عباس صفاری

عباس صفاری: «مدتی طول می‌کشد تا بازتاب گرانی کاغذ را ببینیم»

hosseinn — Sun, 07 Oct 2012 21:57:12 +0000

گفت‌و گو با عباس صفاری پیرامون بحران کاغذ، در محاق افتادن روزنامه شرق، سانسور در ایران و ادبیات خارج از کشور

گروه فرهنگ

گروه فرهنگ – هستند شاعران و نویسندگانی که بین دو دنیا زندگی می‌کنند. زیستن در دو دنیای متفاوت به قول چینی‌ها مثل ایستادن بین دو درخت است. عباس صفاری یکی از شاعران ماست که بین دو درخت ایستاده.

او بیش از چهار دهه است که در آمریکا زندگی می‌کند، و با این‌حال نه تنها شعرش در ایران مخاطبان بسیار دارد، بلکه هر چند سال یک بار به ایران سفر می‌کند و سفرهایش هم معمولاً خبرساز است: گاهی خبر انتشار یک مجموعه شعر تازه، یا خبر برگزاری یک نشست ادبی با حضور شاعر، و گاهی هم خبر برگزاری یک نمایشگاه از نقاشی‌های او یا به گفته خودش: چوب‌نگاره‌هایش.

این‌بار اما سفر عباس صفاری مصادف شد با بحران نشر در ایران و طبعاً در سایه همین بحران، بحث ادبیات خارج از کشور هم مثل سال‌های دهه ۱۳۶۰ در میان می‌آید و این بحث‌ها مثل همیشه با بحث سانسور درآمیخته است. در این زمینه‌ها با عباس صفاری گفت‌و‌گو کرده‌ایم:

● گفت‌و‌گو با عباس صفاری

آقای صفاری، چند روزی هست که از ایران برگشته‌اید. فضای شعری ایران در این دوره دشوار را چگونه یافتید؟

سفر دو ماهه من به ایران برای سر و سامان دادن به پاره‌ای از امورات شخصی بود که ربط چندانی به ادبیات نداشت. نیمه اول سفر را کمابیش درگیر همین کار‌ها بودم. اما در نیمه دوم توانستم اوقات آسوده‌ای را به دیدار دوستان اهل قلم و پرسهگردی در کتابفروشی‌ها و مطالعه نشریات ادبی اختصاس بدهم.

فضای شعر پیش از گران شدن ۷۰ درصدی کاغذ هم مشکلاتی داشته که زمینه را برای کار خلاق به ویژه برای نوآمدگان تنگ و دشوار کرده بود. دشواری‌های معیشتی و سختگیری غالباً بی‌دلیل وزارت ارشاد در ارایه مجوز را می‌توان در رأس این مشکلات قرار داد. اما تعطیل کردن نشر چشمه و تنگ کردن عرصه بر ناشرانی که در حوزه شعر جوان فعالیت می‌کنند ضربه‌های جدیدی بوده است که صدمات جبران‌ناپذیری بر پیکر شعر امروز وارد کرده است.

آقای حسن‌زاده، مدیر انتشارات مروارید که ناشر شما هم هست، چندی پیش اعلام کرده بود که به دلیل گرانی کاغذ نمی‌تواند کتاب تازه‌ای منتشر کند.

آقای حسن‌زاده را در دو نوبت در دفتر کارشان دیدم. طبعاً بخشی از گفت‌وگوی ما پیرامون گرانی کاغذ و دیگر مواد لازم در صنعت چاپ بود. نگرانی آقای حسن‌زاده بیشتر از این بابت بود که خریدار کتاب‌های شعر و رمان بیشتر قشر جوان جامعه است که گرانی غیر منتظره کتاب قدرت خریدشان را کاهش می‌دهد.
ناشران با تجربه ایرانی طی دهه‌های ماضی از تنگناهای بسیاری گذشته‌اند و شکی نیست که این تنگنا را نیز تاب خواهند آورد. صدمه اصلی را بیشتر جوانان با استعدادی می‌بینند که دشواری‌های نشر و رساندن کتاب به‌دست خواننده سبب می‌شود که راه دیگری را در زندگی برگزینند.

الان شمارگان کتاب شعر در چه حد است؟

از راست به چپ: احمد پوری، گروس عبدالملکیان، حافظ موسوی، عباس مخبر، عباس صفاری، شمس لنگرودی، شهاب مقربین.

تیراژ چاپ اول غالباً هزار و صد نسخه است که آن را نیز ناشر با ترس و لرز چاپ می‌کند و چه بسا که همین تعداد اندک نیز روی دست ناشر می‌ماند و به‌سادگی فروش نمی‌رود. این را نیز بیفزایم که در رابطه با تیراژ اندک نمی‌توان یکسره دولت و دشواری‌های اقتصادی را سبب‌ساز دانست. رستوران‌ها و لباس‌فروشی‌ها و لوکس‌فروشی‌ها پر مشتری است و در بسیاری از اماکن جای سوزن انداختن نیست. بسیاری از جوانان به‌راحتی پنج هزار تومان برای یک فنجان قهوه آب زیپو پرداخت می‌کنند. اما زورشان می‌آید پنج هزار تومان کتاب بخرند. هفتاد میلیون جمعیت اگر قحطی‌زده هم باشند باید بیش از هزار و دویست نسخه کتاب بخرند.

آیا بساطی‌های خیابان انقلاب و کهنه‌فروشان کارشان با توجه به مشکلات نشر رونق پیدا کرده؟

گرانی کاغذ مدتی طول می‌کشد تا بازتابش را در جامعه نشان بدهد. کتاب‌هایی که با کاغذ گران چاپ می‌شوند هنوز وارد بازار نشده‌اند. مهر ماه نیز مختص کتاب‌های درسی است که سوبسید دولتی می‌گیرند. اما گمان نمی‌کنم گرانی کاغذ تأثیر چندانی در کار دستفروش‌ها بگذارد. به این دلیل که دستفروش‌ها به قیمت پشت جلد پایبند نیستند و کتاب را خودشان قیمت می‌زنند. اما کتابفروشی‌ها که موظف هستند کتاب را با قیمت پشت جلد بفروشند مشتری بیشتری برای کتاب‌های گذشته خواهند داشت.

استقبال خوانندگان از تاریکروشنای حضور، آخرین مجموعه‌ای که از شما در ایران منتشر شده چگونه بود؟

تاریکروشنای حضور را که پیش از این در آمریکا انتشار داده بودم در ایران با عنوان مختصر شده تاریکروشنا به بازار آمد که در بدو انتشار برای خواننده آشنا با آثار من غیر منتظره بود. خوانندگانی که با شعر من از طریق آثار چاپ‌شده در ایران آشنا بودند غالباً خبر نداشتند که پیش از مجموعه «دوربین قدیمی» شعرم لحن و حال و هوای دیگری داشته است و دغدغه‌هایم از جنس دیگری بوده است. زبان نیمه‌فاخر و ایماژیستی مجموعه نیز برایشان غافلگیرکننده بود. به همین سبب نقد‌هایی که در آغاز انتشار گرفت ضد و نقیض بودند. در ‌‌نهایت اما جایگاه خودش را باز کرد و در فاصله اندکی به چاپ دوم رسید.

آیا مجموعه تازه و قابل تأملی به چشم شما آمد؟

کتاب‌های زیادی در این سفر هدیه گرفتم. چندین متن چاپ‌نشده را نیز سرایندگان آن‌ها در اختیارم قرار دادند. هنوز فرصت مطالعه و بررسی آن‌ها دست نداده است. به‌رغم اینکه شعر کار طاقت‌فرسا و بی‌جیره و مواجبی است اما نسل جوان شور و شوق فراوانی برای سرودن و خلاقیت به خرج می‌دهد. قبل از سفر نیز کتاب چاپ‌نشده‌ای از خانم آزاده بشارتی برایم ‌ای میل شده بود که مورد پسندم بود. شاعر بسیار جوانی است و راه درازی در پیش دارد.

از شما در ایسنا خواندیم که گفته بودید «ادبیات مهاجرت» به نظر شما آثار ارزشمندی نداشته. آیا واقعاً اینطور فکر می‌کنید؟

در رابطه با این جمله باید بگویم که از فرمایشات اینجانب نبوده و خلاصه‌ ماجرا اینکه نظر یکی دیگر از دوستان شرکتکننده در نشست «عصر روشن» بود و نهایتاً تبدیل شد به تیتر خبر این برنامه در خبرگزاری ایسنا. اما با توضیحاتی که داده شد نام من به عنوان ابرازکننده این نظر از تیتر خبر حذف کردید. نظر خود من اما این بود که چه در خارج و چه در داخل آثار فارسی‌زبانی که ارزش جهانی داشته باشد خلق نکرده‌ایم. نا‌گفته نماند که آنجا صحبت از آثاری بود که در سال‌های اخیر تولید شده‌اند، نه مثلاً بوف کور که همه می‌دانند پس از گذشت نیم قرن هنوز از گردونه چاپ مغرب زمین خارج نشده است و آن را در رده یکی از صد کتاب مهم ادبیات جهان قرار داده‌اند.

خب، حالا با این تفاصیل نظر شما درباره ادبیات فارسی در خارج از ایران، ادبیاتی که رسمیت ندارد، اما حضور دارد چیست؟

به گمانم بخش خلاق و تاثیرگذار این ادبیات که از طریق کانال‌های رایج وارد بازار نشر شده به‌رغم مخالفت‌ها و سخت‌گیری‌ها نهایتاً رسمیت نیز یافته است. آثار دیگر همکارانی که کتابشان در دو سوی مرز منتشر و با استقبال روبرو شده از این جمله‌اند.

تاریکروشنا، عباس صفاری

اما هستند بسیاری از آثار با ارزش مثل رمان‌های خانم مهشید امیرشاهی، یا سوره‌الغراب محمود مسعودی یا داستان‌های اکبر سردوزامی، اشعار مجید نفیسی و منصور خاکسار که در ایران هرگز به دلیل سانسور فرصت انتشار پیدا نمی‌کنند. آیا رسمیت داشتن به معنای تن دادن به سانسور نیست؟

اگر قرار باشد لیست کاملی ارایه دهیم نام‌های بسیاری را به این لیست می‌توان اضافه کرد که تعدادی از آن‌ها در دو سوی مرز کتاب چاپ کرده‌اند. من نه به سانسور تن داده‌ام نه آن را تأئید می‌کنم. اگر ارشاد به کلمه یا جمله‌ای در شعر ایراد بگیرد، کل شعر را از مجموعه حذف کرده و شعر دیگری را جایگزین می‌کنم. در رابطه با داستان و رمان می‌دانم کار دشوار‌تر است اما از نام‌هایی که شما عنوان کردید سه نفر اول مورد‌های استثنائی هستند که متأسفانه انتشار کتاب‌هایشان در ایران و در این سال و زمانه‌ها میسر نخواهد بود. تا آنجا که خبر دارم خانم امیرشاهی به خاطر فعالیت‌های سیاسی‌شان ممنوع‌الانتشار هستند و این حکم ربطی به داستان‌هایشان ندارد. رمان سوره‌الغراب نیز به این دلیل که پای یکی از سوره‌های قران را به میان کشیده طبیعی است که اجازه انتشار به آن نخواهند داد. اکبر سردوزامی نیز آگاهانه و با جسارتی ستودنی یک زبان وولگار آکنده از ناسزاهای جنسی را وارد متن داستانی کرده است؛ زبانی که تحمل آن برای منتقد خارج از کشوری نیز دشوار است. مسلم است رژیمی که از به یادآوری ابروی یار حالی به حالی می‌شود چنین لحن و زبانی را بر نمی‌تابد. ارزش کار سردوزامی در آینده شناخته خواهد شد. اما مجید نفیسی و مرحوم منصور خاکسار هیچ مشکل ممیزی ندارند. تعدادی از اشعار هر دوی آن‌ها را من پیش از این به ایران بردم و در دو آنتالوژی که مهین خدیوی و بابا چاهی تدوین کرده بودند به چاپ سپردم. در حال حاضر نیز نفیسی اشعارش را در نشریه زنده‌رود که در شهرشان منتشر می‌شود به چاپ می‌رساند. اگر ناشری کتاب آن‌ها را چاپ نمی‌کند دلایلی سوای سانسور و ممیزی دارد.

سانسور در ایران یک واقعیت است. اما بحث ما فقط بر سر سانسور نیست. بحث بر سر این است که عده‌ای می‌خواهند بخشی از ادبیات معاصر ایران را که زیر سقف سانسور پدید نیامده از رسمیت بیندازند. آیا ادبیات فارسی در خارج از ایران بخشی از پیکره ادبیات معاصر ایران نیست؟

اگر خارج از کشور را با این دو سه میلیون جمعیتی که دارد، به مثابه یکی از شهرهای ایران در نظر بگیریم و بخواهیم ادبیات فارسی‌زبانش را با آنچه طی دو دهه گذشته در تهران و کلان‌شهرهای دیگر کشور تولید شده بسنجیم به گمانم با چندین اثر تأثیرگذار کارنامه درخشانی برای خود رقم زده است. اما در عرصه بین‌المللی و بازار جهانی کتاب از موقعیتی کمابیش شبیه ادبیات داخل کشور برخوردار است. این را نیز بیفزایم که ما تازه ۱۰ – ۱۵ سال است که از ادبیات آرمانخواه و آلوده به سیاست فاصله گرفته‌ایم و نمی‌توان توقع داشت که در این فرصت اندک خود را به سطح قله‌های رفیع ادبیات جهان رسانده باشیم. به یاد داشته باشیم که فرضاً وقتی بورخس داشت ویرانه‌های مدور را می‌نوشت متن‌های ما هنوز پر از خشم و خون و خنجر بود.

شما یک روز هم مهمان تحریریه شرق بودید. شرق الان توقیف شده. فضای تحریریه شرق را چگونه دیدید؟

از شنیدن خبر تعطیلی شرق خیلی غصه‌ام شد. تصور اینکه آن شور و شوق خلاق با یک دستور از کار بماند دشوار است. یکی از اعضای آن هیئت تحریریه پس از تعطیلی برایم نوشت که حدود ۶۰ نفر کارشان را از دست داده‌اند. خوشبختانه تجربه نشان داده است که اکثر این افراد جذب بازار کار در نشریات و رسانه‌های دیگر می‌شوند و چه بسا که همین تیم نشریه دیگری راه بیندازد با نام دیگری. مردم هم یاد گرفته‌اند که به جای توجه به نام نشریه تیم گرداننده آن را دنبال کنند که هر روز به نامی دیگر روی کیوسک قرار می‌گیرد.

دلتان برای ایران تنگ نشده؟

نه هنوز. اما شش ماه دیگر اگر بپرسید پاسخ دیگری خواهم داشت

آیا حاضرید برای همیشه برگردید ایران؟

من پس از نزدیک به ۴۰ سال اقامت در خارج از کشور هنوز تبعه ایران هستم و تابعیت کشور دیگری را نپذیرفته‌ام. اما وفق دادن خودم با شرایط ایران به‌ویژه در رابطه با سیستم اداری آن برایم حالت کابوس‌واری دارد که باعث می‌شود فکر بازگشت را از سر به در کنم. با این همه ضرب‌المثل «هرگز نگو هرگز» را هم در پس ذهن دارم.

قرار بود یک نمایشگاه نقاشی هم از آثارتان برگزار کنید. این نمایشگاه به کجا کشید؟

در رابطه با نمایشگاه فرصتی دست داد که با یکی دو گالری معتبر به گفت‌وگو بنشینم که نتیجه‌اش قول و قراری شد برای برگزاری نمایشگاه در سال آینده.

الان کار تازه چی دست گرفته‌اید؟

در حال حاضر دارم روی مقدمه‌ای کار می‌کنم برای اولین منتخب اشعارم که به‌وسیله مروارید منتشر خواهد شد. در این سفر هم مجموعه شعری از اعراب آندلوس که دو سه سالی بود روی آن کار می‌کردم به مروارید تحویل دادم که قرار است همراه با ۱۵ چوب‌نگاره از کارهای خودم به صورت مصور منتشر شود.

آقای صفاری، سپاسگزاریم که وقت دادید به ما.

عاشقانه‌های کامینگز

hosseinn — Tue, 04 Sep 2012 23:31:23 +0000

پنجاهمین سالگرد درگذشت ای. ای. کامینگز

عباس صفاری

عباس صفاری – شورشگر، ماجراجو، نجیب، فحاش، اشراف‌زاده، چپ غیر سیاسی، مرتجع، جنتلمن واقعی. این همه بخشی از صفاتی است که در زمان حیات‌ ای.‌ای. کامینگز به او نسبت داده‌اند. اما به‌رغم این توصیفات ضد و نقیض او را بزرگ‌ترین شاعر تغزلی آمریکا نام نهاده‌اند؛ شاعری که با چاپ اولین مجموعه شعرش در سال ۱۹۹۲ نشان داد که به راهی کاملاً مجزا و متفاوت از شاعران هم‌عصرش پای نهاده است.

ادوارد استیلن کامینگز به سال ۱۸۹۴ در کامبریج ماساچوست به دنیا آمد. پدرش استاد دانشگاه هاروارد و رهبر «منزه‌طلبان» نیوانگلند بود. او تحصیلات دانشگاهی‌اش را در سال ۱۹۱۶ با دریافت فوق لیسانس ادبیات از دانشگاه هاروارد به پایان رسانید و یک سال بعد عازم فرانسه شد. در پاریس، زمان جنگ جهانی اول به خدمت یک شرکت اورژانس درآمد و پس از مدتی به جرم خدمت در ارتش بیگانه به سه ماه زندان محکوم شد. اولین مجموعه شعرش با عنوان «اتاق عظیم» در سال ۱۹۲۲ منتشر شد که حاصل تجربیات این دوره از زندگی اوست. پس از آزادی از زندان به خدمت ارتش آمریکا درآمد و سپس همراه با همسرش ماریون مورهاوس به نیویورک کوچ کرد و شیوه زندگی بوهیمایی را برگزید.

شعر کامینگز را از نظر ساختار می‌توان کاملاً فرمالیستی دانست. او با عدم استفاده از نقطه‌گذاری، سرپیچی از قواعد دستور زبان، ایجاد فواصل غیر منتظره، پرت افتادن مکرر و عمدی از موضوع شعر و توضیحاتی ظاهراً مُخل که در پرانتژ می‌آورد، و نشانه‌های حاشیه‌ای دیگری که به قول یکی از شارحین آثارش به توضیحات نحوه اجرایی در کنار نت‌های موسیقی می‌ماند، دست به خلق شعری می‌زند که در نگاه نخست شاید به متنی جنون‌آمیز شباهت داشته باشد. اما با تأمل و دقت در شعر او درمی‌یابیم که این شیوه مشکل و نامتعارف نگارش را به این قصد برگزیده است تا خواننده مجبور باشد از شعر او اجرایی شاعرانه به‌دست دهد تا دکلمه نثری زیبا.

خودپرستی کامینگز ریشه در مدرنیسم و فروپاشی ارزش‌های انسانی دارد؛ خودپرستی ناشی از غم غربت در جهانی که رفته رفته با خود بیگانه می‌شود.

کامینگز از نظر موضوع و مفهوم شاعری رمانتیک است؛ اما رمانتیسمی کاملاً متفاوت با رمانتیسم سنتی و حتی رمانتیسمی از نوع ویتمن. از این نظر او را احیاگر کلیشه و آخرین شاعر «رمانتیک خودپرستانه» نیز نامیده‌اند. اما خودپرستی او ریشه در مدرنیسم و فروپاشی ارزش‌های انسانی دارد؛ خودپرستی ناشی از غم غربت در جهانی که رفته رفته با خود بیگانه می‌شود. برای مثال «من» ویتمن هرچند که تنهاست اما خود را بخشی از کل می‌داند و یا آرزوی پیوستن به جامعه را دارد. این‌‌ همان من خوشبین متفکران غربی است تا اواخر قرن نوزدهم که هنوز امید به انسانیت و ارزش‌های والای آن آسیب ندیده بود؛ منی که می‌خواست و فکر می‌کرد می‌تواند تأثیرگذار باشد. اما من مدرن کامینگز خود را از کل که در گمان او از عشق بهره برده است جدا می‌کند و در این رابطه می‌گوید: «این اشعار برای من و تو سروده شده‌اند، نه برای اکثریت. من و تو انسانیم. اما اکثریت فقط خودخواهند و مغرور.»

و اینجا روی سخنش انگار با یک خواننده واحد است؛ خواننده‌ای که همانند او تنهاست و امید و علاقه‌ای نیز به پیوستن به جمع ندارد. او معمولاً و به عمد برای اشعارش موضوع‌های ساده‌ای را برمی‌گزیند. موضوع‌های پیش‌پاافتاده و دستمالی‌شده‌ای مانند «بهار»، «عشق جوانی»، «مادر» و «خاطرات کودکی» اما در بوته زبان مدرن و نامتعارف او همین عنوان‌های پیش‌پاافتاده آن‌چنان متحول می‌شوند که پنداری اولین بار است شعری درباره بهار یا عشق جوانی را می‌خوانی؛ و از همین طریق او به زوایای ناشناخته و نامکشوفی پای می‌نهد که تازگی و عمق اشعار الیوت و استیونس را به یاد می‌آورد.
کامینگز جدا از کار شعر در نمایشنامه‌نویسی و نقاشی نیز مهارت داشت. از این‌رو همانند شاعران فرانسوی مورد علاقه‌اش، آپولینر و ژان کوکتو از تخیل تصویری در شعرش بسیار سود جسته است.
اشعاری که اکنون می‌خوانید از مجموعه صد شعر کامینگز، چاپ ۱۹۶۵ از انتشارات «» انتخاب و ترجمه شده است.

سه شعر عاشقانه از ای. ای. کامینگز به ترجمه عباس صفاری

●

اگر من تو را دوست داشته باشم
غلظت یعنی:
پریان شفاف سرگردان
در کلمات خانه کرده‌اند

اگر تو مرا دوست بداری
فاصله خیالی است که در کمال دقت
با جن‌های بی‌شمار خوابی کامل
روشن می‌شود.

اگر ما (شرمگنانه) دیگر را
دوست بداریم
رفتار خموشانه ابرها و گل‌ها
بازتاب زیبایی خواهد بود؛
اما کمتر از نفس‌های ما

●●

کسی چه می‌داند.
شاید ماه بالن بزرگی است
آمده از شهری پراشتیاق
در آسمان
که مردمانی زیباروی
در آن می‌زیند.
چه کسی می‌داند
اگر زیبارویان من و تو را
پذیرا شوند
شاید من و تو
بر آن سوار شویم
و پرواز کنیم
بر فراز خانه‌ها
اصطبل‌ها
و ابرها
دور
و دور
تا آن شهر پر اشتیاق
در آسمان
که هرگز غریبه‌ای
پای بر خاکش ننهاده است.
جایی که
سرتاسر بهار است
همه همدیگر را دوست می‌دارند
و گل‌ها خودشان
خودشان را می‌چینند.

●●●

شاید اوضاع همیشه بر این منوال نباشد.
من می‌گویم اگر لبان تو
که همواره دوستشان داشته‌ام
روزی
بر لبان دیگری فشرده شود
و انگشتان نازنین و نیرومندت
بر قلب دیگری چنگ بیندازند
همچنان که زمانی بر قلب من
و اگر گیسوان تو
بر چهره دیگری پریشان شود،
(گیسوانی که رها می‌شود
در آرامشی که من می‌شناسم)

یا کلمات نامه‌ای
درمانده در ساحل خلیج
رو در روی روح
بایستند
و ناگفته‌ای را برملا کنند؛

اگر چنین پیش‌آمدی در کار باشد
و من می‌گویم «اگر»

تو محبوب من آن‌گاه
پیغام کوچکی برایم بفرست
و از من بخواه
که به دیدارش بروم
دستانش را به دست بگیرم
و تمام خوشبختی‌ام را
تقدیم او کنم
آن‌گاه به راه خویش بروم
و به آواز اندوهگین پرنده‌ای دور
گوش بسپارم
که در سرزمین گمشده‌ای می‌خواند.

برگرفته از فصل‌نامه سنگ، شماره چهارم، پاییز ۱۳۷۶، ۱۹۹۷

ویدئو: یکی از عاشقانه‌های کامینگز با صدای شاعر

عباس صفاری: "جامعه به شدت و در ابعاد مختلف بحران‌زده است"

Mon, 20 Feb 2012 23:47:11 +0000

گفت‌و‌گو با عباس صفاری پیرامون بحران مرجعیت، سرکوب نهادهای مدنی، جنبش زنان و ادبیات معترض در سایه نهمین انتخابات مجلس شورای اسلامی در اسفند ماه ۱۳۹۰

دفتر خاک

دفتر خاک در گفت‌و‌گو با عباس صفاری به مناسبت انتخابات مجلس شورای اسلامی – عباس صفاری نامی شناخته‌شده در ادبیات معاصر ایران است و از او به عنوان "پرمخاطب‌ترین شاعر ایران" یاد می‌کنند. عباس صفاری در یزد پرورش پیدا کرده و سالیان دراز است که در آمریکا زندگی می‌کند.

او دیر به شعر روی آورد، اما وقتی نخستین دفترش در شعر را با عنوان "در ملتقای دست و سیب" منتشر کرد خوش درخشید. از مهم‌ترین ویژگی‌های شعری او خاصیت تصویری و مضامین جهان‌وطن و فلسفی است. "یک دوربین قدیمی" با اقبال گسترده خوانندگان در ایران مواجه شد و چاپ پنجم آن هم به بازار آمد. "تاریکروشنا" تازه‌ترین مجموعه شعر صفاری‌ست که اخیراً نشر مروارید آن را روی پیشخوان کتاب‌فروشی‌ها قرار داده است.

در مجموعه‌ای که در رادیو زمانه به مناسبت انتخابات مجلس شورای اسلامی در نهمین دوره آن در اسفندماه ۱۳۹۰ خورشیدی تدارک دیده‌ایم، با جمعی از نویسندگان، منتقدان و هنرمندان ایرانی گفت‌و‌گوهایی انجام داده‌ایم. توجه شما را به گفت‌و گو با عباس صفاری جلب می‌کنیم:

آقای صفاری، آیا الان در شعر فارسی مرجعی وجود دارد برای تشخیص خوب از بد، زشت از زیبا؟

مرجع واحدی که اکثریت دست‌اندرکاران شعر و منتقدان و ناشران بر سر آن به توافق رسیده باشند وجود ندارد. در حال حاضر چندین گروه مختلف از غزل‌سرا و دوبیتی‌نویس تا اولترا مدرن و آوانگارد درحوزه شعر فارسی فعالیت می‌کنند و طبیعی است که هر گروه در چشم‌انداز شعر فارسی اشعار خودش را پیشتاز می‌بیند.

علت این اغتشاش و سردرگمی در چیست؟

از سوی دیگر فقدان مرجعیتی که زیبائی‌شناسی مشخصی را ترویج کند به گمانم حاصل تضعیف چشم‌انداز آرمانی – شهرت‌طلبی به هر قیمت و دشواری‌های ریشه کن شدن از مناطق مأنوس آبا اجدادی و پراکندگی ذهنی و فیزیکی در کلان‌شهر‌های بی‌ترحمی است که یافتن نمونه‌اش حتی در آثار اغراق شده سینمایی هم دشوار است. اغتشاش و سر درگمی که شما به آن اشاره کردید نیز ریشه در همین معضلات دارد. خانم مریل استریب در فیلم جدیدش (بانوی آهنین) جمله‌ای را از مارگارت تاچر که هرگز شخصیت محبوبی نبود ایراد می‌کند به این مضمون که در گذشته آدم‌ها می‌خواستند کاری انجام بدهند اما امروزه می‌خواهند کسی باشند و سری توی سر‌ها دربیاورند. به گمانم این جمله را می‌توان به آسیب‌شناسی شعر و هنر ما نیز تعمیم داد. اما ناگفته نماند که از میان سبک‌های فعال و نیمه فعال شعر حاضر که هر کدام ساز خودشان را می‌زنند سبکی که به (ساده نویسی) شهرت یافته با فاصله چشمگیری موفق‌تر از ژانرهای دیگر است و پیروان بیشتری هم دارد.

عباس صفاری: جامعه کماکان به شدت و در ابعاد مختلف بحران‌زده است و طبیعی است که مقداری از تنش‌های آن وارد شعر و متون ادبی می‌شود.

انبوهی از دفترهای شعر منتشر می‌شود. آیا انبوه‌سازی کتاب در زمینه ادبیات خلاق ایجاد تورم نمی‌کند؟

انبوه‌سازی به ویژه وقتی بازار جذب‌کننده‌ای برایش آماده نباشد به تورم می‌انجامد. روند تولید شتابزده و نسنجیده کیفیت کالا را نیز پائین می‌آورد که به نوبه خود مشکل بزرگی است و دامن می‌زند بر این باور عوامانه که شعر تفننی بیش نیست و استفاده از آن نیز در زمره تفریحات سالم اما نه چندان لازم است. اما در ردیابی علت تورم و ضایعات آن باید پای افراد و نهادهایی را از مرحله تولید تا فروش به میان کشید. در درجه اول شاعر یا مؤلف قرار دارد که غالباً می‌خواهد یک شبه ره صد ساله برود و در نتیجه دنبال راه آسان و میانبر می‌گردد. در مرحله بعدی حاصل کار مؤلف در دست ناشر است و از آنجا که ناشران پرتجربه و سابقه‌دار در حوزه انتشار شعر انگشت‌شمارند چه بسا که اکثر این کتاب‌ها می‌افتد در دست ناشران تازه کار و کم تجربه‌ای که شناخت چندانی از تحولات شعر و سلیقه روز خوانندگان ندارند.

تا همین دو سه سال پیش بسیاری از این ناشران می‌پنداشتند این نسل جدیدی که اصطلاحا به آن‌ها (دهه شصتی) می‌گویند سرشان به موسیقی وارداتی و فیلم و دی وی دی گرم است و خریدار کتاب شعر نیستند. واقعیت این است که برای نزدیک به دو دهه بخش شعر مدرن بسیاری از ناشران به حالت نیمه‌تعطیل در آمده بود. ناشران دولتی نیز منحصراً کتاب‌های شاعران وابسته و متعهد به اصول و اهداف خودشان را منتشر می‌کردند. نهایتاً اما استقبال همین نسل جدید از چند مجموعه شعر متفاوت و چاپ‌های مکرر همین کتاب‌ها ناشران جدیدی را به سرمایه‌گذاری در حوزه شعر راغب و تشویق کرد. اما شعر خوب در یک ژانر جدید که مورد پسند قرار بگیرد چیزی نیست که بشود تولید انبوه کرد و نسبت به نیاز بازار آن را به شاعران سفارش داد. نتیجه‌اش نیز می‌شود تورمی که به آن اشاره کردید.

آیا به نظر شما شعر می‌تواند از یک سویه اعتراضی هم برخوردار باشد؟

واقعیت این است که شعر در انحصار هیچ فرد و گروه و نهادی نیست و هر کسی می‌تواند برای هر منظور و هدفی و در هر سبک و سیاقی کلمه را به شعر تبدیل کند. نهایتاً اما خواننده و گذر زمان است که به این تولیدات نمره می‌دهد و جایگاه‌شان رادر صورتی که سزاوار جایگاهی باشند تعیین می‌کند. از این میان اما شعری که فقط به قصد اعتراض سروده شده باشد و کلمات در آن در حد وسیله‌ای باشند برای انتقال خشم و اعتراض شاعر تاریخ مصرف بلندبالایی نخواهد داشت و به سرنوشت اکثر اشعار سیاسی و انقلابی دچار خواهد شد. از سوی دیگر اما اعتراض در ابعاد مختلفش همواره در طول تاریخ بخش تفکیک‌ناپذیری از اشعار ناب و ماندگار بوده است. اعتراضی که ابعادی گسترده‌تر از شکایت از یک پدیده مشخص یا وضعیت حاکم بر اوضاع زمانه‌ای محدود را دارد. بسیاری از اشعار حافظ و مولوی نمونه‌های کلاسیک آن‌اند.

الان کانون شعر معترض کجاست؟

من همیشه اعتقاد داشته‌ام که بخشی از شعر مدرن دیر یا زود به سمت اعتراض خواهد رفت. گاهی روند حوادث آن را مانند آتش زیر خاکستری ناگهان شعله‌ور می‌کند. قصدم از اعتراض نیز فقط اعتراض سیاسی و ضد دولتی نبوده است. اعتراض در شکل جدیدش ابعاد گوناگونی از جامعه مدنی را در برمی‌گیرد. اعتراض به جهان‌نگری مسلط - بازمانده باورهای قومی و قبیله‌ای و روابط سودطلبانه از آن جمله است. آنچه در غرب به آن (ضد استابلیشمنت) می‌گویند. من هنوز هم بر این باورم. در حال حاضر نیز مرکزی اگر قرار باشد برایش در نظر بگیرم ترانه‌هایی است که در داخل ایران و به وسیله جوانان اکثراً محروم و نا‌راضی سروده می‌شود. اما چون اکثر این آثار بدون مجوز ضبط و منتشر می‌شوند بازتاب محبوبیت و دامنه گسترش آن را در رسانه‌ها نمی‌بینیم. در رابطه با شعر و متونی که پخش تاثیرگذار آن بدون مجوز دولتی تقریباً غیر ممکن است، این اعتراض ظاهر کم‌رنگ‌تری دارد و عمق و ماندگاری بیشتری.

انفعال نویسندگان و شاعران در برابر شور مردم. عباس صفاری می‌گوید: تضعیف و فروپاشی اخلاق و دیگر باورهای قومی و مذهبی است که راه را بر بسیاری از کنش‌ها و اعمال نادرست باز گذاشته است.

کانون نویسندگان ایران عملاً منحل شده. اخیراً دولت خانه سینما را هم منحل کرده. فصل‌نامه‌های ادبی تأثیرگذار هم پس از در محاق افتادن نشریه کارنامه وجود ندارند. نبود نهادهای مستقل فرهنگی چه تأثیری به نظر شما در کیفیت ادبیات خلاق خواهد گذاشت؟

تأثیرش این خواهد بود که نهایتاً منجر به پراکندگی نیروهای خلاق و استعدادهای جوان می‌شود و انزوای نا‌خواسته‌ای که می‌تواتد به روند خلاقیت صدمه بزند. اگر تعدادی نویسنده و شاعر به قصد کشف استعدادهای نو ظهور و ارتقای فرهنگ و ادب زیر سقف یک نشریه جمع شده بودند، پیامد تعطیل کردن آن نشریه پراکنده شدن آنهاست که از آن میان امکان دارد چند نفری مجدداً جذب نشریات دیگری شوند که اهداف دیگری را دنبال می‌کند.

کانون نویسندگان در زمان آقای خاتمی که بزرگ‌ترین صدمه را دید شانس این را هم داشت که از نظر قانونی رسمیت پیدا کند و به شکل علنی به تشکیل جلسه و فعالیت بپردازد. اما مخالفان سرسخت آن با استفاده از ابزار خشونت راه را برای رسمیت یافتن آن صد کردند. در مورد انحلال خانه سینما اما به نظر می‌رسد - یا دست‌کم ظواهر امر این‌طور نشان می‌دهد که اختلاف را شکر آب شدن روابط داخلی - مسائل صنفی و حسادت‌های حرفه‌ای دامن زده است. صرف‌نظر از اینکه این اختلافات از کجا آب می‌خورد و چه نیروهایی پشت صحنه‌ آن را رهبری می‌کنند باید در دادگاه و با پشتوانه قانون حل شود. هیچ نهاد یا فردی بالا‌تر از قانون نیست که بتواند قبل از رسیدگی به شکایتش در دادگاه حکم به انحلال یک نهاد فرهنگی بدهد.

عده‌ای اعتقاد دارند که دست‌کم در ده سال گذشته ما با یک فترت فراگیر ادبی مواجه هستیم. آیا به نظر شعر معاصر بحران دارد امروز؟

به گمان من بحران را در رابطه با ماهیت و هدف نهایی شعر مدتی‌ست پشت سر گذاشته‌ایم. اما جامعه کماکان به شدت و در ابعاد مختلف بحران‌زده است و طبیعی است که مقداری از تنش‌های آن وارد شعر و متون ادبی می‌شود. شعر دهه ۷۰ به باور بسیاری یک شعر بحران‌زده بود. جوانانی پا به عرصه گذاشته بودند که آموزش و تعلیمات بودار و هدفمندی دیده بودند. در نتیجه با بخشی از فلسفه - تئوری‌ها و آرا و عقاید فلاسفه پست‌مدرن آشنا بودند اما شیوه اجرای شاعرانه و هنرمندانه آن را نمی‌شناختند. ترجمه و انتشار شعر تعدادی از شاعران پست‌مدرن غربی در اواخر دهه ۷۰ همه چیز را تعغیر داد. به گمان من شاعران دهه ۸۰ از جهاتی پست مدرن‌تر از شاعران دهه ۷۰ و نزدیک‌تر به شاعران نسل بیت هستند و ناگفته نماند که ترکیب پست‌مدرن را من اینجا به عنوان ارزش به کار نمی‌برم. در مجموع باید بگویم به نظرم بحران را پشت سر گذاشته‌ایم اما تعادل لازم را هنوز به دست نیاورده‌ایم و خطر اینکه از آن‌سوی بام فرو بیفتیم نیز شعر را تهدید می‌کند. تعدادی از شاعران جوان، ساده‌لوحی و ساده‌انگاری را با ساده‌نویسی اشتباه گرفته‌اند.

نقش انفعال اجتماعی در این جریان‌های انحرافی مانند ساده‌نویسی یا پیچیده‌گویی‌های پست مدرن چیست؟

به گمانم ریشه انفعال را می‌بایست در مسائلی خارج از خلاقیت ادبی جست‌وجو کرد. خطر بزرگ که هیچکس در جامعه در برابرش مصونیت ندارد تضعیف و فروپاشی اخلاق و دیگر باورهای قومی و مذهبی است که راه را بر بسیاری از کنش‌ها و اعمال نادرست باز گذاشته است. تضعیف باورهای عمیق اخلاقی در جامعه‌ای که عوام با اندیشه پویا و خرد مدرن و انتقادی بیگانه است و با جمعیتی نزدیک به هفتاد ملیون تیراژ کتابش در حد دو سه هزار تاست (مقایسه کنید با فروش بیش از ۳۰ ملیون نسخه از رمان موفق در آمریکا) معضلی است که موجش به دامن نویسنده و هنرمند نیز خواهد رسید. در نتیجه حتی گروهی از شعرا و نویسندگان ما هم که به غرب مهاجرت کرده‌اند و دست سانسور به‌شان نمی‌رسد و از آسایش و آرامشی نسبی بر خوردارند کاری بهتر از آنچه در ایران خلق کرده بودند نتوانستند به ثمر برسانند.

به نظر شما الان فضای کلی شعر ما اجتماعی‌ست بیشتر یا یک شعر فردمحور؟

شعر در دهه ۷۰ همواره با گوشه‌چشمی به تئوری‌های رایج و فاصله گرفتن از خوب و بد اجتماع و سیاست سروده می‌شد. اما در دهه ۸۰ شعر سمت و سویی دیگر به خود گرفت. در آغاز شاید بتوان گفت مسائل فردی و بیشتر از منظری هستی‌شناسانه عمده شد و انتشار آن در چندین مجموعه شعر بازار جدیدی برای این کالای قدیمی ایجاد کرد. به مرور زمان اما در کنار مضامین فردی دریچه‌ای نیز به سمت اجتماع و نقاط قوت و ضعف آن گشوده شد. در دوران انتخابات نیز به رغم اینکه این نوع شعر ذاتاً چهره‌ای ضد سیاسی یا بهتر است بگویم ضد شعاری دارد با اعتراض خوانندگانش به نتیجه انتخابات هم‌صدا شد و پس از زلزله بم برای نخستین بار شاعرانی با دیدگاهای مختلف مضمون واحدی را که همدردی با غم و اندوه و نگرانی مردم باشد موضوع کار قرار داند.

آیا به نظر شما و در مقایسه با شاعران سرزمین‌هایی که تجربه دیکتاتوری را از سر گذرانده‌اند، شاعران می‌بایست مسئولیت فردی بپذیرند در پیوند با رویدادهای تاریخی که الان دارد در ایران اتفاق می‌افتد؟ یا اینکه به عنوان شاعر نسبت به تاریخ موظف نیستند؟

وظیفه معمولاً بر دوش کسی است که کاری از دستش ساخته است. شعر یا هر متن هنری دیگری قادر نیست مسیر تاریخ را تعغیر دهد یا تحولی بنیادی در جامه ایجاد کند. شاعر نیز مانند هر فرد دیگری از مسائل و تحولات جامعه‌ای که در آن زندگی می‌کند تأثیر می‌گیرد و شعرش خواه‌نا‌خواه بخش‌هایی از همین تأثرات را بازتاب می‌دهد. شاید هیچ شاعری در اروپا نباشد که در بطن جنگ دوم بوده باشد و بگوید جنگ هیچ تأثیری در آنچه او در آن دوره نوشته نداشته است. حتی در مورد مثال مشخصی مثل رویدادهای چند سال گذشته که به آن اشاره کردید، کمتر شاعری بی‌تفاوت بوده است. در واقع بی‌تفاوتی در رابطه با آن رویداد‌ها به نوبه خود نوعی اعلام موضع است. نمونه قبل از انقلاب آن نیز بی‌آنکه بخواهم داوری کرده باشم شاعر شیرین سخنمان نادر نادر‌پور است که تا در ایران بود نسبت به مسائل سیاسی بی‌تفاوت بود و کاری به آن نداشت اما به محض اینکه به غرب آمد دیدیم سلطنت‌طلب است. در این میان رقابت‌های پنهان و آب زیر‌کاه - خصلت محافظه‌کارانه و رودربایستی نیز مشکلی به مشکلات دیگر می‌افزاید.

در همین زمینه:
::ویژه‌نامه "بحران و تحریم" در رادیو زمانه::
::عباس صفاری در رادیو زمانه::

از نشر تک چاپی تا نقش تازه اداره ممیزی

Thu, 12 Jan 2012 02:22:25 +0000

گفت‌و‌گو با عباس صفاری پیرامون نشر الکترونیک، نشر تک‌چاپی و نقش تازه اداره ممیزی

سارا شاد

سارا شاد – با وجود محدودیت‌ها و اعمال سانسور، بسیاری از نویسندگان و شاعران فارسی‌زبان هنوز تردید دارند که کتاب‌شان را در اینترنت منتشر کنند. عباس صفاری که مجموعه اشعارش را در سال‌های دهه ۱۳۷۰ در خارج از ایران منتشر می‌کرد و از آن پس در ایران کتاب‌هایش را انتشار داد و با اقبال خوانندگان هم مواجه شد، در گفت‌و‌گو با بخش فرهنگ رادیو زمانه از جریان دیگری با عنوان نشر"تک چاپی" یا " ناشرمؤلف" حرف می‌زند

او تأکید می‌کند که این شیوه می‌تواند در آینده جایگزین شیوه های دیگر نشر شود. جریانی که طی آن نه میلیون‌ها کتاب در انبارها می پوسند و از بین می‌روند و نه خالق یک اثر، کاری بیشتر از سفارش برای صفحه‌بندی، صحافی و چاپ یک جلد از کتابش را انجام می‌دهد. در عوض او از طریق اینترنت به خبررسانی درباره چاپ مجموعه اش دست می‌زند.

صفاری ، خالق آثاری همچون "کبریت خیس" ،"خنده در برف" و "تاریکروشنا" که در حال حاضر با عنوان پرمخاطب‌ترین شاعر فارسی زبان شناخته می‌شود، اعتقاد دارد که چاپ کتاب با سد سانسور مواجه شده و نشر اینترنتی هم هنوز به یک جریان تبدیل نشده و هر نظری که دراین‌باره ارائه شود، بیشتر در حد گمانه‌زنی خواهد بود. توجه شما را به گفت‌و‌گویی که با عباس صفاری پیرامون نشر الکترونیکی انجام دادم، جلب می‌کنم:

-----

آقای صفاری، بحث چاپ کتاب یا نشر اینترنتی و انتخاب بین این دو یک موضوع قابل بررسی است.‌ گاهی نویسندگان بر اهمیت کتاب تأکید می‌کنند و گاهی هم از ضرورت انتشار کتاب در اینترنت سخن می‌گویند. شما چه نظری دارید درین‌باره؟

عباس صفاری - پیش از آنکه وارد این بحث بشویم، مایلم به نکته‌ای در رابطه با اینترنت اشاره کنم و آن این است که تعدادی از متفکران معاصر معتقدند تعریف کلاسیکی که ما از متن داریم شامل متن اینترنتی نمی‌شود. به زبان ساده‌تر آن‌ها متن را تا زمانی که به روی کاغذ یا هر سطح جامد دیگری منتقل نشده است به عنوان متن قبول ندارند. اگر بخواهیم نگاه انتقادی آن‌ها را قدری گسترش بدهیم به این واقیت می‌رسیم که متون کاغذی چه یک برگ نامه خصوصی باشد یا یک کتاب مصور شاهنامه به هرحال در مالکیت افراد یا نهادهایی هستند (ناگفته نماند که در این مرحله داریم از مالکیت شئ حرف می‌زنیم و نه حقوق اثر).

در دوران مدرن بسیاری از این متن‌ها مثل روزنامه و مجله و مراسلات اداری دور ریخته یا خمیر می‌شوند. اما کتاب‌ها و نامه‌هایی که به فرض از میدان جنگ به خانه می‌رسند گنجینه مادی و معنوی گرانبهایی را تشکیل می‌دهند. از آن میان مراسلات بزرگان و شخصیت‌های تاریخ‌ساز مانند نامه‌های میلان کوندرا به کارلوس فوئنتس ارزش میلیونی پیدا می‌کند. ممکن است در رد این عقیده گفته شود از هر متن موجود در اینترنت چه شعر و داستان باشد و چه عکس و نامه می‌توان پرینت گرفت و مالک آن شد. اما طی این چند سال که بسیاری از مصرف‌کنندگان کامپیو‌تر به چاپگر مجهز شده‌اند تجربه نشان داده است که از درصد بسیار کمی از متن‌های موجود پرینت گرفته شده است. پس ما مالک آن چیزی که در اینترنت می‌خوانیم نیستیم و هیچ تضمینی هم وجود ندارد که در صورت نیاز مجدد به سهولت در اختیارمان باشد.

این یک روی سکه و حرف به قاعده‌ای است که نمی‌توان به راحتی به آن نمره مردودی داد. اشکالش اما این است که در حد خرده گیری و مخالفت باقی می‌ماند و راه چاره و پیشنهادی ارایه نمی‌دهد.

و نظر شما درباره روی دیگر سکه چیست؟

بر روی دیگر سکه انقلابی رخ داده است که اگر بزرگ‌تر از انقلاب صنعتی نباشد دست کمی از آن ندارد. به گمانم هیچ پدیده و اختراع و رویدادی از زمان انقلاب صنعتی تاکنون نتوانسته است در این ابعاد گسترده در زندگی مردم به صورت روزمره و در چگونگی انجام کار جهان نقش داشته باشد.

عباس صفاری شعر بلند "حکایت ما را" با امکانات خانگی صحافی و منتشر کرد. بعدها این شعر به کتاب درسی دانش‌آموزان آمریکا راه یافت

صنعت نشر و چاپ کتاب به خاطر تسهیلاتی که کامپیو‌تر عرضه می‌کرد یکی از اولین استفاده‌کنندگان صنایع دیجیتال و الکترونیک محسوب می‌شود. اما از امکانات گسترده آن در کلیه مراحل نشر از تایپ متن تا رساندن به دست خواننده استفاده نمی‌شود. دلیل آن نیز نه مدیریت غلط بلکه ناشی از عادات سخت‌جان آدمی است که ترک آن موجب مرض می‌شود. به رغم اینکه تمامی اخبار روزنامه‌های غربی بر روی اینترنت موجود هستند اما تیراژ میلیونی روزنامه‌هایی مانند نیویورک تایمز و لس‌آنجلس تایمز کماکان به قوت خود باقی‌ست و اینترنت از تعداد آن نکاسته است.

در رابطه با انتشار کتاب اما اینترنت نقش بزرگ‌تر و حائز اهمیتی را به عهده گرفته که سال به سال شاهد گسترش ابعاد آن هستیم اگر چه در عرصه نشر فارسی این روند سرعت لازم را نداشته است.

فکر نمی‌کنید یکی از دلیل‌های کند بودن این جریان می‌تواند غیرحرفه‌ای بودن نشر اینترنتی در زمینه کتاب‌های فارسی‌زبان باشد؟

اگر منظور از حرفه‌ای، کاری باشد که ما از آن کسب در آمد می‌کنیم و دست‌کم بخشی از قرض‌ها و قبض‌هایمان را با آن می‌پردازیم حرف شما درست است. در واقع نشر اینترنتی به زبان فارسی و در داخل کشور هنوز حرفه‌ای نشده. البته آثار زیادی به فارسی به صورت اینترنتی منتشر شده‌اند اما متأسفانه تا به حال آماری از استقبال دانلودی یا فروش اینترنتی آثار فارسی که با استقبال زیادی هم مواجه شده‌اند ارائه نشده تا ما بتوانیم دست به مقایسه بزنیم. در مواردی مانند کتاب رضا قاسمی و به واسطه نظراتی که خوانندگان ارایه داده‌اند می‌دانیم این‌کار با استقبال مواجه شده. یکی دو ناشر نیز مدتی است به نشر تک‌چاپی آمازون روی آورده‌اند. کتاب‌های این بخش دوم از هر نقطه از جهان که مشکل تفتیش و سانسور نداشته باشد قابل سفارش و دریافت هستند.

دقیقاً همین منظور را دارم. هنوز بسیاری از شاعران و نویسندگان ایرانی مجموعه آثارشان را به صورت رایگان در اینترنت منتشر می‌کنند. در حالی که در بقیه کشورهای دنیا نشر اینترنتی الزاماً با انتشار رایگان اثر همراه نیست. با این‌همه هنوز آثار فارسی زبان بیشتر از هراس سانسور و عبور از سدمجوز به صورت اینترنتی منتشر می‌شوند.

در رابطه با ممیزی و سانسور باید بگوییم که اینترنت به سلاح برنده و کارآمدی تبدیل شده که غلبه بر آن نا‌ممکن است و به زبان ساده‌تر جلویش را نمی‌توان گرفت. اینترنت می‌تواند یک‌شبه کتابی را که اجازه انتشار ندارد در اختیار میلیون‌ها خواننده قرار بدهد. در نتیجه اتفاقی که طی این دوره افتاده و کمتر به آن اشاره می‌شود نقش جدید اداره ممیزی است. مسئولان این اداره دیگر در تلاش نیستند که فلان جمله مستهجن به دست خواننده نرسد. چون بهتر از من و شما خبر دارند که میلیون‌ها تلویزیون ماهواره‌ای کانال‌های پخش پورنو دارند که می‌تواند در دسترس تماشاگران ایرانی باشد. در چنین شرایطی پافشاری بر تغییر جمله‌ای که در صورت چاپ فقط هزارتا خواننده دارد ظاهراً مضحک به نظر می‌رسد. اما هدف مسئولان که هزینه‌ها و بودجه‌های میلیونیشان را توجیه می‌کند نه حذف فلان جمله یا عکس بلکه اعمال قدرت است و نوعی زورگویی که نشان بدهد حرف آخر را آن‌ها می‌زنند. اگر چه حرف بی‌مصرف و ابلهانه‌ای باشد.

فکر می‌کنید نشر اینترنتی آثار ادبی فارسی می‌تواند سد سانسور و و ممیزی را بشکند و با ترویج آثار ادبی و در دسترس قرار دادن آن‌ها بر تعداد مخاطبان آثار ادبی فارسی اضافه کند؟

مشکل اینجاست که هنوز شیوه انتشار اینترنتی به یک جریان تبدیل نشده است. بنابراین هر نظری در این رابطه ارایه شود در حد تئوری یا حدس و گمان است و پشتوانه آن همان‌شناختی است که من و شما از کامپیو‌تر داریم.

به گمان من در شرایط فعلی اگر کتابی به صورت انحصاری در اینترنت منتشر شود در مقایسه با چاپ کاغذی آن مورد استقبال چندانی قرار نخواهد گرفت. یکی دو کتاب اینترنتی هم که موفق بوده‌اند بیشتر ناشی از شهرت نویسنده بوده. اینکه نویسنده تازه کاری بتواند در‌‌ همان حد دیده و خوانده شود احتمالش اندک است.

عباس صفاری نخستین دفتر شعرش را با نام "در ملتقای دست و سیب" ابتدا به شکل پلی‌کپی در شمارگانی اندک منتشر کرد. امروز از او به عنوان پرمخاطب‌ترین شاعر ایران یاد می‌کنند.

این جریان هنوز کار زیاد دارد تا خوب جا بیفتد و خواننده به آن خو بگیرد. اما به رغم تمام کمبود‌هایش درمقابل اینکه مؤلف تازه‌کار ار سر اجبار به ناشر غیر قابل اطمینانی روی می‌آورد و هزینه‌ای را به گردن می‌گیرد، من نشر اینترنتی را توصیه می‌کنم.

شما در بخشی از حرف‌هایتان به نشر تک چاپی اشاره کردید. چرا فکر می‌کنید این شیوه به نشر اینترنتی برتری دارد؟

به نظرم این اتفاق خجسته‌ای که در حوزه نشر و به یاری امکانات بی‌نظیر کامپیو‌تر به وقوع پیوسته و روز به روز ابعاد گسترده‌تری به خود می‌گیرد.‌‌ همان جریانی که تا به حال تحت عنوان (ناشر مؤلف) از آن نام می‌بردیم. من خیال ندارم به جزئیات و تاریخ این پدیده عظیم بپردازم که ما همواره از حجم بزرگ آن مانند کوه یخ شناوری فقط بخش قابل روئیتش را دیده‌ایم. یعنی آن ده در صدی را که مؤلف توانسته به دست خواننده برساند. طبق یک آمار نسبی قریب نود در صد این کتاب‌ها در زیرزمین‌ها و کمد‌ها و انبار‌ها می‌پوسند و به دست خواننده نمی‌رسند. این یعنی سالانه میلیون‌ها نسخه کتاب در سطح جهانی که هدردادن بزرگ و دردسرسازی بوده است.

چاپگرهای عظیمی که تمام مراحل چاپ یک کتاب را به‌طور خودکار انجام می‌دهند، اولین بار در انگلستان به کار افتادند و در حال حاضر یکی از بخش‌های پرکار (آمازون) و چندین کمپانی دیگر هستند. کار مؤلف در این مورد با دانلود کتابش و انتخاب یا طراحی جلد که هیچکدام هیچ هزینه‌ای برایش ندارد به پایان می‌رسد. او دیگر مجبور نیست حداقل پانصد یا هزار نسخه سفارش بدهد. او می‌تواند نسبت به نیازش یک نسخه سفارش بدهد. چاپگر‌‌ همان یک نسخه را چاپ و صفحه‌بندی، صحافی و جلد می‌کند. آن را در پاکتی قرار داده آدرس و تمبر می‌زند و می‌سپرد به پست. کار مؤلف از آن پس خبررسانی است و تبلیغ کتابش در وبلاگ یا هر وسیله‌ای که در اختیار دارد. حدس من این است که این شیوه انتشار که دعای خیر سبز‌ها و طرفداران محیط زیست نیز بدرقه راهش است در آینده بر نشر اینترنتی و غیر کاغذی هم پیشی خواهد گرفت.

اجازه بدهید برگردیم به نشر اینترنتی و این نقد که می‌گوید نشر اینترنتی یک اثر، امکان ماندگاری را برای آن فراهم نمی‌کند و فقط مدتی نام یک نویسنده را بر سر زبان می‌اندازد. شما در این‌باره چه نظری دارید؟

متون مختلف چه کاغذی باشد و چه عرضه شده در دنیای مجازی تا زمانی از اهمیت بر خوردارند و خوانده می‌شوند که خودشان - یا اخبارشان و یا ارجاع به آن‌ها در معرض دید قرار داشته باشد. مطالب و فهرست‌های موجود در اینترنت به علت محدودیت مانیتور و کثرت و حجم مطالب ارسالی همواره در حال تعغیر و نو شدن هستند.

زمانی که کتابی به آخر لیست می‌رسد در عمل دیگر در برابر چشم خواننده نیست و چه بسا که با گذر زمان کاملاً فراموش شود. اگر چه هنوز در حافظه کامپیو‌تر موجود است.

بنابراین کتاب‌ها در اینترنت هم می‌توانند به سر نوشت سایت‌ها و وبلاگ‌هایی دچار شوند که تعدادی از آن‌ها زمانی محبوب ما بوده‌اند و روزانه به آن‌ها مراجعه می‌کرده‌ایم. و حالا پس از گذشت پنج یا شش سال نامشان را حتی ممکن است فراموش کرده باشیم. فرق بزرگ یک کتابخانه شخصی یک کتابخوان با کامپیوترش در این است که کتاب‌های او همواره در برابر دیدگانش هستند و کتاب‌های اینترنتی فقط برای مدت محدودی. نظر نهایی من در حال حاضر و تا زمانی که راه و روش‌های دیگری ارایه نشده این است که مؤلف تازه‌کار باید از اینترنت به مثابه سکوی پرتاب اثرش استفاده کند اما خودش را به آن محدود نکند.

در همین زمینه:
::گفت‌و‌گوهای سارا شاد در کتاب زمانه پیرامون نشر الکترونیک::

عباس صفاری: "به کتابم دستبرد زدند"

Thu, 01 Dec 2011 09:12:49 +0000

گفت‌و‌گو با عباس صفاری به مناسبت انتشار مجموعه "تاریکروشنا" و چاپ ششم "کبریت خیس"

نازنین اعتمادی

نازنین اعتمادی - به‌تازگی مجموعه شعر "تاریکروشنا" از عباس صفاری توسط انتشارات مروارید در تهران منتشر شده است. در همان حال مجموعه "کبریت خیس" که از موفق‌ترین آثار عباس صفاری و خوش‌اقبال‌ترین کتاب‌های شعر در سال‌های اخیر به‌شمار می‌آید، به چاپ ششم رسید.

اما در کنار این خبرهای خوب، یک اتفاق نه چندان خوشایند هم برای عباس صفاری روی داد: نمایشی در تالار شهر به صحنه آمد با عنوان "صد سال پیش از تنهایی ما". عنوان این نمایش از یکی از اشعار "کبریت خیس" برگرفته شده. عباس صفاری می‌گوید نویسنده به همین اکتفا نکرده و برخی از اشعار بلند و روایی این کتاب را نیز در نمایشنامه‌اش بدون ذکر نام نویسنده و منبع به کار گرفته است. شاعر نامه‌ای به مسئولان نوشته و آن‌ها هم قول رسیدگی داده‌اند. بهاره رهنما، بازیگر سینما هم در روزنامه شرق نظرش را در این‌باره نوشته است. باری، درباره ویژگی تصویری اشعار عباس صفاری، غیبت و حضور یک شاعر، و این چند رویداد تلخ و شیرین با او گفت‌و‌گویی انجام داده‌ایم که اکنون در دفتر "خاک" از نظر خوانندگان می‌گذرد:

آقای صفاری، مجموعه تازه‌ای از اشعار شما با عنوان "تاریکروشنا" به تازگی توسط انتشارات مروارید منتشر شده و بر اساس خبرهایی که به دست ما رسیده، از کتاب‌های پرفروش فصل است. آیا این دفتر،‌‌ همان مجموعه‌ای نبود که سال‌ها پیش با عنوان "تاریکروشنای حضور" در خارج از ایران توسط انتشارات تصویر در آمریکا منتشر شد؟

عباس صفاری - درست می‌فرمائید. چاپ اول این مجموعه حدود ۱۵سال پیش با عنوان "تاریکروشنای حضور" در لس‌آنجلس منتشر شد. طرح جلد این کتاب کار فرشید مثقالی بود و ناشرش انتشارات تصویر. در چاپ اول حدود ۶۰ شعر که در فاصله زمانی ۱۳۷۱ تا ۱۳۷۴ سروده شده بودند به چاپ رسیده بود. این دومین مجموعه شعر من است و در زمان انتشارش چندین نقد و بررسی پیرامون آن انتشار یافت و آقای محمد رحیم اخوت نیز نقد بلند‌بالایی بر آن نوشت که در فصل‌نامه بررسی کتاب، در آمریکا منتشر شد.

عباس صفاری: آن زبان آرکائیک و نیمه فاخری که در مجموعه اولم برگزیده بودم در "تاریکروشنا" قوام آمد و با مضمون هماهنگ شد.

درین مدت دنیای شعری شما اندکی دگرگون شده که خیلی هم طبیعی‌ست، چه انگیزه‌ای باعث شد "تاریکروشنا" را مجدداً به چاپ بسپرید؟

به چند دلیل غیر موجه. در درجه اول من همیشه بر این باور بوده‌ام که آنچه ما در خارج از کشور و به زبان فارسی تولید می‌کنیم بخشی از ادبیات ایران است و از آن میان آنچه از اهمیتی بر خوردار باشد نهایتاً باید به ایران که جایگاه فرهنگ مادر است بازگردد. "تاریکروشنا" در کارنامه شعری من جایگاهی دارد که از بعضی جهات دست‌کم برای خودم حائز اهمیت است. آن زبان آرکائیک و نیمه فاخری که در مجموعه اولم برگزیده بودم در "تاریکروشنا" قوام آمد و با مضمون هماهنگ شد. علاوه بر این از طریق‌ ایمیل‌ها و پیغام‌های خوانندگان پی‌گیر شعرم در داخل کشور دریافتم که تعدای از آن‌ها علاقمند هستند که کتاب‌های دیگرم را نیز داشته باشند.

زندگی شما به عنوان یک شاعر مهاجر در غیبت اتفاق می‌افتد یا در حضور؟ این را می‌پرسیم، چون می‌دانید که نیما بعد از آنکه از محیط رنجیده‌خاطر شد و به یوش پناه آورد، به ظاهر غایب بود، اما حضورش در فضای فرهنگی و شعری ما بسیار سنگین بود.

سئوال شما مرا یاد کتاب "جشن بی‌کران" نوشته ارنست همینگوی انداخت که به گمانم آخرین کتاب اوست و سال‌ها پس از ترک پاریس نوشته شده. گویا در مورد این کتاب گفته شده که دور از پاریس او توانسته تصویر دقیق‌تری از پاریس ارائه دهد.

یکی از عوالم و حس‌هایی که مرا تحریک می‌کند و به نوشتن وا می‌دارد حس نوستالژیاست. محیط و یادآوری آن همیشه نقش مهمی در عوالم نوستالژیک ما دارد. من دقیقاً نمی‌توانم بگویم. اما گاهی فکر می‌کنم اگر در ایران مانده بودم به شعر برنمی‌گشتم .

"کبریت خیس" نوشته عباس صفاری، دفتری در شعر که به چاپ ششم رسید.

آقای صفاری، یک نمایشی در ایران روی صحنه آمده با عنوان "صد سال پیش از تنهایی ما". شما هم شعری دارید با همین عنوان در مجموعه "کبریت خیس" که الان چاپ ششمش به بازار آمده. چطور ممکن است عنوان یک نمایش با عنوان شعر شما یکسان باشد؟

اسم این نمایش که در حال حاضر در یکی از سالن‌های تئا‌تر شهر بر صحنه است مستقیماً از روی شعر من برداشته شده. اما این دستبرد به همین یک مورد ظاهراً بی‌اهمیت که می‌توانستم به‌راحتی از آن چشم بپوشم ختم نمی‌شود. تعدادی از اشعار بلند و روایی "کبریت خیس" را نیز نویسنده تازه‌کار این نمایش بدون اطلاع و آگاهی من در نمایشش گنجانده است. اما آنچه بیش از این دو مورد برای من آزاردهنده است تکه پاره کردن اشعار "کبریت خیس" است که جابه‌جا در منولوگ این نمایش زورتپان شده است. در حال حاضر تنها کاری که از راه دور از من برمی‌آید این است که معترض باشم و از مسئولان تئا‌تر شهر بخواهم که به اعتراض من پاسخ منطقی بدهند.

شعر شما یک شعر ایماژیستی (تصویری) ‌ست. فکر نمی‌کنید همین ویژگی تصویری باعث شود که عده‌ای وسوسه شوند و پای شعر شما را به صحنه‌های نمایش هم باز کنند؟

نمایش "صد سال پیش از تنهایی ما" و دست‌درازی به دنیای یک شاعر.

جنبه‌های تصویری شعرم را من ویژگی مثبت آن می‌دانم. اشکالی هم نمی‌بینم که در تآ‌تر یا سینما استفاده درست و به جایی از آن بشود. "گربه‌های اشرافی"ِ تی. اس. الیوت در شکل یک نمایش موزیکال ۲۰ سال است که روی صحنه است. از شعر من پیش از این نیز هم در آمریکا و هم در یک فیلم کوتاه که در ایران ساخته شده استفاده کرده‌اند. اما در پوستر فیلم نام شاعر قید شده است و چنانچه فروشی داشته باشد حق‌التألیف نیز باید به من تعلق بگیرد. اعتراض من به این نمایش و نویسنده‌اش این است که این کار یک سرقت ادبی است که بدون اطلاع و موافقت من انجام شده و از آن بد‌تر نویسنده با نیاوردن نام من در پوستر و بروشور به تماشاگر وانمود کرده که نویسنده آن اشعار اوست. از آن گذشته آنچه من و شما در عرصه ادب به شکل کتاب تولید می‌کنیم خوانندگان مشخصی دارد که اصطلاحاً به آن‌ها قشر کتابخوان می‌گویند. تماشاگران فیلم و تآ‌تر و شنوندگان موسیقی لزوماً کتابخوان نیستند. وقتی فیلمی با استفاده از یک کتاب یا ترانه‌ای با استفاده از شعر من ساخته می‌شود امکانی برایمان ایجاد می‌کند که دایره محدود کتابخوان را گسترش بدهیم و افراد جدیدی را به خواندن تشویق کنیم.

یکی از بحث‌های مهم در قلمرو حقوق مؤلف و مسأله "بینامتنیت" که پست‌مدرنیست‌ها به آن ظاهراً بسیار علاقه دارند، این است که آیا مؤلف در عصر اینترنت اصولاً حقی دارد؟

در رابطه با اینترنت و فضای مجازی اشکالاتی بوجود آمده که کنترل استفاده‌کنندگان از به فرض یک قطعه موسیقی را مشکل کرده است و ایجاد نرم‌افزاری که این‌ها را کنترل کنند لازمه‌اش بیلون‌ها دلار سرمایه است که من معتقدم نهایتاً فکری به حالش خواهند کرد. اما داستانی که کتاب می‌شود و فیلم می‌شود و میلیون‌ها دلار در گیشه فروش می‌کند حساب و کتابی دارد که نمی‌توان زیر پا گذاشت. به زبان دیگر بدون سود تولید حرفه‌ای و متداوم در عرصه ادب و هنر غیر ممکن است .

چه باید کرد به نظر شما که مؤلف ایرانی از نظر قانونی "محق" باشد؟

در رابطه با حقوق مؤلف ما قوانین محکم و نسبتاً دقیقی در ایران داریم. مشکل اما سیستم قضایی ماست که پایبندی و اجرای آن را جدی نمی‌گیرند و این امر محیط دادگاه‌هایمان را تبدیل کرده است به صحنه لابیرنت فرار‌دهنده‌ای در داستان‌های قضایی کافکا.

در همین زمینه:

::پرنده، پرنده است::

تازه‌های انتشارات مروارید

Mon, 31 Oct 2011 15:13:34 +0000

در میان آثاری که نشر مروارید تا ماه آینده روی پیشخوان کتاب‌فروشی‌ها قرار می‌دهد، "دفتر یادداشت" اثر ژوزه ساراماگو همراه با رمان "سناتور" نوشته جان آپدایک به چشم می‌خورد. همچنین مجموعه شعر "تاریکروشنای حضور" اثر عباس صفاری فروش بسیار چشمگیری داشته است.

به گزارش بخش فرهنگ رادیو زمانه، انتشارات مروارید در تهران چندین عنوان کتاب زیر چاپ دارد و تا ماه آینده وارد بازار کتاب می‌کند.

رمان "سمرقند" اثر امین معلوف با ترجمه دکتر عبدالرضا هوشنگ مهدوی، رمان "سنتائور" اثر جان آپدایک با ترجمه سهیل سُمی همراه با رمان "گزارش محرمانه" اثر راب اسمیت با ترجمه نادر قبله‌ای از رمان‌هایی هستند که توسط انتشارات مروارید منتشر می‌شوند و ماه آینده روی پیشخوان کتاب‌فروشی‌ها قرار خواهند گرفت.

"سناتور" از نخستین آثار جان آپدایک، نویسنده سرشناس آمریکایی‌ست. آپدایک این رمان را به عنوان دومین رمان‌اش در سال ۱۹۶۳ منتشر کرد. او در این اثر، داستان زندگی معلمی به نام کالدول و رابطه بسیار عاطفی و نزدیک او با پسرش را روایت می‌کند و به این تمهید ما را با زندگی روزانه مردمان خرده‌پا در ایالت متحده آمریکا آشنا می‌سازد. وقایع به‌ظاهر پیش پاافتاده و روزانه زندگی کالدول به‌تدریج در مسیر داستان به حوادثی سرنوشت‌ساز تبدیل می‌شوند و زندگی او فرزندش را از اساس دگرگون می‌کنند.

جان آپدایک، نویسنده رمان "سناتور". او در این رمان هم به زندگی مردمان خرده‌پا می‌پردازد.

آپدایک در "سناتور" به مهم‌ترین چالش‌های انسان غربی در قرن بیستم می‌پردازد و احساس سرگشتگی او را همراه با غرایز سرکش و تمناهای جسمی قهرمانان خرده‌پای‌اش را به خوبی نمایان می‌کند. "سناتور" که تا ماه آینده توسط انتشارات مروارید و به ترجمه سهیل سُمی در اختیار خواننده فارسی‌زبان قرار می‌گیرد، برای درک جهان ذهنی آپدایک و آثار متأخرتر او اهمیت دارد.

جان آپدایک سال‌های متمادی کاندید نوبل ادبی بود، اما هرگز این جایزه به او تعلق نگرفت. این نویسنده نام‌آشنا و خنده‌رو و خوش‌مشرب در ۲۷ ژانویه ۲۰۰۹ درگذشت.

از سهیل سُمی پیش از این "چشم گربه" نوشته مارگرت اتوود توسط انتشارات مروارید منتشر شده بود. به گزارش بخش فرهنگ رادیو زمانه این کتاب با اقبال خوانندگان کتاب در ایران مواجه شده است.

اهمیت انتشارات مروارید نه تنها در ترجمه‌هایی است که عرضه می‌کند، بلکه از سال‌های دهه ۱۳۴۰ به این سو، در زمینه شعر فارسی نیز یک نشر معیار در ایران به‌شمار می‌آید.

از میان دفترهای شعری که انتشارات مروارید منتشر کرده است، باید از "تاریکروشنا" اثر عباس صفاری نام برد.

این دفتر که پیش از این برای نخستین بار در سال‌های دهه ۱۳۷۰ در آمریکا توسط انتشارات تصویر منتشر شده بود، دومین دفتر شعر عباس صفاری‌ست. به گفته انتشارات مروارید فروش این کتاب بسیار چشمگیر بوده و احتمال دارد که تا آذر ماه نسخه‌های چاپ اول آن به فروش برسد و دومین چاپ آن به بازار بیاید.

"کل باران هزار روزه" از علی باباچاهی و "نام تو زخم من است" از آزاده طاهایی از دیگر مجموعه اشعاری‌اند که انتشارات مروارید در اختیار شعردوستان قرار داده است.

"نام تو زخم من است" تازه از چاپ بیرون آمده و تا آخر این هفته روی پیشخوان کتاب‌فروشی‌ها قرار می‌گیرد. این مجموعه دومین دفتر شعر آزاده طاهایی‌ست. پیش از این "روی پل آلما چه می‌کنید خانم" از همین شاعر توسط توسط انتشارات آهنگ دیگر منتشر شده بود.

"دفتر یادداشت" از ژوزه ساراماگو با ترجمه علی قادری و مجموعه "داستان خوب شد شناختمت" از جویس کرول اوتس با ترجمه فریده اشرفی از آثار دیگری‌ست که انتشارات مروارید به تازگی منتشر کرده است.

انتشارات مروارید از سال ۱۳۴۱ در زمینه نشر کتاب فعالیت می‌کند و از ناشران قابل تأمل و مهم ایران به‌شمار می‌آید.

اشعار کهن چین به ترجمه عباس صفاری منتشر می‌شود

Wed, 09 Feb 2011 18:34:13 +0000

مجموعه‌ای از اشعار کهن چین که سرچشمه‌ شعر غنایی در چین به‌شمار می‌آیند به ترجمه عباس صفاری توسط انتشارات مروارید در تهران منتشر می‌شود.

به گزارش بخش فرهنگی رادیو زمانه، مجموعه‌ای از اشعار کهن و غنایی چین به ترجمه عباس صفاری منتشر می‌شود. این کتاب تحت عنوان «کوچه فانوس‌ها» توسط انتشارات مروارید در تهران منتشر می‌گردد.

عباس صفاری، شاعر و مترجم مقیم آمریکا اعتقاد دارد یکی از گنجینه‌های عظیم و شگفت‌انگیز شعر جهان با قدمتی بیش از سه هزار سال به چین تعلق دارد. مترجم در مقدمه این کتاب شعر غنایی چین را از نظر درونمایه‌های تغزلی و زبان بررسی کرده است.

«کوچه فانوس‌ها» ۱۹۵ صفحه دارد و از شش فصل تشکيل شده. فصل‌های اين کتاب عبارت‌اند از: «آن سوی ديوار» (مقدمه)، «کهن‌ترين‌ها»، «سرايندگان زن»، «از کتاب ترانه‌ها»، «از مجموعه ۱۹ شعر کهن»، «از آرشيو اداره موسيقی»، و «کوچه فانوس‌ها».

به گفته انتشارات مروارید، مجوز این کتاب صادر شده و اکنون مراحل انتشار را می‌گذراند.

عباس صفاری از شاعران مطرح ایران است. از او در ایران، پیش از این مجموعه‌های «کبریت خیس»، «دوربین قدیمی» و «خنده در برف» و در خارج از ایران مجموعه‌های «در ملتقای دست و سیب»، «تاریک‌روشنای حضور» و شعر بلند «حکایت ما» منتشر شده است.

ترجمه‌ شعر بلند «حکايت ما» سروده‌ عباس صفاری برای چهارمين سال متوالی در چاپ جديد کتاب درسی دانشگاه‌های آمريکا قرار گرفت.

اين منظومه يک پارودی مدرن است بر اساس داستان آدم و حوا که اولين‌بار در سال ۲۰۰۴ با ترجمه‌ الهام راثی در نشريه‌ اينترنتی «کلمات بدون مرز» وابسته به کالج بارد نيويورک انتشار يافت.

ضميمه‌ی ادبی روزنامه‌ی نيويورک‌تايمز نيز در همان سال در بررسی نشريات ادبی آنلاين از اين شعر با عنوان اثری رندانه ياد کرد.

عباس صفاری اواخر دهه‌ ۷۰ میلادی به آمریکا مهاجرت کرد و در حال حاضر قریب ۳۳ سال است که در آمریکا زندگی می‌کند.

عباس صفاری در گفت‌وگو با رادیو زمانه درباره تجربه مهاجرت به آمریکا می‌گوید: «آمریکا گاهی هنرمندان را به دو گروه زود‌شکفته‌ها و دیرشکفته‌ها تقسیم می‌کنند. زندگی من طوری رقم خورده که در هر دو گروه جا می‌گیرم. اولین مطالب من در مجله "رنگین کمان" زمانی که ۱۵ سال داشتم چاپ شد. هنگامی هم که ایران را ترک کردم قریب ۱۰ ترانه که اکثراً خوانندگان معروف آن زمان خوانده بودند در کارنامه‌ام داشتم. پس از آن اما برای ۱۵ سال دست به قلم نزدم. نویسنده‌ای گفته است "من از نوشتن بدم می‌آید. اما تعجب می‌کنم که می‌نویسم." این استاد به نوعی حرف دل من را هم زده است. من نیز از شاعرانی هستم که از نوشتن لذتی نصیبم نمی‌شود. شاید به خاطر تنبلی شکست ناپذیرم باشد. از سوی دیگر سال‌هاست پی برده‌ام تنها کاری که در سطح حرفه‌ای بلدم انجام دهم کار نوشتن است. کارهای دیگر را فقط ادای انجام دادن‌اش را درمی‌آورم. با این حساب وقتی برای دومین بار قلم به دست گرفتم که چیزی بنویسم نزدیک به ۳۵ سال از عمرم گذشته بود و چند سالی هم طول کشید تا به حد یک کتاب برسد که نهایتاً در سال ۹۲ میلادی با عنوان "در ملتقای دست و سیب" انتشار یافت.»

پیش از این از مجموعه اشعار غنایی در فرهنگ جهان، «عاشقانه‌های مصر باستان» به ترجمه عباس صفاری منتشر شده. این کتاب را هم انتشارات مروارید منتشر کرده است.