https://archive.radiozamaneh.com/taxonomy/term/11303/all fa https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2012/04/24/13484 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2012/04/24/13484" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> بیژن روحانی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="277" height="188" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/rohbies01.jpg?1335221747" /> </div> </div> </div> <p>بیژن روحانی - گروهی از باستان&zwnj;شناسان ایتالیایی قرار است برای انجام کاوش به شهر باستانی استخر در استان فارس ایران بروند. سفر این گروه در روز پنجم اردیبهشت آغاز می&zwnj;شود و کاوش&zwnj;ها و تحقیقات میدانی آنها ۴۵ روز به طول خواهد انجامید.</p> <!--break--><!--break--><p>&nbsp;</p> <p><a href="http://www.zamahang.com/podcast/2010/20120422_Heritage_Istakhr_Rouhani.mp3"><img align="middle" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/musicicon_14.jpg" alt="" /></a></p> <p>&nbsp;</p> <p>به گفته&zwnj;ی رئیس پژوهشکده&zwnj;ی باستان&zwnj;شناسی ایران، قرار است یک گروه دیگر از باستان&zwnj;شناسان ایتالیایی مطالعاتی را روی شبکه آبیاری در شهر باستانی بیشاپور در نزدیکی کازرون انجام دهند. او همچنین از برنامه باستان&zwnj;شناسان ژاپنی برای مطالعات باستانی در شهر تاریخی ارسنجان خبر داد. به گفته&zwnj;ی محمود میراسکندری، این سفرها در چارچوب تفاهم&zwnj;نامه&zwnj;های همکاری که ایران پیش&zwnj;تر با این کشورها امضاء کرده است، انجام می&zwnj;شود. با این حال قرار است در هر کاوش یک باستان&zwnj;شناس ایرانی نیز به عنوان سرپرست گروه معرفی شود تا مطالعات باستان&zwnj;شناسی با حضور باستان&zwnj;شناسان و پژوهشگران ایرانی صورت بگیرد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>حضور هیئت&zwnj;های باستان&zwnj;شناسی خارجی همواره با نظرهای متفاوتی همراه بوده است. برخی از باستان&zwnj;شناسان بر این اعتقاد هستند که با توجه به توانایی&zwnj;های فعلی باستان&zwnj;شناسان ایرانی نیازی به کمک گرفتن از گروه&zwnj;های خارجی و دعوت آنها نیست. به اعتقاد این گروه، مشخص نیست حاصل مطالعات باستان&zwnj;شناسان خارجی تا چه حد در اختیار ایران قرار بگیرد. اما در برابر این نظر، برخی دیگر با اشاره به توانایی&zwnj;های فنی و بهره&zwnj;مندی گروه&zwnj;های خارجی از ابزار&zwnj;های پیشرفته&zwnj;تر، حضور آن&zwnj;ها را به نفع شناسایی هرچه بهتر محوطه&zwnj;&zwnj;های باستانی در ایران می&zwnj;دانند و اشاره دارند که حضور باستان&zwnj;شناسان ایرانی در کنار آن&zwnj;ها می&zwnj;تواند باعث انتقال تجربه به پژوهشگران ایرانی شود.</p> <p>&nbsp;</p> <blockquote><p><img align="middle" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/rohbies02.jpg" alt="" />یک ستون باستانی در استخر</p> </blockquote> <p>&nbsp;</p> <p>رئیس پژوهشکده باستان&zwnj;شناسی ایران سفر این گروه&zwnj;ها را به ایران فرصتی برای کشور دانسته زیرا به گفته&zwnj;ی او آن&zwnj;ها با تجهیزات جدید و پیشرفته به ایران سفر می&zwnj;کنند و کاوشگران ایرانی نیز می&zwnj;توانند از تجهیزات و مطالعات آنان استفاده کنند. به گفته&zwnj;ی آقای میراسکندری یافته&zwnj;ها و مطالعات آنان در اختیار میراث فرهنگی ایران قرار می&zwnj;گیرد.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>مطالعات در مورد مسجد تاریخی استخر</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>رئیس پژوهشکده باستان&zwnj;شناسی ایران هدف سفر باستان&zwnj;شناسان ایتالیایی را مطالعه در خصوص یک مسجد تاریخی در شهر استخر اعلام کرده است. به گفته&zwnj;ی بسیاری از مورخان مسجد شهر استخر یکی از نخستین مسجدهایی است که در ایران ساخته شده. در برخی از منابع تاریخی نیز نام این مسجد آمده است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>شهر باستانی استخر در حدود پنج کیلومتری شمال تخت جمشید قرار گرفته. این شهر به&zwnj;خصوص در دوران ساسانی و ابتدای دوره اسلامی از اهمیت فراوان سیاسی و مذهبی در منطقه پارس برخوردار بوده است. با آنکه اطلاع زیادی از تاریخ استخر در پیش از دوران ساسانی در دست نیست، اما آثار و مواد و مصالحی از دوران هخامنشی نیز در این شهر پیدا شده&zwnj;اند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>برخی از باستان&zwnj;شناسان معتقدند در دوران هخامنشی استخر بخش عامه&zwnj;نشین تخت جمشید یا پارسه بوده&zwnj; است. در دوران ساسانی استخر به شهری معتبر و مهم تبدیل شد و محل زندگی خاندان و دودمان اردشیر بابکان بنیانگذار پادشاهی ساسانی در آنجا قرار داشته است. تعدادی از پادشاهان ساسانی نیز مراسم تاج&zwnj;گذاری یا دیگر مراسم آیینی را در استخر انجام داده&zwnj;اند. طبری استخر را محل نگهداری اوستا ذکر کرده و برخی دیگر نیز این شهر را محل گنجینه&zwnj;ی سلطنتی دانسته&zwnj;&zwnj;اند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در خصوص مسجد تاریخی استخر نیز گمانه&zwnj;های فراوانی وجود دارد. برخی این احتمال را نیز مطرح کرده&zwnj;ا&zwnj;ند که ممکن است این مسجد نخستین مسجد ایران باشد. شواهد نشان می&zwnj;دهد در ساختن این مسجد از ستون&zwnj;های و سرستون&zwnj;های باستانی که متعلق به بناهای دیگر بوده استفاده شده است. توصیفات موجود از مسجد و همچنین شواهدی که در محل موجود است بیانگر آن است که این مواد و مصالح مربوط به دوران هخامنشی است</p> <p>&nbsp;</p> <p>برخی از منابع نیز این احتمال را مطرح کرده&zwnj;اند که این مسجد روی یک نیایشگاه یا آتشکده&zwnj;ی کهن&zwnj;تر ساخته شده باشد. محمد بن احمد مقدسی، تاریخ&zwnj;نگار سده&zwnj;ی چهارم هجری در کتاب مشهور خود به نام &laquo;احسن التقاسیم&raquo; در این مورد این مسجد نوشته است:&laquo;جامع استخر مانند جامع&zwnj;های شام در بازار است. ستون&zwnj;های گرد دارد و سرستونش همانند سر گاو است و گویند در قدیم آتشکده بوده است. بازارها از سه سو آن را فرا&zwnj;گرفته است&raquo;.</p> <p>&nbsp;</p> <p>مطابق متون تاریخی، نخستین باری که پای اعراب مسلمان به شهر استخر رسید در سال ۱۸ هجری بوده است.اما در آن زمان فرماندار استخر با پذیرش شرایط صلح و پرداخت خراج مانع از اشغال و ویرانی شهر شد. اما با گذشت چند سال و پس از شانه خالی کردن از پرداخت خراج، یکی دیگر از سرداران عرب به شهر حمله و آنجا را تسخیر کرد و پرستشگا&zwnj;های باستانی را مسجد ساخت.</p> <p>&nbsp;</p> <blockquote><p><img align="middle" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/rohbies03.jpg" alt="" />سرستونی به شکل گاو از استخر در موزه هنر متروپلیتن نیویورک&nbsp;</p> </blockquote> <p>مسعودی هم در کتاب تاریخ خود در خصوص این مسجد چنین نوشته است:&laquo;من این مسجد را دیده&zwnj;ام. تقریباً در یک فرسخی شهر استخر قرار گرفته، بنایی زیبا و پرستشگاهی باشکوه است. در آنجا ستون&zwnj;هایی از سنگ یک&zwnj;پارچه با قطر و ارتفاع حیرت&zwnj;بخشی دیدم که بر فراز آن اشکال عجیب از اسب و سایر حیوانات غریبه نصب بود و هم از حیث شکل و هم از لحاظ عظمت شخص را به تعجب می&zwnj;افکند. در گرد بنا خندقی وسیع و بارویی از سنگ&zwnj;های عظیم کشیده بودند، مستور از نقوش برجسته بسیار ماهرانه. اهالی آن ناحیه این صورت&zwnj;ها را به پیمبران نسبت می&zwnj;دهند&raquo;.</p> <p>&nbsp;</p> <p>از سده&zwnj;ی نوزدهم تاکنون افراد، جهانگردان و باستان&zwnj;شناسان مختلفی از استخر بازدید کرده یا در آنجا مطالعات باستان&zwnj;شناسی انجام داده&zwnj;اند. بسیاری از آن&zwnj;ها نیز در خصوص این مسجد تاریخی مهم اظهار نظر کرده&zwnj;اند. به طور عمده دو نظریه متفاوت در خصوص این مسجد موجود است. برخی با بررسی مصالح و عناصر ساختمانی به کار رفته در مسجد که مربوط به دوره هخامنشی است، معتقدند در این منطقه یک استقرار هخامنشی نیز وجود داشته و این مسجد را تغییر شکل یافته یک بنای پیش از اسلام می&zwnj;دانند.</p> <p>اما برخی دیگر می&zwnj;گویند احتمال دارد این مواد و مصالح هخامنشی از محل دیگری به شهر استخر حمل شده باشد و بنابراین احتمال آن را که مسجد استخر روی یک بنای پیش از اسلام شکل گرفته باشد بعید می&zwnj;دانند. با این&zwnj;&zwnj;حال مقایسه این مواد و مصالح هخامنشی نشان داده است آن&zwnj;ها تا حد زیادی از نظر سبک و ابعاد و اندازه با نمونه&zwnj;های دیگر از معماری هخامنشی متفاوت هستند. بنابراین احتمال آنکه نشان&zwnj;دهنده استقرار و سکونت دوران هخامنشی در شهر استخر باشند بسیار زیاد است.</p> <p>باید دید مطالعات کاوشگران ایتالیایی تا چه حد به روشن شدن این بخش از تاریخ ایران کمک خواهد کرد.</p> <p> در همین زمینه:<br /> <a href="http://zamaaneh.com/rohani/2008/06/post_225.html">::ساختار شهر استخر، بیژن روحانی، رادیو زمانه::</a><br /> &nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/culture/cultural-heritages/2012/04/24/13484#comments استخر باستانشناسی بیژن روحانی میراث فرهنگی و رسوم ملل Mon, 23 Apr 2012 22:55:48 +0000 13484 at https://archive.radiozamaneh.com