https://archive.radiozamaneh.com/taxonomy/term/12298/all fa https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/05/25/14790 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/05/25/14790" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> حمید مافی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="600" height="337" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/iranian_economics_1.jpg?1338235799" /> </div> </div> </div> <div dir="RTL">حمید مافی - برآوردهای کار&zwnj;شناسان از وضعیت اقتصاد ایران، رنگ واقعیت به خود گرفته است. اگرچه دولت در هفت سال گذشته تمایلی به توجه به دیدگاه&zwnj;ها و هشدارهای کارشناسان نداشته و ارزیابی&zwnj;های صورت گرفته از اقتصاد ایران توسط موسسه&zwnj;های بین&zwnj;المللی را &laquo;نادرست&raquo; و &laquo;غرض&zwnj;ورزانه&raquo; خوانده است، اما گزارش&zwnj;های منتشر شده توسط نهادهای دولتی، نشان می&zwnj;دهد که اقتصاد ایران در آستانه &laquo;بحران&zwnj;های عمیق&raquo; قرار دارد. &nbsp;</div> <!--break--><!--break--><div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">مهرماه دو سال پیش بود که نشریه فرانسوی زبان &laquo;<span dir="LTR">Les Echos</span>&raquo; از نامه محرمانه کار&zwnj;شناسان اقتصادی به رهبر جمهوری اسلامی خبر داد. بر اساس گزارشی که این نشریه منتشر کرد، اقتصاددانان نسبت به فروپاشی اقتصاد ایران در سال&zwnj;های آینده هشدار داده بودند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">پیش از این هم تعدادی از اقتصاددان&zwnj;های ایران در سه نامه به رئیس دولت، از سیاست&zwnj;های اقتصادی &laquo;غیرکار&zwnj;شناسی&raquo; و &laquo;نسنجیده&raquo; دولت انتقاد کرده و از رئیس دولت خواسته بودند که &quot;در اتخاذ سیاست&zwnj;ها و تدابیر اقتصادی، مبانی نظری علم اقتصاد و تجربه غنی دولت&zwnj;های قبلی را در این عرصه نادیده نگیرد&quot;.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">حال در شرایطی که دو سال و شش ماه از آخرین نامه اقتصاددانان به رئیس دولت می&zwnj;گذرد، گزارش&zwnj;های منتشر شده نشان می&zwnj;دهد که تحلیل&zwnj;های آنان از آینده اقتصاد ایران به واقعیت پیوسته است. &quot;رشد بی&zwnj;رویه نقدینگی در بازار&quot;، &quot;گرفتار آمدن در شرایط رکود تورمی&quot;، &quot;کاهش سرمایه اجتماعی&quot;، &quot;افزایش بودجه دولت&quot;، &quot;رشد بی&zwnj;رویه واردات&quot; و &quot;آشفتگی بازار کسب و کار&quot; از جمله مسائلی بود که پیش از این اقتصاد&zwnj;دانان کشور در نامه&zwnj;های سه گانه نسبت به آن هشدار داده بودند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">تازه&zwnj;ترین گزارش بانک مرکزی جمهوری اسلامی از افزایش ۲۸ درصدی نرخ چک&zwnj;های برگشتی در ایران حکایت دارد. بر اساس اعلام بانک مرکزی، در سال گذشته ۵. ۶ میلیون برگ چک به ارزش ۳۵ هزار میلیارد تومان در بازار ایران برگشت خورده است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">این در حالی است که نقدینگی کشور در یک سال گذشته ۴. ۱۹ درصد افزایش یافته و به ۳۵۲ هزار و ۲۰۷ میلیارد تومان رسیده است. در همین رابطه &laquo;محمود بهمنی&raquo;، رئیس کل بانک مرکزی، اعلام کرده است: &quot;۱۰۲ درصد منابع مالی بانک&zwnj;ها از بانک&zwnj;های دولتی و خصوصی خارج و تراز نظام بانکی ایران منفی شده است.&quot;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>بحران رکود تورمی</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">&laquo;احمد علوی&raquo; استاد اقتصاد دانشگاه&zwnj;های سوئد، این وضعیت را نشانه وجود &laquo;رکود تورمی&raquo; در اقتصاد ایران می&zwnj;داند و می&zwnj;گوید: &quot;این حجم از چک&zwnj;های برگشتی در اقتصاد ایران بی&zwnj;سابقه است&quot;.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">به گفته او، &quot;ارزش چک&zwnj;های برگشتی ایران نزدیک به یک سوم درآمدهای نفتی ایران است&quot;.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL"><img width="200" height="148" align="bottom" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/dr.alavi_.jpg" alt="" />احمد علوی: میزان چک&zwnj;های برگشتی که نشان&zwnj;دهنده وضعیت رکود تورمی در اقتصاد ایران است با نرخ بیکاری، نرخ تورم، افزایش واردات و کاهش تولید در ایران همخوانی دارد</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> </blockquote> <div dir="RTL">بانک مرکزی در گزارشی که هفته گذشته منتشر شد، درآمدهای نفتی ایران تا پایان بهمن ماه سال گذشته را ۱۱۱ میلیارد دلار اعلام کرده است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">علوی می&zwnj;گوید: &quot;در اقتصاد نفتی و رانتی ایران که درآمد&zwnj;های نفتی، اصلی&zwnj;ترین درآمد دولت به شمار می&zwnj;آید، وجود سی درصد مجموع درآمدهای نفتی چک برگشتی نشان می&zwnj;دهد که این رقم چقدر بزرگ و قابل توجه است&quot;.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">این تحلیل&zwnj;گر اقتصادی می&zwnj;افزاید: &quot;این وضعیت در واقع محصول تعمیق رکود تورمی در ایران است. رکود تورمی در ابتدا سبب می&zwnj;شود که سطح عمومی تقاضا کاهش پیدا کند و فروش کالا و خدمات به کندی صورت بگیرد یا با کاهش روبه&zwnj;رو شود، در نتیجه میزان نقدینگی شرکت&zwnj;ها کاهش می&zwnj;یابد. ما می&zwnj;دانیم که هم&zwnj;اکنون شرکت&zwnj;های تولیدی و تجاری ایران از کمبود نقدینگی رنج می&zwnj;برند. همین&zwnj;طور می&zwnj;دانیم که شرکت&zwnj;ها تولیدی و در ایران کمتر از ظرفیت اسمی خود کار می&zwnj;کنند&quot;.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">احمد علوی، کاهش سرمایه&zwnj;گذاری را از دیگر پیامدهای وضعیت رکود تورمی در جامعه می&zwnj;داند و می&zwnj;افزاید: &quot;سطح سرمایه&zwnj;گذاری در جامعه کاهش یافته است. مجموعه کاهش سطح مصرف، تقاضا و سرمایه&zwnj;گذاری سبب کاهش فعالیت شرکت&zwnj;ها شده است. این وضعیت موجب کاهش نقدینگی شرکت&zwnj;های اقتصادی شده و این شرکت&zwnj;ها برای پرداخت خرید&zwnj;هایشان نقدینگی ندارند. به همین خاطر خرید&zwnj;هایشان را با استفاده از چک انجام می&zwnj;دهند و بعد هم توانایی پرداخت و تامین اعتبار چک&zwnj;ها را ندارند&quot;.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">او می&zwnj;گوید: &quot;ما در این وضعیت شاهد پدیده اثر دومینویی هستیم. به این معنا که اگر یک شرکت نمی&zwnj;تواند بدهی طلبکارانش را پرداخت کند، همین سبب می&zwnj;شود تا شرکت دیگری هم دچار مشکل شود. ورشکستگی یک شرکت ممکن است به ورشکستگی چند شرکت منجر شود و ورشکستگی چند شرکت نیز به نوبه خود ممکن است به ورشکستگی یک صنعت بیانجامد و به این ترتیب بخشی از صنعت و اقتصاد کشور ورشکست خواهد شد&quot;.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>دولت عامل اصلی ورشکستگی</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">علوی، &quot;کسری بودجه دولت را یکی دیگر از عوامل موثر بر افزایش چک&zwnj;های برگشتی در بازار مالی ایران می&zwnj;داند&quot;. گزارش&zwnj;های منتشر شده نشان می&zwnj;دهد که دولت بیش از ۱۲ هزار میلیارد تومان به شرکت&zwnj;های پیمانکاری بخش احداث و نیرو بدهکار است. همچنین بخش خصوصی کشور نیز بیش از یک صد میلیارد تومان از دولت طلب دارد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">او می&zwnj;گوید: &quot;ما نباید فراموش کنیم که یک بازیگر بزرگ به نام دولت در اقتصاد داریم که نتوانسته است بدهی&zwnj;های کلان خود به پیمانکاران را پرداخت کند. دولت از پیمانکاران کالا و خدمات خرید می&zwnj;کند و این پیمانکاران هم برای تامین کالا و خدمات به سایر موسسات اقتصادی مراجعه می&zwnj;کنند. حال وقتی دولت کسری بودجه دارد، توان پرداخت مطالبات پیمانکاران را ندارد و این به صورت زنجیره&zwnj;ای به پیمانکاران و سایر بنگاه&zwnj;های اقتصادی و تولیدی منتقل می&zwnj;شود&quot;.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">این استاد دانشگاه معتقد است: &quot;میزان چک&zwnj;های برگشتی که نشان&zwnj;دهنده وضعیت رکود تورمی در اقتصاد ایران است با نرخ بیکاری، نرخ تورم، افزایش واردات و کاهش تولید در ایران همخوانی دارد. در این وضعیت نرخ بیکاری افزایش پیدا می&zwnj;کند. اگرچه دولت سعی دارد که نرخ بیکاری را به صورت غیر واقعی کاهش دهد اما می&zwnj;دانیم که نرخ بیکاری در ایران رو به افزایش است. در همین شرایط نرخ تورم بالا می&zwnj;رود. در این شرایط سطح تقاضا به دلیل کاهش درآمد و افزایش قیمت&zwnj;ها پائین می&zwnj;آید&quot;.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"> <blockquote> <div dir="RTL">افزایش چک<span dir="LTR">&lrm;</span>های برگشتی در بازار علاوه بر آسیب&zwnj;های اقتصادی که به همراه داشته، سرمایه اجتماعی را هم نشانه رفته است. چرا که افزایش چک&zwnj;های برگشتی در بازار، سبب کاهش اعتماد متقابل و اعتبار بنگاه<span dir="LTR">&lrm;</span>های اقتصادی و فعالان بازار به یکدیگر می&zwnj;شود</div> <p>&nbsp;</p> </blockquote> </div> <div dir="RTL">احمد علوی ادامه می&zwnj;دهد: &quot;در همین حال ما شاهد کاهش ظرفیت واحد&zwnj;های تولیدی و اقتصادی در برابر افزایش واردات هستیم. در واقع دولت می&zwnj;خواهد که از راه افزایش واردات، تورم را خنثی کند. اما این افزایش واردات سبب ورشکستگی واحدهای تولیدی شده است. این کلاف سردرگم سبب شده تا ما شاهد این وضعیت باشیم که تائیدکننده بحران در بازار کار، بحران قیمت&zwnj;ها، بحران واردات، کسری بودجه دولت و خارج شدن چرخه اقتصاد کشور از مدیریت است&quot;.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>تحلیل سرمایه اجتماعی</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">افزایش چک<span dir="LTR">&lrm;</span>های برگشتی در بازار علاوه بر آسیب&zwnj;های اقتصادی که به همراه داشته، سرمایه اجتماعی را هم نشانه رفته است. چرا که افزایش چک&zwnj;های برگشتی در بازار، سبب کاهش اعتماد متقابل و اعتبار بنگاه<span dir="LTR">&lrm;</span>های اقتصادی و فعالان بازار به یکدیگر می&zwnj;شود.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">علوی در این باره می&zwnj;گوید: &quot;افزایش چک&zwnj;های برگشتی نشان&zwnj;دهنده کاهش سرمایه اجتماعی در جامعه نیز هست. چرا که چک و اعتبار در بازار نسبت به هم همخوانی دارند. وقتی که میزان چک&zwnj;های برگشتی افزایش پیدا می&zwnj;کند، اعتبار اقتصادی و سرمایه اجتماعی از بین می&zwnj;رود و این در کوتاه مدت و بلندمدت پیامدهای ناگواری دارد&quot;.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">چک&zwnj;های برگشتی بازار اقتصادی ایران در شرایطی افزایش یافته که بر اساس اعلام بانک مرکزی، نقدینگی موجود در بازار به نسبت سال ۸۹، ۹. ۱۴ درصد رشد داشته است. احمد علوی در این باره می&zwnj;گوید: &quot;نقدینگی موجود با قرض دولت از بانک مرکزی به وجود آمده است&quot;.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">به گفته او، &quot;این پول به تقاضای فعال نمی&zwnj;انجامد. مردم یا آن را ذخیره می&zwnj;کنند و یا با آن کالاهایی همچون سکه یا طلا می&zwnj;خرند که بر اثر تورم، ارزش آن از بین نمی&zwnj;رود. این نقدینگی در واقع حبس باقی می&zwnj;ماند و به تقاضایی که مردم از واحدهای تولیدی خرید کنند و به نقدینگی برای بنگاه&zwnj;های تولیدی تبدیل شود، منتهی نمی&zwnj;شود&quot;.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">او می&zwnj;افزاید: &quot;ما با یک سیل تزریق پول از سوی دولت روبه&zwnj;رو هستیم. اما این پول به واحدهای تولیدی و اقتصادی نمی&zwnj;رسد. گرانی کالا و خدمات سبب شده است تا علی&zwnj;رغم وجود پول در بازار و در دست مردم، توان خرید وجود نداشته باشد. برای همین تقاضا در سطح معینی ثابت مانده و ما شاهد هستیم که سطح مصرف در جامعه کاهش یافته است. خانواده&zwnj;ها امساک می&zwnj;کنند چون از آینده بیمناک هستند. شرکت&zwnj;ها هم سرمایه&zwnj;گذاری نمی&zwnj;کنند چرا که نسبت به آینده اطمینان ندارند. برای همین ما شاهد هستیم که علی&zwnj;رغم تزریق نقدینگی در بازار، این نقدینگی به مصرف و سرمایه&zwnj;گذاری نمی&zwnj;انجامد. واحدهای تولیدی نفعی از آن نمی&zwnj;برند و توانایی پرداخت بدهی&zwnj;های خود را ندارند.&quot;</div> <p>&nbsp;&nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/05/25/14790#comments احمد علوی افزایش واردات اقتصاد ایران اقتصاد رانتی اقتصاد نفتی حمید مافی رکود تورمی سرمایه اجتماعی نامه اقتصاددانان به احمدی‌نژاد چک‌های برگشتی در ایران گوی سیاست Fri, 25 May 2012 12:22:23 +0000 14790 at https://archive.radiozamaneh.com