https://archive.radiozamaneh.com/taxonomy/term/12751/all fa https://archive.radiozamaneh.com/society/women/2012/06/12/15567 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/society/women/2012/06/12/15567" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-sartitr"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> در گفت‌وگو با فرزانه میلانی، استاد دانشگاه، نویسنده و پژوهشگر </div> </div> </div> <div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> سوده راد </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="265" height="200" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/farzanehmilani.jpg?1339950594" /> </div> </div> </div> <p>سوده راد - حضور زنان در صفوف اول اعتراض&zwnj;ها در جنبش&zwnj;های اخیر خاورمیانه، یکی از ویژگی&zwnj;های این خیزش&zwnj;های سیاسی و اجتماعی بود. این حضور پررنگ در خیابان که نه تنها مردم سراسر جهان، بلکه رسانه&zwnj;ها را نیز به حیرت واداشت، برای ساکنان این منطقه نیز امری نه چندان عادی به شمار می&zwnj;رفت.</p> <!--break--><!--break--><div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">تصاویر زنانی که خارج از خانه و محیط بسته بر ضد دیکتاتوری فریاد می&zwnj;زدند، دقیقاً خلاف تصور عمومی راجع به زن مسلمان اهل خاورمیانه است.&nbsp;در مصر، یک زن وبلاگ&zwnj;نویس هموطنانش را به تجمع در میدان تحریر برای اعتراض به رژیم مبارک فرامی&zwnj;خواند، صدای آواز زن جوان تونسی ندای آزادی&zwnj;خواهی مردم تونس می&zwnj;شود و ندا آقاسلطان نماد فریاد دموکراسی&zwnj;خواهی ایران.&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">گویا دوره اندرونی&zwnj;های زنانه و فضای عمومی مردانه به&zwnj;سر رسیده است و زنان هم خیابان و کوی و برزن را از آن خود و آزادی حرکت&nbsp;را حق خود می&zwnj;دانند. این روزها که اعتراض&zwnj;ها به سیاست دورکاری زنان در ایران داغ است،&nbsp;زنان عربستانی در گیر مطالبه حق آزادی رانندگی&zwnj; زنان هستند. زنان می&zwnj;خواهند حق آزادی حرکت آنها به رسمیت شناخته شود و از قید و بندهای اجتماعی و فرهنگی و قانونی که این آزادی را از آنها می&zwnj;گیرد، رهایی یابند. آنها می&zwnj;خواهند آزادانه و بی&zwnj;واهمه تحصیل کنند، کار کنند، سفر کنند، به توسعه توانایی&zwnj;های خود بپردازند و برای همه &zwnj;این&zwnj;ها، باید بتوانند حرکت کنند.&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در ادبیات کهن و فلسفه ایران، مرزهای مردانگی و زنانگی کاملاً روشن و مشخص است. در حالیکه در شعر و نثر قدیم، حرکت و سیر و سلوک جهان و الهیات مختص مردان و خانه&zwnj;نشینی و خانه&zwnj;داری و ضبط و ربط امور اندرونی وظیفه زنان است. سال&zwnj;هاست که نویسندگان زن ایرانی این نیاز به حرکت و آزادی در آمد و شد زنان را در نوشته&zwnj;هایشان رسمیت داده&zwnj;اند و سنگ بنای بسیاری از جنبش&zwnj;های اجتماعی، چون جنبش زنان را بنا نهاده&zwnj;اند.<span>&nbsp;&nbsp;&nbsp; </span>&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL">در جوامع اسلامی و در تمام جوامع مردسالار یک جدایی بین دنیای زن و مرد وجود دارد. این جدایی به این ترتیب امکان&zwnj;پذیر شده که حق آزادی تحرک زن و به اصطلاح حق رفت&zwnj;وآمد آزادش، از او گرفته شده است؛ رفت&zwnj;وآمدی که برچسب&zwnj;های مختلف به آن نچسبانند،&zwnj; با آن مخالفت نکنند و برای زن خطر نداشته باشد و بتواند در حیطه اجتماع و در عرصه&zwnj;های عمومی عرض اندام بکند.</div> </blockquote> <div dir="RTL">&nbsp;فرزانه میلانی در ۲۶ سال گذشته در دانشگاه ویرجینا در ایالات متحده امریکا تدریس کرده است. او ریاست دانشکده مطالعات خاورمیانه و جنوب آسیا و همچنین برنامه مطالعات زنان و جنسیت را برعهده دارد. خانم میلانی علاوه بر انتشار مقالات متعدد، به ترجمه اشعار شاعرانی چون سیمین بهبهانی نیز پرداخته است. به بهانه انتشار آخرین کتابش &laquo;کلمه و نه شمشیر، زنان نویسنده ایرانی و حق آزادی حرکت&raquo;&zwnj; گفت&zwnj;وگویی با او داشته&zwnj;ایم. این کتاب در واقع نقد و گسترش نظریاتی است که پیشتر در کتاب دیگر ایشان به نام &laquo;حجاب&zwnj;ها و سخن&zwnj;ها&raquo;&zwnj; که در سال&zwnj;های ۱۹۹۰ منتشر شده بود، آمده است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">فرنگیس حبیبی، روزنامه&zwnj;نگار و نویسنده درباره کتاب &laquo;حجاب&zwnj;ها و سخن&zwnj;ها&raquo;&zwnj; می&zwnj;گوید:&quot;در این کتاب خانم فرزانه میلانی&nbsp;در واقع صدای اوج&zwnj;گیرنده و رسای نویسندگان زن ایرانی و به خصوص آثار منتشر شده پس از انقلاب را بررسی کرده&zwnj;اند و آن عنصر فرارونده و فراروینده آثار ادبی زنان ایران را بازشناخته&zwnj;اند که عملکردی فراتر از داستان&zwnj;سرایی متعارف و معمولی دارد. زنان نویسنده در تار و &nbsp;پود داستان&zwnj;هایشان، اسارت را به پرواز، سکوت را به سخن و حجاب را به آواز تبدیل کرده&zwnj;اند و در عین اینکه فضا در واقعیت برایشان تنگ بوده، در داخل متن ادبی&zwnj;شان و تخیل داستان&zwnj;سرایانه&zwnj;شان فضاهای بسیاری ایجاد کرده&zwnj;اند و به فضاهایی ورای این فضای واقعیت رفته&zwnj;اند.&quot;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">فرزانه میلانی در گفت&zwnj;وگو با زمانه، درباره آخرین کتاب خود، &laquo; کلمه و نه شمشیر، زنان نویسنده ایرانی و حق آزادی حرکت &raquo;&zwnj;* &nbsp;توضیح می&zwnj;دهد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>فرزانه میلانی - </b>عنوان کتاب من به انگلیسی <span dir="LTR">Words, Not Swords</span> است و&nbsp;بحث محوری آن هم این است که در جوامع اسلامی و در تمام جوامع مردسالار یک جدایی بین دنیای زن و مرد وجود دارد. این جدایی به این ترتیب امکان&zwnj;پذیر شده که حق آزادی تحرک زن و به اصطلاح حق رفت&zwnj;وآمد آزادش، از او گرفته شده است. رفت&zwnj;وآمدی که برچسب&zwnj;های مختلف به آن نچسبانند،&zwnj; با آن مخالفت نکنند و برای زن خطر نداشته باشد و بتواند در حیطه اجتماع و در عرصه&zwnj;های عمومی عرض اندام بکند.</div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL"><b>شما در مورد وجود یک انقلاب سوم در تاریخ ۱۶۰ سال اخیر ایران صحبت کرده&zwnj;اید. این انقلاب کجای تاریخ ماست؟ </b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">به گمان من در ایران صد و اندی سال گذشته فقط دو انقلاب مشروطه بین سال&zwnj;های ۱۹۰۵ تا ۱۹۱۱ و بعد انقلاب سال&zwnj; ۱۹۷۹ به اصطلاح انقلاب اسلامی اتفاق نیفتاده، بلکه یک انقلاب دیگر به مفهوم دقیق لغت هم رخ داده است. چرا که مفاهیم سنتی فرهنگی ما را از بیخ و بن جابه&zwnj;جا و زیرو رو کرده و آن انقلاب زنان است. مقصودم از انقلاب زنان این نیست که فقط زنان در این انقلاب شرکت داشته&zwnj;اند، بلکه مردان بسیاری با همت و شرافت جان خودشان را در این راه فدا کردند که زن هم از حق انسانی خودش بهره&zwnj;مند شود و هم&zwnj;بال و هم&zwnj;پرواز مرد باشد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>حق آزادی حرکت چقدر مهم است؟ </b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">در واقع به گمان من این مهم&zwnj;ترین آزادی محوری است. تز کتاب من روی حرف یکی از نویسندگان مورد علاقه&zwnj;ام، ویرجینیا وولف - نویسنده انگلیسی که من شاگرد او هستم و روی من تأثیر بسیاری گذاشته-&nbsp;بنا شده است. جمله&zwnj;ای در کتاب معروفش &quot;اتاقی از برای خود&quot; دارد و می&zwnj;نویسد:&zwnj;&nbsp;&laquo;یک زن برای نویسنده شدن نه&zwnj;تنها احتیاج به اتاقی از آن خود دارد، اتاقی که بتواند در آن تنها به کار نوشتن خود برسد، بلکه احتیاج به استقلال مالی هم دارد.&raquo; ضمن اینکه این تئوری را کاملاً قبول دارم، اضافه می&zwnj;کنم اگر زنی آن اتاق را داشته باشد و استقلال مالی را هم داشته باشد ولی اجازه رفت&zwnj;وآمد آزاد و خروج از این اتاق را، هر وقت که خواست نداشته باشد، نه تنها حقوق انسانی این زن که حقوق ادبی او نیز نقض می&zwnj;شود.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>زنان نویسنده ایرانی در به دست آوردن این حق آزادی حرکت که هنوز هم کامل به دست نیامده چقدر سهم داشته&zwnj;اند؟ </b><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL"><img width="200" height="295" align="middle" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/words.not_.swords-1.jpg" alt="" /></div> <div dir="RTL">زنان نویسنده ایران در این ۱۵۰ سال اخیر، که رویارویی ما با تجدد آغاز شد، پیشکسوت و پرچمدار آزادی زن و آزادی حرکت بوده&zwnj;اند. تا جایی که من افتخار آشنایی با زنان نویسنده ایرانی و آثارشان را داشته&zwnj;ام و طلبه آثارشان بوده&zwnj;ام، می&zwnj;بینم که در این نوشته&zwnj;ها همواره دو درونمایه اصلی وجود دارد: یکی عدم آزادی حرکت است و دیگری نیاز به حرکت، پرواز، در جریان بودن و در آب راکد نماندن و در مردابی نمردن.</div> </blockquote> <p>&nbsp;</p> <div dir="RTL">به نظر من زنان نویسنده ایران در این ۱۵۰ سال اخیر که رویارویی ما با تجدد آغاز شد، پیشکسوت و پرچمدار آزادی زن و آزادی حرکت بوده&zwnj;اند. تا جایی که من افتخار آشنایی با زنان نویسنده ایرانی و آثارشان را داشته&zwnj;ام و طلبه آثارشان بوده&zwnj;ام، می&zwnj;بینم که در این نوشته&zwnj;ها همواره دو درون&zwnj;مایه اصلی وجود دارد. یکی عدم آزادی حرکت است و دیگری نیاز به حرکت، پرواز، در جریان بودن و در آب راکد نماندن و در مردابی نمردن. بنابراین اگر در این کتاب به این تئوری رسیده&zwnj;ام، خواب&zwnj;نما نشده&zwnj;ام. بلکه این تئوری بر مبنای نوشته زنان ایرانی به نتیجه رسیده است؛ بر مبنای تئوری&zwnj;ای که زنان نویسنده ایرانی در این انقلاب سوم به من آموختند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;زنان نویسنده به حکم اینکه قلم در دستانشان بوده و این بند را نه&zwnj;تنها به پای خود که به صدای خود نیز احساس می&zwnj;کرده&zwnj;اند، پیشکسوت این حرکت بوده&zwnj;اند. به گمان من تاریخ این حرکت را باید با شیرزنی به اسم طاهره قره&zwnj;العین آغاز کرد. همانطور که می&zwnj;دانید در سال ۱۸۴۸ که آغاز جنبش زنان در آمریکا و شاید جهان بود، چنین جنبشی را در ایران شروع کرد. منتها او را بعد از چهارسال به نحوی کشتند که حتی برای مردان بابی هم مرسوم نبود. او را در سکوت شب خفه کردند و در چاهی انداختند. به گمان من همین که احتیاج بود یک زن شاعر را خفه کنند، نشانه اهمیت و ویژگی اصلی این انقلاب سوم است. بعد از قره&zwnj;العین ما زنان بسیار دیگری داشتیم که جان&zwnj;شان را در راه کف گرفتند و برای این آزادی به هر نحوی که می&zwnj;توانستند جنگیدند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>آیا واقعاً در طول&nbsp;این سال&zwnj;ها و بعد از این&zwnj;همه تلاش مرز بین فضای زنانه اندرونی و مردانی که می&zwnj;توانستند آزادانه به هر سو که دلشان می&zwnj;خواست بروند، کمرنگ&zwnj;تر شده است؟ </b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">به این چند خط از شعر عطار در منطق&zwnj;الطیر دقت کنید و ببینید او چقدر بر اینکه این پرندگان مردوار و مردانه به کوه قاف رسیدند، پافشاری می&zwnj;کند:</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">شیرمردی باید این ره را شگرف</div> <div dir="RTL">زانک ره دورست و دریا ژرف ژرف</div> <div dir="RTL">جان بی&zwnj;جانان اگر آید به کار</div> <div dir="RTL">گر تو مردی جان بی&zwnj;جانان مدار</div> <div dir="RTL">مرد می&zwnj;باید تمام این راه را</div> <div dir="RTL">جان فشاندن باید این درگاه را</div> <div dir="RTL">دست باید شست از جان مردوار</div> <div dir="RTL">تا توان گفتن که هستی مردکار</div> <div dir="RTL">جان چو بی جانان نیرزد هیچ چیز</div> <div dir="RTL">همچو مردان برفشان جان عزیز</div> <div dir="RTL">گر تو جانی برفشانی مردوار <span>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;</span></div> <div dir="RTL">بس که جانان جان کند بر تو نثار</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">ببینید در این چند خط کوتاه چندین بار واژه مرد و مردوار تکرار شده است. حال آنکه برای بسیار جالب بود که کمپین یک میلیون امضا در ایران&nbsp;شعار خود را چهره به چهره، رو&zwnj;به&zwnj;رو، کوچه به کوچه،&zwnj; دربه&zwnj;در انتخاب کرده&zwnj; است. شعر متعلق به قره&zwnj;العین است و از آن مهم&zwnj;تر شعری است که بر مبنای حرکت، کوچه به کوچه و در&zwnj;به&zwnj;در رفتن این زنان است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">می&zwnj;دانیم که متآسفانه بسیاری از فعالین کمپین یک میلیون امضا در زندان هستند و یا به قید وثیقه&zwnj;های سنگین آزادند، ولی به نظر من شاید بشود این زنان را زندانی کرد، ولی نیاز به حرکت و آزادی و آزادگی را نمی&zwnj;شود زندانی کرد.&nbsp;</div> <p>&nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/society/women/2012/06/12/15567#comments ادبیات زنان حرکت حق آزادی حرکت زن نویسنده زنان زنان زنان نویسنده سوده راد فرزانه میلانی نویسندگان زن Tue, 12 Jun 2012 10:22:44 +0000 15567 at https://archive.radiozamaneh.com