https://archive.radiozamaneh.com/taxonomy/term/1168/all fa https://archive.radiozamaneh.com/politics/2013/02/26/24819 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/politics/2013/02/26/24819" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> کورش عرفانی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="491" height="363" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/stbdd_mdhhby_hkhm_br_yrn.jpg?1362000278" /> </div> </div> </div> <p dir="RTL">کورش عرفانی - در حالی که جنگ قدرت در ایران بالا گرفته و سماجت بشار اسد، سوریه را در جنگ داخلی خانمان براندازی فرو برده است، نخست وزیر بلغارستان به دلیل اعتراضات عمومی، همراه با تمام اعضای کابینه&zwnj; خود به دلیل اعتراضات عمومی استعفا داد. وی گفت: &quot;من در حکومتی که پلیس آن مردمش را می&zwnj;زند حضور نخواهم داشت<span dir="LTR">.&quot;</span></p> <!--break--><!--break--><p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">این تفاوت چشمگیر میان گرایش&zwnj;ها از کجا می&zwnj;آید؟ چه چیزی سبب می&zwnj;شود که برخی به مسند حکومت چنگ بزنند و بعضی دیگر آن را آسانتر به دیگران واگذار &zwnj;کنند؟</p> <p dir="RTL">در این نوشتار با نگاه به پرسش&zwnj;های فوق می&zwnj;کوشیم موضوع چرخش قدرت در ایران را بررسی کنیم.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>چرخش قدرت</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">پدیده بیانگر دست به دست شدن قدرت حاکمه&zwnj; یک کشور بر اساس فرایندهایی است که مبنای آن انتخابات آزاد است. در یک نظام دمکراتیک، هر نیروی سیاسی که بتواند رای اکثریت جامعه را به دست آورد حکومت را به دست می&zwnj;گیرد و اگر کارش در طول مدت تعیین شده برای خدمت، مورد پسند عموم باشد، شانس این را می&zwnj;یابد که برای یک دوره&zwnj; معین دیگر و بر اساس رای مردم، در جایگاه خود باقی بماند و در غیر این صورت قدرت را به دیگران واگذار می&zwnj;کند. این جوهره و مشخصه&zwnj; اصلی دمکراسی است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">از آن جا که سیستم سیاسی دمکراسی بر مبنای &laquo;چرخش قدرت&raquo; بنیان گذاشته می&zwnj;شود، همه&zwnj; بازیگران سیاسی می&zwnj;دانند که حکومت عرصه&zwnj;ای است که می&zwnj;توان با رعایت اصول موجود در قانون اساسی، آن را در اختیار خود بگیرند و بر مبنای همان اصول نیز باید، در وقت خود، آن را به دیگری تحویل دهند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">این ممکن است که یک فرد بتواند چندین بار در صحنه سیاسی به قدرت دست یابد، اما این که کسی بخواهد با زور یا حقه بازی، به صورت مادام&zwnj;العمر موقعیت حکومتی را برای خویش اشغال کند بسیار ناممکن است. از همین رو باقی ماندن بیش از حد در قدرت در کشورهای دمکراتیک پدیده&zwnj;ای نادر است و اغلب به ایفای نقش&zwnj;های محدود مانند نمایندگی مجلس، سناتوری، وزارت و یا مشاوره ختم می&zwnj;شود. اما پست&zwnj;های مهم و اصلی اغلب ستاره&zwnj;های کم دوام را به خود می&zwnj;بینند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>نمونه&zwnj; زندگی سیاسی </strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">برای شناخت چگونگی تحول عمر سیاستمداران در غرب کافی است به یک نمونه نگاه کنیم. در فرانسه &laquo;لوران فابیوس<a href="#_edn1" name="_ednref1" title=""><span dir="LTR">[1]</span></a>&raquo;، وزیر امور خارجه&zwnj; کنونی این کشور، مثالی از رفت و برگشت&zwnj;های متعدد در سیاست است. وی که متولد سال ۱۹۴۶ است در سال ۱۹۷۴ به حزب سوسیالیست فرانسه پیوست. چهار سال بعد، در سن ۳۲ سالگی به مجلس شورای ملی فرانسه راه یافت. پس از طی دوره&zwnj; نمایندگی بین سال&zwnj;های ۱۹۷۸ تا ۱۹۸۱ و با پیروزی فرانسوا میتران در پست ریاست جمهوری در انتخابات ۱۹۸۱، به نخستین پست وزارت خود دست یافت. بین سال&zwnj;های ۱۹۸۱ تا ۱۹۸۳ وزیر بودجه و از ۱۹۸۳ تا ۱۹۸۴ وزیر صنعت و تحقیق بود. او در همان سال ۸۴ به پست نخست وزیری فرانسه منصوب شد و تا سال ۱۹۸۶ که سوسیالیست&zwnj;ها انتخابات مجلس را به راست&zwnj;ها باختند، در این پست باقی ماند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">&nbsp;با انتخاب مجدد فرانسوا میتران به سمت ریاست جمهوری در سال ۱۹۸۸، فابیوس به ریاست مجلس قانونگذاری فرانسه رسید و تا سال ۱۹۹۲ در این پست باقی ماند. در همین سال وی به عنوان دبیراول حزب سوسیالیست فرانسه انتخاب شد. پستی که آن را یک سال بعد و با شکست این حزب در انتخابات، ترک کرد. او بین سال&zwnj;های ۱۹۹۵ تا ۱۹۹۷ که مجلس فرانسه در دست راست&zwnj;ها قرار داشت، به عنوان رئیس گروه سوسیالیست&zwnj;ها در مجلس شناخته می&zwnj;شد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <blockquote><p dir="RTL">سیاستمداران یک کشور دمکراتیک، بارها می&zwnj;روند و می&zwnj;آیند. در سطوح پایین، میانی یا بالای ساختار قدرت خدمت می&zwnj;کنند و باز آماده می&zwnj;شوند که بروند و برگردند. ترک پست حکومتی و بازگشت به آن بخشی از واقعیت زندگی سیاستمداران حرفه&zwnj;ای را تشکیل می&zwnj;دهد. اما قدرت حکومتی در جامعه&zwnj; غیر دمکراتیک، نوعی ادامه&zwnj; قدرت قبیله&zwnj;ای و گروهی فرد یا تعدادی از افراد است.</p> </blockquote> <p dir="RTL">در ۱۹۹۷ و با پیروزی مجدد سوسیالیست&zwnj;ها در انتخابات مجلس، لوران فابیوس باردیگر به ریاست مجلس دست یافت. او سه سال بعد، در سال ۲۰۰۰ به عنوان وزیر اقتصاد، دارایی و صنعت در کابینه&zwnj; نخست وزیر سوسیالیست &laquo;لیونل ژوسپن&raquo;<a href="#_edn2" name="_ednref2" title=""><span dir="LTR">[2]</span></a> شروع به کار کرد. در سال ۲۰۰۲ باز به عنوان نماینده به مجلس رفت و در سال ۲۰۰۶ خود را برای کاندیداتوری ریاست جمهوری در حزب سوسیالست نامزد کرد اما در انتخابات مقدماتی و درون حزبی از رقیب خود خانم &laquo;سگولن رویال&raquo;<a href="#_edn3" name="_ednref3" title=""><span dir="LTR">[3]</span></a> شکست خورد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">فابیوس بین سال&zwnj;های ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۲ یک پست محلی مربوط به استان خود، یعنی استان &laquo;سن ماریتیم&raquo;<a href="#_edn4" name="_ednref4" title=""><span dir="LTR">[4]</span></a> را اشغال کرد. او که در تمام این مدت نزدیک به چهل سال به عنوان یکی از مغزهای متفکر حزب سوسیالیست فعالیت می&zwnj;&zwnj;کرد، سرانجام سال گذشته با پیروزی &laquo;فرانسوا اولاند&raquo;<a href="#_edn5" name="_ednref5" title=""><span dir="LTR">[5]</span></a> به عنوان وزیر امور خارجه&zwnj; فرانسه به صحنه&zwnj; قدرت باز گردید. وی هم اکنون ۶۷ سال دارد و به احتمال زیاد می&zwnj;تواند ده تا پانزده سال دیگر در صحنه&zwnj; سیاسی فرانسه حضور داشته باشد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">مثال رولان فابیوس برای آن است تا ببینیم وقتی در یک کشور دمکراسی برپاست، سیاستمداران بارها می&zwnj;روند و می&zwnj;آیند. در سطوح پایین، میانی یا بالای ساختار قدرت خدمت می&zwnj;کنند و باز آماده می&zwnj;شوند که بروند و برگردند. موقعیتی کم یا بیش مشابه می&zwnj;توان برای سایر سیاستمداران در فرانسه و جوامع دمکراتیک دیگر در نظر گرفت. در آمریکا سرنوشت بسیاری از کسانی که در سن بالا به ریاست جمهوری رسیدند مانند &laquo;جرج بوش&raquo; (پدر)<a href="#_edn6" name="_ednref6" title=""><span dir="LTR">[6]</span></a> &laquo;ریچارد نیکسون&raquo;<a href="#_edn7" name="_ednref7" title=""><span dir="LTR">[7]</span></a> و یا &laquo;هری ترومن&raquo;<a href="#_edn8" name="_ednref8" title=""><span dir="LTR">[8]</span></a> و نیز سرنوشت بعد از پایان دوران ریاست جمهوری کسانی که در سن پایین به این پست دست یافتند &ndash; مانند &laquo;بیل کلینتون&raquo;<a href="#_edn9" name="_ednref9" title=""><span dir="LTR">[9]</span></a> - حاکی از فراز و نشیب&zwnj;های بسیاری است که هر یک از این افراد، بر اساس انتخاب&zwnj;های فردی خود و سرنوشت حزبی خویش پیدا کردند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">می&zwnj;بینیم که ترک پست حکومتی و بازگشت به آن بخشی از واقعیت زندگی سیاستمداران حرفه&zwnj;ای را تشکیل می&zwnj;دهد. ماکس وبر، جامعه&zwnj;شناس آلمانی بیش از یک صد سال پیش، در مطلبی که بعدها به صورت یک <a href="http://fr.wikipedia.org/wiki/Le_Savant_et_le_politique">کتاب</a> منتشر شد، توضیح داد که سیاستمداران حرفه&zwnj;ای باید از طریق کار سیاسی خویش ارتزاق مادی کنند تا بتوانند مسئولیت&zwnj;پذیر باشند. وی با تقسیم نوع برخورد سیاستمداران به دو نوع &laquo;باورمدار&raquo; و &laquo;مسئولیت مدار&raquo; دومی را بهتر و در گرو این می&zwnj;داند که کار سیاسی زندگی سیاستمداران حرفه&zwnj;ای را تامین می&zwnj;کند یا خیر. البته آن چه وی می&zwnj;گوید در چارچوب یک نظام سیاسی دمکراتیک است که در آن کارکردها تعریف و نهادینه شده هستند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>مشکل سیاست در نظام غیر دمکراتیک </strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">برخلاف یک جامعه&zwnj; دمکراتیک که قدرت بر اساس قواعد تعریف شده دست به دست می&zwnj;گردد، قدرت حکومتی در جامعه&zwnj; غیر دمکراتیک، نوعی ادامه&zwnj; قدرت قبیله&zwnj;ای و گروهی فرد یا تعدادی از افراد است. یعنی کسب و تصاحب حکومت نه بر مبنای یک قاعده&zwnj; مشخص، بلکه براساس حرکت&zwnj;های تند و غیر قابل پیش&zwnj;بینی حاصل می&zwnj;شود. به عبارت دیگر از طریق زور است که فرد به حکومت می&zwnj;رسد و فقط از طریق زور حاضر به ترک حکومت می&zwnj;&zwnj;شود.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">کافیست نگاهی بیندازیم به آن چه در کشور خودمان گذشته است. برای این منظور مبنای بررسی خود را بر تاریخ معاصر ومدرن ایران قرار می&zwnj;دهیم که به گفته&zwnj; بسیاری از مورخان از دوره&zwnj;ی صفویه آغاز می&zwnj;شود و با مروری سریع بر چگونگی به قدرت رسیدن شاهان و مقام&zwnj;های مهم و نخست کشوری، چگونگی چرخش قدرت در ایران معاصر را بازبینی می&zwnj;کنیم. <a href="#_edn10" name="_ednref10" title=""><span dir="LTR">[10]</span></a></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>قدرتمداری در دوران صفویه </strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">حکومت صفویه در ایران (۱۷۲۲-۱۵۰۱ میلادی) شروع خوبی برای پیگیری نوع جابجایی قدرت در ایران است. پس از تصرف ایران توسط اعراب و بعد از نهصد سال، این نخستین بار است که یک حکومت سراسری و متمرکز در کشور به قدرت می&zwnj;رسد. مفهوم مدرن &laquo;دولت-ملت&raquo; از این زمان در ایران معنا می&zwnj;گیرد. این سلسله را &laquo;شاه اسماعیل صفوی&raquo; بنیان گذاشت و خود به عنوان پادشاه به تخت نشست. پس از ۵۶ سال و ۶ ماه سلطنت و تنها پس از مرگ وی بود که پسرش &laquo;شاه تهماسب یکم&raquo; به دشواری جای او را گرفت.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">وی در سال ۱۵۲۴ میلادی در سن ده سالگی به سلطنت رسید و تا سال ۱۵۷۶ میلادی به مدت ۵۰ سال سلطنت کرد. پس از مرگ او فرزند چهارمش با نام &laquo;شاه اسماعیل دوم&raquo; (اسماعیل میرزا) به سلطنت رسید. وی که بیش از ۲۰ سال از عمر خود را به دلیل &laquo;سوء رفتار&raquo; در حبس گذرانده بود و پس از مرگ پدرش با برخی از زدوبندهای پشت پرده آزاد شد و به قدرت رسید، به دلیل محرومیت از آزادی در طول دو دهه رفتاری بسیار خشن داشت.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <blockquote><p dir="RTL">در طول ۲۲۱ سال سلطنت صفویان تنها یک مورد وجود دارد که حاکمی قبول می&zwnj;کند جای خود را در حیات خود به فرزندش بدهد. در زمانی که در اروپا به تدریج سنت استقرار پارلمان و نظارت بر جابجایی دولت جا افتاده و نهادینه می&zwnj;شود در ایران سلطنت مطلقه و تک سالاری افراطی در اوج خود است و قتل و کشتار و زندان و کورکردن، یگانه سنت&zwnj;های قدرت&zwnj;گیری و یا ممانعت از قدرت&zwnj;گیری دیگران به شمار می&zwnj;رود.</p> </blockquote> <p dir="RTL">جانشین اصلی و متعارف &laquo;شاه تهماسب&raquo; می&zwnj;بایست فرزند سوم وی &laquo;حیدرمیرزا&raquo; می&zwnj;بود که طی یک توطئه توسط برخی قزلباشان کشته شد تا اسماعیل میرزا فرزند چهارم او که در آن زمان در حبس بود به قدرت برسد. او در مدت پانزده ماهی که در سلطنت بود آن قدر کشت و چشم درآورد تا این که خودش را نیز کشتند. <a href="#_edn11" name="_ednref11" title=""><span dir="LTR">[11]</span></a></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">پس از قتل وی، برادر او &laquo;شاه محمد خدا بنده&raquo; به قدرت می&zwnj;رسد. او فردی ضعیف و نابینا بود که به شاعری و گوشه&zwnj;گیری علاقه داشت. اما با این همه عده&zwnj;ای (قزلباشان) او را شاه کردند و وی کشور را در اوج فلاکت به مدت ده سال اداره کرد. آن قدر بد، که عثمانیان تبریز را تصرف کردند. این تنها موردی است که می&zwnj;بینیم شاه در حالی که هنوز زنده است فرزندش، &laquo;شاه عباس یکم&raquo;، جای او را می&zwnj;گیرد و با فاصله گرفتن از سلطنت در انزوا و در نهمین سال سلطنت پسرش &laquo;شاه عباس یکم&raquo; جان می&zwnj;سپارد. این شاید نخستین مورد جابجایی البته ناگزیر قدرت بدون خونریزی و کشتار در تاریخ معاصر ایران است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">&laquo;شاه عباس اول&raquo; به مدت ۴۲ سال بین سال&zwnj;های ۱۵۸۷ تا ۱۶۲۹ میلادی حکومت کرد. این شاه نیز در طول سلطنت خویش یک فرزندش را کشت، دو پسرش را کور کرد و پس از درگذشت دو پسر دیگرش در دوران کودکی، به هنگام مرگ دیگر جانشینی نداشت. به همین دلیل، سلطنت به دست نوه&zwnj; او &laquo;شاه صفی&raquo; رسید. این پادشاه بین سال&zwnj;های ۱۶۲۹ تا ۱۶۴۲&nbsp;میلادی به مدت ۱۴ سال حکومت کرد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">او در زمان حکومت خود به مواد مخدر و عیاشی روی آورده و اداره&zwnj; کشور را به دو وزیر خود سپرده بود و برای اطمینان از این که خطری سلطنت او را تهدید نکند، بسیاری از امرا و فرماندهان و بازرگانان را به قتل رساند. در بین آنان سرداران دلیر و قابلی از دوران &laquo;شاه عباس یکم&raquo; بودند که به دست شاه صفی به قتل رسیدند. به طور مثال او نه تنها &laquo;خلیفه سلطان&raquo; از بهترین وزرای دوران &laquo;شاه عباس یکم&raquo; را کشت، بلکه فرزندان وی را نیز از میان برد. وی سرانجام در سن ۳۲ سالگی به دلیل مصرف بیش از حد تریاک و شراب جان سپرد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">&nbsp;جانشین وی فرزندش &laquo;شاه عباس دوم&raquo; بود که در سال ۱۶۴۲ میلادی و در سن ده سالگی به سلطنت رسید. او مدت ۲۴ سال بر ایران حکومت کرد. با مرگ وی فرزندش &laquo;شاه سلیمان&raquo;، ملقب به &laquo;شاه صفی دوم&raquo; به قدرت رسید. از او به عنوان پادشاهی نالایق نام می&zwnj;برند. او به هنگام جلوس به سلطنت ۱۹ سال داشت و به هنگام مرگ، که به واسطه&zwnj; شرابخواری حاصل شد، ۴۷ سال.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">در سال ۱۶۹۴ میلادی فرزند وی &laquo;شاه حسین&raquo; به قدرت رسید. او بی&zwnj;سواد و فاقد توان اداره&zwnj;مملکت بود، اما شمار همسران حرمسرای وی بالغ بر ۱۰۰۰ مورد عنوان شده و مورخان از وی به عنوان یک &laquo;بیمار جنسی&raquo; یاد کرده&zwnj;اند. در زمان او فساد و تباهی و ناامنی کشور را فرا گرفت و سلسله&zwnj;ی صفویان در نهایت توسط &laquo;اشرف افغان&raquo; برچیده شد. &laquo;شاه حسین&raquo; در سال ۱۷۲۶ در زندان افغان&zwnj;ها گردن زده شد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">می&zwnj;بینیم که در طول ۲۲۱ سال سلطنت صفویان در بین سال&zwnj;های ۱۵۰۱ تا ۱۷۲۲ میلادی، تنها در یک مورد است که یک حاکم قبول می&zwnj;کند که جای خود را در زمان حیات خود به فرزندش بدهد. در باقی موارد هر آن چه بوده یا مرگ طبیعی بوده است، یا مرگ ناشی از بیماری و فساد و یا قتل و توطئه. به عبارت دیگر، در زمانی که در اروپا به تدریج سنت استقرار پارلمان و نظارت بر جابجایی دولت جا افتاده و نهادینه می&zwnj;شود در ایران سلطنت مطلقه و تک سالاری افراطی در اوج خود است و قتل و کشتار و زندان و کورکردن، یگانه سنت&zwnj;های قدرت&zwnj;گیری و یا ممانعت از قدرت&zwnj;گیری دیگران به شمار می&zwnj;روند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>قدرتمداری در دوران قاجار</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">با گذشت دوران کوتاهی که دولت مرکزی ایران به واسطه حمله اشرف و محمود افغان از هم پاشیده شده و کشور زیر سلطه &laquo;زندیان&raquo; (۱۷۶۰<span dir="LTR">&ndash;</span>۱۷۹۴ ) و &laquo;افشاریان&raquo; (۱۷۴۷<span dir="LTR">&ndash;</span>۱۷۹۶) قرار دارد، بار دیگر سلطنتی جدید با زور شمشیر بنا می&zwnj;شود. &laquo;آقا محمدخان قاجار&raquo; در تاریخ ۲۱ مارس ۱۷۸۲ در ایران تاجگذاری کرد و سلطنت قاجار آغاز شد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <blockquote><p dir="RTL">ناصرالدین شاه در دوران حکومت خویش وزیر بالیاقتی چون &laquo;امیر کبیر&raquo; را از میان برد تا برایش دردسر نشود. پس از او مظفرالدین شاه در سن ۵۳ سالگی به تاج و تخت دست یافت و پس از ده سال حکومت و چند روز پس از امضای فرمان مشروطیت درگذشت. فرزند وی &laquo;محمد علیشاه&raquo; بلافاصله پس از به قدرت رسیدن، به مخالفت با مشروطیت پرداخت و مجلس نمایندگان را به توپ بست.&nbsp; <span dir="RTL">با فتح تهران توسط مشروطه خواهان در </span><span dir="RTL">۱۲۸۸</span><span dir="RTL"> &laquo;محمد علیشاه&raquo; به سفارت روس پناهنده شد و از آن جا نیز به خارج گریخت. </span></p> </blockquote> <p dir="RTL">&laquo;آقا محمدخان&raquo; مردی کینه&zwnj;جو، خشن و بی&zwnj;رحم بود که کشتن را نخستین ابزار حکومتگری می&zwnj;دانست و این سنت در تمام دوره&zwnj; قاجار دوام آورد. وی پس از جنایات بسیار در سال ۱۷۹۸ در گذشت و برادر&zwnj;زاده&zwnj;اش &laquo;فتحعلی شاه&raquo; به قدرت رسید و مدت ۳۶ سال و ۸ ماه حکومت کرد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">در زمان&nbsp; فتحعلی شاه، روس&zwnj;ها و انگلیس&zwnj;ها نفوذ زیادی در ایران یافتند و ننگین&zwnj;ترین قراردادها با ایران امضا شد. پس از مرگ وی نوه&zwnj; او &laquo;محمد شاه&raquo; در سال ۱۸۳۴ به قدرت رسید. محمدشاه از این شانس برخوردار بود که وزیری شایسته و خردمند به نام &laquo;میرزا ابوالقاسم قائم مقام فراهانی&raquo; داشت. اما شاه با توطئه&nbsp; درباریانی که منافع خود را به واسطه&zwnj; عملکرد عقلانی &laquo;قائم مقام&raquo; در خطر می&zwnj;دیدند، او را در نهایت خفه کرد و به جایش یک وزیر وطن فروش به نام &laquo;حاج میرزا آقاسی&raquo; را به صدارت منصوب کرد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">دوران سلطنت &laquo;محمد شاه&raquo; بی ثبات&zwnj;ترین دوره&zwnj; حکومت قاجاریان است و کشور در مدت ۱۴ سال و سه ماه سلطنت وی در آشوب و شورش&zwnj;های متعدد به سر &zwnj;برد. او سرانجام در سال ۱۲۲۷ خورشیدی به بیماری نقرس درگذشت و فرزندش &laquo;ناصرالدین شاه&raquo; به قدرت رسید که ۵۰ سال سلطنت کرد. ناصرالدین شاه نیز در دوران حکومت خویش وزیر بالیاقت خود &laquo;امیر کبیر&raquo; را از میان برد تا برایش دردسر نشود.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">سرانجام &laquo;ناصر الدین شاه&raquo; در سن ۶۴ سالگی طی یک ترور در سال ۱۲۷۵ هجری خورشیدی توسط &laquo;میرزا رضای کرمانی&raquo; به قتل رسید. آخرین جملات وی در هنگام مرگ و پس از پنجاه سال سلطنت این بوده است: &laquo;من بر شما جور دیگری حکومت خواهم کرد اگر زنده بمانم.&raquo; معلوم نیست منظور وی این بود که شیوه&zwnj; حکومتی&zwnj;اش می&zwnj;توانست مردمی&zwnj;تر شود یا برعکس.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">با کشته شدن ناصرالدین شاه، ولیعهد او که در آن زمان ۴۰ سال از ولیعهدی&zwnj;اش می&zwnj;گذشت به مقام شاهی رسید. &laquo;مظفرالدین شاه&raquo; در سن ۵۳ سالگی به تاج و تخت دست یافت. وی پس از ده سال حکومت و چند روز پس از امضای فرمان مشروطیت که قرار بود در ایران مجلس تاسیس کند و سلطنت را از حکومت جدا سازد درگذشت. فرزند وی &laquo;محمد علیشاه&raquo; در سال ۱۲۸۵ خورشیدی به قدرت رسید و بلافاصله به مخالفت با مشروطیت که شرایط چرخش قدرت را به وجود می&zwnj;آورد پرداخت و مجلس نمایندگان ملت را به توپ بست.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">&nbsp;با فتح تهران توسط مشروطه خواهان در ۱۲۸۸ &laquo;محمد علیشاه&raquo; به سفارت روسیه پناهنده شد و از آن جا نیز به خارج گریخت. مشروطه خواهان فرزند وی &laquo;احمد شاه&raquo; را به سلطنت رساندند. او به هنگام به تخت نشستن تنها ۱۲ سال داشت. وی در سال ۱۲۹۹ و با کودتای رضاخان وی را به سمت وزیر جنگ و سپس نخست وزیر منصوب کرد. سرانجام هنگامی که او در سفر بود رضاخان در مجلس، انحلال سلطنت قاجار و تاسیس سلطنت پهلوی را مورد تصویب قرار داد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>قدرت&zwnj;مداری در دوران پهلوی</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">این سلطنت نیز با کودتای سوم اسفند ۱۲۹۹ بنیان گذاشته شد و چیزی به اسم جابجایی قدرت در آن دیده نمی&zwnj;شود. به ویژه آن که رضاخان قانون اساسی مشروطیت را نادیده گرفت و اهمیتی به اجرای آن نداد. او در طول دوران حکومتش بی اعتناء به فرایندهای انتخاباتی یا تصمیم&zwnj;گیری&zwnj;های قانونی بر اساس اراده&zwnj; فردی خویش کشور را آن گونه که می&zwnj;خواست اداره کرد. وی رقبا و مخالفان و حتی دوستان و همراهان سابق خود را یکی پس از دیگری در زندان&zwnj;های کشور از میان برد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">برخی از مقتولان وزیر بودند مانند: <a href="http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86_%D8%AA%DB%8C%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AA%D8%A7%D8%B4" title="عبدالحسین تیمورتاش">عبدالحسین تیمورتاش</a>، <a href="http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1%D9%82%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C" title="جعفرقلی‌خان بختیاری">سردار اسعد بختیاری</a>&nbsp;و&nbsp;<span dir="LTR"><a href="http://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%86%D8%B5%D8%B1%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%84%D9%87" title="نصرت‌الدوله"><span dir="RTL">نصرت&zwnj;الدوله</span></a></span>؛ برخی روسای ایلات بودند، مانند&nbsp;<span dir="LTR"><a href="http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B5%D9%88%D9%84%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%84%D9%87_%D9%82%D8%B4%D9%82%D8%A7%DB%8C%DB%8C" title="صولت‌الدوله قشقایی"><span dir="RTL">صولت&zwnj;الدوله قشقایی</span></a></span>. حتی شعرا و ادیبان در امان نماندند و جان باختند: مانند&nbsp;<span dir="LTR"><a href="http://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D8%B9%D8%B4%D9%82%DB%8C" title="میرزاده عشقی"><span dir="RTL">میرزاده عشقی</span></a></span>&nbsp;و&nbsp;<span dir="LTR"><a href="http://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D9%81%D8%B1%D8%AE%DB%8C_%DB%8C%D8%B2%D8%AF%DB%8C" title="محمد فرخی یزدی"><span dir="RTL">محمد فرخی یزدی</span></a></span>&nbsp;و یا برخی ازنمایندگان&nbsp;<span dir="LTR"><a href="http://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3_%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D9%84%DB%8C" title="مجلس شورای ملی"><span dir="RTL">مجلس شورای ملی</span></a></span>، مانند&nbsp;<span dir="LTR"><a href="http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B3%DB%8C%D8%AF_%D8%AD%D8%B3%D9%86_%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B3" title="سید حسن مدرس"><span dir="RTL">سید حسن مدرس</span></a></span>&nbsp;و&nbsp;<span dir="LTR"><a href="http://fa.wikipedia.org/wiki/%DA%A9%DB%8C%D8%AE%D8%B3%D8%B1%D9%88_%D8%B4%D8%A7%D9%87%D8%B1%D8%AE" title="کیخسرو شاهرخ"><span dir="RTL">ارباب کیخسرو شاهرخ</span></a></span>. بعضی از وزرا و نزدیکان شاه نیز (مانند&nbsp;<span dir="LTR"><a href="http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B9%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%A7%DA%A9%D8%A8%D8%B1_%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1" title="علی‌اکبر داور"><span dir="RTL">علی&zwnj;اکبر داور</span></a></span>&nbsp;وزیر عدلیه) از بیم، خودکشی کردند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <blockquote><p dir="RTL">رضاخان نیز قانون اساسی مشروطیت را نادیده گرفت و اهمیتی به اجرای آن نداد. او در طول دوران حکومتش بی اعتناء به فرایندهای انتخاباتی یا تصمیم&zwnj;گیری&zwnj;های قانونی بر اساس اراده&zwnj; فردی خویش کشور را آن گونه که می&zwnj;خواست اداره کرد. در این دوره مجلس به طور صرف جنبه&zwnj; نمایشی داشت و انتخاباتی به معنای واقعی کلمه در کارنبود. نمایندگان توسط دربار تعیین می&zwnj;شدند. در نهایت، شاهی که با کودتا روی کار آمده بود با شبه کودتای بیگانگان کنار رفت و فرزندش به قدرت رسید.</p> </blockquote> <p dir="RTL">در این دوره مجلس به طور صرف جنبه&zwnj; نمایشی داشت و انتخاباتی به معنای واقعی کلمه در کار نبود. نمایندگان توسط دربار تعیین می&zwnj;شدند. هیچ کس در این میان از ضربه&zwnj;های رضا شاه در امان نماند، حتی نمایندگان مجلس که زمانی در خدمت خود او بودند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">این روند خودکامگی و نفی هر گونه مکانیزم برای چرخش قدرت ادامه یافت. نخست&zwnj;وزیران رضا شاه هیچ یک دارای قدرت واقعی نبودند. این روند سبب شد که کشورداری فردی او زمینه را برای دخالت ورزی&zwnj;های بیگانه آماده سازد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">جنگ جهانی دوم و نیاز انگلستان و شوروی به منابع نفتی و غذایی سبب مداخله&zwnj; آنان در خاک ایران شد. آنها که برای آن شرایط حضور یک شاه مقتدر را در کشور نمی&zwnj;خواستند و از بابت نبود هیچ گونه منشاء و منبع نهادینه&zwnj; قدرت دیگر نیز مطمئن بودند، تصمیم گرفتند رضا شاه را از قدرتش خلع کنند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">بریتانیا که می&zwnj;دانست رضا شاه نه ارتش قدرتمندی دارد و نه حمایت مردمی، به راحتی برای او پیام فرستاد که: &laquo;ممکن است اعلیحضرت لطفا از سلطنت کناره&zwnj;گیری کرده و تخت را به پسر ارشد و ولیعهد واگذار نمایند؟ ما نسبت به ولیعهد نظر مساعدی داریم و از سلطنتش حمایت خواهیم کرد. مبادا اعلیحضرت تصور کنند که راه&zwnj;حل دیگری وجود دارد<span dir="LTR">.</span>&raquo; <a href="#_edn12" name="_ednref12" title=""><span dir="LTR">[12]</span></a></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">به این ترتیب شاهی که با کودتا روی کار آمده بود با شبه کودتای بیگانگان کنار رفت و فرزندش به قدرت رسید. محمدرضا پهلوی فرزند رضاشاه نیز سیاستی مشابه وی دنبال کرد. او نیز در جستجوی کسب قدرت انحصاری به مجلس و یا سایر سازوکارهای بهره بردن از خرد جمعی و چرخش قدرت بی اعتناء بود. به همین خاطر نیز تلاش نکرد که اشتباهات پدر خود را جبران کند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">او نیز وقتی یک نخست وزیر قدرتمند در مقابل خود یافت که اختیارات وی را در چارچوب قانون اساسی مشروطیت یادآور شد، به جای پذیرش آن و همکاری با وی، که می&zwnj;توانست سبب استقرار یک دمکراسی نسبی در ایران شود، به فکر توطئه و ترتیب دادن اقدام توسط نظامیان علیه او افتاد. امری که به دلیل عدم موفقیت منجر به فرار وی از کشور شد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">این کار را آمریکایی&zwnj;ها چند روز بعد با کمک عده&zwnj;ای از نظامیان و اوباش در قالب کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲انجام دادند. این بار هم با کودتا بود که نخست وزیر قانونی ایران کنار زده شد و شاه فراری کشور، ورای اراده&zwnj; مردم یا نهادهای قانونی به قدرت بازگردانده شد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">محمدرضا پهلوی پس از کودتا به یک شاه مقتدر و خودکامه تبدیل شد. او تلاش کرد که نقش مجلس، وزرا و معاونان و مشاوران را به حداقل برساند. چیزی به اسم انتخابات وجود نداشت، سانسور و خفقان در اوج بود تا مبادا کسی هوس مشارکت در قدرت داشته باشد. کمتر کسی توانست بر اساس لیاقت&zwnj;های خود به پست مهمی دست یابد. شاه، آدم&zwnj;ها را نه بر اساس لیاقت بلکه بر مبنای تبعیت آنها انتخاب می&zwnj;کرد. این سبب شد که طبقه&zwnj; متوسط رو به رشد جامعه که عرصه&zwnj; سیاسی و دخالت&zwnj;ورزی را از روش&zwnj;های قانونی و نهادینه پیدا نمی&zwnj;کرد به دنبال آن برود که با روش&zwnj;های فراقانونی شرایط را دگرگون سازد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <blockquote><p dir="RTL"><span dir="RTL">محمدرضا پهلوی پس از کودتا به یک شاه مقتدر و خودکامه تبدیل شد. چیزی به اسم انتخابات وجود نداشت، سانسور و خفقان در اوج بود تا مبادا کسی هوس مشارکت در قدرت داشته باشد. </span><span dir="RTL">شاه، آدم&zwnj;ها را نه بر اساس لیاقت، بلکه بر مبنای تبعیت آنها انتخاب می&zwnj;کرد. این سبب شد که طبقه&zwnj; متوسط رو به رشد جامعه که عرصه&zwnj; سیاسی و دخالت&zwnj;ورزی را از روش&zwnj;های قانونی و نهادینه پیدا نمی&zwnj;کرد به دنبال آن برود که با روش&zwnj;های فراقانونی شرایط را دگرگون سازد. انقلاب سال </span><span dir="RTL">۱۳۵۷</span><span dir="RTL"> دراین منظر یک کودتای مردمی بود.</span></p> </blockquote> <p dir="RTL">انقلاب سال ۱۳۵۷ دراین منظر یک کودتای مردمی بود. این بار هم باز بحث بر سر کسب قدرت از طریق زور بود. آخرین تلاش&zwnj;های بازماندگان آن رژیم، مانند کوشش&zwnj;های واپسین دکتر شاهپور بختیار، برای دستیابی به یک گذار مسالمت آمیز و قانونمند از طریق رفراندم با نبرد مسلحانه&zwnj;ی ۲۱ و ۲۲ بهمن ۵۷ با شکست مواجه شد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>قدرت&zwnj;مداری در دوران پس از انقلاب</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">با روی کار آمدن نظام جمهوری اسلامی مشخص شد که انحصار قدرت در این نظام به شکلی طراحی شده که فرایندهای انتخاباتی اعلام و پیگیری &zwnj;شوند، اما بستر انتخاب آزاد در جامعه به شدت سرکوب شده و به هیچ انگاشته شود. به طور مثال می&zwnj;توان به تشکیل آزاد احزاب و سازمان&zwnj;های سیاسی، فعالیت آزاد سیاسی برای تشکل&zwnj;ها، مطبوعات آزاد، حق انتخاب شدن آزاد اشاره کرد. اما تنها چیزی که در فرایندهای انتخاباتی نظام آزاد بوده، رای دادن به نامزدهای از پیش تایید شده&zwnj;ای است که انتخاب یکی یا دیگری تاثیر چندانی بر سرنوشت آنها نداشته است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">مرور انتخابات سی و چهار سال گذشته، به خوبی نشان می&zwnj;دهد که چگونه این کارکرد دمکراسی در یک نظام غیر دمکراتیک از محتوا تهی می&zwnj;شود. نخستین انتخابات نظام مربوط به رفراندم قانون اساسی بود که در یازدهم فروردین ۱۳۵۸، یعنی کمتر از دو ماه پس از سقوط رژیم شاه، صورت گرفت. مردم دعوت شدند که رای دهند آیا نظامی به اسم &laquo;جمهوری اسلامی&raquo; را می&zwnj;خواهند یا خیر. بدون آن که فرصت و امکان لازم برای مردم فراهم آید که این نظام تعریف و تعریف آن تدقیق شود.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">در یک جو هیجان زده و پر ابهام، مردم به پای صندوق&zwnj;های رای کشیده شدند که تا داغ هستند، به چیزی &laquo;آری&raquo; بگویند که نه توضیحی در مورد آن داده شده بود و نه بحثی در صحن عمومی یا وسایل ارتباط جمعی درباره&zwnj; ذات آن درگرفته بود.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">&nbsp;تنها چیزی که مردم از عبارت &laquo;جمهوری اسلامی&raquo; می&zwnj;فهمیدند واژه &laquo;جمهوری&raquo; بود. آن هم در این حد که دیگر سلطنت نیست؛ یعنی پایان یک چیز را متوجه می&zwnj;شدند اما شروع چیز دیگر را نمی&zwnj;دانستند. به همین دلیل است که حساسیت زیادی در مورد کلمه &laquo;اسلامی&raquo; به خرج ندادند. بعدها معلوم شد که به طور دقیق در این عبارت آن چه مورد نظر بود نه &laquo;جمهوری&raquo; که &laquo;اسلامی&raquo; آن بود. خود خمینی چند روز قبل از این رفراندوم، خط راهبردی این جمله را روشن کرده بود:&laquo;جمهوری اسلامی، نه یک کلمه کم، نه یک کلمه بیشتر&raquo;.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">این رفراندم با نتیجه&zwnj;ی ۲ / ۹۸ درصد آراء به نفع جمهوری اسلامی پایان یافت، اما سنت انتخابات بدون آمادگی و تعریف و بحث در دوران جدید را بنیان گذاشت. دومین انتخابات مربوط به مجلس خبرگان قانون اساسی بود که در تابستان همان سال ۱۳۵۸ برگزار شد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">این انتخابات هم در فضای هیجانی، شتاب&zwnj;زده و پر ازترس و تنش برگزار شدو عده&zwnj;ای با استفاده از امکانات دولتی و اعتباری که از موضوع انقلاب کسب کرده بودند، به این مجلس راه یافتند. آنها در مجلس خبرگان یک قانون اساسی، در اندازه&zwnj; انحصارگری روحانیت که خود را صاحب انقلاب مردم می&zwnj;دانست، تدوین کردند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">در این قانون معلوم شد که &laquo;اسلامیت&raquo; نظام قرار است به مراتب از &laquo;جمهوریت&raquo; آن بیشتر و قوی&zwnj;تر باشد. با قرار دادن اصلی به نام &laquo;ولایت فقیه&raquo; این قانون اساسی به طور عملی بخش عمده&zwnj;ی اختیارات تصمیم گیری را در کشور به دست یک نفر یعنی ولی فقیه سپارد. این اصل که ابتدا در پیش نویس قانون اساسی پیشنهادی وجود نداشت، توسط جریان مذهبی-بازاری در متن گذاشته شد و علی&zwnj;رغم برخی مخالفت&zwnj;های جزیی، در نهایت مورد تصویب قرار گرفت.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">این قانون اساسی که راه را برای خودکامگی مذهبی فردی به نام &laquo;ولی فقیه&raquo; باز می&zwnj;کرد در تاریخ ۱۱ و ۱۲ آذر ماه ۱۳۵۸ به همه پرسی گذاشته شد و این بار هم مردم در جو انقلابی و هیجانی به پای صندوق&zwnj;های رای رفتند و ۵ / ۹۹ درصد رای دهندگان به این قانون اساسی رای مثبت دادند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">بر مبنای این قانون اساسی ضد دمکراتیک و انحصارگرا انتخابات پیش بینی شده در ایران آغاز شد. از جمله انتخابات نخستین &laquo;مجلس شورای اسلامی&raquo; و انتخابات ریاست جمهوری اسلامی. در این انتخابات که در تاریخ ۵ بهمن ۱۳۵۸ برگزار شد &laquo;ابوالحسن بنی صدر&raquo; که مورد اعتماد خمینی بود رای اکثریت (۷۶%) را صاحب شد و به پست ریاست جمهوری دست یافت.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">او نخستین رئیس جمهوری نظام بود و زمانی که بنای مخالفت با انحصارطلبی&zwnj;های روحانیون را گذاشت به دستور خمینی و با رای مجلس از این پست خلع شد و مجبور به گریز از کشور گردید. این همان ادامه&zwnj; پایین کشیدن آدم&zwnj;ها از قدرت از طریق غیرنهادینه بود. با وجود آن که وی در چارچوبی به ظاهر دمکراتیک و قانونی انتخاب شده بود، استیضاح&zwnj; و کنار زدنش ماهیتی دیکتاتورمنشانه و انتقام&zwnj;جویانه داشت.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <blockquote><p dir="RTL">مرور انتخابات سی و چهار سال گذشته، به خوبی نشان می&zwnj;دهد که چگونه کارکرد دمکراسی در یک نظام غیر دمکراتیک از محتوا تهی می&zwnj;شود. نخستین انتخابات نظام مربوط به رفراندم قانون اساسی بود که کمتر از دو ماه پس از سقوط رژیم شاه صورت گرفت. مردم دریک جو هیجان زده و پر ابهام، به پای صندوق&zwnj;های رای کشیده شدند که تا داغ هستند، به چیزی &laquo;آری&raquo; بگویند که نه توضیحی در مورد آن داده شده بود و نه بحثی در صحن عمومی یا وسایل ارتباط جمعی درباره&zwnj; ذات آن درگرفته بود.</p> </blockquote> <p dir="RTL">به جای بنی&zwnj;صدر و در یک انتخابات نمایشی، &laquo;محمد علی رجایی&raquo; رییس جمهور ایران شد. اما او تنها یک ماه پس از این انتخاب در در هشتم شهریور ۱۳۶۰ به همراه &laquo;محمد جواد باهنر&raquo;، نخست وزیر وقت در بمب&zwnj;گذاری در دفتر نخست&zwnj;وزیری کشته شد. راز این ترور هنوز افشاء نشده است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">بعد از&laquo; رجایی&raquo; و این بار به راستی در یک شبه انتخابات، &laquo;علی خامنه&zwnj;ای&raquo;،به مقام ریاست جمهوری رسید. در این انتخابات، ۴۲ نفر از ۴۶ کاندیدای ریاست جمهوری، رد صلاحیت شدند از این پس دیگر انتخابات &laquo;مهندسی شده&raquo; جزو مهارت&zwnj;های سران نظام شد و تا به امروز با مهارت تمام ادامه دارد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">علی خامنه&zwnj;ای درمهر ۱۳۶۰ به این مقام رسید و تا ۱۴ خرداد ۱۳۶۸ که پس از مرگ خمینی و از سوی مجلس خبرگان به مقام رهبری رسید، در این پست ماند. می&zwnj;شود حدس زد که او به دلیل دست یافتن به مقامی به مراتب مهم&zwnj;تر، پست ریاست جمهوری را ترک کرد و جای خود را به اکبر هاشمی رفسنجانی داد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">بعدها هرکس که به این انتصاب اعتراض کرد، با برخوردی خشن مواجه شد. به طور مثال &laquo;آیت الله حسینعلی منتظری&raquo; که خامنه&zwnj;ای را فردی فاقد مرجعیت مذهبی و صلاحیت علمی برای این کار می&zwnj;دانست، به شدت مورد غضب قرار گرفت و چند سال در حصر خانگی به سر &zwnj;برد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">هاشمی رفسنجانی با تغییر قانون اساسی جمهوری اسلامی در سال ۱۳۶۸ سه کار کرد: با برداشتن شرط مرجعیت راه را برای تبدیل علی خامنه&zwnj;ای به مقام رهبری و ولایت فقیه باز کرد، پست نخست وزیری را از ساختار نظام حذف کرد و اختیارات بیشتری را برای رئیس قوه&zwnj; مجریه در نظر گرفت که قرار بود خودش نقش آن را بر عهده گیرد. این تغییرات در قانون اساسی که اصل ولایت فقیه را به &laquo;ولایت مطلقه&zwnj; فقیه&raquo; ارتقاء داد، بدون کمترین دخالتی از جانب مردم یا نمایندگان واقعی آنها تهیه و اجرا شد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">دوره&zwnj; ریاست جمهوری &laquo;رفسنجانی&raquo; هشت سال به طول انجامید. وی اواخر دوره&zwnj; دوم ریاست جمهوری خود تلاش کرد تا از طریق &laquo;کمیسیون فرهنگ و ارشاد مجلس شورای اسلامی&raquo; قانون اساسی را به نحوی تغییر دهد که راه را برای سومین دوره&zwnj; انتخابش به عنوان رئیس جمهور نظام فراهم سازد، اما این تلاش با اعتراض گسترده در درون نظام مواجه شد و اجازه&zwnj; این کار را به او ندادند. در این بین البته وی خود را به ریاست &laquo;مجمع تشخیص مصلحت نظام&raquo; رساند که یک نهاد غیرانتخابی بود و برای داوری جدال&zwnj;های درون نظام تاسیس شده بود.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">تلاش رفسنجانی برای در قدرت ماندن را می&zwnj;توان نمودی از جدایی ناپذیری حاکمان از حاکمیت در نظام جمهوری اسلامی دانست. این برای اکبر هاشمی رفسنجانی آن قدر مهم و حساس بود که دو سال پس از پایان دوره&zwnj; دوم ریاست جمهوریش، یعنی در سال ۱۳۷۸، باردیگر تلاش کرد که خود را به عنوان نماینده وارد مجلس ششم کند. اما این هم با موفقیت همراه نبود و طرد او توسط جامعه و قدرت گردانان پشت پرده&zwnj; نظام بدیهی شد. او باز هم شانس خود را در سال ۱۳۸۴ برای انتخابات ریاست جمهوری به آزمایش گذاشت، بی خبر از آن که جریان دیگری در کشور فعال شده که امثال او را نمی&zwnj;خواهد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">رفسنجانی در سال ۱۳۸۶ به عنوان نماینده به مجلس خبرگان وارد شد و تا سال ۱۳۸۹ رئیس مجلس خبرگان بود تا این که این پست به &laquo; محمد رضا مهدوی کنی&raquo; واگذار شد. سماجت و پی گیری رفسنجانی با وجود زیر سوال بردن جدی اعتبار سیاسی و آبروی خود در درون نظام، به خوبی نشان می&zwnj;دهد که فرهنگ ترک قدرت و واگذاری در او بسیار ضعیف بوده و هست. از دیگر پست&zwnj;های رفسنجانی از فردای انقلاب تا زمان کسب پست ریاست جمهوری می&zwnj;توان به این فهرست اشاره کرد: عضو شورای انقلاب اسلامی، سرپرست وزارت کشور، عضو هئیت تدوین قانون انتخابات کشور، نمایندگی مجلس شورای اسلامی، امام جمعه&zwnj; تهران و جانشین فرمانده&zwnj; کل قوا در دوران جنگ.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">با این همه او در سال ۱۳۷۶ پست ریاست جمهوری را به &laquo;محمد خاتمی&raquo; واگذار کرد. محمد خاتمی فردی بود که از ابتدای انقلاب پست&zwnj;های متعدد دولتی را در اختیار داشت: نماینده مجلس اول، سرپرست موسسه&zwnj; مطبوعاتی کیهان، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در دولت&zwnj;های میرحسین موسوی و دوره نخست ریاست جمهوری هاشمی، مشاور ریئس جمهور، رئیس کتابخانه&zwnj; ملی و عضو &laquo;شورای عالی انقلاب فرهنگی&raquo;.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">انتخابات سال ۱۳۸۴ نظام جمهوری اسلامی را وارد یک فاز جدید ساخت. پدیده&zwnj; &laquo;انتخابات مهندسی شده&raquo; شکلی سامان یافته و علنی به خود گرفت. در این انتخابات با وجود حضور افرادی مانند اکبر هاشمی رفسنجانی که در دور اول از احمدی نژاد هم رای بیشتری آورده بود، مهدی کروبی و &laquo; مصطفی معین&raquo;، احمدی&zwnj;نژاد از صندوق به عنوان برنده بیرون آورده شد که تا قبل از آن شهردار تهران و پیش از آن فرماندار خوی و ماکو و استاندار اردبیل بود.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <blockquote><p dir="RTL">بررسی مختصری از گرایش غالب قدرتمندان حاکم بر ایران نشان می&zwnj;دهد که در تاریخ مدرن ایران از مبدا صفویه تا امروز، چیزی به اسم چرخش قدرت وجود نداشته است. انحصار گرایی و خودخواهی، حرف اول را زده و کسی در پی آن نبوده که زودتر از مرگ یا کشته شدن یا اجبارهایی چون کودتا قدرت را به دیگران بسپارد. این سنتی چند صد ساله در تاریخ سیاسی ایران است که به نظر نمی&zwnj;رسد بدون ورود یک پارامتر کیفی و جدی در معادله&zwnj; قدرت، تغییری در آن ایجاد شود.</p> </blockquote> <p dir="RTL">اعتراضات هر سه این افراد به نوع برگزاری مهندسی شده&zwnj;انتخابات و دخالت نهادهایی مانند سپاه مانع از آن نشد که &laquo;محمود احمدی نژاد&raquo; باردیگر در سال ۱۳۸۸ و برخلاف تمام پیش بینی&zwnj;ها و انتظارات خود را پیروز انتخابات اعلام کند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">علی خامنه&zwnj;ای در تاریخ ۱۲ مرداد ۱۳۸۸ حکم ریاست جمهوری احمدی نژاد را برای بار دوم امضاء کرد. احمدی نژاد و تیم او می&zwnj;دانند که با پایان دوران ریاست جمهوری باید صحنه&zwnj; قدرت را در سطوح بالای خود ترک کنند، آنها وقتی به سرنوشت تلخ رفسنجانی و خاتمی، حملات و منزوی سازی آنها پس از ترک پست ریاست جمهوری می&zwnj;نگرند آینده&zwnj; خوبی برای خود تصور نمی&zwnj;کنند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">&laquo;احمدی نژاد&raquo; و اطرافیانش می&zwnj;دانند آن چه در انتظارشان خواهد بود تهمت و اتهام و محاکمه و مواخذه به ویژه به دلیل بیلان اقتصادی و سوء مدیریت اعمال شده در طول این هشت سال است. به همین دلیل آنها بر این هستند که بازی مدیریت شده و حرکت مهندسی شده &laquo;چرخش قدرت&raquo;، حتی به معنای خاص آن در درون نظام را نپذیرند. این یعنی زیر سوال بردن هنجارهای کارکردی و قواعد بقای نظام.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">بر اساس شایعاتی که مطرح است احمدی نژاد و مشایی تصمیم دارند که با تبعیت از الگوی پوتین &ndash; مدودف زمینه را برخلاف هنجار متداول در طول نظام درسی وچهار سال گذشته، برای بقای خویش در پست ریاست جمهوری فراهم کنند. اگر مشایی بتواند در انتخابات ۱۳۹۲ به پست ریاست جمهوری دست یابد، بدیهی است که راه برای بازگشت احمدی نژاد به این پست در سال ۱۳۹۶ باز می&zwnj;شود و این یعنی در اختیار داشتن پتانسیل این پست برای هشت سال دیگر که می&zwnj;رسیم به ۱۴۰۴.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">&nbsp;به این ترتیب این باند موفق شده است که از سال ۱۳۸۴ تا ۱۴۰۴ پست ریاست جمهوری یا همان قوه&zwnj; مجریه را برای خود به مدت بیست سال حفظ کند. آیا این رویا شدنی است؟ این مسئله مورد بررسی این نوشتار نبود و نیست، قصد این بررسی کوتاه از تاریخ سیاسی ایران در طول ۴۰۰ سال گذشته این است که گرایش غالب در طول این سال&zwnj;ها، ترک نکردن پست حکومتی است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">با دقیق شدن در شمار نمایندگان مجلس در طول هشت مجلس نظام جمهوری اسلامی و دقت روی شمار چهره&zwnj;های شاخص نظام در طول سی و چهار سال گذشته، می&zwnj;بینیم که کمتر مهره&zwnj;ای در درون نظام بوده که با وجود برخورداری از پست و موقعیت و قدرت، حاضر شده باشد آن را داوطلبانه و اختیاری به دیگران واگذار کند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>نتیجه&zwnj;گیری </strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">بررسی مختصری از گرایش غالب قدرتمندان حاکم بر ایران نشان می&zwnj;دهد که در تاریخ مدرن ایران از مبدا صفویه تا امروز، چیزی به اسم چرخش قدرت وجود نداشته است. انحصار گرایی و خودخواهی، حرف اول را زده و کسی در پی آن نبوده که زودتر از مرگ یا کشته شدن یا اجبار (کودتا و...) قدرت را به دیگران بسپارد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">این واقعیت تلخ به عنوان یک سنت تاریخ سیاسی ایران، صدها سال است که پایدار بوده و به نظر نمی&zwnj;رسد، بدون ورود یک پارامتر کیفی و جدی در معادله&zwnj; قدرت، تغییری در آن ایجاد شود. برای دگرگونی در آن چه تاکنون سنت قدرت خودمدار و خودکامه و ابدی تصور شده، باید کوشید تا ضرورت چرخش قدرت را از پایین به بالا تحمیل کرد و این میسر نیست مگر در سایه&zwnj; یک &laquo;قدرت اجتماعی&raquo; که بتواند صاحبان قدرت سیاسی را به پیروی از یک دمکراسی قانومند و نهادینه وادار سازد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">تا زمانی که عنصر &laquo;ضد قدرت&raquo; در جامعه&zwnj; ایران به صورت عملی موجود نباشد، صاحبان قدرت سیاسی هرگز دلیلی برای واگذاری آن به دیگران نمی&zwnj;بینند و چنین هم نمی&zwnj;کنند. در طول سی وچهار سال گذشته تنها پنج نفر بوده&zwnj;اند که قدرت را در بالاترین سطوح خود در دست داشته&zwnj;اند: &laquo;روح&zwnj;الله خمینی&raquo;، &laquo;اکبرهاشمی رفسنجانی&raquo;، &laquo;علی خامنه&zwnj;ای&raquo;، &laquo;محمد خاتمی&raquo; و&laquo;محمود احمدی نژاد&raquo;. تنها در سایه قدرت سازمان یافته&zwnj; مردم در قالب نهادهای مختلف مدنی و اجتماعی است که می&zwnj;توان انتظار داشت حکومت به عنوان ملک طلق فردی یا خانوادگی یا فرقه&zwnj;ای تصور نشود.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">&nbsp;قدرت سیاسی باید به یک قدرت تحت نظارت قدرت اجتماعی مبدل شود. اگر قرار است روزی دمکراسی در ایران مستقر شود، این میسر نیست مگر از طریق یک قدرت سازمان یافته&zwnj; مردمی که به صورت احزاب، سازمان&zwnj;های سیاسی، نهادهای مدنی، سازمان&zwnj;های غیر دولتی، سندیکاهای صنفی، اتحادیه&zwnj;های حرفه&zwnj;ای، انجمن&zwnj;های شهروندی، شوراهای محلی و... قدرت جامعه را به رخ صاحبان قدرت سیاسی می&zwnj;کشد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">در یک کلام، &laquo;چرخش قدرت در ایران تاکنون وجود نداشته است. برای واگذاری قدرت به دیگری نباید منتظر افراد خیرخواه بود، شاید بهتر باشد به فکر بنیان گذاشتن نهادهای قانونی برآییم که در سایه&zwnj; قدرت جمعی، هر فردی را بدون استثناء وادار سازد که به گردش قدرت تن دردهد. هر گونه آرزوی تغییر سیاسی در ایران، بدون در نظر گرفتن این بسترسازی ساختاری برای چرخش قدرت، تکرار مکررات خواهد بود.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">پانویس&zwnj;ها:</p> <div> <br clear="all" /> <hr align="left" size="1" width="33%" /> <div id="edn1"> <p><a href="#_ednref1" name="_edn1" title="">[1]</a> Laurent Fabius</p> </div> <div id="edn2"> <p><a href="#_ednref2" name="_edn2" title="">[2]</a> Lionel Jospin</p> </div> <div id="edn3"> <p><a href="#_ednref3" name="_edn3" title="">[3]</a> S&eacute;gol&egrave;ne Royal</p> </div> <div id="edn4"> <p><a href="#_ednref4" name="_edn4" title="">[4]</a> Seine-Maritime</p> </div> <div id="edn5"> <p><a href="#_ednref5" name="_edn5" title="">[5]</a> Fran&ccedil;ois Hollande</p> </div> <div id="edn6"> <p dir="RTL">^۶ وی در سن ۶۵ سالگی به ریاست جمهوری آمریکا دست یافت.</p> </div> <div id="edn7"> <p dir="RTL">^۷ او در سن ۵۶ سالگی به ریاست جمهوری رسید.</p> </div> <div id="edn8"> <p dir="RTL">^۸ وی به هنگام آغاز ریاست جمهوری ۶۱ سال داشت.</p> </div> <div id="edn9"> <p dir="RTL">^۹ او به هنگام آغاز ریاست جمهوری خود فقط ۴۶ سال داشت.</p> </div> <div id="edn10"> <p dir="RTL">^۱۰ مطالب تاریخی این قسمت از منابع عمومی تاریخ ایران برداشت شده است. برای اطلاعات تکمیلی می&zwnj;توان به این منابع مراجعه کرد: <a>1</a>، <a>2</a>، <a href="http://www.bbc.co.uk/persian/iran/story/2005/10/051031_pm-mv-qajar-dynasty.shtml">3</a></p> </div> <div id="edn11"> <p dir="RTL">^۱۱ طریقه کشتن وی چنان توطئه آمیز بود که بعدها به دلیل عدم شفافیت و تحقیق در این باره عده&zwnj;ای مدعی می&zwnj;شدند او نمرده و خود را به عنوان &laquo;شاه اسماعیل دوم&raquo; معرفی می&zwnj;کردند. یکی از آنها در لرستان قدرتی هم فراهم کرده بود و برای مشابه ساختن چهره خویش با شاه اسماعیل دوم تمام دندان&zwnj;های خود جز دو تا را کشیده بود. در نبود مکانیزم&zwnj;های نهادینه کافیست که با کشیدن دندان&zwnj;های خود، خویش را شبیه شاه مقتول کنید که بتوانید مدعی مقام شاهی شوید. یعنی یا شانس و یا اقبال.</p> </div> <div id="edn12"> <p><a href="#_ednref12" name="_edn12" title="">[12]</a> <a href="http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D9%85%DB%8C%D8%B1%D9%BE%D9%86%D8%AC#cite_ref-shahofshahs_74-0">&uarr;</a>&nbsp;Kapuscinski, &lrm;Ryszard.&nbsp;<em>Shah of Shahs</em>.&nbsp;<a href="http://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D9%86%DA%AF%D9%88%D8%A6%D9%86_(%D9%86%D8%A7%D8%B4%D8%B1)" title="پنگوئن (ناشر)"><span dir="RTL">پنگوئن (ناشر</span>)</a>, 2006. 25.&nbsp;<a href="http://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9_%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8/9780141188041">ISBN 978-0141188041</a>.</p> </div> </div> <p>&nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/politics/2013/02/26/24819#comments انتخابات آزاد انقلاب اسلامی خمینی دمکراسی رضا شاه سیاست صفویه قدرت کورش عرفانی گوی سیاست Tue, 26 Feb 2013 21:37:41 +0000 politics 24819 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/science/2012/03/09/11821 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/science/2012/03/09/11821" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> مازیار مهدوی‌فر </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="204" height="178" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/8223276422257516416513713816021016887196213.jpg?1331324791" /> </div> </div> </div> <p>&nbsp;مازیار مهدوی&zwnj;فر&nbsp;<span dir="LTR">-</span> استرس&zwnj;های محیطی ناشی از قرار گرفتن شهروندان در معرض پیامدهای زندگی مدرن هستند. این استرس&zwnj;ها به تبعیت از زندگی شهرنشینی و مهاجرت&zwnj;های روزافزون به وجود می&zwnj;آیند. مهاجرت&zwnj;های بی&zwnj;رویه از روستاها به شهرهای بزرگ مسائلی مانند تراکم و افزایش جمعیت و به دنبال آن آلودگی هوا، ترافیک، فقر، بیکاری و آلودگی صوتی را به همراه دارد. هرکدام از عوامل ذکر شده به خودی خود به&zwnj;عنوان یک <a href="file:///C:/Users/Babak/Downloads/radiozamaneh.com/science/2012/03/05/11685">عامل&nbsp;استرس&zwnj;زا</a>&nbsp;عمل می&zwnj;کنند و تأثیرات بلندمدتی را بر زندگی شهروندان می&zwnj;گذارند.</p> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <!--break--><!--break--><div dir="RTL">بررسی عوامل استرس&zwnj;زای محیطی مربوط به ایران نشان می&zwnj;دهد که درصد زیادی از این عوامل به صورت مستقیم به حکومت و سیاست&zwnj;های آن مربوط است. برای روشن شدن موضوع، بخشی از سیاست&zwnj;های حکومتی ایران را بررسی&nbsp;می&zwnj;کنیم.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>عوامل استرس&zwnj;زا</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">الف- سیاست&zwnj;های&nbsp;اقتصادی</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">بالا رفتن نرخ تورم، نوسان قیمت&zwnj;های طلا و ارز و افزایش سرسام&zwnj;آور قیمت&zwnj;ها نمونه&zwnj;هایی از چالش&zwnj;ها وتغییرات همیشگی در سیاست&zwnj;های اقتصادی هستند. امروز با ترکیه و برزیل دوستیم، فردا چین شریک اصلی تجاری&zwnj;مان می&zwnj;شود، پس&zwnj;فردا روسیه و ماه آینده هند. تمامی این تغییرات و بالا و پایین رفتن&zwnj;ها به صورت مستقیم یا غیرمستقیم نقش استرس&zwnj;زایی روی تمامی شهروندان دارند. در بعد سیاست&zwnj;های اجرایی به علت عملکرد نادرست، با حجم عظیمی از مشکلات مالی در خانواده&zwnj;ها روبه&zwnj;رو هستیم. بی&zwnj;کاری و فقر روزافزون نیز حاصل سیاست&zwnj;های نادرست اقتصادی دولت&zwnj;های مستقر در ایران است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">ب- سیاست&nbsp;خارجی</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">موضع&zwnj;گیری&zwnj;های خارجی دولت نسبت به کشورها و افراد معمولاً خصمانه است. هر روز که می&zwnj;گذرد از شمار کشورهای به اصطلاح دوست حکومت ایران کم می&zwnj;شود و به شمار دشمنان آن افزوده می&zwnj;شود. همانطور که گفته شد هرگونه تغییر در محیط اطراف می&zwnj;تواند برای شهروندان در نقش یک عامل استرس&zwnj;زای محیطی عمل کند. کافی است سیاست&zwnj;های خارجی نامتعادل و متغیر ایران طی سال&zwnj;های اخیر را مرور کنیم تا به میزان و نقش این سیاست&zwnj;ها به عنوان عوامل استرس&zwnj;زا پی ببریم.&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">ج-سیاست داخلی</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;در بعد سیاست&zwnj;های داخلی هم اوضاع به همین منوال است. نمونه این عوامل استرس&zwnj;زا، جنجال&zwnj;ها و نزاع&zwnj;های هرروزه دولتمردان با یکدیگر است که این روزها حتی به عرصه تلوزیون دولتی ایران هم کشیده شده است. تنگ شدن حلقه موافقان و بزرگ شدن گستره مخالفان حکومت سبب چالش&zwnj;های بیشتری در میان گروه&zwnj;های مختلف شده است و بر میزان این منازعات و شدت آن&zwnj;ها می&zwnj;افزاید.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">د- سیاست&zwnj;های مرتبط با حقوق شهروندی</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در بررسی سیاست&zwnj;های مربوط به حقوق شهروندی با فهرست بلندبالایی از ممنوعیت&zwnj;ها و اجبارهایی روبه&zwnj;رو هستیم که شاید بتوان گفت تنها در کشور ما یافت می&zwnj;شوند. حجاب اجباری برای زنان، عدم امکان حضور زنان در ورزشگاه&zwnj;ها حتی برای تماشای مسابقات ورزشی و یا ممنوعیت استفاده از گیرنده ماهواره در منازل که حریم خصوصی افراد هستند تنها نمونه&zwnj;هایی از سیاست&zwnj;هایی هستند که به عنوان عوامل استرس&zwnj;زای محیطی ناشی از حکومت، تأثیر بدی بر روح و جسم شهروندان می&zwnj;گذارند. عدم رعایت اصول شهرسازی، نبود امکانات اولیه در بسیاری از مکان&zwnj;های عمومی از جمله پارک&zwnj;ها، ورزشگاه&zwnj;ها و سینماها را هم به این فهرست اضافه کنید.&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>آثار زیان&zwnj;بار استرس&zwnj;زاهای محیطی&nbsp;</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">مطالعات مختلف نشان داده است که مواجهه طولانی&zwnj;مدت با استرس، سبب تضعیف سیستم ایمنی بدن می&zwnj;شود. ریسک ابتلا به بیماری&zwnj;های قلبی عروقی را افزایش داده است و باعث افزایش امکان ابتلا به بیماری&zwnj;هایی مانند آسم، سردرد، بیماری&zwnj;های گوارشی و حتی بیماری&zwnj;های مختلف پوستی می&zwnj;شود. استرس مداوم و طولانی&zwnj;مدت سبب ایجاد خستگی همیشگی می&zwnj;شود و تأثیرات پایدار منفی روی شرایط روحی و ذهنی انسان می&zwnj;گذارد. ایجاد رفتارهای عصبی مانند پرحرفی، جویدن ناخن&zwnj;ها، فشردن پلک&zwnj;ها، قدم زدن&zwnj;های مداوم و بدون دلیل و مهم&zwnj;تر از همه تندخویی و پرخاشگری که به عادت روزمره رفتاری بسیاری از ایرانی&zwnj;ها بدل شده است، همگی نشانه&zwnj;هایی از قرار گرفتن در معرض استرس طولانی&zwnj;مدت هستند. اضافه کنید به تمامی این نشانه&zwnj;ها مشکلات دیگری از قبیل &quot;ناتوانی در برقراری ارتباط جنسی مطلوب&quot;، &quot;پرخوری و چاقی&quot;، &quot;افزایش اعتیاد به مواد مخدر&quot;، &quot;استفاده از سیگار&quot;، &quot;افسردگی&quot; و ناهنجاری&zwnj;های دیگر را که متأسفانه همگی این آثار در ایران امروز دیده می&zwnj;شوند.&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>راه&nbsp;حل&zwnj;ها</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">برای یافتن راه حل بحران&zwnj;های اجتماعی همیشه باید دو وجه قضیه را در نظر گرفت&quot; وجه اول جنبه فردی و بعد دوم جنبه اجتماعی است. اگر خاطرتان باشد در تقسیم&zwnj;بندی انواع استرس&zwnj;ها آن&zwnj;ها را به سه گونه تقسیم&zwnj;بندی کردیم: استرس&zwnj;های بقا، استرس&zwnj;های داخلی و استرس&zwnj;های محیطی. استرس بقا تقریباً همیشه مثبت است و منجر به نجات و بقای انسان می&zwnj;شود.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در مورد استرس داخلی و محیطی با دو گروه از عوامل روبه&zwnj;رو هستیم: بخش اول عوامل مربوط به زندگی فردی هر کدام از ما و شخصیت، خواسته&zwnj;ها و توقعات&zwnj;مان از خود و اطرافیان&zwnj;مان است. هرکدام از ما با در نظر گرفتن شرایط فردی و زندگی خصوصی خود باید راه حل&zwnj;هایی برای مقابله با استرس&zwnj;های درونی خود&nbsp;بیابیم. در این زمینه کتاب&zwnj;ها و مقالات متعددی هم نگاشته شده است، اما همانطور که گفته شد بخش عظیمی از استرس&zwnj;های داخلی جامعه امروز ایران و تقریباً تمامی استرس&zwnj;های محیطی موجود در آن را می&zwnj;توان به صورت مستقیم یا غیر &zwnj;مستقیم با سیاست&zwnj;های حکومتی مرتبط دانست. شاید بتوان یک نسخه عمومی و کلی برای حکومت ایران تجویز کرد که در نظر گرفتن آن در همه ابعاد سیاستگذاری می&zwnj;تواند سبب کاهش بسیاری از استرس&zwnj;ها در جامعه ایران شود. کافی است حکومت به جای حرکت در مسیر بی&zwnj;تعادلی و تغییرات مداوم در سیاست&zwnj;های روزمره خود، آن&zwnj;ها را بر مبنای ایجاد تعادل، آرامش، افزایش امنیت خاطر و رضایت شهروندان پیش ببرد. این فرمول کلی بهترین نسخه برای کاهش استرس&zwnj;های محیطی روزافزون وارده بر مردم ایران است.&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>در همین زمینه:</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در مورد مفهوم عمومی &quot;استرس&quot; رجوع کنید به مقاله <a href="http://radiozamaneh.com/science/2012/03/05/11685">استرس و انواع آن</a></div> <p>&nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/science/2012/03/09/11821#comments استرس اقتصاد سیاست مازیار مهدوی‌فر دانش Fri, 09 Mar 2012 14:01:44 +0000 Babak M 11821 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/reflections/2012/02/09/10914 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/reflections/2012/02/09/10914" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-sartitr"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> در حاشیه فیلم نوستالوژیک تحصن نمایندگان مجلس ششم </div> </div> </div> <div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> امین بزرگیان </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="600" height="380" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/closed.jpg?1329502131" /> </div> </div> </div> <p>امین بزرگیان &minus; فیلم انتشار یافته از نمایندگان معترض مجلس ششم در حول وحوش تحصن شان در اعتراض به ردصلاحیت&zwnj;ها یادآور لحظه&zwnj;ای است که می&zwnj;توان به وضوح شکاف سیاست را درآن مشاهده کرد. برای توضیح دادن این شکاف اشاره به مقدماتی لازم است. (<a href="http://www.youtube.com/watch?feature=player_embedded&amp;v=-JYq000NZns">لینک فیلم</a>)</p> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <!--break--><!--break--><div dir="RTL">درنوع سیاست حاکم بر جهان نئولیبرال، رابطه حزب با مردم از جنسِ رابطه بامیانجی و سلسله&zwnj;مراتبیِ دولت با مردم است. حزب، &quot;سیاست&quot; را با &quot;مدیریت&quot; اینهمان ساخته ودست به کار مهندسی&zwnj;کردنِ امور عمومی و اداره کارشناسانه همه چیزمی زند. نتیجه این کارشناسی چیزی نیست جز غیر سیاسی شدن توده&zwnj;ها وتبدیل آن&zwnj;ها به ابزارهایی صرف برای رأی دادن. در این میان آنچه از دست می&zwnj;رود جان مایه سیاست وآنتاگونیسم موجود در جامعه است. واقعیتی که هم در پارلمانتاریسم غربی و هم در حکومت&zwnj;های اقتدارگرا وپوپولیستی جهان سوم به چشم می&zwnj;خورد. سرشت مشترک اینجاست که در همه این مدل ها، سیاست به یک رشته تخصصی بدل شده که فقط کارشناسان قادرند از آن سر درآورند. فرمان &quot;خیابان&zwnj;ها را رها کنید&quot; در واقع طنین صدای مشترک پلیس وسیاست منفعل است. درحالی که سیاست به واقع کنشی مخالفت جویانه است؛ مخالفت جویی با پلیس یا همان مکانیزم توزیع امر محسوس. توزیع امر محسوس نظامی است که حدود کنش سیاسی را به گونه&zwnj;ای که وضعیت کلی آحاد مردم را بر اساس محول ساختن جایگاه و نقش هر یک در ساختار اجتماعی تعیین می&zwnj;کند، مشخص می&zwnj;سازد : مردم باید در انتخابات شرکت کنند وسپس کنش سیاسی را به نمایندگانشان محول سازند (یعنی اینکه بچپند در خانه و اگر حرفی دارند از مجرای قانونی اش! که سیاستمداران هستند پیگیری کنند). به&zwnj;واقع حزب، در این جا، چیزی جز نوعی پلیس نقاب &zwnj;دار نیست.</div> <div dir="RTL">&nbsp;<img height="194" align="left" width="300" alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/majles_tahasson_1.jpg" /></div> <div dir="RTL">&quot;سیاست&quot; به تعبیرهانا آرنت دردومعنا به کار رفته است: یکی حکومت کردن وتحت حکومت قرارگرفتن ودیگری مشارکت عموم در امرخود. این دوگانگی ریشه درفلسفه یونان دارد. افلاطون، سیاست را امر شبان یا فیلسوف- پادشاه می&zwnj;داند وپروتاگوراس آن را امرهمگان یا جوانان- شهروند. با وجود این، جورجوآگامبن استدلال می&zwnj;کند که سیاست درطول تاریخ همواره به معنای صورت&zwnj;های متعالی و نیک حیات پنداشته شده است. به همین سبب، حیات برهنه که مشترک مابین انسان و دیگر موجودات است، به مثابه امری بیرونی از حوزه سیاست طرد شده و در حاشیه آن قرارگرفته است. از این رو از &quot;پولیس&quot; ارسطو گرفته تا قوانین مدنی روم باستان و دولت&zwnj;های مدرن امروزی همه حاصل این برخورد دوگانه با زندگی هستند واین سرشت متناقض حیات سیاسی است؛ بدین معنا که آدمی برای سیاسی شدن باید از زندگی حیوانی خویش دست بردارد تا جامه شهروندی بر قامتش متناسب و استوارشود و شایسته دریافت عنوان انسان سیاسی شود.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">آگامبن ریشه&zwnj;های این تلقی را به یونان باستان برمی گرداند که درزندگی مصرفی مدرن نیز تجلی یافته است. آگامبن می&zwnj;نویسد که یونانیان برای بیان زندگی از دو واژه متفاوت از لحاظ معناشناسی و ریخت شناسی- اگرچه از یک تبار مشترک ریشه شناختی- بهره می&zwnj;بردند:</div> <div dir="RTL"><span dir="LTR">Zoe</span> که دلالت دارد بر واقعیت صرف زیستن در اشتراک با همه موجودات زنده (حیات ناب یا برهنه به تعبیرآگامبن)،</div> <div dir="RTL">و <span dir="LTR">bios</span> که اشاره به صورت یا شیوه&zwnj;ای از زیستن دارد که خاص یک فرد یا گروه است.</div> <div dir="RTL">به همین دلیل هم افلاطون که در &quot;فیلبوس&quot; ازسه نوع حیات سخن می&zwnj;گوید و هم ارسطو که در &quot;اخلاق نیکوماخوس&quot; حیات متفکرانه فیلسوف را ازحیات لذت جویانه وحیات سیاسی جدا می&zwnj;انگارد، هیچ کدام هرگز ازواژه <span dir="LTR">Zoe</span> استفاده نکرده&zwnj;اند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">به نظر آگامبن این مسئله از این واقعیت ساده حکایت می&zwnj;کند که آنچه برای این دو فیلسوف اهمیت داشت، ابدا زندگی شخصی وطبیعی نبود، بلکه یک شیوه خاص حیات مدنظر بود. به همین دلیل ارسطو در کتاب سیاست خود، غایت سیاست را زندگی منطبق باخیر می&zwnj;داند. از دیدگاه آگامبن از دنیای کلاسیک تابه امروز، زندگی عادی و طبیعی از سیاست رانده و طرد ، و در محدوده خانه، حبس می&zwnj;شود. چون هدف جامعه کامل یا سعادتمند از دیدگاه ارسطو عبارت است از تضاد واقعیت صرف زیستن با سیاست، به همین سبب، ارسطو در کتاب سیاست خود سازوکاری از سیاست عرضه می&zwnj;کند که در سنت سیاسی، حاکم می&zwnj;شود؛ آنجا که وی درباره سیاست می&zwnj;گوید: &quot;سیاست برای زندگی به وجودآمده، ولی ذاتا به خاطر زندگی نیک تدوام می&zwnj;یابد.&quot; شکل جدید این روایت حاکم را در دوره مدرن می&zwnj;توان در سیاست زدایی شدن جوامع جدید وحاکم شدن نوعی دموکراسی نمایندگی مشاهده کرد که مردم، کنش سیاسی را تماما به نمایندگانشان می&zwnj;سپارند وبه خانه می&zwnj;روند. این تجربه را ما در دوره خاتمی وحاکمیت اصلاح طلبان به وضوح داشتیم. کنش سیاسی نابی (رای اکثرجامعه به تغییروضعیت شان) که تداوم نیافت وهمه را به زندگی شخصی شان بازگرداند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;<img height="194" align="right" width="300" alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/majles_tahasson_2.jpg" /></div> <div dir="RTL">مسئله سیاست- زندگی این است که برای رهایی می&zwnj;باید این شکاف تاریخی بین زندگی برهنه وسیاست ازمیان برود. آرنت به ما یادآوری می&zwnj;کند که هر نوع سرکوبی نتیجه تقلیل سیاست به معنای &quot;حکومت کردن&quot; است. درواقع تنها با ورود <span dir="LTR">Zoe</span> به مفهوم سیاست است که مقاومت دربرابر بازتولید سرکوب درزندگی شهروندان، ممکن می&zwnj;شود. این فرایند مکانیزمی است که ازفروکاستن سیاست به نهادهای سیاسی درمقام یک تخصص مقابله می&zwnj;کند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;آنچه تحت عنوان سیاست درجهان امروز نئولیبرال اتفاق می&zwnj;افتد، مجموعه&zwnj;ای از رویه&zwnj;هاست که از طریق آنها رضایت مردم حاصل می&zwnj;شود، قدرت&zwnj;ها سازمان می&zwnj;یابند، جایگاه&zwnj;ها و نقش&zwnj;ها توزیع می&zwnj;شوند و نظام&zwnj;های مشروع سازی استقرار می&zwnj;یابند. دراین حال حاکمان در کوشش برای صیانت از وضع موجود تمام راه کارهای دفاعی را به کار می&zwnj;بندند و در تلاشی اساسی، سیاست را امری دور از دسترس و در لایه&zwnj;های نهان هرم قدرت پنهان می&zwnj;کنند. ژاک رانسیر این سیاست نئولیبرال و رایج را، سیاست منفعل می&zwnj;نامد. انتخابات، پارلمان سازی وتفکیک قوا دربسیاری از جوامع به اجرا درمی آید اما سیاست فعال؛ سیاستی است که بر برابری همگان و همه کس توجه دارد. رانسیر معتقد است برابری منفعل که مبتنی بر عدالت توزیعی است، سیاست نیست، انتظامی گری<span dir="LTR">&nbsp; (policing)</span> است<span dir="LTR">.</span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">تاکید رانسیر بر برابری در آغاز جنبش سیاسی است. او سیاست نئولیبرالیستی را متهم می&zwnj;کند که وعده برابری را در انتهای کنش سیاسی می&zwnj;گذارد و مانع بروز تمایلات فعالانه و برابری خواهانه مردمی می&zwnj;شود که در تصمیم گیری نقشی ندارند. هدف سیاست مدیریتی آن است که با توسل به انتظامی گری یا همان پلیس، این واحد را از بین ببرد و بخشی از آن را بر بخش&zwnj;های دیگر مسلط گرداند؛ مثلا درتلقی پارلمانتاریستی، نخبگان سیاسی را به جای مردم جا بزند . دقیقا به همین دلیل است که رانسیر می&zwnj;گوید، سیاست در معنای نئولیبرالش در واقع امتدادهمان پلیس است. منطق پلیس مدیریت مدنی است: تقسیم فضا- زمان&zwnj;ها و شیوه&zwnj;های بودن و انجام امور که به طور تحت&zwnj;الفظی یعنی تفکیک آنها به مجاز/ممنوع، گفتنی/ نگفتنی و در عین حال سهیم کردن شهروندان در این فضا- زمان&zwnj;ها و شیوه&zwnj;های تفکیک شده بروز وظهور درجامعه. پلیس از سویی درکار متفرق ساختن مردم در خیابان است (تصویر آشنای گاردی ها) و ازسویی دیگربا تخصصی کردن فضای سیاسی، آنها را از سیاست جدا می&zwnj;سازد . پلیس می&zwnj;خواهد در نظم سیاسی موجود، همه اجزا جامعه شمرده شده، به حساب آمده و به آنها جایگاه مناسب&zwnj;شان اختصاص داده شود. خلاف آمد این داستان ظهور مردمی است غیرقابل تقسیم که با استانداردهای توزیع و تقسیم امور محسوس، اختلاف نظر دارند<span dir="LTR">.</span> در این صورت قابل درک است که چگونه سیاست غیر مردمی و نخبه گرا می&zwnj;تواند نقش پلیس را تداوم بخشد هرچند در تضاد با پلیس واقعا موجود باشد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">سیاست به معنی راستین&zwnj;اش، کنش مردم طرد شده&zwnj;ای است که می&zwnj;خواهند برابری خود را به انتظامی&zwnj;گری ومنطق پلیس اعلام کنند. سیاستْ قلمرو طبقه&zwnj;ای خاص و مباحثه پارلمانی نیست، بلکه در مقامِ کنشی سوبژکتیو خطابش به تمامی بی&zwnj;صدایان و مطرودان است. مداخله&zwnj;ای است که برابری را از همان آغاز اعلام می&zwnj;کند و منتظر باقی نمی&zwnj;ماند که عدالت توزیعی، برابری را در آخر به او هدیه کند. مردم واحدند و سیاست دموکراتیک آن است که آنان از همان ابتدا در مداخله&zwnj;ای که همگان در آن برابرند، سیاست دموکراتیک را خلق کنند. از این حیث تاکید صرف بر رویه&zwnj;های مرسوم سیاست پلیسی از قبیل رای دادن و شرکت در جلسات حزبی و جز آن، کامل نیست و امر سیاسی را مخدوش می&zwnj;کند<span dir="LTR">.</span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>تبدیل سیاست مردم در دوم خرداد به بوروکراسی سیاسی</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">شاید اینجا مناسب باشد که به اتفاقات سال&zwnj;های پایانی دوره اصلاحات باز گردیم. اقدام شجاعانه نمایندگان معترض مجلس در آن روزها راوی شکست سیاست پارلمانی و نئولیبرال برای آزادی مثبت بود. داستان تبدیل سیاست مردم در دوم خرداد به بوروکراسی سیاسی از نگاه سیاسی خود متحصنین برخاست. دوم خرداد لحظه&zwnj;ای بود که دموکراسی به معنای راستین آن رخ داد. مردم، سیاست را به گونه&zwnj;ای رهایی بخش تجربه کردند وبرای بهبود وضعیت شان دست به کنشی عمومی زدند. به زبان رانسیری دوم خرداد اگرچه رای گیری و انتخابات بود، اما در کلیت انضمامی خود مداخله و کنشی بود غیر مرسوم که مردم از همان آغاز به عنوان انسان&zwnj;های برابر، دست به کنش سیاسی زدند. آنها در کنشی سیاسی که برابری پیش فرض آن بود، به خاتمی رای دادند.اما بعدها این برابری در جریان اندیشیدن به برقراری یک نوع پلیس سیاسی فراموش شد. درست بی معنا شدن سیاست ازفردای انتخابات آغازشد؛ جایی که سیاست درسیستم بروکراتیک دولت اصلاح طلب ادغام شد. ازمردم بابت رای شان تشکربه عمل آمد وازآن هاخواسته شد به خانه هایشان بازگردند و سیاست&zwnj;های رهایی بخش را به نمایندگانشان واگذارند؛ بی توجه به اینکه هیچ رهایی ای توسط &quot;نمایندگان&quot;ممکن نمی&zwnj;شود و رهایی متضمن حضور عینی وتنانه همگان در سیاست است به گونه&zwnj;ای که پلیس را به عکس العمل وادارد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">نگاه نئولیبرال &ndash; اصلاح طلب به این مسئله توجه نداشت که تمامی پروژه اصلاحی زاییده کنش مردمان طردشده&zwnj;ای بود که در مداخله&zwnj;ای همگانی وبرابر، سیاست را به میان کشیدند. سال ۷۶، انتخابات، این فرصت را برای آنان گشود و سال ۸۸ این فرصت را ازآنان گرفت وبه خیابان&zwnj;ها سرازیر کرد<span dir="LTR">. </span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">نگاه پارلمانتاریستی به سیاست، وضعیتی را شکل می&zwnj;بخشد که مردم در آن نه تنها فاعلان اصلی سیاست نیستند که با به حاشیه&zwnj; رفتن از صحنۀ سیاست، روند امور، مشخصاً در دست نخبگانی قرار می&zwnj;گیرد که به واسطه همین ویژگی&zwnj;شان، یعنی نخبه&zwnj;بودن، خود را کارآمد&zwnj;تر از آحاد مردم می&zwnj;دانند، و لذا در باب سازوکار مدیریت کلان واقعه&zwnj;ای که خود مردم خلق کرده اند، پشت دیوارها تصمیم گیری می&zwnj;کنند<span dir="LTR">.</span> تصاویر گفت وگوی نمایندگانِ- حال امروز زندانی پلیس- در پشت درهای مجلس، باهم وبا نمایندگان دولت واعتراض بدون مفصل بندی با مردم، تنها مقدمات حذف خود آنها را فراهم ساخت. در برابر ساختاری که حتی سیاست تقلیل یافته به نمایندگی (نئولیبرال) را تحمل نمی&zwnj;کند، حذف کردن مردم از سیاست از سوی دموکراسی خواهان در واقع تنها خود آنها را قربانی می&zwnj;کند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">فروکاستن دموکراسی یا سیاست به نمایندگی حاوی این پارادوکس است که درهر دولتی اصل &quot;حفظ دولت&quot; از بنیادی&zwnj;ترین اصول است که در نتیجۀ آن نخبگانی که در مقام نمایندگان خواست و ارادۀ مردم معرفی می&zwnj;شوند تحقق چنین خواستی را فرع بر اصل فوق می&zwnj;دانند.درواقع گرچه دموکراسی پارلمانتاریستی داعیۀ نمایندگیِ کلیت جامعه را دارد، لیکن آن&zwnj;چه همواره در عمل اتفاق می&zwnj;افتد حذف بخش&zwnj;هایی از این کلیت از عرصۀ شهروندی است. این حذف وادغام سرشت سیاست نئولیبرال است. افراد درمکانیزمی ادغام می&zwnj;شوند که پیشاپیش ازآن حذف شده&zwnj;اند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;<img height="194" align="left" width="300" alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/majles_tahasson_3.jpg" /></div> <div dir="RTL">در طی این تقسیم کار بورژوایی بین نخبگان سیاسی و مردم، که در هم&zwnj;نظری با رانسیر می&zwnj;توان آن را تابعی از منطق توزیع امر محسوس قلمرو پلیس دانست، عملاً منافع نخبگان سیاسی و اقتصادی به&zwnj; مثابه منافع &quot;مردم&quot; بازنمایی می&zwnj;شود. این داستان سرشت مشترک تمامی کنش&zwnj;های بی چیزان بوده است. پس ازطغیان و بروز صدای مطرودان در برابر حاکم، سروکله نمایندگان پیدا می&zwnj;شود. &quot;نمایندگی&quot; در واقع چیزی نیست جز برهم خوردن &quot;هم&zwnj;ارزی&quot; و برابری مردم. گروهی از مردم ازبدنه جدا می&zwnj;شوند وسعی می&zwnj;کنند راهبری مردم را به عهده بگیرند. دراینجاست که سیاست رسمی، کارشناسی، علمی وتجملاتی شکل می&zwnj;گیرد. در واقع سیاست از دسترس عموم خارج شده (سیاست زدایی) وبه نمایندگان سپرده می&zwnj;شود. در این وضعیت دستگاه&zwnj;های مختلف فرهنگ سازی و اقتصادی سعی می&zwnj;کنند شکاف ایجاد شده به سبب فقدان سیاست را با چیزهای دیگری پرکنند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;تمامی داستان استحاله سیاست مردم را می&zwnj;توان در این تعبیردرخشان کورنلیوس کاستوریادیس درباره انقلاب فرانسه خلاصه کرد که: &quot;در فاز اول انقلاب فرانسه، انقلابیون هیچ می&zwnj;بودند اگر مردم در صحنه نمی&zwnj;&zwnj;بودند. در فاز دوم، انقلابیون هیچ می&zwnj;بودند اگر مردم در صحنه می&zwnj;بودند.&quot; هنگامی که تکیه از &quot;مردم&quot; برداشته می&zwnj;شود، فی&zwnj;الواقع، سیاست از مردم جدا می&zwnj;شود. در این صورت است که سیاست شکل رسمی به خود می&zwnj;گیرد و &quot;سیاست- مردم&quot; منحل می&zwnj;شود<span dir="LTR">.</span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;سیاست در معنای رهایی بخش ، عرصه&zwnj;ی اعتراض و حضور مردم&zwnj; در جامعه&zwnj; است که&zwnj; صدای خود را همپای صدای قدرتمندان جامعه&zwnj; برمی&zwnj;سازند. جایی است که&zwnj; حذف&zwnj;شدگان جامعه&zwnj; به&zwnj; نمایندگی از کل جامعه به&zwnj; میان می&zwnj;آیند. به تعبیر ژاک رانسیر، سیاست راستین ، آن جایی است که اجحاف وجود دارد؛ نقطه&zwnj;ای که، توده&zwnj;های مورد اجحاف قرار گرفته را به صحنه می&zwnj;آورد و بساط حاکمان را بر هم می&zwnj;ریزد. سیاست در درون دولت شهر یونانی، در نقطه&zwnj;ای شروع می&zwnj;شود که مردم با زور و فشار بر الیگارشی حاکم ، خواسته&zwnj;های خود را به او تحمیل می&zwnj;کنند. به این ترتیب برای رانسیر ، سیاست مقابله&zwnj;ی محکومان با حاکمان برای مطالبه&zwnj;ی آن چه از آن باز داشته شده اند، است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">از این منظر بدون وجود تفاوت میان حاکمان و محکومان، سیاست ممکن نیست. از این طریق است که محکومان، آن&zwnj;ها که &quot;هیچ&quot; اند، خود را به عنوان &quot;کلیت&quot; جامعه مطرح می&zwnj;کنند. سیاست راستین، مذاکره بین صاحبان قدرت که&zwnj; در مورد تعیین مسائل با هم مذاکره&zwnj; می&zwnj;کنند نیست، حتی اعمال قدرت نیز نیست<span dir="LTR"> : </span>بلکه&zwnj; سیاست، لحظه&zwnj;ای است که&zwnj; حذف&zwnj;شدگان و مطرودان جامعه، صدا پیدا می&zwnj;کنند. رانسیر در این مدل با ترسیم <span dir="LTR">) demos </span>مردم عامه) در برابر<span dir="LTR">polis </span>، سیاست راستین را پیکار صدای مطرودان <span dir="LTR">-</span> یا همان طبقه&zwnj;ی فرودست- در برابر حاکمان می&zwnj;داند. لحظه نمایش مردمانی که در نظام پلیس سهمی ندارند و به سهولت &quot;مجرم&quot;، &quot;اوباش&quot; یا &quot; تروریست&quot; خوانده می&shy;شوند و از عدالت در نظام اجتماعی &shy;سیاسی بهره&zwnj;ای نمی&shy;برند؛ مردمی که آرمان&shy;شان چیزی نیست جز برابر شمرده&shy;شدن وتعلق داشتن<span dir="LTR">.</span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>جنبش سبز</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">جنبش سبز در این صورت بندی لحظه&zwnj;ای بود که سیاست در ایران به نوزایی دست زد و نمایندگان دیروز باور کردند که حذف مردم در سیاست برای سیاست وآزادی مخاطره آمیز است. هرچند همواره میل به نمایندگی و مدیریت کردن سیاست در شرایط جدید نیز قابل ردیابی است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;<img height="200" align="right" width="300" alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/iran-protest.jpg" /></div> <div dir="RTL">رهبران جنبش سبز تا به امروز دربرابر تقلیل سیاست بروز یافته در جامعه ایران به نهادهای نمایندگی مقاومت کرده&zwnj;اند. آن&zwnj;ها سعی نکرده&zwnj;اند در مقام نمایندگان مردم خود را جا زده و به گونه&zwnj;ای تکین برای آینده تصمیم بگیرند. اصرار آن&zwnj;ها بر بخشی از بدنه مردم بودن؛ بدنه&zwnj;ای هم ارز و تن ندادن به نقش تصمیم گیرنده بزرگ (نخبه سیاسی) به جای همه مردم (چیزی که سیاستمداران نئولیبرال اپوزیسیون ازآن&zwnj;ها انتظار دارند) جنبش سبز را همچنان برای پلیس مخاطره آمیز نگه داشته است. موسوی با برقراری پیوند میان سیاست و زندگی (جنبش سبز را زندگی کنیم) و تاکید بر سیاست مردم (جنبش سبز رابه درون خانواده&zwnj;ها ببرید)بار دیگر توانسته است تجربه زیست سیاسی فعال را برای مردم زنده کند. در واقع موسوی &ldquo;وفاداری&rdquo; خود به انقلاب و دوم خرداد را با اتکا بر دموس، در جنبش سبز نشان داده است. او با حمایت از مردمی که به تسخیر سیاسی خیابان&zwnj;های شهرشان آمده بودند به آنها برابری شان را یادآوری کرد و عملا با حضور دربین جمعیت، به تک تک تن&zwnj;های طغیان کرده نشان داد که با آن&zwnj;ها برابر است. او بدن&zwnj;ها را پشت هیچ در بسته&zwnj;ای به &quot;پلیس&quot; تحویل نداد وبی شک این راز آگاهی سیاسی ای است که همچنان کنشگران را در صحنه سیاست راستین نگه می&zwnj;دارد<span dir="LTR">. </span>مسئله مهم اینجاست که اگر چنانچه روزی موسوی یا کروبی بخواهند به عنوان نمایندگان مردم مذاکره&zwnj;ای با پلیس داشته باشند آنچیزی که باعث می&zwnj;شود، بتوانند امتیازی به نفع زندگی مردم بگیرند تنها طنین صدای کنشگران در خیابان سیاست است<span dir="LTR">.</span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>پانویس&zwnj;ها:</b></div> <div dir="RTL">&bull; لینک <a href="http://www.youtube.com/watch?feature=player_embedded&amp;v=-JYq000NZns">فیلم انتشار یافته از نمایندگان معترض مجلس ششم در یوتیوب</a></div> <div dir="RTL">&bull; دیدگاه هانا آرنت در: وضع بشر. نویسنده : هانا آرنت. مترجم : مسعود علیا. ناشر : ققنوس</div> <div dir="RTL">&bull; دیدگاه آگامبن در: قانون و خشونت. گزیده مقالات جورجو آگامبن، کارل اشمیت، والتر بنیامین و... . مترجم:مراد فرهادپور ودیگران</div> <div>Homo sacer. I, Le pouvoir souverain et la vie nue, traduit par Maril&egrave;ne Raiola, Paris, Le Seuil, 1997</div> <div dir="RTL">&bull; دیدگاه رانسیر در: ده تز درباره سیاست. نویسنده : ژاک رانسیر.مترجم:امید مهرگان</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>عکس&zwnj;ها:</b></div> <div dir="RTL">تحصن نمایندگان اصلاح طلب مجلس ششم؛ عکس آخر: تظاهراتی در تهران، &quot;جنبش سبز&quot;</div> <p>&nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/reflections/2012/02/09/10914#comments اصلاح‌طلبان امین بزرگیان انديشه زمانه جنبش سبز سیاست مجلس ششم Thu, 09 Feb 2012 22:23:14 +0000 10914 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/society/women/2012/01/24/10414 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/society/women/2012/01/24/10414" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> پاتریک فان آیزندورن </div> </div> </div> <div class="field field-type-text field-field-motarjem"> <div class="field-label">برگردان:&nbsp;</div> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> فروغ ن. تمیمی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="250" height="160" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/margaretthatcher.jpg?1327429723" /> </div> </div> </div> <div dir="RTL">پاتریک فان آیزندورن - سرانجام پس از یک ربع قرن، آن&zwnj;ها باهم به توافق رسیده&zwnj;اند. وزرای تاچر را می&zwnj;گویم. موضوع مورد توافق، نمایش فیلم &quot;بانوی آهنین&quot; است که اکنون بر پرده سینما&zwnj;هاست. آن&zwnj;ها برای این فیلم ارزشی قائل نیستند. برای&zwnj;شان فرقی هم نمی&zwnj;کند که آن را دیده یا ندیده باشند.</div> <!--break--><!--break--><div>&nbsp;</div> <div dir="RTL">به عقیده نورمان تبیت، ستوان وفادار به تاچر، بانوی آهنینی که او می&zwnj;شناسد هیچ ربطی به زن احساساتی، نیمه هیستریک و عضو مخفی فمینیست&zwnj;ها ندارد که توسط مریل استریپ بازآفرینی شده است. میشل هسلتین، رقیب بزرگ تاچر هم با نارضایتی این فیلم را &quot;&zwnj;&zwnj;نهایت بی&zwnj;سلیقه&zwnj;گی&quot; می&zwnj;نامد. به این دلیل که مسئله پیری و زوال عقلی رئیس سابقش که حالا فرتوت شده است، بیش از حد دراین فیلم مهم شده و نقش فوق&zwnj;العاده&zwnj; تعیین&zwnj;کننده&zwnj;ای یافته است.</div> <div dir="RTL"><span dir="LTR">&nbsp;</span></div> <div dir="RTL">نایجل لاوسون که مغز متفکر کابینه تاچر بود، شرکت فیلم فیلیدا لویدز را نوعی اپرای آبگوشتی می&zwnj;نامد که تصویر نادرستی ازکابینه مارگارت تاچر ارائه می&zwnj;دهد. انتقاد اصلی به این فیلم که بار&zwnj;ها هم تکرار شده آن است که دهه ۸۰ قرن گذشته را تنها به سال&zwnj;هایی پر از شورش و جنگ تقلیل داده&zwnj;اند و دگرگونی&zwnj;های مهم دیگر در دوره تاچریسم را نادیده گرفته&zwnj;اند.</div> <div dir="RTL"><span dir="LTR">&nbsp;</span></div> <div dir="RTL">کارگردان فرانسوی، فرانسوا تروفو زمانی درباره همتایش ژان لوک گدار گفته بود که ما دوجور سینِما داریم. سینِمای قبل و سینِمای بعد از گدار. چنین ادعایی درمورد بریتانیا هم صادق است. یعنی انگلستان قبل و بعد از مارگارت تاچر.</div> <blockquote><div dir="RTL"><img width="200" height="128" vspace="10" hspace="10" border="10" align="right" alt="" src="http://radiozamaneh2.vps.redbee.nl/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/the-iron-lady-poster.jpg" />به عقیده نورمان تبیت، ستوان وفادار به تاچر، بانوی آهنینی که او می&zwnj;شناسد هیچ ربطی به زن احساساتی، نیمه هیستریک و عضو مخفی فمینیست&zwnj;ها ندارد که توسط مریل استریپ بازآفرینی شده است</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> </blockquote> <div dir="RTL">درطول ۱۱ سال، مارگارت تاچر زندگی مردم این جزیره را طوری تغییر داد که دیگرهیچ چیز مثل سابق و قابل شناسایی نبود، اما این موضوع که همه چیز بهتر یا بد&zwnj;تر شد، هنوز هم جای سئوال دارد و مردم انگلیس پس از دو دهه که از سقوط دراماتیک تاچر می&zwnj;گذرد دراین مورد به توافق نرسیده&zwnj;اند. واقعیت آن است که تاچر هرگز آن هارمونی اجتماعی را که هنگام انتخاب شدن در سال ۱۹۷۹، با الهام از انجیل مجسم می&zwnj;کرد و وعده&zwnj;اش را می&zwnj;داد، به دست نیاورد.</div> <div dir="RTL"><span dir="LTR">&nbsp;</span></div> <div dir="RTL">او به شدت و قاطعانه تمام توافق&zwnj;های سیاسی به دست آمده پس ازجنگ جهانی را زیر پا گذاشت و به آن پایان داد. برای سال&zwnj;ها درواقع فرقی نمی&zwnj;کرد که سوسیالیست&zwnj;های محافظه&zwnj;کار یا محافظه&zwnj;کاران سوسیالیست سر کار باشند. کشور بریتانیا مانند چرخ و فلکی اسبی در کنار ملت&zwnj;های دیگر در دست&zwnj;انداز&zwnj;ها بالا و پایین می&zwnj;رفت، اما در هیچ دوره&zwnj;ای هم تا قبل از سال&zwnj;های ۷۰ منابع مالی آن&zwnj;گونه یکسان و عادلانه میان اقشار مردم تقسیم نشده بود. عواید حاصل از مالیات&zwnj;ها هم به ۹۵ درصد رسیده بودند. این اتحاد طبقاتی به بهای رکود اقتصادی به دست آمد. پادشاهی انگلستان همچون بیماری در احتضار بود که با کمک مایعات تزریقی &quot;صندوق بین&zwnj;المللی پول&quot; زنده مانده بود. در اعتصاب&zwnj;های مردم هم گروه پانک&zwnj;هایی چون سکس پیستولز نقش حمایتی و موزیکال را برعهده داشتند. این پدیده&zwnj;ای است که برای مردم بریتانیا تجربه&zwnj;ای طبیعی و بدیهی بود.</div> <div dir="RTL"><span dir="LTR">&nbsp;</span></div> <div dir="RTL">پدیده&zwnj;هایی از نوع مارگارت تاچر، شبیه توفان&zwnj;هایی بودند که هر چندسال در این کشور وزیدن می&zwnj;گرفت.او هم مثل مارکسیست&zwnj;هایی که آن&zwnj;ها را خوار می&zwnj;شمرد، معتقد بود که اصلاحات اقتصادی می&zwnj;توانند روح و روان ملت را هم دگرگون کنند.</div> <div dir="RTL"><span dir="LTR">&nbsp;</span></div> <div dir="RTL">مارگارت تاچر که خودش دختر یک بقال بود، با شعار &quot;تو فقرا را پولدار نمی&zwnj;کنی، اگر پولدار&zwnj;ها را فقیر کنی&quot;، مالیات پردرآمد&zwnj;ها را نصف کرد وقدرت الهی سندیکا&zwnj;ها را شکست داد. خانه&zwnj;های ارزان&zwnj;قیمت دولتی را به حراج گذاشت و تمام شرکت&zwnj;های دولتی را به بخش خصوصی سپرد. بیشتر سوبسیدی&zwnj;ها لغو شدند. هم چنین یک: &quot;سوبسیدی دست راستی&quot; یعنی کاهش سود وام&zwnj;ها.</div> <div dir="RTL"><span dir="LTR">&nbsp;</span></div> <div dir="RTL">بی&zwnj;کاری عظیم هم به نوعی بهایی قابل قبول برای کاهش درصد تورم شد. برای جوان&zwnj;های آزاد سال&zwnj;های ۸۰ قرن گذشته یک بهشت بود. همه چیز درجاه&zwnj;طلبی، قدرت اراده فردی و خوشبینی خلاصه می&zwnj;شد. فیش حقوقی افراد تعیین&zwnj;کننده و استانداردی برای ارزشگذاری بود. اگر کسی در ۳۵ سالگی بلیت اتوبوس برای رفت و آمد می&zwnj;خرید، می&zwnj;بایست خودش را در زمره مطرودان اجتماعی و شکست خورده می&zwnj;دید و البته مقصر هم خودش بود. چون مارگارت تاچر به عنوان دختر عموی رادیکال عصر روشنگری اعتقاد داشت که هر فرد مسئول سرنوشت خویش است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">مارگارت تاچر زن خانه&zwnj;دار سرزمین پدری باعث شد هم اقتصاد بیمار با روش&zwnj;های شوکه&zwnj;کننده دوباره جان بگیرد و زبان&zwnj;باز کند، هم خودآگاهی بیمار ملت بهبودی یابد، اما چیزی که پس از او برجای ماند، کشوری بود متشکل از دارا&zwnj;ها و ندارها.</div> <div dir="RTL"><span dir="LTR">&nbsp;</span></div> <div dir="RTL">به معنای واقعی در دوره مارگارت تاچر، جامعه انگلستان به شدت آمریکایی شد. انتخاب رل مدل آمریکایی به ثمر هم نشست. نام تاچر با حرص زدن و خودخواهی مترادف شد. این کنایه&zwnj;ای است که در مورد خاص خودش صادق نبود. به این معنی که تاچر مشغول بستن بار خودش نبود و حواسش هم خیلی جمع بود که جیب&zwnj;های همکارانش پرپول نشود.</div> <div dir="RTL"><span dir="LTR">&nbsp;</span></div> <div dir="RTL">از اسنادی که اخیراً دراختیار عموم قرار داده شده&zwnj;اند، معلوم می&zwnj;شود حتی زمانی که مارگارت تاچر یک میز اتوی ۱۹ پوندی برای خانه شماره ۱۰ داونینگ استریت (محل اقامت نخست&zwnj;وزیر) می&zwnj;خواست بخرد، این پول را از حساب خودش پرداخت می&zwnj;کرد و نه از بودجه دولتی.</div> <div dir="RTL"><span dir="LTR">&nbsp;</span></div> <div dir="RTL"><strong>منبع:</strong></div> <div dir="RTL">فولکس کرانت، ۵/۱/۲۰۱۲&nbsp;&nbsp;</div> https://archive.radiozamaneh.com/society/women/2012/01/24/10414#comments انگلستان زنان زنان سیاست فروغ ن. تمیمی مارگارت تاچر پاتریک فان آیزندورن Tue, 24 Jan 2012 18:18:35 +0000 Maryam 10414 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/society/women/2012/01/11/9917 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/society/women/2012/01/11/9917" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> مرلین اسخوننبوم </div> </div> </div> <div class="field field-type-text field-field-motarjem"> <div class="field-label">برگردان:&nbsp;</div> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> فروغ ن. تمیمی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="225" height="160" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/images_1_6.jpg?1326747464" /> </div> </div> </div> <div dir="RTL">مرلین اسخوننبوم - رسانه&zwnj;های آمریکایی هیچ تردیدی ندارند که سال ۲۰۱۱، در زمینه رهبری اروپایی، سال صدراعظم آلمان انگلا مرکل بود.</div> <!--break--><!--break--><div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">روزنامه واشنگتن&zwnj;پست حتی متخصصی در امور رهبری را برای مشورت دعوت کرد. تام پیترز می&zwnj;گوید:&nbsp;&quot;شکی باقی نمانده که مرکل با سیاست&zwnj;های دوراندیشانه، لجوجانه و مهارتی ژیمناستیک&zwnj;وار، خواسته&zwnj;های خود را نه تنها بر اروپا بلکه برهمه دنیا تحمیل کرده است. سایرصاحب&zwnj;نظران آمریکایی هم به همین نتیجه رسیده&zwnj;اند<span dir="LTR">.</span></div> <div dir="RTL"><span dir="LTR"><br /> </span>تایمز می&zwnj;نویسد: &quot;پارلمان اروپا و واحد پول یورو به وجود آمده&zwnj;اند تا برای همیشه از امکان به قدرت رسیدن یک رهبر آلمانی که بخواهد براروپا حکومت کند جلوگیری کنند، اما درمبارزه برای سرپا نگهداشتن اروپا و هم یورو، آنگلا مرکل رهبرمقتدر و مسلط در اروپا شد.&quot; این ادعای جالبی است، اما آیا واقعیت هم دارد؟<span dir="LTR">&nbsp;</span></div> <div dir="RTL"><span dir="LTR"><br /> </span>در سالی که گذشت اغلب شکایت می&zwnj;شد که مرکل برای حل بحران اقتصادی و نجات یورو کاری نمی&zwnj;کند. البته درآلمان سیاستمداری را پیدا نمی&zwnj;کنید که واقعاً ادعا کند که این کشور قصد تسلط بر اروپا را دارد. پنجاه و پنج درصد مردم در این کشور هیچ رضایتی از نحوه کار صدراعظم&zwnj;شان در مورد مسائل اروپا ندارند. با این وجود در ۲۰۱۱ در آلمان صداهای جدیدی هم شنیده شد و جلب توجه کرد. درک این حقیقت که آلمان پس از یک بحران اقتصادی جهانی به عنوان قوی&zwnj;ترین اقتصاد اروپایی شناخته شده است، به تدریج به این واقعیت هم منجر شد که این کشور برای تضمین وضعیت مالی خود قادراست ضوابطی راهم برای دیگران تعیین کند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL"><span dir="LTR">تایمز می&zwnj;نویسد: &quot;پارلمان اروپا و واحد پول یورو به وجود آمده&zwnj;اند تا برای همیشه از امکان به قدرت رسیدن یک رهبر آلمانی که بخواهد براروپا حکومت کند جلوگیری کنند، اما درمبارزه برای سرپا نگهداشتن اروپا و هم یورو، آنگلا مرکل رهبرمقتدر و مسلط در اروپا شد&quot;</span></div> </blockquote> <div dir="RTL"><span dir="LTR"> &quot;&nbsp;</span>یکی از مقامات حزب س.د.او، دراکتبر گذشته با غرور گفت: &quot;در اروپا حالا به آلمانی حرف می&zwnj;زنند.&quot; او درواقع می&zwnj;خواست بگوید که سه اصل مقدس آلمانی یعنی تدوین اصولی و منظم بودجه، کنترل سختگیرانه مالی و جلوگیری از بدهکاری، اکنون حتی در اسپانیا و ایتالیا هم به کارگرفته شده&zwnj;اند.</div> <div dir="RTL"><span dir="LTR"><br /> </span>این مسئله که آنگلا مرکل بهترین سیاستمدار و مجری سیاست&zwnj;های ممتاز فعلی در آلمان است، مدت&zwnj;ها مورد تردید بود. بسیاری از صاحب&zwnj;نظران داخلی و خارجی با شخصیتی مانند مرکل آشنایی نداشتند. کسی که در مقایسه با رهبران مغروری مانند گرهارد شرودر و یا لجبازانی از نوع هلموت کهل تیپی متفاوت است.</div> <div dir="RTL"><span dir="LTR"><br /> </span>از آغازبحران اقتصادی در سال ۲۰۰۸ تا اواسط ۲۰۱۱ مرکل همواره با یک انتقاد روبه&zwnj;رو بود: این که او سیاست انتظار را در پیش گرفته است و آینده&zwnj;نگر نیست. اینکه او با همه جناح&zwnj;ها همراهی می&zwnj;کند. حالا اما همین خصوصیات او را برشمرده&zwnj;اند تا اهمیت او و عملکردش را در سیاست اروپا تشریح کنند.</div> <div dir="RTL">در بسیاری ازبازنگری&zwnj;ها حالا از این تدبیر مرکل مبتنی بر طرح شروطی برای مذاکره و تامل در دادن کمک مالی و تضمین&zwnj;های دیگر تمجید می&zwnj;کنند. آنگلا مرکل اکنون از سوی منتقدان و هم ستایشگران خود &quot;صدراعظم آهنین&quot; لقب گرفته است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;<span dir="LTR"><br /> </span>حتی هفته&zwnj;نامه پرنفوذ اشپیگل که از سال ۲۰۰۹ تاکنون سه بارسقوط مرکل را اعلام کرده بود، ناگهان او را سیاستمداری &quot;ثابت&zwnj;قدم و استوار&quot; نامید. مرکل اما دراین میان خیلی تغییرنکرده است. ظاهراً پراگماتیسم شدیداً مورد انتقادش به سودش عمل کرده است. این گونه او درطول سال ۲۰۱۱ پیشنهادات خودش را درمورد اروپا با شرایط موجود تطبیق داد. دراعلامیه&zwnj;های دولتی او تا اینجا، تاکید به&zwnj;خصوص برمنافع آلمان در نجات واحد پول اروپایی بود، ولی بعد لحن اطلاعیه&zwnj;ها معطوف به ضرورت هرچه بیشتراروپایی شدن شد. این موضوع البته به این معنی نیست که منافع آلمان تحت&zwnj;الشعاع منافع اروپا قرار می&zwnj;گیرند، بلکه برعکس و به&zwnj;تدریج روشن شد که چه مسائلی در این بازی مطرح هستند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">مرکل با پیام جدید اروپامحوری به میان انتخاب&zwnj;کنندگانش رفت: &quot;پول یورو را نباید تنها به&zwnj;خاطر آلمان نجات داد.&quot; او معتقد است در یک اروپای مقتدر آلمان شانس بیشتری برای موفقیت دارد.</div> <div dir="RTL"><span dir="LTR"><br /> </span>سرسختی آنگلا مرکل در مقابل همکارانش ناشی از همین طرز فکر است. برای اروپایی که در آن آلمان باید احساس امنیت مالی کند، باید سیاست تدوین بودجه در چندین کشور از اساس تغییر کند. یعنی بگو: باید آلمانی شود<span dir="LTR">.</span></div> <div dir="RTL"><span dir="LTR"><br /> </span>اما آیا می&zwnj;توان این سیاست را رهبری با اقتدار نامید؟ یعنی روشی متفاوت و کمترآمریکایی<span dir="LTR">. </span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">مرکل برای اجرای سیاست&zwnj;اش باید با فرانسه همکاری کند و با هلند، فنلاند و اتریش هم سرمیزمذاکره بنشیند. اگر مرکل حساسیت&zwnj;های موجود در مورد رهبری آلمان در اروپا را هنوز نمی&zwnj;شناخت، این موضوع در سال ۲۰۱۱ بیشتر از همیشه برایش روشن شد، با توجه به تمام نظرات ابرازشده در یونان، اسپانیا و بریتانیا که او را به عنوان یک نازی به کناری گذاشتند.</div> <div dir="RTL"><span dir="LTR"><br /> </span>پس ازآخرین جلسه سران اروپا به نظر می&zwnj;رسد که که پراگماتیسم مرکل بیش از هر زمان دیگری و بیش از حد انتظار موثر بوده است و ستایش&zwnj;کنندگان او اکنون بیش از هر زمان دیگری با صدایی بلند اعلام می&zwnj;کنند که سیاست صبر و انتظار مرکل نشانه&zwnj;ای از تدبیر و قدرت است.</div> <div dir="RTL"><span dir="LTR"><br /> </span>هفته&zwnj;نامه تایمز می&zwnj;نویسد: &quot;آنگلا مرکل جای پای خودش را محکم کرده، نفوذش را با صبوری گسترش داده و از تدابیر بی&zwnj;نتیجه پرهیز کرده است.&quot; این استراتژی دوپهلوی یک سیاستمدارآلمانی است. اگر او بخواهد منافع آلمان در اروپا را تضمین کند باید هر شک و شبهه&zwnj;ای را در مورد امکان تسلط این کشور بر اروپا از بین ببرد. آنگلا مرکل در انتهای سال ۲۰۱۱ رهبری نیست که مطابق سنت مغرورانه پیشین بخواهد موازنه&zwnj;ای سرد و ازموضع قدرت میان آلمان و اروپا برقرارکند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <p>منبع: فولکس کرانت &nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/society/women/2012/01/11/9917#comments آنگلا مرکل اروپا المان زنان زنان سیاست Wed, 11 Jan 2012 19:02:46 +0000 Maryam 9917 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/reflections/2011/08/28/6560 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/reflections/2011/08/28/6560" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> علی افشاری </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="448" height="303" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/raised-hands.jpg?1314737379" /> </div> </div> </div> <p>علی افشاری &minus; تفاوت فعال سیاسی و روشنفکر قلمرو عمومی همواره موضوعی بحث برانگیز و چالشی است.</p> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">همان&zwnj;قدر که مفهوم روشنفکر قلمرو عمومی حساس و داوری پیرامون آن نیازمند ملاحظات گوناگونی است، تفکیک دو حوزه ارزشی&zwnj;ای که با دو چهره &quot;فعال سیاسی&quot; و &quot;روشنفکر قلمرو عمومی&quot; مشخص می&zwnj;شوند، اهمیت استراتژیک دارد و سلامت حیات سیاسی جامعه را تضمین می&zwnj;کند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <!--break--><!--break--><div dir="RTL"><b>دو نوع کنشگری اجتماعی</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">دو نقش&zwnj; فعال سیاسی و روشنفکر قلمرو عمومی، دو گونه متمایز از کنشگری اجتماعی را نمایان می&zwnj;سازند که الزامات، ویژگی&zwnj;ها و جهت گیری متفاوتی دارند. هر دوی این نقش&zwnj;ها برای جامعه لازم و مفید هستند. اما آیا می&zwnj;توان این دوگانه را به برابر نهاد تقابل قدرت طلبی و حقیقت مداری فرو کاست ؟ و یک طرف را قداست بخشید و طرف دیگر را نکوهش کرد؟</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">قضاوت صحیح نیازمند موشکافی و تقسیم این دو وادی به حوزه&zwnj;های گسترده تر از دو عنوان کلی است. پهنه فعالیت سیاسی طیفی را شامل می&zwnj;شود و نمی&zwnj;توان تعدد اشکال سیاست ورزی را نادیده گرفت.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">قطعا در برخورد کلی و نگاه اول روشنفکر قلمرو عمومی به دلیل پایبندی به حقیقت ارج وقرب بیشتری دارد و تکیه گاه جامعه از آفات قدرت است. البته در ساز و کار مدرن ساماندهی جامعه، قلم روشنفکران وخصلت نقادی پایان ناپذیر آنها تنها وسیله رفع نگرانی مردم از تعدی اصحاب قدرت نیست، بلکه رسانه&zwnj;ها و نهادهای تخصصی غیر دولتی نظارت کننده و گروه&zwnj;های حقیقت یاب نقش&zwnj;های مهمی در حفظ منافع میهن و حقوق ملت دارند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">با توجه به این مقدمه ابتدا گونه&zwnj;های مختلف کنش سیاسی تشریح می&zwnj;گردد سپس به توصیف نوع فعالیت&zwnj;های جداگانه روشنفکر قلمرو عمومی پرداخته می&zwnj;شود که از دامنه تنوع کمتری برخوردار است. بدینترتیب در نهایت می&zwnj;توان نتیجه گیری منصفانه تر و نزدیک تر به واقعیت داشت</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">اگرچه منطقی نیست انتظار داشت که این نزاع به پایان برسد . ویژگی سوبژکتیوی، گره خوردن این مباحث با ذهنیت فاعل شناسایی و غیبت ابژه&zwnj;ها و نمود&zwnj;های عینی اجازه نمی&zwnj;دهد اختلاف نظر و بحث به فرجامی فیصله بخش برسد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>حوزه سیاست</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;با توجه به تنوع و گوناگونی چشمگیر در حوزه سیاست، ارائه مدلی که بتواند تمامی شیوه&zwnj;های عملگری سیاسی را در بر بگیرد، اگر نا ممکن نباشد کاری به غایت دشوار است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;اما می&zwnj;توان دست بر روی نمونه&zwnj;های برجسته تر و پر شمار گذاشت. سیاست ورزی دو قطبی نیک و زشت که در قالب فساد سیاسی و حکمرانی سالم نیز بیان می&zwnj;شود، رایج&zwnj;ترین سکه در بازار سیاست از سپیده دم تاریخ تکوین دولت در اجتماعات بشری تا کنون است . فساد سیاسی قابل اطلاق به کسانی است که با سوء استفاده از قدرت، بساط ظلم، ستم و تبعیض را گسترانده&zwnj;اند وبرای آسایش و رفاه وابستگان، با ترویج مناسبات مافیایی و قبیله گرایی سیاسی، اکثریتی را به خاک سیاه نشانده&zwnj;اند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">ولی در مقابل کسانی هستند که انگیزه آنها در مشق سیاست افزایش خیر عمومی و گسترش کرامت انسانی است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">افرادی سیاست را یک بازی کثیف می&zwnj;انگارند که راهی برای دوری از آلودگی&zwnj;های آن وجود ندارد لذا باید در نوعی از سیاست ورزی مهارت پیدا کرد که وسیله را برای رسیدن به هدف توجیه می&zwnj;کند، هر عملی را برای حقط ثبات و امنیت جامعه مجاز بشمار می&zwnj;آورد، صلاح خود را معادل مصلحت ملت قرار می&zwnj;دهد و محدودیتی برای اعمال قدرت حاکم قائل نیست .</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">اما کسانی با رد این نوع سیاست ورزی منفی، سیاست اخلاقی را تبلیغ می&zwnj;کنند که سیاست ابزاری برای خدمت به انسان&zwnj;ها و گسترش قضیلت&zwnj;های اخلاقی و ارزش&zwnj;های انسانی است . در این نگرش، مرز&zwnj;های سیاست ورزی محدود می&zwnj;گردد و تحت نظارت اخلاق، عدالت و انسانیت مضبوط می&zwnj;شود.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">صرف نظر از این دو قطب، سیاست در جوامع مدرن یک حرفه هست و به مانند دیگر حرفه&zwnj;ها اصول و آئینی برای خود دارد که مرز رفتار&zwnj;های مجاز را از تخلفات مشخص می&zwnj;کند. عده&zwnj;ای اکنون می&zwnj;کوشند تا چارچوبی برای فعالیت سیاسی بنا کنند که حتی المقدور از ارزش داوری تهی باشد و صرفا یک سری نقش و رویه برای رفتار بازیگران سیاسی وضع کند.در اصل قانون و آئین نامه&zwnj;ها به صورت عینی حوزه عمل مشروع را مشخص سازند. بر این مبنا هر فرد و جریان سیاسی با اصولی خود را تعریف می&zwnj;کند و می&zwnj;کوشد با پایبندی به این اصول و شفافیت اعتبار کسب نماید.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;در برابر این دیدگاه، هرهری مسلکان و طرفداران سیاست بی&zwnj;اصول قرار دارند که قطب نمای حرکتشان را مطابق سنجش جهت ورزش باد قدرت تنظیم می&zwnj;نمایند . این خصیصه زهدانی است که جنین فرصت طلبی و اپورتونیسم را می&zwnj;پرورد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">البته مُدگرایان سیاسی نیز از منظری متفاوت این سنخ سیاست ورزی را تقویت می&zwnj;کنند. انگیزه آنها لزوما منفعت طلبی نیست ولی در مقابل فضا&zwnj;های سیاسی جو گیر می&zwnj;شوند و خود را با مُد سیاسی روز بدون اندیشه و تفکر تطبیق می&zwnj;دهند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در این میان کسانی نیز هستند که بدون تشخیص فقط دنباله روی صرف بزرگان و روسا هستند و بدون تامل و بینش مستقل، طوطی وار خواست و اراده آنان را تکرار کرده و ابزار دست آنها می&zwnj;شوند. در این مدل مناسبات مرید و مرادی به میدان سیاست تعمیم داده می&zwnj;شود . توده&zwnj;های نا آگاه بسیار مستعد این کنش ورزی هستند وبعضی وقتها نیروی مخربی را خلق می&zwnj;کنند که هستی جوامع را تباه می&zwnj;سازد. آنان در واقع نوعی پوپولیسم افراطی را رواج می&zwnj;دهند که نمونه وطنی اش در رهبری آیت الله خمینی و الگوی جهانی اش در آلمان نازی و فاشیسم دیده شد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">به قول مانس اشپربر هیچ جبّاری بدون کسانی که او را عَلَم می&zwnj;کنند و به او ایمان می&zwnj;آورند موضّوعیتنمی&zwnj;یابد.&quot; با وجود هر فردی که آماده پیروی و اطاعت از نظام جباریت باشد، یک سنگ ازمفروضات و مقدمات روان شناسانه بنای رژیم خودکامه در اشکال گوناگونش فراهم شده است.&quot;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">همچنین سوداگران سیاسی در انتظار نشسته&zwnj;اند تا با دمیدن بر تنور هیجانات زود گذر و دروغ پردازی&zwnj;های ماهرانه نان شان را بپزند . آنها سعی می&zwnj;کنند تا توهمات ذهنی شان را به شمار انبوه آدمیان تعمیم دهند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">همیشه فعال سیاسی در معرض خطر است تا رفتارش اسیر منافع و مصالح سیاسی گروه و جریان متبوعش قرار بگیرد. کارگزاران سیاسی وقتی در چارچوب مصالح حزبی و جبهه&zwnj;ای واقع می&zwnj;شوند در تحلیل آخر خواستها و علائق شان را در کانون توجه اصلی قرار می&zwnj;دهند. اینجا جایی است که اکثرا قبح دروغ و فریب ریخته می&zwnj;شود و اهداف سیاسی مباح می&zwnj;سازد تا مسائل را وارونه جلوه داد و باطل را به جای حق نشاند .</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;در نظام&zwnj;های سیاسی توسعه یافته پلورالیسم و حضور انتقادی رسانه&zwnj;ها و سازمان&zwnj;های مردم بنیاد باعث می&zwnj;شود تا افکار عمومی بتواند در شناخت حقیقت کمتر دچار گمراهی شود. اگر چه گروه&zwnj;های سیاسی خطی را دنبال می&zwnj;کنند که با منافع آنها سازگار است. اما پایبندی به پرنسیب&zwnj;های سیاسی و پاسخگویی این ویژگی را تعدیل می&zwnj;کند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در این میان بدترین نقش از آن کسانی است که شیپور به دست گرفته و مواضع بالا دستی&zwnj;ها را به فراخور مقتضیات در محافل سیاسی جار می&zwnj;زنند و خود را در حد پادو و برای پیشبرد اهداف حزبی و یا توپخانه جهت از میدان به در کردن منتقدان و مخالفان تنزل می&zwnj;دهند. آنها به نوسان&zwnj;ها و چرخش&zwnj;های بی مبنا توجه ندارند بلکه فقط مبلغ مواضعی هستند که بالایی&zwnj;ها گفته&zwnj;اند و یا بفرموده صادر شده است. برخی نیز هستند که هر جا امکانات بیشتری بدهد، در خدمت آن قرار می&zwnj;گیرند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">ولی نگون بختان دیگری نیز هستند که نه از سر منفعت بلکه از سر ایمانی خدشه نا پذیر به رهبران و آنانی که تجلیل شان می&zwnj;کنند، چشم عقل را می&zwnj;بندند و فقط دل به فرمانبرداری بی چون و چرا از دستورات صادر شده از محافل مقدس می&zwnj;سپرند و بدینترتیب بازیچه تصمیماتی می&zwnj;شوند که نه تنها مشارکتی در اتخاذ آنها ندارند که حتی نسبت به درستی آنها لحظه&zwnj;ای اندیشه نکرده&zwnj;اند و لذا عاجز از دفاع منطقی هستند!</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">یکی از آفات سیاست ورزی مبنا قرار دادن افراد به جای اصول و دیدگاه&zwnj;ها است. یعنی ملاک حمایت&zwnj;ها و مخالفت&zwnj;ها فرد می&zwnj;شود نه دیدگاهی که مورد انتقاد است. چنین نگرشی که منبعث از ذات انگاری است و فکر می&zwnj;کند افراد سرشت ثابتی دارند و قابل تغییر نیستند اسباب گمراهی و خطا را فراهم می&zwnj;سازد. به عنوان مثال در دعوای اخیر رهبری و احمدی نژاد شخصیت فردی آنها ملاک قضاوت برخی از اصلاح طلبان است . از این رو علی رغم تداوم سیاست&zwnj;های مورد انتقاد توسط رهبری و نیروهای حامی اش، ولی باز آنها تمایل به رهبری نشان می&zwnj;دهند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">افرادی نیز هستند که در قالب استاد دانشگاه و پژوهشگر می&zwnj;کوشند تا آگاهی سیاسی مردم افزایش یابد. بدینرتیب سمت گیری آنها به سیاست کاستن ا زجهل و فقر معرفت سیاسی است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">اما در جوامع دستخوش دگرگونی، سیاست آرمانگرا و یا دولت ساز طرفداران بیشتری دارد. هدف برخی از سیاست ورزی کارکرد حزبی و حضور در قدرت نیست بلکه بر افراشتن بنایی انسانی است تا بشارت گر دوران رهایی باشد و گلستانی مشحون از همه خوبی&zwnj;ها بسازد. بگذریم که برخی از کوشندگان این راه به گاه دست گرفتن قدرت جهنمی آفریدند و خلع شدگان از قدرت را روسفید کردند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">اما سیاست&zwnj;مداران آرمانگرا بخشی از اوتوپیا پندار&zwnj;هایی هستند که می&zwnj;کوشند بین ایده ال&zwnj;ها و واقعیت پل بزنند و با توجه به واقعیت&zwnj;ها نقشه راه رسیدن به آرمان&zwnj;ها را تدوین نمایند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">برای آنان ساخت قدرت و شاکله کلی نظم سیاسی مهم است و سعی می&zwnj;کنند با تبیین قواعد درست بازی راهی برای کاستن از آلام و رنج&zwnj;ها و افزودن بر رفاه و رضایت آدمیان بگشایند. در واقع هدف و مقصد آنها با روشنفکران مشترک است اما مسیری متفاوت را می&zwnj;پیمایند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">نقش آنها در جامعه بسیار مهم است. مدیریت صحیح و بسامان جامعه نیاز به فعال سیاسی و نقش&zwnj;های گوناگون آن دارد . بنابراین وجود فعالان سیاسی خیر خواه و اشکال موجه سیاست ورزی و ضرورت استقلال روشنفکران قلمرو عمومی، روزنامه نگاران و اصحاب اثر و نظر کمک می&zwnj;کند تا انحرافات سیاسی حد اقل گردد و از دامنه و شدت تبعات مخرب سیاست ورزی منفی کاسته شود. گاهی سیلی نقد نیروهای جامعه مدنی لازم است تا اهالی سیاست را از خماری باده قدرت بیرون بیاورد . همچنین برجسته سازی قبح پادو گری سیاسی، ارادت سالاری و مرید بازی در میدان سیاست از کارویژه&zwnj;های مهم روشنفکر قلمرو عمومی است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>روشنفکر قلمرو عمومی</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">اما روشنفکر قلمرو عمومی نیز تجسم و بروزی یکسان ندارد بلکه شقوق مختلفی را در بر می&zwnj;گیرد . به صرف ادعای روشنفکر عرصه عمومی بودن نمی&zwnj;توان داعیه حق طلبی داشت. ملاک پایبندی عملی و همگرایی ادعا با متاع نظری ارائه شده است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;حقیقت امری پیچیده است نمی&zwnj;توان به صراحت و وضوح آن را در یافت. اعتقاد به دست نیافتنی بودن حقیقت مطلق دروازه ورود به فعالیت حق طلبانه است. حقیقت در انحصار هیچ فرد، دیدگاه، مذهب و نژادی نیست. خطای نسبی معرفت اجازه نمی&zwnj;دهد تا انسان در هر عصر بتواند به کشف کامل حقیقت نائل گردد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">اراده استوار و خلل ناپذیر برای کشف حقیقت دیگر ویژگی روشنفکر قلمرو عمومی است که خود را در جایگاه آئینه داری حقیقت قرار می&zwnj;دهد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">روشنفکر قلمرو عمومی سه راه عمده و برجسته را پیش رو دارد:</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">۱:</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">نخست نوع متعارف آن یعنی روشنفکر ایدئولوژیک است. این روشنفکر از روزنه یک دستگاه فکری خاص، احکام مشخص و پیشینی به عنوان اصولی خدشه نا پذیر به وقایع می&zwnj;نگرد و قضاوت هایش را تحقق می&zwnj;بخشد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">اگرچه گریزی از میانجیگری عقل و مکاتب نظری و روش&zwnj;های تحقیق در ارزیابی رویداد&zwnj;ها نیست. ولی روشنفکر ایدئولوژیک در خطر الینه شدن وفتیشیزم احکام کلی قرار داد. باور هایش می&zwnj;تواند به اصولی جزمی تبدیل شوند که بمانند شی گرایی توانایی دیدن حقیقت را از او سلب کنند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;نتیجه محتوم این رویکرد مطلق انگاری در رد یا تأیید پدیده&zwnj;های سیاسی و اجتماعی است. اصول و احکام در ذهن او تبدیل به قلعه&zwnj;های غیر قابل فتحی می&zwnj;گردند که پاسخ&zwnj;هایی کلیشه&zwnj;ای برای تبیین مسائل عرضه می&zwnj;نمایند. بنابراین روشنفکر ایدئولوژیک قلمرو عمومی می&zwnj;تواند از سر دلبستگی به تابو&zwnj;ها و مکتب نظری دلخواهش همانطور حقیقت را پس بزند که یک فعال سیاسی بر مبنای منفعت مورد نظر جریانش آن را نادیده می&zwnj;گیرد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">۲:</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">خدمت به قدرت مسلط وپذیرش وضع موجود، دیگر عرصه گشوده برای روشنفکر قلمرو عمومی است. برخی از روشنفکران به صورت غیر علنی این شیوه را جلو می&zwnj;برند منتها رویکرد شان را در زیر نقاب دفاع از مصلحت عمومی و یا الزامات نگرش آکادمیک مخفی می&zwnj;سازند و یا شکل و شمایل جذابی به آن می&zwnj;بخشند. این روشنفکران به قول مارکس تولید کنندگان آگاهی کاذب هستند ویا اگر چنین نقش منفی ندارند عملا به سمت رهایی بخشی حرکت نمی&zwnj;کنند بلکه با تمکین در برابر قدرت، تثبیت پایه&zwnj;های اقتدار گرایی را هموار می&zwnj;سازند. جاه طلبی و موقعیت محوری از عوامل مهمی هستند که باعث لغزش برخی از روشنفکران می&zwnj;شوند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">۳:</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">اما رویکرد مطلوب و نوین در روشنفکری قلمرو عمومی، رویکرد آرمون پذیر و بنیان ستیز یا شالوده شکن است. در این سرمشق مسائل از منظر نتایج و پسامد&zwnj;های آنان برای سعادت بشری و افزایش عدالت و آزادی ارزیابی می&zwnj;گردند. هیچ مکتب وتئوری در این رویکرد برتری دائمی ندارند. اعتبار هر حکم و گزاره&zwnj;ای تا اطلاع ثانوی است. وجود آنها نه به دلیل حقانیت ذاتی بکه به دلیل نبود دلیل قانع کننده بر بطلان آنها هست. بنابراین در این شیوه حتی المقدور کوشش می&zwnj;شود تا از صدور احکام کلی و خدشه نا پذیر پرهیز گردد. روش غالب سعی و خطا است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">ریچارد رورتی این شق روشنفکری را اینچنین توصیف می&zwnj;کند:</div> <div dir="RTL">&quot;از منظر بنیان&zwnj;ستیزانه، چیزی به عنوان سرشت انسانی وجود ندارد، زیرا موجودات انسانی خود را در طی طریق خویش خلق می&zwnj;کنند. آنان خود را چنان خلق می&zwnj;کنند که شاعران اشعار خود را خلق می&zwnj;کنند. چیزی به عنوان سرشت دولت یا سرشت جامعه وجود ندارد که آن را بشناسیم. تنها یک رشته تلاش&zwnj;های تاریخی کمابیش موفق برای به دست آوردن آمیزه&zwnj;ای از نظم و عدالت وجود دارد. &quot;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">این روشنفکر با استفاده از سلاح دستاورد&zwnj;های نوین علوم انسانی و اندیشه انتقادی، قلعه&zwnj;های اسطوره پردازی&zwnj;های ایدئولوژی سیاسی، خرافه گرایی، دکان داری&zwnj;های سیاسی و عطش قدرت را نشانه می&zwnj;گیرد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">بنابراین چنین روشنفکری مستقل از منافع و مصالح اهالی سیاست و گروه&zwnj;های سیاسی، ساخت قدرت، ایدئولوژی، طبقه اقتصادی، احکام و باور&zwnj;های کلی و پیشینی و علوم اثبات گرایانه به عنوان ساختار قدرت گفتمانی به روشنگری ونظریه پردازی می&zwnj;پردازد تا با افزایش شناخت افکار عمومی ریسک فریب و خطا در تصمیمات اجتماعی کاهش یابد واز سویی دیگر سیاستمداران توجه بیشتری برای اعتماد سازی و رفتار اصولی و شفاف نشان بدهند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;توسعه اشکال مثبت و موجه سیاست ورزی و سیاست اخلاقی نیازمند کنش ورزی خستگی ناپذیر روشنفکر قلمرو عمومی است که از منظری شالوده شکنانه خود را فقط متعهد به حقیقت می&zwnj;داند. در این شرایط است که سرمایه اجتماعی شکل گرفته و توسعه می&zwnj;یابد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">به عنوان مثال این سنخ از روشنفکر قلمرو عمومی در مواجه با حمله نظامی برای نابود ساختن ماشین خشونت قذافی در سرکوب مردم لیبی هدف را حفظ جان بیشتر شهروندان غیر نظامی بیگناه قرار می&zwnj;دهد وبدون توجه به احکام پیشینی که نگاه مثبت یا منفی به غرب داشته باشد. نتایج عملی و عینی این رویداد را در بوته بررسی قرار می&zwnj;دهد و بر اساس پسامد&zwnj;ها در افق کوتاه مدت و دراز مدت به داوری می&zwnj;نشیند. او خود را در بیرون نگرش&zwnj;های خاص، دیدگاه&zwnj;های ایدئولوژیک و جریاناتی که منافعی در وقوع و یا عدم تحقق این اتفاق دارند قرار می&zwnj;دهد .همچنین وی از قبل داده&zwnj;ها را بگونه&zwnj;ای خاص آرایش نمی&zwnj;دهد تا حکم پیشینی اش در محکومیت مطلق برخورد نظامی و یا دفاع بی قید وشرط از رفتار دولت آمریکا ثابت شود. بلکه برای او نتایج عملی تعیین کننده هستند</div> <div dir="RTL"><i>&nbsp;</i></div> <div dir="RTL"><b>نتیجه گیری </b></div> <div dir="RTL"><i>&nbsp;</i></div> <div dir="RTL">فعال سیاسی و روشنفکر قلمرو عمومی حالت&zwnj;های ثابت ویکسانی ندارند بلکه طیفی از اشکال را در بر می&zwnj;گیرند. البته تنوع کنش سیاسی بیشتر است. جامعه هم به فعال سیاسی نیاز دارد و هم به روشنفکر قلمرو عمومی . بنابراین نمی&zwnj;توان منزلتی خاص به یکی از این دو نقش بخشید. بلکه ضمن تاکید بر رعایت تمایز و استقلال این دو نقش باید کوشید معیار&zwnj;ها و ضوابط رفتار درست در حوزه سیاست و روشنفکری تبیین گردد و افراد به رعایت آنها تشویق شوند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">روشنفکران قلمرو عمومی باید بتوانند خارج از ملاحظلات ویژه کنشگران جنبش سبز ار صدر تا ذیل، عملکرد این جنبش را نقد نمایند.نباید انتظار داشت تا آنها فقط زبان به تحسین بگشایند ویا سکوت پیشه کنند تا مصالح جنبش صدمه نخورد. هیچ جنبشی که به مردم و خرد جمعی متکی است از فضای نقد آزاد و آزادی بیان لطمه نمی&zwnj;بیند. خلط و مخدوش کردن حوزه عمل سیاسی با تکاپو&zwnj;های روشنفکری و فعالیت روزنامه نگاری، بیراهه است . در این کویر نهال آزادی و دموکراسی سر بر نمی&zwnj;کشد. باید آستانه تحمل در برابر نقد بی پروای اصحاب حقیقت را بالا برد ودر برابر سخنان آنان حتی اگر خطا باشد شکیبایی به خرج داد و به نحو منطقی وارد گفتگو و پاسخ دادن شد تا نتیجه این تعامل و اندر کنش، افزایش آگاهی و شناخت افکار عمومی باشد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>در همین زمینه</b></div> <p><span dir="RTL">اکبر گنجی: <a href="../../../../../../../reflections/2011/07/29/5781">خواست قدرت &minus; علیه قدرت</a></span></p> https://archive.radiozamaneh.com/reflections/2011/08/28/6560#comments انديشه زمانه روشنفکر سیاست علی افشاری فعال سیاسی قلمرو عمومی کنشگری اجتماعی Sun, 28 Aug 2011 20:44:12 +0000 nikfar 6560 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/reflections/2011/07/29/5781 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/reflections/2011/07/29/5781" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> اکبر گنجی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="273" height="177" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/power.jpg?1312667003" /> </div> </div> </div> <p>اکبر گنجی &minus; روشنگری پیرامون تفاوت&zwnj;های &quot;روشنفکر قلمرو عمومی&quot; و &quot;فعال سیاسی حزبی/سازمانی&quot; دارای اهمیت بسیار است[۱]. این دو گروه، در ساختار دموکراتیک یا ساختار استبدادی، همچنان دو گروه متمایزند. بهتر است به تفاوت این دو گروه در ساختار دموکراتیک بنگریم تا مدعا روشن شود.</p> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&quot;فعال سیاسی حزبی سازمانی&quot; به دنبال قدرت سیاسی است. با کمی اغراق می&zwnj;توان مدعی شد که &quot;خواست قدرت&quot; همه چیز او را تشکیل می&zwnj;دهد. اما &quot;روشنفکر قلمرو عمومی&quot; علیه قدرت است. علیه &quot;قدرت سیاسی&quot; و علیه &quot;قدرت اقتصادی&quot; (ثروت انباشته یا سرمایه داری افسار گسیخته). آیا همین امر (به دنبال قدرت بودن و علیه قدرت بودن)، تفاوت&zwnj;های عمده&zwnj;ای میان این دو گروه ایجاد نمی&zwnj;نماید؟ &quot;خواست قدرت&quot; و &quot;علیه قدرت&quot; بودن یکی نیست و تفاوت مشرب زیادی ایجاد می&zwnj;کند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <!--break--><!--break--><div dir="RTL"><b>نمونه آمریکا</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">آمریکا بزرگ&zwnj;ترین کشور جهان، بزرگ&zwnj;ترین اقتصاد جهان، بزرگ&zwnj;ترین دموکراسی جهان است. جامعه&zwnj;ای دموکراتیک با ساختار سیاسی دموکرات. سیاستمداران و روشنفکران قلمرو عمومی در این نظام دموکراتیک چگونه عمل می&zwnj;کنند؟</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">هدف اعضای حزب جمهوری و دموکرات آمریکا پیروزی در انتخابات و در دست گرفتن قوه&zwnj;ی مجریه و مقننه این کشور است. در این راستا، متغیر &quot;<b>منافع</b>&quot; نقش اصلی را بازی می&zwnj;کند. منتها، دو گونه منافع وجود دارد: &quot;<b>منافع ملی</b>&quot; در سطح بین الملل و &quot;<b>منافع شخصی و گروهی</b>&quot; در سطح داخلی.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">سیاستمداران آمریکایی در سطح بین الملل، اگر &quot;منافع کمپانی&zwnj;های سرمایه داری&quot; را در نظر نگیرند، در بهترین شرایط ، به دنبال &quot;منافع ملی&quot; کشورشان هستند. ارزش&zwnj;های اخلاقی و انسانی- به گفته&zwnj;ی اوباما- وقتی الویت می&zwnj;یابند که با &quot;منافع ملی آمریکا&quot; در یک جهت قرار گیرند. با همین استدلال اوباما حمله&zwnj;ی نظامی به لیبی و عدم دخالت در مسأله&zwnj;ی بحرین و عربستان سعودی را موجه می&zwnj;ساخت و می&zwnj;سازد. اینک پس از چند ماه بمباران لیبی توسط پیمان ناتو روشن شده است که مقاصد بشر دوستانه در پشت این تهاجم قرار نداشت. مطابق گزارش&zwnj;های رسمی خود دول غربی، در حمله&zwnj;های ناتو، غیر نظامیان کشته شده&zwnj;اند. به گزارش رسمی سازمان ملل، دو طرف درگیر جنگ داخلی- سرهنگ قذافی و مخالفانش- مرتکب جنایات جنگی شده&zwnj;اند. این وضعیت لیبی است که تهاجم نظامی به آن، به اصطلاح با مجوز شورای امنیت سازمان ملل متحد صورت گرفت.</div> <blockquote><div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&quot;فعال سیاسی حزبی سازمانی&quot; به دنبال قدرت سیاسی است. با کمی اغراق می&zwnj;توان مدعی شد که &quot;خواست قدرت&quot; همه چیز او را تشکیل می&zwnj;دهد. اما &quot;روشنفکر قلمرو عمومی&quot; علیه قدرت است. علیه &quot;قدرت سیاسی&quot; و علیه &quot;قدرت اقتصادی&quot; (ثروت انباشته یا سرمایه داری افسار گسیخته).</div> </blockquote> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در حمله&zwnj;ی نظامی به عراق و افغانستان و اشغال آن دو کشور، اشغالگران به دنبال دموکراسی و حقوق بشر و آزادی نبودند. ارزش&zwnj;های اخلاقی در کار نبود. بوش و دیک چینی و رامسفلد و دیگر سیاستمداران آمریکا تا توانستند دروغ گفتند تا آن تهاجم را موجه سازند. همه&zwnj;ی آن دروغ&zwnj;ها به سرعت برملا گردید و بعداً رسماً بدان&zwnj;ها اعتراف شد. ده&zwnj;ها هزار تن از غیرنظامیان عراقی و افغانی - به خصوص کودکان و سالخوردگان- کشته شده و زیربناهای عراق نابود گشت. در عراق حتی نمی&zwnj;توان از &quot;منافع ملی آمریکا&quot; سخن گفت. هزاران آمریکایی کشته و بیش از یک هزار میلیارد دلار مالیات مردم این کشور در آنجا به هدر رفت. اما تحقیقات بعدی نشان داد که کمپانی&zwnj;های آمریکایی در این جنگ منافع بسیاری داشتند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">کمپانی&zwnj;های فروش اسلحه و بسیاری کمپانی&zwnj;های غیر نظامی از قراردادهای ده&zwnj;ها میلیارد دلاری برای &quot;بازسازی عراق&quot; بهره&zwnj;امند شدند. بین سال ۲۰۰۳ و ۲۰۰۶ فقط شرکت &quot;<b>هلی برتون</b>&quot; قراردادهایی معادل ۲/۱۷ میلیارد دلار برای پروژه&zwnj;های مختلف مربوط به باز سازی عراق منعقد کرد. دیک چنی قبل از ملحق شدن به دولت بوش از مدیران این شرکت بود[۲]. کمپانی&zwnj;های سرمایه داری آمریکایی پس از جنایت ضد انسانی یازده سپتامبر ۲۰۰۱، از فضای ترس برای سود بردن بسیار استفاده کردند. این امر محدود به کشور خودشان نبود، در عراق آنها به سودهای کلان دست یافتند[۳]. به نوشته&zwnj;ی هفته نامه&zwnj;ی &quot;نیشن&quot; (۱۵ اکتبر ۲۰۰۷)، کمپانی &quot;به لک واتر&quot; فقط هفتصد میلیون دلار بابت حفاظت از مقامات آمریکایی در عراق دریافت کرد و ده&zwnj;ها تن از مردم غیرنظامی عراق را به قتل رساند. پرسنل این کمپانی پس از به قتل رساندن شهروندان غیر نظامی عراق آزادانه به کشورشان باز گشتند. در حالی که حقوق ژنرال پترِيوس، سرفرمانده ی نيروهای نظامی آمريکا در عراق، ۴۹۳ دلار در روز بود، کارکنان به لک واتر روزانه ۱۰۷۵ دلار دریافت می&zwnj;کردند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در قلمرو بین الملل، سیاستمداران به دنبال حقیقت- یعنی صدق معرفت شناختی و صدق اخلاقی- نیستند. مسأله، مسأله&zwnj;ی &quot;<b>منافع ملی</b>&quot; است. در طول قرن بیستم همه&zwnj;ی دولت&zwnj;های آمریکا (دموکرات یا جمهوری خواه) از دولت&zwnj;های استبدادی و به شدت فاسد خاورمیانه حمایت کردند و آن&zwnj;ها را بر سر کار آوردند. چرا که حمایت از دولت&zwnj;های خودکامه&zwnj;ی سرکوبگر به سود منافع ملی دولت آمریکا بود. این حقیقت که آن دولت&zwnj;ها مردم خود را وحشیانه سرکوب و شکنجه می&zwnj;کردند، این حقیقت که آنها به طور سیستماتیک حقوق بشر را نقض می&zwnj;کردند، این حقیقت که آن&zwnj;ها ثروت ملی مردمشان را چپاول می&zwnj;کردند، این حقیقت که آن&zwnj;ها نوکر دول خارجی بودند و ریشه در آرای مردم نداشتند، و صدها حقیقت دیگر، فاقد ارزش بود. کودتای علیه دولت ملی مصدق و دولت سالوادور آلنده - و ده&zwnj;ها کودتای دیگر- چه ارتباطی با حقیقت و ارزش&zwnj;های دموکراتیک داشت؟</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">حوزه&zwnj;ی بررسی وقتی به سیاست داخلی محدود گردد، نقش متغیر &quot;<b>خواست قدرت</b>&quot; و &quot;<b>منافع</b>&quot; بسیار برجسته خواهد شد. نمایندگان کنگره و سنای آمریکا می&zwnj;خواهند نماینده باقی بمانند. حداقل این است که هزینه&zwnj;ی سنگین تبلیغات انتخاباتی آنان را باید کمپانی&zwnj;های بزرگ تأمین کنند. این کمپانی&zwnj;ها از طریق لابی&zwnj;ها بر نمایندگان سیطره دارند. بیل کلینتون در انتخابات ریاست جمهوری وعده داد تا از سیطره&zwnj;ی لابی&zwnj;ها بکاهد، اما شکست خورد. اوباما نیز در آغاز کار چنین وعده&zwnj;ای داد، اما روشن بود که راه به جایی نمی&zwnj;برد. در این میان، در آمریکا یک تخصص پر درآمد به نام&quot;جمع کنندگان کمک مالی&quot; به وجود آمده است. این&zwnj;ها برای داوطلبان نمایندگی مراسم جمع آوری پول به راه می&zwnj;اندازند و خود نیز سودهای کلانی به جیب می&zwnj;زنند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">جان جی مرشایمر استاد دانشگاه شیکاگو و استفن ام والت استاد دانشگاه هاوارد در تحقیق مشترکی سیطره&zwnj;ی لابی اسرائیل (کمیته&zwnj;ی روابط عمومی آمریکایی اسرائیل- آیپک ، کمیته&zwnj;ی یهودیان آمریکا و انجمن روسی سازمان&zwnj;های یهودی آمریکا) را بر سیاستمداران، قوه&zwnj;ی مجریه و قوه&zwnj;ی مقننه&zwnj;ی آمریکا نشان دادند[۴]. آیپک نقش مهمی در انتخابات آمریکا بازی می&zwnj;کند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در واقع، پول و لابی&zwnj;ها و گروه&zwnj;های ذینفع بر واشنگتن حاکمیت دارند. تا سال ۱۹۹۰ تعداد بیست هزار تن از اعضای لابی&zwnj;ها در واشنگتن به ثبت رسیده&zwnj;اند. تک تک نمایندگان که خواهان انتخاب مجددند، در مقابل این&zwnj;ها پاسخ&zwnj;گو هستند. لابیها و گروه&zwnj;های ذینفع به هیچ وجه اجازه نمی&zwnj;دهند که قانونی به تصویب رسد که منجر به حذف یارانه&zwnj;ی آن&zwnj;ها شود. دولت&zwnj;های جمهوری خواه و دموکرات تماماًٌ در این راه شکست خورده&zwnj;اند. جرج بوش در سال ۲۰۰۰ با شعار کاهش مالیات&zwnj;ها و کاستن از هزینه&zwnj;های دولتی بر سر کار آمد. او توانست مالیات ثروتمندان را کاهش دهد، اما نه تنها نتوانست از هزینه&zwnj;های دولتی بکاهد، بلکه هزینه&zwnj;ها در دوران او افزایش یافت. یارانه&zwnj;های گروه&zwnj;های ذینفع به زیان آموزش، بهداشت، فقرا و زیرساخت&zwnj;های جدید است. دان روستنکسکی، نماینده&zwnj;ی سابق کنگره گفته است: &quot;نمایندگان کنگره به اعضای لابیها نگاه می&zwnj;کنند و آن&zwnj;ها هم آری یا نه را با اشاره&zwnj;ی سر به نمایندگان می&zwnj;گویند&quot;.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL">دست&zwnj;یابی به قدرت و تأمین &quot;منافع&quot; مهم&zwnj;ترین ارزش برای فعال سیاسی حزبی و سازمانی است. اما روشنفکر قلمرو عمومی به دنبال تقرب به حقیقت (صدق معرفت شناختی)، گسترش فضائل اخلاقی- خصوصاً صدق اخلاقی- و نقد رادیکال قدرت سیاسی و قدرت اقتصادی است. او علیه قدرت است و خواهان دموکراتیزه کردن نظام&zwnj;های دموکراتیک موجود و افزایش حقوق اقلیت&zwnj;هاست.</div> </blockquote> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">یک شاهد خوب بر این مدعا، سیاست خارجی نادرست آمریکا نسبت به کشور کوبا- یعنی انزوای اقتصادی از طریق تحریم&zwnj;ها- است. با این که تغییر این سیاست ضروری است، اقلیت کوبایی- آمریکایی&zwnj;های ضد کاسترو از طریق سازماندهی فعال به هیچ وجه اجازه نمی&zwnj;دهند تا این سیاست تغییر کند. این اقلیت در دو ایالت فلوریدا و نیوجرسی زندگی می&zwnj;کنند و نقش انتخاباتی مهمی دارند. حقیقت چیست؟ آیا تحریم&zwnj;های بلند مدت کوبا به سود منافع ملی آمریکا، گذار کوبا به نظام دموکراتیک و ارزش&zwnj;های انسانی است؟</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">روشنفکران قلمرو عمومی چون چامکسی، رورتی و مک اینتایر و دیگران با چنین قدرتی مخالف&zwnj;اند و آن را نقد می&zwnj;کنند. روشنفکر یهودی آمریکایی- ریچارد فالک استاد سابق حقوق بین الملل دانشگاه پرینستون- به عنوان گزارش گر ویژه&zwnj;ی شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد تأیید می&zwnj;کند که دولت اسرائیل در غزه مرتکب &quot;جنایت علیه بشریت&quot; و &quot;اقدامات جمعی بی رحمانه ی آلمان نازی&quot; شده است[۵]. اما گوش سیاستمداران آمریکا به حقایق برملا شده به وسیله&zwnj;ی فالک و گزارش گلدستون[۶] شنوا نیست. همه نشان داده و می&zwnj;دهند که حمایت یک جانبه ی دولت&zwnj;های آمریکا از دولت اسرائیل نه تنها با دموکراسی و حقوق بشر سازگار نیست و ضد حقیقت است، بلکه منافع ملی آمریکا را هم تأمین نمی&zwnj;کند. اما با سیطره&zwnj;ی لابی اسرائیل بر فعالین سیاسی حزبی و سازمانی چه می&zwnj;توان کرد؟</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">دست&zwnj;یابی به قدرت و تأمین &quot;منافع&quot; مهم&zwnj;ترین ارزش برای فعال سیاسی حزبی و سازمانی است. اما روشنفکر قلمرو عمومی به دنبال تقرب به حقیقت (صدق معرفت شناختی)، گسترش فضائل اخلاقی- خصوصاً صدق اخلاقی- و نقد رادیکال قدرت سیاسی و قدرت اقتصادی است. او علیه قدرت است و خواهان دموکراتیزه کردن نظام&zwnj;های دموکراتیک موجود و افزایش حقوق اقلیت&zwnj;هاست. رورتی می&zwnj;گفت: دموکراسی&zwnj;های موجود چون دموکراسی آمریکا، دموکراسی&zwnj;های حداقلی اند. این دموکراسی&zwnj;ها را باید از راه &quot;<b>برابری&zwnj;خواهی</b>&quot; و &quot;<b>مساوات&zwnj;طلبی</b>&quot; به سوی دموکراسی حداکثری سوق داد. برابری و تبعیض زدایی اساس دموکراسی حداکثری است. &quot;رشد و توسعه&zwnj;ی دموکراسی معادل رشد و توسعه&zwnj;ی برابری فرصت&zwnj;ها برای همه&zwnj;ی شهروندان است&quot;. حقوق همه&zwnj;ی اقلیت&zwnj;ها باید به رسمیت شناخته شود. به همین دلیل، رورتی می&zwnj;گوید: &quot;<b>در آمریکا دموکراسی هنوز تحقق پیدا نکرده است</b>&quot;. برای این که از یک سو:</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&quot;اغنیا هنوز برتری نامنصفانه یی نسبت به فقرا دارند، آن هم به اتکای تطمیع صاحب منصبان، تحت فشار قرار دادن مراجع قانون گذاری، اکراه در پرداخت مالیات&zwnj;های لازم برای هزینه کردن در راه ایجاد یک نظام رفاه اجتماعی مناسب، دسیسه چینی برای پایین نگه داشتن دست مزدها، و نظایر این&zwnj;ها&quot;،</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">و از سوی دیگر برای این که:</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&quot;با گروه&zwnj;های ستم دیده- برای مثال، اقلیت&zwnj;های نژادی و دینی، زنان، و همجنس خواهان- هنوز برخورد نامنصفانه یی می&zwnj;شود. . . دموکراسی تنها با بر طرف شدن این بی عدالتی&zwnj;ها تحقق خواهد یافت&quot;[۷].</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">چامسکی یک روشنفکر قلمرو عمومی ضد قدرت است. روشن است که او مدافع آزادی و دموکراسی و حقوق بشر است. اما سیاست خارجی آمریکا را معطوف به این ارزش&zwnj;ها نمی&zwnj;بیند. سیاست داخلی را هم از این منظر- خصوصاً از منظر حقیقت- بی رحمانه به نقد می&zwnj;کشد. او فلسفه&zwnj;ی سیاسی خود را &quot;آرمان گرایی دموکراتیک&quot; نامیده است. او حاشیه&zwnj;های قدرت سیاسی غیر پاسخگوی تحت کنترل شرکت&zwnj;ها که به وسیله و برای &quot;<b>اغنیای حاکم بر دنیا</b>&quot; ایجاد شده را نقد و رد می&zwnj;کند. سوسیالیسم اختیارگرایانه&zwnj;ی <span dir="LTR">(libertarian socialism)</span> او به دنبال انحلال اقتدار متمرکز، خواه از آن حکومت&zwnj;های قدرتمند و خواه از آن شرکت&zwnj;های قدرتمند، و واگذاری قدرت به افراد در باهماد یا باهمستان&zwnj;هاست.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">چامسکی سیاستمداران آمریکا (فعالین سیاسی حزبی و سازمانی) را تابع کمپانی&zwnj;های بزرگ می&zwnj;داند. اما مسأله&zwnj;ی او به عنوان روشنفکر قلمرو عمومی، مسأله&zwnj;ی برچیدن کلیه&zwnj;ی نظام&zwnj;های قدرت متمرکز (اعم از خصوصی و دولتی) و واگذاری کنترل مؤثر اکثر تصمیم گیری&zwnj;های سیاسی و اقتصادی به مردمی است که زندگی&zwnj;شان بیشترین تأثیر را از آن تصمیم گیری&zwnj;ها می&zwnj;پذیرد. چامسکی در سال ۱۹۶۶ در مقاله&zwnj;ی &quot;مسئولیت روشنفکران&quot; نوشت: &quot;<b>مسئولیت روشنفکران بیان حقیقت و افشای دروغ است</b>&quot;. اما به نظر او: &quot;گفتن حقیقت به هنری کیسینجر، یا مدیر عامل جنرال موتورز یا دیگر صاحبان قدرت در نهادهای سرکوبگر اتلاف وقت و بی معنی است- آن هم حقایقی که اکثراً خودشان از آن با خبرند&quot;. روشنفکر باید به عنوان کسی که &quot;دغدغه&zwnj;ی حقیقت&quot; و &quot;تأمین عدالت اجتماعی&quot; برای افراد ناتوان و ستمدیده را دارد، حرف بزند. روشنفکر حقیقت را درباره&zwnj;ی نظام قدرت بیان می&zwnj;کند.</div> <blockquote><div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">رورتی می&zwnj;گفت: دموکراسی&zwnj;های موجود چون دموکراسی آمریکا، دموکراسی&zwnj;های حداقلی اند. این دموکراسی&zwnj;ها را باید از راه &quot;برابری&zwnj;خواهی&quot; و &quot;مساوات&zwnj;طلبی&quot; به سوی دموکراسی حداکثری سوق داد. برابری و تبعیض زدایی اساس دموکراسی حداکثری است.</div> </blockquote> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>در جوامع استبدادی</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">به برخی از تمایزهای روشنفکر قلمرو عمومی از فعال سیاسی حزبی و سازمانی در جوامع دموکراتیک اشاره کردیم. اما وقتی نوبت به جوامع استبدادی با رژیم&zwnj;های خودکامه&zwnj;ی سرکوبگر چون ایران می&zwnj;رسد، این تمایز نقشی مهم&zwnj;تر بازی می&zwnj;کند. برای این که به دلایل عدیده، روشنفکر قلمرو عمومی در جوامع استبدادی، برخلاف جوامع دموکراتیک، نقشی کلیدی دارد و از طریق گفتار سازی&zwnj;های بدیل، &quot;<b>گفتمان مسلط</b>&quot; را می&zwnj;سازد. علی شریعتی در دهه&zwnj;ی چهل و پنجاه در ایران چنین نقشی داشت و به همین دلیل &quot;<b>معلم انقلاب</b>&quot; نام گرفت. در حوزه&zwnj;ی نواندیشی دینی، در دو دهه&zwnj;ی گذشته، روشنفکرانی چون عبدالکریم سروش، مصطفی ملکیان و محمد مجتهد شبستری چنین نقشی ایفا کرده&zwnj;اند. کار و بار این&zwnj;ها با کار و بار احزاب و سازمان&zwnj;های جبهه&zwnj;ی دوم خرداد یا اصلاح طلبان، تفاوت&zwnj;های بارز دارد. حسین بشیریه، سید جواد طباطبایی، خشایار دیهیمی، عزت الله فولادوند، داریوش آشوری و. . . نقش روشنفکر قلمرو عمومی را در ایران بازی کرده و می&zwnj;کنند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&quot;<b>انتخابات آزاد</b>&quot; را در نظر بگیرید. از نظر اصلاح طلبان انتخابات آزاد چگونه انتخاباتی است؟ اگر احزاب و سازمان&zwnj;های اصلاح طلب را به انتخابات راه دهند، آنان انتخابات را آزاد قلمداد کرده و در آن شرکت خواهند کرد. اگر هم انتخابات را آزاد قلمداد نکنند، در آن صورت به هیچ وجه درباره&zwnj;ی &quot;ناآزاد بودن انتخابات&quot; سخن نخواهند گفت، چون نمی&zwnj;توان مردم را به شرکت در انتخابات غیر رقابتی و ناآزاد دعوت کرد. اما از نظر روشنفکر قلمرو عمومی، اگر غیر خودی&zwnj;ها (بهائیان، کمونیست، لیبرال&zwnj;های نامسلمان، فمینیست&zwnj;ها، و. . . ) حق کاندیداتوری نداشته باشند، حتی اگر همه&zwnj;ی اصلاح طلبان زندانی و احزابی چون مشارکت و سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی مجاز به شرکت در انتخابات باشند؛ همچنان انتخابات آزاد نخواهد بود. فعال سیاسی حزبی و سازمانی حقیقت انتخابات را در پای منافع گروهی ذبح می&zwnj;کند، اما مسأله&zwnj;ی روشنفکر قلمرو عمومی برگزاری انتخابات حقیقی (آزاد، رقابتی، عدالانه غیر متقلبانه، و از همه&zwnj;ی این&zwnj;ها مهم&zwnj;تر: موثر) است. انتخابات در ایران حتی اگر صد در صد آزاد برگزار شود و قوه&zwnj;ی مقننه و مجریه در اختیار مخالفان قرار گیرد، باز هم ناموثر است، چرا که قدرت اصلی در دست رهبری با &quot;ولایت مطلقه&zwnj;ی فقیه&quot; (اصل ۵۷ قانون اساسی) و نهادهای انتصابی تحت امر اوست. &quot;انتخابات آزاد&quot; مورد درخواست مخالفان در جنبش&zwnj;های دموکراسی خواهی، انتخاباتی است که در صورت پیروزی مخالفان، قدرت از زمامداران حاکم به مخالفان &quot;<b>انتقال</b>&quot; خواهد یافت. &quot;<b>انتقال قدرت</b>&quot; ملاک موثر بودن انتخابات است و این چیزی است که در انتخابات ایران- به شرط آزاد و غیر متقلبانه بودن- وجود ندارد. این فقط یک نمونه از تفاوت نگرش این دو سنخ به مسائل و مشکلات کشور است.</div> <blockquote><div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">وقتی نوبت به جوامع استبدادی با رژیم&zwnj;های خودکامه&zwnj;ی سرکوبگر چون ایران می&zwnj;رسد، تمایز میان روشنفکر قلمرو عمومی و فعال سیاسی حزبی و سازمانی&nbsp; نقشی مهم&zwnj;تر بازی می&zwnj;کند. برای این که به دلایل عدیده، روشنفکر قلمرو عمومی در جوامع استبدادی، برخلاف جوامع دموکراتیک، نقشی کلیدی دارد و از طریق گفتار سازی&zwnj;های بدیل، &quot;گفتمان مسلط&quot; را می&zwnj;سازد.</div> </blockquote> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">به مثال دیگری توجه کنید. فعالان سیاسی حزبی و سازمانی به دنبال ائتلاف با سیاستمداری چون هاشمی رفسنجانی و حمایت او از خود هستند. به همین دلیل نه تنها از حقیقت هاشمی سخن نمی&zwnj;گویند، بلکه آن را پنهان داشته و چهره&zwnj;ای غیر واقعی از او به تصویر می&zwnj;کشند[۸]. هدف رسیدن به قدرت است، صدق معرفت شناختی و صدق اخلاقی اموری فرعی به شمار می&zwnj;روند. دروغ گویی و حقیقت ستیزی فاقد اهمیت است. مهم تشکیل ائتلاف برای رسیدن به قدرت است. &quot;خواست قدرت&quot; و &quot;علیه قدرت&quot; بودن یک شاخص مهم برای تمایز روشنفکر قلمرو عمومی از فعال سیاسی حزبی و سازمانی است[۹].</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">با توجه به این مقدمات، باید درباره&zwnj;ی تفاوت&zwnj;های این دو سنخ- روشنفکر قلمرو عمومی و فعال سیاسی حزبی و سازمانی- بحث و گفت و گو کرد. آنچه گفته شد، مقدماتی برای گشودن باب گفت و گو در این زمینه بود.</div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL"><b>پانویس&zwnj;ها </b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">۱- در دو مقاله&zwnj;ی &quot;<b>روشنفکران در برابر اصلاح طلبان</b>&quot; و &quot;<b>منافع و انگیزه شناسی سیاسی</b>&quot; به برخی از تفاوت&zwnj;های این دو گروه اشاره رفته است. رجوع شود به این مقالات در <a href="http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2011/07/110707_l13_iran_election.shtml"><span>بی بی سی</span></a> و <a href="http://www.roozonline.com/persian/opinion/opinion-article/archive/2011/july/13/article/-303c1d78c6.html">روز آنلاین</a>.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">۲- شرح بیشتر قرداد&zwnj;های این شرکت و ۲۴ شرکت دیگر در <a href="http://www.businesspundit.com/the-25-most-vicious-iraq-war-profiteers/"><span>این لینک</span></a> قابل دسترسی است.</div> <div>&nbsp;</div> <div>3 - Solomon Hughes, War on Terror, Inc: Corporate Profiteering from the Politics of Fear (London: Verso, 2007).</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div>4- John J. Mearsheimer and Stephen M. Walt, The Israel Lobby and U. S. Foreign Policy (New York: Farrar, Straus and Giroux, 2007).</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">۵- رجوع شود به <a href="http://www.bbc.co.uk/persian/world/2008/12/081210_an_un_israel.shtml"><span>این لینک</span></a>.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">۶- گزارش قاضی گلدستون محصول کار یک هیأت چهار نفره مرکب از کریستین چینکین، استاد حقوق بین الملل در دانشگاه اقتصاد و علوم سیاسی لندن، هینا جیلانی، وکیل دادگاه عالی پاکستان و نماینده ویژه&zwnj;ی سابق دبیر کل برای مدافعان حقوق بشر و سرهنگ بازنشسته دزموند تراورس، عضو هیئت مدیره موسسه تحقیقات بین المللی جنایی بود. گزارش گلدستون که اسرائیل را به جنایت جنگی و جنایت علیه بشریت محکوم کرده بود، به تأیید شورای حقوق بشر سازمان ملل رسید. سپس مجمع عمومی سازمان ملل متحد قطعنامه یی را در هفت بند به تصویب رسانید که ضمن تایید و تاکید بر گزارش نشست ویژه&zwnj;ی شورای حقوق بشر، مورخه ۱۵ اکتبر ۲۰۰۹ (۲۳ شهریور ۱۳۸۸) مقرر می&zwnj;داشت که گزارش هیات حقیقت یاب در خصوص وضع غزه و کرانه باختری به شورای امنیت فرستاده شود؛ دولت اسرائیل در ظرف سه ماه جنایات جنگی ارتکابی ارتش این کشور در غزه را بررسی و به دبیرکل سازمان ملل متحد گزارش دهد. دبیرکل حداکثر ظرف سه ماه گزارش خود را به شورای حقوق بشر تسلیم کند. دولت سوئیس امضاکنندگان معاهده آگوست ۱۹۴۹ را برای بررسی تخلفات اسرائیل از مفاد بند چهار این معاهده، در مورد حفاظت از افراد غیرنظامی در هنگام جنگ دعوت کند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">۷- ریچارد رورتی ، <b><i>پیشامد، بازی، و همبستگی</i></b> ، ترجمه&zwnj;ی پیام یزدانجو ، نشر مرکز، صص ۳۸۷- ۳۸۶.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">۸- مقاله&zwnj;ی &quot;<b>مال بد بیخ ریش صاحبش</b>&quot; در این مورد است. رجوع شود به <a href="http://www.roozonline.com/persian/opinion/opinion-article/archive/2011/july/21/article/-4285bcafa7.html"><span>این لینک</span></a>.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">۹- حمید دباشی هم در کتاب زیر درباره&zwnj;ی این تمایز سخن گفته است:</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div>Hamid Dabashi, Brown Skin, White Masks (London: Pluto, 2010)</div> <p>&nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/reflections/2011/07/29/5781#comments انديشه زمانه اکبر گنجی روشنفکر سیاست قدرت قلمرو عمومی Thu, 28 Jul 2011 22:32:38 +0000 nikfar 5781 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/society/women/2011/07/17/5388 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/society/women/2011/07/17/5388" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-motarjem"> <div class="field-label">برگردان:&nbsp;</div> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> فروغ. ن. تمیمی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="250" height="171" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/forogh_rahbaran_zan.jpg?1311365475" /> </div> </div> </div> <div style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><span style="font-size: 10pt;">روب فریکن- رهبر تازه وارد به لیست زنان سیاست مدار آسیایی که اغلب &laquo;دختر&raquo; و یا &laquo;بیوه&raquo; رجال معروف بودند، یک استثنا است. &laquo;ینگلوک شیناواترا&raquo;، خواهر &nbsp;یک زمامدار است. یعنی خواهر نخست وزیر سابق تایلند: &laquo;تاکسین شیناواترا&raquo; </span></div> <!--break--><!--break--><div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><span>افزون بر این &laquo;ینگلوک&raquo; دریک مورد دیگر هم از همتایانش که مقام سیاسی&zwnj;شان از پدر&zwnj;ها یا همسران و هم پس از فوت آن&zwnj;ها به ایشان به ارث می&zwnj;رسید، متمایز است. چون برادر او تاکسین زنده &nbsp;است و در تبعید زندگی می&zwnj;کند. بنابراین حالا خواهر چهل و چهار ساله&zwnj;اش &laquo;ینگلوگ&raquo; موظف شده که در مقام اولین زن رئیس دولت در تایلند قدرت را در دست بگیرد. </span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><span>لیست رهبران زن در آسیا تعداد بیشتری را دربر می&zwnj;گیرد. بجز نخست وزیر جدید تایلند تا کنون بیشتر از نه نفر زن در مقام نخست وزیری و یا رئیس جمهور دراین قاره به قدرت رسیده&zwnj;اند. نفر اول دراین لیست &laquo;سریماوو باندارنایکه&raquo; است که در سال ۱۹۶۰ اولین زنی بود که درجهان نخست وزیر شد. بدون شک اگر شرایط اجتماعی مناسب&zwnj;تر می&zwnj;بود، تعداد این زنان می&zwnj;توانست به مراتب بیشتر باشد. </span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><span>مسئله&zwnj;ای که درباره آن نمی&zwnj;توان تردید کرد آن است که روابط خانوادگی این زنان با یک رهبر افسانه&zwnj;ای برای بدست آوردن پست رهبری سیاسی نقش تعیین کننده&zwnj;ای در انتخاب آن&zwnj;ها داشته است. بدون این پیوند خویشاوندی امکان ترقی آن&zwnj;ها در یک فرهنگ پدرسالارانه آسیایی هرگز وجود نداشت و آن&zwnj;ها نمی&zwnj;توانستند رسیدن به مهم&zwnj;ترین منصب سیاسی را حتی در رویا هم تصور کنند. </span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><span>اما واقعا چرا این زنان در&zwnj;&zwnj;نهایت توانستند به این مقام برسند؟ </span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><span>زنان سیاست&zwnj;مدار بخاطر جنسیت&zwnj;شان و یا بخاطر سلطه این تفکر که خصوصیات زنانه دارند، از همتایان مرد خود کمتر در معرض تهدید قرار دارند. آن&zwnj;ها حتی می&zwnj;توانند نقش معصومانه&zwnj;ای در مراحل انتقالی و بحران&zwnj;های سیاسی بازی کنند. به مسئله اخلاق هم در اینجا باید توجه کرد. گاهی چاره کار تنها در برجسته کردن چهره&zwnj;ای زنانه و غیرفاسد در باشگاه مردان ماکیاولیست است. </span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><span>اما به راستی نقش فرهنگ آسیایی دراین میان چیست؟ </span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><span>چیزی به عنوان فرهنگ آسیایی وجود ندارد. در این منطقه فرهنگ&zwnj;ها و تنوع فرهنگی بی&zwnj;شمار است. دختران، بیوه&zwnj;ها و خواهران هم در تمام مذاهب این قاره وجود داشته&zwnj;اند. در دوران معاصر تا کنون بودایی&zwnj;ها یک نخست وزیر و یک رئیس جمهور زن در سری لانکا و هم &nbsp;یک رهبر اپوزیسیون زن مثلا در برمه داشته&zwnj;اند. مسیحی&zwnj;های آسیایی در فیلیپین دو رئیس جمهور زن به خود دیده&zwnj;اند &nbsp;و &nbsp;هندو&zwnj;ها در هند نخست وزیری چون &laquo;ایندیرا گاندی&raquo; را بر مسند قدرت داشته&zwnj;اند. </span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL">لیست رهبران زن در آسیا تعداد بیشتری را دربر می&zwnj;گیرد، بجز نخست وزیر جدید تایلند تا کنون بیشتر از نه نفر زن در مقام نخست وزیری و یا رئیس جمهور دراین قاره به قدرت رسیده&zwnj;اند</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> </blockquote> <div dir="RTL"><span>زنان مسلمان هم در آسیا درخور توجه&zwnj;اند: &laquo;بی&zwnj;نظیر بوتو&raquo; نحست وزیر پاکستان، &laquo;خالده ضیاء&raquo; و &laquo;شیخ حسینا&raquo; از نخست وزیران بنگلادش و &laquo;مگاواتی سوکارنوپوتری&raquo; رئیس&zwnj;جمهور اندونزی بود. </span></div> <div dir="RTL"><span>&nbsp;</span></div> <div dir="RTL"><span>این زنان این مسئله مهم را که آن&zwnj;ها &laquo;بیوه&raquo; و یا &laquo;دختر&raquo; سیاست مدار مشهوری بودند، خیلی سریع پشت سر گذاشتند. آن&zwnj;ها همگی توانستند پایه&zwnj;های قدرت خود را با اتکا به ابتکارات شخصی با شیوه&zwnj;ای اصیل تحکیم کنند و به&zwnj;سرعت و با قدرت از اجرای نقش عروسکان مطیع برای مردان همتای&zwnj;شان سرباز بزدند. </span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><span>اما سیاست&zwnj;های آنها در عمل به نوعی &laquo;سیاست زنانه&raquo; خیلی تفاوت هم منجر نشد و یا به بکارگیری روش&zwnj;های ملایم&zwnj;تری در سیاست&zwnj;ورزی نیانجامید. بیشتر این زنان حتی مبارزان بزرگی درراه کسب حقوق برابر و یا جاده صاف&zwnj;کن برای ورود زنان بیشتری به دنیای سیاست در کشورشان هم نبودند. </span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><span>نخست وزیری &laquo;بی&zwnj;نظیر بوتو&raquo; برای جنبش زنان پاکستان گول&zwnj;زنکی بیش نبود. نخست وزیر فعلی بنگلادش &laquo;شیخ حسینا&raquo; اما به حق باید مورد توجه قرار گیرد، زیرا که او دراین میان بر شانه&zwnj;های یک جنبش اجتماعی قوی ایستاده است. </span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><span>در آسیا بستر تحولات اجتماعی هرچه باشد، سبب دگرگونی زندگی &laquo;زنان عادی&raquo; خواهد شد. آن&zwnj;ها بتدریج بیشتر به آموزش، بازار کار و سیاست روی می&zwnj;آورند. منصب خانم &laquo;سوکارنو پوتری&raquo; حالا به یک مرد واگذار شده است. اما تحت رهبری رئیس جمهور جدید اندونزی چندین وزیر با کفایت زن در پست&zwnj;هایی &nbsp;مهم خدمت می&zwnj;کنند و &laquo;سری مولیانی ایندراواتی&raquo; وزیر دارایی این کشور با موفقیت تمام سیاست&zwnj;های اقتصادی را رهبری می&zwnj;کند. هیچکدام از این وزرای زن، دختر و یا بیوه شخص معروفی نبودند. </span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><span>میان زنانی چون &laquo;سری مولیانی&raquo; و بالا&zwnj;ترین مقام دولتی همیشه &laquo;سقف شیشه&zwnj;ای&raquo; وجود دارد. اما زمان آن فرا رسیده است که زنان سیاست مدار &nbsp;به تدریج این &laquo;سقف شیشه&zwnj;ای&raquo; را بدون داشتن روابط فامیلی هم بشکنند.</span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <p><i><span>* منتشر شده در فولکس کرانت در تاریخ پنجم ماه جولای سال ۲۰۱۱</span></i>&nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/society/women/2011/07/17/5388#comments آسیا رهبری روب فریکن زنان زنان سیاست فروغ. ن. تمیمی Sun, 17 Jul 2011 11:24:18 +0000 5388 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/society/haftkoocheh/2011/04/01/2925 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/society/haftkoocheh/2011/04/01/2925" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-sartitr"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> انتقام دولت از تهرانی‌ها </div> </div> </div> <div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> اسفندیار مغموم </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="200" height="120" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/tj_w_prspwlys-1.jpg?1302292275" /> </div> </div> </div> <p>اسفندیار مغموم ـ در شهرآورد شصت و هفتم بود که هواداران قرمز و آبی در ورزشگاه آزادی شعار دادند: &laquo;فوتبال با سیاست نمی&zwnj;خوایم&raquo;. آنان به تساوی&zwnj;های پی در پی دو تیم و بازی&zwnj;های سفارشی اعتراض می&zwnj;کردند. دهم فروردین امسال شهرآورد دیگری برای دو تیم پرسپولیس و استقلال است و بهانه&zwnj;ای برای نوشتن این جستار.</p> <!--break--><!--break--><p> فوتبال مدت&zwnj;هاست با سیاست گره خورده است. گرهی دیرینه که ظاهرا با دست باز نمی&zwnj;&zwnj;شود! این گره زمانی بسته شد که فوتبال توده&zwnj;پسند&zwnj;ترین رشته&zwnj;ی ورزشی در دنیا شد. یعنی پیش از زمانی که فوتبال از ورزش به صنعت تبدیل شود و شیوخ عرب و سرمایه&zwnj;گذاران آمریکایی در لیگ بر&zwnj;تر انگلیس سرمایه گذاری کنند و بازیکنان از راه تبلیغات و پیام&zwnj;های بازرگانی درآمدی معادل سال&zwnj;ها درآمد یک کارگر داشته باشند. <br /> از زمانی که کارکنان شرکت&zwnj;های نفتی انگلیس در جنوب ایران و عراق، در مسجد سلیمان و بصره، برای نخستین بار مسابقه برگزار کردند تا زمانی که عدی پسر صدام و رئیس فدراسیون فوتبال عراق، عمو بابا (مربی تیم ملی عراق) را چند شبانه روز در بشکه انداخت! و از آن روزگار تا زمانی که علی کریمی معروف به جادوگر آسیا، با مچ&zwnj;بند سبز برای تیم ملی بازی کرد تا سردار آجرلو به جرم تظاهر به روزه&zwnj;خواری اخراجش کند! از زمانی که مارادونا در نقش چگورا ظاهر شد و تا زمانی که &laquo;الساعدی&raquo; پسر قذافی و رئیس فدراسیون فوتبال لیبی، شگفت&zwnj;انگیز&zwnj;ترین بازیکن تاریخ فوتبال شد و از فوتبال عصر جنگ سرد تا زمانی که نمایندگان اصولگرای مجلس قانون&zwnj;گزاری در ایران، نهادی با بیش از یکصد سال پیشینه، وارد دعوای زیدان و ماتراتزی می&zwnj;شوند و نامه&zwnj;ی سپاس&zwnj;آمیز می&zwnj;فرستند و زیدان زحمت پاسخ هم به خود نمی&zwnj;&zwnj;دهد و... <br /> سیاست همیشه با فوتبال درگیر بوده است.</p> <p> هر جا امری توده&zwnj;پسند باشد، توده فریبی هم هست. اما فوتبال همه&zwnj;ی این&zwnj;ها هست و بیش از این&zwnj;ها نیز. فوتبال اگر عصای دست نهاد قدرت است و &laquo;استحمار&raquo; می&zwnj;کند و اگر نشئه و سرخوش می&zwnj;کند، ویژگی&zwnj;های مثبت هم دارد. شاید جمله&zwnj;ی آلبر کامو گویای هر چیزی باشد. کسی که خود زمانی دروازه&zwnj;بان بود. آلبرکامو جمله&zwnj;ای دارد به این مضمون: &laquo;در دو جا احساس زنده بودن می&zwnj;کنم. در صحنه&zwnj;ی تئا&zwnj;تر و ورزشگاه فوتبال&raquo;. ۱</p> <p>&nbsp;</p> <p>اما حکایت پرسپولیس و استقلال</p> <p> از پیش از انقلاب تا همین امروز همیشه بازی&zwnj;های این دو باشگاه فرصتی برای حاکمیت بوده است تا پیام&zwnj;های سیاسی و ایدئولوژیکی خود را چه ضمنی و چه آشکار به خورد مخاطب بدهد. در بازی بایرن مونیخ و پرسپولیس در سال ۱۳۸۴ به اندازه&zwnj;ای به انرژی هسته&zwnj;ای پرداخته شد که صدای مسئولان تیم آلمانی را هم درآورد. اما این روز&zwnj;ها قصّه&zwnj;ی پرسپولیس و استقلال گویا معادلات نهاد قدرت را بر هم زده است. به نظر می&zwnj;رسد که مسئولان سازمان تربیت بدنی در دولت دهم پس از رویدادهای انتخابات ریاست جمهوری درسال ۱۳۸۸، به این اجماع رسیده-اند که این دو تیم قدیمی و پر هوادار ایرانی بیش از آنکه فرصتی برای عرض اندام حاکمیت باشند، به تهدید بدل شده&zwnj;اند. اما چگونه؟</p> <p><img height="160" width="250" align="left" alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/tj_w_prspwlys-2.jpg" /><br /> در اعتراض&zwnj;های پس از انتخابات، مردم تهران از دیگر شهر&zwnj;ها پویا&zwnj;تر بوده&zwnj;اند. از هر امکانی برای ابراز وجود بهره برده&zwnj;اند. در چنین شهری تنها مکانی که می&zwnj;تواند به صورت بالقوه یکصد هزار نفر معترض را در خود جای دهد کجاست؟ بی&zwnj;گمان ورزشگاه آزادی. کما اینکه در شهرآورد شصت و هفتم نیز که هواداران شعار معروف &laquo;فوتبال با سیاست نمی&zwnj;خوایم&raquo; را سر دادند، شعار یا حسین میرحسین نیز سر داده شد. اگر چه صد&zwnj;ها لیدر با دستپاچگی شعار&zwnj;ها را عوض کرده و مانع ادامه&zwnj;ی آن شدند. ویدئوهای آن بازی هنوز در سایت یوتیوب موجود است. در بازی تیم&zwnj;های ملی ایران و عربستان که به باخت ایران و اخراج علی دایی منجر شد، وقتی بلندگوهای ورزشگاه حضور احمدی&zwnj;نژاد را اعلام کردند، جمعیت به هو کردن مشغول شدند که تلاش لیدر&zwnj;ها و سر دادن شعار علیه دایی رئیس جمهور مردمی را نجات داد! آن&zwnj;هایی که تاکنون به ورزشگاه&zwnj;های فوتبال در ایران رفته&zwnj;اند می&zwnj;دانند که تماشاگران پیرو شعار لیدر&zwnj;ها هستند. ترس حکومت از این است که روزی نتواند شعار&zwnj;ها را سروسامان دهد. کما اینکه تاکنون نیز اتفاق افتاده است.</p> <p> اما حکومت برای از بین بردن این پتانسیل مردمی یک هدف را به جد دنبال کرده است و آن خالی کردن ورزشگاه آزادی از هواداران است و در این راه کامیاب هم بوده است. البته خالی شدن ورزشگاه آزادی دلایل دیگری هم دارد اما مهم&zwnj;ترینش برنامه&zwnj;های سازمان تربیت بدنی برای نیل به این هدف است. دولت دهم و مسئولان ورزشی&zwnj;اش خوب می&zwnj;دانند که اگر این دو تیم نتیجه&zwnj;ی دلخواه هوادارانشان را نگیرند و اگر بازی زیبا و چشم&zwnj;نواز ارائه ندهند، خود به خود ورزشگاه آزادی خالی خواهد شد. هواداران پرسپولیس و استقلال بازی&zwnj;های زییای زیادی از تیم&zwnj;هایشان به یاد دارند و شکست&zwnj;های پیاپی و بردهای ناپلئونی می&zwnj;تواند آن&zwnj;ها را خیلی زود سرخورده کند.</p> <p> دولت دهم برای تضعیف این دو تیم تاکنون به شیوه&zwnj;های زیر دست یازیده است:</p> <p> الف) کاهش بودجه&zwnj;ی این دو تیم. از آنجا که پرسپولیس و استقلال به کارخانه&zwnj;های صنعتی وابسته نیستند، با کاهش بودجه، امکان خرید بازیکنان تراز اول را از دست می&zwnj;دهند و این اتفاق رخ داده است. حتی نیمکت ذخیره&zwnj;های تیمی مانند سپاهان از بازیکنان اصلی پرسپولیس کارآمد&zwnj;تر است. تیم استقلال سال گذشته تلاش زیادی کرد تا آندرانیک تیموریان را به خدمت بگیرد اما توان پرداخت مبلغ درخواستی این بازیکن را نداشت. در صورتی که تیم تراکتورسازی که چند صباحی است که به لیگ بر&zwnj;تر آمده است، برای یک نیم فصل مبلغ مورد رضایت بازیکن را پرداخت و او را به خدمت گرفت. بازیکنان ناتوان پرسپولیس و استقلال این روز&zwnj;ها روی اعصاب هوادارانشان سنبه می&zwnj;کشند و به نوعی آنان را از آمدن به ورزشگاه منع می&zwnj;کنند و ورزشگاه خالی از تماشاگر در شهر تهران&zwnj;&zwnj; همان چیزی است که حاکمیت می&zwnj;خواهد.</p> <p> ب) ضعف و هرج و مرج مدیریتی. در نوروز ۱۳۸۹ کنفدراسیون فوتبال آسیا باشگاه پرسپولیس را به عنوان پرهوادار&zwnj;ترین باشگاه آسیا معرفی کرد. اما این تیم نه مدیر دارد و نه هیئت مدیره و به شیوه&zwnj;ی کدخدامنشی و سرپرستی اداره می&zwnj;شود. در هر سال یک و گاهی چند مدیر برای این دو باشگاه انتخاب می&zwnj;شود و امکان کار سیستماتیک برای آن&zwnj;ها وجود ندارد.</p> <p><img height="199" width="250" align="left" alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/wrzshgh_mjdyh__dr_1315.jpg" /><br /> ج) نپرداختن حق پخش تلویزیونی و گران کردن بلیت. صدا و سیما که ردیف بودجه&zwnj;اش سر به آسمان می&zwnj;ساید و پخش پیام&zwnj;های بازرگانی کم کم به برنامه&zwnj;ی اصلی&zwnj;اش تبدیل می&zwnj;شود، در روز روشن و شب تار بازی&zwnj;های این دو تیم را پخش می&zwnj;کند و حق پخش را نمی&zwnj;پردازد. از طرفی هم بلیت&zwnj;های بازی&zwnj;ها گران می&zwnj;شود و مردم جنوب شهر و قشر تهی&zwnj;دست که هواداران اصلی فوتبال هستند، از رفتن به ورزشگاه صرف نظر می&zwnj;کنند. صدا وسیما حتی به این هم بسنده نمی&zwnj;کند و برای نرفتن مردم تهران به ورزشگاه&zwnj;ها هزینه&zwnj;ی گزافی می&zwnj;پردازد؛ با هماهنگی سازمان تربیت بدنی در ورزشگاه آزادی دوربین عنکبوتی نصب می&zwnj;کند! ورزشگاهی که مسئولانش در ساختن توالت کافی برای رفع حاجت مردم اقدامی نمی&zwnj;کنند و نیمی از سکو&zwnj;هایش فاقد صندلی است، چه نیازی به دوربین عنکبوتی چند میلیاردی دارد که فقط در چند ورزشگاه پیشرفته&zwnj;ی دنیا نصب شده است؟! غیر از این است که مخاطب را تشویق کند تا از تلویزیون زیرنویس&zwnj;هایی مبنی بر مدیریت جهانی دولت دهم ببیند و به ورزشگاه نرود تا امکان اجتماع صد هزار نفری فراهم نشود؟</p> <p> د) عدم واگذاری این دو تیم به بخش خصوصی. بر اساس قوانین کنفدراسیون فوتبال آسیا، تیم&zwnj;های ایرانی می&zwnj;بایست تا مدت&zwnj;ها پیش از زیر یوغ دولت به درمی&zwnj;آمدند وگرنه با محرومیت مواجه می&zwnj;شدند. در این زمینه سازمان تربیت بدنی هر ساله سندسازی می&zwnj;کند تا این دو تیم را به نوعی خصوصی نشان دهد. این سازمان نه به فروش سهام این دو تیم تن می&zwnj;دهد و نه بودجه&zwnj;ی کافی و امکانات مالی برای کسب موفقیت در اختیارشان قرار می&zwnj;دهد و با این روش عملاً به مدیریت هواداران این دو باشگاه مشغول است. <br /> ه) حذف بزرگان، نابودی تعصب تیمی. در فوتبال ایران که فقط دستمزد بالای فوتبالیست&zwnj;ها و دوربین عنکبوتی نشان حرفه&zwnj;ای شدن است و از شیوه&zwnj;ی اداره&zwnj;ی باشگاه&zwnj;ها تا بلیت فروشی و سرویس بهداشتی و... همگی به سبک و سیاق دهه&zwnj;ی پنجاه پیش می&zwnj;رود، یک نکته بسیار جای بحث دارد و آن عرق تیمی است. در حالی که در فوتبال حرفه&zwnj;ای جهان نام&zwnj;هایی چون؛ رایان گیگز، پائولومالدینی، کاسیاس و مسی و... را نماد تعصب می&zwnj;دانند، در فوتبال ایران به بهانه&zwnj;ی حرفه&zwnj;ای شدن، اخلاق کاسبکارانه را رواج می&zwnj;دهند. با این طرز تفکر بازیکنان برجسته&zwnj;ی پرسپولیس و استقلال بی&zwnj;هیچ معذوریت اخلاقی به تیم&zwnj;های دیگر می&zwnj;روند و از هیجان حضور اسطوره&zwnj;ها در این دو تیم کاسته می&zwnj;شود. حتی اگر بازیکنی مانند کریمی از پول چشم بپوشد و با مبلغی پایین&zwnj;تر حاضر به بازی در پرسپولیس باشد، بر سر راهش سنگ می&zwnj;اندازند. آخرین باری که علی کریمی اجازه یافت در پرسپولیس بازی کند، ۹۵ هزار نفر را برای بازی معمولی و غیر حساس پرسپولیس و پگاه گیلان به ورزشگاه آزادی کشاند.</p> <p> و) ندادن امکانات اولیه به این دو باشگاه. پرسپولیس و استقلال در پایتخت ایران فاقد زمین اختصاصی هستند و سالانه بخشی از بودجه&zwnj;ی جیره&zwnj;بندی شده&zwnj;ی خود را برای اجاره&zwnj;ی زمین تمرین استاندارد اختصاص می&zwnj;دهند و این در حالی است که شهرداری تهران به محض افتتاح مجموعه&zwnj;ی ورزشی شهید باکری در جنوب شهر تهران، آن را به باشگاه تراکتورسازی تبریز هدیه می&zwnj;دهد (!) تا مبادا تیم&zwnj;های تهرانی از امکانات آن استفاده کنند! این در حالی است که غیر از پرسپولیس و استقلال، دیگر تیم&zwnj;های تهرانی نیز فاقد زمین استاندارد هستند و مشخص نیست که تیم تراکتورسازی با فاصله&zwnj;ی چند صد کیلومتری با تهران چگونه از این مجموعه بهره خواهد برد!</p> <p> ز) جایگزینی باشگاه&zwnj;های دیگر. اما مهم&zwnj;ترین برنامه&zwnj;ی حکومت برای مسخ دو باشگاه پرسپولیس و استقلال و آسوده شدن از امکان اجتماع صد هزار نفری در تهرانِ همیشه معترض، جایگزینی تیم&zwnj;های دیگر با این دو باشگاه است. اگر کسی در دو سال اخیر مسایل پشت و روی پرده در فوتبال ایران را رصد کرده باشد، به آسانی به این نیت دولتمردان دهم پی خواهد برد. به نظر می&zwnj;رسد مسئولان ورزشی دولت دهم، دو تیم سپاهان اصفهان و تراکتورسازی تبریز را برای این منظور مناسب می&zwnj;دانند. بودجه&zwnj;ی بالای این دو تیم و نوع رفتار سازمان تربیت بدنی با آنان بیانگر بسیاری از مسائل است. این در حالی است که هیچ کدام از این دو تیم پتانسیل جذب هوادار در تمام ایران و تبدیل شدن به پرسپولیس و استقلال را ندارند. این تیم&zwnj;ها فاقد هویت و شناسنامه&zwnj;ای هستند که گذشت زمان به پرسپولیس و استقلال بخشیده است و آن هم خاطرات چندین نسل در سراسر ایران است. هواداران دو تیم تهرانی در شهر اصفهان اگر بیشتر از سپاهان نباشد کمتر نیستند. سازمان تربیت بدنی اگر چه باشگاه تراکتورسازی را می&zwnj;نوازد و محرومیت سنگین بازیکن خاطی این تیم که به ضرب و شتم داور پرداخته است را با دو جلسه مورد تفقد جشن انقلاب قرار می&zwnj;دهد و شهرداری زمین موجود در تهران را به آنان هدیه می&zwnj;دهد، اما نمی&zwnj;تواند این تیم را در سطح کشوری مطرح کند. تفاوت پرسپولیس و استقلال با تراکتورسازی علاوه بر هویت تیمی در این است که تماشاگران در ورزشگاه آزادی مخالف دولت اما موافق منافع ملی هستند و در بازی با تیم&zwnj;های عربی شعار خلیج فارس ایران سرمی&zwnj;دهند. اما هواداران تراکتورسازی اگر نه همه&zwnj;ی آنان دست&zwnj;کم بخشی از آنان کاری به جنبش اعتراضی مردم ایران ندارند و در عوض شعارهای تشویق آتاتورک و خلیج عربی سر می&zwnj;دهند. شعارهایی که پس از بازی پرسپولیس و تراکتور در تبریز، حتی علی دایی را به واکنش واداشت. اما سازمان تربیت بدنی در راستای سیاست از دور خارج کردن تیم&zwnj;های تهرانی و رفع خطر ورزشگاه مملو از جمعیت آزادی همچنان خصمانه به تهران می&zwnj;نگرد و در عمل از مردم تهران انتقام می&zwnj;گیرد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>۱. زین میرویس، قدم اول برای شناخت کامو، ترجمه&zwnj;ی روزبه معادی، نشر شیرازه، ۱۳۸۰</p> https://archive.radiozamaneh.com/society/haftkoocheh/2011/04/01/2925#comments سیاست شهرآورد فوتبال هفت کوچه Fri, 01 Apr 2011 11:09:17 +0000 Babak M 2925 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/content/%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%C2%AB%D9%85%D8%B1%D8%B9%D9%88%D8%A8-%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%C2%BB%D8%9F <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/content/%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%C2%AB%D9%85%D8%B1%D8%B9%D9%88%D8%A8-%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%C2%BB%D8%9F" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-sartitr"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> کاهش چشمگیر تظاهرکنندگان ایرانی در خارج </div> </div> </div> <div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> پژمان اکبرزاده </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="720" height="376" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/iranians-netherlands-persians-in-nl.jpg?1298829320" /> </div> </div> </div> <p>در چند هفته&rlm;ی گذشته جامعه&rlm;ی ایرانی در هلند، شاهد چندین گردهمایی اعتراضی در واکنش به اعدام زهرا بهرامی، شهروند ایرانی- هلندی در تهران بود.</p> <!--break--><!--break--><p><a href="http://www.zamahang.com/podcast/2010/20110203_Reduce_Protesters_Pejman_NL_RZ.mp3" target="_blank"><img height="31" width="273" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/musicicon.jpg" alt="" /></a></p> <p>گردهمایی نخست، روز یکشنبه ۳۰ ژانویه در برابر سفارت جمهوری اسلامی در لاهه، با حضور حدود ۳۰ نفر و گردهمایی دوم با حضور حدود ۱۰۰ نفر در برابر پارلمان هلند برگزار شد. تظاهرات مشترک با فعالان مصری و تونسی نیز جمعیتی حدود ۱۵۰ را در خود داشت.</p> <p>&nbsp;</p> <p>شمار شرکت&zwnj;کنندگان در این دو گردهمایی، به&rlm;ویژه زمانی جلب توجه می&rlm;کند که بر پایه&rlm;ی اطلاعات مرکز آمار هلند، در حال حاضر حدود ۳۲ هزار ایرانی در این کشور زندگی می&rlm;&zwnj;کنند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در دهه&rlm;ی ۱۹۹۰ میلادی که جمعیت جامعه&rlm;ی ایرانی در هلند به&rlm;مراتب کمتر بود، شمار ایرانیان شرکت&zwnj;کننده در بیشتر راهپیمایی&rlm;ها، به هزاران نفر می&rlm;رسید. کاهش شمار شرکت&zwnj;کنندگان در تظاهرات به&rlm;ویژه در هفته&rlm;&zwnj;های گذشته، ذهن بسیاری از فعالان سیاسی- اجتماعی ایرانی در هلند را به خود مشغول کرده است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>سیاوش مقصودیان، فعال اجتماعی، در هر سه تظاهرات اخیر در هلند شرکت کرده و یک <a href="http://www.facebook.com/photo.php?fbid=194231613937156&amp;set=a.194231600603824.57931.116994501660868&amp;theater#!/pages/Iran-Yar/173801732659531">شبکه&rlm;ی فیس&rlm;بوکی</a> هم برای یاری پناهجویان ایرانی در ترکیه راه&rlm;اندازی کرده است. او می&zwnj;گوید: &laquo;به نظر من، مردم نسبت به مسائلی که در ایران اتفاق می&rlm;افتد خیلی بی&rlm;تفاوت شده&rlm;اند. چون فکر می&rlm;کنند برای آنها که اتفاق نیفتاده و چرا باید از خانه&rlm;های گرم&rlm;شان بیرون بیایند و در جایی بایستند که هوا سرد است! یا فکر می&zwnj;کنند اگر جلوی سفارت بیایند، شاید از آنها عکس یا فیلم بگیرند و دیگر نتوانند برای تعطیلات به ایران بروند.&raquo;</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>این احتیاط آنها، به نظر شما، خواسته&zwnj;ا&rlm;ی منطقی نیست که به خاطر آن جرأت نکنند به قصد اعتراض جلوی سفارت بروند؟</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>نه به نظر من اصلاً منطقی نیست، چون تمام افرادی که الان به هر دلیلی در تظاهرات شرکت نمی&rlm;کنند، روزی که وارد هلند شده&rlm;اند، در مصاحبه، یکی از جملاتی که به&rlm;کار برده&rlm;اند حتماً این بوده که اگر من به ایران برگردم، مرا بلافاصله زندانی و اعدام می&rlm;کنند. <br /> &nbsp;</p> <p>به&zwnj;خاطر همین هم موفق شده&rlm;اند در هلند جواب مثبت بگیرند، ولی الان که جواب&rlm;های&rlm;شان را گرفته&rlm;اند و گذرنامه&zwnj;های هلندی&rlm; در جیب&rlm;شان است، همه&zwnj;چیز را فراموش کرده&rlm;اند؛ با درآمدی که دارند، چه کم، چه زیاد، دارند اینجا زندگی&rlm;شان را می&rlm;کنند و اصلاً بی&rlm;&rlm;خیال همه شده&rlm;اند. این واقعاً جای شرم دارد.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>سیاوش مقصودیان که بیش از ۱۵ سال است در هلند زندگی می&zwnj;کند، درباره&zwnj;ی تفاوت شدید میان شمار تظاهرکنندگان گردهمایی&zwnj;های کنونی با گردهمایی&zwnj;های دهه&rlm;ی ۱۹۹۰ می&zwnj;گوید:</strong> &laquo;بر اساس اعلام مرکز آمار هلند، سال ۱۹۹۴ سالی بوده که بیشترین تعداد پناهجو از ایران به هلند آمده&rlm;اند. یادم&rlm; هست که آن زمان اتوبوس&rlm;های بسیاری مردم را از کمپ&rlm;ها به مراکز تظاهرات منتقل می&rlm;کردند. شما همیشه می&rlm;دیدید که تظاهرات در میادین خیلی بزرگ شهر برگزار می&rlm;شد و شمار زیادی از مردم در آنها شرکت می&rlm;کردند. <br /> &nbsp;</p> <p>آن زمان همه فکر می&rlm;&zwnj;کردند علت این شرکت گسترده آن است که همه با هم خیلی متحدند و هدف&rlm;ها خیلی به&rlm;هم نزدیک و یکی است. در صورتی&rlm; که الان به گذشته که نگاه می&rlm;&rlm;کنیم، می&rlm;بینیم در سال ۹۴ متقاضیان پناهندگی و شمار افرادی که هنوز پاسخ نگرفته بودند در کمپ&rlm;ها زیاد بوده است. آنها نگران آینده&rlm;ی خودشان بوده&rlm;اند که می&rlm;آمده&rlm;اند در این گردهمایی&rlm;ها شرکت می&rlm;کردند. <br /> &nbsp;</p> <p>در حال حاضر تعداد پناهجو&rlm;یانی که از ایران به هلند می&rlm;آیند کمتر شده؛ مردمی که در کمپ&rlm;ها منتظر جواب هستند کمتر هستند. به همین علت، یک روند کاهش هم در شمار افرادی که در راهپیمایی&rlm;ها شرکت می&rlm;کنند، وجود دارند. بیشتر مردم جواب&rlm;شان را گرفته&rlm;اند و متأسفانه نگران دیگران نیستند. <br /> &nbsp;</p> <p>آن&rlm;چه امروز به نظرم رسید این بود که فکر &rlm;کردم تمام رژیم&rlm;های دیکتاتوری دنیا، به رژیم دیکتاتوری ایران غبطه می&rlm;خورند. به&rlm;خاطر این&rlm;که مخالفانی دارد که اصلاً برایشان اهمیت ندارد در ایران دارند روزی یک نفر را می&rlm;کشند یا ۱۰۰ نفر را ! واقعاً گلی به گوشه&rlm;ی جمال این هموطنان عزیز که این&rlm;قدر بی&rlm;تفاوت در خانه&rlm;&zwnj;های&rlm;شان نشسته&rlm;اند؛ نه حرکت مالی انجام می&rlm;دهند و نه حرکت معنوی&rlm;.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>سیاست درهای باز</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>علیرضا کاظمی، فعال سیاسی مقیم هلند اما کاهش شمار تظاهرکنندگان ایرانی برای مسائل حقوق بشر در ایران را از جنبه&rlm;ی دیگری می&rlm;بیند:</p> <p>&nbsp;</p> <p>&laquo;موج نخست ایرانی&rlm;هایی که از ایران خارج شده بودند، به&zwnj;ویژه در اروپا عموماً پناهنده بودند و تقریباً در همه&rlm;ی گردهمایی&zwnj;ها هم شرکت می&rlm;کردند. از یک زمانی، یعنی تقریباً از شروع دوران ریاست جمهوری رفسنجانی و زمانی که رأی دادگاه میکونوس در محکومیت جمهوری اسلامی صادر شد، سیاست دولت ایران در رابطه با خارج از کشور تغییر کرد. <br /> &nbsp;</p> <p>تا آن زمان، همان&rlm;طور که در داخل، سیاست &laquo;سرکوب&raquo; حاکم بود، در خارج از کشور هم ترورهایی انجام می&rlm;شد. از این نقطه به بعد، برای این&rlm;که پتانسیلی را که در خارج از کشور بود و طبعاً به سمت اپوزیسیون می&rlm;رفتند، جذب کنند، به سمت &laquo;سیاست درهای باز&raquo; رفتند. <br /> &nbsp;</p> <p>به این شکل که اعلام کردند پناهندگان می&rlm;توانند به ایران بازگردند. می&rlm;توانند به سفارتخانه&zwnj;&rlm;ها مراجعه کنند و پاسپورت بگیرند. البته لازمه&rlm;اش این بود که نامه&rlm;&rlm;هایی را امضا کنند و به نوعی &laquo;غلط کردم&raquo; بگویند. <br /> با توجه به این&rlm;که نمی&rlm;شود ملتی را از تکاپو بازداشت و سال&rlm;های زیادی هم از مهاجرت ایرانی&rlm;ها گذشت، خیلی&rlm;ها که به لحاظ فردی، علایقی در ایران داشتند، خانواده&rlm; داشتند و یا مال و اموالی داشتند، متأسفانه فریب این ترفند را خوردند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>نتیجه&rlm; این بود که به نوعی اسیر جمهوری اسلامی در خارج کشور شدند. یعنی حاکمیت جمهوری اسلامی را در خارج از کشور هم بالای سر خودشان حس می&rlm;کنند. جرأت این&rlm; را ندارند که به راحتی در گردهمایی&zwnj;های اعتراضی شرکت کنند یا حتا پای یک فراخوان برای جلوگیری از اعدام در ایران را امضا کنند. <br /> &nbsp;</p> <p>این فضا تاحدودی پس از رویدادهای انتخابات سال ۲۰۰۹ شکسته شد. بعضی&rlm;ها با عینک و گاه پوشاندن روی خود در حرکات اعتراضی شرکت کردند. مقداری هم ترس&rlm;ها ریخته و اعتراض&zwnj;ها گسترده&rlm;تر شده بود، ولی با توجه به حضور عوامل امنیتی جمهوری اسلامی در خارج از کشور، این فضا دارد دوباره به جامعه&rlm;&zwnj;ی ایرانی بازمی&rlm;گردد ولی این یک قاعده&rlm; است: مادامی که شما مرعوب سیاست یک حاکمیت باشید، هیچ&rlm;چیزی بهتر نمی&rlm;شود بلکه صددرصد بدتر می&rlm;شود.<br /> &nbsp;</p> <p>ایمیل گزارشگر: <a href="mailto:pejman@radiozamaneh.com">pejman@radiozamaneh.com</a></p> <p>&nbsp;</p> <div class="field field-type-emvideo field-field-maghaleh-video"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <div class="emvideo emvideo-video emvideo-youtube"><iframe id="media-youtube-html5-1" title="YouTube video player" class="media-youtube-html5" type="text/html" width="425" height="350" src="http://www.youtube.com/v/wcyjL7jBK2s?hd=1" frameborder="0"></iframe> </div> </div> <div class="field-item even"> <div class="emvideo emvideo-video emvideo-youtube"><iframe id="media-youtube-html5-2" title="YouTube video player" class="media-youtube-html5" type="text/html" width="425" height="350" src="http://www.youtube.com/v/IwnbPq2BdEg?hd=1" frameborder="0"></iframe> </div> </div> </div> </div> https://archive.radiozamaneh.com/content/%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%C2%AB%D9%85%D8%B1%D8%B9%D9%88%D8%A8-%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%C2%BB%D8%9F#comments ایرانیان تظاهرات جمهوری اسلامی حقوق بشر دولت سیاست گوی سیاست Fri, 25 Feb 2011 22:52:07 +0000 Pejman 2080 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/society/women/2011/02/10/1612 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/society/women/2011/02/10/1612" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> فریبا داوودی مهاجر </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="312" height="250" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/faribadavoodi1__photo_main.jpg?1297344876" /> </div> </div> </div> <div style="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><span style="line-height: 14px;">فریبا داوودی مهاجر- دست&zwnj;یابی زنان به قدرت نه تنها یک حق بلکه یک ضروزت برای بهبود وضع زنان در جوامع مختلف است. دستیابی زنان به قدرت می&zwnj;تواند بر روند اعمال سلیقه&zwnj;های مختلف برای کنترل زنان تاثیر بگذارد، نگرش&zwnj;های غلطی که در جامعه نسبت به زنان وجود دارد را اصلاح کرده و فرصت تجربه&zwnj;اندوزی برای آن&zwnj;ها را فراهم کند. فرصت آنکه از بدیهی&zwnj;ترین حقوق انسانی که در ماده</span><span style="line-height: 14px;">۲۱</span><span style="line-height: 14px;">اعلامیه جهانی حقوق بشر آمده بهره&zwnj;مند شوند.&zwnj;&zwnj; همان اصلی به هر شخصی حق می&zwnj;دهد با شرایط برابر به مشاغل عمومی دست پیدا کند.</span></div> <!--break--><!--break--><div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><span><span>شکل حکومت و یا میزان بسته بودن جوامع و همچنین شکل قانون اساسی و قوانین موضوعه همواره در میزان مشارکت سیاسی آحاد جامعه از جمله زنان تاثیر می&zwnj;گذارد. از سوی دیگر ساختار قدرت می&zwnj;تواند بر رفتارهای سیاسی و یادگیری سیاسی و اجتماعی مردم نیز اثرگذار باشد</span><span dir="LTR">. </span></span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><span><span>کشوری که در سطوح مختلف، آموزه&zwnj;های پدر سالاری را تشویق و تبلیغ می&zwnj;کند مشارکت سیاسی زنان را یا بر نمی&zwnj;تابد و یا مشارکت آن&zwnj;ها را زیر سایه مطالبات مردانه تحمل می&zwnj;کند &nbsp;و به این ترتیب کردار&zwnj;ها و رفتارها و نقش&zwnj;های سیاسی زنان را هدایت و کنترل و در جهت تقویت&zwnj;&zwnj; همان نظام پدر سالارانه ساماندهی می&zwnj;کند.</span></span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><span><span>متاسفانه در ایران هم در قانون اساسی و هم در قوانین عادی و در تبلیغات جاری کشور و حتی سیاست&zwnj;گذاری عمومی نگاهی با رویکرد جنسیتی به مشاغل سیاسی برای زنان شده است. زنان حق رئیس جمهور شدن را ندارند. قضاوت از زنان ستانده شده و هر&zwnj;گاه مسئله پست سیاسی مطرح می&zwnj;شود زنان را بی&zwnj;تجربه و احساساتی خطاب می&zwnj;کنند. مردان سیاست را امری مردانه تبلیغ می&zwnj;کنند تا بخش عمده&zwnj;ای از جامعه را از رقابت سیاسی با خودشان کنار بگذارند.</span></span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><span><span> از کتابهای درسی گرفته تا تبلیغات روزمره وظیفه اول زن را شوهر داری و بچه داری تبلیغ می&zwnj;کنند و برای آن ثواب و اجر اخروی و بهشت معین می&zwnj;کنند تا با شرطی کردن، زنان را در خانه و در خدمت رشد مردان نگه دارند و حتی با افتخار می&zwnj;گویند که مردان از دامن زنان به معراج می&zwnj;روند ولی نمی&zwnj;گویند که خلاصه اگر زنی خواست به معراج ر ود باید چه کار کند.</span></span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><span><span>البته نباید به نقش و تاثیر پایگاه اجتماعی نیز در میزان مشارکت سیاسی زنان بی&zwnj;توجه بود. زنان&nbsp;</span></span><span><span>طبقه متوسط معمولا نقش بیشتری در تحولات سیاسی بازی می&zwnj;کنند. در بسیاری مواقع حاشیه نشینی اقتصادی، فقز، بهداشت، سطح سواد در سطح مشارکت سیاسی زنان تاثیر می&zwnj;گذارد</span><span dir="LTR">. </span></span></div> <div dir="RTL"><span>&nbsp;</span></div> <div dir="RTL"><span><span>اینک باید دید دولت چگونه می&zwnj;کوشد با ایجاد هویت سیاسی ازتبعیض&zwnj;های جنسی درعرصه آموزش رسمی، به شکل پنهان قواعد منفعل سازی شکاف جنسی را به اجرا گذارد. اگر وضعیت آماده سازی دختران برای ایفای نقش اجتماعی منفعل را با تأکید بر طبیعی جلوه دادن تبعیض&zwnj;های مشارکت&zwnj;جویانه جنسی به عنوان نمونه در کتب فارسی وحرفه وفن دوره راهنمایی تحصیلی با شاخص&zwnj;هایی نظیر اقتدار مرد در خانه دوگانگی جنسیتی درجامعه و برتری جنسیتی مردان بر زنان دنبال کنیم؛ درمی یابیم ایزوله سازی شکاف جنسی دراین متون به معنای تفهیم طبیعی بودن تبعیض&zwnj;های اجتماعی زنان و مردان درکسب مشاغل، عهده داری خانه&zwnj;داری و تبعیت از شوهران توسط زنان، عدم مشارکت زنان در تصمیم گیری و اختصاص مشاغل نیمه مهم و دست دوم به آنان است.</span></span></div> <div dir="RTL"><span>&nbsp;</span></div> <div dir="RTL"><span><span>به عنوان مثال از این تحلیل محتوا می&zwnj;توان دریافت که در کل این کتاب&zwnj;ها </span><span>۱۸%</span><span>اسامی متعلق به زنان و </span><span>۸۲%</span><span>متعلق به مردان است و با افزایش پایه دانش آموز، در کتب درسی مزبور از تعداد اسامی مؤنث کاسته و بر تعداد اسامی مذکر افزوده می&zwnj;شود و به علاوه از مجموع تصاویر این کتاب&zwnj;ها نیز سهم زنان </span><span>۱۶%</span><span>و سهم مردان </span><span>۸۴%</span><span>است. همچنین در کتب فارسی سه پایه زنان در فعالیت&zwnj;های خانگی و مردان در فعالیت&zwnj;های سیاسی، اجتماعی، حرفه&zwnj;ایی و تربیتی حضوری چشمگیر&zwnj;تر دارند. اضافه براین دراین کتاب به لحاظ تصویری درحالی که کمک به انتخاب رشته تحصیلی فرزند، تهیه کتاب برای او، پاسخ به پرسش&zwnj;های کودک و توصیه او به کنجکاوی در طبیعت کارمردان است؛ زنان در حال دلداری دادن به کودک، توصیه او به رعایت نظافت و پیگیری تکالیف مدرسه ترسیم شده&zwnj;اند. </span></span></div> <div dir="RTL"><span>&nbsp;</span></div> <div dir="RTL"><span><span>همچنین تصاویر دروس مشترک کتاب حرفه وفن، جملگی متعلق به مردان است و مردانه بودن مشاغل حرفه&zwnj;ای را به دانش آموزان القا می&zwnj;کند. این درصورتی است که گرچه به عنوان نمونه درآمارگیری جاری جمعیت درسال، </span><span>۱۳۷۰ ۱۷%</span><span>هنرمندان، </span><span>۱۹%</span><span>زیست&zwnj;شناسان، </span><span>۲۵%</span><span>آماردانان و </span><span>۲۱%</span><span>ورزشکاران جامعه ما را زنان تشکیل می&zwnj;دهند؛ اما دراین کتب هیچ نام و تصویری از زنان دراین زمینه&zwnj;ها دیده نمی&zwnj;شود. </span></span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><strong>تبلیغ جامعه&zwnj;پذیری سیاسی مردسالارانه در کتاب&zwnj;های درسی</strong></div> <div dir="RTL"><span><span>ویژگی&zwnj;های شخصیتی و صفات زنان دراین کتاب&zwnj;ها بیشتر جنبه منفعل و وابسته دارد؛ ولی مردان دراین ویژگی&zwnj;ها و صفات، افرادی مدیر و توانا و متخصص و جدی و اجتماعی ظاهر می&zwnj;شوند. اهمیت این نکته تا بدانجا است که در کتب فارسی دوره راهنمایی از صفات قدرت، پایداری، ایمان، درستکاری واستقامت برای مردان استفاده می&zwnj;شود و زیبایی، مهربانی و گذشت خاص زنان. </span></span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><span><span>به این ترتیب نوعی جامعه&zwnj;پذیری سیاسی مردسالارانه بر زنان در این کتب ترویج می&zwnj;شود که قدرت نهایی مرد در تصمیم گیری، نابرابری دسترسی به امکانات و منابع به نفع مردان، توجیه ایدئولوژیک پیدا کرده و تابعیت زن عین عدالت برشمرده می&zwnj;شود ونابرابری قدرت زن و مرد در تمام فعالیت&zwnj;ها، شکل طبیعی به خود می&zwnj;گیرد بطوریکه ویژگی&zwnj;های رفتار سیاسی زنان ایران، نظیر پیروی از شوهران، محافظه کاری، سنت گرایی و سیاست گریزی را به شدت تبلیغ می&zwnj;کنند</span><span dir="LTR">. </span></span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><span><span>در واقع به صراحت می&zwnj;توان گفت که اصل دوم اعلامیه حقوق بشر در ایران در رابطه با استفاده برابر از فرصت&zwnj;های حقوقی و قانونی یکسان برای مردان و زنان در ایران همچنان نادیده انگاشته می&zwnj;شود و تا زمانی که رویکرد حاکمان ایران به مسأله حقوق بشر تغییر نکند و رویکرد مذهبی روحانیون سنتی به ویژه روحانیون رسمی حاکم در ایران در رابطه با زنان اصلاح نشود و نگاه جنسیتی آنان به مسأله زن تغییر نیابد، همچنان زنان از مشارکت سیاسی بازخواهند ماند و حضور سیاسی آن&zwnj;ها تنها منحصر به رأی دادن به مردان سیاسی و تأیید سیاست&zwnj;ها و مواضع حاکمان در راهپیمایی&zwnj;های رسمی خلاصه خواهد شد. راهپیمایی&zwnj;هایی که زنان باید حضور یابند تا قدرت مردانه را هر چه بیشتر تثبیت نماید و با رای دادن به چنین مردانی روز به روز خود را بیشتر در معرض حذف قرار دهند</span><span dir="LTR">. </span></span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><span><span>آنچه در این میان قابل توجه است این نکته است که در ایران قدرت در دست اقلیتی خاص منوپول شده است. قدرت امکان توزیع ندارد. منتقدان مردسالاری موجود با اتهام اقدام علیه امنیت روبرو می&zwnj;شوند و همه گلوگاه&zwnj;ها سیاسی به وسیله مردانی که حکومتی ایدئولوژیک را تبلیغ می&zwnj;کنند کنترل می&zwnj;شود و زنان به اسم قوانین دینی از حقوق سیاسی خود منع می&zwnj;شوند. جامعه را کاملا مهندسی کرده&zwnj;اند تا زنان را از قدرت دور کنند. به زعم آن&zwnj;ها زنی که قدرت دارد می&zwnj;تواند اراده&zwnj;اش را تحمیل کند و اولین کارکرد چنین مناسباتی&zwnj;&zwnj; رها شدن کنترل جنسی و رفتارهای جنسی زنان است. آنهم در جامعه ایی که زنانش بابت تمکین جنسی از شوهران خود نفقه دریافت می&zwnj;کنند</span><span dir="LTR">. </span></span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><strong>مردان زنان را از سیاست بیرون کرده&zwnj;اند</strong></div> <div dir="RTL"><span><span>در واقع بیگانگی سیاسی که امروز زنان در گیر آن هستند، نه امری انتخاب شده بلکه کاملا تحمیل شده از سوی مردان به زنان است امری که حقوق شهروندی آن&zwnj;ها را تحت الشعاع قرار داده و رفتارهای آن&zwnj;ها را نه تنها در حوزه&zwnj;های سیاسی که در تمامی حوزه کنترل می&zwnj;نماید به عبارت دیگر اندیشه سنتی سیاسی حاکم بر قوه مقننه، از جمله تدوین قواعد مردسالاری، تبعیت زنان از شوهران را با استفاده از تصمیم گیری&zwnj;های پنهان، به متن قانون اساسی تزریق کرده و سپس قوه مجریه خصوصاً درحیطه آموزش برهمین پایه، به طبیعی جلوه دادن تبعیض&zwnj;های جنسی پرداخته است</span><span dir="LTR">. </span></span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><span><span>به طور مثال طبق ماده </span><span>۲۰</span><span>مصوبه مورخ. </span><span>۱۳۷۹. ۵ ۲</span><span>شورایعالی انقلاب فرهنگی، وظایفی چون مادری، تربیت نسل آینده، مدیریت خانه و اشتغال به عهده زنان واگذارشده درحالی که. </span><span>۱ ۳%</span><span>کارکنان دولت را پس از انقلاب زنان تشکیل می&zwnj;دهند و. </span><span>۴ ۴%</span><span>مدیران نظام نیز از زنانندو تنها </span><span>۳%</span><span>اخبار مطبوعات به امور زنان مربوط می&zwnj;گردد و از </span><span>۳۰%</span><span>دانشجویان زن روزنامه نگاری، فقط. </span><span>۱ ۱%</span><span>آن&zwnj;ها در مطبوعات حضور می&zwnj;یابند و علیرغم تعداد، </span><span>۷۰</span><span>، </span><span>۲۵ ،۳۷</span><span>و </span><span>۸۰</span><span>نفر داوطلب نمایندگی زن مجلس، در ادوار چهارگانه اولیه آن تنها درسه دوره اول </span><span>۴ </span><span>زن و در دوره چهارم </span><span>۶</span><span>زن در مجلس به کرسی قانونگذاری تکیه می&zwnj;زنند و با این وضعیت حتی در نطق&zwnj;های خود بسیار اندک به مسائل حقوق زنان می&zwnj;پردازند.</span></span></div> <div dir="RTL"><span>&nbsp;</span></div> <div dir="RTL"><span><span>به این ترتیب مشخص می&zwnj;شود که چگونه نیروهای مؤثر بر قوای قانون&zwnj;گذار پس از انقلاب، روح مردسالاری را به متن قوانین دمیده&zwnj;اند و با توجه به امکان تأثیر شکاف جنسی بر دولت به تنظیم قواعد حضور زنان در عرصه مشارکت سیاسی روی آورده&zwnj;اند</span><span dir="LTR">. </span></span></div> <div dir="RTL"><span>&nbsp;</span></div> <div dir="RTL"><span><span>با اندک دقتی به رسانه&zwnj;ای گروهی و آنالیز برنامه&zwnj;های پخش شده یا متون درسی وقوانین موجود می&zwnj;توان دریافت که چگونه هماهنگ و سیستماتیک توزیع نقش&zwnj;های سیاسی بین زنان و مردان کنترل می&zwnj;شود. در حالیکه با تغییر و بازنگری این سیاست&zwnj;ها می&zwnj;توان در جهت عدالت جنسیتی گام&zwnj;های جدی بر داشت و مشارکت سیاسی زنان را تقویت نمود. اعمال تبعیض مثبت به سود زنان می&zwnj;تواند بر فرهنگ پدرسالاری فائق آمده و توانایی&zwnj;های سیاسی زنان را شکوفا کند.</span></span></div> <div dir="RTL"><span><span dir="LTR">&nbsp;</span></span></div> <div dir="RTL"><span><span>ایجاد و تقویت مکانیزم&zwnj;های معطف به پیشرفت نظری و فکری و تبادل اطلاعات و دیدگاه&zwnj;ها و در اختیار نهادن فن&zwnj;آوری&zwnj;های نوین به زنان نیز چشم&zwnj;انداز مناسبی برای مشارکت سیاسی زنان ایجاد کند. اختصاص سهم ویژه برای زنان در بخش مدیریت در سطوح ملی و فراملی کمک فراوانی برای زمینه سازی برای مشارکت ایجاد می&zwnj;کند و می&zwnj;تواند برای ظرفیت سازی زنان با رویکرد سیاسی مناسب باشد. اما هیچکدام این اعمال در سیستمی که همه نظام ارزشی ساخته و پرداخته مردان است و مرد بر خانواده و قانون&zwnj;گذاری و اجرای قانون حاکم است اجرا نمی&zwnj;شود. &nbsp;چرا که از دیدگاه&nbsp;آنها مرد بهترین نماینده خالق است و می&zwnj;تواند سنن و عادات اجتماعی را ایجاد و ترویج کند و حتی ان را مقدس و مستحق بهشت یا جهنم نشان دهد و به مرور با تکرار، فرایند جامعه پذیری را در جامعه به شکل ارزش و هنجارهای اجتماعی نهادینه کند</span><span>.</span></span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><span><span>آنچه در ایران اتفاق افتاده، آن است که مردان زنان را از سیاست بیرون کرده&zwnj;اند و اینگونه تبلیغ می&zwnj;کنند که زنان خود علاقه&zwnj;ایی به سیاست ندارند، &nbsp;در نظرات سیاسی از شوهران&zwnj;شان پیروی می&zwnj;کنند و یابه دلیل سنت&zwnj;گرایی و محافظه کاری، خودشان وارد سیاست نمی&zwnj;شوند. در حالی&zwnj;که خود جامعه مرد سالار رفتارهای معینی را برای زنان و مردان تجویز و تصدیق و تبلیغ کرده&zwnj;اند و از آن&zwnj;ها انتظار دارند که به هنجار&zwnj;ها و الگوهای رفتار متناسب با جنس خود عمل کنند.</span></span></div> <div dir="RTL"><span>&nbsp;</span></div> <div dir="RTL"><span><span>به نظر می&zwnj;رسد، فرهنگ مردسالا ر یا مرد محور نه تنها مانع حضور زنان در عرصه سیاسی در طول تاریخ شده است، که زبان سیاست را به گونه&zwnj;ای ترجمه کرده که بیانگر خواست&zwnj;ها و علا یق مردان است</span><span dir="LTR">. </span></span></div> <div dir="RTL"><span>&nbsp;</span></div> <div dir="RTL"><span><span>و عرصه برای مشارکت سیاسی بگونه&zwnj;ای تصویر شده است که تنها براساس علا ئق مردانه شکل می&zwnj;گیرد و در آن پرداختن به حوزه مسائل زنان، زنانه!! تلقی می&zwnj;گردد.</span></span></div> <div dir="RTL"><span><span>&nbsp;به عبارتی هنگامی که زنان در عرصه سیاسی مباحث زنان را مطرح کنند، بی&zwnj;اهمیت جلوه می&zwnj;کند و گاه مورد تمسخر واقع می&zwnj;شود. لا زم به توضیح است که در عرصه سیاسی ایران، مسائل زنان در آن محدوده&zwnj;ای مجاز و قابل رسیدگی است که این ترجمان مردانه از سیاست اجازه می&zwnj;دهد. مثلا جامعه زنان چقدر مجاز است در خصوص حقوق انسانی، آن هم حقوق زن سخن بگوید، یعنی چقدر می&zwnj;توان در عرصه سیاسی در خصوص شخص زن، حقوقش، خواسته&zwnj;هایش، آزادی&zwnj;هایش تنها به عنوان یک موجود انسانی طرح موضوع کند و یا بر سر آن چانه زنی کند. اگر سیاست به معنای فن اداره امور است، امور و حقوق زنان در کجای این سیاست ورزی قرار دارد؟</span></span></div> <div dir="RTL"><span>&nbsp;</span></div> <div dir="RTL"><span><span>واقعیت این است که امروزه سیاست به معنای شیوه&zwnj;های مملکت داری یا حکومت است و تمامی ساختارهای اقتدار و ترتیباتی را که یک گروه برای کنترل گروه دیگر به کار می&zwnj;برد در بر می&zwnj;گیرد. از آنجا که در جوامع مردسالا ر، مردان تمامی نهادهای قدرت - اعم از صنعت و فن آوری و علم و مناصب سیاسی و ارتشی و به ویژه پلیس و قانون گذاری - را در اختیار دارند مناسبات میان زنان و مردان نیز نظیر مناسبات میان نژاد&zwnj;ها و طبقات براساس سلطه&zwnj;گری و سلطه پذیری است و جنبه سیاسی دارد، یعنی مثلا علت تحقیر یا هتک حرمت زنان را فقط با توسل به سیاست ورزی جنسی می&zwnj;توان توضیح داد</span><span dir="LTR">. </span></span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><span><span>می&zwnj;توان به جرات گفت که فرهنگ مردسالا ر به نحوی اعمال قدرت می&zwnj;نماید که افراد را در نقش&zwnj;های ساخته شده&zwnj;ای قرار دهد به گونه&zwnj;ای که تخطی زنان از آن قوانین به معنای ایستادن در برابر فرامین الهی و یا قوانین طبیعی تعبیر شود</span><span dir="LTR">.&nbsp;</span></span><span><span>بنابراین تاهنگامی که فرهنگ و ساختارهای ذهنی موجود در جامعه به شکل جدی دچار تغییر و تحول مثبت نسبت به زنان نشود، هر قانونی، عملی، تبصره&zwnj;ای... امری روبنایی و موقتی. و فاقد ارزش دموکراتیک است و هر شعاری برای دموکراسی تنها یک شعار است. </span></span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <p><span><span>با همه اینها باید این واقعیت را پذیرفت که زنان در آینده سیاسی ایران رقیب جدی مردان در اداره امور خواهند بود و &nbsp;نگاه آن&zwnj;ها نه یک مدیریت از بالا و کنترل&zwnj;مابانه که یک مدیریت اقناعی هنرمندانه خواهد بود. نگاهی که همه آحاد جامعه را برای بهره&zwnj;مندی از فرصت&zwnj;ها برابر می&zwnj;بیند و به هیچ دلیل و توجیهی انسانی را از حقوق اولیه و شهروندی و انسانی&zwnj;اش محروم نمی&zwnj;کند</span><span dir="LTR">.</span>&nbsp;</span></p> https://archive.radiozamaneh.com/society/women/2011/02/10/1612#comments زنان زنان سیاست قدرت Thu, 10 Feb 2011 12:50:35 +0000 Maryam 1612 at https://archive.radiozamaneh.com