تقی رحمانی

شيرين عبادی: انرژی هسته‌ای برای ايران مناسب نيست

news-zamaneh — Fri, 23 Nov 2012 09:15:10 +0000

شيرين عبادی در مراسم معرفی کتاب "برندگان جايزه الکساندر لانگر، مدافعان صلح" که همراه با تقی رحمانی، فعال سياسی و همسر نرگس محمدی در آن شرکت کرده بود؛ ضمن تشريح وضعيت کنونی نرگس محمدی و زندانيان سياسی در ايران، از تلاش جمهوری اسلامی برای دستيابی به انرژی هسته‌ای انتقاد کرد.

به گزارش کمپين بين‌المللی حقوق بشر در ايران، شيرين عبادی، و تقی رحمانی روز سه‌شنبه ۳۰ آبان‌ماه (۲۰ نوامبر) ميهمان پارلمان ايتاليا برای معرفی کتاب "برندگان جايزه الکساندر لانگر، مدافعان صلح" بودند.

اين مراسم که به مناسبت انتشار کتابی از زندگی برندگان جايزه جهانی الکساندر لانگر برگزار شد با حضور مهمانان سرشناسی همچون جانفرانکو فينی، رئيس مجلس ايتاليا و تعدادی از برندگان جايزه لانگر در سال‌های ۱۹۹۷ تا ۲۰۱۲ همراه بود.

نرگس محمدی، فعال حقوق بشر، سخنگوی کانون مدافعان حقوق بشر ايران و معاون شيرين عبادی رئيس اين کانون، تنها برنده ايرانی جايزه الکساندر لانگر در سال ۲۰۰۹ است و شيرين عبادی و تقی رحمانی نيز به همين مناسبت در اين مراسم شرکت کرده بودند.

شيرين عبادی در سخنانی در اين مراسم به تشريح فشارهای حکومت ايران بر نرگس محمدی و همچنين وضعيت سلامتی جسمی وی در سال‌های اخير پرداخت.

شيرين عبادی در مورد وضعيت کنونی نرگس محمدی گفت: متأسفانه تاکنون معالجه نشده و علت بيماری وی نيز شناخته نشده است

نرگس محمدی در سال ۱۳۸۹ بازداشت و در زندان مبتلا به فلج ادواری عضلانی شد. دستگاه قضائی ايران با متهم کردن وی به "اجتماع و تبانی عليه امنيت کشور، عضويت در کانون مدافعان حقوق بشر و فعاليت تبليغی عليه نظام جمهوری اسلامی ايران" وی را به به شش سال زندان محکوم کرده است.

وی روز يکشنبه سوم ارديبهشت‌ماه سال جاری از سوی مأموران امنيتی زنجان بازداشت و برای اجرای حکم خود به زندان اوين تهران منتقل گرديد اما پس از مدتی بار ديگر به زندان زنجان و به ميان زندانيان بزهکار با جرائم قتل، دزدی و اعتياد، فرستاده شد.

اين فعال حقوق بشر سه‌شنبه ۱۰ مردادماه پس از سه ماه و يک هفته زندان به علت بيماری فلج ادواری با سپردن قرار وثيقه ۶۰۰ ميليون تومانی از زندان به مرخصی آمد.

شيرين عبادی ضمن بيان اين‌که نرگس محمدی پيش از زندان سال ۱۳۸۹ از سلامت کامل جسمی و روحی برخوردار بود، در مورد وضعيت کنونی وی گفت: "متأسفانه تاکنون معالجه نشده و علت اين بيماری نيز شناخته نشده است."

شيرين عبادی وضعيت زندانيان سياسی در ايران را روز به روز وخيم‌تر خواند و به مرگ ستار بهشتی، وبلاگ‌نويس زندانی در زندان اشاره کرد.

وی گفت: "اين اولين زندانی سياسی نيست که زير شکنجه جان داد متأسفانه بارها اين اتفاق در زندان افتاده و به همين دليل است که حکومت ايران به آقای احمد شهيد گزارشگر ويژه سازمان ملل در ايران، اجازه ورود به ايران را نمی‌دهد زيرا مايل نيست آن‌چه که در زندان‌ها می‌گذرد مورد مشاهده افراد بی‌طرف قرار گيرد."

شيرين عبادی: ايران روی خط زلزله است و مردم ايران نمی‌خواهند يک بار ديگر فاجعه فوکوشيما در ايران تکرار شود

برنده جايزه صلح نوبل در بخش ديگری از سخنان خود گفت با انقلاب ايران در سال ۱۹۷۹ "يک ديکتاتور رفت و ديکتاتور بدتری جای آن آمد." وی افزود: "ديکتاتوری مذهبی حتی از ديکتاتوری سياسی نيز بدتر است."

عبادی همچنين گفت: "مردم ايران به علت برنامه‌های غلط اقتصادی و تحريم‌های سياسی، روز به روز فقيرتر می‌شوند و قيمت غذا و خواربار در ايران حتی از اروپا هم گران‌تر شده است."

رئيس کانون مدافعان حقوق بشر ايران به برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی نيز پرداخت و در اين‌باره گفت: "ما انتقادات زيادی به حکومت ايران داريم از جمله با سياست حکومت در زمينه انرژی هسته‌ای مخالف هستيم، زيرا انرژی هسته‌ای برای ايران مناسب نيست."

به‌گفته شيرين عبادی "ايران روی خط زلزله است و مردم ايران نمی‌خواهند يک بار ديگر فاجعه فوکوشيما در ايران تکرار شود."

عبادی گفت: "ايران دارای خورشيد فراوانی است و ما می‌توانستيم با سرمايه‌گذاری بر روی انرژی خورشيدی، نيروگاه‌های بزرگی برای توليد برق داشته باشيم و نيازی به نيروگاه برق اتمی نداريم."

وی پافشاری حکومت ايران بر برنامه هسته‌ای را به نفع مردم ندانست و نتيجه آن را تحريم‌های شديد اقتصادی عنوان کرد و گفت: "خروج از اين بن‌بست فقط با پيروزی مردم امکان‌پذير است."

شيرين عبادی با حمله نظامی به ايران مخالفت کرد و گفت حمله نظامی باعث می‌شود وضعيت حکومت ايران بدتر شده و حکومت نيز به بهانه حفظ امنيت ملی بتواند به سرکوب بيشتر آزادی‌خواهان بپردازد.

وی ضمن دفاع از مذاکره در رابطه با هر مسئله‌ای تأکيد کرد که در مذاکره با حکومت ايران فقط به مسئله انرژی هسته‌ای نبايد اکتفا کرد بلکه مسائل مربوط به نقض حقوق بشر را هم بايد مورد گفت‌وگو قرار داد.

"شايعه نگران‌کننده" در مورد وضعيت نرگس محمدی در زندان

Fri, 20 Jul 2012 13:07:25 +0000

تقی رحمانی، همسر نرگس محمدی، گفت به احتمال قوی برای همسرش در زندان وضعيت ويژه‌ای پيش آمده است که وی پس از گذشت ۱۱ روز هنوز بدون اجازه ملاقات، در بيمارستان است.

تقی رحمانی روز گذشته پنج‌شنبه ۲۹ تيرماه در گفت‌وگو با کمپين بين‌المللی حقوق بشر در ايران گفت شايعه‌ای از روزهای پيش در مورد علت بستری شدن نرگس محمدی، زندانی سياسی و نايب رئيس کانون مدافعان حقوق بشر، در بيمارستان مطرح شده است که با ادامه بی‌خبری از وی احتمال درست بودن آن زياد است.

وی گفت: "خبری که ما شنيديم اين است که زندانيان هم‌بندی نرگس با يکديگر دعوا داشته‌اند که در ميان دعوا با نرگس برخورد می‌کنند، او به زمين می‌افتد و به همين دليل او را به بيمارستان منتقل می‌کنند."

تقی رحمانی که خود از فعالان سياسی است و بارها در ايران زندانی شده است و هم‌اکنون در فرانسه به‌سر می‌برد افزود: "نرگس ۱۱ روز پس از انتقالش به بيمارستان هيچ تماسی با دنيای بيرون نداشته است."

وی گفت چون به خانواده‌اش در اين مدت اجازه تماس يا ملاقات نداده‌اند همين موارد نشان می‌دهد که به احتمال قوی اين شايعه درست است.

تقی رحمانی: وقتی در طول ۱۱ روز او حتی با بچه‌های خردسالش تماسی نداشته، نشان می‌دهد که حتمأ در حالت ويژه‌ای است و توان صحبت کردن را هم ندارد

رحمانی تأکيد کرد: "لابد نرگس در وضعيت ويژه ای به‌سر می‌برد که نمی‌تواند حتی با دو بچه خردسالش هم تماسی داشته باشد."

تقی رحمانی همچنين از "فضای شديد امنيتی" در بيمارستان خبر داد و گفت يک مأمور زن در اتاق نرگس محمدی و يک مأمور مرد نيز در بيرون اتاق حضور دارند و به خانواده حتا اجازه گفت‌وگو با پزشکان داده نمی‌شود.

همسر نرگس محمدی با بيان اين‌که "اين حق ماست که بدانيم برای نرگس چه اتفاقی افتاده است" پرسيد چرا همسرش بايد در طول ۱۱ روز به دو بيمارستان منتقل شود.

به گفته تقی رحمانی بيماری نرگس محمدی فلج عضلانی است اما او را ابتدا به بخش مغز و اعصاب بيمارستان زنجان منتقل کردند و دو روز پيش نيز او را به بخش اعصاب و روان بيمارستان بهشتی زنجان برده‌اند.

وی تأکيد کرد که اين مسائل همه جای نگرانی دارد و شايعه شنيده شده نمی‌تواند چندان غلط باشد.
او تنها راه تکذيب اين شايعه را اجازه ملاقات با وی و همچنين معاينه‌اش توسط پزشکان معالجی که با روند بيماريش آشنا هستند عنوان کرد.

تقی رحمانی گفت: "وقتی در طول ۱۱ روز او حتی با بچه‌های خردسالش تماسی نداشته، نشان می‌دهد که حتمأ در حالت ويژه‌ای است و توان صحبت کردن را هم ندارد. ما اين سئوال‌ها را مطرح می‌کنيم و از مسولان پاسخ می‌خواهيم."

نرگس محمدی که در بازداشت سال ۱۳۸۹ در زندان مبتلا به فلج ادواری عضلانی شده بود و پس از آزادی مدت‌ها تحت درمان قرار داشت، روز يکشنبه سوم ارديبهشت‌ماه سال جاری از سوی مأموران امنيتی زنجان بازداشت و برای اجرای حکم شش سال حبس تعزيری، به زندان اوين تهران منتقل گرديد اما پس از مدتی بار ديگر به زندان زنجان و به ميان زندانيان بزهکار با جرائم قتل، دزدی و اعتياد، فرستاده شد.

وی چندی پيش در نامه‌ای خطاب به دادستان تهران حبس خود را در اين زندان غيرقانونی خواند و مسئوليت هرگونه اتفاق ناگوار در زندان را متوجه مسئولان دانست.

دادگاه بدوی با متهم کردن نرگس محمدی به "اجتماع و تبانی عليه امنيت کشور، عضويت در کانون مدافعان حقوق بشر و فعاليت تبليغی عليه نظام جمهوری اسلامی ايران" وی را به ۱۱ سال زندان محکوم کرده بود. اين حکم در دادگاه تجديدنظر به شش سال تقليل يافت و ۱۴ اسفندماه سال گذشته به وکيل خانم محمدی ابلاغ شد.

شرایط دشوار نرگس محمدی در زندان زنجان

Wed, 27 Jun 2012 06:12:29 +0000

سراج‌الدین میردامادی

سراج‌الدین میردامادی - نرگس محمدی نایب رئیس کانون مدافعان حقوق بشر که هم‌اکنون در زندان زنجان به سر می‌برد، در نامه‌ای خطاب به دادستان تهران، به حبس خود و وضعیت غیرقانونی‌ای که در آن قرار دارد و شرایط ناگوار جسمی و سلامتی خود اشاره کرده است.

در گفت‌وگو با تقی رحمانی، فعال ملی- مذهبی و همسر نرگس محمدی در پاریس پیرامون آخرین وضعیت سلامتی و درمانی خانم محمدی در زندان زنجان پرسیده‌ایم و اینکه چطور شد که او نامه‌ای به دادستان تهران نوشت؟

تقی رحمانی: همانطور که از خود نامه پیداست، تبعید نرگس به زنجان غیر قانونی بوده است و نرگس الان دارد در یک فضای پراسترس زندان را تحمل می‌کند؛ فضایی که ساده‌ترین دعواهای‌ زندانیان با هم، منجر به خونریزی می‌شود؛ طوری که گاهی پلیس‌ها و نگهبانان مرد باید به زندان بیایند و این زندانیان را که عمدتاً به خاطر قاچاق مواد مخدر، قتل و دیگر "مفاسد اجتماعی" در زندان هستند، از هم جدا کنند. وقتی در چنین شرایطی، یک فعال حقوق بشری تحت استرس دچار فلج عضلانی می‌شود و این حالت هم مرتب در او تکرار می‌شود، می‌توان متوجه وضعیت او در زندان زنجان شد.

درخواست مشخص نرگس محمدی چیست؟

یک فعال حقوق بشری مانند صلیب سرخ در زمان جنگ می‌ماند. وقتی شما یک نیروی بی‌طرف را بگیرید و اینقدر عذاب بدهید، بقیه باید حساب کار خودشان را بکنند. البته این بار کج به مقصد نمی‌رسد، ولی فعلاً استراتژی جمهوری اسلامی این است که با فشار آوردن به برخی از افراد، حداکثر استفاده را در زهر چشم گرفتن از بسیاری افراد دیگر بکند.

درخواست او در نامه هم آمده است. نرگس پس از دستگیری، یک روز در بند نسوان بوده است و بعد از آن به بند ۲۰۹ منتقل می‌شود که بازداشتگاه وزارت اطلاعات است و برای یک متهم ساخته شده، نه برای کسی که محکوم است. درخواست مشخص نرگس رسیدگی به وضعیتش، امکان بستری شدن در بیمارستان و گرفتن مرخصی است برای اینکه بتواند مداوایش را ادامه بدهد و در کمترین حالت برگشتن به زندان اوین است. چون اتهام‌ها در همان تهران اتفاق افتاده است و در حکم نرگس هم اصلاً تبعیدی وجود ندارد. من نمی‌دانم این چه منش و چه اخلاقی است و این آقایان با ادعای علی‌وار بودن، چگونه رفتارهای خود را توجیه می‌کنند؟ من خودم هم مانده‌ام که تا این حد انتقام‌گیری از مادری که مریض هم هست، به چه علت است. این هم جای سئوال دارد.

اقدامات بین‌المللی و پیگیری‌های جوامع حقوق بشر در خصوص نرگس محمدی چه بوده است؟

حمایت‌ها چه از سوی مراجع قم، چه از سوی نهادهای بین‌المللی، چه از سوی برندگان جایزه صلح نوبل و چه از سوی فعالان سیاسی- مدنی، از طریق مقاله، فعالیت و... بوده است و جای تشکر دارد، ولی جمهوری اسلامی و حاکمیت فعلی کارش رو کم کردن است و می‌خواهد زهر چشم بگیرد. برای زهر چشم گرفتن هم ملاک‌های اخلاقی و ملاک‌هایی مانند اینکه فرق حکومت علی با حکومت معاویه در چیست، هیچ مشخص نیست. در نتیجه حکومت گوشش را به روی این صداها بسته است تا به بخشی از اقشار اجتماعی پیام بدهد که هرکس حرفی بزند، حتی یک فعال حقوق بشری، می‌تواند در چنین شرایطی قرار بگیرد. یک فعال حقوق بشری مانند صلیب سرخ در زمان جنگ می‌ماند. وقتی شما یک نیروی بی‌طرف را بگیرید و اینقدر عذاب بدهید، بقیه باید حساب کار خودشان را بکنند. البته این بار کج به مقصد نمی‌رسد، ولی فعلاً استراتژی جمهوری اسلامی این است که با فشار آوردن به برخی از افراد، حداکثر استفاده را در زهر چشم گرفتن از بسیاری افراد دیگر بکند. این استراتژی فعلاً باعث شده است که حتی به حرف نهادهای بین‌المللی، خواست روشنفکران، فعالان حقوق زن و فعالان سیاسی گوش ندهد.

نرگس محمدی در طول بازداشت، آیا ملاقاتی هم با دو فرزند خود داشته‌ است؟ روحیه‌ آن دو کودک چطور است و در چه وضعیتی به سر می‌برند؟

هربار که ملاقاتی صورت می‌گیرد، با توجه به اینکه نرگس بعد از انتقال به زندان زنجان، دچار فلج عضلانی پی‌درپی می‌شود، بچه‌ها بیش از پیش دچار ناراحتی می‌شوند. گاهی بچه‌ها را یک هفته در میان هم به ملاقات نمی‌برند، ولی با توجه به اینکه هم نرگس می‌خواهد بچه‌ها را ببیند و هم بچه‌ها بی‌تابی می‌کنند، این کار صورت می‌گیرد. در آخرین ملاقات که شنبه صورت گرفته، باز هم همان حالت تأسف و تأثر در بچه‌ها دیده شده است. همانطور که گفتم، این برای بچه‌ها بسیار آزاردهنده است. ضمن اینکه بچه‌ها باید از قزوین به دیدار مادرشان بروند و مسیری طولانی را طی کنند. اینها مشکلاتی است که ما با آن دست به گریبانیم، ولی واقعیت این است که اخلاقاً این آقایان باید همان قانونی را که نوشته‌اند، اجرا کنند.

فکر می‌کنید این نحوه‌ برخوردها در راستای سیاست ارعابی که جمهوری اسلامی در پیش داشته، توانسته است نیروهای سیاسی را ساکت کند؟

هربار که ملاقاتی صورت می‌گیرد، با توجه به اینکه نرگس بعد از انتقال به زندان زنجان، دچار فلج عضلانی پی‌درپی می‌شود، بچه‌ها بیش از پیش دچار ناراحتی می‌شوند.

این به تنهایی نمی‌تواند عمل کند، ولی بی‌تأثیر هم نیست. وقتی شرایط سخت می‌شود و احتمال دستاورد و پیروزی نزدیک منتفی می‌شود، مقداری تأثیر می‌گذارد، ولی در بلندمدت و میان‌مدت، نه تنها تأثیر نخواهد داشت، حتی وضعیت را بدتر خواهد کرد. منتهی بحث مهم‌تر این است که هر کشور قانونی دارد. این‌ها قانونی را که نوشته‌اند، تحت تأثیر مسائل سیاسی- امنیتی قرار داده‌اند. این ممکن است در کوتاه‌مدت جواب بدهد، ولی وقتی طولانی می‌شود، وجه خطرناک‌تر آن به سمت خودشان برخواهد گشت. این مسئله همیشه در تاریخ ما تکرار شده و این سخت‌گیری‌ها باعث شده است مسئله عقب بیافتد ولی حل نشود و وقتی هم خواسته حل بشود، برخوردی که جامعه با کسانی که این قانون‌ها را اعمال کرده‌اند، داشته، توفنده‌تر بوده است.

مراسمی به مناسبت زادروز محمد مصدق در پاریس

Tue, 26 Jun 2012 04:27:38 +0000

ایرج ادیب‌زاده

ایرج ادیب‌زاده - سازمان‌های جبهه ملی ایران در خارج از کشور، به مناسبت صدوسی‌امین زادروز دکتر محمد مصدق، سیاستمدار، دولتمرد و نماینده چند دوره‌ مجلس شورای ملی و نخست وزیر ایران در سال‌های۱۳۳۰ تا ۱۳۳۲ خورشیدی، روز شنبه ۲۳ ژوئن ۲۰۱۲ (سوم تیر ۱۳۹۱) مراسمی با حضور شماری از نویسندگان و پژوهشگران حوزه سیاست و تاریخ در پاریس برپا کردند.

در این مراسم شماری از چهره‌های سیاسی و رسانه‌ای برای حاضران در جلسه سخن گفتند و گروهی از هنرمندان ایرانی نیز هنرنمایی کردند.

همایون مهمنش، عضو هیئت اجرایی سازمان‌های جبهه ملی ایران در خارج از کشور، درباره انگیزه‌ی برپایی این برنامه در پاریس می‌‌گوید: "ما تصمیم گرفتیم صدوسی‌امین زادروز دکتر محمدمصدق را جشن بگیریم؛ به‌خصوص به خاطر اینکه شرایط امروز ایران به خوبی نشان می‌دهد مسئله‌ آزادی و دموکراسی و رعایت حقوق و آزادی‌های مردم که آرمان مصدق بود تا چه حد در سرنوشت و زندگی مردم تأثیر دارد. در تمام کشورهایی که آزادی و حقوق مردم رعایت می‌شود و نمایندگان واقعی مردم انتخاب می‌شوند، همیشه این کشورها به مراتب بهتر اداره می‌شوند تا کشورهایی که دیکتاتوری هستند و یک فرد یا کسانی که با روش دیکتاتوری حکومت می‌کنند، آن کشورها را می‌گردانند."

جبهه ملی ایران و اعضای آن با آیت‌الله خمینی در روی کار آمدن جمهوری اسلامی همکاری کردند. فکر می‌کنید جبهه ملی الان به کجا رسیده است؟

همایون مهمنش: جبهه ملی در وهله‌ اول یک فکر است. این فکر که آزادی و دموکراسی برای کشور مهم است.

همایون مهمنش: ما تصمیم گرفتیم صدوسی‌امین زادروز دکتر محمدمصدق را جشن بگیریم؛ به‌خصوص به خاطر اینکه شرایط امروز ایران به خوبی نشان می‌دهد مسئله‌ آزادی و دموکراسی و رعایت حقوق و آزادی‌های مردم که آرمان مصدق بود تا چه حد در سرنوشت و زندگی مردم تأثیر دارد.

این فکر که رعایت حقوق آزادی‌های مردم مهم است. در آن زمان، در بهمن ۵۷، در درون جبهه‌ ملی اختلاف‌هایی بود و می‌دانیم کسانی مانند دکتر بختیار نه تنها با جمهوری اسلامی همکاری نکردند، بلکه مقاومت کردند و سعی کردند یک آلترناتیو دیگر را به مردم نشان دهند و اینکه حکومتی شکل بگیرد که در آن آزادی باشد، زندانی سیاسی نداشته باشد و غیره. از طرف دیگر تمام فرهیختگان جبهه ملی هم به نوبه خودشان به دنبال آزادی و دموکراسی بودند. منتهی تصورشان این بود که از راه تعامل و همکاری و کمی راه آمدن می‌توانند به اهداف خود برسند. متأسفانه تشکیلات درستی وجود نداشت و همانطوری که می‌دانید جبهه ملی و رهبران جبهه ملی هم بلافاصله بعد از به‌وجود آمدن جمهوری اسلامی از آن فاصله گرفتند، وقتی که دیدند شرایط آنطور است.

جرقه‌ای در ذهن جوان امروز

امیررضا امیربختیار عضو حزب ایران و یکی از جوان‌ترین اعضای جبهه ملی ایران است. از او می‌پرسم نسل امروز ایران چقدر با دکتر مصدق آشنایی دارد؟

امیررضا امیربختیار: در کتاب‌های تاریخ جمهوری اسلامی ما می‌بینیم که تصویری از دکتر مصدق قرار داده‌اند و در صفحه‌ روبه‌روی آن تصویر آیت‌الله کاشانی را و از دکتر مصدق بدگویی می‌کنند و از آیت‌الله کاشانی به نیکی یاد می‌کنند. همین کافی است که یک جرقه را در ذهن جوان‌ها و آن دانش‌آموزی که آنجا نشسته است بزند تا علاقه‌مند شود و برود و ببیند که این شخص کیست که اینها دارند از او بدگویی می‌کنند.

امیررضا امیربختیار: یکی از دوستان، نکته‌ خیلی جالبی را مطرح کرد؛ اینکه در کتاب‌های تاریخ جمهوری اسلامی ما می‌بینیم که تصویری از دکتر مصدق قرار داده‌اند و در صفحه‌ روبه‌روی آن تصویر آیت‌الله کاشانی را و از دکتر مصدق بدگویی می‌کنند و از آیت‌الله کاشانی به نیکی یاد می‌کنند. همین کافی است که یک جرقه را در ذهن جوان‌ها و آن دانش‌آموزی که آنجا نشسته است بزند تا علاقه‌مند شود و برود و ببیند که این شخص کیست که اینها دارند از او بدگویی می‌کنند. وقتی این جرقه پیدا می‌شود و او کمی پیگیری می‌کند، متوجه یک جنبش واقعاً عظیم می‌شود که در دوره‌ای از تاریخ ما ایجاد شده بود و همچنان هم ادامه دارد.

شما خودتان چطور با دکتر مصدق آشنا شدید، یعنی چند سالتان بود که این آشنایی آغاز شد؟

من خیلی زود با دکتر محمد مصدق آشنا شدم؛ به سبب اینکه در خانواده‌ای متولد شده‌ام که‌ به دکتر مصدق علاقه داشت و از دیرباز با او ارتباط داشته است. در دوره‌ای که دکتر مصدق استاندار فارس بودند، در تهران کودتا شده بود و سیدضیا و رضاشاه به حکومت رسیده بودند، دکتر مصدق مدتی را به خاطر مسائل امنیتی میهمان بختیاری‌ها و در قلعه‌ دزک میهمان خانواده‌ ما بود. در واقع به صورت تاریخی این ارتباط وجود داشت. این آشنایی خانوادگی موجب شد که من نیز به او علاقه‌مند شوم تا بیشتر در مورد مصدق بدانم. مطالعات و تحقیقات و پیگیری‌های من منجر شده که در تمام این سال‌هایی که از دوران جوانی‌ام می‌گذرد و هنوز هم ادامه دارد، در این زمینه تلاش کنم.

الان از راه و روش دکتر مصدق چه چیزی باقی مانده است؟

به نظر من راه و روش دکتر مصدق یک آرمان بزرگ است که صدسال است ملت ایران در راه آن تلاش می‌کنند. دکتر مصدق در این زمینه تبدیل به یک سمبل و نماد شده است. این روش و منش دکتر مصدق از یکطرف طرفداران استبداد را به وحشت می‌اندازد و از طرف دیگر آزادیخواهان را به وجد می‌آورد تا در راه این آرمانی که صدسال، از دوران مشروطیت تا امروز، برای آن مبارزه و تلاش شده است، بیشتر بکوشند. من فکر می‌کنم این جریان تا زمانی که به آزادی نرسیم، به حاکمیت ملت نرسیم، در ایران ادامه خواهد داشت.

انسانی ارزشمند

آریا خسروی هم از نسل امروز جبهه ملی ایران در اتریش است و برای این مراسم به پاریس آمده بود. او بر ویژگی‌های دیدگاه مصدق برای نسل امروز ایرانی تاکید دارد.

آریا خسروی: در مورد دکتر مصدق می‌توان از جهات بسیاری گفت‌وگو و نظرات او را مطالعه کرد. مسئله‌ مهم‌تری که ما با آن مواجه هستیم، عملکرد او است؛ یعنی آن چیزی که در روند عمل از او دیده‌ایم. او انسان گرانبها و با ارزشی بود که ما با گذر زمان بیش از پیش به آن پی می‌بریم.

گذشته‌ای که در اکنون جاری است

نعمت آزرم شاعر مقیم پاریس مصدق را به‌عنوان «گذشته‌ای که در اکنون جاری است» می‌شناسد و معتقد است اهداف او هنوز در ایران متحقق نشده است.

نعمت آزرم: از نگاه من جامعه‌‌ ایران در مرحله‌ جنبش ملی برای استقرار دموکراسی است. بنابراین خطاب به مصدق باید بگویم اگرچه رهبر دیروزهای ما بودی، هنوز راهبر رهروان فردایی.

نعمت آزرم: مصدق، گذشته‌ای که در اکنون جاری است. چرا این عنوان هست؟ به خاطر این که مسائل مهم اجتماعی و تاریخی ایران که آن موقع مطرح شد، یعنی آزادی، استقلال و موازنه‌ منفی که همه این‌ها به صراحت قابل توضیح است، هنوز موضوع و مسئله‌ مبارزات ایران است؛ هنوز موضوع مهم جنبش ملی ایران برای دموکراسی است، چون هنوز مسئله‌ مهم کشور ما به دست آوردن آزادی‌ها و حقوق شهروندی است. بنابراین مصدق همچنان جاری است. چرا؟ به‌عنوان مثال با همه احترامی که هم هند و هم جهان برای آدمی مثل مهاتما گاندی قائل است، اما چون جنبش استقلال هند به نتیجه رسیده، گاندی با همه اهمیت و عظمت اخلاقی و شخصیتی‌اش جزو تاریخ هند قرار گرفته است. اما مصدق همچنان جاری است. چرا جاری‌ ا‌ست؟ به خاطر اینکه آماج‌های جنبش ملی ایران زمان او که خود او پرده‌ دوم آماج‌های جنبش آزادیخواهی مشروطیت ایران بود، هنوز در جامعه‌ ما متحقق نشده است.

از آن راه و روش الان چه مانده است؟

از نگاه من جامعه‌‌ ایران در مرحله‌ جنبش ملی برای استقرار دموکراسی است. بنابراین خطاب به مصدق باید بگویم اگرچه رهبر دیروزهای ما بودی، هنوز راهبر رهروان فردایی. ما وقتی بتوانیم در جامعه‌مان آزادی را مستقر کنیم که تمام شهروندان ایران با حقوق یکسان در مدیریت جامعه شرکت داشته باشند، مشارکت فعال داشته باشند، دیگر همه توطئه‌های تجزیه ایران باطل خواهد شد. به‌خصوص که همه اقوام ایرانی در طول تاریخ، حتی هم‌میهنان عرب‌زبان ما، هزاران سال باهم زندگی کرده‌اند. اصلاً بحث جدا شدن متعلق به وقتی است که لشگرکشی می‌شود و جامعه‌ای فتح می‌شود. این حرف‌ها نیست. جامعه ایران، گام به گام مراحل جامعه شناسی سیاسی تبدیل چند قوم به یک ملت را هزار سال پیش انجام داده است. سند آن هم شاهنامه‌ فردوسی ا‌ست.

انسانی مداراگر

تقی رحمانی، نویسنده، روزنامه‌نگار ملی‌ـ مذهبی به جایگاه دکتر مصدق در میان ملی‌ـ مذهبی‌ها اشاره دارد. او معتقد استملی‌ـ مذهبی‌ها کلاً مصدقی‌ هستند. یعنی در منشور نهضت آزادی هم هست که پیرو مصدق هستیم.

تقی رحمانی: دکتر مصدق منش دموکراتیک داشت. منش دموکراتیک یک ظرفیت و همگرایی می‌خواهد. مدارای دکتر مصدق با جمعیت فداییان اسلام، مدارای دکتر مصدق با حزب توده، مدارای دکتر مصدق با بسیاری از مخالفان خودش، مدارایی مسالمت‌آمیز بود، ولی متأسفانه از طرق مقابل حمایت لازم از او صورت نگرفت.

تقی رحمانی: بعد از انقلاب به‌خصوص بعد از دهه‌ ۶۰ که امکان و مجال این پیدا شد که ملیت را مقابل مذهب قرار دهند، زمانی که مسئله‌ حکومت عمدتاً هویت اسلامی بود، اساساً مفهوم ملی‌‌‌‌ـ مذهبی به‌عنوان یک اسم خاص و نه اسم عام، در حقیقت پاسخی بود به انحصارطلبی که به نام درکی از مذهب می‌آوردند و آقای کاشانی را مقابل آقای مصدق قرار می‌دادند. در صورتی که اصلاً اختلاف کاشانی و مصدق بر سر مذهب و ملیت نبود، بلکه اختلاف بر سر قدرت بود و نقش تأسی کردن از قانون که آقای کاشانی برای خودش می‌خواست. حالا با آنکه آقای کاشانی در نهضت ملی نقش داشت، ولی اختیاراتی که از دولت مصدق می‌خواست، فراقانونی بود و مصدق نیز چندبار این را گفته بود. جریانی که ما به طور عام به آن منتسب هستیم، در همان انتخاب تاریخی هم طرف دکتر مصدق را گرفت و طرف آقای کاشانی را نگرفت. به خاطر این که دکتر محمد مصدق را نماینده مردم ایران می‌دانست...

... و بعد از انقلاب؟

بعد از انقلاب و در دهه‌ ۷۰ نام ملی‌ـ مذهبی یادآور این بود که اگر اعتقاد به مذهب اسلام هم داشته باشیم، در پارادایم دولت‌ـ ملت مدرن و براساس دموکراسی است و مصدق منادی این دولت‌‌ـ ملت مدرن بوده است. او انسان دموکراتی بود که می‌خواست همه ایرانیان در چارچوب یک ایران یکپارچه و بدون تبعیض زندگی کنند. به این خاطر ملی‌ـ مذهبی‌ها تعلق پارادایمی دولت‌‌‌ـ ملت مدرن به دکتر مصدق دارند و انتخاب‌شان هم در طی تاریخ مصدقی بوده است. آن اول انقلاب هم که اسلام را مقابل ملیت قرار دادند، این مفهوم دوباره در ایران به شکل خاص به نام شورای فعالان ملی‌ـ مذهبی بازسازی شد، ولی جریان ملی‌ـ مذهبی و چهره‌های خاص‌ آن همواره از دوره‌ مشروطیت به اینسو از پارادایم دولت‌ـ ملت مدرن حمایت می‌کردند که دموکراسی ملی بوده و در در دولت‌‌ـ ملت مدرن دنبال استبداد نبودند. بدین خاطر مصدق را به شاه ترجیح می‌دادند. بدین خاطر چهره‌های ملی در دوره‌ رضاشاه را به رضاشاه ترجیح می‌دادند و در انقلاب مشروطیت هم از آرمان‌های انقلاب مشروطیت دفاع می‌کردند.

روشنفکران ایران زمانی که آیت‌الله خمینی آمد، رفتند و از او حمایت و استقبال کردند، ولی همراهی و همین حمایت را از دکتر مصدق نکردند. چرا؟

این مسئله‌ مهمی ا‌ست. ببینید، دکتر مصدق منش دموکراتیک داشت. منش دموکراتیک یک ظرفیت و همگرایی می‌خواهد. مدارای دکتر مصدق با جمعیت فداییان اسلام، مدارای دکتر مصدق با حزب توده، مدارای دکتر مصدق با بسیاری از مخالفان خودش، مدارایی مسالمت‌آمیز بود، ولی متأسفانه حمایت لازم از طرف مقابل صورت نگرفت. منتهی من خودم وقتی به تاریخ ایران نگاه می‌کنم، دنبال آدم‌های خوشنامی هستم که کامیاب هم بشوند. مصدق یک انسان بزرگ خوشنامی بود که اسمش می‌تواند برای ما توجه راه باشد. ولی با بازخوانی مصدق آیا آنچه او دوست داشت، یعنی ایرانی سربلند و آزاد درست می‌شود؟ این نیاز دارد به یک مخرج مشترک روی یکسری آزادی‌های اصولی و حرکت قانونمند که اگر فرصتی به دست آوردیم، دوباره این عمر دموکراسی را طولانی کنیم. این چیزی بود که مصدق می‌خواست، ولی کسانی که منتقد مصدق بودند نمی‌خواستند.

شماری‌ از سر افراط و بی‌تجربه‌گی اینطور می‌اندیشیدند، شماری هم منافع‌شان اجازه نمی‌داد. در صورتی که آنچه مصدق برای ایران می‌دیدید، یک ایران دموکرات بود که همه در آن زندگی کنند. مصدق حتی توده‌ای‌ها را هم ایرانی‌ می‌دانست، فداییان اسلام را هم ایرانی می‌دانستن، ولی از همه این‌ها می‌خواست که قانون را رعایت کنند. به نظر من این نگاه مصدق مال قرن بیست و یکم است. در خاورمیانه شما هنوز چنین مدلی ندارید. یکمقدار دارد ترکیه دست و پایی در این راه می‌زند که امیدوارم موفق شود. این واقعاً آرزوی ما خواهد بود که قرن بیست و یکم، قرنی باشد که آرزوی دکتر مصدق در دهه‌های اول آن متحقق شود.

انسانی آزاده

احمد رافت، روزنامه‌نگار باسابقه و سرشناس ایرانی در ایتالیا، از برپاکنندگان همایش صدوسی‌امین زادروز دکترمحمد مصدق در پاریس، مصدق را بزرگ‌ترین شخصیت ملی می‌داند که ما در تاریخ معاصرمان می‌شناسیم.

احمد رافت: باید ببینیم ما امروز با درک کاری که مصدق کرد، در زمانی که به حکومت رسید، یعنی ریاست دولت را به‌عهده داشت، چه می‌توانیم در آینده بکنیم. البته این معنایش این نیست که باید هر کاری که او انجام داده است را تقلید کنیم، بلکه باید یاد بگیریم و ببینیم چطور می‌توانیم آن را با امروز تطبیق دهیم و رو به آینده نگاه کنیم.

احمد رافت: دو مسئله در برپایی این همایش برای ما مطرح بود. یکی اینکه بالاخره مصدق بزرگ‌ترین شخصیت ملی بوده است که ما در تاریخ معاصرمان داشتیم. به نظر من مهم‌تر از آن این است که جوان‌های ما لازم است تاریخ خودشان را بشناسند. چون اگر آدم گذشته‌اش را نشناسد، نمی‌تواند به آینده‌اش نگاه کند. باید ببینیم ما امروز با درک کاری که مصدق کرد، در زمانی که به حکومت رسید، یعنی ریاست دولت را به‌عهده داشت، چه می‌توانیم در آینده بکنیم. البته این معنایش این نیست که باید هر کاری که او انجام داده است را تقلید کنیم، بلکه باید یاد بگیریم و ببینیم چطور می‌توانیم آن را با امروز تطبیق دهیم و رو به آینده نگاه کنیم. از این نظر مصدق می‌تواند مهم باشد. همانطور که دیگر شخصیت‌های سیاسی ایران می‌توانند برای جوان‌های ما نمونه‌ باشند، برای اینکه از خوبی و بدی کارهای‌شان نتیجه بگیرند و روی آن برای آینده کشورشان سرمایه‌گذاری کنند.

از این راه و روش مصدق به‌ویژه بعد از گذشت ۳۲ سال از استقرار حکومت اسلامی، چه چیزی باقی مانده است؟

من می‌توانم بگویم که برای خودم چه چیزی باقی مانده. من نوجوان بودم که همراه پدرم رفتم دکتر مصدق را دیدم. چیزی که از این فرد و از این انسان یاد گرفتم، این است که آدم باید آزاده باشد و بر چیزی که اعتقاد دارد در هر شرایطی پافشاری کند.

«جنبش سبز می‌تواند به یک نقطه عطف تبدیل شود»

arezoo — Wed, 13 Jun 2012 11:49:58 +0000

گفت‌وگو با تقی رحمانی

ایرج ادیب زاده

ایرج ادیب‌زاده − سه سال از انتخابات جنجالی ۲۲ خرداد ۱۳۸۸ در ایران و رویدادهای اعتراضی پس از آن گذشت؛ رویدادهایی که به جنبش سبز معروف شد.

به مناسبت سومین سال تولد جنبش سبز، گروهی از فعالان سیاسی و دانشجویی، استادان و پژوهشگران دانشگاهی بیانیه‌ای منتشر کرده‌اند که در آن حاکمان جمهوری اسلامی را به فراهم آوردن مقدمات خواست‌های ملت و شرایط همزیستی مسالمت‌آمیز، آزادی زندانیان سیاسی، آزادی فعالیت احزاب، گشایش فضای مدنی و اجتماعی برای پاسخگویی به حقوق بنیادین و قانونی شهروندان فراخوانده‌اند.

در این بیانیه آمده است: «نتیجه‌ی سه سال تلاش برای حذف مردم از صحنه، چیزی جز گسترش روزافزون فساد، افت شتابان اخلاق و معنویت در کشور، افزایش گسترده قانون گریزی و دست‌اندازی بر ثروت کشور، تاراج منابع ملی، نابودی دستگاه های اجرایی و قانونگذاری و نظارتی و سقوط جایگاه بین‌المللی ایران نداشته است.»

در مورد مفاد این بیانیه با تقی رحمانی، روزنامه‌نگار، نویسنده، زندانی سیاسی پیشین، فعال سیاسی و عضو شورای فعالان ملی‌ـ مذهبی گفت‌وگو کرده‌ایم.

خواسته‌های طرح شده در بیانیه‌ فعالان سیاسی و دانشجویی در مورد آزادی زندانیان سیاسی، آزادی فعالیت احزاب، گشایش فضای مدنی و اجتماعی، با توجه به آن چیزی که این روزها در فضای سیاسی جمهوری اسلامی می‌گذرد، چقدر می‌تواند عملی باشد؟

تقی رحمانی: این خواسته‌ها یک نوع اعلام موضع است. این که چقدر بتواند عملی باشد در حال حاضر، بی‌شک جمهوری اسلامی به این خواسته‌ها اصلاً تن نمی‌دهد. اگر به این خواسته‌ها تن می‌داد، بسیاری از مشکلات حل شده بود. الان سیاست این است که نباید به هیچ خواسته‌‌ حتی حداقلی هم تن داد. منتهی تأکید بر خواسته‌ها یک نوع پیمان و یک نوع یادآوری خواسته‌های مردمی است، ولی این که الان جمهوری اسلامی حاضر باشد این خواسته‌ها را انجام دهد، اصلاً احتمال زیادی برایش نیست. شاید یک نوع توضیح است برای کسانی که این را می‌خوانند و یک نوع یادآوری برای کسانی که الان در بیرون یا داخل ایران هستند و امکان دارد که بخشی‌شان این را فراموش کرده باشند و یا فشارهای گوناگون باعث شده باشد که توجه‌شان به این خواسته‌ها کم شده باشد. صرفاً می‌توان گفت که این یک نوع اعلام موضع است و به نوعی تجدید عهد است.

دستاوردهای مثبت جنبش اعتراضی مردم ایران را در سالروز سومین سال تولد آن در چه چیزهایی می‌دانید؟

تقی رحمانی: اگر بخواهیم خون را با خون نشوریم، باید روی حداقل‌های یک دموکراسی که برگشت ناپذیر است و برای هیچ ایرانی هم به نظر من استثنا بردار نیست به توافق رسید

جنبش سبز می‌تواند تبدیل به یک نقطه عطف در تاریخ ایران شود. می‌تواند. به چه معنی؟ اگر استبداد و فضای بسته در جامعه ما طولانی نشود. چرا؟ به خاطر این که جنبش سبز توانسته اقشار متوسط را به میدان بیاورد. این اقشار متوسط متأسفانه نتوانسته‌اند با اقشار دیگر پیوند برقرار کنند، ولی خوبی این اقشار متوسط این است که یک خواسته مدنی دارند. از زندگی به طرف سیاست رفته‌اند. یعنی خواسته‌هایی دارند و به عبارتی این اقشار، شخصیتی مدنی دارند و از آن دفاع می‌کنند. دموکراسی از اینجا شروع می‌شود. این بزرگترین ویژگی جنبش سبز است که در تاریخ ما امثال این شکل گرفته، منتهی این بار با گسترش جامعه‌ شهرنشین.

حضور این اقشار متوسط به لحاظ کمی و کیفی در جامعه به خوبی به نظر می‌آید. آنها تحصیلکرده هستند و ادبیات و فرهنگ آن را تولید کرده‌اند. بدین خاطر این شاید بزرگترین نقطه‌ عطف این جنبش است.

بزرگ‌ترین ویژگی جنبش سبز هم این است که مردم در اقشار مختلف، به کاندیداهایی رای دادند که حتی ممکن بود آنها را کاملا قبول نداشته باشند. این هم یک نوع رشد مدنی است. یعنی شما در حیطه‌ ممکنات و امکانات موج و حرکت ایجاد کنید و در عین حال این موج و حرکت به شکلی باشد که تمام ساختارهای حاکمیت را دچار بحران کند. هنوز بعد از سه سال بحرانی که جنبش در بین آقای هاشمی و آقای خامنه‌ای ایجاد کرده حل نشده است که این‌ها قدرتمندترین افراد حاکمیت هستند و از طرف دیگر هنوز مسئله روانی جنبش یک مسئله است و زندانیان جنبش مقاومت می‌کنند و در عین حال بسیاری از نیروهایی که خارج از کشورند به جنبش وفادارند. این‌ها می‌تواند ویژگی‌های مثبت جنبش سبز قلمداد شود، منتهی با آن پیش‌شرطی که اول مطرح کردم.

آیا این جنبش ویژگی‌های منفی هم داشت؟

تقی رحمانی: جنبش سبز توانسته اقشار متوسط را به میدان بیاورد. این اقشار متوسط متأسفانه نتوانسته‌اند با اقشار دیگر پیوند برقرار کنند. ولی خوبی این اقشار متوسط این است که یک خواسته‌ی مدنی دارند. از زندگی به طرف سیاست رفته‌اند. یعنی خواسته‌هایی دارند و به عبارتی این اقشار، شخصیتی مدنی دارند و از آن دفاع می‌کنند. دموکراسی از اینجا شروع می‌شود.

جنبش مدنی باید جنبشی باشد باحوصله. جنبش‌های بزرگ جامعه‌ ایرانی معمولاً تا رسیدن به آن صحنه‌ فینال یا مسابقه‌ نیم نهایی، یکساله بوده. مشروطیت، نهضت ملی و حتی انقلاب. در حالی که برعکس، جنبش مدنی یک جنبش حوصله‌بری‌ است که باید مردمش حوصله هم داشته باشند. مثلاً خانم آن سون سوکی، یک دهه تبعید می‌ماند، دو دهه تبعید می‌ماند، ولی هوادارانش در آن بزنگاه برمی‌گردند. باید دید که آیا دولت نفتی از یک طرف، روحیه انفجاری ایرانی از طرف دیگر، این حوصله را دارد که در بزنگاهی که در آینده خواهد بود بیآید به میدان و با همان درایت، حوصله‌ بیشتری به‌خرج دهد تا بتواند به دستاوردهای پایداری از دموکراسی برسد؟

پس یکی این مسئله است. مسئله‌ دیگر برای این جنبش، به عبارتی مسابقه‌ای که درگرفته این است: حکومت داور بازی را بیرون کرده و یکسری از بازیکنان را لت و پار کرده و یکسری بازیکنان را هم سر نیمکت‌ها نشانده و یکسری از تماشاچی‌ها را هم به اصطلاح از استادیوم بیرون کرده. در چنین شرایطی مصافی درگرفته است که این مصاف هنوز به نتیجه‌ای پایانی نرسیده. البته شرایط جامعه بسیار بسته‌تر شده است. باید دید آیا جنبش می‌تواند انسجام خودش را حفظ کند و انتخابات ریاست جمهوری آینده را که بسیار برای جنبش پرخطر خواهد بود- من تأکید می‌کنم که پرخطر خواهد بود و انسجامش را تهدید خواهد کرد- را از سر بگذارند یا خیر؟

همه این‌ها در کنار اشتباهاتی قرار می‌گیرد که بخشی از جریان ها در درون جنبش انجام دادند و پرداختن به آنها بحث مفصلی می‌طلبد. یکی از شائبه ها همان رادیکالیزم شعاری بدون پشتوانه بود و دوم این که توان اقشار حامی را در نظر نگرفتند؛ اقشار حامی جنبش که در شهرهای بزرگ بودند، در عین این که شخصیت داشتند و مدنی بودند. نانخوار دولت هم بودند و این وابستگی آنها را در جاهایی محافظه‌کار می‌کرد و این مسئله‌‌ مهمی بود. از طرف دیگر آن روحیه‌ استمرار مغلوب روحیه‌ رادیکال حضور مدام در خیابان شد. یکهو انگاری آن انرژی به پایان رسید. البته گفتم عاملش درآمد نفتی و سازمان حکومت است. این‌ها عوامل نقصان جنبش سبز است که خودش را نشان داد.

بسیاری از فعالان اصلاح‌طلب اعتراض‌های خودشان را به همین دور دوم انتخابات محمود احمدی‌نژاد محدود کردند. خود شما یک سوم از عمرتان را در زندان‌های جمهوری اسلامی به سر برده‌اید. آیا پیش از دور دوم انتخابات، سرکوب و از میان بردن آزادی‌ها طی ۳۲ سال در جمهوری اسلامی وجود نداشت؟

تقی رحمانی:همین آقایان دوستان اصلاح‌طلب و هم دوستان دیگر باید توافق را در جای دیگری بگذارند. توافق در آن پنج اصلی‌ست که آقای موسوی هم تأکید می‌کند که نباید استثنابردار باشد و خودی‌ و غیرخودی‌ بردار باشد و آن آزادی بیان، آزادی عقیده و حق تجمع و حق تشکل است.

ببینید داستان ما از سال ۵۸ تقریباً پنجاه و هفت آغاز شد؛ ما با این‌ها یک بحث تاریخی داریم. یک بحث به اصطلاح راهبردی و کارکردی داریم. اگر بخواهیم خون را با خون نشوییم، باید روی حداقل‌های یک دموکراسی که برگشت ناپذیر است و برای هیچ ایرانی هم به نظر من استثنابردار نیست به توافق رسید؛ البته اگر در چارچوب آن قوانین کار کند و توافق ملی صورت گیرد. ولی در عین‌حال یکسری بحث‌های تاریخی همواره خواهد ماند و این بحث‌های تاریخی و در کنار آن بحث‌های نظری بحث‌هایی است که سرجای خودش است. از نظر من این داستان از سال ۵۸ و مدام ادامه پیدا کرده و حتی سال های سخت‌ترش به نظر من در دهه‌ شصت بود و اتفاقی مثل اعدام های سال ۶۷ که به قول خانم زهرا رهنورد با آب کوثر هم نمی‌شود داستان اعدام های ۶۷ را شست.

این یک مسئله است که بحث حافظه تاریخی است، ولی به یک بحث هم باید دقت داشت که دموکراسی اگر در یک کشور بخواهد پا گیرد، همین آقایان دوستان اصلاح‌طلب و هم دوستان دیگر باید توافق را در جای دیگری بگذارند. توافق در آن چند اصلی است که آقای موسوی هم تأکید می‌کند که نباید استثنابردار باشد و خودی‌ و غیرخودی‌بردار باشد و آن آزادی بیان، آزادی عقیده و حق تجمع و حق تشکل است. حتی اگر این بخواهد تبعیضی باشد، باید آرام آرام بسترش به سوی یک نوع پذیرش همگانی در جامعه برود. ضمن این که اختلاف نظرها و اختلاف باورها و اختلاف حتی درک از تاریخ نمی‌تواند آن اصول بنیادی دموکراسی و آزادی را محدود کند.

پرسش پایانی‌ام به عنوان سخنرانی خودتان برمی گردد که قرار است به مناسبت تولد سه سالگی جنبش سبز در آلمان انجام شود: «آتش زیر خاکستر». این آتش زیر خاکستر چیست؟

به طور کلی به سه دلیل معتقدم که خواسته‌ اقشار اجتماعی جامعه این است که این‌ها بخش‌هایی از آزادی‌ها را می‌خواهند و اساساً به کمتر از آن‌ها راضی نمی‌شوند. دو، مشکلات مدیریتی حاکمیت و سه، مجموع فشارهای خارجی.

بحث من این است اگر یک روز دوباره این فضا آماده شد، ما چه خواهیم کرد؟ و چگونه می‌توانیم طوری حرکت کنیم که اشتباهات گذشته را تکرار نکنیم و جامعه را به مرحله‌ای از آزادی برسانیم که این مرحله برگشت‌ناپذیر باشد؟ این مهم‌ترین مسئله و دغدغه فکری من است که به نظر من هم این چیزی نیست که فقط بتواند یک نفر و یا یک جریان مطرح کند. این چیزی‌ست که باید به گفتگو گذاشته شود و در یک پروسه عقل جمعی بشود به راهکاری منتهی شود که همگان را راضی کند یا بخشی از دموکراسی‌خواهان را در جامعه راضی کند.

در همین زمینه:

گزارش لیدا حسینی‌نژاد از سخنرانی تقی رحمانی (هلند)

"نرگس محمدی در وضعيت بسيار بد جسمی قرار دارد"

Sat, 12 May 2012 05:43:40 +0000

نرگس محمدی، فعال حقوق بشر که هم‌اکنون در زندان به‌سر می‌برد گفته است هر اتفاقی که در زندان برای او بيفتد مسئولش وزارت اطلاعات است.

به گزارش کمپين بين‌المللی حقوق بشر در ايران نرگس محمدی که در بند ۲۰۹ زندان اوين به‌سر می‌برد، اين سخنان را در ملاقات با خانواده‌اش روز سه‌شنبه ۱۹ اردبيهشت‌ماه گفته است.

تقی رحمانی، همسر نرگس محمدی که اين خبر را در اختيار کمپين بين‌المللی حقوق بشر در ايران قرار داده گفته است وضعيت همسرش در روز ملاقات به‌هيچ وجه مناسب نبوده است و هنوز روشن نيست به چه اتهام جديدی در حال بازجويی دوباره است.

نرگس محمدی، فعال حقوق بشر و برنده جايزه سال ۲۰۱۱ "دولت و بنياد تاريخ زنده سوئد"، شنبه دوم اردیبهشت‌ماه برای اجرای حکم شش سال حبس تعزیری به اداره اطلاعات زنجان فراخوانده شد و از آن‌جا به زندان اوين منتقل گرديد.

وی در حال حاضر در سلول انفرادی و تحت بازجويی دوباره است اما هنوز وکيل و خانواده او از علت اين بازجويی‌ها اطلاعی ندارند.

دادگاه بدوی با متهم کردن این فعال ملی ـ مذهبی به "اجتماع و تبانی عليه امنيت کشور، عضويت در کانون مدافعان حقوق بشر و فعاليت تبليغی عليه نظام جمهوری اسلامی ايران" وی را به ۱۱ سال زندان محکوم کرده بود. این حکم در دادگاه تجدیدنظر به شش سال تقلیل یافت و ۱۴ اسفندماه سال گذشته به وکیل وی ابلاغ شد.

تقی رحمانی، همسر نرگس محمدی گفته است در ملاقاتی که همسرش با خانواده داشته وضعيت جسمی او بسيار بد بوده، به‌سختی راه می‌رفته و در زمان صحبت هم دچار لکنت بوده است

تقی رحمانی با بيان اين‌که ملاقات خانواده و دو فرزندش با حضور دو نگهبان صورت گرفته است، افزود: "وضعيت جسمی او بسيار بد بوده، به‌سختی راه می‌رفته و در زمان صحبت هم دچار لکنت بوده است."

نرگس محمدی در اين ملاقات گفته است در طول روزهای اخير چند بار سرش به ديوار سلول خورده و يا به زمين خورده است.

وی همچنين افزوده است همچنان بر عقايد حقوق بشری خود پايبند است و معتقد است هيچ جرمی مرتکب نشده است. با اين حال او در حضور مأموران زندان نتوانسته از بازجويی‌های تازه‌اش چيزی بگويد.

تقی رحمانی ضمن اعتراض به انتقال نرگس محمدی به بند ۲۰۹ گفت: "خانواده نرگس اعتراض کرده‌اند که چرا او برای اجرای حکمش به بند عمومی نرفته است و مسئولان در جواب گفته‌اند حالا عيبی ندارد، حکمش را فعلأ در ۲۰۹ می‌گذراند."

به‌گفته تقی رحمانی، نرگس محمدی در همين بند ۲۰۹ دچار فلج عضلانی شده است و مسئولان وی را در همان سلول‌ها که بيماريش را از آن‌جا گرفت منتقل کرده‌اند.

نرگس محمدی در سال ۱۳۸۹ دستگير شده بود که در زندان مبتلا به فلج ادواری عضلانی شده و مدت‌ها تحت درمان بود.

تقی رحمانی گفت ظاهرأ وزارت اطلاعات می‌خواهد بيماری همسرش تشديد شود و اگر وی زمان بيشتری را در بند ۲۰۹ زير فشار عصبی بماند معالجه‌اش بسيار طولانی‌تر و سخت‌تر خواهد شد.

تقی رحمانی، فعال ملی ـ مذهبی که خود نيمی از عمرش را در زندان‌های ايران گذارنده است چندی پيش از کشور خارج شد واکنون در فرانسه زندگی می‌کند.

شيرين عبادی، برنده جايزه صلح نوبل سال ۲۰۰۳ و رئيس کانون مدافعان حقوق بشر چند روز پيش با ارسال نامه‌ای به ناوی پيلای، کميسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد از وی خواست تا از کليه امکانات قانونی خود برای آزادی نرگس محمدی جهت درمان پزشکی استفاده کند.

شيرين عبادی: نرگس محمدی نيازمند درمان فوری است

Fri, 11 May 2012 13:03:00 +0000

شيرين عبادی، با ارسال نامه‌ای به ناوی پيلای، کميسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد خواست تا از کليه امکانات قانونی خود برای آزادی نرگس محمدی جهت درمان پزشکی استفاده کند.

به گزارش سايت کانون مدافعان حقوق بشر، شيرين عبادی، برنده جايزه صلح نوبل سال ۲۰۰۳ و رئيس کانون مدافعان حقوق بشر در نامه خود به کميسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد، آخرين وضعيت نرگس محمدی، نايب‌رئيس کانون مدافعان حقوق بشر را توضيح داد.

وی رونوشت نامه خود را برای بان کی مون، دبير کل سازمان ملل متحد، احمد شهيد، گزارشگر ويژه سازمان ملل در ايران، گزارشگر سازمان ملل در بازداشت‌های خودسرانه و گزارشگر سازمان ملل در وضعيت مدافعان حقوق بشر نيز ارسال کرده است.

در اين نامه شيرين عبادی ضمن تشريح چگونگی بازداشت نرگس محمدی نوشته است که اين فعال حقوق بشر يک شب را در بند عمومی زندان اوين سپری کرده و روز بعد به سلول انفرادی منتقل شده است و از آن تاريخ تاکنون در زندان انفرادی به‌سر می‌برد.

شيرين عبادی: به‌نظر می‌رسد دستگيری نرگس محمدی و انتقال او به زندان انفرادی در قبال خروج همسرش از کشور صورت گرفته است و در واقع نرگس را به گروگان گرفته‌اند

نرگس محمدی شنبه دوم اردیبهشت ماه برای اجرای حکم شش سال حبس تعزیری به اداره اطلاعات زنجان فراخوانده شد و از آن جا به زندان اوين منتقل گرديد.

شيرين عبادی به ناوی پيلای نوشته است نرگس محمدی در سال ۲۰۱۰ (۱۳۸۹ خورشيدی) نيز دستگير شده بود که در زندان مبتلا به فلج ادواری عضلانی شده و مدت‌ها تحت درمان بود.

عبادی افزوده است پزشک معالج او اکيدأ هر نوع استرس را برای وی ممنوع کرده و اظهار داشته بازگشت بيماری می‌تواند عوارض وخيمی در بر داشته باشد.

برنده جايزه صلح نوبل با اشاره به خروج دو ماه پيش تقی رحمانی، همسر نرگس محمدی از ايران، تأکيد کرده است که فرزندان دو قلوی آن‌ها هم‌اکنون در نبود پدر و مادر در شرايط نامساعدی به‌سر می‌برند.

شيرين عبادی نوشته است: "به‌نظر می‌رسد دستگيری نرگس محمدی و انتقال او به زندان انفرادی در قبال خروج همسرش از کشور صورت گرفته است و در واقع نرگس را به گروگان گرفته‌اند."

وی در پايان نامه خود نظر کميسر عالی حقوق بشر سازمان ملل را به وضعيت ويژه نرگس محمدی که نيازمند درمان فوری است جلب و اعلام کرده است که ادامه اين وضعيت می‌تواند سبب معلوليت وی تا پايان زندگی‌اش شود.

دموکراسی ملی؛ چرا و چگونه

Fri, 04 May 2012 08:39:03 +0000

گفت‌وگو با تقی رحمانی

حمید مافی

حمید مافی - تقی رحمانی از اعضای جریان ملی – مذهبی ایران، پس از خروج از ایران، در برخی از گفته‌ها و نوشته‌هایش، از عنوان «دموکراسی ملی» به عنوان پروژه‌ای برای آینده ایران یاد کرده است. او معتقد است که نیروهای خواستار تغییر در ایران، باید «کلی‌گویی» را کنار گذاشته و با توافق بر سر مفاهیم جزئی و مصداق‌ها، به سمت «اتحاد در عمل» برای استقرار یک نظام دموکراتیک در ایران بروند.

گروه سیاسی زمانه با تقی رحمانی برای تشریح این دیدگاهش گفت‌و‌گو کرده است.

آقای رحمانی، شما به تازگی در برخی از نوشته‌هایتان بر دو مساله تاکید کرده‌اید؛ یکی «دموکراسی ملی» و دیگری «جامعه مدنی» که به اعتقاد شما، باید از مسیر تقویت جامعه مدنی به دموکراسی ملی رسید. به نظر شما جریان خارج از کشور چگونه می‌تواند در این مسیر گام بردارد؟

عنوان «دموکراسی ملی» یک پیشینه‌ دارد؛ در واقع تاکید تجربی مهندس سحابی بود که در سال ۸۱ باز هم مورد توجه قرار گرفت و ما هم تلاش کردیم که این را با مفاهیم جامعه مدنی پیوند بدهیم. توجه داشته باشید شما کشوری به اسم ایران دارید که «حاکمیت ملی» در آن بسیار قدیمی و ریشه‌دار است. این حاکمیت ملی نه به معنای آن ‌چیزی است که در دوران مدرن تحت عنوان «دولت – ملت» تعریف شده بود، بلکه منظور دولتی است که به واسطه مذهب و ارزش‌های مشترک بین مردم و پادشاه، از مرزهای ایران دفاع کرده و با امپراطوری‌های همسایه‌اش تفاوت‌های زیادی داشته است.

اما این که دولت نماینده مردم باشد، بحث جدیدی است. ما دو الگو داریم؛ یکی «دولت مقتدر» که ایده امیرکبیر بود و برخلاف همه دستاورد‌هایش، ناکام ماند. بعد از این، تجربه مشروطه را داریم و سرانجام هم تجربه دولت مصدق که معتقد بود باید «حاکمیت ملی» به معنای «دولت – ملت» مدرن است که باید شکل بگیرد. در این الگو، پشتوانه حاکمیت، رای مردم است.

این یک تجربه جدید بود که در عمل شکست خورد، اما به عنوان یک آرمان باقی ماند. پس از انقلاب، مهندس سحابی این تجربه را با بازگشت به مصدق و انتخاب نام «ایران فردا» پررنگ‌تر کرد. نه این که پیش از این چنین ایده‌ای نبود، وجود داشت اما مهندس سحابی آن را پررنگ‌تر کرد.

مفهوم ملی در این دیدگاه‌ها بیشتر حول محور «حاکمیت ملی» و «تمامیت ارضی» شکل گرفته است. هم‌زمان با توجه به رشد جامعه شهری ایران، این بحث به وجود آمد که جامعه ایران، اجزا و اضلاعی دارد. به طور کلی، «زنان و مردان»، «اقوام» و «اصناف»، اضلاع این جامعه هستند. «حاکمیت ملی» باید حقوق این‌ها را تسریع کند. در این مفهوم، نقش دموکراسی ملی مطرح می‌شود. دولت و ملت هستند که با هم جلو می‌آیند.

دموکراسی ملی، بحثش را از جامعه می‌گیرد. شما نگاه کنید الان این زنان هستند که برای حقوق خود تلاش و مبارزه می‌کنند. همین‌طور مساله اقوام در «جامعه کثیر الاقوام ایرانی»، مساله مهمی است. در واقع این پیشینه تاریخی و نظری بحث است.

راه دموکراسی از داخل کشور می‌گذرد و «جامعه مدنی» می‌تواند و باید بسترساز آن باشد. نیروی خارج از کشور هم باید نگاهش به داخل کشور و اتفاقاتی که در داخل رخ می‌دهد باشد

اما این که من چه راه‌کاری دارم، این موضوع در وهله اول باید مطرح شود و جا بیافتد. نگاه ملی در ایران، نگاه جدیدی است. شما دوره‌ای تحت سیطره ایده‌های «سوسیالیسم» بوده‌اید و بعد هم «بنیادگرایی اسلامی» آمده است و خواسته که همه مرز‌ها را بردارد و در دوره جدید باز هم با یک ایده «لیبرال دموکراسی» روبه‌رو شده‌اید که به جهان وطنی معتقد است. اکنون نگاه ملی و به ویژه نگاه ملی – مذهبی، نگاه جدیدی است که باید مطرح شود. باید درباره ‌آن بحث شود تا جا بیافتد.

اگر این مفهوم جا افتاد، آن وقت شما می‌توانید دنبال راه‌کار بروید، راه‌کاری که از دل گفت‌و‌گوی جمعی بیرون می‌آید. این را در نظر داشته باشید که در انقلاب ۱۳۵۷، مفهوم ملیت و ملی‌گرایی، از افکار عمومی جا افتاده بود، همان‌طور که نشانی از دموکراسی ملی نبود. اما امروز وقتی که از دموکراسی ملی صحبت می‌کنیم، یعنی پذیرش هر ایرانی که بخواهد در چهارچوب قوانین دموکراتیک رفتار کند و در برابر‌‌‌ همان قوانین دموکراتیک پاسخ‌گو باشد.

در واقع شما معتقد هستید که این بحث نیاز به گفت‌و‌گو دارد و از دل گفت‌و‌گو‌ها می‌توان به راه‌کار رسید. همینطور اشاره می‌کنید به حقوق اقوام در ایران. الان هر وقت که درباره اقوام ایرانی صحبت می‌شود نگاه‌ها به سمت تجزیه طلبی و یا خودمختاری می‌رود. نگاه شما در بحث دموکراسی ملی به مساله اقوام چیست؟

این را در نظر داشته باشید که «خودمختاری» و «تجزیه طلبی» دو مفهوم کاملا مجزا از هم هستند. این اقوام ایرانی هستند که تمدن ایرانی را شکل داده‌اند. واقعیت این است که تبعیض قومیتی زیادی در ایران صورت گرفته است و در دوره مدرن ایران بیشتر از همیشه به حقوق اقوام ایرانی تعدی شده است.

شما در برخورد با مساله اقوام به طور کلی دو نگاه را می‌بینید. یک نگاه که به خاطر‌‌‌ همان خطر سوءاستفاده‌ای که ممکن است وجود داشته باشد، حق یک جریان، تفکر و قومیت را نادیده می‌گیرد. اما نگاه دوم این است که در چارچوب‌‌‌ همان حاکمیت ملی و تمامیت ارضی ایران با رعایت قوانین دموکراتیک، یک دولت غیرمتمرکز را توصیه و به حقوق برابر تکیه می‌کند، از قدرت تمرکز زدایی می‌کند و دموکراسی یکسان را به اجراء در می‌آورد.

این نگاه خودبه‌خود مساله اقوام را حل می‌کند. وقتی می‌گوییم دموکراسی ملی، یعنی ما نیازمند یک گفت‌و‌گوی ملی هستیم که بتوان یک مخرج مشترک از آن گرفت و در آن به تعامل رسید. در غیر این صورت و چنانچه نتوانیم مشکل اقوام را حل کنیم، باز هم به مشکل برخواهیم خورد و استبداد به شکل دیگری باز می‌گردد.

شما در تحلیل‌هایتان همواره نگاه به داخل دارید و معتقدید که این جریان داخل کشور است که می‌تواند اثر گذار باشد. در همین حال و به موازات این نگاه، ما دیدگاه دیگری را می‌بینیم که نگاهش به غرب است و چشم انتظار دخالت کشورهای غربی برای برقراری حکومت دموکراتیک در ایران. این نگاه چه پیامدهایی می‌تواند برای ایران داشته باشد؟

دموکراسی راهش از داخل می‌گذرد و شرط داخل کشور است و «جامعه مدنی» می‌تواند و باید بسترساز این تفاهم باشد. نیروی خارج از کشور هم باید نگاهش به داخل کشور و اتفاقاتی که در داخل رخ می‌دهد باشد.

اگر یک نیروی دموکراسی خواه خودش بسترساز نباشد، سرنخ از دستش خارج می‌شود. ما وقتی که از «دموکراسی ملی» صحبت می‌کنیم، این دموکراسی ملی الزامات خاص خودش را دارد. یعنی «تصمیم گیری و اراده جمعی مردم» تعیین کننده است و سرنوشت کشور باید از دل نهادهای مردمی و مردم کشور بیرون بیاید.

در تحلیل جامعه ایران باید به دولت نفتی توجه کرد. از سال ۱۳۵۰ که قیمت نفت در ایران افزایش پیدا کرده، جامعه ایرانی به مراتب مصرفی‌تر شده، فساد دولتی بیشتر شده و نهادهای مدنی نوپا به شدت سرکوب شده‌اند

بارز‌ترین نمونه حرکت در داخل، جنبش سبز بود که به روایت برخی از تحلیل‌گران، همچون عباس عبدی و اکبرگنجی در داخل و خارج از کشور به بن‌بست رسیده است. آیا واقعا این جنبش در مسیر بن بست قرار گرفته است؟ در این صورت چگونه می‌تواند به جامعه و عموم مردم بازگردد؟

من نگاهم به جامعه ایران این است که مردم در خیابان زورشان به حاکمیت نرسید و از حالت اعتراض به حالت قهر رفتند. حال در این قهر ممکن است که حالت سومی هم رخ بدهد و معترضان دچار انفعال و ناامیدی شوند. الان در واقع جامعه ایران مانند سال‌های ۴۰ تا ۴۵ در حالت توقف کامل قرار دارد. دو طرف آچمز شده‌اند. نیروهای معترض اسیر نیروهای درون حاکمیت شده‌اند.

رای‌ معترضان نادیده گرفته شده و در انتخابات هم حاکمیت نشان داد که رای مردم و مخالفان برایش مهم نیست. بخش زیادی از طبقه متوسط جامعه متوجه شد که حاکمیت توجهی به رای آن‌ها و حضور و عدم حضورشان ندارد. ما شاهد یک مبارزه «من – تو – من» فشرده هستیم. از طرف دیگر هم این اختلاف‌ها به درون حاکمیت کشیده شده و نمی‌توان گفت که جنبش کاملا بی‌اثر شده است.

در واقع جنبش نامرئی شده است. در این وضعیت ما با برخی روبرو هستیم که معتقدند جنبش کپسول روحیه است و برخی هم می‌گویند که جنبش وجود خارجی ندارد و دراین‌باره بحث تئوریک می‌کنند. واقعیت این است که جنبش هم اکنون در حالت قهر با مردم قرار دارد و نتوانسته است که یک حامی جدید به جنبش وارد کند.

راه خروج از این وضعیت هم با ارزیابی سیاست‌های گذشته، دستاورد‌ها و ناکامی‌ها و در یک گفت‌و‌گوی جمعی و تفاهم با نیروهای خارج و داخل ممکن است. نکته‌ای که وجود دارد و باید به آن توجه کرد، این است که جامعه ایرانی وقتی دچار التهاب می‌شود، همه را غافلگیر می‌کند. این التهاب در جامعه ایران که جامعه مدنی ژله‌ای است، به صورت سیستماتیک منتقل نمی‌شود.

برای مثال، شریعتمداری در سال ۷۹ در روزنامه کیهان مدعی شد که مدل برخورد غرب با ایران، مدل صربستان است. در صربستان، غربی‌ها چند بمب انداختند، فضای جامعه نابه‌سامان شد و در این وضعیت، نیروی اپوزیسیون به خیابان آمد و حکومت را ساقط کرد.

حکومت ایران بر اساس همین نظریه شروع کرد به برخورد با نیروهای سیاسی و مدنی بالفعل در جامعه. همه نهادهای سیاسی و مدنی را متوقف کرد. این استراتژی حاکمیت بوده و در مقابل این استراتژی و جامعه‌ای که ژله‌ای است و اعتراض به صورت سیتماتیک از جامعه به احزاب و از احزاب به جامعه منتقل نمی‌شود، وقتی جامعه ملتهب می‌شود، برنامه‌ای وجود ندارد و همه غافلگیر می‌شوند. باید روی این مساله تمرکز کرد و با ارزیابی دقیق این شرایط، راهی پیدا کرد.

شما اشاره داشتید به این‌که راه برون رفت از این وضعیت، نیازمند گفت‌و‌گوی داخل و خارج کشور است. بسیاری از نیروهای داخل کشور، اصلاح‌طلبانی هستند که پیش از این سابقه حضور در قدرت را داشته‌اند و به سیاست‌ورزی ادامه می‌دهند. در همین حال ما شاهد هراس از فعالیت اصلاح‌طلبان و نگرانی برخی گروه‌های سیاسی از بازگشت این‌ها به قدرت هستیم. این هراس ناشی از چیست؟ چه تاثیری بر جنبش دارد؟

سیاست امر تعادل قوا است. اگر شما اخلاقی عمل کنید، ضمانتی وجود ندارد که طرف مقابل هم اخلاقی عمل کند. وقتی صحبت از اصلاح‌طلبان می‌شود، باید در خاطر داشت که هم اکنون، بخشی از اصلاح‌طلبان در خارج از کشور هستند و همه آنهایی هم که در داخل هستند در درون حاکمیت نیستند. بسیاری از فعالان جامعه مدنی هم‌اکنون در خارج از کشور هستند.

برای همین وقتی که بحث داخل و خارج می‌شود باید به این تفاوت‌ها دقت کرد. اما در این تعامل باید توجه داشت که شما یک وقت نگاهتان به دست‌یابی به قدرت است که برای این باید قدرت داشته باشید و اگر قدرت ندارید، نیروی قدرت‌مند‌تر را مورد حمایت قرار می‌دهید و به او نزدیک می‌شوید.

یک وقت هم شما به دنبال بسط دموکراسی و آزادی‌خواهی و کوبیدن پایه‌های اولیه دموکراسی در ایران هستید. می‌خواهید پایه‌های دموکراسی را به شکلی بکوبید که به «دوره برگشت‌ناپذیری» منتهی شود. برای اینکه به این دوره برسید، از این منظر هر گروهی که این آزادی‌ها را بدهد و بشود از مسیر آن به این دوره برگشت ناپذیر رسید، خوب است و دیگر مهم نیست که چه گروهی می‌تواند این کار را بکند. مهم این است که بشناسیم و اطمینان داشته باشیم که سر ما کلاه نمی‌گذارد.

اما اگر بحث، بازگشت به قدرت است، باید توازن قوا باشد. در سیاست به حقانیت امتیاز نمی‌دهند. باید توان اجرایی داشته باشید چرا که به برنامه و عمل امتیاز می‌دهند. اگر یک نفر شعاری داد و ما تند‌تر و رادیکال‌تر شعار دادیم، این ممکن است که ما را به حاشیه براند. در حالی که اگر دیگری شعاری داد که توان اجرایش را هم دارد، و شعارش را عملیاتی کرد، همین او را توان‌مند‌تر می‌کند.

حالا با توجه به این مساله و تفاوتی که در مساله خارج و داخل به وجود آمده است، باید نگاه را اصلاح و هدف‌گذاری کرد. هدف اگر رسیدن به آزادی، دولت غیرمتمرکز توسعه‌گرا، آزادی بیان، آزادی تشکل و حق تجمع برای همه و برابری و برخورداری همگان باشد، دموکراسی به مرحله برگشت‌ناپذیری خواهد رسید. برای همین من معتقدم هراس در دنیای سیاست وجود دارد اما با هدف‌گذاری و مصداقی کردن خواسته‌‌ها می‌توان از دل این هراس‌ها به مرحله تاثیرگذاری و تحکیم مبانی دموکراتیک رسید.

مساله‌ای هم که به نظر می‌رسد در تحلیل و ارزیابی‌های نیروهای خارج از کشور از وضعیت داخل نادیده گرفته شده‌است، چشم پوشی از «دولت نفتی و رانتی» است. از طرفی تنها بر مخالفت با حکومت دینی تاکید می‌شود که این مسئله به یک «دین ستیزی» هم منجر شده است. این وضعیت ناشی از چیست؟

به باور من، دولت نفتی در ایران مهم‌تر از هر ایدئولوژی عمل کرده است. مثال این‌که، در کشورهای ایران، ونزوئلا، الجزایر و نیجریه با فرهنگ و تمدن متفاوت، کارکرد دولت نفتی یکسان بوده و نتایج مشابهی را به همراه داشته است. در این کشور‌ها، تولید بی‌ارزش است، طبقات اجتماعی نابود شده‌اند، به جای طبقه‌های صنفی، اقشار بازاری و تجاری رشد کرده‌اند، جامعه به شدت مصرفی شده است. نهادهای دولتی در اختیار «پوپولیست‌ها» قرار گرفته است. پوپولیست‌ها هم تلاش کرده‌اند که با استفاده از منابع نفتی به مردم رفاه بدهند و نهادهای مدنی و احزاب را ناتوان و نابود کنند.

در سیاست به حقانیت امتیاز نمی‌دهند، بلکه به برنامه و عمل امتیاز می‌دهند. اگر یک نفر شعاری داد و ما تند‌تر و رادیکال‌تر شعار دادیم، ممکن است به حاشیه رانده شویم. در حالی که اگر دیگری شعاری داد که توان اجرایش را هم دارد، همین او را توان‌مند‌تر می‌کند

برای همین در کنار پرداختن به دولت دینی، پروسه تکوین قدرت و فردی شدن قدرت در دوران رضا شاه پهلوی، محمدرضا پهلوی و آقای خامنه‌ای باید مورد توجه قرار بگیرد. این فرایند کاملا یکسان و مشابه بوده است. حالا سوال این است که چه ابزار‌ها و ساختارهایی وجود دارد که با ایدئولوژی و فرهنگ متفاوت، رفتار و مناسبات یکسان بازتولید می‌شود.

شما عراق صدام حسین، لیبی و ایران بعد از مشروطه را ببینید. نوع فرهنگ و روابط متفاوت در این جوامع در کنار دولت نفتی، یک نوع ترسیم قدرت سیاسی را متصور کرده که یک نفر قدرت لایشاء می‌شود.

در این بحثی نیست که بعضی ایدئولوژی‌ها استبداد را توجیه می‌کنند اما به قول «پارتو»، استبداد جز بازمانده‌های انسانی است که وجود دارد و باید تحت کنترل قرار بگیرد. من معتقدم که در تحلیل نهایی ایران باید به دولت نفتی توجه کرد. یک مثال بزنم؛ از سال ۱۳۵۰ که قیمت نفت در ایران افزایش پیدا کرده، جامعه ایرانی به مراتب مصرفی‌تر شده، فساد دولتی بیشتر شده، در عین حال نهادهای مدنی نوپا به شدت سرکوب شده‌اند و جامعه هم به این سرکوب‌ها واکنش نشان نداده است. چرا که دولت می‌آید بین رفاه و نهادهای مدنی فاصله می‌اندازد. رفاه می‌دهد و نهاد مدنی را سرکوب می‌کند.

در چنین شرایطی باید ساختار حقوقی را نقد کنیم. الان بحث، «ولایت فقیه» و «حکومت متمرکز» مطرح است و این با دین ستیزی تفاوت دارد چرا که هنوز اکثریت مردم ایران مذهبی هستند و سکولاریسم به مفهوم فلسفی آن در ایران پایگاه زیادی ندارد.

در بررسی وضعیت ایران باید دید که چرا با قانون متفاوت، ایدئولوژی متفاوت و ارزش‌های متفاوت ساختار حکومت به سمت فردی شدن رفته است. اگر سیاست را از امر اخبار و حوادث پیگیری کنیم، باید به همین ادبیات روبنایی توجه کرد اما اگر بخواهیم زیربنایی توجه کنیم باید دید که چگونه این قدرت فردی و خودکامه و خودسر بازتولید می‌شود.

شما معتقدید که در دموکراسی ملی باید به دنبال مصداق‌ها و اتحاد در عمل رفت. اما چگونه می‌توان بر مصداق‌ها توافق کرد و به اتحاد عملیاتی رسید؟

دموکراسی ملی به عنوان یک ایده مطرح شده و باید نقد شود، چکش بخورد و نقاط مثبت و منفی‌اش روشن شود. به نظر ما در بحث دموکراسی ملی، مصداق‌ها روشن می‌شود. وقتی که مصداق‌ها روشن شود، دیگر این بحث‌ها که اول باید گروه خونت را مشخص کنی، سکولاری یا مذهبی، براندازی یا اصلاح طلب، بی‌معنا می‌شود.

اکنون بحث، «ولایت فقیه» و «حکومت متمرکز» مطرح است و این با دین ستیزی تفاوت دارد چرا که هنوز اکثریت مردم ایران مذهبی هستند و سکولاریسم به مفهوم فلسفی آن در ایران پایگاه زیادی ندارد

بحث این است که اگر در ایران زندگی می‌کنیم، اقوام و اصناف ایرانی را به رسمیت می‌شناسیم، به حقوق برابر و عدالت جنسیتی اعتقاد داریم، یک پروسه را آغاز می‌کنیم و انتظار هم نداریم که این پروسه یک شبه به نتیجه برسد. این مصداق‌ها کاملا روشن است. ما باید از «مفاهیم کلی» پرهیز کنیم و به سراغ «جزئی‌تر کردن» خواسته‌ها و مشخص کردن نقاط اختلافمان برویم. مثلا باید مشخص کنیم چه مکانیزمی برای تدوین قوانین باید وجود داشته باشد، قوانین قابل تغییر هستند، همه از حق داشتن نهاد صنفی و مدنی برخوردارند و... این‌ها را باید مشخص کنیم و سر این‌ها صحبت کنیم. اگر این‌ها مشخص شود، کلیات که محل نزاع است، منتفی می‌شود.

در این بحث، افراد در گفت‌و‌گو با یکدیگر و با «توافق‌های مرحله‌ای» می‌توانند به سمت بسط دموکراسی در ایران بروند. این حرکت تدریجی و مرحله به مرحله است و نمی‌توان انتظار داشت که در پی یک فراخوان، در یک دوره زمانی کوتاه به نتایج مشخص رسید. اما با حوصله کافی و زمان‌بندی، می‌توان گفت‌و‌گوی معطوف به عمل را بدون هژمونی طلبی شکل داد و به انجام آن کمک کرد.

گزارشگران بدون مرز بازداشت نرگس محمدی را محکوم کرد

zamaanehnews — Thu, 26 Apr 2012 03:06:51 +0000

سازمان گزارش‌گران بدون مرز، بازداشت نرگس محمدی، سخنگوی کانون مدافعان حقوق بشر را محکوم کرد.

اين انجمن غيردولتی مدافع حقوق بشر روز چهارشنبه ششم ارديبهشت ۱۳۹۱ (۲۵ آوريل) در اطلاعيه‌ای اعلام کرد تقی رحمانی، همسر نرگس محمدی به گزارشگران بدون مرز گفته نگران سلامتی همسرش است.

نرگس محمدی دوم ارديبهشت در پی احضار برای اجرای حکمش از سوی اداره اطلاعات زندان، در مقابل خانه پدری‌اش در زنجان بازداشت و يکشنبه سوم ارديبهشت به بند زنان زندان اوين تهران منتقل شد.

دادگاه بدوی با متهم کردن نرگس محمدی به "اجتماع و تبانی عليه امنيت کشور، عضويت در کانون مدافعان حقوق بشر و فعاليت تبليغی عليه نظام جمهوری اسلامی ايران"وی را به ۱۱ سال زندان محکوم کرده بود. اين حکم در دادگاه تجديدنظر به شش سال کاهش يافت.

نرگس محمدی دوم ارديبهشت ۱۳۹۱ در پی احضار برای اجرای حکمش از سوی اداره اطلاعات زندان، در مقابل خانه پدری‌اش در زنجان بازداشت و يکشنبه سوم ارديبهشت به بند زنان زندان اوين تهران منتقل شد

نرگس محمدی که رياست هيئت اجرايی شورای ملی صلح را نيز بر عهده داشت، ۲۰خرداد ۱۳۸۹ بازداشت شد و تا تاريخ ۱۰ تير ۱۳۸۹در حبس بود. وی، در دوران بازداشتش در سال ۸۹ دچار بيماری فلج عضلانی شد و مدت‌ها تحت درمان بود.

وی در طی دوران بازداشتش چندين بار در اثر اين بيماری بيهوش شد، او پس از ازادی نيز برای مداوای بيماری‌اش در بيمارستان بستری بود و اين نگرانی وجود دارد که بيماری وی در زندان تشديد شود.

خبرگزاری فارس، روز دوم ارديبهشت گزارش داد: "نرگس محمدی قبلاً مقادير معتنابهی سهام و اوراق مشارکت خريداری کرده بود که اخيراً در حال فروش آن‌ها و تبديل کردن سهام به ارزهای خارجی بوده است تا به خارج از کشور منتقل نمايد. درباره منبع مالی اين خريدهای کلان هنوز اطلاعات کاملی وجود ندارد."

سايت ملی مذهبی در واکنش به اين خبر آن را "جهت‌دار و تأمل‌برانگيز" دانست و نوشت: "اين خبرگزاری با نيروهای امنيتی تماس مستقيم دارد و در بسياری از مواقع نقش پرونده‌سازی برای فعالان سياسی و حقوق بشری ايران را بر عهده دارد."

آبان ماه سال گذشته جايزه سال ۲۰۱۱ دولت و بنياد تاريخ زنده سوئد، به نرگس محمدی اعطا شد، اما وی به دليل ممنوع‌الخروج بودن نتوانست با سفر به سوئد اين جايزه را دريافت کند. نهادهای امنيتی ايران همچنين از سفر او به خارج از کشور برای معالجه‌ بيماری که در زندان به آن دچار شده بود، ممانعت کردند.

تقی رحمانی، از فعالان ملی- مذهبی و همسر نرگس محمدی که در سال‌های اخير بارها بازداشت شده بود، اسفند ماه سال گذشته ايران را به صورت مخفيانه ترک کرد.

وی در نامه‌ای که در اين رابطه نوشته بود، اعلام کرد همسرش حاضر به ترک ايران نشده و تصميم گرفته تا به همراه دو فرزند خردسال دوقلويش در ايران بماند. فرزندان شش ساله نرگس محمدی و تقی رحمانی هم‌اکنون در زنجان هستند و مادر نرگس محمدی از آن‌ها نگهداری می‌کند.

نرگس محمدی و تاوان سنگین فعالیت حقوق بشری

Tue, 24 Apr 2012 13:05:12 +0000

سراج الدین میردامادی

سراج الدین میردامادی - روز شنبه، اول اردیبهشت ماه خبر بازداشت خانم نرگس محمدی، فعال حقوق بشر در رسانه‏ها منتشر شد. او در زنجان توسط مأموران وزارت اطلاعات بازداشت و روانه تهران شد.

از آقای تقی رحمانی، فعال ملی- مذهبی و همسر خانم محمدی در این‌باره پرسیده‌ام: با توجه به اینکه خانم محمدی در زنجان ساکن شده بود، این بازداشت چگونه صورت گرفته و آیا از محل نگهداری ایشان اطلاع دارید؟

تا جایی که به ما گفتند، ایشان را به تهران برده‏اند. البته بعداً به پدر و مادرش توضیح داده‏اند، به خود نرگس توضیحی نداده‏اند و حتی کارت شناسایی‏شان را هم به او ارائه نداده‏اند. گفته‏اند که باید با ما بیایید، اگر نیایید، ما می‏آییم توی خانه. نرگس هم برای اینکه همان سناریوی تکراری حمله به خانه تکرار نشود و دوباره بچه‏ها آسیب روحی نبینند، با آنها رفته است.

ولی وقتی به این شکل برخورد کرده‏اند، مشخص است که مأموران دادستانی و امنیتی هستند که توضیحی نمی‏دهند. آنها حق شهروندی را قبول ندارند، اصل ارباب- رعیتی را قبول دارند.

تقی رحمانی : به نرگس توضیحی نداده‏اند. گفته‏اند که باید با ما بیایید، اگر نیایید، ما می‏آییم توی خانه. نرگس هم برای اینکه سناریوی حمله به خانه تکرار نشود و دوباره بچه‏ها آسیب روحی نبینند، با آنها رفته است.

ولی بعدازظهر که پدرومادر نرگس به اداره‏ اطلاعات مراجعه کرده‏اند، گفته‏اند که او از حوزه‏ قضایی تهران متواری شده و ما او را به تهران فرستاده‏ایم. درصورتی‏که همان‏طور که من در نامه‏هایم توضیح دادم، مقامات امنیتی، ما را به‌زور ناچار به یک تبعید ناخواسته به قزوین و زنجان کردند و گفته بودند که اگر تهران باشیم، احکام را اجرا می‏کنند.

حتی اگر یک تلفن هم می‏زدند، نرگس می‏رفت. یعنی این نوع برخورد، هیچ تناسبی با متهم، پرونده‏ متهم و نوع اتهامش ندارد. اگر حکم‏، ابلاغ شده و تأیید شده و به اجرای احکام اعلام می‏شد، ایشان می‏رفت. اما این برخورد صورت گرفته و هنوز هم تا این لحظه با منزل تماسی نداشته و توضیحی در مورد وضعیتش نداده است.

سایت فارس هم که اعلام کرده که اجرای احکام اوین برای اجرای حکم، خانم نرگس محمدی را فراخوانده و یک مطلب مسخره و قابل تأملی را در مورد اوراق مشارکت نوشته، مبنی بر این‏که ایشان می‏خواسته اوراق مشارکت را به ارز تبدیل کند. اما این موضوع مشخص است.

ما برای این‏که بتوانیم وام مسکن بگیریم، دو و نیم میلیون تومان بورس خریده بودیم. قرار بود این پول را توی بانک بگذاریم و برای خرید یک مسکن وام بگیریم.

حالا مسئله‏ این دو و نیم میلیون تومان و "مقدار فراوانی اوراق مشارکت!" برمی‏گردد به این‏‏موضوع که معمولاً آقایانی که ادعای خدا و پیغمبری و آن دنیا را دارند، به همه‏ متهم‏ها، یک اتهام نامربوط هم وارد می‏کنند که جای بحث است.

آیا خانم نرگس محمدی، به‏طور مشخص الان در زندان اوین نگهداری می‏شود و یا جای دیگری هستند؟

به ما گفته‏اند تهران. وزارت اطلاعات هم توی اوین است. بازداشتگاه وزارت اطلاعت و بند ۲۰۹ در ساختمان زندان اوین قرار دارند، ولی تا جایی که من می‏دانم، زیر نظر سازمان زندان‏ها نیستند. البته سازمان زندان‏ها حرفی در این مورد نمی‏زند.

خون ما از خون دوقلوهای رسول بداغی رنگین‏تر نیست. او هم دو سال ‌و نیم است که بچه‏هایاش را ندیده و بچه‏ها هم پدر را ندیده‏اند. خیلی‏ها این شرایط را دارند. اینها چیزهای تلخی است.

ولی وقتی می‏گویند اوین، ممکن است طرف در زندان اوین، یعنی زندانی که زیر نظر سازمان زندان‏ها است، نباشد و در بازداشتگاه وزارت اطلاعات نگهداری بشود.

آقای رحمانی، آخرین وضعیت سلامت و جسمی خانم محمدی چگونه بود؟

نرگس بعد از دستگیری ۱۳۸۸، و خرداد ۸۹، دچار فلج عضلانی می‏شد. این بیماری هرازگاهی ادامه داشت و تحت مراقبت بود. توصیه هم این بود که ایشان باید از استرس و هیجان دور باشد و در اثر استرس و هیجان، این حالت به او دست می‏دهد.

حالت خیلی وحشتناکی‌ست و در یک لحظه بدن لمس می‏شود می‏‏افتد و دوباره به هوش آمدنش ساعت‏ها طول می‏کشد. یعنی در عین‏حال که بیمار هوشیار است، ولی نمی‏تواند حرکت کند و در شرایط استرس و فشار این حالت تکرار می‏شود.

حکم شش سال زندان خانم محمدی در پی چه اتهامی برای ایشان صادر شد و چه مراحلی را پشت سر گذاشته بود؟

فشاری که به کانون مدافعان حقوق بشر در ایران وارد می‏شود، سنگین است. تمام اعضای این کانون یا زندان‏اند و یا مثل خانم عبادی عملاً در یک تبعید ناخواسته قرار دارند و تحت فشار هستند. حتی همسر خانم عبادی را تحت فشار قرار می‏دهند که بر علیه او مصاحبه کند.

من این را حتی در بازجویی‏هایم به بازجوی وزارت اطلاعات هم گفتم که این کار شما کاملاً غیراخلاقی است، روابط زن و شوهر به شما چه ربطی دارد که افراد را وادار به دروغ‏گویی بر علیه همسرشان می‏کنید. از طرف دیگر آقایان سلطانی و سیف‏زاده در زندان‏اند و آقای دادخواه حکم سنگینی دارد. نرگس هم در کانون مدافعان حقوق بشر فعال بوده است.

جرم کانون مدافعان حقوق بشر هم این است که سعی کرده در جامعه‏ ملی ایران و بین اقوام، اصناف، زنان و همین‏طور اسلام به عنوان دین اکثریت مردم ایران یک آشتی برقرار کند و تاوان سنگینی به این خاطر پرداخته است.

پیدا کردن حقوق زن و حقوق بشر در میان فقه شیعه و فقه اهل سنت و در ارتباط با عرف ملی ایران، تلاش برای بهبودی آن و هم‏چنین تلاش برای حقوق بشر و نزدیک کردنش به یک دمکراسی عمومی داخلی که بتواند واقعاً دمکراسی را تحقق بدهد، تلاش‏های کانون بوده است که آن را با تلاش‌های دیگران متفاوت کرده و این هم ظاهراً برای اربابان قدرت در ایران خطرناک‏تر است.

چون کانون با زبان مذهب، با زبان عرف و با زبان جامعه نزدیک شده و در عین حال می‏خواهد معیارهای حقوق بشری را به آن‏ها نزدیک کند و هم روحانیون و هم روشنفکران مسلمان را به چالش کشیده که به این سوال‏ها پاسخ بدهند.

در سمینارهایی که کانون در این رابطه برگزار کرد، نرگس نقش داشت و دیگران هم همین‏طور. بحث‏هایی که کانون راه انداخت و دفاعی که کانون از چهره‏های متفاوت، فقط به صرف حقوق شهروندی‏شان کرد هم در این راستا بودند. مثلاً وکالت بهایی‏ها و یا مجاهدین را پذیرفتند، فقط بر محور حقوق شهروندی و نه بیشتر. ممکن بود با آن‏ها هیچ اشتراک عقیده‏ای نداشته باشند؛ مثل آقای سلطانی.

نرگس هم نایب رییس کانون بود و در همان ابتدا، از کار برکنار شد، حقوق‏اش قطع شد، تحت فشار قرار گرفت، دستگیر شد، یک حکم یازده ساله به او دادند که در دادگاه تجدید نظر این حکم شش ساله را گرفت.

روش کانون مدافعان حقوق بشر در ایران جواب داده که هزینه‏ سنگین‏تری را متوجه فعالان آن کرده. اما این فعالان معمولاً روی روش خودشان مصر بوده‏اند و ادامه داده‏اند.

تقریباً تمام فعالان حقوق بشری، مدنی و سیاسی در ایران تحمل نمی‏شوند. این هم علت دارد. چون اگر این مسیر دمکراسی‏خواهی و حقوق بشر در ایران پیش برود، اربابان قدرت نمی‏توانند افراد را به این شکل تحت فشار قرار بدهند و این‏ها رفتارشان مؤثرتر است تا کسانی که به قول معروف می‏خواهند یک مقابله‏ اسلام- سکولاریسم راه بیندازند یا معتقدند که حقوق بشر اصلاً با اسلام نمی‏خواند.

روش کانون مدافعان حقوق بشر در ایران جواب داده که هزینه‏ سنگین‏تری را متوجه فعالان آن کرده. اما این فعالان معمولاً روی روش خودشان مصر بوده‏اند و ادامه داده‏اند.

آقای رحمانی، شما بتازگی از ایران خارج شده‏اید. خود شما فکر می‏کنید در چنین مواقعی فشارهای مجامع جهانی حقوق بشری می‏تواند به زندانی و فردی که بازداشت می‏شود و تحت فشار و شکنجه در داخل قرار دارد، کمک کند یا شرایط او را بدتر می‏کند؟

بستگی به شرایط دارد. جمهوری اسلامی حکومتی است که در جاهایی از خودش لج‏بازی هم نشان می‏دهد ولی جدا از این‏که بشود یا نشود، ما حقی داریم.

جمهوری اسلامی بسیاری از معاهده‏های حقوق بشری را امضا کرده و ظاهراً به آن تن داده است. در بسیاری مواقع هم مثلاً به گزارش دیده‏بان حقوق بشر در مورد وضع در امریکا استناد می‏کند، یا به گزارش‏‏های عفو بین‏الملل استناد می‏کند که در فلان کشور حقوق بشر رعایت نشده، یا به بیانیه‏ گزارش‌گران بدون مرز در مورد فلان کشور که حقوق بشر نقض شده و خبرنگاری در زندان است، مثلاً در بحرین، استناد می‏کند.

خُب "یک بام و دو هوا" که نمی‏‏شود. پرونده‏ حقوق بشر، پرونده‏ حقوق بشر است. ما هم نمی‏گوییم تمام عوامل حقوق بشر در ایران اجرا بشود، ولی حقوق بشر کلیتی دارد که غیر قابل نقض است؛ مثل آزادی بیان، آزادی عقیده، آزادی تجمع، آزادی اجتماعات، حق زندگی فردی. این باید در جامعه، با یک تناسب دیالکتیکی با فرهنگ جامعه، پیاده شود.

جمهوری اسلامی به صورت قانونی این‏ها را پذیرفته است. ما حق داریم صدایمان را به این نهادها، نهادهایی که طرفدار حقوق بشرند، برسانیم.

گاهی ممکن است فشارها نتیجه‏ عکس بدهد و گاهی هم نه، این مسئله در ایران یکسان نیست. ولی این حق ماست.

تقی رحمانی : جدا از اینکه اعتراض ما اثر کند یا نکند و جدا از اینکه جمهوری اسلامی لج‌بازی می‌کند، ما از حق خودمان برای اعتراض به نقض حقوق بشر استفاده می‌کنیم.

از این حق خودمان استفاده کنیم، ضمن اینکه مراقب هم هستیم که آلت دست یک سری افراد مغرض قرار نگیریم. ولی این دلیل نمی‏شود که ما از این حق خودمان استفاده نکنیم.

آقای رحمانی، تکلیف بچه‏ها چه می‏شود؟ الان پیش مادربزرگ و پدربزرگ‏شان هستند؟

بچه‏ها الان پیش مادر من هستند. به‏هرحال پیش خانواده‏ نرگس و مادر من می‏مانند.

شرایط روحی‏شان چطور است؟

الان که تازه روز اول است و بچه‏ها هنوز متوجه نشده‏اند که چه خبر است. معمولاً دوری از مادر سخت است، ولی مثل این‏که فعالان سیاسی حقوق و بشری در ایران باید هزینه‏های بیشتر از این بدهند.

البته از این لحاظ، خون ما از خون دوقلوهای رسول بداغی رنگین‏تر نیست. او هم دو سال ‌و نیم است که بچه‏هایاش را ندیده و بچه‏ها هم پدر را ندیده‏اند. این‏ها همه واقعیتی است. خیلی‏ها این شرایط را دارند. اینها چیزهای تلخی است.

آتش‌بس کنونی در سوریه ؛ راه حل بحران نیست

Fri, 13 Apr 2012 09:29:20 +0000

گفت‌وگو با رضا تقی زاده، کارشناس سیاسی

ایرج ادیب زاده

بامداد (پنجشنبه دوازدهم آوریل)، چند ساعت پس از اعلام آتش‏بس، به دنبال اولتیماتوم کوفی‏عنان نماینده‏ سازمان ملل و طرح شش ماده‏ای او برای پایان دادن به خشونت‏ها، وضعیت در سوریه آرام اعلام شد.

وضعیتی که ازسیزده ماه درگیری‏های مرگ‏بار پیش آمده میان ارتش پرقدرت بشار اسد و حامیان حزب‌اله و لشگر قدس جمهوری اسلامی از یک سو و تظاهر کنندگان مخالف بشار ، نتیجه ۹هزار کشته از تظاهرکنندگان غیر مسلح ؛ صدها زن و کودک؛ هزاران زخمی . هزاران نفر نیز به شهرهای مرزی ترکیه گریخته‏اند .

امروز رییس شورای ملی سوریه، اپوزیسیون بشار اسد، فراخوان تظاهرات را اعلام کرد که طرح عنان تضمین حق تظاهرات مخالفان را می‏دهد. دولت بشار اسد هم اعلام کرده که در صورت حمله‏ مخالفان، پاسخ حملات را حق خود می‏داند.

کشورهای غربی با وجود استقبال از آتش‏بس، اطمینان ندارند که بشار اسد به این طرح وفادار بماند.

آلن ژوبه، وزیر خارجه‏ فرانسه گفته است: "بشار اسد به کوفی عنان برای ادامه‏ آتش‏بس دروغ گفته. قرار بود آتش‏بس دو روز پیش برقرار شود، اما ارتش بشار اسد به حملات خود ادامه داد و ۹ نفر بی‌گناه دیگر کشته شدند."

از آقای رضا تقی‏زاده، کارشناس سیاسی در گلاسکو، می‏پرسم: چند ساعت پس از اعلام آتش‏بس، اوضاع سوریه آرام گزارش شده است. به نظر شما، چقدر این اوضاع می‏تواند دوام داشته باشد؟

اجرای آتش‏بس بخشی از مأموریت آقای کوفی عنان است که گذشته از آتش‏بس، پنج ماده‏ دیگر را هم با تایید دولت سوریه، بایستی عملی کند.

همین برقراری آتش‏بس و مفاد دیگر توافق آقای کوفی عنان با دولت سوریه، به نظر من، یک گام بزرگ است و یک امتیاز قابل ملاحظه در جهت دولت کنونی بشار اسد در سوریه است، در مقایسه با آن‏چه ما تا ماه‏های گذشته می‏شنیدیم که آقای اوباما و رهبران اروپایی، قویاً از ضرورت کنار رفتن بشار اسد یاد می‏کردند و حکومت او را قابل دوام و قابل توجیه نمی‏دیدند.

ولی همین‏که حالا با بشار اسد مذاکره می‏شود و به روی آتش‏بس و مذاکرات دیگر توافق به عمل می‏آید، به‏هرحال یک گام دور شدن از آن چیزی است که ما در ماه‏های گذشته شاهد آن بودیم.

وضعیت فعلی، به نوعی مقابله‏ سیاست پیروی از گفت‏وگوهای آرام و دیپلماتیک، در مقابل اتخاذ تصمیمات تند و ایستادگی در مقابل رژیم‏هایی مانند سوریه است. به نظر من، این یک نوع آزمایش سیاست خارجی دولت اوباما در یک شرایط حساس است. وضعیتی که مشابه آن را ما هم‏زمان در قبال ایران و کره‏ شمالی هم می‏بینیم.

این‏که آیا این سیاست پیش خواهد رفت و به نتیجه خواهد رسید، بی‏تردید دو سه روز آینده، شاید روزهای حساسی باشند. ولی با نبودن یک نیروی پایدار صلح و ناظر بر آتش‏بس در منطقه و نبودن هماهنگی در صفوف مخالفان و همین‏طور نارضایی دولت سوریه از ایجاد یک منطقه‏ حایل بین این دو گروه، به نظر من مانع خواهد شد که آتش‏بس در روزهای آینده حفظ شود و به عنوان یک راه‏حل قاطع بشود به آن تکیه کرد.

ولی با این حال، بایستی دو سه روز به انتظار نشست و دید که نتیجه‏ وضعیت شکننده‏ سوریه با این آتش‏بسی که تحت نظارت نیست و دعاوی‏ای که دولت سوریه دارد (از‏جمله این‏که من حق دفاع از خودم را محترم می‏شمارم و اگر از طرف مخالفان به سمت ما آتش بشود، ما از خودمان دفاع خواهیم کرد)، چه خواهد شد و این وضعیت به چه سمتی حرکت می‏کند.

شما از راه‏حل قاطع صحبت کردید. فکر می‏کنید این آتش‏بس بتواند راه‏حل قاطعی به‏وجود بیاورد، برای مشکلاتی که به‏ویژه در یک سال گذشته در سوریه وجود داشته؟

آتش‏بس تنها یک بخش کوچک از یک مشکل بزرگ است. نه تنها راه‏حل نیست، حتی مُسکن موقت هم نمی‏تواند باشد.

در طول ۱۳ ماه گذشته، بیش از ۹هزار نفر از مردم سوریه، در مخالفت با این حکومت، جان خود را از دست داده‏اند، ده‏ها هزار نفر زخمی شده‏اند و ده‏ها هزار نفر به صورت آواره در کشور ترکیه پراکنده هستند. خرابی‏های زیادی در شهر حمص و بقیه‏ی شهرهایی که در آن‏ها تظاهرات بیشتر از دمشق بوده، به وجود آمده است.

آتش‏بس تنها یک بخش کوچک از یک مشکل بزرگ است. نه تنها راه‏حل نیست، حتی مُسکن موقت هم نمی‏تواند باشد

این تحولات را نمی‏شود فقط با استقرار یک آتش‏بس و حتی حفظ آن برای دو سه روز یا دو سه ماه، کنار گذاشت، ندیده گرفت و فکر کرد که مسائل سوریه حل می‏شود.

این‏که آیا این یک لحظه‏ سکوت فرصت خواهد داد برای پیدا کردن راه‏حل‏های دیگر، به‏هرحال باید به این سمت حرکت کرد و به نظر من، اگر قاطعیت در کنار پیشنهاد مذاکره و دیپلماسی، به‏خصوص از طرف غرب، دیده نشود، وضعیت بحرانی‏ای که تا امروز شاهد بودیم، بی‏تردید ادامه پیدا می‏کند و دولت سوریه که حالا به‏هرحال در گام اول یک امتیاز گرفته، امتیازهای دیگری را خواستار خواهد شد و این وضعیت کمک نمی‏کند به حل بحران سوریه. مشابه آن‏ چیزی که ما در کشورهای شمال آفریقا، در طول یک سال گذشته شاهد بودیم.

آقای تقی‏زاده، طرح شش ماده‏ای آتش‏بس کوفی عنان، پس از گفت‏وگو با رهبران غربی، روسیه، چین و ترکیه و سفر به تهران عملی شد. در تهران، خامنه‏ای با عنان دیدار نکرد، برای دیدار با احمدی‏نژاد هم او را به بندرعباس بردند. به نظر شما، این آتش‏بس می‏تواند تأثیری بر روابط ایران با غرب هم بگذارد؟

البته این سئوال وجود دارد. بایستی تا روز شنبه به انتظار بنشینیم و ببینیم که مذاکرات اتمی ایران با گروه ۵+۱ که قرار است در استانبول صورت بگیرد، به چه سمتی حرکت خواهد کرد و آن گفت‏وگوها تا چه حد به نتیجه می‏رسد.

نباید خیلی روی ارتباط دادن مستقیم این دو مورد حساب باز کرد، ولی به‏هرحال بی‏ارتباط باهم هم نیستند.

ایران هم مانند سوریه، بخشی از دیپلماسی رو کردن به مذاکره و مسالمت است، در مقابل اقدامات سخت و تند برای رویارویی با رژیم‏هایی که با قواعد بین‏الملل بازی نمی‏کنند و ایران یکی از این سه کشور، در کنار کره‏ شمالی و سوریه است.

ایران به هرحال، یکی از حامیان وضع موجود در سوریه است و در ملاقات‏هایی که آقای کوفی عنان با رهبران یا مسئولان کشورهایی که در امور سوریه تأثیرگذار هستند داشته، واکنش مسئولان ایران به مراتب تندتر از کشورهای دیگر بوده است.

یعنی وقتی اظهارات آقای علی‏اکبر صالحی را با اظهارات لاوروف وزیر خارجه روسیه در مورد سوریه مقایسه می‏کنیم، ایرانی‏ها تنها به حمایت از رژیم کنونی سوریه و مخالفت با معترضان سوری اکتفا می‏کنند، در حالی‏که لااقل آقای لاوروف از استقرار آتش‏بس در سوریه حمایت می‏کند و دو طرف را به مصالحه می‏خواند.

در مقایسه برخورد وزرای خارجه ایران و روسیه در برابر سوریه، صالحی تنها به حمایت از رژیم کنونی سوریه و مخالفت با معترضان سوری اکتفا می‏کنند در حالی‏که وزیر خارجه روسیه از استقرار آتش‏بس در سوریه حمایت کرد و دو طرف را به مصالحه خواند

این نشان می‏دهد که اگر قرار است ما تکیه کنیم به سیاست مذاکره و دیپلماسی، ولی این اقدامات با یک ایستادگی جدی در مواضع دیگر همراه نباشد، ممکن است شانس توفیق آن خیلی کاهش پیدا کند.

اگر در سوریه گفت‏وگوهای مسالمت‏آمیز و همین‏طور استقرار آتش‏بس به نتیجه نرسد و اقدام تندی هم علیه سوریه صورت نگیرد، ایران هم تشویق خواهد شد که بدون دادن امتیاز، وضع موجود را ادامه بدهد. این وضعیت را ما در کره‏ شمالی هم شاهد هستیم.

یعنی آن‏ها هم تهدید می‏کنند که ما موشک خودمان را به هوا می‏فرستیم و یا حتی دو سه روز بعد از فرستادن موشکی که جنجالی در جنوب شرقی آسیا برپا کرده، مبادرت به آزمایش اتمی زیرزمینی تازه‏ای هم خواهیم کرد.

در هر حال، این یک آزمایش از سیاست آقای اوباما است برای تکیه کردن بر دیپلماسی و پرهیز از برخورد. آیا این مجموعه به نتیجه خواهد رسید یا خیر، به نظر من، اولین سطح آزمایش سوریه است و در سطح دوم، به نوعی ایران قرار دارد.

ترکیه در وضعیت بحرانی سوریه نقش مهمی داشته و از مخالفان بشار اسد حمایت کرده است. روز جمعه هم هم نخست‏وزیر ترکیه برای هماهنگی سیاست‏های خود پس از آتش‏بس، با پادشاه عربستان دیدار کرد. نقش ترکیه را در این وضعیت، به ویژه در رابطه با سوریه و ایران چطور می‏بینید؟

برای ترکیه تغییر وضع موجود در سوریه، به همان حد اهمیت دارد که برای ایران حفظ وضع موجود. ترکیه می‏خواهد به عنوان یک قدرت منطقه‏ای ظاهر بشود و این نقش را به‌خصوص در طول یک سال گذشته، با قدرت نسبی ایفا کرده و هم‏مرزی ترکیه با سوریه و داشتن تبعات امنیت ملی در ترکیه در نتیجه‏ی بحران فعلی در سوریه، حساسیت مسئله را برای ترکیه بیش از حد کرده است.

ترکیه در اقداماتی که صورت می‏دهد، از حمایت کشورهای عربی، از جمله عربستان سعودی و قطر که کشورهای ثروت‏مند عرب که دارای ابزارهایی برای تأثیرگذاری در وضعیت سوریه هستند، برخوردار است و در کنار اسراییل، تنها کشوری است که بضاعت نظامی مقابله با دولت سوریه را در اختیار دارد.

این‏که آیا ترکیه از این بضاعت‏ها استفاده خواهد کرد یا خیر، به نظر من، ترکیه در اجرای نقشی که به دنبال آن است، یعنی ظاهر شدن در قالب یک قدرت منطقه‏ای قابل تکیه، اگر استفاده از این وسیله را ضروری ببیند، از آن استفاده می‏کند.

ترکیه در طول ده سال گذشته، تغییر ساختاری اقتصادی کرده و از مرز بیمار اروپا، تبدیل شده به یکی از بیست قدرت بزرگ اقتصادی دنیا. ولی هنوز در منطقه و در داخل ترکیه، دولت کنونی مسائل کوچکی دارد که باید به آن‏ها هم بپردازد.

برای ترکیه تغییر وضع موجود در سوریه، به همان حد اهمیت دارد که برای ایران حفظ وضع موجود. ترکیه می‏خواهد به عنوان یک قدرت منطقه‏ای ظاهر بشود

به نظر من، اگر تکیه بر نیروی نظامی برای راه‏حل سوریه، ضروری باشد و ترکیه این مسئله را مورد توجه قرار بدهد، آن وقت دولت اسلام‏گرای کنونی ترکیه که الگویی است برای کشورهای مسلمان منطقه، پیوند نزدیک‏تری با ملی‏گرایان ترکیه و همین‏طور ارتش ترکیه پیدا می‏کند.

موقعیت داخلی دولت کنونی ترکیه مستحکم می‏شود و در منطقه از حمایت بیشتر کشورهای مسلمان برخوردار خواهد شد و قدرت کنونی ترکیه به عنوان یک بازیگر محلی، در حدی که دولت کنونی انتظار دارد، ارتقا پیدا می‏کند.

بنابراین از هر جهت که نگاه می‏کنیم، ترکیه را نمی‏توانیم نسبت به وقایع و تحولات داخلی سوریه بی‏تفاوت ببینیم.

اگرچه در وضعیت فعلی، ترک‏ها سکوت نسبی اختیار کرده‏اند تا نتیجه‏ وضعیت موجود و تکیه‏ دولت اوباما به گفت‏وگوها و دیپلماسی را در آینده ببینند. بعد از شکست احتمالی این دیپلماسی، ترکیه یقیناً نقش خود را در منطقه و در ارتباط با سوریه، فعال‏تر خواهد کرد.

هدی صابر، در پس آرمان‌ها و الگوها

Wed, 28 Mar 2012 13:07:00 +0000

حمید مافی

"بابی ساندز" تنها نام خیابانی در تهران نیست. بلکه بسیاری، او را نمادی از آزادگی و استقامت می‌دانند. در میان همه خبرهای خوب و بد ایران در سالی که گذشت، خبر سفر همیشگی هدی صابر، که عده‌ای او را "بابی ساندز ایران" نامیدند، در روزهای پایانی سال یک بار دیگر به برخی رسانه‌ها راه یافت. چرا که او متولد روزهای پایانی اسفند بود که خرداد سال ۹۰ جسم بی‌جانش از زندان بازگشت.

صابر که پس از انقلاب چندین‌بار بازداشت شد و زندان‌های چند ساله را تجربه کرد، در آخرین بازداشتش پس از اعتصاب غذایی ده‌روزه و آن‌گونه که همبندی‌هایش در زندان اوین شهادت دادند، بر اثر ضرب و شتم از سوی ماموران بهداری اوین، زندان را برای همیشه ترک کرد.

سال نود خورشیدی را به نام هر یک از خبرسازان سال می‌توان نام‌گذاری کرد اما نمی‌توان هدی صابر را فراموش کرد، که به یادمان آورد که بهای آزادی و مقاومت در برابر ستم، بهای سنگینی است و به گفته رضا علیجانی، جانش را بر عهدش گذاشت. مردی که رسانه‌ها از مرگ او نوشتند. اما کمتر از زندگی‌اش، اندیشه‌ها و منش‌اش در مبارزه سخنی رفت.

هدی صابر دلباخته حنیف‌نژاد بود. شاید همین دلباختگی او به حنیف‌نژاد به عنوان یک الگوی کامل، سبب شده تا دوستانش به نقل از او روایت کنند که " انسان یا باید اثر به جا بگذارد، یا نهاد و یا شاگرد."

سوال این بود که هدی صابر که بود و چرا تا هنگامی که زنده بود، کمتر به چشم آمد؟ آیا او نیز در شمار کسانی بود که پس از پایان زندگی کشف می‌شوند؟ آیا می‌توان او را در شمار چهره‌های کامیاب تاریخ ایران قرار داد یا تنها چهره‌ای خوش‌نام بود که آرمان‌هایش برای ایران فردا، ناتمام یا ناکام ماند؟

آرمان‌گرای ناب

تقی رحمانی که عمر دوستی و همراهی‌اش با هدی صابر به پانزده سال رسیده است، از او به عنوان انسانی چندبعدی یاد کرده که آرمان‌گرا بود و تنزه‌طلب. به باور تقی رحمانی، او در زندگی‌اش چند الگو داشته است؛ حنیف‌نژاد نماد مبارزه و سازمان‌دهی، مصدق نماد ملی‌گرایی، تختی نماد جهان‌پهلوانی، طالقانی نماد مذهب، بازرگان نماد نظم و پهلوان حسن رزاز که قهرمانی فنی و جوانمرد بود و نشان پوریای ولی داشت.

او می‌گوید: " آنچه من از بینش هدی دریافتم، دو ویژگی متفاوت بود که تا پایان عمر این دو ویژگی را با خود حمل کرد؛ یکی روحیه کار‌شناسی مهندس سحابی که با هویت و منافع ملی ایران پیوند می‌خورد و پوشش مذهبی نیز به همراه داشت و دیگری تأثیری که از حنیف‌نژاد گرفته بود؛ نوعی ترقی‌خواهی سیاسی که معتقد بود از دیدگاه‌های مذهبی‌اش ناشی شده است.

او با این تأثیر به مهندس بازرگان نیز پیوند خورده بود. در نتیجه گاهی یک چریک تمام‌عیار بود و گاهی یک کار‌شناس ملی. این دو نگاه گاهی از او چهره‌ای متعارض می‌ساخت. این نگاه آرمانی در دید کلان خوب بود، اما گاهی با اشکالاتی روبه‌رو می‌شد. "

رحمانی براین باور می‌گوید که من به آن آرمانگرایی ذهنی "ناب" می‌گویم. هدی معتقد بود جامعه باید به مدینه فاضله‌ای برسد که در دوردست بود. رسالت ما در این میان شکل‌دهی این مدینه فاضله بود.

در این راستا شخصیت‌های تاریخی که به نظر هدی در مسیر این مدینه فاضله بودند، چهره‌ای اسطوره‌ای به خود می‌گرفتند و تبدیل به الگوهایی کامل می‌شدند؛ الگوهایی که شریعتی از امامان شیعه یا شخصیت‌های تاریخی می‌ساخت گاهی این‌گونه بود. هدی نیز همین‌گونه از شخصیت‌های تاریخی شخصیت‌پردازی می‌کرد.

تقی رحمانی: هدی معتقد بود جامعه باید به مدینه فاضله‌ای برسد که در دوردست بود. الگوهای او دراین مسیر، چهره‌ای اسطوره‌ای به خود می‌گرفتند و این، باعث می‌شد که او نتواند تفاهم طولانی با افراد داشته باشد، چرا که کسی در آن الگو‌ها نمی‌گنجید. حتی حنیف هم آن‌گونه که هدی می‌گفت نبود

این ویژگی باعث می‌شد که او نتواند تفاهم طولانی با افراد داشته باشد، چرا که کسی در آن الگو‌ها نمی‌گنجید. حتی حنیف هم آن‌گونه که هدی می‌گفت نبود.

نهادگرا و مربی

هدی صابر دلباخته حنیف‌نژاد بود. شاید همین دلباختگی او به حنیف‌نژاد به عنوان یک الگوی کامل، سبب شده تا دوستانش به نقل از او روایت کنند که " انسان یا باید اثر به جا بگذارد، یا نهاد و یا شاگرد." انتقادش به شریعتی این بود که "شریعتی، دیمی‌کار بود و مجاهدین، آبی‌کار."

یعنی شریعتی شورانگیز بود و بذر می‌انداخت و می‌رفت، در نتیجه شاگرد و نهاد نداشت. بازرگان هم شاگرد داشت و هم نهاد برجای گذاشت. مجاهدین [نگاه او به سازمان مجاهدین در دوران فعالیت‌ محمد حنیف نژاد و یارانش است.] از بازرگان هم کامل‌تر بودند که هم شاگرد و هم نهاد و هم اثر بر جای گذاشتند.

آن‌گونه که تقی رحمانی می‌گوید: " هدی به روند سیاسی مجاهدین نقد داشت و جنبش ملی مجاهدین را قبول نداشت، با حفظ برخی دیدگاه‌های خود به جنبش مسلمانان مبارز نزدیک شده بود، اما از جنبش هم فاصله گرفت، چرا که معتقد به تشکیلات بود. "

رضا علیجانی از دیگر همراهان هدی صابر در دو دهه گذشته نیز معتقد است که صابر نگاهی کاملا تشکیلاتی داشته و به خاطر همین نگاه تشکیلاتی او را "اعدام نامرئی" کرده‌اند. چرا که نگاه تشکیلاتی، اثرگذاری خاص خودش را دارد.

به نظر هدی خانواده ملی‌-‌ مذهبی باید تنزه‌طلبی داشته باشد و نباید با اصلاح‌طلبان که درون نظام تعریف می‌شدند، تعامل کنند . تعامل با آن‌ها برای او سخت بود. اما این روند نیز به مرور در هدی تعدیل شد

با این حال هدی صابر به عنوان یک عضو از فعالان ملی – مذهبی ایران به سیاست‌ورزی خود ادامه داد. گروهی که به گفته تقی رحمانی، "جبهه" بود و نه یک "گروه سیاسی" مشخص و همین مساله انتقاد صابر را به دنبال داشت. او از جبهه‌ای بودن جریان ملی‌- ‌مذهبی چندان راضی نبود و معتقد بود باید یک حزب شویم.

البته او به مشی چریکی اعتقادی نداشت و آن را فاقد کارایی می‌دانست و می‌گفت ملی‌- - مذهبی باید جریانی باشد که نماینده هویت و ایدئولوژی است و در عین حال نباید سازش‌کار جلوه کند.

همین نگاه تشکیلاتی و تربیتی او را بر این داشت تا سلسله نشست‌های آموزشی و تحلیلی‌اش را از سال ۸۵ در حسینیه ارشاد برگزار کند. نشت‌های دو ساله، "هشت فراز، هزار نیاز" و همچنین سلسله نشست‌های "باب بگشا" که با بازداشت او در سال ۸۹ ناتمام ماند، از جمله فعالیت‌های او برای پرورش نسل جوان بود.

صابر با انجمن‌های اسلامی دانشگاه‌ها نیز ارتباط داشت. اگر چه ارتباط او در دوره جدید انجمن‌ها، رویه‌ای انتقادی به خود گرفته بود، اما این نگاه انتقادی موجب قطع ارتباطش با تشکل‌های دانشجویی نشد.

او سلسه نشست‌های باب بگشا را به منظور تربیت نسل جدیدی از دانشجویانی که به تعبیر خودش هویت ملی – مذهبی انجمن‌های اسلامی را حفظ کنند، برگزار کرد.

صابر که به گفته تقی رحمانی در سال‌های قبل با جامعه مدنی به عنوان پیش‌نیاز دموکراسی‌خواهی، میانه خوبی نداشت در سال‌های بعد به ضرورت تقویت جامعه مدنی رسید و این تحولی بزرگ در او بود. این نگاه در اواخر عمر هدی بعد از سال ۸۴ که از زندان آزاد شد شکل گرفت.

هدی به آموزش تئوریک گرایش پیدا کرد و این روش در کلاس‌هایش متبلور شد و در پی آن بحث‌های عقیدتی‌اش را هم مطرح کرد.

اصول‌گرای انسان‌مدار

تقی رحمانی در باره تنزه‌طلبی صابر در فضای سیاسی می‌گوید: به نظر هدی خانواده ملی‌-‌ مذهبی باید تنزه‌طلبی داشته باشد و نباید با اصلاح‌طلبان که درون نظام تعریف می‌شدند، تعامل کنند.

صابر که به گفته تقی رحمانی در سال‌های قبل با جامعه مدنی به عنوان پیش‌نیاز دموکراسی‌خواهی، میانه خوبی نداشت در سال‌های بعد به ضرورت تقویت جامعه مدنی رسید و این تحولی بزرگ در او بود

تعامل با آن‌ها برای او سخت بود. اما این روند نیز به مرور در هدی تعدیل شد. اما این تنزه‌طلبی در بینش، سبب مرزبندی او در اصول انسانی و فراموشی نوع‌دوستی نمی‌شد.

هدی در دنیای سیاست مرزبندی‌های خاص خود را داشت، اما برای کمک و نوع‌دوستی مرزی نمی‌شناخت. او هر سال عید برای بسیاری از خانواده زندانیان سیاسی سفره هفت سین می‌برد.

زیست او در زندان، از نگاه کسانی که با او هم‌بند بوده‌اند، گواهی بر منش انسان‌مدارنه اوست. دکتر آرش علایی، پزشک ایرانی که در بند ۳۵۰ اوین با هدی صابر آشنا شده است، در باره او به زمانه می‌گوید: ‌ "یکی از ویژگیهای جذاب مرحوم صابر برای من این بود که او ذهنیت تک‌بعدی نداشت. او یک فعال سیاسی بود اما از بعدهای مختلف به اجتماع پیرامون خود می‌نگریست.

تابع تصمیمات جمعی بود و اگر جمع تصمیم به برنامه‌ای می‌گرفت حتما شرکت می‌کرد. از سوی دیگر او دربرنامه‌های فرهنگی و آموزشی فعال بود. "

دکتر علایی می‌گوید: "زندانیان دو دسته‌اند یا حکم قطعی دارند یا منتظر حکم‌اند. اما صابر جزو استثناهایی بود که معلوم نبود حکمش چند سال است و این بد‌ترین حالت روحی را برای یک انسان ایجاد می‌کند. او با این وجود سعی می‌کرد با برنامه ریزی از زندان یک محیط اجتماعی پویا بسازد."

دکتر آرش علایی، هم‌بند هدی صابر: اعتصاب غذا را نوعی اعتراض می‌دانست به این معنا که وقتی بی‌عدالتی به این حد رسیده باید یک حرکتی انجام دهیم که نشان دهنده واکنش فکری و روحی انسان باشد

علایی که به دلیل تخصص پزشکی خود درهنگام اعتصاب غذا صابر را روزی دوبار معاینه می‌کرد، می‌گوید:

"اعتصاب غذای او جنبه خاصی داشت و این‌گونه نبود که بگوید چون گذشتگان اعتصاب غذا کردند من هم اعتصاب غذا می‌کنم. بلکه اعتصاب غذا را نوعی اعتراض می‌دانست به این معنا که وقتی بی‌عدالتی به این حد رسیده باید یک حرکتی انجام دهیم که نشان دهنده واکنش فکری و روحی انسان باشد.او ازاین اعتصاب غذا به دنبال یک حرکت تبلیغاتی نبود بلکه این اعتصاب غذا به او آرامش درونی می‌داد."

آرش علایی رفتار و منش هدی صابر را منحصربه‌فرد می‌داند: من هیچ وقت اخم و شکست را درچهره او را نمی‌دیدم و همیشه استوار بود. اعتقاد داشت انسان‌ها درتصمیم خود باید استوار باشند.

احسان محرابی روزنامه نگار، که سال گذشته با هدی صابر هم‌بند بود، نیز می‌گوید: هدی صابر در زندان حواسش به همه بود. تازه وارد‌ها را تحویل می‌گرفت تا احساس غربت و دلتنگی نکنند.

روزی که وارد زندان شدم هدی صابر برای خوش‌آمدگویی وارد اتاقمان شد و من فکر می‌کردم شاید به دلیل آشنایی قبلی، آمده است تا خیرمقدمی بگوید اما این شیوه او بود و به پیشواز همه می‌رفت، آشنا و غیرآشنا فرقی نمی‌کرد.

او می‌گوید: صابر برای حبس کشیدن هم برنامه داشت، برنامه روزانه که براساس ورزش، مطالعه و جلسات گروهی طراحی شده بود. شاید به دلیل همین روحیات بود که با برخی از تسهیلات رفاهی جدیدی که به کمک دوستان وارد زندان می‌شد، مخالف بود.

این روزنامه‌نگار اضافه می‌کند: روزی که خبر شهادت هاله سحابی را شنید درحیاط زندان و بدون زیراندازو درحالی که پا‌هایش ازگرما می‌سوخت نماز خواند و این حرکت او بسیاری از زندانیان را تحت تاثیر قرار داد. یکی از پزشکان زندان که مذهبی هم نبود به زندانیان مذهبی می‌گفت؛ اگر من مذهبی بودم پشت سر او نماز می‌خواندم.

احسان محرابی، روزنامه‌نگار و هم‌بند سابق صابر: روزی که خبر شهادت هاله سحابی را شنید درحیاط زندان و بدون زیراندازو درحالی که پا‌هایش ازگرما می‌سوخت نماز خواند و این حرکت او بسیاری از زندانیان را تحت تاثیر قرار داد

این حرکت نمادین او سبب شد که بعد از شهادتش یک روز زندانیان مذهبی درحیاط زندان نماز بخوانند و دیگر زندانیان نیز به نشانه همبستگی درکنار آنان بایستند.

هدی صابر با این ویژگی‌ها در شمار شخصیت‌های فراموش نشدنی سیاسی ایران قرار گرفت. چهره‌ای که شاید اگر همچنان زنده بود کمتر به چشم می‌آمد. اما پس از مرگ، بابی ساندز ایرانی خوانده شد. بابی ساندزی که به گفته تقی رحمانی؛ نگاه کار‌شناسی او با آرمانگرایی‌اش هیچ‌گاه به تعادل نرسید. اگر چه این را برای خودش حل کرده بود اما شاگرد‌هایش را دچار تضاد می‌کرد.

او را با همه خوش‌نامی‌هایش در عرصه سیاست‌ورزی و جامعه مدنی، باید چون بسیاری دیگر از سیاست‌ورزان ایرانی دوره معاصر، در گروه افرادی قرار داد که در زمان حیاتشان در سیاست کامیاب نشدند و امکان این را نیافتند تا به بار نشستن تلاش‌هایشان برای ایران فردا را نظاره‌گر باشند.

پافشاری نرگس محمدی بر عقایدش پس از حکم ۱۱ سال حبس

Wed, 28 Sep 2011 08:46:11 +0000

نرگس محمدی، نايب رئيس کانون مدافعان حقوق بشر و رئيس هیأت اجرائی شورای ملی صلح پس از دريافت حکم ۱۱ سال حبس تعزيری گفته است که اگر صد سال هم زندان بکشد تغيير عقيده نخواهد داد.

خانم محمدی در گفت‌وگويی با دويچه وله ضمن اشاره به رأی دادگاه گفته است: "وقتی من به جرم تلاش برای رسيدن به صلح و حقوق بشر در جامعه ايران به ۱۱ سال زندان محکوم می‌شوم، حتی اگر صد سال زندان بکشم، ذره‌ای از ادای دين به جامعه، انسانيت و آزادی عقيده و بيان را ادا نکرده‌ام و اين چيزی نيست که آدم بخواهد درباره‌اش تغيير عقيده دهد."

او تاکيد کرد: "ما به هدفمان که تحقق حقوق بشر در ايران است ايمان داريم و اين را از طرق مسالمت‌آميز و مدنی پيش می‌بريم، نه از طرق اقدامات امنيتی."

نرگس محمدی همچنين در گفت‌وگويی با کمپين بين‌المللی حقوق بشر در ايران گفت: "من در رأی صادره برانداز نظام خطاب شدم که دور از انصاف است و به حق نيست. نه اين‌که رأی محکوميت ۱۱ ساله به حق نيست بلکه از اين نظر که فعاليت حقوق بشری که به‌عنوان يک ارزش در جهان پذيرفته شده حالا اقدام براندازانه من برای نظامم عنوان شده است."

وی گفت: "تأسف‌آور است که فعاليت‌های حقوق بشری، برای يک نظام اقدامات براندازنه تلقی شود."

رضا خندان، همسر نسرين ستوده، وکيل زندانی نيز گفته است که امروز بايد خود را به دادسرای اوين معرفی کند

نرگس محمدی در ارديبهشت‌ماه سال ۱۳۸۹ به اتهام عضويت در کانون مدافعان حقوق بشر به شعبه چهار دادگاه انقلاب احضار شد و پس از چند جلسه دفاع با صدور قرار وثيقه ۵۰ ميليون تومانی آزاد شد. اما تنها چند روز بعد، شبانه در منزل خود توسط مأموران امنيتی بازداشت گرديد.

وی ۱۱ تيرماه سال ۸۹ در حالی که به‌شدت بيمار بود از زندان مرخص و مستقيمأ به بيمارستان رفت و چندين ماه به دليل يک بيماری عصبی در بيمارستان بستری بود. او مادر دو کودک دوقلوی چهارساله است و همسرش تقی رحمانی که ۱۷ سال از عمرش را در زندان‌های جمهوری اسلامی گذرانده به تازگی ممنوع‌الخروج شد.

در همين حال رضا خندان، همسر نسرين ستوده، وکيل زندانی نيز گفته است که امروز، چهارشنبه ششم مهر، بايد خود را به دادسرای اوين معرفی کند. او می‌گويد برای خودش احضاريه نيامده و تنها از طريق کفيل‌اش تحت فشار قرار گرفته تا خود را معرفی کند.

وی در گفت‌وگويی با دويچه ‌وله گفت که به روشی کاملأ نامتعارف و غير قانونی در حالی که حتی از تهران هم خارج نشده دو بار تاکنون به شخصی که ضامن او در پرونده‌اش شده، نامه ارسال کرده و از وی خواسته‌اند تا رضا خندان را به دادسرا تحويل دهد.

آقای خندان گفت تاکنون حتی يک بار هم برای او احضاريه نيامده و تنها از طريق تحت فشار گذاشتن کفيل‌اش می‌خواهند او را احضار کنند.

او در دی‌ماه سال ۸۹ پس از طرح شکايتی درباره بدرفتاری با همسرش و ارسال آن به يکی از مقامات قضايی به دادگاه احضار و به مدت ۲۴ ساعت بازداشت شد. وی پس از اين مدت با قرار کفالت آزاد گرديد.

اتهام او در اين پرونده "نشر اکاذيب" عنوان شد، در حالی که او می‌گويد "آن نامه (شکايت) هرگز در هيچ جا منتشر نشده و تنها حالت شکايت داشته است."

نسرين ستوده، همسر رضا خندان، از يک سال پيش در زندان به‌سر می‌برد و به‌تازگی حکم شش سال حبس برای او تأييد شده است. آقای خندان به‌تنهايی سرپرستی دو کودک ۱۱ و سه ساله‌اش را بر عهده دارد.

او در صفحه فيس‌بوک خود نوشته است: "فردا بايد در شعبه‌‌ چهار دادسرای اوين حاضر شوم. اميدوارم نگه‌ام ندارند. اگر ماندگار شدم بچه‌ها را به شما دوستان دور و نزديک می‌‌سپارم."

تقی رحمانی دوباره بازداشت شد

Tue, 17 May 2011 11:13:27 +0000

تقی رحمانی که دو روز پيش از زندان آزاد شده بود بار ديگر بازداشت شد.

به گزارش «ميزان خبر»، اين فعال ملی - مذهبی که روز دوشنبه و پس از سپری کردن حدود دو ماه زندان بازداشت شده بود، امروز بازداشت گرديد.

رحمانی که صبح امروز به دادسرای امنيت مستقر در زندان اوين احضار شده بود، ديگر به منزل خود مراجعه نکرد.

محمد شريف، وکيل مدافع تقی رحمانی در اين‌باره به خبرگزاری دانشجويان ايران (ايسنا) گفته است: «در حالی که روز دوشنبه برگ‌های کفالت را پرکرده بوديم و موکل‌ام آزاد شده بود، روز سه‌شنبه بار ديگر به همراه وی که به زندان فراخوانده شده بود، مراجعه کرديم ولی او پس از ورود به زندان ديگر بازنگشت.»

وی افزود: «حدود يک ساعت و نيم منتظر بازگشت موکلم بودم که در نهايت يک مأمور زندان به اينجانب اعلام کرد که منتظر نمانم زيرا آقای رحمانی به زندان بازگردانده شده است.»

آقای شريف همچنين گفت: «علت عدم بازگشت موکل از زندان هنوز به من اعلام نشده است.»

وی از اعضای شورای فعالان ملی - مذهبی است که ۲۰ بهمن ۱۳۸۹ بازداشت و يک‌شنبه ۲۵ ارديبهشت ۱۳۹۰ از زندان آزاد شد.

رحمانی دو روز پيش با سپردن وثيقه ۱۵۰ ميليون تومانی به دادگاه انقلاب اسلامی آزاد شده بود.

وی که در زمان انتخابات رياست‌جمهوری سال گذشته عضو ستاد مهدی کروبی بود، بلافاصله پس از انتخابات نيز به همراه هدی صابر و رضا عليجانی، ديگر فعالان ملی ـ مذهبی، بازداشت شده بود.

تقی رحمانی در مجموع بيش از ۱۵ سال از زندگی خود را پس از انقلاب ايران در زندان گذرانده است.

وی نخستين بار در سال ۱۳۶۰ به اتهام «عضويت در گروهی متأثر از انديشه‌های علی شريعتی» به سه سال حبس محکوم شد. رحمانی همچنين در سال ۱۳۶۵ به‌خاطر نوشته‌هايش در «روزنامه زيرزمينی موحد» که در زمينه نوگرايی دينی منتشر می‌شد، دستگير و اين بار برای ۱۱ سال به حبس محکوم شد.

این عضو شورای فعالان ملی مذهبی پس از آزادی از زندان، در سال ۱۳۷۶ با ماهنامه ايران فردا و هفته‌نامه اميد زنجان همکاری می‌کرد.

رحمانی در ۲۰ اسفند ۱۳۷۹ به همراه تعداد ديگری از اعضای شورای فعالان ملی - مذهبی دستگير و در ۲۷ فروردين ۱۳۸۱ با سپردن وثيقه از زندان آزاد شد.

وی همچنين در ۲۵ خرداد ۱۳۸۲ همراه با هدی صابر و رضا عليجانی بازداشت و ۲۲ ماه در حبس به سر برد.

تقی رحمانی در سال ۱۳۸۵ جايزه هلمن - همت را از سازمان ديده‌بان حقوق بشر دريافت کرده است.
همچنين نرگس محمدی، همسر تقی رحمانی که ٢٠ خرداد ٨٩ بازداشت شده بود ۱۰ تير سال گذشته با وثيقه ۵۰ ميليون تومانی از زندان اوين آزاد شد.

عليرضا رجايی يکی ديگر از اعضای شورای فعالان ملی مذهبی است که يکشنبه چهارم ارديبهشت ١٣٩٠ بازداشت شد و هنوز آزاد نشده است.

تقی رحمانی آزاد شد

zamaanehnews — Mon, 16 May 2011 04:23:54 +0000

تقی رحمانی از اعضای شورای فعالان ملی مذهبی که ۲۰ بهمن ۱۳۸۹ بازداشت شده بود، يکشنبه ۲۵ ارديبهشت ۱۳۹۰ از زندان آزاد شده است.

به گزارش تارنمای کلمه، رحمانی با سپردن وثيقه ۱۵۰ ميليون تومانی به دادگاه انقلاب اسلامی آزاد شده است.

وی که در زمان انتخابات رياست‌جمهوری سال گذشته عضو ستاد مهدی کروبی بود، بلافاصله پس از انتخابات نيز به همراه هدی صابر و رضا عليجانی بازداشت شده بود.

تقی رحمانی تاکنون در طول عمرش چندين بار بازداشت شده است.

این عضو شورای فعالان ملی مذهبی پس از آزادی از زندان، در سال ۱۳۷۶ با ماهنامه ايران فردا و هفته‌نامه اميد زنجان همکاری می‌کرد. رحمانی در ۲۰ اسفند ۱۳۷۹ به همراه تعداد ديگری از اعضای شورای فعالان ملی مذهبی دستگير و در ۲۷ فروردين ۱۳۸۱ با سپردن وثيقه از زندان آزاد شد. وی همچنين در ۲۵ خرداد ۱۳۸۲ همراه با هدی صابر و رضا عليجانی بازداشت و ۲۲ ماه در حبس به سر برد.

بيش از ۲۰۰ فعال سياسی و مدنی ایرانی طی بیانیه‌ای هدف از بازداشت‌ نيروهای ملی مذهبی را «خاموش کردن صدای دموکراسی‌طلبی و مليت‌خواهی ايرانی» اعلام کرده‌اند

تقی رحمانی در سال ۱۳۸۵ جايزه هلمن - همت را از سازمان ديده‌بان حقوق بشر دريافت کرده است.

همچنين نرگس محمدی، همسر تقی رحمانی که ٢٠ خرداد ٨٩ بازداشت شده بود ۱۰ تير سال گذشته با وثيقه ۵۰ ميليون تومانی از زندان اوين آزاد شد.

به تازگی بيش از ۲۰۰ فعال سياسی و مدنی ايرانی، طی بيانيه‌ای نسبت به بازداشت اعضا و هواداران فعالان ملی اعتراض کرده‌اند.

در این بیانیه آمده است: «بازداشت و زندانی کردن انديشمندان، هنرمندان و شخصيت‌های ملی، بيش از آن‌که نماد اقتدار و توانايی دستگاه‌های امنيتی باشد، نشانه‌ نگرانی آن‌ها نسبت به گسترش دامنه بحرانی است که اين روزها دامن‌گير دولت اقتدارگرا شده است.»

ابراهيم يزدی، سيمين بهبهانی، حبيب‌الله پيمان، ماشاء‌الله شمس‌الواعظين، پوران شريعت رضوی، احسان شريعتی، سارا شريعتی، سوسن شريعتی، رضا عليجانی، هاشم صباغيان، حسن يوسفی اشکوری، مرتضی کاظميان، محسن کديور، فاطمه گوارايی، سعيد مدنی، علی‌رضا علوی‌تبار، سيدعلی صالحی، حسن صانعی، احمد صدر حاج‌سيدجوادی، محمدعلی دادخواه، محمد بسته‌نگار، ابوالفضل بازرگان، عبدالعلی بازرگان، فريبرز رييس‌دانا، محمد‌علی عمويی و نظام‌الدين قهاری از جمله کسانی هستند که اين بيانيه را امضا کرده‌اند.

امضاکنندگان اين بيانيه، هدف از ادامه بازداشت‌ فعالان سياسی و نيروهای ملی مذهبی را «خاموش کردن صدای دموکراسی‌طلبی و مليت‌خواهی ايرانی» اعلام کرده‌اند.