https://archive.radiozamaneh.com/taxonomy/term/11378/all fa https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/04/25/13573 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/04/25/13573" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> علی افشاری </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="543" height="374" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/jonbesh_e_sabz_0.jpg?1335548369" /> </div> </div> </div> <p>&nbsp;علی افشاری- رابطه بین انتخابات و جنبش اجتماعی بحثی دامنه&zwnj;دار و چندوجهی است. مطرح بودن پارامتر&zwnj;های متعدد و گاه ناهمگون اجازه صدور حکمی کلی و قطعی در این خصوص را نمی&zwnj;دهد.</p> <p>&nbsp;</p> <div dir="RTL">&nbsp;البته هر دو موضوع به لحاظ چهارچوب معنایی و جایگاه سیاسی موجودیت کاملا متفاوتی دارند. اما در مقاطعی انتخابات می&zwnj;تواند مقدمه و یا عامل شتاب&zwnj;بخش در بروز جنبش اجتماعی باشد و بر عکس انتخابات آزاد و درست، می&zwnj;تواند هدف و خواست یک جنبش اجتماعی را تشکیل دهد. به عنوان مثال در خرداد ۱۳۸۸ انتخابات منجر به اوج&zwnj;گیری جنبش سبز شد و حرکتی که برای فتح صندوق&zwnj;های رای آغاز شده بود را به خیابان&zwnj;ها کشاند و خصلتی جنبشی بدان بخشید.</div> <!--break--><!--break--><div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL">عده&zwnj;ای پیشنهاد داده&zwnj;اند که می&zwnj;توان با شرکت در انتخابات ریاست جمهوری آتی مشابه سال ۱۳۸۸ یک جنبش اجتماعی قدرتمند راه انداخت. این رویکرد، به انتخابات به چشم فرصتی برای تحرک بخشیدن به جنبش دموکراسی&zwnj;خواهی می&zwnj;نگرد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> </blockquote> <div dir="RTL">از آنجایی که انتخابات ریاست جمهوری یازدهم در پیش است و بزودی به مهمترین رویداد سیاسی آینده ایران تبدیل خواهد شد، پیشنهادی در عرصه سیاسی ایران مطرح است که می&zwnj;توان با شرکت در انتخابات ریاست جمهوری آتی مشابه سال ۱۳۸۸ یک جنبش اجتماعی قدرتمند راه انداخت.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">این دیدگاه متفاوت با راهبرد انتخابات&zwnj;محور یا استراتژی بازگشت به قدرت و یا اصلاحات پارلمانتاریستی و با استفاده از سازوکار کنونی قدرت است که می&zwnj;کوشد تا با نشستن بر مسند ریاست جمهوری و استفاده از امکانات دولت و قوه مجریه برنامه اصلاحی را به پیش ببرد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">این رویکرد برخورد تاکتیکی با انتخابات دارد و به آن به منزله فرصتی برای تحرک بخشیدن به جنبش دموکراسی&zwnj;خواهی و خروج از رکود کنونی می&zwnj;نگرد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">این یادداشت راه&zwnj;کار سیاسی فوق را به چالش می&zwnj;کشد و مشکلات آن را طرح می&zwnj;کند که در مجموع بخت موفقیت بالایی ندارد. البته به نظر نگارنده می&zwnj;توان از انتخابات در سطح تاکتیک و به عنوان ابزار، استفاده کرد تا خارج از فرایند انتخابات ، گذار مسالمت&zwnj;آمیز به دموکراسی در ایران را جلو برد.<b><br /> </b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">اما این طرح به شکل مکانیکی و بدون توجه به تفاوت شرایط و زمانه می&zwnj;پندارد که نفس شرکت در انتخابات ریاست جمهوری می&zwnj;تواند جنبش&zwnj;ساز باشد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">چنین نگرشی بر پیش&zwnj;فرض غلطی متکی است که می&zwnj;انگارد رابطه&zwnj;ای تعیین&zwnj;کننده بین جنبش اجتماعی و استقبال از صندوق&zwnj;های رای وجود دارد. در حالی که چنین رابطه&zwnj;ای وجود ندارد. رویداد تاریخی خرداد ۱۳۸۸ یک حالت از شکل&zwnj;های محتمل بود. اما تضمینی وجود ندارد که شرکت در انتخابات ریاست جمهوری بتواند لزوما اقتدار نظام سیاسی را متزلزل ساخته و مسیر تغییر مثبت را هموار کند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری کافی بود رهبری جلوی تقلب را می&zwnj;گرفت و یا میرحسین موسوی نمی&zwnj;ایستاد و تن به پذیرش نتیجه انتخابات می&zwnj;داد ، در این صورت به احتمال بسیار زیاد جنبش سبزی [در شکل یک جنبش اعتراضی&zwnj;] شکل نمی&zwnj;گرفت.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL">آنچه پس از اعلام نتایج رخ داد ، برنامه&zwnj;ای از قبل &zwnj;تعیین&zwnj;شده، نبود بلکه حرکتی ناگهانی و غیرمترقبه بود. خشم رای&zwnj;دهندگان به موسوی، از تقلب بزرگ منجر به انفجار اجتماعی شد و نیروی محرکه جنبش اجتماعی توانمندی را رقم زد.<img width="200" height="150" align="bottom" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/24062009012-1.jpg" alt="" /></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> </blockquote> <div dir="RTL">بزرگترین ایراد این طرح، تحلیل غلط از چگونگی پیدایش جنبش سبز و یا دست&zwnj;کم مرحله اعتراض&zwnj;های خیابانی است. نه میرحسین موسوی و نه مهدی کروبی با هدف راه&zwnj;اندازی جنبش اجتماعی پا به میدان رقابت&zwnj;های انتخاباتی نگذاشتند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">آنها می&zwnj;خواستند در چهارچوب قانونی و متعارف رئیس جمهوری شوند و بر اساس قانون اساسی وعده&zwnj;های انتخاباتی و برنامه&zwnj;هایشان را تحقق بخشند. مهدی کروبی رویکرد رادیکال&zwnj;تری داشت.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در حالی&zwnj;که میرحسین موسوی ابتدا جایگاه خود را به عنوان نیروی سوم بین اصول&zwnj;گرایان و اصلاح&zwnj;طلبان تعریف کرد ولی در ادامه، فضای انتخاباتی وی را به جلو راند تا جایی که در پیشانی جنبش تغییرخواهی قرار گرفت.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">آنچه پس از اعلام نتایج رخ داد ، برنامه&zwnj;ای از قبل&zwnj; تعیین&zwnj;شده، نبود بلکه حرکتی ناگهانی و غیرمترقبه بود. خشم رای&zwnj;دهندگان به موسوی از تقلب بزرگ منجر به انفجار اجتماعی شد و نیروی محرکه جنبش اجتماعی توانمندی را رقم زد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">اکثر قریب به اتفاق آشنایان به مسائل سیاسی ایران و از جمله مهندس میرحسین موسوی پیش از انتخابات تصور نمی&zwnj;کردند خیابان&zwnj;های تهران صحنه رویارویی نیرو&zwnj;های خواهان تغییر و حاکمیت شود!</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">آنچه بعد از ۲۲ خرداد ۱۳۸۸ رخ داد از اساس متفاوت با انتظارات و توقعات پیش از انتخابات بود. محور اصلی اعتراضات تقلب و عدم سلامت انتخابات بود و مسائلی چون عدم آزادی انتخابات و بی&zwnj;عدالتی حاکم بر آن اهمیت اولیه نداشتند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">فاصله زیاد بین ذهنیت رای&zwnj;دهندگان به موسوی و کروبی با آنچه در اعلام نتایج اجرا شد ، شوک سنگینی را به جامعه وارد کرد که در مرحله بعد منجر به طغیان عمومی شد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL">نپذیرفتن نتایج انتخابات و نافرمانی میرحسین موسوی نقشی کلیدی و تعیین&zwnj;کننده در خیزش جنبش سبز داشت. در غیاب چنین رفتاری بعید بود آن رویداد مهم سیاسی به وقوع بپیوندد.</div> </blockquote> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">فرجام و سیر تحولات جنبش سبز بخش زیادی از جامعه را به این سمت سوق داد که مطالباتی را که می&zwnj;خواستند بر برگه&zwnj;های رای بنویسند و با دست&zwnj;هایشان در صندوق&zwnj;های رای بیندازند ، از این پس باید با پا&zwnj;ها و گام&zwnj;های استوارشان در خیابان&zwnj;ها به دست آورند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">جنبش سبز در مرحله اعتراضات خیابانی متوقف ماند. بقاعده راهبردی می&zwnj;تواند دوباره نیرو&zwnj;های خواهان تغییر را به صحنه بیاورد که راه حلی برای گسترش و عبور اعتراضات خیابانی از سد سرکوب حکومت ارائه دهد. بعید به نظر می&zwnj;رسد برای اکثر نیرو&zwnj;های حامل جنبش سبز بازگشت به عقب قابل قبول باشد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">البته ممکن است برخی فکر کنند جنبش اجتماعی با توجه به تنگناهای موجود کارساز نیست اما طبیعی است این نیرو&zwnj;ها به سمت رویکرد اصلاحات در داخل حکومت تمایل نشان می&zwnj;دهند و از ایده بازگشت به قدرت طرفداری می&zwnj;کنند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">دشوار بتوان تصور کرد این افراد برای راه&zwnj;اندازی یک جنبش اجتماعی وارد یک آکسیون انتخاباتی بشوند. به عبارت دیگر، آنها انتخابات را به عنوان یک استراتژی مورد توجه قرار می&zwnj;دهند نه تاکتیک.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">دیگر مانع پیشِ رو عملکرد حکومت است. تحقق این راهبرد نیازمند تایید صلاحیت کاندیدایی است که قرار است با حضور در انتخابات جریان&zwnj;ساز شود. بدیهی است حکومت اگر فکر می&zwnj;کرد موسوی پس از انتخابات چنین واکنشی انجام خواهد دهد و یا برای نظام سیاسی خطر&zwnj;آفرین می&zwnj;شود، اجازه حضور وی را مانند ادوار قبلی نمی&zwnj;داد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">رصد کردن رفتار حکومت و بررسی علائم و نشانه&zwnj;های موجود، بیانگر این واقعیت است که حکومت صلاحیت کاندیدای جدی غیر از اصول&zwnj;گرایان را در انتخابات ۱۳۹۲ تایید نمی&zwnj;کند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">از سوی دیگر در انتخابات ۱۳۸۸ فعالان ستاد و نزدیکان موسوی و کروبی و رای&zwnj;دهندگان تصور می&zwnj;کردند سلامت انتخابات در حدی است که امکان تقلب بزرگ را نمی&zwnj;دهد. حال دشوار است جمع زیادی را قانع کرد تا در انتخاباتی شرکت کنند که پیشاپیش سلامت آن در حد وسیعی زیر سئوال است!</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">مجموعه عوامل فوق چشم&zwnj;انداز موفقیت&zwnj;آمیزی برای راهبرد جنبش&zwnj;سازی از انتخابات مشابه تجربه ۱۳۸۸ ترسیم نمی&zwnj;کند. البته راه&zwnj;اندازی جنبش اجتماعی از طریق بهره&zwnj;برداری از فرصت انتخابات محدود به این حالت نیست.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL">حتی اگر فرض شود که کاندیدای مورد نظر از فیلتر شورای نگهبان بگذرد باز تضمینی وجود ندارد که وی در برابر تقلب احتمالی ایستادگی کند.</div> </blockquote> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">اما شرط لازم برای توسل جستن به این ابتکار، داشتن برنامه مشخص و عملی در چهارچوب شرایط واقعی سیاسی ایران برای خیزش مجدد جنبش اجتماعی است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">راهبرد جدید باید بتواند راه حل مناسب برای مشکلاتی ارائه بدهد که جنبش سبز را زمین&zwnj;گیر کرد. به سخن دیگر تکرار مکانیکی تجربه جنبش سبز کارایی ندارد بلکه شکست بن&zwnj;بست کنونی از مسیر آسیب&zwnj;شناسی جنبش سبز و عرضه راه&zwnj;کاری نوین می&zwnj;گذرد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در راهبرد تحرک&zwnj;بخشی به جنبش اجتماعی انتخابات جنبه تاکتیکی دارد و فرایند انتخابات نمی&zwnj;تواند در سطح استراتژی مورد نظر قرار بگیرد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در افق کنونی عرصه سیاسی انتخابات زمانی می&zwnj;تواند در مسیر ظهور جنبش اجتماعی قدرتمند یاری&zwnj;رسان باشد که اکسیون&zwnj;های انتخاباتی پیشاپیش و قبل از انتخابات سمت&zwnj;گیری به سمت احیای جنبش اجتماعی و اعتراض&zwnj;های خیابانی داشته باشند نه اینکه مترصد دست&zwnj;کاری در نتایج انتخابات برای آغاز اعتراض&zwnj;های خیابانی باشند؛ امری که معلوم نیست رخ بدهد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">حتی اگر فرض شود که کاندیدای مورد نظر از فیلتر شورای نگهبان بگذرد باز تضمینی وجود ندارد که وی در برابر تقلب احتمالی ایستادگی کند. نپذیرش نتایج انتخابات و نافرمانی میرحسین موسوی نقشی کلیدی و تعیین&zwnj;کننده در خیزش جنبش سبز داشت. در غیاب چنین رفتاری بعید بود آن رویداد مهم سیاسی به وقوع بپیوندد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">بنابراین ضرورت دارد با دقت و هوشیاری و متناسب با شرایط انتخابات ریاست جمهوری یازدهم در تبیین رابطه فرصت انتخابات و احیای جنبش اجتماعی کوشید. در عین حال این نکته را نیز نباید از یاد برد که راه&zwnj;اندازی جنبش اجتماعی لزوما محدود به راه&zwnj;کار&zwnj;های انتخاباتی نیست.</div> https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/04/25/13573#comments انتخابات ریاست جمهوری یازدهم جنبش سبز جنبش‌سازی جنبش‌های اجتماعی در ایران علی افشاری گوی سیاست Wed, 25 Apr 2012 08:47:32 +0000 13573 at https://archive.radiozamaneh.com