محمد جواد اکبرین

مذاکره با آمریکا ، تابو یا راه حل ؟

Mon, 09 Apr 2012 23:16:10 +0000

گفت‌وگو با محمدجواد اکبرین، روزنامه‏نگار و تحلیل‏گر مسائل ایران

سراج الدین میردامادی

سراج الدین میردامادی - آقای هاشمی رفسنجانی، رئیس مجمع تشخیص مصلحت، در مصاحبه‏ای با "فصل‏‏نامه‏ مطالعات بین‏المللی" شماره‏ بهار ۱۳۹۱، گفته است: "امریکا قدرت برتر دنیاست.

مگر اروپا با امریکا، چین با امریکا، روسیه با امریکا چه تفاوتی از دید ما دارند؟ اگر با آن‏ها مذاکره داریم، چرا با امریکا مذاکره نکنیم؟"

در گفت‏وگویی با آقای محمد جواد اکبرین، روزنامه‏نگار و تحلیل‏گر مسائل ایران در این زمینه، از ایشان پرسیدم:

ارزیابی کلی شما از اظهارات آقای هاشمی رفسنجانی چیست؟ با توجه به این‏که مسئله‏ مذاکره با امریکا بیش از سه دهه است که تبدیل به تابو شده و یکی از حرمت‏های سیاسی در فضای سیاسی ایران بوده است. این سخنان را با توجه به بالا گرفتن بحران سیاسی ایران با جامعه‏ بین‏الملل، به‏ویژه با امریکا، چطور ارزیابی می‏کنید؟

اگر در گذشته آقای هاشمی رفسنجانی با چنین دیدگاه‏هایی، تنها گروهی از تکنوکرات‏ها را نمایندگی می‏کرد که توسعه‏ اقتصادی و رابطه‏ باز و منافع متقابل با جامعه‏ بین‏المللی و حد ضروری از آزادی را مایه و پایه‏ بقای جمهوری اسلامی و پیشرفت کشور می‏دانستند، الان دیگر تنها آن طیف نیستند که این‏طور فکر می‏کنند و آقای هاشمی هم تنها سخن‏گوی آن‏ها نیست.

اصول‏گرایانی که پیش‏تر ایدئولوژی را برتر از توسعه، آزادی و روابط بین‏الملل می‏دانستند، در تجربه‏ سال‏های اخیر دیدند که چگونه این نگاه کشور را به سمت نابودی و انزوا می‏برد. به همین خاطر، الان می‏توان گفت که این نگاه و آقای هاشمی رفسنجانی و ایده‏ مذاکره با امریکا برای خروج از بحران کنونی، دیدگاه آن‏ها هم هست.

اصول‏گرایانی که پیش‏تر ایدئولوژی را برتر از توسعه، آزادی و روابط بین‏الملل می‏دانستند، در تجربه‏ سال‏های اخیر دیدند که چگونه این نگاه کشور را به سمت نابودی و انزوا می‏برد

نشانه‏ آن هم این است که وقتی آقای هاشمی این بحث را مطرح کرد، عموماً از اصول‏گرایان سنتی صدای اعتراضی شنیده‏ نشد و می‏توان گفت که سکوت علامت رضا بود.

البته آقای ترقی عضو هیأت مؤتلفه اعتراضی کرد. اما اگر بنا باشد که هیأت مؤتلفه‏ اسلامی اعتراض جدی‏ای بکند، این آقای ترقی نیست که باید سخن بگوید، بلکه دیگران هستند که در این‏باره سخن می‏گویند.

آقای اکبرین، به این واکنش‏ها اشاره کردید. ما در دوره‏ آقای هاشمی رفسنجانی هم یادداشت "مذاکره‏ مستقیم" آقای عطاالله مهاجرانی را در روزنامه‏ اطلاعات داشتیم که خواستار مذاکره با امریکا شده بود.

اما واکنش‏ها در آن دوره بسیار تند و شدید بود. حتی رهبر جمهوری اسلامی در خطبه‏های نماز جمعه هم آن یادداشت را مورد انتقاد قرار داد. ولی به‏نظر می‏رسد که حتی خود اصول‏گراها هم در شرایط کنونی واکنش تندی به اظهارات آقای هاشمی نشان نداده‏اند، به استثنای روزنامه‏ کیهان و فارس‏نیوز. این را چگونه ارزیابی می‏کنید. آیا فکر می‏کنید الان زمینه‏ مذاکره‏ مستقیم با امریکا در میان خود اصول‏گراها که بیشتر نگاه ایدئولوژیک به مقوله‏ مناسبات بین‏المللی و رابطه با امریکا دارند هم وجود دارد؟

کسانی که در آن زمان، یعنی در آغاز دهه‏ هفتاد شمسی، بحث مذاکره با امریکا را مطرح کردند و نیز کسانی که به بحث کنونی انتقاد می‏کنند و زمان را با دهه‏ هفتاد مقایسه کرده و می‏گویند که چطور در آن زمان ما مذاکره نکردیم و هیچ اتفاقی هم نیافتد، بیست سال هم گذشت، الان سال ۹۱ است و ما هم‏چنان بر سر مواضع خودمان ایستاده‏ایم و اتفاقی نیافتاده است و ...

خلاصه پیشنهاددهندگان مذاکره را به ضعف و انفعال متهم می‏کنند، توجه ندارند که الان بحث مذاکره با امریکا موضوعیت ندارد، "طریقیت" دارد.

آن‏ها پیشنهاددهندگان را متهم می‏کنند به مذاکره از سر ناچاری و می‏گویند ما روزی باید مذاکره کنیم که از موضع عزت باشیم. اما وقتی راه جلوگیری از یک جنگ خانمان‏سوز از مذاکره با امریکا می‏گذرد، باید متواضعانه از شعارها فاصله گرفت و به این شعور عملی تن داد.

منتقدان فراموش کرده‏اند که اگر در ابتدای دهه‏ هفتاد این زمزمه بود، مذاکره نشد و اتفاقی هم نیافتاد، کشور مرهون رأی بیست میلیونی مردم به آقای خاتمی در دو دوره‏ پیاپی بود.

اگر ما دولت آقای خاتمی که اعتبار و وجاهت بین‏المللی داشت و پشتوانه‏ رأی مردم، آزادی، توسعه و روابط بین‏المللی برای‏اش مهم بود را نداشتیم، آن وقت آن‏ها می‏دیدند که کشور در همان دهه‏ هفتاد به چه سراشیبی سقوطی می‏افتاد.

این‏بار هم اگر مذاکره از سر ناچاری تبدیل شود به مذاکره از موضع عزت، بیایند به جنبش سبز تن بدهند تا از مذاکره از سر ناچاری نجات پیدا کنند و به موضع برابر و عزیزانه برسند.

می‏ماند مسئله‏ ارگان‏هایی مثل خبرگزاری فارس و کیهان که این بار داعیه‏دار حمله به آقای هاشمی شده‏اند.

جالب است که هم افکار کیهان و نسبت‏ا‏ش با بدنه‏ نظامی کشور شناخته شده است و هم خبرگزاری فارس که رسماً مدیریت‏اش عضو سپاه پاسداران است و از مجلس هم اگر صدایی شنیده شد، دقت کنید که صدای سردار کوثری، نایب رییس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس است که پیش‏تر فرمانده‏ لشکر ۲۷ محمد رسول‏الله سپاه بود.

محمد جواد اکبرین: وجه مشترک منتقدان که که به بدنه‏ سپاه تعلق دارند، نگرانی از منافع و موقعیت رانتی‌شان است. وگرنه به عنوان راهی برای نجات کشور نگاه کنند، آن‏ها هم قاعدتاً این‏قدر حمله و تهاجم نمی‏کنند

این وجه مشترک این منتقدان که از اصول‏گرایان سنتی نیستند و به بدنه‏ سپاه تعلق دارند، به نظر می‏رسد که ناشی از نگرانی‏هایی است که من تعبیر می‏کنم به "شاهزاده‏های دورگه‏ نفت و ایدئولوژی" که ‏آن‏ها به‏هرحال نگران منافع و موقعیت رانتی خودشان هستند.

وگرنه اگر از موضعی که آقای هاشمی و نزدیکان فکری ایشان به مذاکره با امریکا نگاه می‏کنند، یعنی نه به عنوان یک موضوع، بلکه به عنوان یک راه برای نجات کشور نگاه کنند، قاعدتاً آن‏ها هم این‏قدر حمله و تهاجم نمی‏کنند.

موضع رهبر جمهوری اسلامی را در این فرایند چگونه می‏بینید؟ با توجه به نامه‏ای که آقای اوباما اخیراً به ایشان نوشته و هم‏چنین با توجه به ابقای آقای هاشمی رفسنجانی در مصدر ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام .

آیا فکر نمی‏کنید این فرضیه درست باشد که رهبر جمهوری اسلامی هم بی‏تمایل به این مذاکره نیست و پیغام‏ها و ردوبدل‏هایی که صورت می‏گیرد و هم‏چنین بازگشت ایشان به‏گونه‏ای به آقای هاشمی رفسنجانی، ممکن است از این زاویه باشد که بخواهد آقای هاشمی را معبر و منظر برای گذار به این مذاکره قرار بدهد؟

من تعبیر "بازگشت به آقای هاشمی رفسنجانی" را چندان تعبیر مناسبی نمی‏دانم. گمان من این است که ابقای آقای هاشمی رفسنجانی در رأس مجمع تشخیص مصلحت نظام، همان‏‏قدر که می‏تواند راهی را برای نجات کشور در روز مبادا باز بگذارد، همان‏قدر هم می‏تواند یک رفتار تزیینی باشد برای این‏که انتقادات بیشتری متوجه ایشان نشود.

این فرضیه را وقتی ما می‏توانیم جدی بگیریم که پاسخ این سئوال را بدهیم که کدام گروه در حال حاضر دست برتر را در تصمیم‏گیری‏ها در کشور دارند، تأثیر اصلی را روی آقای خامنه‏ای دارند و یا این‏که آقای خامنه‏ای روی آن‏ها بیشتر از همه‏ گروه‏ها حساب می‏کند.

در همین اتفاقی که الان افتاده و آقای هاشمی رفسنجانی بحث مذاکره با امریکا را مطرح کرده، ببینید چه کسی با ایشان همراه است و چه کسی همراه نیست.

از سپاه و وابستگان سپاه، مثل کیهان، خبرگزاری فارس و یا اشخاصی مثل سردار کوثری که بگذریم، به نظر دولت دقت کنید.

دولت رسماً حاضر به مذاکره است. ادبیات وزیر خارجه، آقای صالحی را نگاه کنید؛ پیاپی اعلام می‏کند که مواضع رسمی را کشورها باید از سوی دولت بشنوند و نه از سوی گروه‏ها و رسانه‏ها. چرا ایشان این حرف را می‏زند؟! به‏خاطر این‏که گروه‏ها و رسانه‏هایی نظیر فارس، کیهان و برخی جریانات سیاسی حرف‏هایی می‏زنند که مذکره و امکان ارتباط را حتی با ترکیه به خطر می‏اندازند، چه برسد به امریکا.

ابقای آقای هاشمی رفسنجانی در رأس مجمع تشخیص مصلحت نظام، همان‏‏قدر که می‏تواند راهی را برای نجات کشور در روز مبادا باز بگذارد، همان‏قدر هم می‏تواند یک رفتار تزیینی باشد برای این‏که انتقادات بیشتری متوجه ایشان نشود

موضع دولت که این است، اصول‏گرایان سنتی که عموماً سکوت‏شان علامت رضا است و به‌نوعی همراهی می‏کنند، کارشناسان رسانه‏ها و تحلیل‏گران هم در همین روزنامه‏ها، رسانه‏ها و مجله‏هایی که امروز در داخل جمهوری اسلامی مجوز دارند، به هزار زبان گفته‏اند که راه خروج از بحران، مذاکره‏ صادقانه با جامعه‏ی بین‏المللی و اعتمادسازی است.

پس چه کسانی هستند که امروز و در طول سال گذشته و وقتی حتی جدی‏ترین نشانه‏های جنگ آشکار شد، باز هم بر سر یک سری مواضع، لج‌بازانه ایستاده‏اند.

اگر مشخص شود که آن دسته افرادی که اصرار دارند (که من تعبیر می‏کنم به حفظ مواضع رانتی ایدئولوژیک‏شان)، آن‏ها چقدر در رأس کشور و در تصمیم‏گیری‏ها و تصمیم‏سازی‏ها تأثیرگذارند و چقدر پیوندشان با آقای خامنه ای عمیق است؟!

اگر پیوند آن‏ها عمیق‏تر از آقای هاشمی رفسنجانی و دیگران باشد، که به گمان‏ام هست، قاعدتاً نمی‏شود این فرضیه را چندان جدی گرفت.

^{منبع عکس اول: خبرگزاری فارس - عکاس: ساتیار امامی}

کناره گیری از انتخابات؛ هم وظیفه اخلاقی و هم باور اعتقادی

Tue, 27 Dec 2011 01:13:47 +0000

در گفت‌وگو با محمد جواد اکبرین - روزنامه‌نگار

سراج‌الدین میردامادی

۳۹ تن از زندانیان سیاسی در خصوص انتخابات نهمین دوره‌ مجلس شورای اسلامی بیانیه‌ای صادر کرده‌اند. این زندانیان سیاسی منتقد حکومت که از گرایش‌های سیاسی گوناگونی هستند تاکید کرده‌اند که امروز جامعه ما در عمل شاهد یک حکومت نظامی اعلام نشده است و تجربه همه کشور‌ها و همچنین یک‌صدسال گذشته کشور ما نشان می‌دهد انتخاباتی که تحت سیطره نظامیان و نیروهای امنیتی برگزار شود، انتخاباتی صرفاً فرمایشی است که تکلیف و ترکیب کرسی‌های آن از قبل تعیین شده است.

در گفت‌وگو با محمدجواد اکبرین، دین‌پژوه و روزنامه‌نگار مقیم پاریس از او پرسیده‌ایم که در این بیانیه به چه مسائلی پرداخته شده است و اهمیت آن چیست؟

محمدجواد اکبرین: به نظر می‌رسد مهم‌ترین نکته‌ این بیانیه، این است که دوستان جمع‌بندی نهایی را پس از مدت‌ها تلاش اعلام کرده‌اند. در این بیانیه تأکید شده است که انتخابات می‌توانست بهترین راه و کم‌هزینه‌ترین راه برای تأمین مطالبات مردم باشد و حتی حرمت حاکمیت نیز حفظ شود، اما در دورانی که این بیانیه آن را "دوران انسداد" توصیف می‌کند، همه‌ این راه‌ها در عمل بسته شده و حاکمیت هیچ راهی را برای گفت‌وگو باز نگذاشته است. در نتیجه این بیانیه کناره‌گیری مطلق از مقوله‌ انتخابات را هم وظیفه‌ اخلاقی و هم یک باور اعتقادی تلقی و معرفی می‌کند. باور اعتقادی به این دلیل که شرکت در چنین انتخاباتی اساساً به تحقق دموکراسی ختم نمی‌شود و نقض غرض مشارکت در انتخابات می‌‌شود. اخلاقی از این جهت که کمک به استبداد و گرم کردن تنور اوست.

فکر می‌کنید چرا زندانیان سیاسی که تحت سرکوب و فشار مستقیم و بیشتر حکومت هستند، این چنین از شجاعت و صراحت بیشتری برخوردارند تا نیروهایی که بیرون از زندان به‌سر می‌برند؟

من فکر می‌کنم دوستانی که در داخل زندان هستند، وارد یک راه بی‌بازگشت شده‌اند. به این معنا که امکان هرگونه فعالیت دیگری را بر خود مسدود می‌بینند. لذا از این آخرین فرصت که رساندن صدا و پیام خودشان به بیرون است استفاده می‌کنند. دوستانی که بیرون هستند فکر می‌کنند می‌توانند به صورت غیر علنی و ناآشکار فعالیت‌هایی انجام دهند، به خانواده‌های زندانیان سیاسی کمک کنند و کمک‌ به نیروهایی برسانند که در خارج از کشور فعالند.

تردیدی نیست که موضع سریع و آشکار زندانیان سیاسی ناشی از شجاعت ستایش‌برانگیز آنهاست، اما این دلیل ترس دوستانی نیست که بیرون هستند و گاهی سکوت را ترجیح می‌دهند

لذا آن‌ها ترجیح می‌دهند که سکوت بیشتری داشته باشند و در خفا به کارهایی بپردازند که به دلیل آزادی ازشان برمی‌آید. من به این ماجرا خوشبینانه نگاه می‌کنم. تردیدی نیست که موضع سریع و آشکار زندانیان سیاسی ناشی از شجاعت ستایش‌برانگیز آنهاست، اما این دلیل ترس دوستانی نیست که بیرون هستند و گاهی سکوت را ترجیح می‌دهند.

خود ما که در خارج از کشور هستیم، از بسیاری از کمک‌های دوستان داخل استفاده می‌کنیم و بهره‌مند می‌شویم. آن‌ها اگر بخواهند مواضع صریحی بگیرند، چه بسا ما از این کمک‌های اطلاع‌رسانی و رسانه‌ای محروم شویم.

در روز‌ها و هفته‌های اخیر در جریان مواضع آقای خاتمی قرار گرفتیم. بیانیه‌های جبهه‌ مشارکت و سازمان مجاهدین را در نامشروع دانستن انتخابات و همچنین نامه‌های زندانیان سیاسی را خواندیم. آیا مجموعه این‌ها می‌تواند منتهی به این شود که انتخابات فرمایشی و نمایشی حکومت رونق نگیرد؟

این انتخابات از همین الان بی‌رونق است. یعنی منتظر این نباشید که نتیجه چه می‌شود. انتخاباتی وجود ندارد. شما جامعه را تصور کنید. جامعه‌ای که انتخاباتی مثل انتخابات سال ۸۸ را پشت سر گذاشته و رفته رأیش را داده است، در آن مقطع بخصوص با تمام وجود تمام کشور را پر از رونق و هیجان و احساسات و مطالبات خودش کرده است. بعد پاسخی که دریافت کرده، تنها سرکوب و زندان و بستن فضای سیاسی است. اینجامعه قاعدتا از همین الان دیگر تکلیف‌اش با انتخابات آینده روشن شده است. آن‌هم با جمع‌بندی‌ای که مجموعه نیروهای سیاسی "اصلاح و تغییر" به آن رسیده‌اند. بالاخره این جامعه اگر تردیدهایی هم داشته، این تردید‌ها در این روز‌ها با این بیانیه‌ها و مواضع محکم و متحد برطرف شده است.

وقتی می‌گویم جامعه، مرادم این نیست که بخواهم تمام جامعه ایران را، تمام جمعیت کنونی داخل ایران را، نیروهای خواهان اصلاح و تغییر تلقی کنم و نیروهای هوادار حاکمیت را نادیده بگیرم، اما شما نگاهی به آمار انتخابات‌های اخیر کنید. در برخی از انتخابات اخیر جمهوری اسلامی رأی اول را کسانی داشته‌اند که در آن‌ها شرکت نکرده‌اند. رأی دوم را کسانی داشته‌اند که به نیروهای منتقد حکومت جمهوری اسلامی رأی داده‌اند و رأی سوم از آن هواداران جمهوری اسلامی بوده است.

آنچه در این سال‌ها و در این کشور‌ها به نام انتخابات انجام شده است، نمایش انتخاباتی بوده. بازی‌ای که با سیطره‌ نظامیان و نیروهای امنیتی صورتی از دموکراسی را بر خود داشته و از سیرت دموکراسی تهی بوده است.

در انتخابات سال ۸۸ که ما اصلاً نتایجش را قبول نداشتیم و مدعی تقلب آشکاری هستیم که اسنادش هم بعد‌ها منتشر شد، رهبر جمهوری اسلامی با‌‌ همان تبریک به رأی ۲۵ میلیونی رئیس‌جمهور در ساعت‌های اولیه، باب هرگونه شکایت را حتی به شورای نگهبان منصوب خودش هم بست و همین بزرگ‌ترین نشانه‌ تقلب و کودتا در انتخابات بود. به همین دلیل من فکر می‌کنم نتیجه‌ انتخابات پیشاپیش از حالا روشن و رونق نداشته‌اش از حالا آشکار است.

شورای هماهنگی راه سبز امید تعبیر" نمایش انتخاباتی" را به کار برده است. فکر می‌کنید منظور از نمایش انتخاباتی چیست و چه ویژگی‌ها و مختصاتی می‌تواند داشته باشد؟

من فکر می‌کنم این تعبیر، تعبیری بسیار عمیق و مبتنی بر تجربه‌ صدساله‌ گذشته است. در همه کشورهایی که این روز‌ها در برخی از آن‌ها شاهد بهار عربی هستیم و در برخی از آن‌ها هم با تجربه‌هایشان مواجه‌ایم، اگر شما نگاه کنید، در مصر همواره آقای حسنی مبارک بالا‌ترین آراء را می‌آورد و رقبایش انگار به هیچ انگاشته می‌شدند و هیچ هواداری نداشتند.

آخرین انتخابات عراق پیش از سقوط صدام حسین را به‌ یاد آورید که ۹۹ درصد آراء را به خود اختصاص داده بود. آقای قذافی همواره رئیس‌جمهور منتخب مردم لیبی بود. آقای اسد در همه‌ رای‌گیری‌ها رأی قاطع مردم را داشت. پس چگونه است که در اولین پنجره‌ای که به آزادی باز می‌شود، تمام مردم این کشور‌ها می‌آشوبند و آشفته می‌شوند و نتیجه چنان بلایی می‌شود که به سر امثال قذافی می‌آید و خشم مردم به این شکل خودش را نشان می‌دهد؟

این ماجرا نشان می‌دهد آنچه در این سال‌ها و در این کشور‌ها به نام انتخابات انجام شده است، نمایش انتخاباتی بوده. بازی‌ای که با سیطره‌ نظامیان و نیروهای امنیتی صورتی از دموکراسی را بر خود داشته و از سیرت دموکراسی تهی بوده است. وقتی تاریخ نتایج چنین انتخاباتی را به ما نشان داده است، برگزاری نمایش انتخابات و آزمودن دوباره‌ آزموده‌ها توسط نظام جمهوری اسلامی چه سودی برای این حکومت خواهد داشت؟ به فرض که حکومت گمان می‌کند برای او سودی دارد، مشارکت امثال ما در چنین نمایشی و بازیگری بی‌مزد و مواجب در چنین نمایشی چه سودی برای آینده‌ ما و تحقق مطالبات مردم خواهد داشت؟

سخنان آیت‌الله خامنه‌ای و کنایه‌های روشن

Babak M — Tue, 07 Jun 2011 13:41:13 +0000

سراج‌الدین میردامادی

آیت‌الله خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی در سالگرد فوت بنیانگذار جمهوری اسلامی در بهشت زهرا به ایراد سخنانی پرداخت که تحلیل‌گران سیاسی در پی آن به دنبال مصادیق و نمونه‌های آن می‌گردند؛ به‌ویژه در خصوص عدالت و رفتار عادلانه با مخالفین نظام.

در گفت‌وگو با محمدجواد اکبرین روزنامه‌نگار و دین پژوه نخست از او پرسیده‌ام: منظور آیت‌الله خامنه‌ای از این تعابیر چیست؟ این که به نام «انقلابی‌گری» و به نام «عدالت‌خواهی» نباید مخالفینی را که به اصل نظام و اسلام اعتقاد دارند زیر پا له کرد، خطاب به چه کسانی است؟ همچنین منظور آیت‌الله خامنه‌ای از توصیه به هواداران خود، در عدم حمله به این طیف، چه گروه و دسته‌ای را در برمی‌گیرد؟

محمدجواد اکبرین: تصور من این است که دائرة‌العمارف کلمات مورد استفاده رهبر جمهوری اسلامی در طول ۲۲ سال رهبری ایشان، کلماتی بسیار شفاف با ترجمه‌هایی شفاف است. من معتقدم تقریباً کمتر سیاستمداری را می‌‌توان یافت که بشود تا این حد کلماتش را به طور شفاف‌ واژه‌‌شناسی کرد و در تحلیل‌ها از آن استفاده کرد.

آقای خامنه‌ای هرجا صحبت از دشمن می‌کند، مرادش کسانی هستند که متفاوت با او فکر می‌کنند و براساس فکر خودشان عمل می‌کنند. آنجایی که ایشان می‌گوید آزادی در کشور هست و مخالفان آزادند، منظور ایشان مخالفانی است که فکرشان مخالف است، اما دست به سیاه و سفید نمی‌زنند و مخالف و مزاحم آیت‌الهی خامنه‌ای و منویات و سیاست‌های ایشان نیستند.

این بار ایشان در بهشت زهرا وقتی صحبت از رفتار با مخالفان می‌کند، به این معنا که نباید آن‌ها را زیر پا له کرد و رفتار غیرعادلانه با آن‌ها داشت، به طور مشخص کسانی هستند که مخالف ایشانند، ولی اراده یا توانی ندارند برای این که مخالف منویات ایشان عمل کنند.
.
این بار مراد ایشان به طور مشخص دولت جمهوری اسلامی است. ایشان با این سخنش اعلام کرده است که حامیان رهبری نظام که مخالفان دولت کنونی در میان محافظه‌کاران هستند و اصلاً هیچ ربطی به جنبش سبز یا معترضان دوسال اخیر ندارند، دولت را له یا نابود نکنند و در انتقادات خود حرمت دولت را نگهدارند. چرا؟ چون دولت اگرچه در رفتارها و سلیقه‌هایش مخالف منویات آقای خامنه‌ای است، اما در نهایت توانایی غلبه بر اراده آیت‌الهف خامنه‌ای را ندارد و مانند معترضان دوسال اخیر دست به عمل‌هایی از جنس مزاحمت برای ایشان نمی‌زند و یا اگرهم بخواهد بزند، توانایی‌اش را ندارد.

آیا می‌شود این گزاره آیت‌الله خامنه‌ای را این گونه‌ برداشت کنیم که از منظر او کسانی را که به اسلام و نظام اعتقاد ندارند، می‌شود مورد ایذا و آزار قرار داد؟

آقای خامنه‌ای با کسانی که به اسلام و نظام اعتقاد ندارند، تا آنجایی که مزاحم سیاست‌های او در عمل نباشند، مشکلی ندارد. اگر یادتان باشد، ایشان مرحوم داریوش فروهر را توصیف کرده بود به «دشمن نجیب». مراد ایشان از نجابت عدم مزاحمت بود. یعنی اگر مرحوم داریوش فروهر قدمی یا عملی در مزاحمت با رفتارها و سیاست‌های آقای خامنه‌ای برمی‌داشت، نه تنها دیگر «دشمن نجیب» نبود، بلکه از بزرگ‌ترین‌ دشمنان نظام جمهوری اسلامی اعلام می‌شد و تاوانش را هم در حیات خودش پس می‌داد.

یعنی زندان و شکنجه همان طور که شامل حال مرحوم عزت‌الهع سحابی و بسیاری دیگر از فعالان سیاسی شد، شامل ایشان هم می‌شد؛ گرچه در مرگش کشید آنچه نباید می‌کشید. در این ماجرا هم موضوع همین است. یعنی از نظر آقای خامنه‌ای مخالفان نظام نباید وارد حوزه مزاحمت برای ایشان شوند.

در بخش دیگری از سخنان آیت‌الله خامنه‌ای، نقل قولی از بنیانگذار جمهوری اسلامی آمده است که به همه توصیه می‌کردند که «مغرور نشوید و خودمان را بالاتر از مردم ندانیم و خودمان را بالاتر از انتقاد ندانیم و بی‌عیب ندانیم و اشتباه و خطا را بپذیریم». این بخش از صحبت‌های آیت‌الهر خامنه‌ای را واجد تعریض به چه جریان سیاسی می‌دانید؟

بخش‌های اول سخن ایشان که در دو پرسش پیشین شما به آن‌ پرداختیم، نوعی مهار هجوم به دولت بود. دولتی که در مقاطعی نافرمانی کرده و در مقابل نیز بسیار به آن حمله شده، اما دیگر تنبیه شده و بس است. در حالی که اکنون دیگر دارند له‌اش می‌کنند. حالا در این مرحله ایشان باید به نوعی به دولت تذکر و هشدار دهد تا حواسش را جمع کند.

بحث این همه ادبیات مبتنی بر غرور و خودپسندی از سوی ایشان، این که مسئولان تراز اول نظام هم باید عیب خود را بپذیرند، در واقع تذکری است به دولت که اگر در میان اصولگرایان و مخالفان شما کسانی هستند که شما را نقد می‌کنند، علیه شما سخنانی می‌گویند و یا ایراد شما را می‌گیرند، شما هم گوش دهید و یک‌جاهایی بگویید چشم و حرف آن‌ها را بپذیرید تا این هجوم را متحمل نشوید.

بخش دیگری از سخنان آیت‌‌الله خامنه‌ای اشاره به حوادث کشورهای شمال آفریقا و انقلاب‌های دنیای عرب داشت. او اشاره کرد به این که هرجا حرکت اسلامی‌ـ مردمی و ضد آمریکایی‌ست، ما با این حرکت همراهی می‌کنیم و اگر در جایی ببینیم حرکتی با تحریک آمریکایی‌ها به راه افتاده است، با آن همراهی نمی‌کنیم. به نظر می‌رسد این اشاره‌‌ای به حوادث سوریه باشد. این تناقض در کلام رهبری جمهوری اسلامی در خصوص اعتراضات دنیای عرب را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

وقتی شما به موج حرکت‌های منطقه نگاه می‌کنید، وجه مشترک تمامی این حرکت‌ها آزادی‌خواهی و رهایی از دیکتاتوری است. اتفاقی که از تونس شروع شد، به مصر رسید و بعد همچنان در تک تک این کشورها دارد تجربه می‌شود. بزرگ‌ترین و صادقانه‌ترین گواه این خواهش و خواسته مردم این است که دارند به پایش خون می‌دهند.

این حرف بسیار عاری از انصاف است که مردمی را که هر روز از صبح تا شام خون می‌دهند، زندان می‌روند، شکنجه می‌شوند، آن‌هم تنها برای این که بگویند ما یک حکومت دیکتاتوری را نمی‌خواهیم، نسبت دهند به تحریک آمریکا.‌ کلام آیت‌الهک خامنه‌ای در حمایت از حرکت‌های منطقه، کلامی تبعیض‌آمیز است. یعنی آنجایی که با منافع ایشان سازگار باشد، اگر یکنفر هم کشته شود، ایشان می‌آید و سخنرانی می‌کند.

اما اگر با منافع ایشان سازگار نباشد، مانند سوریه‌ که تا امروز هزار و صد کشته و بیش از ده‌هزار زندانی داده و گزارش‌های شکنجه در زندان‌هایش امروز رسانه‌ها را پر کرده است، ایشان بازهم با این جمله بسیار عادی که این اتفاق‌ها به تحریک آمریکا انجام شده، از همه‌چیز چشم می‌پوشد و جمهوری اسلامی را از هرگونه همکاری با مردم این کشور منع می‌کند.

ای‌کاش منع می‌کرد. گزارش‌هایی وجود دارد که هنوز کذبش اثبات نشده، اما متأسفانه نشانه‌هایی بر صدقش وجود دارد. این که جمهوری اسلامی برای حفظ مصالح خود نیروهای پاسدارش را برای سرکوب مردم سوریه به آنجا می‌فرستد و امروز سپاه پاسداران ایران شریک سرکوب مردم سوریه است. همانطور که شما در پرسش‌تان مطرح کردید، رمز تناقض و تبعیض در نوع نگاه به حرکت‌های منطقه، فقط در این است که همه چیز بر مدار منافع و مصالح رهبر جمهوری اسلامی می‌گردد.

در این روزها در جنبش سبز و در میان نیروهای اصلاح‌طلب برخی سخن از مصالحه و مذاکره با حاکمیت را مطرح می‌کنند. آیا در سخنان دیروز آیت‌الهی خامنه‌ای پاسخی به این نداهای سرداده شده در میان جبهه مخالفان حاکمیت هم مشاهده شده است یا نه؟

نکته‌ای هم در سخنان ایشان وجود داشت که من آن را پاسخی می‌دانم به کسانی که در این روزها در جنبش سبز موضوع مصالحه و یا به نوعی دیگر موضوع مذاکره را مطرح کرده‌اند. توجه داشته باشید که در این دوسال اخیر حرکتی بسیار فراگیر انجام شده است که اگرچه پس از ماه‌های اول رسانه‌های نظام هربار به هر بهانه‌ای آن حرکت را تمام شده خواندند، اما ۲۵ بهمن سال گذشته نشان داد که این حرکت تمام نشده است و با اندک جرقه‌ای دوباره این شعله فراگیر می‌شود.

در پاسخ به پاره‌ای از اظهارات، رهبر جمهوری اسلامی این جمله را به کار برد که «مردم در سال ۸۸ به خیابان‌ها آمدند و یک غائله‌ای را تمام کردند». البته طبیعی است که ایشان نام این حرکت را جنبش نگذارد یا نامش را انتقاد و مطالبه‌ا‌ی عمومی و فراگیر نگذارد، حداقل احترام بگذارد به همان ۱۴ میلیون- به قول خودشان- نگاه مخالف که به آقای موسوی رأی داده‌اند.

اما ایشان برای توصیف آن از واژه «غائله» استفاده می‌کند. یعنی انگار عده‌ای ریختند به خیابان و غائله‌ای را برپا کردند؛ عده‌ای که اصلاً معلوم نیست چه کسانی هستند و اسم‌شان چیست و بعد هم مردم رفتند و آن غائله را خواباندند. من فکر می‌کنم فعالان جنبش سبز و تحلیل‌گران سیاسی باید این سخن آقای خامنه‌ای را جدی بگیرند و باور کنند که شرایط برای مذاکره و مصالحه اصلاً هموار نیست.

چون مصالحه دو سو دارد و یکسوی این مصالحه حتی در روزی که همه ما عزادار فرزند عزت‌الله سحابی هستیم که مظلومانه در تشییع پدرش کشته شد، باز زخم زبان می‌زند و حرکت و اعتراض دوساله مردم را غائله می‌داند.

آیت‌الله صادقی تهرانی؛ مغضوب یا محبوب؟

Babak M — Sat, 26 Mar 2011 10:22:41 +0000

سراج‌الدین میردامادی

آیت‏الله محمد صادقی تهرانی، فقیه و مفسر قرآن در روز اول فروردین ۱۳۹۰ در شهر قم درگذشت.
او متولد سال ۱۳۰۵ در تهران بود و تحصیلات حوزوی خود را نزد اساتیدی همچون آیت‌الله میرزامحمدعلی شاه‌آبادی، آیت‌الله بروجردی، علامه طباطبایی، آیت‌الله میرزا مهدی آشتیانی و میرزااحمد آشتیانی آغاز و تکمیل کرد.

آیت‌الله صادقی تهرانی تحصیلات دانشگاهی خود را در مقطع کار‌شناسی در رشته‌های حقوق، علوم تربیتی، فلسفه و فقه به پایان برد و سپس دکترای عالی معارف اسلامی را از دانشگاه تهران دریافت کرد.
در گفت‌وگو با محمدجواد اکبرین، روزنامه‌نگار و دین پژوه در پاریس از او پرسیده‌ام: سابقه‏ی فعالیت دینی و حوزوی آیت‏الله محمد صادقی تهرانی چه بود؟

محمدجواد اکبرین: مهم‏‌ترین ویژگی‏ای که آیت‏الله صادقی تهرانی را در میان فقها برجسته می‌‏کرد،‌‌ همان ویژگی‏ای بود که خود ایشان به «فقیه قرانی» تعبیر می‌‏کرد. در آخرین دیداری که با ایشان در قم داشتم، ایشان می‌‏پرسید که در میان فقیهان و مراجع تقلید، چندتن از آنان کار تحقیقی و پژوهشی روی آیه‏ی نخست تا آیه‏ی پایانی قران کریم انجام داده‏اند و می‌‏پرسید اگر چنین نکرده‏اند، چگونه دست به فقاهت و اجتهاد می‌‏زنند.

به عبارتی، ایشان معتقد بود که فقاهت ما، فقاهت روایی و حدیثی است؛ فقاهت قرانی نیست. معتقد بود که برداشت‏های بسیاری از فقیهان، ناشی از تأمل و تدبر آن‌ها در آیات قران نیست و اگر بود، بسیاری از آن‏چه از روایات برداشت می‌‏شود، در ذیل تفسیر قران کریم متفاوت برداشت می‌‏شد.

همین نگاه باعث شد که ایشان در پاره‏ای از فتاوای فقهی خود بسیار متفاوت از دیگران باشد و فتواهایی داشته باشد که برخی از آن‏‌ها نادر است؛ ازجمله در مورد ازدواج میان زن و مرد معتقد بود که نیاز به عقد مکتوب و قرائت کلمات مشخصی نیست، همین‏که دو نفر همدیگر را بپسندند و تصمیم بگیرند با هم دائماً یا موقتاً با هم زندگی کنند، ازدواج شکل گرفته و احدی حق ندارد از آن‏‌ها بپرسد که شما بر اساس چه سندی با هم مزدوج هستید. البته قانون بحث دیگری دارد.

به‏هرحال نتیجه‏ی این نگاه، تدوین و تألیف ۳۰ جلد تفسیر قران، به نام «الفرقان فی تفسیر القرآن بالقرآن» بود. ایشان تاکید داشت که این تالیف را تفسیر قرآن بالقرآن بنامد که به مخاطبانش بگوید که من حتی قران را با تکیه بر آیات قران، تفسیر کرده‏ام و سعی کردم تا آن‏جا که ممکن است از چهارچوب کتاب خارج نشوم و محتاج به روایاتی نشوم که در صحت و سلامت بسیاری از آن‏‌ها تردید هست.

علی‏رغم این‏که در پیش از پیروزی انقلاب، آیت‏الله صادقی تهرانی جزو افراد همسو و همراه آیت‏الله خمینی بود که مجبور به ترک ایران شده بود و در مکه اقامت داشت، پس از پیروزی انقلاب در عمل در استقرار حکومت روحانیون نقشی نداشت و خیلی زود مغضوب حکومت شد. چه شد که آیت‏الله صادقی تهرانی از حکومت جمهوری اسلامی فاصله گرفت؟

آیت‏الله صادقی تهرانی دو مشکل جدی با حکومت جمهوری اسلامی داشت؛ یکی در وجه سیاست و دیگری در وجه فقاهت.

در وجه سیاست، مشکل ایشان این بود که حضور روحانیان در رأس حکومت و سیاست باعث می‌‏شود که سیاست متغیر به نام ثوابت اسلام تمام شود. به عبارت دیگر، ایشان معتقد بود که اسلام آموزه‏های ثابتی دارد، اما سیاست رهیافت‏های متغیری دارد و وقتی این رهیافت‏های متغیر را به نام آموزه‏های ثابت اسلام به مردم ارائه بدهید، فردا که اشتباهات شما آشکار شد، به حساب اسلام گذاشته می‌‏شود. این بود که حکومتی که مدعی بود و معتقد بود، سیاست‏اش عین دیانت‏اش است، او را تحمل نکرد.

به لحاظ فقاهت هم مشرب فقاهتی ایشان نه تنها با فقیهان حاکم در جمهوری اسلامی، بلکه با اکثریت فقهای حوزه‏ی علمیه‏ی قم متفاوت بود و این تداوم و‌گاه تضاد باعث شد که دیگر فقها در مقابل حصر ایشان توسط حکومت، سکوت کنند. یعنی بدشان نیامد که آدمی با این مشرب فقهی که این‏گونه متفاوت و متضاد با دیگران می‌‏اندیشد و فتوا می‌‏دهد، در حصر باشد.

خود ایشان بار‌ها گلایه می‌‏کرد که «حکومت حتی جلسه‏های درس من را هم تعطیل کرد و به برخی از آثار من هم اجازه انتشار نداد». بسیاری از جلسات ایشان، در خانه‏ی خودش برگزار می‌‏شد و اجازه نمی‌‏دادند مجلس درس گسترده‏ای را در محافل عمومی برگزار کند. با این حال، از ایشان حدود ۲۰۰ جلد کتاب در ایران منتشر شد و پاره‏ای از آن کتاب‏‌ها هم در بیرون منتشر شد، خود او نیز مدتی در لبنان زندگی می‌‏کرد.
آرای آیت‏الله صادقی تهرانی حتی مقبول اصلاح‏طلبان نیز نبود. یعنی برخی از آرای او، آرایی نبود که با قرائت مترقی و مدرن از اسلام نیز سازگار باشد و روشنفکران دینی آن را بپسندند.

حکومت اما در روزهای اخیر تلاش کرد که آیت‏الله صادقی تهرانی را همسو و همراه نظام جمهوری اسلامی نشان بدهد. نظر شما در این زمینه چیست؟

این انتقاد و پرسش باقی است که این چه دورویی و نفاقی است که حکومت در پیش گرفته است و از کسی که سال‏‌ها محصورش کرده و اجازه‏ی مجلس درس به او نداده، اکنون که از دنیا می‌‏رود، به عنوان دوست آیت‏الله خمینی یاد می‌‏کنند یا سوابق انقلابی او را برجسته می‌‏کنند؟!

این روش منافقانه من را به یاد پیام رهبر جمهوری اسلامی برای درگذشت مرحوم آیت‏الله منتظری می‌‏اندازد که در آن‏جا از ایشان به عنوان فقیهی متبحر یاد کرده بود. اگر آیت‏الله منتظری از نظر جمهوری اسلامی، فقیهی متبحر بود، چرا سالیان دراز در حصر جمهوری اسلامی بود و روزگار را در زندان سپری کرد و این‏گونه مغضوب حکومت بود؟ اگر مرحوم آیت‏الله صادقی تهرانی، این‏قدر سابقه دارد و حق به گردن انقلاب دارد، چرا حتی اجازه‏ی برگزاری مجلس درس هم به او ندادند و اکنون به سوگواری او مطلب می‌‏نویسند؟

فراخوان ۲۵ بهمن و تناقض حاکمیت

Babak M — Wed, 09 Feb 2011 10:48:33 +0000

سراج‌الدین میردامادی

فراخوان میرحسین موسوی و مهدی کروبی برای راهپیمایی ۲۵ بهمن به منظور اعلام همبستگی با جنبش‌های آزادیخواهانه‌ی منطقه‌ی خاورمیانه، به‌ویژه قیام مردم تونس و مصر، بار دیگر جنبش اعتراضی مردم ایران موسوم به «جنبش سبز» را به تحرک واداشت.

بلافاصله پس از انتشار خبرنامه‌ی درخواست مجوز این راهپیمایی در سایت‌ها و شبکه‌های اجتماعی نزدیک به جنبش سبز، رسانه‌های نزدیک به حکومت نیز ساکت نماندند و «کیهان»، روزنامه‌ای که مدیر آن نماینده‌ی رهبر ایران است، این فراخوان را بنا بر «امریه موساد و در راستای همبستگی با سران رژیم صهیونیستی» و «رژیم مبارک» دانست که «پایه‌های قدرت خود را لرزان می‌بیند».

ابتدا از محمدجواد اکبرین، روزنامه‌نگار و تحلیل‌گر سیاسی مقیم پاریس پرسیده‌ام: فراخوان آقایان موسوی و کروبی متکی به چه تحلیلی است؟ چه مسئله‌ی جدیدی موجب شد که رهبران جنبش سبز دوباره پس از حدود یک‌سال سکوت و آرامش اعتراض‌های خیابانی، تنور اعتراض‌های خیابانی را روشن کنند؟

محمدجواد اکبرین: من فکر می‌کنم اگر نگاهی به این فاصله‌ی ۶۰۸ روز، بین ۲۵ خرداد ۸۸ تا ۲۵ بهمن امسال، بیاندازیم، می‌بینیم در تمام این مدت، تقاضای جنبش سبز و رهبرانش برای راهپیمایی، با پاسخ منفی حاکمیت روبه‌رو شده است. اگر مردم به صورت خودجوش به‌ویژه در روزهای نخست انتخابات سال ۸۸ به خیابان‌ها آمدند، با سرکوب گسترده‌ی حکومت روبه‌رو شدند. همه‌ی اینها را تحمل کردند برای این که ملتزم باشند به رفتاری به دور از خشونت و برگزاری اعتراض‌های مسالمت‌آمیز، اما هنگامی که خاورمیانه شاهد شکل‌گیری یک جنبش فراگیر ضد دیکتاتوری و آزادیخواهی شد، ناگهان دیدیم که مسئولین ایران آمدند به حکومت‌های دیکتاتور انتقاد کردند که شما چرا مردم‌تان را سرکوب می‌کنید و مردم را برای به‌پاخاستن علیه دیکتاتوری ستایش کردند.

این‌جاست که باید پاسخ چند سئوال اساسی روشن شود. به اعتقاد من درخواست راهپیمایی برای روز ۲۵ بهمن جست‌وجوی پاسخ این سئوال‌ها از حکومت است. پرسش این است: چگونه است که وقتی مردم ما در اعتراض به رفتارهای غیرعادلانه‌ی حکومت‌شان به خیابان‌ها می‌ریزند و منابع رسمی حکومتی می‌گویند که روز ۲۵ خرداد سه میلیون نفر به خیابان‌های تهران آمدند، سرکوب می‌شوند و سزاوار عناوین «محارب»، «فتنه‌گر» و «مزدور استکبار» هستند؟ چرا بعد از آن چهارهزار نفر به گفته‌ی سخنگوی وقت قوه قضاییه بازداشت می‌شوند و ماجراهای کهریزک‌ اتفاق می‌افتد؟ چرا با وجود این‌که حکومت اعتراف به وجود شکنجه در کهریزک می‌کند، کماکان رهبران این جنبش به‌عنوان «سران فتنه» معرفی می‌شوند، اما همین اتفاق وقتی در مصر و تونس می‌افتد، مردمش قابل ستایش و حکومت‌ها قابل انتقاد به‌خاطر سرکوب مردم هستند؟ حکومت یک‌بار برای همیشه باید به این رفتار دوگانه پاسخ دهد. اگر به این راهپیمایی مجوز ندهند، قاعدتاً باید در رسانه‌های خودشان مثل رادیو و تلویزیون و رسانه‌های رسمی جمهوری اسلامی پاسخگوی افکار عمومی‌ باشند که چگونه این دوگانگی و تناقض را حل می‌کنند و چه پاسخی برای اقناع مخاطبان‌شان دارند.

رفتار حاکمیت را در برابر گردهمایی احتمالی مردم در ۲۵ بهمن را چگونه ارزیابی و پیش‌بینی می‌کنید؟ ظاهراً قدرت سرکوب و اعمال خشونت حکومت نسبت به گذشته کم نشده است. آیا فکر می‌کنید نسبت به گذشته چیزی فرق کرده است که بر اساس آن حکومت دست به اعمال خشونت عریان در برابر مردم برای ترک خیابان‌ها نزند؟

این‌جا دو نکته مطرح است. یک نکته این‌که ممکن است حکومت اندکی حیا کند. این یک فرض است. من واژه‌ی حیا را مطرح می‌کنم، به خاطر این که ما در منابع دینی هم داریم که من لا حیاء له لا ایمان له. یعنی یکی از نشانه‌های بی‌دینی و بی‌ایمانی آدمی این است که حیای خودش را و خجالت خودش را از دست بدهد. یک‌سری چیزها خجالت دارد. وقتی رفتار دولت‌های مستبد خاورمیانه با مردم‌شان سرکوب و ظلم و جنایت تعبیر می‌شود، قاعدتاً حکومت جمهوری اسلامی هم باید حیا کند و این کار را با مردمش نکند. این یک فرض است که با توجه به شرایط کنونی خاورمیانه این کار را نکنند. به‌هرحال باید باور کنیم که وضعیت با دوسال پیش متفاوت است. الان یک موج آزادیخواهی و ضد دیکتاتوری در خاورمیانه به‌وجود آمده است که ترس آن تمام حکومت‌های دیکتاتوری- و من معتقدم حتی جمهوری اسلامی- را فرا گرفته است.

خطبه‌های نمازجمعه‌ی آقای خامنه‌ای را من خطبه‌ای منفعل می‌دانم و واکنشی در مقابل اتفاقی که در مصر افتاده است، برای این که توجیه کنند مسئله، مسئله‌ی مبارزه با دیکتاتور نیست، بلکه یک انقلاب اسلامی است. به خاطر این که آنها اگر بپذیرند که مسئله،‌ مسئله‌ی مبارزه با دیکتاتوری است، در واقع دامن خودشان را هم خواهد گرفت. نکته‌ی دومی که این‌جا بسیار مهم است، این است که ما ۲۵ خرداد به خیابان‌ها ریختیم، برای این که رأی‌مان را پس بگیریم. یعنی پرسش ما و خواسته‌ی ما در روز ۲۵ خرداد این نبود که حکومت را نمی‌خواهیم. ما برای براندازی به خیابان‌ها نرفتیم. ما رفتیم و پرسیدیم که رأی ما کجاست؟

حکومت همان رفتاری را با ما کرد که دیکتاتور مصر با مردمی کرد که دنبال رأی‌شان نبودند. آنها دنبال براندازی حکومت‌شان بودند. آنها دنبال برکناری و اخراج حسنی مبارک و اسقاط دولت سی‌ساله‌ی مبارک بودند. خب چرا ما باید همان تاوان را فقط برای جست‌وجوی رأی گمشده‌مان پس بدهیم؟ یعنی همان تاوانی را که مردم مصر دارند برای براندازی دولت‌شان پس می‌دهند! این‌جاست که حکومت جمهوری اسلامی، اگر یک‌بار برای همیشه تکلیف خودش را در مواجهه با مردمش روشن نکند، تمام مطالباتی که تاکنون مسالمت‌آمیز بوده است، به سمت حرکات خشونت‌آمیز و کوری می‌رود که نه رهبران جنبش سبز و نه هیچکس دیگری جلودار آن نخواهد بود. مسئولیت رسیدن وضعیت مسالمت‌آمیز کنونی به یک خشونت فراگیر و به رفتارهای غیر قابل پیش‌بینی، به عهده‌ی نظام جمهوری اسلامی است.

به نظر می‌رسد نامه‌ی آقایان موسوی و کروبی به وزیر کشور، نوعی درخواست مجوز نبوده و بیشتر یک فراخوان عمومی و یک اطلاع به دستگاه‌های مسئول انتظامی بوده است. با توجه به سوابق امر و مخالفت به احتمال زیاد دولت با صدور مجوز برای راهپیمایی، این پرسش پیش می‌آید که چرا رهبران جنبش اساساً به وزیر کشور نامه نوشته‌اند؟ بهتر نبود به‌جای نوشتن نامه، فراخوان را به طور مستقیم، خطاب به مردم می‌نوشتند؟

هیچ عاقلی کار بیهوده نمی‌کند. وقتی نامه نوشتند به وزارت کشوری که بارها مجوزخواهی و درخواست آنها را رد کرده، کار بیهوده‌ای انجام نگرفته است. چون پاسخ وزارت کشور از پیش تقریباً روشن است. حکمت کار آنها این بوده که با یک تیر دو نشان بزنند. یک این که وظیفه‌ی حقوقی‌شان را انجام دهند. چون به لحاظ حقوقی حکومت وظیفه دارد امنیت معترضان را تأمین کند. بر اساس اصل ۲۷ قانون اساسی راهپیمایی آزاد است و طبق قانون وظیفه‌ی حفظ امنیت شهروندان برعهده‌‌ی وزارت کشور است. پس در نتیجه از یک‌سو وظیفه‌ی حکومت را‌‌ در قبال راهپیمایی ۲۵ بهمن به او یادآوری کرده‌اند و از سوی دیگر با این نامه به مردم اعلام کرده‌اند که روز ۲۵ بهمن بیایند؛ چه مجوز صادر شود و چه صادر نشود، این راهپیمایی برگزار می‌شود. همچنان که مشاور ارشد آقای موسوی در آخرین گفت‌وگویی که با رسانه‌ها داشتند، اعلام کرده‌اند که هیچ برنامه‌ای برای لغو راهپیمایی ۲۵ بهمن وجود ندارد.

برخی براین باورند که فراخوان تظاهرات برای حمایت از مبارزات مردم مصر و تونس به گونه‌ای به فراموشی سپردن رنجی ا‌ست که بدتر از مصر و تونس بر مردم ایران روا داشته می‌شود. پاسخ شما به این انتقاد چیست؟

به‌هیچ‌وجه مسئله پررنگ‌‌تر نشان دادن آن چیزی نیست ک در مصر و تونس اتفاق افتاده است. از کجای بیانیه‌های آقایان موسوی و کروبی می‌شود این را برداشت کرد؟ مواضع آقایان موسوی و کروبی چه در بیانیه‌ی همبستگی آقای موسوی با مردم مصر و تونس، چه در این فراخوان و چه در بیانیه‌ای که به مناسبت سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی صادر کردند، همه نشان از این دارد که درد ما مشترک است.

بحث این نیست که آنها پررنگ‌تر از ما هستند و بیشتر از ما رنج کشیده‌اند. اتفاقی که آنجا افتاده، بهانه‌ای است برای تکرار درد ما که چه بسا بیشتر از آنهاست. مسئله اینجاست که ما با مصر و تونس و همه‌ی ملیت‌های گرفتار دیکتاتوری در دو مقوله همدردیم و این درد را می‌خواهیم تکرار کنیم. یک، مطالبه‌ی حقوق و آزادی‌ها و کرامت انسانی‌مان. دو، مبارزه با دیکتاتوری و درخواست رفتن دیکتاتور از عرصه‌ی اداره‌ی کشور. همین دو نکته است که ما را به‌هم پیوند می‌دهد. برداشت من این نیست و در هیچ یک از متونی که تا به‌حال منتشر شده، اتفاقی که در جاهای دیگر خاورمیانه افتاده، پررنگ‌تر از حوادث ایران نشان داده نشده است.