انتشارات مروارید

خوب شد شناختمت

Sat, 28 Apr 2012 11:18:37 +0000

گزیده‌ای از ۹ داستان کوتاه از جویس کرول اوتس

گروه فرهنگ، رادیو زمانه

گروه فرهنگ، رادیو زمانه - جویس کرول اوتس، نویسنده آمریکایی و یکی از شاخص‌ترین چهره‌های «رئالیسم کثیف» در جهان تا امروز بیش از ۳۰۰ داستان کوتاه و ۶۰ رمان نوشته است. این آثار بیش از هر چیز احساس تنگنایی را که انسان شهرنشین از لایه‌های گوناگون اجتماعی در آن به‌سر می‌برد، بیان می‌کند.

به تازگی انتشارات مروارید گزیده‌ای از ۹ داستان کوتاه از این مجموعه عظیم را به ترجمه فریده اشرفی منتشر کرده است. ناشر داستان‌ها را انتخاب کرده و آن‌ها را برای ترجمه به مترجم سپرده است. فرید اشرفی در گفت‌و‌گو با «تهران امروز» به این موضوع اشاره می‌کند و می‌گوید: «در واقع، کتاب پیشنهاد ناشر بود و تعدادی از داستان‌ها را که از نظر وضعیت فعلی جامعه‌ ما مناسب‌ترند، انتخاب کرده بودند و از من خواستند از بین آن‌ها تعداد محدودی را انتخاب کنم. بعد از مطالعه‌ داستان‌ها و با توجه به محدودیتی که از نظر حجم کتاب داشتیم، در ‌‌‌نهایت داستان‌هایی را که حال و هوای آن‌ها به هم نزدیک‌تر بودند، ترجمه کردم. در اغلب این داستان‌ها، یک عمل داستانی بسیار ساده و حتی روزمره، دنیایی حرف و مشغولیت ذهنی در پی دارد.» (ن. ک به تهران امروز)

داستان‌های مجموعه «خوب شد شناختمت» عبارت‌اند از: «کودک گم‌شده»، «برادر‌ها»، «متولد ماه ژوئن»، «خوب شد شناختمت»، «آیا خنده واگیر دارد؟»، «میز ناخوشایند»، «دستان گره‌خورده»، «سیاست» و «به‌تنهایی». این داستان‌ها بدون استثناء نمایانگر دومین و پربار‌ترین دوره نویسندگی جویس کرول اوتس در دیترویت است.

خوب شد شناختمت، جویس کرول اوتس، فریده اشرفی، انتشارات مروارید

کرول اوتس در «دوره دیترویت» به همه لایه‌های اجتماعی می‌پردازد: کارگران سرخورده، ورزشکاران تباه‌شده، نوجوانان بدون اعتماد به نفس و سرکوب‌شده که نمی‌توانند خواسته‌هاشان را به زبان بیاورند، دزدان خرده‌پا و درمانده، پدران بچه‌باز، زنانی که در اجتماع موفق هستند، اما از سرخوردگی عاطفی رنج می‌برند، مردان خواب‌زده و زنان خانه‌داری که بین شوهر و معشوق مانده‌اند و توانایی انتخاب را از دست داده‌اند. داستان‌های پرشمار او در این دوره بیشتر گزارشی‌ست از ساختار روحی و مهم‌ترین چالش‌های عاطفی انسان‌های متعارف با خواسته‌های نامتعارف.

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های رئالیسم کثیف به عنوان یک سبک ادبی در داستان‌نویسی جهان این است که نویسنده موفق می‌شود از میان وقایع پیش‌پاافتاده‌ای که در زندگی هر روزه‌روز شخصیت‌هایش اتفاق می‌افتد، یک لحظه را برجسته کند. آن لحظه افشاگر ژرف‌ترین عواطف سرکوب شده و نیازهای ناگفته انسان است.

داریوش کارگر در تنها جستاری که درباره «رئالیسم کثیف» به فارسی در دست است، می‌نویسد: «گزینش شخصیت‌ها از میان به‌حاشیه رانده‌شدگان گروه‌های خاص اجتماعی، سادگی زبان و ایجاز و جزءنگاری از وجوه رئالیسم کثیف است.» (ن. ک به فصل‌نامه سنگ شماره‌ چهارم)

و در ادامه می‌نویسد: «در چنین روایتی از "رئالیسم"، نویسنده در حقیقت، و تا حدودی که در درجه اول بستگی تام با خلاقیت او و سپس درکش از انسان، جامعه و شکل رابطه و نوع برخورد این دو با بکدیگر دارد، با خلق اثر خود به مخالفت با روزمرگی زندگی یا ظواهر کثیف آن می‌پردازد.» (ن. ک به تهران امروز)

جویس کرول اوتس در این کار، یعنی در مخالفت با ظواهر کثیف زندگی روزانه تخصص دارد و در داستان‌های مجموعه «خوب شد شناختمت» هم اینگونه لحظات را به خوبی به نمایش می‌گذارد.

اوتس چه در داستان‌های مجموعه «خوب شد شناختمت» و چه در دیگر داستان‌های کوتاهی که در دوران دیترویت نوشته با زبانی ساده، اما با واژه‌هایی که بیانگر تاریکی و تباهی روحی انسان‌ها هستند، پرتگاه‌های شخصیتی انسان‌های کوچه و بازار را نشان می‌دهد. او قضاوت نمی‌کند، پیامی برای خواننده‌اش ندارد، طرحی از یک دنیای بهتر و آرمانی به دست نمی‌دهد، آرزومند نیست، بلکه فقط و فقط طرحی از آنچه که انسان امروزی هست ترسیم می‌کند. حتی پلید‌ترین شخصیت‌های او از سویه‌های انسانی برخوردارند و با این‌حال چاره‌ای جز جنایت و تباهی ندارند. چنین است که در داستان‌های او خوبی و بدی با هم می‌آمیزد و آنچه که بر جای می‌ماند فقط یک واقعیت است: یک واقعیت کثیف.

کرول اوتس: وراجی درباره شعر و هنر و فرهنگ می‌تواند آدمی را تحت تأثیر قرار دهد. اما تکلیفمان با تردید، با خلایی که در درونمان ناگهان به‌وجود آمده چیست؟

وحشتی که زندگی شخصیت‌های جویس کرول اوتس را فراگرفته طبعاً با آنچه که ما در «ادبیات وحشت» سراغ داریم تفاوت دارد. با این‌حال در ایران به دلیل ناآشنایی آکادمیک با «رئالیسم کثیف» معمولاً این دو نوع ادبی را با هم اشتباه می‌گیرند.

فریده اشرفی می‌گوید: «با مطالعه‌ چند کتاب [از کرول اوتس] معتقدم که نه کاملاً اما به‌طورکلی می‌توان اوتس را نویسنده‌ای در ژانر «وحشت» هم دانست؛ هرچند گاهی در طول داستان، عمل داستانی بارزی مشاهده نمی‌شود و تنها یک تفکر خاص باعث بروز وحشت می‌شود، اما خب، برخی از رمان‌هایشان حتی در اولین صفحه‌ها وحشت زیادی ایجاد می‌کنند. به‌خصوص زمانی که شخصیت‌های داستان، جنبه‌ منفی و ویران‌کننده‌ وجودشان را آشکار می‌کنند یا در نتیجه‌ برخورداری از چنین جنبه‌ای، دست به کارهای وحشتناکی می‌زنند. شخصیت‌های این داستان‌ها از شکست، خیانت و خشونتِ پیش‌بینی نشده می‌ترسند. حتی ترس‌های عادی در داستان‌های وی، می‌تواند به وحشتی بزرگ تبدیل شود.» (همان)

پیشینه آشنایی ما در ایران با جویس کرول اوتس به سال ۱۳۷۸برمی‌گردد. در آن سال نخستین بار در فصل‌نامه «کاکتوس» (به کوشش مجید روشنگر و عباس صفاری) با داستان کوتاه «زانیه» به ترجمه میترا داودی با جویس کرول اوتس آشنا شدیم.

از جویس کرول اوتس تاکنون کتاب‌های آب ‍ ش ‍ ار، پرستار شب، جانور‌ها، چشمان همیشه هشیار، در اتاقم را به روی خودم قفل می‌کنم و وقتی دختر کوچکی بودم و مادرم مرا نمی‌خواست و نیز کتاب‌های دیگری از او به فارسی برگردانده شده است و در بازار کتاب در اختیار علاقمندان قرار دارد. هفت کتاب دیگر از جویس کرول اوتس منتظر مجوز هستند.

تنوع و گستردگی آثار اوتس موجب شده که مترجمان و ناشران ایرانی داستان‌هایی از این نویسنده پرکار آمریکایی را که به گمان آن‌ها می‌توانند از سد سانسور عبور کنند در کنار هم بنشانند. «در خوب شد شناختمت» هم این مشکل وجود دارد و جز ملاک قابلیت انتشار یک داستان در ایران، ظاهراً معیار دیگری برای انتخاب داستان‌ها وجود نداشته است.

فریده اشرفی، مترجم «خوب شد شناختمت» از جویس کرول اوتس

فریده اشرفی در همان گفت‌و‌گو می‌گوید: «چیزی ‌که ترجمه‌ آثار اوتس را دشوار می‌کند، انتقال حس است. خانم اوتس نویسنده‌ خاصی است که ترجمه‌ آثارش یکی از دشوار‌ترین کارهای دنیاست. این کار باید با حوصله انجام شود که متأسفانه در جامعه‌ بدون "قانون کپی رایت"ِ ما همیشه امکان‌پذیر نیست؛ چون عجله در ثبت‌نام کتاب در فیپا و رساندن آن به بازار کتاب به عنوان نفر اول، خیلی چیز‌ها را فدا می‌کند. اولین مسئله این بود که در مورد این داستان‌ها، هیچ عجله‌ای نکردم. یعنی خوشبختانه با ناشری کار می‌کردم که کیفیت کار برایش مهم‌تر از زمان تحویل بود و من آزاد بودم که هر وقت ترجمه تمام شد، تحویل بدهم.» ( همان)

به این ترتیب افزون بر مشکل سانسور که گزینش داستان‌ها را دشوار و گاه غیر ممکن می‌کند، مشکل دیگری هم وجود دارد: رقابت مترجمان برای ثبت ترجمه به عنوان نخستین مترجم در اداره کتاب، آن‌هم در شرایطی که حتی درصد اندکی از آثار ادبی برجسته در ایران ترجمه و منتشر نشده و همچنان ناشناخته مانده است. آثار نویسندگانی مانند ریموند کارور، دونالد بارتلمی، جویس کرول اویتس در ایران جزو پرفروش‌ها هستند. البته پرفروش در کشور ما یعنی همه نسخه‌های چاپ نحست کتاب در شمارگان ۱۱۰۰ نسخه سرانجام بعد از یک‌سال به فروش می‌رسد و مترجم می‌تواند امیدوارم باشد که چه بسا کتابش به چاپ دوم برسد.

شناسنامه کتاب: خوب شد شناختمت، جویس کرول اوتس، فریده اشرفی، انتشارات مروارید، تهران، ۱۳۹۰

یک سمفونی زیبا در یک سفر درونی

Sat, 10 Mar 2012 23:53:04 +0000

مجموعه شعر «نام تو زخم من است» از آزاده طاهایی

سهراب رحیمی

سهراب رحیمی - پیش از این مجموعه شعر «روی پل آلما چه می‌کنید خانم» را از آزاده طاهایی خوانده بودم و در برخی سطر‌هایش ظرفیت‌های شاعرانه‌ای دیدم. دفتر دوم این شاعر، «نام تو زخم من است» اما حکایت دیگری‌ست. شاعر از تمرین‌های شاعرانه عبور کرده و به جهانی نو و زبانی مستقل رسیده.

قصد من این است که در این مقاله بررسی کوتاهی داشته باشم به این کتاب که به نظرم یکی از بهترین‌های کتاب‌های شعر سال است. توضیحاتم را در این زمینه وقتی بخوانید می‌فهمید منظورم چیست.

شعر اول این مجموعه «هم‌نام‌های خاک» نام دارد. شاعر به گورستان می‌رود و مشاهیر جهان را آنجا می‌بیند: از قبر اسکار وایلد تا هدایت؛ از قبر آپولینر تا ساعدی. شاعر سعی می‌کند زمان را بشمارد:

صدسال به عقب
صدسال به جلو
فرقی نمی‌کند.
شمارش اعداد
در قبرستان
مثل شمردن دانه‌های خاک بیهوده است
از قبری به قبر دیگر چیزی از جنس خاک
در درونمان جان می‌گیرد
و ما را در خود فرو می‌برد
بگو!
راه گریز از این قبرستان کجاست؟

کلنجار رفتن با زمان.‌‌ همان دغدغه‌ی همیشگی شاعران. شاعران به زمان پاسخ می‌دهند. اما شعر همواره در بی‌زمانی روی می‌دهد.

جدال شاعر اینجا با خویشتن است:
میدان تیری در کار نیست
تکیه می‌دهم به دیوار زندگی‌ام
روی این صندلی
در همین اتاق
حضور یک آینه کافی‌ست
تا حماقتم را
بار‌ها بر پیشانی‌ام
شلیک کند

زبان شعر طاهایی بسیار روان است و تصویر‌ها ساده و گویا و دقیق. هماهنگی خوب بین زبان و تصویر و حس، رنگی از سمفونی به شعر بخشیده است. انگار تمام شعر‌ها در جویبار روان کلمات، به سمت ابدیتی بزرگ‌تر از زندگی جاری‌اند؛ نوشتاری بزرگ‌تر از متن شعر و تمامیتی بزرگ‌تر از مرگ.

شاعر می‌خواهد در متن باشد، اما گرفتار حاشیه است؛ و حاشیه‌های زندگی آنقدر در جانش نفوذ کرده‌اند که:

حالا
از تمام من
تنها حسی نیمه‌تمام مانده است
که آرام
در تو نفوذ خواهد کرد.

نام تو زخم من است، آزاده طاهائی، نشر مروارید

یکی از مهم‌ترین خصوصیات این کتاب، نگاه طنزآمیز شاعر است به اشیاء و پدیده‌های پیرامون؛ و همین نگاه طنزآمیز در واقع نقطه‌ی قوت شعرهای او نیز هست. نگاه گروتسک طاهایی، هم زندگی را به سخره می‌گیرد، هم مرگ را و هم بسیاری از اعتقادات مرسوم را. شاعر در واقع با نفی دنیای واقعیت، در پی ایجاد دنیایی خیالی‌ست؛ دنیایی که در آن همه چیز بوی شعر می‌دهد:

بس است
تعارف نکنید
زندگی در گلویم گیر کرده
و اصرار شما
برای سر کشیدن استکان‌های ثانیه
بیهوده است.

و در این شعر که صحنه‌ی اعدام به بهترین شکلی تصویر می‌شود؛ چنان که گویی جزئی از زندگی‌ست:

فرصتی نمانده است
کافی‌ست تکانی بخورد
این ماشین زرد و عبوس
من در شعاع دایره میخکوب می‌شوم
تو در مرکز دایره
تمام خواهی شد
حالا در میدان
تنها
هیاهوی مردم است و طناب
و یک آه
که میان آسمان و زمین
سرگردان مانده است.

یکی دیگر از مهم‌ترین خصوصیات «نام تو زخم من است»، فرم آن است. فرمی که هم در شکل شعر و هم در محتوای شعر دخالت می‌کند. فرمی که هماهنگی کامل دارد با لحن؛ زبان؛ معنا، آوا‌ها؛ تصویر‌ها و محتواهای نهفته در شعر. می‌شود گفت آزاده طاهایی به خوبی موفق شده فرمی نوین ارائه دهد با فرمولی از آن خودش که محتوا را به کنترل متن راوی درآورده، این دستاورد مهم حاصل یک عمر کار شاعری‌ست و تمرکز در متن زندگی و زندگی متن:

با صفر جمع شدم
فایده‌ای نداشت
او را از خودم کم کردم
باز تنها خودم بودم
خودم را از او کم کردم
شدم یک آدم منفی
با خط فاصله‌ای کنار اسمم
که دست مرا تا منهای بی‌‌‌نهایت می‌برد
داشتم سقوط می‌کردم
علامت ضربدر دستم را گرفت
و دستم را در دست صفر گذاشت
حالا یک صفر درست و حسابی‌ام.

شاعر مهاجر است. مهاجر کلمه‌ها؛ و وقتی مهاجر فاصله‌ها نیز باشی، غربت تو دو چندان است:

آرایشگر مو‌هایم را قیچی می‌کند
در آینه‌ی آرایشگر
تصویرم کامل نمی‌شود
فکر می‌کنم
تکه‌ای از چهره‌ام
در فاصله‌ای از کیلومتر‌ها
جامانده است.

و شاعر که با متن‌های موازی و جهان تصاویر و زبان شعر، در پی یافتن تکیه‌گاهی برای آرامش در لحظه‌هاست به شماره‌‌ی بدون شماره می‌رسد؛ با جایی که هیچ است،‌‌ همان‌جا حرف‌ها تمام می‌شوند و شعر آغاز می‌شود:

انتهای دایره، نقطه است
انتهای نقطه چیست؟
شاید هیچ.

شعرهای مجموعه «نام تو زخم من است» را می‌شود چند بار خواند بی‌آنکه احساس خستگی کنی. تمام شعر‌ها به هم ربط تصویری معنایی دارند. انگار شاعر با حوصله‌ی تمام، نخی را از میان دانه‌های شعر رد کرده، به طوری که تمام شعر‌ها همچون یک سمفونی زیبا و آرام‌بخش در متن کتاب جاری‌ست و خواننده را به تماشای سفرهای درون می‌برد.

شناسنامه کتاب:
نام تو زخم من است، آزاده طاهائی، نشر مروارید، زمستان ۱۳۹۰

در همین زمینه:

::عشق خاصیت هجده سالگی است::
::از سادگی زبان تا پیچیدگی یک مفهوم، تأملی در مجموعه شعر "نام تو زخم من است"::

هیولای هاوکلاین به کتابفروشی‌ها رسید

Wed, 01 Feb 2012 11:33:18 +0000

"هیولای هاوکلاین" نوشته ریچارد براتیگان، نویسنده سرشناس آمریکایی که در ایران در بین جوانان طرفدارانی دارد، توسط انتشارات مروارید منتشر شد و روی پیشخوان کتابفروشی‌ها قرار گرفت.

به گزارش بخش فرهنگ رادیو زمانه "هیولای هاوکلاین" نوشته ریچارد براتیگان به ترجمه حسین نوش‌آذر منتشر شد و از امروز، دوازدهم بهمن ماه توزیع آن در کتابفروشی‌ها آغاز گشت.
"هیولای هاوکلاین" نخستین رمان تلفیقی و پنجمین رمانی است که ریچارد براتیگان در طی یک سال، از ۱۹۷۲ تا ۱۹۷۳ در دومین دوره‌ آفرینش ادبی‌اش در کلبه‌ای اجاره‌ای در مونتانا و در حلقه‌ای از هنرمندان و نویسندگان که خود را "دار و دسته‌ی مونتانا" می‌خواندند نوشت.
"هیولای هاوکلاین" به بیش از ۱۵زبان، از جمله به ترکی ترجمه شده است. در ترکیه این کتاب را با عنوان "دیو و دلبر" ترجمه و منتشر کرده‌اند.
"هیولای هاوکلاین" در واقع دو داستان است: یک داستان وسترن با دو شخصیت هفت‌تیرکش به نام "گریر" و "کمرون" و دختری سحرشده به نام "مجیک چایلد" که تقریباً با همه اهالی شهر سر و سری دارد و طبعاً گریر و کمرون هم به او دل می‌بازند، اما بعدها در کتاب دوم هنگامی که هیولای هاوکلاین پیدایش می‌شود، مشکلاتی پیش می‌آید و تلاش شخصیت‌ها برای از میان برداشتن این مشکلات و قتل هیولای هاوکلاین ماجراهایی را رقم می‌زند.

ریچارد براتیگان، نویسنده آمریکایی

مترجم در مقدمه کتاب می‌نویسد:
"این رمان که تلفیقی از رمان‌های وسترن و رمان گوتیک است، همچنان از مهم‌ترین مضامین دوره‌ نخست آفرینش ادبی نویسنده، یعنی "عشق به بدویت" و نقد "رؤیای آمریکایی" نشان دارد. آرزوهای جاه‌طلبانه‌ پروفسور هاوکلاین‌‌ همان رؤیای آمریکایی است که در این داستان به یک هیولا با سویه‌های شیطانی و سرانجام به شر محض تبدیل می‌شود. چنین است که هیولای هاوکلاین که برخی از منتقدان آن را به تمثیلی از علم‌باوری خوشبینانه‌ انسان غربی در آغاز قرن بیستم و برخی آن را به توانایی انسان در تخییل و تخیل تعبیر کرده‌اند، تلاش می‌کند سایه‌ خود را هر دم بیش از پیش گسترش دهد و آدمی را از هویت فرهنگی و فردیت تهی کند و او را به بازی بگیرد."
چگونگی انتشار "هیولای هاوکلاین" حاشیه‌هایی هم داشت. این کتاب بیش از ۱۸ ماه در اداره کتاب معطل ماند تا مجوز آن با اصلاحیه‌های فراوان صادر شد. در این فاصله ترجمه دیگری ازین کتاب توسط سارا خلیلی جهرمی سریع مجوز گرفت و در بهمن ماه ۱۳۸۹ توسط انتشارات افراز به بازار آمد و این در حالی بود که برخی خبرگزاری‌ها اعلام کردند "هیولای هاوکلاین" به ترجمه حسین نوش‌آذر کمتر از شش ماه منتظر اخذ مجوز بوده است.

مجیک چایلد و خواهرش. دخترانی که سحر شده‌اند و با هر مردی هم‌آغوش می‌شوند، اما در ترجمه فارسی به زنانی پرخور تبدیل شده‌اند.

"مجیک چایلد" یکی از مهم‌تر‌ین شخصیت‌های این اثر سحر شده و به این‌جهت هوس‌باز است و با هر دو قهرمان دیگر داستان بارها هم‌آغوش می‌شود. مطابق اصلاحیه‌های وزارت ارشاد او به جای هم‌آغوشی با مردها می‌بایست با آن‌ها غذا بخورد. به این ترتیب در این کتاب یک زن هوس‌باز به یک زن پرخور تبدیل شده که هرچند به گفته مترجم با منطق داستان همخوانی دارد، اما با آنچه که ریچارد براتیگان می‌خواهد در این اثر نشان دهد، تفاوت دارد.
ریچارد براتیگان در سال ۱۹۳۵ در تاکوما متولد شد و در سال ۱۹۸۴ با شلیک گلوله‌ای به شقیقه‌اش خودکشی کرد. از او به عنوان یکی از مهم‌ترین چهره‌های ادبی در ادبیات زیرزمینی در سال‌های دهه ۱۹۶۰ تا ۱۹۷۰ یاد می‌کنند. او تحت تأثیر فلسفه ذن اشعاری سرود، اما به‌زودی به رمان‌نویسی روی آورد.
پیش از این در ایران "صید قزل‌آلا در آمریکا" به ترجمه پیام یزدانجو و هوشیار انصاری فرد( نشر چشمه و نشر نی) "در قند هندوانه"، به ترجمه مهدی نوید (نشر چشمه)، "اتوبوس پیر و چند داستان دیگر (دشمن چمن)"، به ترجمه علیرضا طاهری عراقی (نشر مرکز)، "در رؤیای بابل"، به ترجمه پیام یزدانجو (نشر چشمه) و همچنین "یک زن بدبخت"، و "پس باد همه چیز را با خود نخواهد برد" به ترجمه حسین نوش‌آذر (انتشارات مروارید) منتشر شده است.

عباس صفاری: "به کتابم دستبرد زدند"

Thu, 01 Dec 2011 09:12:49 +0000

گفت‌و‌گو با عباس صفاری به مناسبت انتشار مجموعه "تاریکروشنا" و چاپ ششم "کبریت خیس"

نازنین اعتمادی

نازنین اعتمادی - به‌تازگی مجموعه شعر "تاریکروشنا" از عباس صفاری توسط انتشارات مروارید در تهران منتشر شده است. در همان حال مجموعه "کبریت خیس" که از موفق‌ترین آثار عباس صفاری و خوش‌اقبال‌ترین کتاب‌های شعر در سال‌های اخیر به‌شمار می‌آید، به چاپ ششم رسید.

اما در کنار این خبرهای خوب، یک اتفاق نه چندان خوشایند هم برای عباس صفاری روی داد: نمایشی در تالار شهر به صحنه آمد با عنوان "صد سال پیش از تنهایی ما". عنوان این نمایش از یکی از اشعار "کبریت خیس" برگرفته شده. عباس صفاری می‌گوید نویسنده به همین اکتفا نکرده و برخی از اشعار بلند و روایی این کتاب را نیز در نمایشنامه‌اش بدون ذکر نام نویسنده و منبع به کار گرفته است. شاعر نامه‌ای به مسئولان نوشته و آن‌ها هم قول رسیدگی داده‌اند. بهاره رهنما، بازیگر سینما هم در روزنامه شرق نظرش را در این‌باره نوشته است. باری، درباره ویژگی تصویری اشعار عباس صفاری، غیبت و حضور یک شاعر، و این چند رویداد تلخ و شیرین با او گفت‌و‌گویی انجام داده‌ایم که اکنون در دفتر "خاک" از نظر خوانندگان می‌گذرد:

آقای صفاری، مجموعه تازه‌ای از اشعار شما با عنوان "تاریکروشنا" به تازگی توسط انتشارات مروارید منتشر شده و بر اساس خبرهایی که به دست ما رسیده، از کتاب‌های پرفروش فصل است. آیا این دفتر،‌‌ همان مجموعه‌ای نبود که سال‌ها پیش با عنوان "تاریکروشنای حضور" در خارج از ایران توسط انتشارات تصویر در آمریکا منتشر شد؟

عباس صفاری - درست می‌فرمائید. چاپ اول این مجموعه حدود ۱۵سال پیش با عنوان "تاریکروشنای حضور" در لس‌آنجلس منتشر شد. طرح جلد این کتاب کار فرشید مثقالی بود و ناشرش انتشارات تصویر. در چاپ اول حدود ۶۰ شعر که در فاصله زمانی ۱۳۷۱ تا ۱۳۷۴ سروده شده بودند به چاپ رسیده بود. این دومین مجموعه شعر من است و در زمان انتشارش چندین نقد و بررسی پیرامون آن انتشار یافت و آقای محمد رحیم اخوت نیز نقد بلند‌بالایی بر آن نوشت که در فصل‌نامه بررسی کتاب، در آمریکا منتشر شد.

عباس صفاری: آن زبان آرکائیک و نیمه فاخری که در مجموعه اولم برگزیده بودم در "تاریکروشنا" قوام آمد و با مضمون هماهنگ شد.

درین مدت دنیای شعری شما اندکی دگرگون شده که خیلی هم طبیعی‌ست، چه انگیزه‌ای باعث شد "تاریکروشنا" را مجدداً به چاپ بسپرید؟

به چند دلیل غیر موجه. در درجه اول من همیشه بر این باور بوده‌ام که آنچه ما در خارج از کشور و به زبان فارسی تولید می‌کنیم بخشی از ادبیات ایران است و از آن میان آنچه از اهمیتی بر خوردار باشد نهایتاً باید به ایران که جایگاه فرهنگ مادر است بازگردد. "تاریکروشنا" در کارنامه شعری من جایگاهی دارد که از بعضی جهات دست‌کم برای خودم حائز اهمیت است. آن زبان آرکائیک و نیمه فاخری که در مجموعه اولم برگزیده بودم در "تاریکروشنا" قوام آمد و با مضمون هماهنگ شد. علاوه بر این از طریق‌ ایمیل‌ها و پیغام‌های خوانندگان پی‌گیر شعرم در داخل کشور دریافتم که تعدای از آن‌ها علاقمند هستند که کتاب‌های دیگرم را نیز داشته باشند.

زندگی شما به عنوان یک شاعر مهاجر در غیبت اتفاق می‌افتد یا در حضور؟ این را می‌پرسیم، چون می‌دانید که نیما بعد از آنکه از محیط رنجیده‌خاطر شد و به یوش پناه آورد، به ظاهر غایب بود، اما حضورش در فضای فرهنگی و شعری ما بسیار سنگین بود.

سئوال شما مرا یاد کتاب "جشن بی‌کران" نوشته ارنست همینگوی انداخت که به گمانم آخرین کتاب اوست و سال‌ها پس از ترک پاریس نوشته شده. گویا در مورد این کتاب گفته شده که دور از پاریس او توانسته تصویر دقیق‌تری از پاریس ارائه دهد.

یکی از عوالم و حس‌هایی که مرا تحریک می‌کند و به نوشتن وا می‌دارد حس نوستالژیاست. محیط و یادآوری آن همیشه نقش مهمی در عوالم نوستالژیک ما دارد. من دقیقاً نمی‌توانم بگویم. اما گاهی فکر می‌کنم اگر در ایران مانده بودم به شعر برنمی‌گشتم .

"کبریت خیس" نوشته عباس صفاری، دفتری در شعر که به چاپ ششم رسید.

آقای صفاری، یک نمایشی در ایران روی صحنه آمده با عنوان "صد سال پیش از تنهایی ما". شما هم شعری دارید با همین عنوان در مجموعه "کبریت خیس" که الان چاپ ششمش به بازار آمده. چطور ممکن است عنوان یک نمایش با عنوان شعر شما یکسان باشد؟

اسم این نمایش که در حال حاضر در یکی از سالن‌های تئا‌تر شهر بر صحنه است مستقیماً از روی شعر من برداشته شده. اما این دستبرد به همین یک مورد ظاهراً بی‌اهمیت که می‌توانستم به‌راحتی از آن چشم بپوشم ختم نمی‌شود. تعدادی از اشعار بلند و روایی "کبریت خیس" را نیز نویسنده تازه‌کار این نمایش بدون اطلاع و آگاهی من در نمایشش گنجانده است. اما آنچه بیش از این دو مورد برای من آزاردهنده است تکه پاره کردن اشعار "کبریت خیس" است که جابه‌جا در منولوگ این نمایش زورتپان شده است. در حال حاضر تنها کاری که از راه دور از من برمی‌آید این است که معترض باشم و از مسئولان تئا‌تر شهر بخواهم که به اعتراض من پاسخ منطقی بدهند.

شعر شما یک شعر ایماژیستی (تصویری) ‌ست. فکر نمی‌کنید همین ویژگی تصویری باعث شود که عده‌ای وسوسه شوند و پای شعر شما را به صحنه‌های نمایش هم باز کنند؟

نمایش "صد سال پیش از تنهایی ما" و دست‌درازی به دنیای یک شاعر.

جنبه‌های تصویری شعرم را من ویژگی مثبت آن می‌دانم. اشکالی هم نمی‌بینم که در تآ‌تر یا سینما استفاده درست و به جایی از آن بشود. "گربه‌های اشرافی"ِ تی. اس. الیوت در شکل یک نمایش موزیکال ۲۰ سال است که روی صحنه است. از شعر من پیش از این نیز هم در آمریکا و هم در یک فیلم کوتاه که در ایران ساخته شده استفاده کرده‌اند. اما در پوستر فیلم نام شاعر قید شده است و چنانچه فروشی داشته باشد حق‌التألیف نیز باید به من تعلق بگیرد. اعتراض من به این نمایش و نویسنده‌اش این است که این کار یک سرقت ادبی است که بدون اطلاع و موافقت من انجام شده و از آن بد‌تر نویسنده با نیاوردن نام من در پوستر و بروشور به تماشاگر وانمود کرده که نویسنده آن اشعار اوست. از آن گذشته آنچه من و شما در عرصه ادب به شکل کتاب تولید می‌کنیم خوانندگان مشخصی دارد که اصطلاحاً به آن‌ها قشر کتابخوان می‌گویند. تماشاگران فیلم و تآ‌تر و شنوندگان موسیقی لزوماً کتابخوان نیستند. وقتی فیلمی با استفاده از یک کتاب یا ترانه‌ای با استفاده از شعر من ساخته می‌شود امکانی برایمان ایجاد می‌کند که دایره محدود کتابخوان را گسترش بدهیم و افراد جدیدی را به خواندن تشویق کنیم.

یکی از بحث‌های مهم در قلمرو حقوق مؤلف و مسأله "بینامتنیت" که پست‌مدرنیست‌ها به آن ظاهراً بسیار علاقه دارند، این است که آیا مؤلف در عصر اینترنت اصولاً حقی دارد؟

در رابطه با اینترنت و فضای مجازی اشکالاتی بوجود آمده که کنترل استفاده‌کنندگان از به فرض یک قطعه موسیقی را مشکل کرده است و ایجاد نرم‌افزاری که این‌ها را کنترل کنند لازمه‌اش بیلون‌ها دلار سرمایه است که من معتقدم نهایتاً فکری به حالش خواهند کرد. اما داستانی که کتاب می‌شود و فیلم می‌شود و میلیون‌ها دلار در گیشه فروش می‌کند حساب و کتابی دارد که نمی‌توان زیر پا گذاشت. به زبان دیگر بدون سود تولید حرفه‌ای و متداوم در عرصه ادب و هنر غیر ممکن است .

چه باید کرد به نظر شما که مؤلف ایرانی از نظر قانونی "محق" باشد؟

در رابطه با حقوق مؤلف ما قوانین محکم و نسبتاً دقیقی در ایران داریم. مشکل اما سیستم قضایی ماست که پایبندی و اجرای آن را جدی نمی‌گیرند و این امر محیط دادگاه‌هایمان را تبدیل کرده است به صحنه لابیرنت فرار‌دهنده‌ای در داستان‌های قضایی کافکا.

در همین زمینه:

::پرنده، پرنده است::

تازه‌های انتشارات مروارید

Mon, 31 Oct 2011 15:13:34 +0000

در میان آثاری که نشر مروارید تا ماه آینده روی پیشخوان کتاب‌فروشی‌ها قرار می‌دهد، "دفتر یادداشت" اثر ژوزه ساراماگو همراه با رمان "سناتور" نوشته جان آپدایک به چشم می‌خورد. همچنین مجموعه شعر "تاریکروشنای حضور" اثر عباس صفاری فروش بسیار چشمگیری داشته است.

به گزارش بخش فرهنگ رادیو زمانه، انتشارات مروارید در تهران چندین عنوان کتاب زیر چاپ دارد و تا ماه آینده وارد بازار کتاب می‌کند.

رمان "سمرقند" اثر امین معلوف با ترجمه دکتر عبدالرضا هوشنگ مهدوی، رمان "سنتائور" اثر جان آپدایک با ترجمه سهیل سُمی همراه با رمان "گزارش محرمانه" اثر راب اسمیت با ترجمه نادر قبله‌ای از رمان‌هایی هستند که توسط انتشارات مروارید منتشر می‌شوند و ماه آینده روی پیشخوان کتاب‌فروشی‌ها قرار خواهند گرفت.

"سناتور" از نخستین آثار جان آپدایک، نویسنده سرشناس آمریکایی‌ست. آپدایک این رمان را به عنوان دومین رمان‌اش در سال ۱۹۶۳ منتشر کرد. او در این اثر، داستان زندگی معلمی به نام کالدول و رابطه بسیار عاطفی و نزدیک او با پسرش را روایت می‌کند و به این تمهید ما را با زندگی روزانه مردمان خرده‌پا در ایالت متحده آمریکا آشنا می‌سازد. وقایع به‌ظاهر پیش پاافتاده و روزانه زندگی کالدول به‌تدریج در مسیر داستان به حوادثی سرنوشت‌ساز تبدیل می‌شوند و زندگی او فرزندش را از اساس دگرگون می‌کنند.

جان آپدایک، نویسنده رمان "سناتور". او در این رمان هم به زندگی مردمان خرده‌پا می‌پردازد.

آپدایک در "سناتور" به مهم‌ترین چالش‌های انسان غربی در قرن بیستم می‌پردازد و احساس سرگشتگی او را همراه با غرایز سرکش و تمناهای جسمی قهرمانان خرده‌پای‌اش را به خوبی نمایان می‌کند. "سناتور" که تا ماه آینده توسط انتشارات مروارید و به ترجمه سهیل سُمی در اختیار خواننده فارسی‌زبان قرار می‌گیرد، برای درک جهان ذهنی آپدایک و آثار متأخرتر او اهمیت دارد.

جان آپدایک سال‌های متمادی کاندید نوبل ادبی بود، اما هرگز این جایزه به او تعلق نگرفت. این نویسنده نام‌آشنا و خنده‌رو و خوش‌مشرب در ۲۷ ژانویه ۲۰۰۹ درگذشت.

از سهیل سُمی پیش از این "چشم گربه" نوشته مارگرت اتوود توسط انتشارات مروارید منتشر شده بود. به گزارش بخش فرهنگ رادیو زمانه این کتاب با اقبال خوانندگان کتاب در ایران مواجه شده است.

اهمیت انتشارات مروارید نه تنها در ترجمه‌هایی است که عرضه می‌کند، بلکه از سال‌های دهه ۱۳۴۰ به این سو، در زمینه شعر فارسی نیز یک نشر معیار در ایران به‌شمار می‌آید.

از میان دفترهای شعری که انتشارات مروارید منتشر کرده است، باید از "تاریکروشنا" اثر عباس صفاری نام برد.

این دفتر که پیش از این برای نخستین بار در سال‌های دهه ۱۳۷۰ در آمریکا توسط انتشارات تصویر منتشر شده بود، دومین دفتر شعر عباس صفاری‌ست. به گفته انتشارات مروارید فروش این کتاب بسیار چشمگیر بوده و احتمال دارد که تا آذر ماه نسخه‌های چاپ اول آن به فروش برسد و دومین چاپ آن به بازار بیاید.

"کل باران هزار روزه" از علی باباچاهی و "نام تو زخم من است" از آزاده طاهایی از دیگر مجموعه اشعاری‌اند که انتشارات مروارید در اختیار شعردوستان قرار داده است.

"نام تو زخم من است" تازه از چاپ بیرون آمده و تا آخر این هفته روی پیشخوان کتاب‌فروشی‌ها قرار می‌گیرد. این مجموعه دومین دفتر شعر آزاده طاهایی‌ست. پیش از این "روی پل آلما چه می‌کنید خانم" از همین شاعر توسط توسط انتشارات آهنگ دیگر منتشر شده بود.

"دفتر یادداشت" از ژوزه ساراماگو با ترجمه علی قادری و مجموعه "داستان خوب شد شناختمت" از جویس کرول اوتس با ترجمه فریده اشرفی از آثار دیگری‌ست که انتشارات مروارید به تازگی منتشر کرده است.

انتشارات مروارید از سال ۱۳۴۱ در زمینه نشر کتاب فعالیت می‌کند و از ناشران قابل تأمل و مهم ایران به‌شمار می‌آید.

اشعار کهن چین به ترجمه عباس صفاری منتشر می‌شود

Wed, 09 Feb 2011 18:34:13 +0000

مجموعه‌ای از اشعار کهن چین که سرچشمه‌ شعر غنایی در چین به‌شمار می‌آیند به ترجمه عباس صفاری توسط انتشارات مروارید در تهران منتشر می‌شود.

به گزارش بخش فرهنگی رادیو زمانه، مجموعه‌ای از اشعار کهن و غنایی چین به ترجمه عباس صفاری منتشر می‌شود. این کتاب تحت عنوان «کوچه فانوس‌ها» توسط انتشارات مروارید در تهران منتشر می‌گردد.

عباس صفاری، شاعر و مترجم مقیم آمریکا اعتقاد دارد یکی از گنجینه‌های عظیم و شگفت‌انگیز شعر جهان با قدمتی بیش از سه هزار سال به چین تعلق دارد. مترجم در مقدمه این کتاب شعر غنایی چین را از نظر درونمایه‌های تغزلی و زبان بررسی کرده است.

«کوچه فانوس‌ها» ۱۹۵ صفحه دارد و از شش فصل تشکيل شده. فصل‌های اين کتاب عبارت‌اند از: «آن سوی ديوار» (مقدمه)، «کهن‌ترين‌ها»، «سرايندگان زن»، «از کتاب ترانه‌ها»، «از مجموعه ۱۹ شعر کهن»، «از آرشيو اداره موسيقی»، و «کوچه فانوس‌ها».

به گفته انتشارات مروارید، مجوز این کتاب صادر شده و اکنون مراحل انتشار را می‌گذراند.

عباس صفاری از شاعران مطرح ایران است. از او در ایران، پیش از این مجموعه‌های «کبریت خیس»، «دوربین قدیمی» و «خنده در برف» و در خارج از ایران مجموعه‌های «در ملتقای دست و سیب»، «تاریک‌روشنای حضور» و شعر بلند «حکایت ما» منتشر شده است.

ترجمه‌ شعر بلند «حکايت ما» سروده‌ عباس صفاری برای چهارمين سال متوالی در چاپ جديد کتاب درسی دانشگاه‌های آمريکا قرار گرفت.

اين منظومه يک پارودی مدرن است بر اساس داستان آدم و حوا که اولين‌بار در سال ۲۰۰۴ با ترجمه‌ الهام راثی در نشريه‌ اينترنتی «کلمات بدون مرز» وابسته به کالج بارد نيويورک انتشار يافت.

ضميمه‌ی ادبی روزنامه‌ی نيويورک‌تايمز نيز در همان سال در بررسی نشريات ادبی آنلاين از اين شعر با عنوان اثری رندانه ياد کرد.

عباس صفاری اواخر دهه‌ ۷۰ میلادی به آمریکا مهاجرت کرد و در حال حاضر قریب ۳۳ سال است که در آمریکا زندگی می‌کند.

عباس صفاری در گفت‌وگو با رادیو زمانه درباره تجربه مهاجرت به آمریکا می‌گوید: «آمریکا گاهی هنرمندان را به دو گروه زود‌شکفته‌ها و دیرشکفته‌ها تقسیم می‌کنند. زندگی من طوری رقم خورده که در هر دو گروه جا می‌گیرم. اولین مطالب من در مجله "رنگین کمان" زمانی که ۱۵ سال داشتم چاپ شد. هنگامی هم که ایران را ترک کردم قریب ۱۰ ترانه که اکثراً خوانندگان معروف آن زمان خوانده بودند در کارنامه‌ام داشتم. پس از آن اما برای ۱۵ سال دست به قلم نزدم. نویسنده‌ای گفته است "من از نوشتن بدم می‌آید. اما تعجب می‌کنم که می‌نویسم." این استاد به نوعی حرف دل من را هم زده است. من نیز از شاعرانی هستم که از نوشتن لذتی نصیبم نمی‌شود. شاید به خاطر تنبلی شکست ناپذیرم باشد. از سوی دیگر سال‌هاست پی برده‌ام تنها کاری که در سطح حرفه‌ای بلدم انجام دهم کار نوشتن است. کارهای دیگر را فقط ادای انجام دادن‌اش را درمی‌آورم. با این حساب وقتی برای دومین بار قلم به دست گرفتم که چیزی بنویسم نزدیک به ۳۵ سال از عمرم گذشته بود و چند سالی هم طول کشید تا به حد یک کتاب برسد که نهایتاً در سال ۹۲ میلادی با عنوان "در ملتقای دست و سیب" انتشار یافت.»

پیش از این از مجموعه اشعار غنایی در فرهنگ جهان، «عاشقانه‌های مصر باستان» به ترجمه عباس صفاری منتشر شده. این کتاب را هم انتشارات مروارید منتشر کرده است.