https://archive.radiozamaneh.com/taxonomy/term/11196/all fa https://archive.radiozamaneh.com/society/haftkoocheh/2012/04/18/13361 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/society/haftkoocheh/2012/04/18/13361" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> روزبه امین </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="350" height="228" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/000_dv262882_350x228.jpg?1334946651" /> </div> </div> </div> <p>روزبه امین<b> - </b>جامعه ایران تا پیش از آشنا شدن با &quot;فیس&zwnj;بوک&quot;، نام شبکه اجتماعی را در زبان فارسی نشنیده بود. البته چند استاد دانشگاه و دانشجویان علوم انسانی یا رشته&zwnj;های مدیریت، همیشه در حرف&zwnj;های خود به ترتیب از &quot;سرمایه اجتماعی&quot; و &quot;منابع انسانی&quot; به خوبی استفاده می&zwnj;کردند و با بعضی تعریف&zwnj;های مربوط به این مفاهیم نیز تاحدودی آشنا بودند.&nbsp;</p> <!--break--><!--break--><p>&nbsp;</p> <div dir="RTL">اکنون چندسالی از وقایع مربوط به دهمین انتخابات ریاست جمهوری در تابستان سال ۱۳۸۸ دور شده&zwnj;ایم و در این مدت شاهد تحولات گوناگونی در فضای جامعه خود بوده&zwnj;ایم. مردم در آن سال به طور گسترده و به شکلی سیاسی با فیس&zwnj;بوک آشنا شدند. عده بسیاری در&zwnj;&zwnj; همان روز&zwnj;ها و یا کمی بعد از آن عضو فیس&zwnj;بوک شدند و بقیه نیز به مرور به آن پیوستند یا به ضدیت با آن ادامه دادند. دیگران نیز در حاشیه حرف&zwnj;های مختلف از دور یا نزدیک به آن فکر کردند و از زاویه دید و برپای سطح اطلاعات خود و گاه حتی در خیالات شخصی خود به آن پرداختند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">فیس&zwnj;بوک حتی در دادگاه محاکمه شد و در کلاس&zwnj;های درس دانشگاه تبدیل به موضوع بحث&zwnj;های جذابی شد که وقت همه را به خوبی پر می&zwnj;کرد. کار به آنجا رسید که مطبوعات به سختی می&zwnj;توانند نام آن را به کار نبرند. کارمندان اداره&zwnj;&zwnj;های خاص عضویت خود در فیس&zwnj;بوک را از همکاران&zwnj;شان پنهان می&zwnj;کنند. عده&zwnj;ای نیز آن را به شکل محلی برای رد و بدل کردن جوک و فرصتی برای سرگرمی را می&zwnj;بینند ولی شرکت&zwnj;های خصوصی در این زمینه فعال&zwnj;تر هستند و از زاویه دید جدی&zwnj;تری به توانایی&zwnj;های ذاتی شبکه اجتماعی فیس&zwnj;بوک نگاه می&zwnj;کنند. در این میان بعضی دختر&zwnj;ها از عکس&zwnj;های باحجاب یا موقرانه برای پروفایل&zwnj;های خود استفاده می&zwnj;کنند و خیلی&zwnj;های دیگر استاتوس&zwnj;های شعر و شریعتی می&zwnj;گذارند و&zwnj; گاه یاد ایران را گرامی می&zwnj;دارند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">ایرانیان در اینجا نیز جامعه کوچکی هستند که فعالیت&zwnj;های اجتماعی خود را غیر قابل باور می&zwnj;دانند. البته شکل و دامنه فعالیت&zwnj;های مردم در شبکه&zwnj;های اجتماعی مجازی با چگونکی ادراک آن&zwnj;ها از تکنولوژی&zwnj;های ارتباطی کاملاً هماهنگ است. جدایی حاد میان &quot;خانه&quot; و &quot;جامعه&quot; در ایران، &quot;زندگی&zwnj;های خصوصی&quot; را با &quot;فضای عمومی&quot; کاملاً بیگانه می&zwnj;کند. در نتیجه افراد ایرانی عضو فیس&zwnj;بوک کاملاً جدا از هم، سردرگرم و غیر طبیعی به نظر می&zwnj;رسند و پیوستگی در آن&zwnj;ها مشاهده نمی&zwnj;شود، شاید به این علت که ایده&zwnj;ای برای فعالیت&zwnj;های مشترک ندارند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">ابتدا لازم است به شبکه اجتماعی و میدان&zwnj;هایی که افراد مختلف در آن به فعالیت می&zwnj;پردازند بپردازیم و سپس به محتوای &quot;دارایی&zwnj;های اجتماعی&quot; این میدان&zwnj;ها و کیفیت منابع موجود در آن&zwnj;ها توجه کنیم. این یادداشت بخش کوچکی از یک تحقیق مفصل است که صرفاً برای ارائه مختصری از مفاهیم مطرح شده در آن اثر، به این شکل تنظیم شده است.</div> <div dir="RTL"><span dir="LTR">&nbsp;</span></div> <div dir="RTL"><b>رابطه با دیگران، سرمایه اجتماعی</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">مرتب گفته می&zwnj;شود: معلمان، هنرمندان، جوانان، پرستاران و هر چیز دیگری که بخواهید و به ذهن شما خطور کند، همه جزو سرمایه&zwnj;های اجتماعی &quot;ما&quot; محسوب می&zwnj;شوند، ولی هرگز نمی&zwnj;پرسند این سرمایه&zwnj;های اجتماعی چه کسانی هستند و به بیان بهتر چه نفعی برای دیگران دارند؟</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL"><img width="200" height="83" align="middle" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/face.jpg" alt="" /></div> <div dir="RTL"><b>معمولا گفته می&zwnj;شود فیس بوک یا دیگر شبکه&zwnj;های اجتماعی مشابه اعتیادآور هستند و اتفاقا به شکل حرفه&zwnj;ای باید چنین باشند. یک شبکه مفید و کارآمد از طریق درگیر کردن کاربران خود با تولید اجتماعی بیشتر توسعه سرمایه&zwnj;های اجتماعی موجود در جامعه را تضمین می&zwnj;کند.</b></div> </blockquote> <div dir="RTL">زمانی که افراد تصمیم می&zwnj;گیرند با دیگران رابطه&zwnj;ای پایدار برقرار کنند و بعد تمامی ارتباطات خود را به صورت شبکه&zwnj;ای از تعاملات حفظ کنند، به نوعی &quot;پیوستگی&quot; می&zwnj;رسند که در انجام کارهای مختلف، مشارکت در امور جامعه و عملی کردن ایده&zwnj;های گوناگون به نفع آن&zwnj;ها عمل می&zwnj;کند. پس &quot;رابطه با دیگران نوعی سرمایه است&quot; که ارزش مالی مشخص ندارد، ولی می&zwnj;تواند منجر به تغییراتی در &quot;کیفیت&quot; و &quot;چگونگی زندگی&quot; افراد شود. از این نظر هرچه افراد بیشتری را بشناسیم و در میدان&zwnj;های مختلفی با ارزش&zwnj;های عمومی بیشتری تعامل داشته باشیم از سرمایه مفیدتری بهره&zwnj;مندیم و تنوع فضایی بیشتری را تجربه خواهیم کرد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">با عضویت افراد در شبکه&zwnj;های مبتنی بر همکاری&zwnj;های گروهی، جایگاه&zwnj;ها و همچنین &quot;نقش&zwnj;های اجتماعی&quot; بی&zwnj;شماری به وجود می&zwnj;آیند که مردم در آن&zwnj;ها برای خود و دیگران اطلاعاتی گسترده درباره زندگی و شیوه&zwnj;های مختلف فعالیت&zwnj;های اجتماعی مهیا می&zwnj;کنند. این شبکه&zwnj;ها هرکدام به شکلی خاص از انواعی از روابط یا ارزش&zwnj;های ضد و نقیض پر شده&zwnj;اند. مجموع آن&zwnj;ها باعث به وجود آمدن پیوستگی در جامعه و همچنین مولد شکل&zwnj;های اجتماعی پویا است. به این معنی که کاربران شبکه&zwnj;های اجتماعی پس از مدتی شکل&zwnj;های جدیدی از دوستی، کار، فعالیت&zwnj;های اقتصادی، روابط عاشقانه و سرگرمی را به وجود می&zwnj;آورند که پیش از آن&zwnj; وجود نداشته است. این شکل&zwnj;ها هرکدام نیازهای تازه&zwnj;ای می&zwnj;سازند که روابط افراد باهم و شیوه تعامل آن&zwnj;ها را تغییر می&zwnj;دهد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>کارایی جوامع انسانی</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">شبکه&zwnj;های اجتماعی از طریق در تماس قرار دادن افراد با یکدیگر به شکل&zwnj;های مختلف، کارایی جوامع انسانی را بالا می&zwnj;برند. در نتیجه باید گسترده و در دسترس باشند و مطابق با نیازهای زندگی معاصر طراحی و تشکیل شده باشند. شبکه&zwnj;های مختلف در جهت رفع امور روزمره فعالیت می&zwnj;کنند و پیش شرط موفقیت آن&zwnj;ها تعامل اعضا با یکدیگر است و تنها در این صورت می&zwnj;توانند اجتماعاتی مهیج محسوب شوند و وفاداری و خلاقیت اعضای خود را تضمین کنند. پس شبکه&zwnj;های اجتماعی به شکل طبیعی باید شامل گروه&zwnj;های متنوعی باشند، افراد با خاستگاه&zwnj;های گوناگون را در خود بپذیرد و شرایط فعالیت برابر را برای همه مهیا کنند. اعضا نیز باید در همه حال انواع گروه&zwnj;بندی&zwnj;ها را به رسمیت بشناسند و هریک خود را جزئی از فضایی بزرگ&zwnj;تر و به عنوان عضوی از گروه&zwnj;های اجتماعی انسانی بدانند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL"><img width="200" height="135" align="middle" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/gffgg.jpg" alt="" /></div> <div dir="RTL"><b>فیس&zwnj;بوک &quot;محلی برای بازنمایی زندگی روزمره&quot; اعضای خود است، ولی همچنان فراموش نکنیم مهم&zwnj;ترین کاربری آن برای هماهنگ کردن رخداد&zwnj;های کوچک و بزرگ اجتماعی است که می&zwnj;تواند شامل برگزاری نمایشگاه&zwnj;ها، کنسرت&zwnj;ها و یا گردهمایی&zwnj;های فرهنگی باشد و یا افراد را در فضاهای نامحدود سایبری گرد هم جمع کند.</b></div> </blockquote> <div dir="RTL">حضور در یک شبکه و قرار گرفتن در جمع زمانی اهمیت دارد که افراد دارای سرمایه&zwnj;های اجتماعی گوناگونی باشند و از طریق ارتباط با یکدیگر دست به مبادله دارایی&zwnj;هایی بزنند که حاصل زندگی آنهاست یا افراد را در معرض زندگی&zwnj;های جدیدتری قرار بدهد. در نگاه اول تمامی این دارایی&zwnj;ها پنهان است، ولی تصویر دقیق آن&zwnj;ها در روابط آدم&zwnj;ها با یکدیگر به راحتی قابل لمس است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">اگر شما در فیس&zwnj;بوک عضویت دارید و از طریق آشنایان، بستگان، دوستان و یا از طریق صفحات فارسی با میدان&zwnj;های مرکزی فعالیت ایرانیان در ارتباط هستید، معمولاً و همیشه با شکل&zwnj;هایی از زندگی روبه&zwnj;رو خواهید شد که ویژگی&zwnj;های منحصر به فرد ایرانی از خود بروز می&zwnj;دهند. ممکن است در نگاه اول عادی به نظر برسد ولی به واقع &quot;درون ماندگاری&quot; و &quot;یکنواختی بیش از حد اجتماعی&quot; در این میدان&zwnj;ها آن&zwnj;ها را از حالت شبکه&zwnj;ای خارج می&zwnj;کند و عضو&zwnj;ها به صورت جدا از هم فرهنگ&zwnj;های ثابتی را به طور مرتب بازتولید می&zwnj;کنند. پس در این مورد هم تکنولوژی معاصر کارایی اصلی خود را از دست می&zwnj;دهد و همچون بسیاری پدیده&zwnj;های دیگر به چیزی &quot;بومی شده&quot; تبدیل می&zwnj;شود.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">شاید فکر می&zwnj;کنید در این لحظه شوخی می&zwnj;کنم، اما برای مدتی تصویری که از فیس&zwnj;بوک فارسی در ذهنم نقش بسته بود شباهت بیش از حد به فضای یک مراسم عروسی ایرانی بود: عکس&zwnj;هایی که در آتلیه گرفته شده&zwnj;اند، با لباس&zwnj;های شب، فیگورهای شناخته شده و کت و شلوار&zwnj;هایی که می&zwnj;خواهند خیلی جدی و رسمی به نظر برسند. حرف&zwnj;های تکراری و تهنیت&zwnj;های مناسبتی، سنت&zwnj;گرایی و تعارف&zwnj;های معمول و یا چند خط دوران کودکی بیشترین تولیدات میدان&zwnj;های کمی متفاوت ولی در کل مشابه با هم در این شبکه است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>جایی برای غریبه&zwnj;ها نیست</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">فیس&zwnj;بوک &quot;محلی برای بازنمایی زندگی روزمره&quot; اعضای خود است، ولی همچنان فراموش نکنیم مهم&zwnj;ترین کاربری آن برای هماهنگ کردن رخداد&zwnj;های کوچک و بزرگ اجتماعی است که می&zwnj;تواند شامل برگزاری نمایشگاه&zwnj;ها، کنسرت&zwnj;ها و یا گردهمایی&zwnj;های فرهنگی باشد و یا افراد را در فضاهای نامحدود سایبری گرد هم جمع کند. معمولاً روابط اعضای یک شبکه اجتماعی روال&zwnj;هایی معنادار و هرکدام بیانگر یک نوع نظم اجتماعی خاص هستند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL"><img width="200" height="89" align="middle" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/rrrrrr.jpg" alt="" /></div> <div dir="RTL"><b>شبکه&zwnj;های اجتماعی به شکل طبیعی باید شامل گروه&zwnj;های متنوعی باشند، افراد با خاستگاه&zwnj;های گوناگون را در خود بپذیرد و شرایط فعالیت برابر را برای همه مهیا کنند. اعضا نیز باید در همه حال انواع گروه&zwnj;بندی&zwnj;ها را به رسمیت بشناسند و هریک خود را جزئی از فضایی بزرگ&zwnj;تر و به عنوان عضوی از گروه&zwnj;های اجتماعی انسانی بدانند.</b></div> </blockquote> <div dir="RTL">در جامعه&zwnj;شناسی کلاسیک، انواع همبستگی&zwnj;ها و مجاورت&zwnj;هایی که افراد باهم دارند، به دو نوع &quot;مکانیکی&quot; و &quot;ارگانیکی&quot; خلاصه می&zwnj;شوند. همبستگی&zwnj;های مکانیکی مخصوص جوامع سنتی و پیشاصنعتی است و افراد و گروه&zwnj;ها از روی سنن و عادت&zwnj;ها، تعهدهای اخلاقی یا فامیلی و همچنین به صورت غیر تاملی باهم در ارتباط هستند. به این معنا که روابط، گزینشی و بر اساس سبک&zwnj;های زندگی نیست و افراد حق انتخاب چندانی ندارند. در مقابل، روابط ارگانیک و فعال مخصوص جوامع معاصر&zwnj; هستند که نظم رسمی در این جوامع کمرنگ شده و گروه&zwnj;های خردتری به وجود آمده است و بر اساس نیازهای گروهی، شخصی و محلی باهم مراوده می&zwnj;کنند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">فیس&zwnj;بوک ایرانی جایی برای غریبه&zwnj;ها ندارد. همه اعضا آشنایانی هستند که در متن یک &quot;فرهنگ فراگیر و یکسان&quot; با هم بزرگ شده&zwnj;اند، از ادبیات مشابه هم استفاده می&zwnj;کنند و مسیرهای همیشگی را طی می&zwnj;کنند. در نتیجه تعلقات و نیازهای محدودتری دارند و به شدت گرفتار رویه&zwnj;ها و سنت&zwnj;های دست و پا گیر جهان واقعی خود شده&zwnj;اند. آیا تا به حال شنیده&zwnj;اید تکنولوژی&zwnj;های ارتباطی برای گسترش محدودیت&zwnj;های فرهنگی اجتماعی و یا بازتولید آن&zwnj;ها به کار رفته باشد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">برای پیشبرد بحث باید به چند نکته اشاره کنم. کاربران ایرانی وابستگی بیش از حدی به &quot;فضاهای آشنا و معمول&quot; دارند و روابط اجتماعی خود را بسته نگه می&zwnj;دارند. با &quot;فضاهای عمومی آزاد و چندملیتی&quot; میانه&zwnj;ای ندارند و تلاشی برای ساختن &quot;فعالیت&zwnj;های همگانی&quot; در آن&zwnj;ها دیده نمی&zwnj;شود. ایرانیان بنا به دلایل تربیتی علاقه زیادی به خیره شدن به یکدیگر دارند و همه چیز را منطبق با اصول معمول خود تفسیر می&zwnj;کنند. در نتیجه همیشه به جذب کامل یا دفع مطلق پدیده&zwnj;های پیش روی خود می&zwnj;اندیشند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>شبکه&zwnj;های اجتماعی</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">فیس&zwnj;بوک ایرانی از نظر تولید زندگی اجتماعی در فضای اینترنتی بسیار فقیر عمل کرده است و از لحاظ بازنمایی رفتار اجتماعی گروه&zwnj;های مختلف به غیر از آنچه همیشه دیده&zwnj;ایم، چیز دیگری به ما نشان نداده است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL"><img width="200" height="69" align="middle" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/rtrr.jpg" alt="" /></div> <div dir="RTL"><b>حرف&zwnj;های تکراری و تهنیت&zwnj;های مناسبتی، سنت&zwnj;گرایی و تعارف&zwnj;های معمول و یا چند خط دوران کودکی بیشترین تولیدات میدان&zwnj;های کمی متفاوت ولی در کل مشابه با هم در این شبکه است. </b></div> </blockquote> <div dir="RTL">میزان دسترسی کاربران به اینترنت آسان، ارزان و پرسرعت نقش تعیین کننده&zwnj;ای در کیفیت شبکه اجتماعی ایرانیان دارد که البته می&zwnj;دانیم متاسفانه چنین نیست. همچنین وجود پیج&zwnj;ها و یا گروه&zwnj;هایی در فیس بوک که افراد بتوانند با هم آشنا شوند و از طریق علاقه&zwnj;مندی&zwnj;ها و ایده&zwnj;های مشترک خود با یکدیگر فعالیت کنند فضای خوشایندتری مملو از سرگرمی برای آن&zwnj;ها به وجود آورده است. صفحات پرمخاطب فارسی زبانی که اکنون در فیس&zwnj;بوک فعالیت می&zwnj;کنند هیچکدام جنبه&zwnj;های مثبتی ندارند. پیچ&zwnj;هایی چون &quot;مملکته داریم؟&quot;، &quot;پ ن پ&quot;، &quot;خوشگل&zwnj;ترین&zwnj;های فیس&zwnj;بوک&quot;، &quot;خز&zwnj;ترین پروفایل&zwnj;های فیس&zwnj;بوک&quot; و دیگر پیچ&zwnj;های مشابه که با محتوای سیاسی یا فرهنگی فعالیت می&zwnj;کنند در واقع کلیشه&zwnj;های معمول را رواج می&zwnj;دهند و اکثراً در جهت نزاع بیشتر اجتماعی و تعارض&zwnj;های بین گروهی منتشر می&zwnj;شوند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">معمولا گفته می&zwnj;شود فیس بوک یا دیگر شبکه&zwnj;های اجتماعی مشابه اعتیادآور هستند و اتفاقا به شکل حرفه&zwnj;ای باید چنین باشند. یک شبکه مفید و کارآمد از طریق درگیر کردن کاربران خود با تولید اجتماعی بیشتر توسعه سرمایه&zwnj;های اجتماعی موجود در جامعه را تضمین می&zwnj;کند و با توسعه خدمات مختلف به افراد بیشتری کمک می&zwnj;کند تا نقش&zwnj;های مورد علاقه خود را بیابند و به گرایش&zwnj;های گوناگون خود بپردازند و توانمندی&zwnj;هایشان را در اختیار دیگران قرار دهند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در اینجا ستاره&zwnj;ها و شخصیت&zwnj;های سر&zwnj;شناس مردمی در فیس&zwnj;بوک فعالیت نمی&zwnj;کنند و کاربران نیز زندگی روزمره معمول ندارند تا بخواهند از این طریق تجربیات شخصی خود را با دیگران تقسیم کنند. مشکل دیگر این است که فیس&zwnj;بوک در ایران چهره&zwnj;ای به تمامی سیاسی پیدا کرده و دچار حدگذاری&zwnj;های غیر معمول شده است. اگر کاربران ایرانی تخیل معمولی خود را به دیگران نشان دهند، از زندگی خود بگویند و سعی کنند دوستانی تازه داشته باشند و با میدان&zwnj;های مختلفی در تماس باشند، از تنوع اجتماعی بیشتری لذت خواهند برد و همچنین می&zwnj;توانند امیدوار باشند که هیچگاه تنها نخواهند بود.&nbsp;</div> https://archive.radiozamaneh.com/society/haftkoocheh/2012/04/18/13361#comments ایرانیان فیس‌بوک جامعه روزبه امین شبکه‌های اجتماعی فیس‌بوک Wed, 18 Apr 2012 15:50:43 +0000 arezoo 13361 at https://archive.radiozamaneh.com