مالی

برآوردهای جدید از آسیب نسخه‌های خطی در تیمبوکتو

hosseinn — Tue, 05 Feb 2013 00:06:19 +0000

بیژن روحانی

بیژن روحانی - با خروج شبه‌نظامیان گروه انصار‌الدین از شهر تیمبوکتو در مالی، گزارش‌های رسیده خبر از سوختن بخشی از دست‌نوشته‌های تاریخی در کتابخانه‌های شهر می‌دهد.

با‌این‌حال‌ گرچه در روز اول ورود نظامیان فرانسوی و ارتش مالی به شهر تیمبوکتو، سخن از سوختن کتابخانه اصلی شهر توسط شبه‌نظامیان بود، اما اکنون مشخص شده است خسارت‌ها کمتر از میزان اعلام شده است.

خبرهای تکمیلی در روزهای اخیر نشان می‌دهد که تلاش کم‌نظیر کارکنان کتابخانه‌های اصلی تیمبوکتو در زمان اشغال شهر به دست گروه انصارالدین، باعث نجات بخش اصلی این میراث مکتوب شده است.

خبر آسیب دیدن بخشی از گنجینه نسخه‌های خطی تیمبوکتو همچنان به‌عنوان یکی از مهم‌ترین خبرهای حوزه فرهنگ و میراث فرهنگی مورد توجه رسانه‌ها وسازمان‌های محتلف بین‌المللی است. یونسکو در روزهای اخیر از بسیج کردن صندوق کمک‌های اضطراری و همچنین صندوق میراث جهانی خود برای کمک به نجات و حفاظت از میراث آسیب دیده تیمبوکتو خبر داده است.

روز دوم فوریه، ایرینا بوکووا، مدیرکل سازمان یونسکو، به همراه فرانسوا اولاند، رئیس جمهور فرانسه و دینکوندا ترائوره، رییس جمهور موقت مالی، وارد شهر تیمبوکتو شد.

هدف خانم بوکووا از این سفر، آغاز پروژه‌های یونسکو برای حفاطت از میراث جهانی این شهر است که شامل آرامگاه‌های تیمبوکتو و همچنین میراث مکتوب و نسخه‌های خطی آن می‌شود.

خبرهای تکمیلی از تیمبوکتو

●بین هزار تا سه هزار نسخه دست‌نویس در کتابخانه احمدبابا آسیب دیده

●کارکنان کتابخانه‌های اصلی تیمبوکتو بخش اصلی این میراث مکتوب را نجات دادند.

●گزارش بیژن روحانی از آسیب نسخه‌های خطی تیمبوکتو را بشنوید:

خبری که روز دوشنبه ۲۸ ژانویه منتشر شد حاکی از سوختن کامل و غارت کتابخانه احمد بابا بود. این کتابخانه یکی از اصلی‌ترین کتابخانه‌های شهر و محل نگهداری بیش از ۳۰ هزار نسخه‌خطی و تاریخی منحصر به فرد است. با این‌حال بخش مهمی از گنجینه تاریخی شهر تیمبوکتو در کتابخانه‌ها و مجموعه‌های شخصی نگهداری می‌شود. اگر خبر سوختن کتابخانه احمد بابا به دست شبه‌نظامیان گروه انصارالدین صحت داشت، آن‌گاه جهان بدون تردید با یکی از فجایع بسیار بزرگ فرهنگی روبه‌رو می‌شد.

اما خبرهای تکمیلی در روزهای اخیر نشان داده است تنها بخشی از این گنجینه آسیب دیده است. بررسی‌های جدید نشان می‌دهد تصاویری که در روزهای نخستین از کتاب‌های سوخته پخش شده است، تنها مربوط به تعداد بسیار معدودی از نسخ خطی بوده که در بخش مربوط به حفاظت در نوبت مرمت شدن بوده‌اند. کارکنان کتابخانه در دوران اشغال شهر توسط انصارالدین بخش مهمی از کتاب‌ها را به ساختمان‌های دیگری منتقل کرده‌اند و این کتاب‌ها در زیرزمین به‌خوبی نگهداری شده‌ا‌ند. بخشی دیگر از این ‌کتاب‌‌ها نیز به طور پنهانی از شهر خارج شده‌اند. ساختمان کتابخانه احمدبابا نیز نسوخته است، بلکه طبقه اول و بخش نمایشگاه و بخش مرمت آسیب‌هایی دیده‌اند. در نهایت برآورد می‌شود بین هزار تا سه هزار نسخه دست‌نویس آسیب دیده است.

گنجینه تیمبوکتو چیست؟

نسخه‌های خطی و تاریخی شهر تیمبوکتو که بخشی از شهرت جهانی این شهر مدیون آن است، مجموعه‌ای است بزرگ از چندصدهزار نسخه دست‌نویس مربوط به سده‌های یازدهم تا شانزدهم میلادی. در این زمان شهر تیمبوکتو در اوج شکوفایی خود بود. تیمبوکتو که در اواخر سده یازدهم میلادی بنا نهاده شد، به‌سرعت به یکی از مهم‌ترین مراکز تجاری و همچنین علمی و فرهنگی در آفریقا تبدیل شد. این شهر مرکز تجارت طلا، عاج و نمک بوده است. از سوی دیگر گسترش علوم مختلف در بخش مهمی از آفریقا از این شهر صورت می‌گرفت. علومی مانند ریاضیات، ستاره‌‌شناسی، پزشکی و فنونی مانند کشاورزی در تیمبوکتو به اوج رسیدند. همچنین این شهر مرکز اصلی نشر علوم مذهبی و اسلامی بود. طریقت یا تصوف در تیمبوکتو پایگاه بسیار مهمی داشت و از این‌رو این شهر به «شهر ۳۳۳» قدیس نیز مشهور بود.

●نسخه‌های خطی و تاریخی شهر تیمبوکتو مجموعه‌ای است بزرگ

از چندصدهزار نسخه دست‌نویس

مربوط به سده‌های یازدهم

تا شانزدهم میلادی.

به دلیل رونق تجارت و گسترش دانش‌های مختلف، اسناد و نسخه‌های خطی فراوانی در آن دوره پدید‌ آمد. کتاب‌هایی فراوان ادبی و شعر، کتاب‌های علمی در خصوص ریاضی و ستاره‌شناسی و پزشکی و همچنین قرآن‌های بسیار نفیس، اسناد ازدواج و معامله‌های تجاری بخشی از این گنجینه تاریخی هستند.

اهمیت اسناد تیمبوکتو در آن است که نشان می‌دهد بر خلاف تصور رایج، قاره آفریقا دارای یک تاریخ مکتوب و بسیار غنی است. این اسناد به زبان‌های مختلف از جمله عربی و سنغایی است. اهمیت علمی و تاریخی شهر تیمبوکتو در آفریقا قابل مقایسه با اهمیت عملی و تاریخی شهرهایی مانند آکسفورد یا کمبریج است که در سده‌های میانی مرکز علم و دانش بوده‌‌اند.

با آن‌که مالی تا مدتی مستعمره فرانسه بوده است و تعدادی از نسخه‌های ارزشمند این کشور به فرانسه منتقل شده بودند، اما تا مدت‌ها کسی در دنیا از اهمیت این گنجینه فوق‌العاده خبر نداشت و در حقیقت کارهای تحقیقاتی مهمی در خصوص آن‌ صورت نگرفته بود.

در سال ۱۹۸۸، یونسکو این شهر را به دلیل اهمیت تاریخی و آثار و بناهای شاخصی همچون مساجد و آرامگاه‌ها در فهرست میراث جهانی خود ثبت کرد.

در سال ۲۰۰۳ پروژه مشترکی بین کشور مالی و آفریقای جنوبی برای مطالعه و حفاظت از این میراث ارزشمند آغاز شد. بخشی از این پروژه ساختن یک مرکز جدید برای نگهداری این آثار خطی بود. سرانجام کتابخانه جدید احمدبابا در سال ۲۰۰۹ میلادی افتتاح شد. ساختمان این کتابخانه دولتی یکی از اصلی‌ترین مراکز مطالعه و مرمت این نسخه‌های خطی است و ده‌ها هزار نسخه تاریخی در آن نگهداری می‌شود.

در جریان اشغال شهر توسط شبه‌نظامیان انصارالدین بخش مهمی از آرامگاه‌های چندصدساله در تیمبوکتو تخریب شدند.

در همین زمینه:

مالی، جایی که میراث بشری می‌سوزد

جنایت جنگی علیه میراث فرهنگی در مالی

بهار عربی و تخریب میراث صوفیان

عفو بين‌الملل و ديده‌بان حقوق بشر نقض حقوق بشر در مالی را محکوم کردند

news-zamaneh — Fri, 01 Feb 2013 14:37:22 +0000

سازمان عفو بين‌الملل و ديده‌بان حقوق بشر ارتش مالی را متهم ساختند که در جريان عقب راندن شبه‌نظاميان اسلامگرا با همکاری فرانسه، به اعدام‌های خودسرانه دست زده است. آن‌ها همچنين شبه‌نظاميان را نيز به‌خاطر نقض حقوق بشر و کشتار خودسرانه محکوم کردند.

رويترز گزارش داد اين دو سازمان مدافع حقوق بشر امروز جمعه ۱۳ بهمن‌ماه (يکم فوريه) بيانيه‌های خود را در رابطه با موارد نقض حقوق بشر در مالی منتشر کرده‌اند.

سازمان عفو بين‌الملل در بيانيه خود گفته است اسنادی در دست دارد که بر اساس آن‌ها در جريان حمله هوايی نيروهای فرانسوی و مالی در روز ۱۱ ژانويه به کونا، دست‌کم پنج غيرنظامی، از جمله سه کودک و مادرشان جان خود را از دست داده‌اند.

عفو بين‌الملل مشخص نکرده است که کدام ارتش مسئول اين کشتار است.

به گفته اين سازمان مدافع حقوق بشر حمله هوايی فوق به کونا که چند روز پيش از آن به دست اسلامگرايان تندرو افتاده بود، توسط چند هلی‌کوپتر و در سحرگاه رخ داده است.

عمليات نظامی نيروهای فرانسوی و ارتش مالی عليه شبه‌نظاميان اسلامگرا روز پنج‌شنبه ۲۲ دی‌ماه (۱۰ ژانويه) آغاز و فردای آن روز شدت گرفت.

اين عمليات به‌منظور جلوگيری از پيشروی شبه‌نظاميان اسلامگرا و بازپس‌گيری مناطقی که به‌مدت يک سال در دست آن‌ها بود صورت گرفت.

سازمان عفو بين‌الملل و ديده‌بان حقوق بشر خواهان آغاز تحقيقات مستقل هر چه سريع‌تر درباره اين کشتارها شده‌اند

يک مسئول وزارت دفاع فرانسه به عفو بين‌الملل گفته است در روز ۱۱ ژانويه حملات نيروهای فرانسوی قبل از ساعت ۱۶ و ۳۰ دقيقه آغاز نشده بود اما يک نماينده شهردار کونا و يک سرهنگ ارتش مالی گفته‌اند عمليات مشترک ارتش‌های فرانسه و مالی صبح آن روز آغاز شده بود.

گائتان موتو (Gaëtan Mootoo)، مسئول مالی در عفو بين‌الملل اعلام کرد: "کاملا ضروری است که فرانسه و مالی پرونده‌ای در رابطه با اين حمله باز کنند. تمام يافته‌ها در اين‌باره بايد به‌شکلی علنی منتشر شوند تا امکان تشخيص اين‌که نقض حقوق بين‌الملل صورت گرفته يا خير فراهم شود."

عفو بين‌الملل بر جمع‌بندی گروه حقيقت‌يابی تأکيد دارد که ۱۰ روز پيش، پس از خروج نيروهای اسلامگرا از کونا به مالی فرستاده شده بود.

اعضای اين گروه حقيقت‌ياب در شهرهای سه‌گو، سه‌واره، نيونو، کونا و ديابلی شهادت افرادی را ضبط کرده‌اند که طبق اين شواهد در روز ۱۰ ژانويه، روز آغاز حملات نيروهای فرانسوی و مالی، ارتش مالی نزديک به ۲۰ غيرنظامی را دستگير و اعدام کرده است. اين اقدام به‌ويژه در شهر سه‌واره صورت گرفته است.

شاهدان و همچنين ساکنان محل به ديده‌بان حقوق بشر گفته‌اند اجساد بسياری در نيمه‌شب خارج شده‌اند.

به گفته ديده‌بان حقوق بشر از روز ۹ تا ۱۸ ژانويه در شهرهای سه‌واره و کونا و شهرک‌های اطراف دست‌کم ۱۳ نفر به‌شکل خودسرانه اعدام و پنج نفر نيز ناپديد شده‌اند.

نيروهای امنيتی مالی اين افراد را مظنون به همکاری با شبه‌نظاميان اسلامگرا دانسته‌اند و اغلب آن‌ها را بر اساس تعلق قومی و طرز لباس پوشيدنشان مورد هدف قرار داده‌اند.

ديده‌بان حقوق بشر می‌نويسد که مردان اعدام‌شده متعلق به قوم فولا بودند که به‌گفته نيروهای ارتش "به‌هنگام حمله به کونا با اسلامگرايان رابطه داشتند."

سازمان عفو بين‌الملل و ديده‌بان حقوق بشر خواهان آغاز تحقيقات مستقل هر چه سريع‌تر درباره اين کشتارها شده‌اند.

اين دو سازمان مدافع حقوق بشر همچنين اعدام‌های فراقضايی توسط شبه‌نظاميان اسلامگرا را نيز برجسته کرده‌اند.

ديده‌بان حقوق بشر گفت گروه‌های نظامی اسلامگرا در کونا دست‌کم هفت سرباز ارتش مالی را اعدام کرده‌اند که پنج نفر از آنان زخمی بودند.

شبه‌نظاميان اسلامگرا همچنين متهم شده‌اند که کودکان را به‌شکل اجباری به نيروهای رزمی خود ملحق کرده‌اند.

ديده‌بان حقوق بشر به نقل از ساکنان کونا می‌گويد کودکانی که برخی از آن‌ها ۱۰ ساله بودند به زور به ميان نيروهای شبه‌نظامی برده می شدند که دست‌کم سه تن از آنان در درگيری‌ها کشته شدند.

همچنين عفو بين‌الملل گفته است روزهای ۱۴ و ۱۵ ژانويه در ديابلی، نزديک به مرز موريتانی، جنگجويان اسلامگرا پنج سرباز ارتش مالی که زخمی بودند و يک غيرنظامی را اعدام کردند.

پيش از اين در روز سوم بهمن‌ماه (۲۳ ژانويه) فدراسيون بين‌المللی جامعه‌های حقوق بشر نيز ارتش مالی را متهم ساخته بود که در نبرد با شبه‌نظاميان اسلامگرا به "مجموعه‌ای از اعدام‌های خودسرانه" دست زده است. ارتش مالی اين اتهامات را رد کرد.

فدراسيون بين‌المللی جامعه‌های حقوق بشر هم خواستار ايجاد فوری يک کميسيون تحقيق مستقل در اين‌باره شد.

تيمبوکتو، شهر تاريخی مالی از کنترل شبه‌نظاميان اسلامگرا خارج شد

news-zamaneh — Mon, 28 Jan 2013 10:57:00 +0000

نيروهای ارتش فرانسه و مالی کنترل شهر تاريخی تيمبوکتو و فرودگاه اين شهر را در دست گرفتند.

خبرگزاری فرانسه، بامداد امروز، دوشنبه نهم بهمن‌ماه (۲۸ ژانويه) گزارش داد شهر تيمبوکتو واقع در شمال مالی که مدت‌ها در دست شبه‌نظاميان اسلامگرا بود و اين گروه‌های تندرو دست به تخريب آثار تاريخی منحصر‌به‌فرد آن زده بودند توسط ارتش فرانسه و مالی تسخير شد و هم‌زمان ورودی‌های شهر و فرودگاه آن نيز به کنترل اين نيروها در آمد.

عمليات نظامی فرانسه و مالی برای فتح اين شهر از طريق زمينی و هوايی و با کمک نيروهای چترباز انجام شد.

تيمبوکتو شهر شاخص تمدن اسلامی در ميان کشورهای آفريقايی به‌شمار می‌رود و محل پیوند و برخورد فرهنگ‌های آفریقای سیاه‌پوست و بیابان‌گردان بربر و عرب است که در ۹۰۰ کيلومتری شمال شرقی باماکو (Bamako) پايتخت مالی و در استان تومبوکتو قرار دارد.

تيمبوکتو در قرن پانزدهم و شانزدهم ميلادی پايتخت فکری و معنوی اسلام بود و به‌خاطر وجود ده‌ها هزار نسخه‌ خطی تاريخی در اين شهر که برخی از آن‌ها به دوران پيش از اسلام بازمی‌گردند، معروف است.

به‌گفته تيری بورکار، سخنگوی ستاد کل ارتش فرانسه، بدين ترتيب در هيجدهمين روز حمله نيروهای فرانسه و مالی، کنترل محلی که "حلقه نيجر" خوانده می‌شود و در ميان دو شهر اصلی شمال مالی، تيمبوکتو و گائو قرار دارد، به دست اين نيروها افتاده است.

ترس از اسلامگرايان همچنان در تيمبوکتو حاکم است. اسلامگرايان در اين شهر و گائو به نام قوانين اسلام به قطع اعضای بدن، سنگسار و اعدام دست زده بودند

يک افسر بلندپايه مالی به خبرگزاری فرانسه گفته است: "ما با هيچ مقاومتی روبه‌رو نشديم و کنترل فرودگاه شهر را در دست گرفتيم و امنيت تيمبوکتو اکنون هيچ مسئله‌ای ندارد." فرودگاه اين شهر در سه کيلومتری آن قرار دارد.

تيمبوکتو از ماه ژوئن ۲۰۱۲ تاکنون در دست شبه‌نظاميان اسلامگرا قرار داشت و قوانين شريعت اسلامی در آن به اجرا گذاشته می‌شد.

يکی از اعضای گروه شناسايی ارتش مالی گفته است نيروهای شبه‌نظامی پيش از ترک شهر خانه‌ها را به آتش کشيده، نسخه‌های خطی تاريخی را نابود کرده و مردمی را که از ورود نيروهای نظامی مالی و فرانسه ابراز شادمانی می‌کردند به‌شدت مورد ضرب و شتم قرار داده‌اند.

عمليات تسخير تيمبوکتو دو روز پس از فتح شهر گائو، از شهرهای مهم مالی و دژ مستحکم شبه‌نظاميان اسلامگرا که در يک‌هزار و ۲۰۰ کيلومتری شمال شرقی باماکو قرار دارد، انجام شد.

در هر دو عمليات ابتدا حملات هوايی شديد به مواضع شبه‌نظاميان صورت گرفت و سپس نيروهای زمينی وارد عمل شدند.

گائو و همچنين شهرهای مه‌ناکا و آندرامبوکان در شمال شرق و در نزديکی مرز با نيجريه هم‌اکنون تحت کنترل نيروهای نظامی چاد و نيجريه قرار دارند.

قرار است بيش از شش هزار سرباز کشورهای غرب آفريقا و چاد برای بر عهده گرفتن وظايف ارتش فرانسه در کشور مالی مستقر شوند اما جابه‌جايی اين نيروها به‌دليل مشکلات مالی و تدارکاتی به کندی صورت می‌گيرد.

ترس از اسلامگرايان همچنان در تيمبوکتو حاکم است. اسلامگرايان در اين شهر و گائو به نام قوانين اسلام به قطع اعضای بدن، سنگسار و اعدام دست زده بودند.

آن‌ها همچنين به تخريب بسياری از مکان‌های دينی مقدس که مردم اين شهرها از آن‌ها به‌عنوان حافظان شهر خود ياد می‌کردند دست زدند و اين مکان‌ها را نماد "شرک" می‌دانستند.

آمادو، دانشجوی جوان در تيمبوکتو که به شهر موپتی در مرکز مالی پناه برده بود، می‌گويد: "ما هنگامی که سيگار می‌کشيديم و يا به موسيقی گوش می‌داديم مورد ضرب و شتم قرار می‌گرفتيم و بابت آن می‌بايست به آن‌ها پول می‌پرداختيم."

پس از گائو و تيمبوکتو اکنون نگاه‌ها به سوی شهر کيدال، دژ ديگر گروه اسلامگرای "انثار دين"، سومين شهر بزرگ در آخرين نقطه شمال شرقی مالی و در نزديکی مرز الجزاير، متمرکز شده است.

به‌گفته منابع اطلاعاتی مالی رهبر اصلی اين گروه به نام‌ اياد اغ غالی و ابو زيد، يکی از رهبران القاعده در مغرب اسلامی به کوه‌های کيدال در يک هزار و ۵۰۰ کيلومتری پايتخت مالی پناه برده‌اند.

اين منطقه روز شنبه گذشته توسط نيروی هوايی ارتش فرانسه بمباران شده بود.

ارتش مالی به نقض حقوق بشر متهم شد

news-zamaneh — Thu, 24 Jan 2013 14:04:49 +0000

فدراسيون بين‌المللی جامعه‌های حقوق بشر و ديده‌بان حقوق بشر ارتش مالی را متهم ساختند که در نبرد با شبه‌نظاميان اسلامگرا به "مجموعه‌ای از اعدام‌های خودسرانه" دست زده است. ارتش مالی اين اتهامات را رد کرده است.

به گزارش خبرگزاری فرانسه، روز گذشته سوم بهمن‌ماه (۲۳ ژانويه) در سيزدهمين روز دخالت نظامی فرانسه در مالی، ارتش مالی متهم شد که در غرب و مرکز اين کشور چندين بار دست به اعدام‌های خودسرانه شورشيان اسلامگرا که شمال اين کشور را در کنترل خود دارند، زده است.

فدراسيون بين‌المللی جامعه‌های حقوق بشر در بيانيه‌ای خواستار ايجاد فوری يک کميسيون تحقيق مستقل در اين‌باره شد.

اين نهاد مدافع حقوق بشر اعلام کرد دست‌کم ۱۱ نفر در اردوگاه‌های نظامی شهر سه‌واره (Sévaré) واقع در ۶۵۰ کيلومتری باماکو، پايتخت مالی، اعدام شده‌اند.

عمليات نظامی نيروهای فرانسوی و ارتش مالی عليه شبه‌نظاميان اسلامگرا روز پنج‌شنبه ۲۲ دی‌ماه (۱۰ ژانويه) از همين شهر برنامه‌ريزی شد و فردای آن روز شدت گرفت.

ژان ايو لو دريان، وزير دفاع فرانسه از مسئولان ارتش مالی خواست تا در برابر سوء‌استفاده‌های نيروهای ارتش "بسيار هوشيار" باشند

فدراسيون بين‌المللی جامعه‌های حقوق بشر همچنين گفته است اطلاعات معتبر ديگری به دست آورده است که بر اساس آن نزديک به ۲۰ نفر نيز در همين منطقه اعدام و سپس دفن شده‌اند.

بنا به اين گزارش در منطقه نيونو (Niono) نيز دو نفر توسط سربازان ارتش مالی اعدام شده‌اند و در مرکز اين کشور نيز اطلاعات ديگری از چنين اعدام‌هايی به‌دست آمده است.

فدراسيون بين‌المللی جامعه‌های حقوق بشر از چند روز پيش اين اطلاعات را به‌دست آورده بود اما قادر به تأييد آن‌ها نبود.

فرولان گيل، مسئول بخش آفريقا در اين فدراسيون که هم‌اکنون در مالی به‌سر می‌برد، گفت: "ما شهادت‌های اهالی محل که اين اعدام‌ها را تأييد کرده‌اند داريم و هويت ۱۱ قربانی در سه‌واره را يافته‌ايم."

فدراسيون بين‌المللی جامعه‌های حقوق بشر مقامات مالی، فرانسه و جامعه جهانی را فراخوانده است تا با تشکيل سريع يک کميسيون تحقيق مستقل بر روی اين سوء‌استفاده‌ها که عرب‌ها و قوم طوارق را هدف قرار داده‌اند، پرتو افکنند.

طَوارِق یکی از اقوام صحرانشین هستند که روزگاری در تمام صحرای بزرگ آفریقا کوچ‌گردی می‌کردند ولی امروزه بیشتر در غرب صحرا سکونت دارند.

مالی شاهد سه قيام بزرگ طوارق در سال‌های ۱۹۶۴ - ۱۹۶۲، ۱۹۹۵ - ۱۹۹۰ و ۲۰۰۹ - ۲۰۰۷ بوده است. در سال ۲۰۱۲ نيز با سقوط حکومت معمر قذافی در ليبی و پيوستن دو تا سه هزار جنگجوی حرفه‌ای طوارق از ارتش ليبی به طوارق ناراضی اهل مالی، شورش بزرگ ديگری در شمال اين کشور درگرفت.

شمال کشور مالی از آغاز سال ۲۰۱۲ تحت کنترل شبه‌نظاميان اسلام‌گرای نزديک به القاعده قرار دارد.

عرب‌ها و طوارق اکثريت مطلق را در ميان گروه‌های شبه‌نظامی اسلامگرايان دارند.

سازمان ديده‌بان حقوق بشر نيز در رابطه با نقض حقوق بشر از سوی نظاميان مالی خواهان اعزام ناظران سازمان ملل متحد به اين کشور شد تا "اتهام نقض جدی حقوق بشر که شامل اعضای ارتش مالی می‌شود" را مورد بررسی قرار دهند.

ژان ايو لو دريان (Jean-Yves Le Drian) وزير دفاع فرانسه از مسئولان ارتش مالی خواست تا در برابر سوء‌استفاده‌های نيروهای ارتش "بسيار هوشيار" باشند.

با اين حال دولت مالی شب گذشته با انتشار بيانيه‌ای ارتش اين کشور را بی‌گناه دانست و گفت ارتش مالی اعمالی را که "تروريست‌ها" مرتکب می‌شوند انجام نمی‌دهند.

دو هزار و ۳۰۰ سرباز فرانسوی به مالی اعزام شده‌اند و سربازان کشورهای آفريقايی که استقرار آنان در مالی توسط سازمان ملل به تصويب رسيد از روز گذشته حرکت خود به سوی مالی را آغاز کردند.

تاکنون ارتش فرانسه تنها نيروی نظامی خارجی بود که در مالی همراه با ارتش اين کشور عليه شبه‌نظاميان اسلام‌گرا که در پی تسخير کامل اين کشور و اجرای قوانين سخت‌گيرانه اسلامی هستند، می‌جنگيد.

هيلاری کلينتون، وزير امور خارجه آمريکا نيز روز گذشته از پشتيبانی بيشتر اين کشور در مبارزه با گروه‌های اسلامگرا در مالی خبر داد.

رویدادهای مالی، نمودی از درد آفریقا

politics — Tue, 22 Jan 2013 22:50:28 +0000

کورش عرفانی

کورش عرفانی - دولت فرانسه به ارتش خود دستور شرکت در عملیات نظامی در مالی را داده تا شهرهای شمال این کشور از کنترل اسلامگرایان خارج شوند. قرار است سربازان کشورهای اتحادیه آفریقا نیز به زودی در مالی به یاری نیروهای دولتی و فرانسوی بشتابند. چه در مالی می‌گذرد که فرانسه و هشت کشور آفریقایی در آن دخالت می‌کنند؟

مالی با بیش از یک میلیون و ۲۴۰ هزار کیلومتر مربع از جمله کشورهای پر وسعت آفریقا با جمعیتی معادل ۱۵ میلیون نفر است. مالی با کشورهای موریتانی، الجزایر، نیجر، بورکینافاسو، ساحل عاج، گینه و سنگال همسایه است و سرنوشت سیاسی آن در ارتباط متقابل با وضعیت کشورهای مجاور قرار دارد. ۹۰ درصد جمعیت مالی مسلمان، ۵ درصد مسیحی و ۵ درصد نیز پیرو آیین‌های بومی هستند. مالی مانند بسیاری از کشورهای آفریقایی دیگر، از حیث طبیعی ثروتمند است و طلا با رقم ۷۰ درصد، نخستین صادرات این کشور را تشکیل می‌دهد. واحد پول مالی «فرانک آفریقا» است که هر ۶۵۰ واحد آن معادل یک یورو می‌شود.

مالی ده‌ها سال مستعمره فرانسه بوده و در ۱۹۶۰ به استقلال رسیده‌ است. از سال ۱۸۸۳ تا زمان استقلال، اشغالگران فرانسوی این سرزمین را با نام «سودان فرانسه» تحت سیطره‌ نظامی، سیاسی و به ویژه اقتصادی خویش داشتند. پدر استقلال این کشور«مودیوبو کیه‌تا» از سال ۱۹۶۰ تا ۱۹۶۸ بر مالی حکومت کرد اما طی یک کودتا توسط ژنرال «موسی ترائوره» قدرت را از دست داد. دیکتاتوری نظامی ترائوره ۲۳ سال طول کشید و در سال ۱۹۹۱ توسط ژنرال دیگری به نام «آمادو تومانی تئوآره» سرنگون شد. وی در سال ۱۹۹۲ با برگزاری انتخابات، قدرت را به رئیس جمهور منتخب اکثریت «آلفا عمر کوناره» واگذار کرد. «کوناره» در سال ۱۹۹۷ دوباره به این پست دست یافت و در سال ۲۰۰۲ ژنرال «آمادو تئوآره» که ارتش را ترک کرده بود، در انتخابات ریاست جمهوری پیروز شد. نئوآره در انتخابات سال ۲۰۰۷ نیز دوباره رای آورد.

کودتا و آغاز آشوب‌ها پس از آن

در سال ۲۰۱۲ یک گروه استقلال‌طلب در منطقه‌ «آزاواد» شروع به مبارزه با دولت مرکزی به منظور کسب استقلال می‌کند. نظامیانی که از ضعف رئیس جمهور در برخورد با استقلال طلبان ناراضی هستند در مارس ۲۰۱۲ اقدام به یک کودتای نظامی علیه رئیس جمهور می‌کنند. کودتاگران مجلس و نهادهای دولتی را حذف، قانون اساسی را معلق و اعلام وضعیت فوق العاده می‌کنند. رئیس جمهور «آمادو تئواره» تنها پنج ماه قبل از انتخابات ریاست جمهوری پست خود را ترک می‌کند. شورشی‌های شمال مالی متشکل از «جنبش ملی آزادیبخش آزاواد» و یک گروه اسلام‌گرای رادیکال به نام «انصار دین» در توافق با هم موفق می‌شوند سه منطقه را در شمال کشور در اختیار خود بگیرند. این مناطق، بیش از دو سوم خاک مالی محسوب می‌شوند که البته تنها ده درصد جمعیت پانزده میلیونی این کشور را در خود جای داده‌اند.

در حالی که «جنبش ملی آزادیبخش آزاواد» برای این منطقه اعلام استقلال می‌کند، گروه «انصار دین» در پی پیاده کردن قوانین شریعت اسلامی در این مناطق است. هر دو گروه به طور جداگانه اعلام می‌کنند که کنترل شهرهای اصلی این نواحی را در اختیار خود دارند. «جنبش ملی آزادیبخش آزاواد» در ماه آوریل سال ۲۰۱۲ با اعلام آتش‌بس، استقلال منطقه‌ «آزاواد» را اعلام می‌کند. این کار با مخالفت شدید احزاب دیگر مالی، کشورهای آفریقایی و نیز جامعه‌ بین‌المللی روبرو می‌شود که با این جدایی‌طلبی مخالف هستند.

کمتر شهر و روستایی در مالی هست که یک مسجد نداشته باشد. در حالی که این کشور سیستم آموزشی ضعیف رنج می‌برد، در هر محله‌ای یک کلاس قران وجود دارد. شرایط مالی یگانه مورد در آفریقا نیست. مجموعه کشورهایی که از آنها به عنوان «ساحل» نام برده می‌شود، دارای گرایش به سوی اسلام رادیکال هستند. آنها در ورای مرزهای مصنوعی ترسیم شده از سوی کشورهای استعماری، به یک «کل اسلامی» تحت عنوان «ساحلستان» فکر می‌کنند.

در ژانویه ۲۰۱۳ شورشیان در شمال این کشور به سوی پایتخت حرکت می‌کنند و خطر تسخیر کشور توسط جریان‌های اسلام‌گرا مطرح می‌شود. این امر سبب شد که دولت مرکزی اعلام وضعیت اضطراری کند و از فرانسه و سایر کشورهای آفریقایی بخواهد برای مقابله با پیشروی این گروه‌های مبارز مسلح به یاری او بروند. از روز ۱۳ ژانویه نیروهای متحد شامل نیروهای نظامی فرانسوی و ارتش حکومت مالی هجوم به نیروهای اسلام‌گرا را آغاز کردند. هم‌اینک تلاش نظامی برای عقب راندن نیروهای اسلام‌‌گرا و تارومار کردن شبکه‌های آنها ادامه دارد و قرار است به زودی نیروهای نظامی اتحادیه‌ آفریقا نیز به آنها بپیوندند.

اسلام سیاسی رادیکال: خطری در حال رشد

رشد اسلام‌گرایی در مالی چشمگیر بوده و عدم رشد اقتصادی مناسب، فقر گسترده‌ اجتماعی و فرهنگی را در پی داشته است. اسلام‌گرایان که از پشتیبانی مالی عربستان سعودی و قطر برخوردار بوده‌اند، در این کشور بساط فراخی دارند و به‌طور مثال کمتر شهر و روستایی در مالی هست که یک مسجد نداشته باشد. در حالی که این کشور سیستم آموزشی ضعیف رنج می‌برد، در هر محله‌ای یک کلاس قران وجود دارد. این شبکه به طور کامل در خدمت استقرار شریعت اسلامی در روابط اجتماعی و تربیت سربازان آینده‌ شبکه‌های اسلام‌گرا قرار دارد.

شرایط مالی یگانه مورد در آفریقا نیست. مجموعه کشورهایی که از آنها به عنوان «ساحل» نام برده می‌شود، در چارچوب گرایش به سوی اسلام رادیکال قرار دارند. اسلامی که اینک در سایه‌ تجربه ایران و کشورهای دیگری با حکومت‌های شبه اسلامی مانند مصر، می‌تواند رویای حکومت‌گری در سر بپروراند. امروز کشورهایی که در حوزه‌ی جغرافیایی ساحل به سر می‌برند در ورای مرزهای مصنوعی ترسیم شده از سوی کشورهای استعماری، به یک «کل اسلامی» تحت عنوان «ساحلستان» فکر می‌کنند.

طرح «ساحلستان»

کشورهای معروف به نوار ساحل، از غرب آفریقا به سوی شرق و شامل سنگال، موریتانیای جنوبی، مالی مرکزی، جنوب الجزایر، نیجر، چاد مرکزی، سودان جنوبی، شمال جنوب سودان و اریتره می‌شوند. این نوار ۱۰۰۰ کیلومتری از اقیانوس آتلانتیک تا دریای سرخ امتداد می‌یابد. ایده‌ تشکیل «ساحلستان» پروژه‌ ایجاد یک کشور بزرگ اسلامی در قلب آفریقاست که بی‌شک در ادامه‌ مسیر خویش در صدد بر خواهد آمد تا سایر مناطق و کشورها را نیز زیر پرچم اسلام درآورد.

جریان‌هایی مثل «القاعده» و شاخه‌ها و شعبه‌های سلفی دیگر به این طرح سخت علاقمندند و بستر برای این رویا نیز فراهم است. کشورهای آفریقایی، قربانی دردهای ساختاری باقیمانده از دوران استعمار هستند که در طول چند دهه از حیات پس از کسب استقلال التیام نیافته‌اند. می‌توان گفت هر بار سرمایه‌داری عطسه‌ای کوچک کرده، این کشورها به آنفلونزای شدیدی مبتلا شده‌اند. کافی است به وضعیت همین مالی نگاه کنیم تا بفهمیم، چگونه پدیده «دولت‌های در حال انحلال» در پی گسترش هستند: دولت منتخب سرنگون شده در یک کودتا در مارس ۲۰۱۲، ارتش از هم پاشیده و فاقد تجهیزات که ژنرال‌های آن حتی دیگر یونیفورم هم به تن نمی‌کنند، کشور تکه شده به دو قسمت، شمال کشور تحت کنترل جریان‌های اسلامی که در شمال آفریقا با شبکه القاعده همکاری داشته و در مرزها با فعالیت‌های تبهکارانه به کار خود مشغول هستند، گرایش‌های شدید استقلال طلبانه‌ «طوارق»‌ در شمال این کشور که خطر تجزیه را به وجود آورده است، هشتصد هزار مهاجر آواره در سراسر کشور...

دولت‌های در حال انحلال

این وضعیت کم یا بیش در سایر کشورهای آفریقایی دیده می‌شود، موج «دولت‌های در حال انحلال» که زمانی در مواردی خاص مانند سومالی دیده می‌شد، امروز در حال تعمیم است. مورد مالی به این دلیل نگران کننده است که اگر این موج به سوی شمال آفریقا بیاید، می‌تواند کشورهای بزرگ و مهم منطقه مانند تونس، مراکش، الجزایر و شاید از همه مهم‌تر مصر را نیز در برگیرد.

کشورهای آفریقایی به شکلی بهای تحولاتی را می‌پردازند که در ایجاد آنها نقشی نداشته‌اند. به طور مثال جنگی که فرانسه و بریتانیا برای به دست آوردن منابع عظیم نفت لیبی در این کشور آغاز کردند و در نهایت منجر به سقوط معمر قذافی شد، حجم قابل توجهی از سلاح‌های به حال خود رها شده را نیز بر جای گذاشت که از طریق باندهای قاچاق و گروه‌های اسلام‌گرای سلفی به کشورهای همسایه از جمله به مالی راه یافتند. به واسطه‌ این سلاح‌ها بود که گروه‌های اسلام‌گرا در شمال مالی مانند« گروه سلفی تبلیغ و نبرد» موفق شدند خود را به اندازه‌ کافی مجهز کرده و بیش از دو سوم خاک این کشور را تصرف کنند.

همسایگی مصر با اسرائیل عاملی است که به راحتی به این جریان اسلام‌گرایی بعد بین‌المللی می‌دهد و می‌تواند پای بسیاری از قدرت‌های بزرگ جهانی، مانند ایالات متحده‌ آمریکا را به آفریقا باز کند. نباید فراموش کرد که چندی پیش اسرائیل به یک کارگاه ساخت سلاح در سودان حمله کرد تا به زعم خود مانع تولید موشک‌هایی شود که می‌توانند در آینده سر از سرزمین‌های اطراف اسرائیل درآورند.

شکنندگی اقتصادی

رویاهای دمکراتیک کشورهای آفریقایی مانند رویای استقرار دمکراسی در مالی رو به نابودی هستند، نظامیان در حال بازگشتند تا بار دیگر آفریقایی زیر چکمه‌های ارتش در دهه‌ هفتاد میلادی را به یاد آورند و در بطن جامعه، مذهبیون با جلب حمایت قدرت‌های ثروتمند عرب تلاش دارند که از فقر مالی و فرهنگی مردم بهره‌برداری کنند. گفتمان مدرنیته، که حتی در کشورهای صنعتی نیز دیگر انگیزاننده نیست، در کشورهای فقر زده‌ای که شانس نهادینه کردن پایه‌های دمکراسی را نداشته‌اند، رنگ باخته‌اند. برعکس، اسلام به عنوان ضامن عدالت اجتماعی در زمین و بهشت برین در آخرت، به عنوان بهترین گریزگاه بن‌بست کشورهای فقیر آفریقایی جلوه‌گر شده است.

در این شرایط روی آوردن به قدرت نظامی – مانند نیروی مجهز و پیشرفته‌ ارتش فرانسه – برای پاسخ دادن به مشکلی که ریشه‌ اقتصادی و اجتماعی دارد، نمی‌تواند بهترین گزینه برای بیرون کشیدن این قاره از خطر یک فروپاشی باشد. اسلام‌گرایانی که از تاریخ ۲۷ ژوئن بیش از دو سوم سرزمین کشور مالی را تحت تصرف خود دارند، با ارائه پول و کالا به مردم محروم این منطقه، مشکلی برای استخدام جوانان بیکار و بی آینده‌ این مناطق در ارتش خویش ندارند. در منطقه‌ی گائو آنها خواربار و گازوئیل به قیمت تمام شده توزیع می‌کنند، مراکز درمانی را مجهز می‌سازند و به کارکنان آنها حقوق می‌پردازند. یکی از نمایندگان مجلس از منطقه‌ شمال مالی که خواهان دیدار با «ایاد آق قالی» رهبر جنبش «انصار دین» شده بود، این پاسخ را دریافت کرده است:« من زمانی تو را خواهم دید که از مقام خود استعفا کرده باشی. نمایندگان در مقابل قانون خدا هیچ مشروعیتی ندارند.» (منبع: لوموند دیپلماتیک)

عقب‌نشینی جامعه در مقابل هجوم اسلام‌گرایی رادیکال می‌تواند از ایام بدی در سال‌ها و دهه‌های آینده خبر بدهد. در حالی که در «باماکو» پایتخت کشوری که بیش از ۹۰ درصد جمعیت آن مسلمان هستند، تساهل و مدارا اجازه در دسترس بودن الکل در رستوران‌ها را می‌دهد، در شمال، جایی که گروه‌هایی مانند «انصار دین» حاکم شده‌اند، الکل قدغن شده و خاطیان بر اساس قوانین شریعت مجازات می‌شوند.

حاکم شدن این گروه‌ها بر کل کشور می‌تواند فاجعه ای را در کشوری رقم زند که دو نیم برابر فرانسه وسعت دارد. نفوذ نسبی این کشور بزرگ در منطقه، می‌تواند تمام کشورهای همسایه را تحت تاثیر موجی از بنیادگرایی مذهبی قرار دهد، آن هم در شرایطی که بحران اقتصادی سرمایه‌داری، اقتصاد شکننده‌ این کشورها را در موقعیتی قرار داده است که دولت‌های حاکم بر آنها در مقابله با موج بیکاری و تورم و کمبود و فقر بسیار ناتوانند.

نقش بحران سرمایه‌داری

این کشورها به شکلی بهای تحولاتی را می‌پردازند که در ایجاد آنها نقشی نداشته‌اند. به طور مثال جنگی که فرانسه و بریتانیا برای به دست آوردن منابع عظیم نفت لیبی در این کشور آغاز کردند و در نهایت منجر به سقوط معمر قذافی شد، حجم قابل توجهی از سلاح‌های به حال خود رها شده را نیز بر جای گذاشت که از طریق باندهای قاچاق و گروه‌های اسلام‌گرای سلفی به کشورهای همسایه ار جمله به مالی راه یافتند. به واسطه‌ این سلاح‌ها بود که گروه‌های اسلام‌گرا در شمال مالی مانند« گروه سلفی تبلیغ و نبرد» موفق شدند خود را به اندازه‌ کافی مجهز کرده و بیش از دو سوم خاک این کشور را تصرف کنند.

رویاهای دمکراتیک کشورهای آفریقایی مانند رویای استقرار دمکراسی در مالی رو به نابودی هستند، نظامیان در حال بازگشتند تا بار دیگر آفریقایی زیر چکمه‌های ارتش در دهه‌ هفتاد میلادی را به یاد آورند و در بطن جامعه، مذهبیون با جلب حمایت قدرت‌های ثروتمند عرب تلاش دارند که از فقر مالی و فرهنگی مردم بهره‌برداری کنند. اسلام به عنوان ضامن عدالت اجتماعی در زمین و بهشت برین در آخرت، به عنوان بهترین گریزگاه بن‌بست کشورهای فقیر آفریقایی جلوه‌گر شده است.

بدین ترتیب می‌بینیم که چگونه سرمایه‌داری در بحران، در حال انتقال بخشی از مشکلات خود به طور خواسته یا ناخواسته به سایر قاره‌ها و کشورهاست. یعنی همانند لیبی، با تصمیم‌گیری‌های شتاب‌زده و منفعت‌طلبانه، روند شکل‌گیری «دولت‌های در حال انحلال» را شتاب می‌بخشد.

این امر البته می‌تواند در صورت ادامه و گسترش عواقبی داشته باشد که به راحتی دامن کشورهایی بزرگ صنعتی را نیز خواهد گرفت. شاید هم به همین دلیل است که فرانسه برای جبران مافات خویش به این کشور نیرو ارسال کرده زیرا می‌داند این یکی از پیامدهای عملکرد منفعت‌جویانه‌ پاریس در لیبی بوده است.

این تصمیم‌گیری به قدری شتاب‌زده و بی‌زمینه بوده که بسیاری از مخالفان دولت سوسیالیست فعلی مانند معاون دبیر حزب اتحاد ملی، لوران ووکیز نیز این حرکت را «فی‌البداهه و بدون آمادگی» دانسته است.

وی می‌گوید، پاریس با عجله و بدون هماهنگی با متحدان بین‌المللی یا اروپایی خویش دست به این کار زده که می‌تواند عوارضی سخت و منفی برای فرانسه داشته باشد. او این امر را خطری برای فرانسه می‌داند که ممکن است موجب درگیری این کشور در یک جنگ درازمدت ناخواسته شود. (منبع: لوموند)

حتی محمد مرسی رئیس جمهور مصر نیز نارضایتی خود را نسبت به این دخالت‌ فرانسه ابراز کرده است. وی گفته است:« دخالت نظامی در مالی برای ما پذیرفته شده نیست، چرا که این اقدام درگیری‌ها در منطقه را بیشتر می‌کند." (منبع: بی بی سی)

به همین دلیل شاید پاریس در پی استفاده از نفوذ خویش در آفریقاست تا بتواند کشورهای دیگر را در این قاره تشویق و یا حتی وادار سازد که نیروی نظامی به مالی بفرستند و نیروهای اعزامی فرانسه را در این جنگ تنها نگذارند.

ماجرای گروگان‌گیری در تاسیسات گازی عین امیناس در الجزایر و البته در مرز لیبی پرآشوب، به خوبی نشان می‌دهد که امکان سرایت این آشوب سیاسی-مذهبی و نظامی به کشورهای همسایه وجود دارد. شدت عمل دولت الجزایر در آزادسازی گروگان‌ها که با تلفات سنگینی هم همراه بود، مورد تایید قدرت‌های بزرگ قرار گرفت. زیرا الجزایر و نفت آن به مثابه سرزمین‌های خشک تصرف شده توسط اسلام‌گرایان مالی نیست، بلکه از اهمیت استراتژیک برای اقتصاد منطقه برخوردار بوده و هست.

نتیجه‌گیری

به نظر می‌رسد زمان آن رسیده باشد که کشورهای ثروتمند صنعتی با تجدیدنظر در روش‌های سنتی برون‌رفت خویش از بحران‌های مزمن و دوره‌ای، اجازه دهند که کشورهای فقیر در قاره‌های آسیب دیده دچار تنش‌های تند نشوند و بتوانند با بهره‌برداری از ثباتی نسبی، به تجربه‌های دمکراتیک درازمدت دست یابند. این تجارب دمکراتیک به آنها اجازه می‌دهد که شیوه‌های مدیریتی بهتری را برای گذر از دوران توسعه نیافتگی به یک بستر توسعه‌ اقتصادی، اجتماعی و سیاسی برگزینند.

شاید معرفی درد ساختاری این جوامع از هم پاشیده، فقر زده و زیر یوغ حاکمیت دولت‌های در حال انحلال با برچسب «تروریستی»، دیگر نتواند زخم‌های جدی آفریقا را مرهم نهد.

اگر جوامع صنعتی، حفظ نظم اجتماعی خویش را به بهای فدا کردن آرامش و صلح در کشورهای فقیر به دست آورند، جهان به سویی خواهد رفت که رشد گرایش‌های رادیکال در آن به اوج برسد. گرایش‌هایی با رنگ و بوی مذهبی که همراه با ناامیدی از بهبود اوضاع به طور کامل به سوی نوعی باورهای «آخر الزمانی» حرکت می‌کنند.این همان آغاز پایان خواهد بود.

الجزاير: عمليات نجات گروگان‌ها پايان يافت

news-zamaneh — Sat, 19 Jan 2013 15:39:56 +0000

منابع امنيتی الجزاير گفته‌اند در جريان حمله نهايی به تأسيسات گازی جنوب شرقی اين کشور در اِن أمناس، محل گروگان‌گيری شبه‌نظاميان اسلامگرا، هفت گروگان خارجی جان سپردند و ۱۱ تن از شبه‌نظاميان نيز کشته شدند.

به گزارش خبرگزاری فرانسه، اين عمليات بامداد امروز شنبه ۳۰ دی‌ماه (۱۹ ژانويه) توسط نيروهای ويژه ارتش الجزاير عليه شبه‌نظاميان اسلامگرا صورت گرفته است.

اين منبع امنيتی گفته است: "اين حمله در ميانه صبح امروز انجام شد و ما بر اين باوريم که گروگان‌های خارجی به تلافی اين حمله کشته شده‌اند."

به‌گفته وی از سپيده‌دم چهارشنبه، زمانی که اسلامگرايان تحت رهبری مختار بالمختار، يکی از بنيانگذاران شبکه القاعده به دستور وی حمله خود را به تأسيسات گازی آغاز کردند تاکنون در مجموع ۲۵ تا ۲۷ گروگان خارجی و الجزايری جان خود را از دست داده‌اند.

يک منبع آگاه نيز به رويترز گفته است: "اکنون همه چيز تمام شد؛ حمله به پايان رسيد و نظاميان الجزايری در داخل تأسيسات گاز در حال پاک‌سازی مين‌های کارگذاری‌شده توسط اسلامگرايان هستند."

يک منبع محلی نيز به رويترز گفت امروز ۱۶ گروگان خارجی، از جمله دو آمريکايی، دو آلمانی و يک پرتغالی آزاد و ۱۵ جسد سوخته‌ که شناسايی نشده‌اند در داخل کارخانه يافت شده‌اند

يک منبع محلی نيز به رويترز گفت امروز ۱۶ گروگان خارجی، از جمله دو آمريکايی، دو آلمانی و يک پرتغالی آزاد و ۱۵ جسد سوخته‌ که شناسايی نشده‌اند در داخل کارخانه يافت شده‌اند.

به‌گفته ژان-ايو لو دريان، وزير دفاع فرانسه صبح شنبه هيچ گروگان فرانسوی در اين تأسيسات نبود.
ويليام هيگ، وزير امور خارجه بريتانيا نيز اعلام کرد لندن از سرنوشت دست‌کم ۱۰ بريتانيايی در اين گروگان‌گيری اطلاعی ندارد.

شبه‌نظاميان که چهارشنبه به اين منطقه حمله کردند ابتدا صدها نفر را به گروگان گرفتند اما عصر پنج‌شنبه با حمله يگان‌های ويژه الجزايری روبه‌رو شدند.

در اين حمله نزديک به ۶۰۰ تن از گروگان‌ها که بيشتر آنان الجزايری بودند آزاد شدند. به‌گفته مقامات الجزاير ۱۳۲ گروگان خارجی در اسارت شبه‌نظاميان اسلامگرا قرار داشتند.

با اين حال آمار دقيق کشته‌شدگان خارجی در عمليات آزادسازی گروگان‌ها هنوز روشن نيست چرا که مقامات الجزاير مطمئن نيستند که در لحظه حمله نهايی برخی از آن‌ها پنهان بوده‌اند يا خير.

روز گذشته کشورهای غربی نگرانی از وضعيت نامشخص اتباع گروگان‌گرفته شده خود را پنهان نکردند.

ديويد کامرون، نخست‌وزير بريتانيا با اظهار تأسف از در دسترس قرار ندادن اطلاعات توسط الجزاير، گفت: "من فکر می‌کنم برای خبرهای بد احتمالی بايد خود را آماده کنيم."

وزارت امور خارجه بريتانيا در يک بيانيه مطبوعاتی اعلام کرد که "رويداد تروريستی هنوز جريان دارد."

فرانسوا اولاند، رئيس‌جمهور فرانسه نيز گفت: "به‌نظر می‌رسد بحران به شرايط ناگواری منجر شده است."

واشنگتن نيز از اين‌که آمريکا در جريان پيشرفت طرح حمله نيروهای الجزاير قرار نگرفته است اظهار تأسف کرد.

همچنين ژاپن با اعلام "اعتراض شديد" از الجزاير خواست "فورا" به عمليات خود پايان دهد.

ابهام در حمله ارتش الجزاير به گروگان‌گيران اسلامگرا

news-zamaneh — Fri, 18 Jan 2013 09:53:43 +0000

در پی حمله نيروهای ارتش الجزاير به شبه‌نظاميان اسلامگرا، کشورهای غربی که شهروندان آن‌ها در گروگان‌گيری اسلامگرايان تندرو اسير شدند، نسبت به آمار سنگين کشته‌شدگان ترديد دارند.

به گزارش خبرگزاری فرانسه، صبح امروز، جمعه ۲۹ دی‌ماه (۱۸ ژانويه) هنوز هيچ آمار رسمی و دقيقی از تلفات حمله شامگاه روز گذشته ارتش الجزاير به تأسيسات گازی جنوب شرقی الجزاير در اِن أمناس، محل گروگان‌گيری شبه‌نظاميان اسلامگرا، منتشر نشده است.

همچنين هنوز روشن نيست اين عمليات که خبرگزاری ای‌پی‌اس الجزاير آن را پايان يافته اعلام کرد خاتمه يافته و يا همچنان ادامه دارد.

شب گذشته منابع خبری جهان اعلام کردند حمله نیروهای نظامی الجزایر به اِن أمناس برای آزادی صدها گروگان که بیش از ۲۴ ساعت در اسارت شبه‌نظامیان اسلامگرا بودند٬ به پايان رسيد و دست‌کم ۳۵ نفر از گروگان‌ها و ۱۵ نفر از شورشیان، از جمله رهبر گروگان‌گیران، در اين عمليات کشته شدند.

در همين حال محمد سعيد، وزير اطلاعات الجزاير شب گذشته بدون ارائه آمار اعلام کرد اين عمليات "تاکنون بسياری از گروگان‌های الجزايری و خارجی را آزاد کرده است."

ديويد کامرون، نخست‌وزير بريتانيا با اظهار تأسف از در دسترس قرار ندادن اطلاعات توسط الجزاير، گفت: من فکر می‌کنم برای خبرهای بد احتمالی بايد خود را آماده کنيم

وی با اظهار تأسف از "کشته و زخمی شدن چند نفر"، افزود: "تعداد قابل توجهی از تروريست‌ها که سعی داشتند به يک کشور همسايه فرار کنند نابود شدند."

آمار کشته‌شدگان عمليات روز گذشته را يک سخنگوی شبه‌نظاميان اسلامگرا به خبرگزاری ای‌ان‌آی موريتانی اعلام کرد و ضمن تهديد گروگان‌های باقی‌مانده به مرگ، گفت: "جنگنده‌ها و واحدهای زمينی قصد داشتند تأسيسات گازی را تصرف کنند."

وی همچنين افزود: "سه بلژيکی، دو آمريکايی، يک ژاپنی و يک بريتانيايی زنده مانده‌اند."

خبرگزاری موريتانی چندی بعد به نقل از همين منبع اعلام کرد نيروهای نظامی الجزاير تأسيسات گازی را محاصره کرده‌اند.

شب گذشته همچنين يک منبع ديگر از شورشيان به اين خبرگزاری گفت ابو البعره، رهبر عمليات گروگان‌گيری کشته شده است.

با اين حال کشورهای غربی نگرانی از وضعيت نامشخص اتباع گروگان‌گرفته شده خود را پنهان نکردند.

وزارت امور خارجه بريتانيا در يک بيانيه مطبوعاتی اعلام کرد که "رويداد تروريستی هنوز جريان دارد."

در همين رابطه ديويد کامرون امروز نشست اضطراری با مسئولان امنيتی بريتانيا در لندن خواهد داشت.

فرانسوا اولاند، رئيس‌جمهور فرانسه نيز گفت: "به‌نظر می‌رسد بحران به شرايط ناگواری منجر شده است."

واشنگتن نيز از اين‌که آمريکا در جريان پيشرفت طرح حمله نيروهای الجزاير قرار نگرفته است اظهار تأسف کرد.

همچنين ژاپن با اعلام "اعتراض شديد" از الجزاير خواست "فورا" به عمليات خود پايان دهد.

وزير اطلاعات الجزاير از اين عمليات دفاع کرده و گفته است مقامات الجزاير ابتدا در پی راه حل صلح‌آميز برای اين مسئله بودند اما شبه‌نظاميان اسلامگرا که "از ليبی آمده بودند و به‌شدت مسلح بودند" می‌خواستند "با گروگان‌های خارجی خود الجزاير را ترک کنند."

خبرگزاری ای‌پی‌اس الجزاير گفته است اين عمليات منجر به آزادی ۶۰۰ الجزايری، يک فرانسوی، دو بريتانيايی و يک کنيايی شده است.

تأسيسات گازی در اِن أمناس، واقع در يک هزار و ۳۰۰ کيلومتری الجزيره، پايتخت الجزاير و در نزديکی مرز با ليبی، قرار دارد.

اين تأسيسات توسط شرکت بريتانيانی بريتيش پتروليوم، سوناطراک الجزاير و استات‌اويل نروژ بهره‌برداری می‌شود.

اسلامگرايان تندرو ۴۱ نفر را در الجزاير به گروگان گرفتند

news-zamaneh — Wed, 16 Jan 2013 19:40:31 +0000

در يک اقدام تلافی‌جويانه نسبت به حمله نظامی فرانسه به مالی اسلامگرايان تندرو به تأسيسات گازی در جنوب شرقی الجزاير حمله کرده و ۴۱ نفر خارجی را به گروگان گرفتند.

به گزارش خبرگزاری فرانسه، امروز ۲۷ دی‌ماه (۱۶ ژانويه) شبه‌نظاميان نزديک به القاعده به تأسيسات گازی در اِن أمناس، واقع در يک هزار و ۳۰۰ کيلومتری الجزيره، پايتخت الجزاير و در نزديکی مرز با ليبی، حمله کردند.

اين تأسيسات توسط شرکت بريتانيانی بريتيش پتروليوم، سوناطراک الجزاير و استات‌اويل نروژ بهره‌برداری می‌شود.

به‌گفته سخنگوی حمله‌کنندگان، در اين عمليات ۴۱ نفر خارجی از جمله هفت آمريکايی، اتباع فرانسوی، بريتانيايی و ژاپنی" گروگان گرفته شده‌اند.

همچنين شرکت استات‌اويل نروژ نيز از گروگان گرفته شدن ۱۳ کارمند خود خبر داده است.

خبرگزاری ای‌پی‌اس الجزاير از کشته شدن دو خارجی، از جمله يک بريتانيايی نوشته است.

وزارت کشور الجزاير نيز از کشته شدن يک نفر و زخمی شدن شش نفر از جمله دو خارجی، دو ژاندارم و دو نفر از مأموران امنيتی گزارش داده و تعداد گروگان‌ها را "نامشخص" عنوان کرده است.

حمله‌کنندگان گفته‌اند تحت رهبری مختار بلمختار، يکی از رهبران تاريخی القاعده در مغرب اسلامی قرار دارند

ايرلند و نروژ نيز گفته‌اند يک شهروند ايرلندی و يک نروژی در ميان گروگان‌ها هستند.

گروگان‌گيران گفته‌اند در قبال آزادی اين افراد ۱۰۰ زندانی اسلامگرا در اين کشور بايد آزاد شوند.

يک منبع آگاه که شاهد گروگان‌گيری در اين تأسيسات گازی بود به خبرگزاری فرانسه گفته است مهاجمان از شمال کشور مالی هدايت شده‌اند.

سخنگوی اين عمليات نيز گفته است: "اين حمله در واکنش به دخالت آشکار الجزاير در حمله به شمال مالی از طريق دادن اجازه به نيروی هوايی فرانسه انجام شده است."

شمال کشور مالی از آغاز سال ۲۰۱۲ تحت کنترل شبه‌نظاميان اسلامگرای نزديک به القاعده قرار دارد. اين اسلامگرايان که در روزهای اخير برای تصرف قسمت‌های ديگری از مالی دست به عمليات نظامی زده‌اند، گفته‌اند قصد دارند قوانين اسلامی سخت‌گيرانه‌ای را به اجرا در آورند.

ارتش مالی به همراه نيروهای نظامی فرانسه با حمايت شورای امنيت سازمان ملل و کشورهای غربی ديگر از روز جمعه گذشته حملات نظامی هوايی و زمينی خود را عليه اين شبه‌نظاميان آغاز کرده‌اند و کشورهای غربی آفريقا نيز قرار است به اين نيروها بپيوندند.

يکی از شبه‌نظاميان شرکت‌کننده در اين گروگان‌گيری از طريق تلفن به خبرگزاری فرانسه گفته است: "ما عضو القاعده هستيم و از شمال مالی آمده‌ايم."

حمله‌کنندگان گفته‌اند تحت رهبری مختار بلمختار، يکی از رهبران تاريخی القاعده در مغرب اسلامی قرار دارند.

مختار بلمختار در پی اختلافات اخير القاعده مغرب اسلامی از آن جدا شد و به جنبش وحدت و جهاد غرب آفريقا (موژائو) پيوست. اين گروه که شهر گائو در شمال مالی را در تسخير دارد، مدت‌ها به‌عنوان يکی از شعبه‌های القاعده شناخته می‌شد و اکنون مستقل شده است.

فرانسوا اولاند: قصد ماندن در مالی را نداريم

news-zamaneh — Tue, 15 Jan 2013 17:10:11 +0000

در حالی که ژان-ايو لو دريان، وزير دفاع فرانسه اعلام کرد که تعداد سربازان فرانسوی در مالی از ۷۵۰ نفر به دو هزار و ۵۰۰ نفر افزايش خواهد يافت، فرانسوا اولاند، رئيس‌جمهور اين کشور گفت فرانسه قصد ندارد در مالی بماند.

به گزارش منابع خبری جهان، رئيس‌جمهور فرانسه امروز ۲۶ دی‌ماه (۱۵ ژانويه) در ابوظبی گفت حمله نظامی فرانسه به مالی که به تأييد شورای امنيت سازمان ملل نيز رسيده است، "سه هدف" در بر دارد.

فرانسوا اولاند در توضيح اين اهداف گفت: "نخست جلوگيری از حمله تروريست‌ها که قصد دارند تا باماکو (پايتخت مالی) رفته و کشور را تسخير کنند. در ادامه امن‌سازی باماکو که در آن‌جا چند هزار اتباع فرانسوی زندگی می‌کنند و سپس قادر ساختن کشور مالی برای دفاع از چهارچوب ارضی خود؛ که اين مأموريت به نيروهای نظامی آفريقايی سپرده شده و به‌زودی برای انجام اين کار وارد عمل خواهند شد و از حمايت ما برخوردار خواهند بود."

عمليات نظامی عليه اسلامگرايان تندرو از روز پنج‌شنبه ۲۲ دی‌ماه (۱۰ ژانويه) برنامه‌ريزی شد و روز جمعه شدت گرفت.

فرماندهان ارتش کشورهای غرب آفريقا نشست فوق‌العاده‌ای را در باماکو به‌منظور "آزادسازی" شمال مالی که از ۹ ماه پيش تاکنون در دست اسلامگرايان مسلح است، برگزار کردند

شمال کشور مالی از آغاز سال ۲۰۱۲ تحت کنترل شبه‌نظاميان اسلام‌گرای نزديک به القاعده قرار دارد. اين اسلام‌گرايان گفته‌اند قصد دارند قوانين اسلامی سخت‌گيرانه‌ای را به اجرا در آورند.

در حالی که عمليات نظامی شبه‌نظاميان اسلام‌گرا متوقف شده بود در چند روز گذشته آن‌ها بار ديگر حملات خود را آغاز و روز پنج‌شنبه شهر کونا را تصرف کردند. آن‌ها قصد داشتند به سمت جنوب مالی به حملات خود ادامه دهند که با ضدحمله نيروهای ارتش مالی و فرانسه مواجه شدند.

رئيس‌جمهور فرانسه در مورد اين‌که با تروريست‌ها چه خواهد شد گفت: "آن‌ها را در صورت امکان دستگير و يا نابود خواهيم کرد."

فرانسوا اولاند در همين حال تأکيد کرد: "ما قصد ماندن در مالی را نداريم. فرانسه بايد در موارد استثنايی و در محدوده زمانی مشخص وارد آفريقا شود؛ کاری که ما انجام می‌دهيم."

امروز همچنين اعلام شد که ۹۰۰ سرباز نيجريه‌ای در چهارچوب اعزام نيروهای کشورهای آفريقايی برای مبارزه با شبه‌نظاميان اسلامگرا در ۲۴ ساعت آينده وارد مالی خواهند شد. اين تعداد نفرات ۳۰۰ سرباز بيشتر از تعدادی است که پيش از اين در نظر گرفته شده بود.

کمی پيش از آن فرماندهان ارتش کشورهای غرب آفريقا نشست فوق‌العاده‌ای را در باماکو به‌منظور "آزادسازی" شمال مالی که از ۹ ماه پيش تاکنون در دست اسلامگرايان مسلح است، برگزار کردند.

به‌گفته فرانسوا اولاند حملات امشب به مواضع اسلامگرايان "به اهداف خود دست يافت" و "فرانسه به اعزام نيروهای زمينی و هوايی ادامه می‌دهد."

کميساريای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان تعداد افرادی که محل زندگی خود را در مالی را ترک کرده‌اند حدود ۲۳۰ هزار نفر و تعداد پناهندگان مالی را ۱۵۰ هزار نفر اعلام کرده است

يک مقام امنيتی گفته است حملات امشب هواپيماهای فرانسوی دست‌کم جان پنج شبه‌نظامی را گرفته و يکی از ساکنان مناطق جنگی نيز از فرار شبه‌نظاميان اسلامگرا خبر داده است.

از سوی ديگر اسلامگرايان تندرو شهرهای شمال مالی را که در تصرف خود دارند تخليه کرده‌اند.

بنا بر آمار کميساريای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان تعداد افرادی که محل زندگی خود را در مالی ترک کرده‌اند حدود ۲۳۰ هزار نفر می‌شوند. تعداد پناهندگان مالی که به دليل وضعيت جنگی اين کشور مجبور به ترک آن شده‌اند نيز ۱۵۰ هزار نفر اعلام شده است که به کشورهای همسايه رفته‌اند.

از اين تعداد ۵۴ هزار و ۵۴ نفر در موريتانی، ۵۰ هزار نفر در نيجريه، ۳۸ هزار و ۸۰۰ نفر در بورکينا فاسو و يک هزار و ۵۰۰ نفر در الجزاير پناهنده شده‌اند.

همچنين برنامه غذايی جهانی، شاخه کمک غذايی سازمان ملل و چندين نهاد غيردولتی که به پخش غذا در مالی ياری می‌رسانند، تأکيد کرده‌اند که ۱۲۹ ميليون دلار (۹۵ ميليون يورو) کسری بودجه برای پاسخگويی به نيازهای موجود دارند.

کاترين اشتون، مسئول سياست خارجی اتحاديه اروپا اعلام کرد به احتمال قوی روز پنج‌شنبه نشست فوق‌العاده وزرای امور خارجه کشورهای عضو اين اتحاديه در رابطه با وضعيت کشور مالی برگزار خواهد شد.

کاترين اشتون با تأکيد بر اهميت "پاسخ جهانی متحد" در مورد مالی، گفت اين جلسه به موضوع "سهم احتمالی اقدامات اتحاديه اروپا در مالی" خواهد پرداخت.

اين در حالی است که امروز سازمان همکاری اسلامی با انتشار بيانيه‌ای خواهان "آتش‌بس فوری" در مالی شد.

مالی: توقف پيش‌روی اسلام‌گرايان، درخواست استقرار سريع نيروهای بين‌المللی

news-zamaneh — Sat, 12 Jan 2013 12:17:54 +0000

دولت مالی با اعلام وضعيت اضطراری در کشور از موفقيت ضدحمله نيروهای دولتی با حمايت فرانسه عليه اسلام‌گرايان خبر داد. فرانسه از سازمان ملل خواست تا هر چه سريع‌تر نيروهای بين‌المللی را در مالی مستقر کند.

خبرگزاری فرانسه امروز شنبه ۲۳ دی‌ماه (۱۲ ژانويه) به‌نقل از يک منبع نظامی مالی نوشت پيشرفت اسلام‌گرايان که از ۹ ماه پيش کنترل شمال اين کشور را در دست دارند "متوقف" شد.

به‌گفته اين منبع نظامی ضدحمله نيروهای دولتی مالی با کمک‌های بين‌المللی ادامه خواهد داشت.

ارتش مالی شب گذشته اعلام کرد کنترل شهر کونا (Konna) که دو روز پيش به‌دست اسلام‌گرايان افتاده بود را در دست گرفته است.

عمليات نظامی از شهر سه‌واره (Sévaré) در ۷۰ کيلومتری جنوب کونا، جايی که مهم‌ترين فرودگاه منطقه در آن قرار دارد آغاز شد و به گفته شاهدان هواپيماهای نظامی از روز پنج‌شنبه برای انتقال تجهيزات نظامی و سربازان خارجی در اين فرودگاه فرود می‌آمدند.

ديونکوندا ترائوره (Dioncounda Traoré)، رئيس‌جمهور موقت مالی شب گذشته در پيامی خطاب به مردم اين کشور گفت: "جنگ را به ما تحميل کرده‌اند." وی افزود مالی "پاسخ کوبنده و سنگينی به دشمنان خود داد."

ديونکوندا ترائوره، رئيس‌جمهور موقت مالی در پيامی خطاب به مردم اين کشور گفت: "جنگ را به ما تحميل کرده‌اند." وی افزود مالی "پاسخ کوبنده و سنگينی به دشمنان خود داد"

رئيس‌جمهور موقت مالی با اعلام بسيج عمومی ارتش اين کشور گفت: "وضعيت در مرزهای کشور به‌طور کلی در کنترل است."

از سوی ديگر فرانسوا اولاند، رئيس‌جمهور فرانسه نيز بر تعهد نيروهای فرانسوی نسبت به درخواست کشور مالی برای دفاع از اين کشور تأکيد کرد.

اولاند گفت: "مالی در برابر حمله تروريست‌هايی که از شمال اين کشور می‌آيند و جهان از تعصب و خشونت آنان آگاه است، قرار دارد."

وی گفت فرانسه به درخواست کمک رئيس‌جمهور مالی که از سوی کشورهای غرب آفريقا پشتيبانی شده پاسخ داده است.

لوران فابيو، وزير امور خارجه فرانسه نيز گفته است تعهد فرانسه در مقابله با اسلام‌گرايان تندرو "حمله هوايی" است.

روز گذشته در واشنگتن، کاخ سفيد اعلام کرد از اهداف فرانسه در مالی پشتيبانی می‌کند.

يک مقام بلندپايه ايالات متحده که نخواست نامش منتشر شود گفت آمريکا در نظر دارد در زمينه "تدارکات" و ارسال پهپادهای ناظر به فرانسه در حمله به تروريست‌های مالی کمک کند.

وی گفت: "ارتش ایالات متحده در حال بررسی امکان ارائه اطلاعات، سوخت‌گیری در پرواز و حمایت‌های دیگر به نیروهای فرانسوی است."

بريتانيا و آلمان نيز از اقدام فرانسه حمايت کرده‌اند.

فرانسوا اولاند: مالی در برابر حمله تروريست‌هايی که از شمال اين کشور می‌آيند و جهان از تعصب و خشونت آنان آگاه است، قرار دارد

بعد از ظهر روز گذشته عمر دائو، فرمانده نيروی هوايی مالی اعلام کرد سربازان فرانسوی، سنگالی و نيجريه‌ای به شهر سه‌واره در مرکز اين کشور وارد شده‌اند.

وی بدون اشاره به جزئيات بيشتر افزود: "کشورهای دوست ديگر نيز اعلام پشتيبانی کرده‌اند و ما منتظر آنان نيز هستيم."

با اين حال يکی از مسئولان نظامی سنگال به خبرگزاری فرانسه گفته است اين کشور "نيروهای رزمنده در مالی ندارد."

شامگاه روز گذشته کشورهای غرب آفريقا به‌شکل رسمی اعلام کردند که اجازه اعزام فوری نيروهای نظامی به مالی را داده‌اند.

نوع کمک نيروهای فرانسوی و کشورهای غرب آفريقا به مالی هنوز ناروشن است. يک افسر مالی اعلام کرد که "نيروهای نظامی کشورهای دوست" در عمليات شرکت داشته‌اند و يک شاهد نيز گفته است دو هواپيمای کوچک را ديده که به روی مواضع اسلام‌گرايان شليک کرده است.

از چندين ماه پيش نيروهای ويژه فرانسه و هلی‌کوپترهای اين کشور در بورکينا فاسو، کشور همسايه مالی، مستقر شده‌اند.

شمال کشور مالی از آغاز سال ۲۰۱۲ تحت کنترل شبه‌نظاميان اسلام‌گرای نزديک به القاعده قرار دارد.

اين اسلام‌گرايان گفته‌اند قصد دارند قوانين اسلامی سخت‌گيرانه‌ای را به اجرا در آورند. آن‌ها همچنين سيگار کشيدن، نوشيدن مشروبات الکلی، تماشای مسابقات ورزشی از تلويزيون و گوش دادن به موسيقی را ممنوع کرده‌اند.

پاريس روز گذشته در نامه‌ای خطاب به شورای امنيت اعلام کرد که به حضور خود تا زمانی که لازم باشد ادامه خواهد داد.

شورای امنيت سازمان ملل شامگاه پنج‌شنبه خواهان "استقرار سريع" نيروهای بين‌المللی در نظر گرفته شده در مالی شد اما اين مداخله ماه‌ها طول خواهد کشيد.

فرانسه همچنين روز گذشته در نامه‌ خود از شورای امنيت خواست تا به اجرای قطعنامه ۲۰۸۵ اين شورا که به استقرار نيروهای بين‌المللی در مالی اجازه می‌دهد، تسريع بخشد.

استقرار نيروهای بين‌المللی در مالی، ۲۰ دسامبر در شورای امنيت تصويب شد اما اعلام گرديد که اين اقدام به‌شکل مرحله‌ای و پس از گفت‌وگو با گروه‌های مسلح صورت گيرد.

شورای امنيت خواستار تدوين طرح مداخله نظامی در کشور مالی شد

news-zamaneh — Sat, 13 Oct 2012 11:30:44 +0000

شورای امنيت سازمان ملل متحد قطعنامه‌ای را به تصويب رساند که به رهبران منطقه فرصتی ۴۵ روزه می‌دهد تا طرح ويژه‌ای برای مداخله نظامی در شمال کشور مالی و خلع سلاح شورشيان تدوين کنند.

به گزارش سی‌ان‌ان، اين قطعنامه که روز جمعه، ۱۲ اکتبر (۲۱ مهر) به اتفاق آرا تصويب شد، اقدامی کليدی محسوب می‌شود که امکان مداخله احتمالی و بازپس‌گيری منطقه از دست شورشيان مرتبط با القاعده را فراهم می‌آورد.

مالی از ماه مارس و پس از کودتای نظامی که به سرنگونی رئيس جمهور اين کشور آفريقايی انجاميد دچار هرج‌ومرج است.

رهبر کودتا در ماه مه استعفا داد و قدرت را به يک دولت انتقالی غيرنظامی تحويل داد، اما شرايط در اين کشور که باثبات‌ترين دموکراسی در غرب آفريقا محسوب می‌شد، همچنان در هاله‌ای از ابهام است.

شورشيان قوم توآرگ و شبه‌نظاميان اسلام‌گرا از هرج‌ومرج و فرصت به‌دست آمده استفاده کردند تا رفته رفته ناحيه شمالی کشور را تصرف کنند. اين دو گروه اکنون دو سوم مالی شمالی را در اختيار دارند، منطقه‌ای که به وسعت کشور فرانسه است.

اسلام‌گرایانی که بیشتر نواحی شمالی مالی را تحت کنترل دارند، فهرستی از مادرانی تهیه می‌کنند که بدون انجام مراحل رسمی و دینی ازدواج صاحب فرزند شده‌اند. آنها همچنین سیگار کشیدن، نوشیدن مشروبات الکلی، تماشای مسابقات ورزشی از تلویزیون و گوش دادن به موسیقی را ممنوع کرده‌اند

دولت‌های آفريقای غربی و دولت انتقالی مالی از شورای امنيت سازمان ملل خواسته‌اند که اجازه دخالت نظامی را صادر کند.

شورای امنيت سازمان ملل متحد روز گذشته (جمعه) از دولت انتقالی و شورشيان و نمايندگان جامعه خواست به سرعت مذاکرات را آغاز کنند تا راه‌حلی صلح‌آميز برای اين مسئله پيدا شود.

اين شورا همچنين از بان کی مون، دبيرکل سازمان ملل متحد خواست که با همکاری کشورهای غرب آفريقا و اتحاديه آفريقا ظرف ۴۵ روز طرحی عملياتی را برای مداخله نظامی بين‌المللی در کشور مالی به شورای امنيت ارائه دهد.

در قطعنامه شورای امنيت آمده است که اين طرح بايد مشخص کند چه تعداد نيرو لازم است و اين اقدام چه مقدار هزينه در پی دارد.

اين قطعنامه در حالی به تصويب رسيد که گزارش‌های متعددی از نقض حقوق بشر در شمال مالی منتشر می‌شود.

يک مقام ارشد سازمان ملل متحد اين هفته گفت، اسلام‌گرايان افراطی فهرستی از مادرانی تهيه می‌کنند که بدون انجام مراحل رسمی و دينی ازدواج صاحب فرزند شده‌اند.

تهيه اين فهرست موجب نگرانی از اجرای مجازات‌هايی چون سنگسار، قطع اعضای بدن و اعدام در شمال مالی شده است.

ايوان سيمونويچ، معاون دبيرکل سازمان ملل متحد در امور حقوق بشر که به‌تازگی از سفر مالی بازگشته است، گفت: "اين تهديد واقعی است، مردم با آن زندگی می‌کنند و نگران چنين تهديدهايی هستند."

او افزود: "خطری قريب‌الوقوع برای اين زنان وجود دارد که تحت ظلم و مجازات‌های غيرانسانی قرار بگيرند."

اسلام‌گرايانی که بيشتر نواحی شمالی مالی را تحت کنترل دارند، گفته‌اند که قصد وضع قانون اسلامی سخت‌گيرانه‌ای دارند.

اسلام‌گرايان همچنين سيگار کشيدن، نوشيدن مشروبات الکلی، تماشای مسابقات ورزشی از تلويزيون و گوش دادن به موسيقی را ممنوع کرده‌اند.

جنایت جنگی علیه میراث فرهنگی در مالی

Sun, 08 Jul 2012 21:29:50 +0000

بیژن روحانی

بیژن روحانی - نگرانی‌ها برای میراث فرهنگی در مالی حالا دیگر رنگ واقعیت گرفته و اکنون دنیا با یک فاجعه‌ فرهنگی رو‌به‌روست. مسجد‌ها و آرامگاه‌های اسلامی در شمال مالی توسط گروه‌ افراطی«انصارالدین» یکی یکی تخریب می‌شود.

مردانی نقاب‌پوش با بیل و کلنگ مکان‌های تاریخی و مورد احترام اهالی شهر تیمبوکتو را مورد حمله قرار داده و با خاک یکسان کرده‌اند. اتفاقی که اکنون بسیاری آن را با تخریب مجسمه‌های بودا در دره‌ بامیان افغانستان و همچنین تخریب‌های عمدی میراث فرهنگی در یوگسلاوی سابق مقایسه می‌کنند. در این مورد نیز پای گروه‌هایی در کار است که از نظر تشکیلاتی آن را شاخه‌ای از گروه القاعده در غرب آفریقا قلمداد می‌کنند. این گروه اکنون دو سوم کشور مالی را در دست دارد. این بخش از مساحت مالی تقریباً برابر با مساحت فرانسه است.

سخنگوی این گروه اعلام کرده است ساختن هر آرامگاهی که بیش از پانزده سانتیمتر ارتفاع داشته باشد برای فرد مرده در اسلام حرام است و اکنون این گروه خود را موظف می‌داند که این نشانه‌های کفر را از این منطقه پاک‌سازی کند. اما مسأله اینجاست که آرامگا‌‌ه‌هایی که مورد حمله قرار می‌گیرند نیز آرامگاه‌های اسلامی است.

تیمبوکتو در شمال کشور مالی، شهری که به داشتن ۳۳۳ قدیس مشهور است، زمانی مرکز علم و هنر اسلامی در غرب آفریقا بوده است. تیمبوکتو در دوران طلایی خودش که آن را حدود پانصد سال پیش پشت سرگذاشته چهار راهی فرهنگی در میان صحرای آفریقا بوده است.

به غیر از آرامگاه‌ها، مساجد اسلامی نیز مورد حمله این گروه قرار گرفته‌ است. آن‌ها به هر مسجدی که در جوار آن گورستان یا آرامگاهی باشد حمله می‌کنند. آرامگاه‌های این شهر در اصل متعلق به صوفیان مسلمان است. میراث صوفیان در دو سال اخیر نه تنها در مالی بلکه در مصر و لیبی نیز مورد تهدید و حمله قرار گرفته است.

آیا اقدام یونسکو درست بود؟

مسجدها و آرامگاه‌های شهر تیمبوکتو به دلیل ارزش فوق‌العاده تاریخی و فرهنگی خود در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت هستند و بنابراین تخریب آنها واکنش گسترده‌ی جهانی را به دنبال داشته است. گروه انصار الدین از زمانی که کنترل شمال مالی را به دست گرفت تهدید کرد که این آثار را تخریب می‌کند و به برخی از آن‌ها نیز خساراتی وارد کرد. اما هرگز دامنه خسارت به میزان کنونی نرسیده بود. از مدتی پیش یونسکو نسبت به تخریب این مکان‌ها هشدار داده بود. اما هفته گذشته و در طی نشست کمیته میراث جهانی سازمان یونسکو در شهر سن پترزبورگ، و پیش از آن که این فاجعه اتفاق بیفتد، دولت مالی از یونسکو درخواست کرد به خاطر تهدیدهای موجود این آثار را در فهرست «میراث در خطر» قرار دهد. کمیته میراث جهانی نیز این نظر را پذیرفت و این آثار در فهرست میراث فرهنگی در خطر جهان ثبت شدند.

اما بلافاصله پس از ثبت آن‌ها در این فهرست، گروه انصارالدین در مقابل چشم جهان دست به تخریب آن‌ها زد و از این تخریب نیز فیلم‌ و عکس‌هایی به دنیا مخابره شد. تخریب‌ها از روز شنبه ۳۰ ام ژوئن آغاز شد. گروه انصار پس از ویران کردن یادمانی که نماد شهر بود به سمت آرامگاه تاریخی «سیدی محمود» حرکت کرده و آن را به محاصره درآوردند و سپس با کلنگ و وسایل دیگر آن را کاملاً نابود کردند. در دو روز پس از آن نیز این اتفاق برای مکان‌های تاریخی و مذهبی دیگر تکرار شد. در روز دوم ژوییه یکی از مشهورترین مسجد‌های تاریخی در تیمبوکتو مورد حمله قرار گرفت. این گروه تندرو در ورودی به آرامگاهی را شکستند که طبق اعتقادات محلی می‌بایست برای همیشه بسته می‌ماند.

همچنین ساختمان کتابخانه «احمد بابا» که حاوی هزاران نسخه‌ خطی و تاریخی است به اشغال این گروه درآمده و تمام کامپیوترها و ابزارهای دیگر آن توسط انصار‌الدین خارج شده است. در این کامپیوترها نسخه‌های دیجیتالی شده دست‌نوشته‌های تاریخی به عنوان سند نگهدای می‌شد.

اما در این میان برخی‌ انتقادها به یونسکو و نهادهای فرهنگی دیگر نیز وارد شده است. به گفته‌ منتقدان، زمانی که یونسکو این آثار را در فهرست میراث در خطر ثبت کرد، باعث شد تا بهانه‌ای به دست گروه تندروی انصارالدین بدهد و آن‌ها برای دهن‌کجی به نهادهای بین‌المللی و همچنین به نشانه مخالفت همکاری این نهادها با دولت مالی، این آثار را به عمد تخریب کردند تا قدرت‌نمایی کنند. به گفته‌ منتقدان، یونسکو نمی‌بایست با ثبت این آثار و صدور اطلاعیه بر آتش این فاجعه می‌دمید.

اما پاسخ نهادهایی ماننند یونسکو همچنین شورای بین‌المللی بناها و محوطه‌ها (ایکوموس) این بوده است که تهدیدها و تخریب‌ها حتی پیش از ثبت این آثار آغاز شده بود و مطابق شواهد و مدارک فراوان گروه انصارالدین پیشتر نیز به تعدادی از این مکان‌ها حملاتی انجام داده بود.

از سوی دیگر با توجه به وجود چنددستگی در میان گروه‌های تندرو که کنترل شمال مالی را در دست گرفته‌اند، این احتمال به صورت قوی مطرح است که بخشی از این گروه‌ها برای جلب توجه بین‌المللی و مهم‌تر جلوه دادن خود در میان سایر گروه‌های شبه‌نظامی دست به تخریب این آثار زده باشد، و اکنون نیز به‌نظر می‌رسد تا حدی به اهداف خود دست یافته است. بنابراین شاید نتوان آغاز این تخریب‌ها را به‌طور مستقیم به اقدامات یونسکو مرتبط دانست. ضمن آن‌که ثبت میراث فرهنگی در خطر و هشدار برای حفاظت از آن، جزو وظایف کمیته میراث جهانی است.

واکنش‌ها و اقدامات جهانی

این مباحث نشان می‌دهد پرداختن به مسأله آثار تاریخی به هنگام‌ جنگ تا چه حد می‌تواند مسأله‌ پیچیده‌ای باشد. اکنون این پرسش مطرح است که سازمان‌ها و نهادهای بین‌المللی چه کرده و یا چه می‌توانند بکنند. به جز سازمان یونسکو، نهادهای دیگری مانند دادگاه بین‌المللی کیفری، سازمان کنفرانس اسلامی، سران کشورهای غرب آفریقا، سازمان ملل، و تعدادی از کشورهای دیگر از جمله فرانسه و آمریکا نیز این اقدامات را محکوم کرده‌اند. دادگاه بین‌المللی کیفری این تخریب‌ها را جنایت جنگی نامیده و عاملان آن را به تعقیب قضایی تهدید کرده است.

اما واقعیت آن است در حالی که کنترل شمال مالی کاملاً در دست این گروه‌ها قرار دارد، هیچ‌کس نمی‌تواند عملاً مانع از تخریب بیشتر شود. همچنین از آنجا که دولت مالی نیز در حال آماده کردن ارتش برای حمله به شمال این کشور است، ممکن است در جریان جنگ خسارات بیشتری به میراث این منطقه وارد شود. تمام امید نهادهای فرهنگی آن است که یا این گروه‌ها متقاعد شوند دست از تخریب بردارند، و یا آن‌که پس از برقرار شدن آتش‌بس و وضعیت ثبات بتوان آثار آسیب‌دیده را تا حدی نجات داد.

در همین زمینه:

مالی، جایی که میراث بشری می‌سوزد

Sun, 10 Jun 2012 23:30:18 +0000

بیژن روحانی

بیژن روحانی - مالی، سرزمینی داغ در غرب آفریقا با یادگارهای مهمی برای میراث فرهنگی جهان. آرامگاه‌های اسلامی و دست‌نوشته‌ها و نسخه‌های خطی این کشور در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است، اما این مانع از تخریب و غارت و سوزاندن آن‌ها به دست گروه‌های مسلح نیست.

در چند ماه اخیر شبه‌نظامیان مسلمان در این منطقه با یکدیگر به نبرد پرداخته‌اند. اما در میان این نبردهای سنگین که بعد از یک کودتای نظامی در مالی آغاز شده، میراث اسلامی این منطقه نیز به شدت آسیب دیده و بخش مهمی از آن از میان رفته است. سازمان جهانی یونسکو و دیگر نهادهای بین‌المللی که در خصوص حفاظت آثار فرهنگی فعالیت می‌کنند چندین بار در خصوص وضعیت بحرانی آثار تاریخی در این کشور هشدار داده‌اند. اما گروه‌های مسلح بدون هیچ هراسی آرامگا‌ه‌های پانصد ساله در شهر تیمبوکتو را به آتش کشیده و تخریب کرده‌‌اند.

شهر تیمبوکتو که آثار تاریخی آن در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت هستند، یکی از غنی‌ترین مجمو‌عه‌های دانش اسلامی را در خود دارد. این شهر که بنای آن را به سده‌ پنجم هجری یا دوازدهم میلادی نسبت می‌دهند، مرکز تلاقی فرهنگ‌های مختلف از جمله فرهنگ عربی و شمال آفریقا با فرهنگ آفریقای سیاه بوده و همچنین نقش مهمی در تجارت حتی با اروپا داشته است.

شهر تیمبوکتو در سده‌های پانزدهم و شانزدهم میلادی مرکز بسیار مهم تولید و گسترش فکر و دانش و همچنین علوم مذهبی در قاره آفریقا بوده است. از دوران طلایی و شکوفایی شهر تیمبوکتو مسجد‌ها، مدرسه‌ها و آرامگاه‌های مهمی از جمله مسجد سنغور یا سنکور، مسجد سید یحیی و ده‌ها مسجد و مدرسه دیگر با معماری ویژه‌ی این منطقه بر جای مانده‌ است.

به غیر از این آثار معماری، این شهر محل نگهداری برخی از با ارزش‌ترین نسخه‌های دست‌نویس با قدمت چند صد ساله است. تخمین زده می‌شود بین ششصد هزار تا یک میلیون نسخه‌ خطی در مجموعه‌های شخصی و یا عمومی این شهر نگهداری می‌شود. نسخه‌هایی که در مورد دانش‌هایی همچون ستاره‌شناسی، ریاضی، کشاورزی و برخی متون مذهبی است. آرامگاه‌های اسلامی این شهر نیز بسیار مورد توجه مردم محلی است و جزو مکان‌های زیارتی به حساب می‌آید. گفته می‌شود حدود ۳۳۳ نفر از بزرگان و عالمان دینی در این شهر دفن هستند.

اما اکنون این میراث گران‌بها در معرض خطر شدید است. در ماه مارس سال‌ جاری میلادی در مالی یک کودتای نظامی رخ داد. حالا دو گروه مسلح به نام‌های «حرکت آزدیبخش ازواد» و همچنین گروه «انصارالدین» کنترل بخش‌های شمالی این کشور را در دست گرفته‌‌اند. گروه اسلامی انصارالدین یکی از شاخه‌های «القاعده» در قاره آفریقاست. این گروه در روز چهارم ماه مه امسال به یک زیارتگاه اسلامی به نام «سیدی محمود بن عمار» حمله کردند، آنجا را ویران کرده و سپس به آتش کشیدند.

به اعتقاد این گروه‌های اسلامی که اکنون کنترل این نواحی را در دست دارند، زیارت کردن این آرامگاه‌ها و حاجت خواستن از آن‌ها با اصول اسلامی در تضاد است. از همین رو تعدادی از بناهای زیارتی در این منطقه مورد حمله قرار گرفته و نسخه‌های خطی بی‌همتای آن‌ها نیز از بین رفته است. این گروه‌های مسلح همچنین تأکید کرده‌اند اگر مردم محلی همچنان به زیارت کردن این آرامگاه‌ها ادامه دهند، آن‌‌ها سایر این مکان‌ها را نیز نابود خواهند کرد.

از سوی دیگر با به وجود آمدن فضای هرج و مرج و جنگ داخلی، فرصت مناسبی برای سرقت و قاچاق نسخه‌های خطی نیز فراهم شده و گروه‌های تبهکار برای دزدیدن و انتقال غیرقانونی آثار از فرصت استفاده می‌کنند.

برخی از دست‌نوشته‌های بی‌نظیر تیمبوکتو شامل شرح عقاید و تفکرات عالمان مختلف این منطقه است که نشان‌دهنده‌ تبادلات فکری و فرهنگی آن‌ها با مناطق همجوار و حتا با فرهنگ و تمدن غربی است. اما اکنون این شیوه‌ دین‌داری که در سده‌های گذشته در این منطقه رواج داشته مورد پسند برخی گروه‌های مسلح مسلمان که در این منطقه نبرد می‌کنند نیست. اکنون بسیاری از کسانی که این آثار را در مجموعه‌های شخصی خود طی چندین سده نگهداری کرده‌اند، با دیدن این اوضاع بسیار هراسان شده و برخی از آن‌ها این دست‌نوشته‌های کمیاب را در زمین دفن کرده و یا با خود به شهرهای دیگر می‌برند. قاچاقچیان مواد مخدر نیز از کشورهای اطراف به‌خصوص از لیبی به مالی رخنه کرده و با پرداخت پول به مردم منطقه سعی در خریدن این نسخه‌های خطی دارند.

در ماه‌های اخیر چندین بار مدیرکل یونسکو نسبت به ویرانی این آثار هشدارهای جدی داده است. اما به گفته‌ مقامات سازمان یونسکو وضعیت در مالی به‌گونه‌ای است که هیچ نهاد یا شخصی از خارج برای کمک به حفاظت از این آثار نمی‌تواند وارد منطقه شود. حفظ این میراث در خطر، اکنون بر عهده جامعه محلی است که آنان نیز میان درگیری‌های گروه‌های مسلح گیر افتاده‌اند.

در یک حمله دیگر، گروه‌های مسلح سعی کردند به یک آرامگاه هرمی شکل و خشتی به نام آسکیا وارد شوند، اما با مقاومت مردم محلی حمله آن‌ها برای نابودی این محل بی‌نتیجه ماند. این آرامگاه هرمی شکل نیز جزو فهرست میراث جهانی سازمان یونسکو به ثبت رسیده است.

فرانچسکو باندارین، فرستاده ویژه سازمان یونسکو به مالی که توانست در ماه گذشته از پایتخت مالی بازدید کند، وضعیت میراث فرهنگی در این کشور را «بسیار بسیار نگران‌کننده» توصیف کرده است. آقای باندارین که مشاهداتش را در یک نشست مطبوعاتی در اختیار رسانه‌های مختلف گذاشته، تاکید کرده است گروه‌های نزدیک به القاعده نه تنها برخی آرامگاه‌ها را از میان برده‌اند بلکه اکنون تهدیدی جدی برای صدها هزار نسخه‌ی دست‌نویس در این منطقه هستند. یونسکو و دیگر نهادهای میراث فرهنگی تاکنون نتوانسته‌‌اند هیچ ارتباطی با این گروه‌های مسلح برقرار کرده و آن‌ها را مجاب به آسیب نرساندن به آثار فرهنگی کنند.

در همین زمینه:

::بیژن روحانی در رادیو زمانه::