گروه ۵+۱

بازتاب مذاکرات مسکو در رسانه‌های ایران

Wed, 20 Jun 2012 17:46:33 +0000

نعیمه دوستدار

نعیمه دوستدار − مذاکرات ایران و کشورهای ۵+۱ در مسکو، در حالی به پایان رسید که تنها توافق به دست آمده، ادامه مذاکرات در سوم ژوئیه در سطح کارشناسان فنی در استانبول است. کاترین اشتون، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و مذاکره‌کننده ارشد گروه ۵+۱، گفته است که مذاکرات بعدی ابتدا میان کارشناسان هسته‌ای برگزار خواهد شد و سپس میان معاونان هیئت‌های مذاکره‌کننده و در صورت موفقیت این دیدارها، او و سعید جلیلی با هم دیدار خواهند کرد.

در حالی که رسانه‌های خارجی این روند را شکست و بن‌بست توصیف کرده‌اند، رسانه‌های داخلی ایران به استواری ایران بر مواضع قبلی خود و حمایت روس‌ها از این کشور پرداخته‌اند.

صف‌آرایی علیه رسانه‌های خارجی در گزارش مذاکرات

خبرگزاری فارس در یکی از سلسله گزارش‌هایش در زمینه مذاکرات مسکو نوشته است: "در حالی که ایران از بسته تدوین شده خود سخن می‌گوید، طرف غربی تمایل چندانی به پیشرفت در مذاکرات ندارد."

این خبرگزاری از قول خبرنگار خود نوشته که: "دور سوم مذاکرات ایران و ۵+۱ در حالی پایان یافت که تقریبا همه خبرنگاران حاضر در نشست تصور برگزاری کنفرانس خبری را داشتند، اما این‌گونه نشد و به آنها اطلاع داده شد که گفت‌وگوها پس از وقفه‌ای کوتاه ادامه خواهد یافت."

خبرگزاری فارس همچنین به این نکته اشاره کرده است که در حالی‌که هیئت‌های طرفین در حال مذاکره بودند، به مقامات تشریفات وزارت خارجه روسیه اطلاع داده شد که مکان کنفرانس خبری را آماده کنند و با اعلام ادامه مذاکرات، حتی مقامات تشریفات وزارت خارجه روسیه نیز سردرگم شدند؛ چرا که گویی همه چیز در دور سوم پایان یافته بود، اما به یکباره تصمیم به ادامه مذاکرات گرفته شد

خبرگزاری مهر در میان مجموعه خبرها و گزارش‌هایی که درباره مذاکرات هسته‌ای در مسکو منتشر کرده، در گزارشی تحلیلی، به "پردازش رسانه‌ای" مذاکرات مسکو پرداخته و نقش رسانه‌های غربی را در مذاکرات پررنگ دانسته است. در این گزارش، تاکید شده که "مذاکرات هسته‌ای ایران با ۵+۱ طرف‌های نامریی همچون رژیم صهونیستی دارد، یک عضو قدرتمند دیگر در آن حضور دارد و آن رسانه‌های غربی هستند."

خبرگزاری فارس چنین نتیجه گرفته که فضاسازی به گونه‌ای است که رسانه‌های غربی دست به کار نوشتن گزارش‌های غیر واقعی از مذاکرات شده‌اند.

اما خبرگزاری مهر هم در میان مجموعه خبرها و گزارش‌هایی که درباره مذاکرات هسته‌ای در مسکو منتشر کرده، در گزارشی تحلیلی، به "پردازش رسانه‌ای" مذاکرات مسکو پرداخته و نقش رسانه‌های غربی را در مذاکرات پررنگ دانسته است. در این گزارش، تاکید شده که "مذاکرات هسته‌ای ایران با ۵+۱ طرف‌های نامریی همچون رژیم صهونیستی دارد، یک عضو قدرتمند دیگر در آن حضور دارد و آن رسانه‌های غربی هستند."

این خبرگزاری نوشته است که مذاکرات ایران در مسکو از مدت‌ها پیش تیتر بسیاری از رسانه‌های مهم غربی بوده است و با آغاز مذاکرات داغ‌تر شده است.

مهر نوشته است: "رسانه‌های غربی با ارتباطاتی که با برخی از اعضای مذاکرات، از جمله مایکل مان، سخنگوی کاترین اشتون، سرپرست مذاکره‌کنندگان غربی، که در برخی گفته‌ها از وی به‌ عنوان افسر عملیات روانی در دستگاه اطلاعاتی آمریکا نام برده می‌شود، در تلاش هستند تا جو مذاکرات را با خبر سازی به نفع خود جهت دهند."

این خبرگزاری در گزارشی دیگر سخنان سعید جلیلی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران را نقل کرده که گفته است باید برای این گفت‌وگو‌ها نشست کارشناسی برگزار کرد. او مذاکرات این دور را جدی‌تر، واقعی‌تر و فراتر از اظهار دانسته است.

بر اساس این گزارش، مهم‌ترین دستاورد این دور از مذاکرات تشکیل شوراهای کارشناسی بوده است.

در این گزارش نقل شده که جلیلی در پاسخ به این سوال كه آیا نپذیرفتن حق مسلم ایران از سوی ۵+۱ به معنای شكست مذاكرات نیست؟ گفته است: "نه. ما پنج محور ارائه كردیم كه تایید حق غنی‌سازی ملت ایران و برداشتن فشارهای خلاف علیه ملت ایران، گام‌های اعتمادسازی است كه باید برداشته شود."

خبرگزاری ایرنا اما از نشستی خبری كه در جامعه اسلامی مهندسین برگزار شده، خبر داده که در آن محمدرضا باهنر، نایب رئیس مجلس گفته است: "این مذاكرات یک آزمون برای گروه ۵+۱ بود تا ایران بسنجد چقدر آنها بر اساس منطق سخن می‌گویند."

روزنامه‌های ایران، در پایان مذاکرات مسکو بیشتر به انعکاس اتفاق‌‌های این دور از گفت‌وگوها پرداختند و کمتر تحلیلی از محتوای این مذاکرات داشتند، هرچند در میان روزنامه‌های وابسته به دولت، گرایش شدید به انعکاس عملکرد روسیه در جریان این مذاکرات به وضوح دیده می‌شود و به شکل واضحی تلاش کرده‌اند از گزارش بی‌نتیجگی این مذاکرات بگریزند.

او در مورد مذاكرات اخیر ایران و گروه ۵+۱ در مسكو چنین اظهار نظر کرده که پیش‌بینی می‌شد گروه ۵+۱ به دنبال تلف كردن وقت است ولی با این حال جمهوری اسلامی ایران در مذاكرات شركت كرد و پیشنهاد خوبی ارائه داد.

در خبری دیگر، ایرنا نیز گفته‌های سعید جلیلی را درباره نشست مسکو نقل کرده است.

روزنامه‌ها و تلاش برای پررنگ‌تر کردن نقش روسیه

روزنامه‌های ایران، در پایان مذاکرات مسکو بیشتر به انعکاس اتفاق‌‌های این دور از گفت‌وگوها پرداختند و کمتر تحلیلی از محتوای این مذاکرات داشتند، هرچند در میان روزنامه‌های وابسته به دولت، گرایش شدید به انعکاس عملکرد روسیه در جریان این مذاکرات به وضوح دیده می‌شود و به شکل واضحی تلاش کرده‌اند از گزارش بی‌نتیجگی این مذاکرات بگریزند.

روزنامه اعتماد اما در گزارش خود از شکست مذاکرات مسکو نوشته است و اینکه هیچ یک از طرفین از مواضع خود کوتاه نیامده‌اند. این روزنامه نوشته است: "ساعاتی پس از پایان نشست روز اول، اوباما و پوتین، در بیانیه‌ای مشترک از ایران خواستند تا اقداماتی جدی برای اعتماد‌سازی انجام دهد و اوباما صراحتا اعلام كرد كه هنوز راه حل دیپلماتیک برای حل مسئله هسته‌ای ایران وجود دارد."

در گزارش اعتماد، از قول کاترین اشتون، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا آمده است که: "واضح است که بین مواضع دو طرف به لحاظ محتوایی فاصله زیادی وجود دارد. از این رو یک نشست در ۳ جولای (۱۳ تیر) در سطح کارشناسان خواهیم داشت تا پاسخ‌های ایران را دریافت کنیم و مسائلی را که توسط ایران در طول مذاکرات بیان شده است بررسی کنیم. بعد از این، دیدار در سطح معاونان، اشمید و باقری خواهد بود و بعد من مستقیم با آقای جلیلی صحبت می‌‌کنم برای این که درباره دیدار سیاسی بعدی تصمیم بگیریم و این که می‌توانیم دیدار داشته باشیم یا نه."

اما در گزارش روزنامه رسالت، با عنوان "مهلت پایان یافت، ایران منتظر پاسخگویی ۵+۱ به پیشنهاد‌های پنج گانه است"، این تحلیل ارائه شده که عدم اختیار کافی نمایندگان ۵+۱ در نشست مسکو و سردرگمی و تشتت آرای آنان موجب به نتیجه نرسیدن مذاکرات و نیز عدم پاسخگویی به طرح هیئت ایرانی شده است.

در این گزارش آمده است که در پایان دور سوم مذاکرات، سرگئی ریابکوف، نماینده روسیه در گروه ۵+۱، به ملاقات سعید جلیلی رفته تا روزنه‌ای برای برون‌رفت از بن‌بست مذاکرات پیدا کند. رسالت نوشته است: "روس‌ها تمایلی به اینکه مذاکرات به نتیجه نرسد از خود نشان نمی‌دهند و در واقع می‌خواهند مذاکرات در مسکو یک گام به جلو محسوب شود. روس‌ها معتقدند ایران بحث‌های جدی و عمیقی را مطرح کرده است و گروه ۵+۱ آمادگی ورود به این بحث‌ها را نداشته است."

در این گزارش تأیید شده که تنها توافقی كه احتمالا در نشست مسكو به عمل آمد، این بود كه نشست‌های كارشناسی ادامه یابد.

در روزنامه جام‌جم، فضای دور سوم و چهارم گفت‌وگوهای ایران و ۵+۱ در مسکو، مبهم توصیف شده و پایان دور سوم مذاكرات بدون نتیجه خاصی اعلام شده که با تصمیم ناگهانی برای ادامه مذاکرات به دور چهارم كشیده شده است. این روزنامه به تلاش گسترده طرف‌ روسی برای به نتیجه رساندن مذاکرات اشاره کرده و اینکه طرف‌ روسی در این دور از مذاكرات تلاش گسترده‌ای را برای به نتیجه رساندن مذاكرات داشتند.

جام‌جم، از قول یك دیپلمات آگاه نزدیک به مذاكرات ایران و ۵+۱ خبر داده که طرف ایرانی غیرقانونی بودن قطعنامه‌ها علیه ایران را به اثبات رساند و به صورت مكتوب نیز آن را به طرف مقابل ارائه كرد.

در روزنامه ایران نیز به تلاش طرف روس برای به نتیجه رسیدن مذاکرات مسکو اشاره شده و آمده است: "طبق اعلام دیپلمات‌های مطلع در مسکو، روسیه کاملا اذعان دارد که ایران بحث‌های جدی و عمیقی را در مسکو آغاز کرده كه گروه ۵+۱ آمادگی این بحث را نداشته است. در عین حال، این دیپلمات‌ها تاکید داشتند که روسیه مایل است مذاکرات حتما بدون دستاورد نباشد و به همین دلیل تلاش‌هایی برای ایجاد یک ابتکار بر مبنای طرح پوتین آغاز کرده است."

این روزنامه به سخنان دیمیتری پسکوف، سخنگوی رییس جمهور روسیه اشاره کرده که پس از صدور بیانیه مشترک روسای جمهور آمریكا و روسیه درباره فعالیت‌های هسته‌ای ایران و در تشریح این دیدار گفته است: "اختلاف دو کشور در مورد برنامه هسته‌ای ایران جدی نیست."

در روزنامه شرق، آمده است که مذاکرات ایران و گروه ۵+۱ در مسكو بی‌نتیجه به پایان رسیده است، هرچند این توضیح نیز داده شده که: "همچون نشست بغداد، اگرچه این دور مذاكرات بی‌نتیجه ماند اما بدون دستاورد نه؛ چراكه در پایان این نشست طرفین بار دیگر بر تداوم این گفت‌وگوها با یكدیگر توافق كردند."

روزنامه شرق ضمن شرح اتفاق‌ها و گفت‌وگوهای این مذاکرات، چنین نتیجه گرفته است که آخرین تلاش‌ها در واپسین دقایق، برای کسب نتیجه از مذاکرات بار دیگر مثمرثمر واقع شده و "طرفین یک‌بار دیگر درهای مذاكرات را به روی یكدیگر باز نگه داشتند؛ هر چند این درها اكنون تنها به روی كارشناسان باز است و سطح مذاكرات ایران و ۵+۱ عملا پس از سه نشست از دیپلمات‌ها به كارشناسان تقلیل پیدا كرده است."

در همین زمینه:

نشست مسکو: آخرین فرصت‌ها برای ایران

حقوق مردم ایران در سایه مسائل هسته‌ای فراموش شد

Thu, 19 Apr 2012 14:08:43 +0000

اعتراض شیرین عبادی به نشست گروه ۵+۱ ، در گفت‌وگو با رادیو زمانه

آسیه امینی

آسیه امینی - "مذاکرات گروه ۵+۱ ، به بحث درباره مسائل هسته‌ای محدود شد و مدعیان حقوق بشر از یاد بردند که علاوه بر منافع کشورهای دیگر، مردم ایران نیز حقوق نقض شده‌ای دارند که باید در مذاکرات بین‌المللی در مورد شرایط ایران، مورد توجه قرار بگیرد." این‌ها سخنان شیرین عبادی، وکیل ایرانی برنده نوبل صلح است، که به نتایج نشست گروه ۵+۱ در استانبول اعتراض دارد.

شیرین عبادی در گفت‌وگو با گروه سیاسی "زمانه" در این ‌باره می‌گوید:

"مذاکرات هسته‌ای نباید روی موضوعات مربوط به نقض حقوق بشر در ایران سایه بیندازد. و جهان غرب نباید به بهانه امنیت خودش، امنیت مردم ایران را نادیده بگیرد. زیرا حقوق بشر مقوله‌ای بین‌المللی است و حمایت از آن، برای هر حکومتی که خود را پایبند به آن می‌داند، تکلیف است.

بارها چه از سوی من و چه سایر فعالان حقوق بشر عنوان شده که مذاکرات غرب و به‌ویژه گروه ۵+۱ با دولت ایران، نباید منحصر به انرژی هسته‌ای باشد. بلکه مسائل مربوط به حقوق بشر نیز باید موضوع مذاکره قرار بگیرد.

متاسفانه کشورهای ۵+۱، که اتفاقا خود را حامی حقوق بشر معرفی می‌کنند و حتا در چند اطلاعیه هم به آن اشاره کرده‌اند، پای مذاکرات جدی که به میان می‌آید، هرگز صحبتی از حقوق بشر نمی‌کنند و به این خواسته مشروع و برحق مردم ایران توجهی ندارند."

شیرین عبادی: طبق همان منطق و استدلالی که حکومت ایران حق دارد و می‌تواند در مورد نقض حقوق بشر در فلسطین و لبنان، عراق و افغانستان اعتراض کند، سایر کشورها و از جمله امریکا نیز حق دارد که به نقض حقوق بشر در ایران اعتراض کند.

حقوق بشر مسئله داخلی نیست

شیرین عبادی در باره این فرض، که مسائل هسته‌ای، یک خطر بالقوه بین‌المللی است اما نقض حقوق بشر در داخل کشورها رخ می‌دهد، می‌گوید:

"حقوق بشر به هیچ وجه یک مسئله داخلی نیست، بلکه فراتر از مرزهای کشورها و یک مقوله بین‌المللی‌ست.

دولت ایران هرگاه مورد مواخذه قرار می‌گیرد، دو پاسخ ازپیش‌آماده‌شده دارد؛ اول این که حقوق بشر در غرب و به‌ویژه در امریکا نیز نقض می‌شود. و البته همیشه فراموش می‌کند از چین نیز در این میان نام ببرد.

پاسخ دوم هم این است که دستگیری روزنامه‌نگاران و فعالان مدنی و سرکوب آزادی بیان و فیلتر کردن سایتهای اینترنتی و سانسور و موارد نقض شده حقوق بشر، یک مسئله داخلی‌ست و ربطی به سایر کشورها ندارد. اما در پاسخ به این نوع برخورد دولت ایران باید گفت که حقوق بشر، یک مسئله داخلی نیست بلکه یک موضوع بین‌المللی‌ست.

بر همین اساس و طبق همان منطق و استدلالی که حکومت ایران حق دارد و می‌تواند در مورد نقض حقوق بشر در فلسطین و لبنان، عراق و افغانستان اعتراض کند، سایر کشورها و از جمله امریکا نیز حق دارند که به نقض حقوق بشر در ایران اعتراض کنند. "

"به چه مناسبت آقای کوفی عنان برای میانجی‌گری در مورد شرایط داخلی سوریه، راهی ایران می‌شود؟ این کار رسمیت بخشیدن به دخالت ایران در مسائل سوریه است. یعنی اینکه ایران، به عنوان یک قدرت نظامی در منطقه، می‌تواند در امور سیاسی کشورهای دیگر دخالت کند."

مسئله تحریم‌ها

دو نشست برای مذاکره بین ایران و گروه ۵+۱ برگزار می‌شود که نشست اول در استانبول برگزار شد و دومی در عراق خواهد بود. شیرین عبادی درباره نشست استانبول و توافق احتمالی ایران و امریکا برای خروج از بن‌بست هسته‌ای می‌گوید:

"از محتویات نشست استانبول جز محارم سیاسی، کسی خبر ندارد. اما مقام‌های سیاسی ایران عنوان می‌کنند که مذاکرات سازنده بوده و تحریم‌ها برداشته خواهد شد. دو روز پیش از این نشست نیز خانم هیلاری کلینتون در مصاحبه‌ای عنوان کرده بود که به رژیم ایران تضمین کافی داده می‌شود و او به نتایج سودمند مذاکرات امیدوار است.

البته بعد از آنکه مقام‌های ایران ذوق‌زده عنوان کردند که تحریم‌ها برداشته خواهد شد، گروه ۵+۱ اعلام کرد که در صورتی که توافق، نهایی شود و دولت ایران جام زهر را بنوشد، باید چند ماه بگذرد، تا مشخص شود که رژیم ایران فریب‌کاری نمی‌کند. در این‌ صورت، در ژانویه 2013 تحریم‌ها برداشته خواهد شد.

به عبارت دیگر تنها چیزی که برای کشورهای مذاکره کننده مهم بوده منافع ملی خودشان بوده و مذاکرات با بی‌اعتنایی کامل به مسائل حقوق بشر در ایران برگزار شده. به‌ویژه در مورد امریکا، با وجود اینکه خانم کلینتون و آقای اوباما به عنوان مقام‌های سیاسی امریکا بارها ادعای طرفداری از مردم ایران و حقوق بشر در ایران کرده‌اند، اما از مذاکرات و مصاحبه‌هایشان چنین برمی‌آید که کشورهای مذاکره کننده به‌ویژه امریکا تنها به فکر منافع ملی خودشان بوده‌اند و باقی همه، در حد کلام باقی مانده است."

شیرین عبادی درباره اینکه اگر تحریم‌ها علیه ایران پایان پذیرد، چه نتیجه‌ای دربرخواهد داشت، می‌گوید:

" قطعا تحریم‌های اقتصادی به مردم ایران صدمه فراوان زده است و امیدوارم که با برداشته شدن تحریم‌ها مردم بتوانند اندکی کمر راست کنند.

اما آیا صادقانه و شرافتمندانه‌تر نبود اگر در کنار مذاکرات هسته‌ای ، به وضعیت حقوق بشر در ایران نیز توجه می‌شد؟ و علاوه بر توافق در مورد مسائل هسته‌ای ، دست‌کم همکاری دولت ایران با سازمان ملل متحد خواسته می‌شد تا اجازه سفر آقای احمد شهید، گزارشگر ویژه حقوق بشر به ایران داده شود؟ "

انتظار از سفر گزارشگر حقوق بشر به ایران

با وضعیت فعلی حقوق بشر در ایران، آیا سفر گزارشگر، می‌تواند تغییر ژرفی ایجاد کند؟ شیرین عبادی در این مورد می‌گوید:

" می‌دانم که با آمدن آقای احمد شهید هم معجزه‌ای روی نخواهد داد. هم‌چنانکه وقتی دو گزارشگر قبلی حقوق بشر یعنی آقای گالین دوپول و موریس کاپیتورن نیز به ایران رفته بودند، معجزه‌ای روی نداده بود.

اما کمترین دست‌آورد این سفرها این است که اگر منجر به آزادی زندانیان سیاسی نشود، دست‌کم وضعیت آنها را بهتر خواهد کرد. امروز در زندان‌ها تقسیم‌بندی بر اساس جرایم ارتکابی صورت نگرفته، فضای مناسب و کافی، هواخوری مناسب و وسایل اولیه لازم از آب‌گرم‌کن کافی گرفته تا وسایل ضروری دیگر به قدر کافی وجود ندارد.

اگر آزادی زندانیان سیاسی مورد بحث قرار نگرفته، دست‌کم می‌شود شرایط بهتری برای آنها درخواست کرد. اما می‌بینیم که همین حداقل‌ها هم فراموش شده‌اند."

با آمدن آقای احمد شهید هم معجزه‌ای روی نخواهد داد. اما کمترین دست‌آورد این سفرها این است که اگر منجر به آزادی زندانیان سیاسی نشود، دست‌کم وضعیت آنها را بهتر خواهد کرد.

"آیا دارند از ایران کره شمالی دیگری می‌سازند؟"

تنهابرنده ایرانی جایزه نوبل در پایان گفت‌وگویش درباره شرایط ایران در منطقه و روابط سیاسی‌ای که بر مسائل داخلی و سرکوب مردم سایه می‌اندازد، می‌گوید:

"باید نگران باشیم که از ایران کره شمالی دیگری بسازند. وقتی سفیر صلح سوریه، برای حل منازعات داخلی این کشور و برای ایجاد صلح بین آقای بشار اسد و مردم سوریه، راهی ایران می‌شود، باید نگران بود که از چه‌رو دنیای غرب دارد به قدرت نظامی ایرانف چنین مشروعیت می‌دهد؟

به چه مناسبت آقای کوفی عنان برای میانجی‌گری در مورد شرایط داخلی سوریه، راهی ایران می‌شود؟ این کار یعنی رسمیت بخشیدن به دخالت ایران در مسائل سوریه و همه خیلی راحت از کنار این مسئله گذشته‌اند.

این موضوع از کسانی که در حقوق بین‌الملل مدعی هستند، بعید است. زیرا به‌این‌ترتیب دارند قبول می‌کنند که ایران، به عنوان یک قدرت نظامی در منطقه، می‌تواند در امور سیاسی کشورهای دیگر دخالت کند. این نگرانی‌هاست که باعث می‌شود فکر کنیم آیا دارند از ایران کره شمالی دیگری می‌سازند؟"