبدالله نوری که مواضعی تا حدی متفاوت با دوران زندان و انتخابات ۱۳۸۸ اتخاذ کرده، معتقد به فعالیت هدفمند و متشکل اصلاح‌طلبان با تعریف جدید و مرزبندی با جریان برانداز و اپوزیسیون معتقد به حمله خارجی است. او معتقد به تعریف فعالیت‌ها بر اساس همپوشانی اصلاح‌طلب‌ها و جنبش سبز است. به باور وی «شکافتن معنای اجرای بدون تنازل قانون اساسی می‌تواند یکی از مهم‌ترین ابعاد برنامه‌ اصلاحات در شرایط فعلی باشد.»

هم علوی‌تبار و هم عبدالله نوری بر فعالیت در چهارچوب قانون اساسی فعلی و مخالفت باتغییرات بنیادین و انقلابی و جریان برانداز و خشونت‌طلب تأکید دارند. این فعالیت‌ها را فعلاً باید تلاش‌های فردی و جمعی محدود برای ساماندهی به جریان اصلاحات دانست. عبدالله نوری می‌تواند کاندیدای دیگر اصلاح‌طلبان باشد. البته علی‌رغم تعدیل مواضع او، باز تردید وجود دارد که از فیلتر شورای نگهبان بگذرد.

عبدالله نوری با مواضعی متفاوت از دوران زندان پس از انتخابات ۱۳۸۸

هنوز معلوم نیست تأثیر این فعالیت‌ها چه باشد و چقدر بتواند اصلاح‌طلبان را بسیج نماید. اما فعال شدن عبدالله نوری می‌تواند جریان اصلاحات را از حالت یکه‌سالاری خاتمی خارج کند و آن را به سمت رهبری چندمرکزی سوق دهد. فعال شدن سید محمد موسوی خوئینی‌ها نیز می‌تواند این چند مرکزی را گسترش بخشد.

البته در قطب چپ هم هستند افرادی از جریان جنبش سبز و اصلاح‌طلبان رادیکال مانند ابوالفضل قدیانی، محمد نوری‌زاد و مصطفی تاجزاده که رویکرد نقد صریح رهبری را توصیه می‌کنند که پافشاری بر آن می‌تواند منجر به تغییر رفتار شده و نیروی اجتماعی را برای تحمیل تغییرات به خامنه‌ای خلق کند. شورای هماهنگی راه سبز امید نیز به نظر می‌رسد کماکان راهبرد اعتراضات خیابانی را مد نظر داشته باشد.

حال باید دید رویکرد رادیکال جنبش سبز و یا محافظه‌کار خاتمی به جریان غالب در بدنه اصلاح‌طلبان تبدیل خواهد شد یا راه‌ حل‌های میانه نوری و علوی‌تبار مورد توجه قرار خواهند گرفت و این شکاف را پر می‌کنند.

البته هنوز تا انتخابات ریاست جمهوری خیلی مانده است و هنوز چهره‌های اصلی در صحنه حضور نیافته‌اند. فقط محسن رضایی حضور خود را به صورت قطعی اعلام کرد که با توجه به ناکامی‌های وی در دو دوره پیش و شکست فاحش جریان متبوعش در انتخابات مجلس نهم گزینه‌ای جدی به حساب نمی‌آید.