قزاقستان

سخنگوی فارسی‌زبان وزارت خارجه آمریکا: مذاکرات آلماآتی مثبت بود

politics — Fri, 01 Mar 2013 17:31:01 +0000

لیدا حسینی‌نژاد

لیدا حسینی‌نژاد − دور تازه مذاکرات بین ایران با گروه ۱+۵ شامل آمريکا، فرانسه، بريتانيا، روسيه چين و آلمان، هشتم و نهم اسفندماه در آلماآتی قزاقستان برگزار شد. مقامات ایران این گفت‌وگوها را در اظهارات رسمی خود مثبت ارزیابی کرده‌اند.

در پایان این دور از گفت‌وگوها دو طرف تصميم گرفته‌اند شانزدهم فروردین سال آینده باز هم به سر ميز مذاکره بازگردند.

● گفت‌وگو با آلن ایر

در مورد نتایج این مذاکرات و چشم انداز مذاکرات آینده با آلن ایر سخنگوی فارسی‌زبان وزارت امور خارجه آمریکا گفت‌وگو کردم. در آغاز مصاحبه از او خواستم برای اینکه برداشتش را از مذاکرات اتمی اخیر نشان دهد یکی از این گزاره‌ها را برگزیند:

۱. مذاکره بی‌محتوا بود و به نتیجه خاصی نرسید

۲. مذاکره مثبت بود، و دو طرف برخوردای سازنده و تفاهم‌آمیز داشتند،

۳. مذاکره فقط به این نتیجه رسید که باید به مذاکره ادامه داد. این نتیجه اصلی مذاکره بوده است.

آلن ایر، گزاره دوم را برگزید.

گفت‌وگو با سخنگوی فارسی‌زبان وزارت حارجه آمریکا را از طریق لینک زیر بشنوید.

قزاقستان؛ مذاکره در مِه

politics — Tue, 26 Feb 2013 09:10:47 +0000

علی افشاری

علی افشاری – ۲۶ فوریه / ۸ اسفند: دور جدید مذاکرات جمهوری اسلامی ایران و گروه ۱+۵ امروز در قزاقستان آغاز می‌شود. اگر چه در ابتدا امید به موفقیت این مذاکرات بالا بود اما قضایا به سمتی رفت که امکان باز شدن گره اتمی در آستانه مذاکرات کم ارزیابی می‌شود. در این دور احتمال شکل گیری گفت‌وگوی مستقیم بین ایران و آمریکا برگ برنده محسوب می‌گشت. اینک فضا و چشم‌انداز مذاکره مه‌آلود است.

خوش‌بینی‌های زایل شده

انتخاب مجدد باراک اوباما و انتصاب جان کری به وزارت خارجه آمریکا پنجره‌ای را باز کرده بود تا فضا برای تفاهم در خصوص بحران هسته‌ای مساعد شود. در آن سوی میدان نیز تصور می‌گشت، مشکلات فزاینده اقتصادی، تصمیم گیران حکومت را ناچار می‌کند تا بر سر میز مذاکره و سازش بنشینند. خوش‌بینی تا جایی شدت گرفت که در گفته‌های برخی مقامات ایران نیز نمایان بود. از جمله این مقامات علی اکبر صالحی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی بود که اعلام کرد رفتار دولت امریکا تغییر یافته و با رویکردی مثبت به مذاکرات می‌نگرد. اما چند روزی از این اظهار نظر نگذشته بود که رهبری جمهوری اسلامی به میدان آمد و با رد مذاکره مستقیم با آمریکا در شرایط فعلی، بر تداوم فعالیت‌های هسته‌ای تاکید کرد. بعد از این سخنان مقامات عالی رتبه حکومت نیز به تآیید این موضع پرداختند. از دید آنان امریکا و غرب به دنبال تفاهم نیستند و مذاکره را برای به تسلیم وا داشتن نظام سیاسی و تضعیف آن دنبال می‌کنند. از این رو به باور کارگزاران حکومت هدف تحریم‌ها دور کردن ایران از تولید جنگ افزار اتمی نیست بلکه تضعیف حکومت را دنبال می‌کند.

اما بررسی مستندات و مواضع اتخاذ شده، تصمیم گیران اصلی حکومت را بیشتر در مظان این اتهام می‌نشاند که برای گفت‌وگو هدفی بیشتر از گفت‌وگو قائل نیستند و مذاکرات را برای رسیدن به نتیجه دنبال نمی‌کنند. در نقطه مقابل، کشورهای غربی، تا جایی که از ظواهر برمی‌آید، در صورت انعطاف مقامات تهران حاضر به تعامل و توافق هستند. تحریم‌ها و سخت‌گیری‌های آنها بنابر اظهارات رسمی برخاسته از ملاحظات امنیتی است و اهداف سیاسی مسقیمی را که مرتبط با تغییر رژیم و یا ساختارش باشد دنبال نمی‌کنند. البته امتناع غرب از ارائه چارچوبی روشن برای اقدام متقابل و متناسب به نوبه خود شرایط را برای تفاهم دشوار کرده است. اما تداوم ستیزه جویی هسته‌ای حکومت ارتباطی با این مسئله ندارد و بیشتر از آن به مثابه بهانه‌ای برای توجیه کاربست تقابل بهره می‌گیرد.

تداوم برنامه هسته‌ای

در نه ماه گذشته پس از اجلاس مسکو در مجموع حکومت برنامه هسته‌ای اش را با آهنگی کند تر جلو برده و ظاهراً این دستاوردها را داشته است:

● نصب ۱۸۰ دستگاه سانتریفیوژ پیشرفته در تاسیسات غنی‌سازی نطنز،

● استقرار حدود ۶۴۰ دستگاه سانتریفیوژ مدل پیشرفته‌تر در سایت فردو (اکنون تعداد کل سانتریفوژ‌های نصب شده به ۲۰۰۰ عدد از ۲۸۰۰ تای برنامه ریزی شده رسیده است)،

● قرار دادن سوخت ۳,۵ درصد در حد محدود در میله‌های سوخت،

● تبدیل بخش محدودی از ذخیره اورانیوم دارای غنای بالا به پودر هسته‌ای جهت استفاده در صفحه‌های سوخت راکتور تحقیقاتی تهران،

● افزایش محموله اورانیوم غنی شده بیست درصدی به ۱۶۰ کیلوگرم (البته بر اساس گزارش‌های تایید نشده نزدیک به ۵۰ کیلو از این محموله به صورت پودر هسته‌ای در آمده است).

با توجه به این وضعیت به نظر می‌رسد سیاست حکومت تداوم فعالیت‌های حساس هسته‌ای باشد. رژیم اما در عین حال تمایلی به بالا بردن سطح درگیری و تنش ندارد. در اصل افزایش ظرفیت تولید سوخت هسته‌ای، گسترش زیر ساخت‌های فناوری اتمی و در عین حال کنترل محموله سوخته هسته‌ای تولید شده در محدوده تحمل اسرائیل و غرب خطوط کلی برنامه هسته‌ای ایران را تشکیل می‌دهد. هدف از نشان دادن روی خوش به مذاکرات سنجش طرف مقابل برای کسب امتیازات بیشتر و جلوگیری از گسترش تحریم‌ها با زنده نگاه داشتن فضای امید به راه حل دیپلماتیک است شباهت بارزی بین سیاست دولت اسرائیل در استقبال از مذاکره با فلسطینی‌ها و رویکرد جمهوری اسلامی در مذاکرات اتمی دیده می‌شود.

حفظ پرستیژ مبارزه با امریکا و قدرت‌های جهانی، رهبری جریان بیداری اسلامی و استراتژی بقاء محور‌هایی هستند که حکم به دوری از تفاهم هسته‌ای می‌دهند. حکومت می‌پندارد گرفتن شمائل قدرت اتمی باعث ایجاد بازدارندگی در برابر تهاجم غرب شده و موقعیت ایران را در موازنه قوای منطقه ارتقاء می‌دهد.

البته با توجه به تشدید فشار‌های اقتصادی تصمیم گیران اصلی حکومت مشکلی ندارند تا در ازای دریافت امتیاز لغو کلیه تحریم‌ها و شناسایی حق ایران برای غنی سازی اورانیوم، تولید سوخت هسته‌ای با غلظت بالا را به تعلیق در بیاورند. اما شرط تهران این است که با توجه به موانع حقوقی و قانونی برای برداشتن سریع تحریم‌ها در آمریکا و شورای امنیت سازمان ملل، اروپا برخی از تحریم‌ها را معلق نماید سپس حکومت قدم‌های متناسب برای تعلیق غنی سازی بیست درصدی اورانیوم را بر می‌دارد.

موضع غرب

اما در آن سوی میدان غرب خواهان تعطیلی غنی سازی بیست درصدی، ارسال بخش اعظم محموله سوخت هسته‌ای با غلظت بالا و تعطیلی سایت فردو است. تولید سوخت هسته‌ای با غلظت ۵ درصد دیگر قابل تحمل است و خط قرمز نیست. غرب ظاهرا حاضر است پس از احراز اطمینان به صورت مرحله‌ای تحریم‌ها را معلق سازد.

بر اساس برخی خبرها پیشنهاد غرب لغو محدودیت خرید طلا و فراهم نمودن سوخت هسته‌ای لازم برای راکتور تحقیقات تهران است. از دید کشورهای غربی برداشتن تحریم‌های یکجانبه و جهانی مستلزم اتخاذ گام‌های اولیه از سوی ایران است. غرب عجله‌ای نیز ندارد. طبق برآورد سازمان‌های امنیتی غربی و اسرائیل جمهوری اسلامی با دستیابی به قابلیت نرم افزاری و سخت افزاری تولید بمب اتم فاصله معناداری دارد لذا آنها هنوز فرصت برای تداوم استراتژی دو مسیره فشار و مذاکره را دارند.

از منظر منطق تحریم، حل مشکلات باید ایتدا از سوی ایران آغاز شود، آن هم با این استدلال که مشکل با پنهانکاری و عدم همکاری لازم از سوی ایران با آژانس انرژی اتمی شروع شده است. اما طبیعی است که امتیاز‌های محتمل نیز باید آنقدر جذاب و ارزشمند باشد تا حکومت ایران را به سمت همکاری تشویق کند. البته نگرانی از تکرار تجربه کره شمالی غرب را در اعطای امتیازات مردد ساخته است. کره شمالی در هنگام فاز تفاهم، قابلیت‌های هسته‌ای خود را افزایش داد و وقتی مذاکرات به هم خورد به سهولت و سرعت به سمت ساخت بمب اتمی رفت. در مورد جمهوری اسلامی این نگرانی وجود دارد که تفاهم ناقص، بخشی و مقطعی، نتواند چاره کار باشد و گشودن بن بست باید منجر به راه حل جامع و پایدار گردد.

چشم‌انداز

در مجموع با توجه به مواضع رهبری، سران سه قوه و بیانیه ۲۵۲ نفر از نمایندگان مجلس بعید است تقاوتی در برنامه هسته‌ای حکومت ایجاد شود و قطار هسته‌ای کماکان در مسیر جنجالی به حرکت خود ادامه خواهد داد. مذاکره کنندگان ایرانی شنونده سخنان نمایندگان غرب هستند تا ببینند آنها چه عرضه می‌کنند. همان گونه که سعید جلیلی گفته است ایران پیشنهاد نشست مسکو را مبنا گذاشته است. این پیشنهاد شامل ۵ گام کلی به شرح زیر است:

گام اول- اعلام به رسمیت شناختن حق غنی سازی ایران از جانب ۱+۵ و متقابلاً اعلام عدم پیگیری قطعی هر نوع پروژه تسلیحات هسته‌ای از سوی ایران در چارچوب "فتوا"ی خامنه ای.

گام دوم- اعلام آمادگی ایران برای همکاری با آژانس برای حل و فصل موضوع ابعاد احتمالی نظامی در مقابل لغو همه تحریم‌های یکجانبه از جانب گروه ۱+۵.

گام سوم- اعلام آمادگی ایران برای همکاری درباره تأمین سوخت رآکتور تهران (توقف موقت غنی سازی ۲۰درصد در ازای لغو همه قطعنامه‌های شورای امنیت)

گام چهارم- همکاری هسته‌ای میان ایران و ۱+۵.

گام پنجم- همکاری غیرهسته‌ای میان ایران و ۱+۵. (منبع: روزنامه کیهان)

اما غرب چنین پیشنهادی را نمی‌پذیرد. شاهدی بر این موضوع این است که مذاکرات اخیر ایران و آژانس جهانی اتمی بی نتیجه پایان یافته است. کف انتظارات حکومت بسیار بیشتر از سقف امتیازات غرب است. از سوی دیگر غرب به اراده و برنامه جمهوری اسلامی مظنون است. با توجه به سابقه ماراتون ۱۰ ساله هسته‌ای، اعتماد به سخن و قول مسئولین جمهوری اسلامی ریسک بسیار بالایی دارد. بنابراین حتی اگر مشکل قصد و اراده جدی برای فیصله دادن به اختلافات نبود، باز فاصله شگرف و زیاد بین انتظارات طرفین بخت موفقیت را از مذاکرات آلماتی می‌ستاند. بنابراین مذاکرات پیشرو چه بسا سرد‌ترین دور مذاکره اتمی باشد که پیشاپیش امید به کسب نتیجه بسیار پایین ارزیابی می‌شود. البته بعید است نوار مذاکرات قطع شود. به احتمال زیاد طرفین بدون رسیدن به نتیجه‌ای مشخص تفاهم خواهند کرد که مذاکرات را ادامه بدهند.

عکس:

سعید جلیلی، مذاکره‌کننده ارشد حکومت ایران در دیدار روز دوشنبه (۲۵ فوریه) با نظربایف، رئیس جمهور قزاقستان

آمريکا خواهان مذاکره دو جانبه با ايران در قزاقستان شد

Maryam — Sat, 23 Feb 2013 09:16:27 +0000

ايالات متحده آمريکا از ايران خواسته است تا در حاشيه مذاکرات هسته‌ای در قزاقستان، با این کشور مذاکره و نشستی دو جانبه برگزار کند.

مذاکرات هسته‌ای ايران و قدرت‌های جهانی، هشتم اسفند در قزاقستان برگزار می شود.

به گزارش خبرگزاری شينهوا، ويکتوريا نولاند، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا گفت: "ما از سال ۲۰۰۹ اعلام کرديم اگر ايران مايل باشد، می‌توانيم با اين کشور مذاکرات دو جانبه داشته باشيم."

وی افزود: "ما پيشتر اين پيشنهاد را مطرح کرده بوديم و اکنون نيز با جديت معتقديم که اين يک راه‌حل ديپلماتيک است که پيش‌ رو قرار دارد."

سخنگوی وزارت خارجه آمریکا: "ما از سال ۲۰۰۹ اعلام کرديم اگر ايران مايل باشد، می‌توانيم با اين کشور مذاکرات دو جانبه داشته باشيم "

جو بايدن، معاون رئيس جمهور آمريکا نيز اواسط بهمن امسال گفته بود ايالات متحده آماده مذاکره مستقيم با ايران است. به گفته بايدن، اين مذاکرات زمانی انجام خواهد شد که آيت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ايران خواهان مذاکره باشد.

ایران هنوز به پیشنهاد تازه آمریکا برای گفت‌وگوهای دو جانبه درقزاقستان پاسخی نداده اما آيت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ايران، هفته پیش طرح مذاکره مستقيم با آمريکا را رد کرد و گفت عده‌ای از روی "ساده‌لوحی يا غرض" از پيشنهاد مذاکره آمريکا خوشحال می‌شوند.

پيشنهاد مذاکره با آمريکا با استقبال دولت ايران مواجه شده بود. محمود احمدی‌نژاد، رئيس‌جمهور ايران گفته بود: "حرف‌هايی که از مقامات آمريکايی شنيده می‌شود، جديد و مثبت است و اميدواريم در رفتارشان هم تغييرات مثبت اتفاق بيفتد و اگر در رفتارشان هم شاهد تغييرات مثبت باشيم، در آن صورت ما هم با نگاه مثبت، آن را مورد بررسی قرار خواهيم داد."

به گفته رهبر ايران "مذاکره و فشار دو راه جداگانه هستند و ملت ايران قبول نمی‌کند که زير فشار و تهديد با تهديدکننده مذاکره کند."

روابط ديپلماتيک ايران و ايالات متحده از سال ۱۹۷۹ ميلادی (۱۳۵۸ خورشيدی) که حکومت پهلوی سقوط کرد، و حکومت جمهوری اسلامی برقرار شد، قطع شده است.

مذاکرات قزاقستان، یا نرمش یا جنگ

politics — Mon, 18 Feb 2013 17:21:46 +0000

نگاهی به چشم‌انداز مذاکرات اتمی ایران و ۱+۵

کورش عرفانی

کورش عرفانی - مذاکرات جمهوری اسلامی با گروه ۱+۵ دچار نوعی ایستادگی و تکرار شده و پیشرفتی ندارد. این روند شاید در آینده نه چندان دور مخاطبان را کلافه کند و به قطع هر گونه گفتگوی جدی بیانجامد. به تجربه می‌دانیم وقتی بین دو یا چند کشور مذاکره متوقف شود و منشاء اختلاف پابرجا باشد، راه‌کارهای دیگری از جمله جنگ به میان می‌آیند.

این مذاکرات چیستند و چرا کشورهای دیگر ممکن است به گفتگو با حکومت ایران خاتمه دهند؟ نوشتار حاضر تلاش می‌کند آن چه را پیرامون این مورد در کشورهای غربی می‌گذرد، بررسی کند.

موضوع اصلی اختلاف

هر چند که موارد مورد بحث و اختلاف میان غرب و ایران متعدد است اما نگرانی عمده از فعالیت‌هایی است که ممکن است به تولید بمب اتمی بیانجامند. مذاکرات ایران و غرب در این مورد سال‌هاست ادامه دارد. برای نخستین بار در سال ۲۰۰۳ بود که سازمان مجاهدین خلق، ماهیت مخفی تلاش‌های هسته‌ای ایران را افشاء کرد و به این ترتیب توجه و شک جهان را نسبت به تحرکات هسته‌ای ایران برانگیخت. از آن زمان ده سال می‌گذرد، یکی از طولانی‌ترین موارد بلاتکلیفی در تاریخ فعالیت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی. از آن زمان، فرانسه، بریتانیا و آمریکا به عنوان اعضای اصلی شورای امنیت سازمان ملل متحد تلاش کرده‌اند تا ایران را به پذیرش هنجارها و رعایت معیارهای فنی آژانس وادار سازند. چین و روسیه، اعضای دائمی دیگر شورای امنیت، نسبت به فعالیت‌های اتمی ایران با اغماض بیشتری برخورد می‌کنند.

علاوه بر این کشورها یک بازیگر دیگر در صحنه است که حساسیت زیادی به فعالیت اتمی ایران نشان می‌دهد. اسرائیل نسبت به مرحله دستیابی ایران به بمب اتمی هشدار داده و آن را "خط قرمز" خود اعلام کرده است. اسراییل به روشنی گفته که در صورت عبور ایران از این خط قرمز و عدم واکنش آمریکا یا جامعه‌ جهانی، خود به تنهایی اقدام به حمله‌ نظامی به تاسیسات اتمی ایران خواهد کرد.

هر چند در باره‌ قابلیت اجرایی این تهدید تردیدهایی جدی وجود دارد اما با چنین تهدیدی کشورهای غربی، حاشیه‌ مانور محدودتری خواهند داشت. آنها می‌دانند که اگر با تساهل بیش از حد در قبال گذر زمان برخورد کنند، اسرائیل می‌تواند با حمله‌ نظامی هدفمند و یک جانبه‌ خود همگی آنها را به یک جنگ منطقه‌ای گسترده و ناخواسته بکشاند. جنگی که که نسبت به محاسبات و آمادگی غرب بی‌اعتنا خواهد بود.

دور دیگری از مذاکرات

روز چهارشنبه ۱۳ فوریه، بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، برای یک بار دیگر و به امید بازدید سایت نظامی پارچین وارد ایران شدند. شواهدی وجود دارد که فعالیت‌های این سایت را مشکوک جلوه می‌دهد و آنها انتظار داشتند که بتوانند از این مرکز بازدید کنند و گامی در جهت تنش‌زدایی از وضعیت فعلی بردارند. اما این انتظار محقق نشد.

روز پنج شنبه ۱۴ فوریه، هرمان ناکارتس، رئیس هئیت بازدیدکننده از ایران و معاون دبیر کل آژانس، در بازگشت از ایران اعلام کرد که موفق به این بازدید یا حتی کسب توافق برای نظارت بعدی نشده‌اند. این نکته که حتی تاریخ دیگری برای دور بعدی مذاکرات میان ایران و آژانس تعیین نشده، سبب شد که برخی ناظران از این سفر به عنوان «شروع یک پایان» نام ببرند. این عبارت را می‌توان چنین تعبیر کرد که شاید تعامل بین آژانس و تهران، دیگر موضوعیت ندارد.

بن‌بست کنونی در مذاکرات اتمی، عده‌ای را در کشورهای غربی به فعالیت واداشته تا حکومت‌های متبوع خود را به ارائه بسته‌های تشویقی به ایران ترغیب کنند. رسانه‌های غربی این روزها پر است از توصیه‌هایی به دولت‌های غربی تا به گونه‌ای از حکومت ایران دلجویی کنند و از جمله جمهوری اسلامی را به عنوان یک قدرت منطقه‌ای بپذیرند یا حق غنی‌سازی را به رسمیت بشناسند.

هیئتی که از آژانس به ایران سفر کرده بود، به زودی گزارش خود را به شورای حکام ارائه خواهد داد. اگر این گزارش انعکاس نوعی بن‌بست در کار آژانس باشد، می‌تواند موجب شود که آژانس از خود به طور رسمی سلب مسئولیت کند و فعالیت‌های هسته‌ای ایران را دارای بعد نظامی بداند یا خصلت غیرنظامی آن را «غیر قابل تایید» اعلام کند.

فراموش نباید کرد که گزارش‌های منفی قبلی آژانس نیز زمینه‌ساز این موضوع بوده‌اند. این بار اما چنین گزارشی، پرونده را به شورای امنیت سازمان ملل متحد می‌کشاند که براساس اساسنامه‌ سازمان ملل مسئولیت عملی اجرای «پادمان عدم گسترش سلاح‌های کشتار دسته جمعی» را بر عهده دارد. اما پیش از آن که شورای امنیت در مقابل موقعیت سخت تصمیم گیری قاطع در مورد این پرونده‌ حساس قرار گیرد، مذاکرات قزاقستان در راه خواهد بود.

قزاقستان: پارامترهای تعیین‌کننده از نگاه غربی‌ها

یکی از سرنوشت‌سازترین مذاکرات تاریخ حیات جمهوری اسلامی، روز ۲۵ فوریه در پایتخت قزاقستان صورت خواهد گرفت. در این جلسه کشورهای غربی منتظر نرمشی جدی از جانب هئیت ایرانی خواهند بود، نرمشی که باید به یک گشایش در بن‌‌بست کنونی بیانجامد. این کشورها قبلا خواست‌های خود را به شرح زیر به حکومت ایران اعلام کرده‌اند:

۱) توقف غنی سازی ۲۰ درصدی

۲) تحویل اورانیوم غنی شده ۲۰ درصدی به یک کشور عضو گروه

۳) قرار دادن هر گونه فعالیت غنی سازی تحت بازرسی آژانس

۴) تعطیلی بلاواسطه‌ سایت فردو

۵) اجازه‌ بازدید از سایت نظامی پارچین

۶) پذیرفتن پروتکل الحاقی برای بازدیدهای گسترده و سرزده

احتمال این که حکومت ایران همه‌ این موارد را یک جا بپذیرد بسیار کم ارزیابی می‌شود، اما برای کشورهای غربی این مهم است که ایران به عنوان نشانی از حسن نیت خود برخی از این موارد را، بخصوص حساسیت برانگیزترین آنها یعنی تحویل اورانیوم غنی شده‌ ۲۰ درصدی به خارج را قبول کند. این موردی است که اگر انجام نشود، می‌تواند واکنش عملی غرب در برابر ایران را برانگیزد. تا این جا هیچ نشانه‌ای از نرمش ایران مشاهده نمی‌شود و این زنگ خطر جنگ را به صدا در می‌آورد.

این وضعیت، عده‌ای را در کشورهای غربی به فعالیت واداشته تا حکومت‌های متبوع خود را ترغیب کنند با ارائه‌ بسته‌های تشویقی رژیم ایران را به سوی پذیرش برخی از این بندهای درخواستی جامعه‌ بین‌الملل بکشانند. رسانه‌های غربی این روزها پر است از توصیه‌هایی که از دولت‌های غربی می‌خواهند به گونه‌ای از حکومت ایران دلجویی کنند. گفتمان آنها چند نکته را در بردارد:

۱) بازشناسی ایران به عنوان قدرت منطقه‌ای: عده‌ای تاکید می‌کنند که بازشناسی ایران توسط آمریکا به عنوان یک قدرت منطقه‌ای و دارای اقتدار در خلیج فارس، می‌تواند بر رفتار جمهوری اسلامی تاثیر بگذارد. این عده موضوع افتخار و غرور را برای حکومت ایران مهم می‌دانند و براین باورند که اگر ایالات متحده این وجه را در مذاکرات مد نظر داشته باشد به طور قریب به یقین حکومت ایران را به نوعی نرمش یا سازش در این میان دعوت می‌کند.

به طور مثال «فلینت لورت و هیلاری مان لورت» به اهمیت در نظر گرفتن ایران به عنوان یک همتا و شریک منطقه‌ای برای منافع درازمدت آمریکا در خاورمیانه باور دارند. این دو که از مشاوران و متخصصان سابق شورای امنیت ملی آمریکا هستند می‌گویند که برای موقعیت استراتژیک آمریکا در این بخش پرحادثه‌ جهان خوب نیست که اتکاء تنها به اسرائیل باشد، بلکه واشنگتن می‌تواند در این زمینه روی تهران به عنوان یک متحد منطقه‌ای حساب باز کند. آنها به همین دلیل نیز پیشنهاد می‌کنند که آمریکا در نوع برخورد خود با ایران بر سر پرونده‌ اتمی نرمش و بازنگری داشته باشد تا ایران را به سوی یک توافق بکشاند.

غرب «تهدید نظامی» را به عنوان یک بخش تاکتیکی از استراتژی خود منظور کرده است. برداشتن این تهدید، تمامی فشارهای اقتصادی غرب را بدون پشتوانه می‌سازد زیرا اگر رژیم ایران موفق شود با دور زدن تحریم‌ها و وقت‌کشی به سوی بمب اتمی برود، یگانه ابزار موجود در دست غرب همان تهدید و اقدام نظامی است.

در این زمینه باید گفت که افراد یاد شده شاید نتوانند مرجعی مناسب برای معرفی ایران به عنوان یک همتای قابل اعتماد بین‌المللی باشند. زیرا از این دو به عنوان تلاشگران لابی جمهوری اسلامی در خارج یاد می‌شود. اما ورای فردیت این دو کارشناس، مانع اصلی در اجرای آرزوی آنها، قدرت لابی اسرائیل در آمریکا در مقابل این ایده است.

اسرائیل می‌داند که تبدیل ایران به یک شریک منطقه‌ای برای آمریکا می‌تواند حمایت بی چون و چرا و گسترده‌ واشنگتن از اسرائیل را زیر سوال برد، به همین دلیل از تمام نفوذ خود در رسانه‌ها و کنگره‌ آمریکا بهره خواهد برد تا چنین امری به وقوع نپیوندد. برخورد سخت سناتورهای جمهوریخواه، که تمایل زیادی به منافع اسرائیل در آمریکا دارند، با انتصاب جان کری به مقام وزارت امور خارجه‌ آمریکا و نیز چاک هیگل به مقام وزارت دفاع آمریکا را باید در این راستا دید.

با این همه ما شاهد نشانه‌هایی از این تمایل در دولت اوباما هستیم. فراخوان «جو بایدن»، معاون رئیس جمهور آمریکا، مبنی بر آمادگی ایالات متحده برای مذاکره‌ مستقیم با ایران در صورت جدی بودن رهبری این کشور، و نیز تاکید «جان کری» وزیر امورخارجه‌ آمریکا بر ضرورت به موفقیت رساندن دیپلماسی، نمونه‌هایی از دو تلاش اخیر آمریکا برای دستیابی به یک کانال گفتگوی موثر است که بتواند تهران و واشنگتن را برای رفع نگرانی جهانی روی یک فرکانس قرار دهد.

این فراخوان‌ها که با واکنش منفی هواداران لابی اسرائیل مواجه شده و شاید دلیلی بر به تعویق انداختن فرایند قانونی انتصاب چک هیگل به پست وزارت امور دفاع بوده باشد، از سوی ایران نیز با استقبال روبرو نشده است. علی خامنه‌ای، ولی فقیه نظام، به طور آشکار چنین گفتگویی را رد کرد و آن را مشروط به قید و بندهایی ساخت که اجرای آنها برای ایالات متحده اگر نه غیرقابل تصور، بلکه غیرممکن جلوه می‌کند.

مذاکرات بعدی در قزاقستان در حالی نزدیک می‌شود که چشم‌اندازی برای دستیابی به یک گشایش روی پرونده‌ هسته‌ای ایران از این منظر در آن وجود ندارد. یعنی زمینه سازی‌های لازم برای دستیابی به یک توافق احتمالی تا امروز صورت نپذیرفته و با اصراری که ایران در پافشاری بر مواضع و «حقوق» خود دارد نمی‌توان انتظار خاصی از مذاکرات آتی داشت. این موضوع که ایران به عنوان یک قدرت منطقه‌ای مورد بازشناسی آمریکا قرار گیرد، بحثی نیست که از دل چند تبادل نظر از راه دور و به طور غیرمستقیم حاصل شود. پس این محور نمی‌تواند نقطه‌ اتکایی برای مذاکرات ۲۵ فوریه در قزاقستان باشد.

۲) به رسمیت شناختن حق غنی‌سازی: برخی عنوان می‌کنند که اگر ایران نسبت به حفظ حق غنی‌سازی اورانیوم اطمینان پیدا کند می‌تواند از خود نرمش نشان دهد. آنها می‌گویند به رسمیت شناختن این حق توسط آمریکا به ایران می‌فهماند که موضوع بر سر محروم سازی کامل این کشور از حق دستیابی به تکنولوژی هسته‌ای نیست. به طور مثال «یورگ بیشوف» در نشریه «نویه سورشه سایتونگ » در مطلبی تحت عنوان «ایران از غرب امتیاز می‌خواهد» می‌نویسد که ایران «مشروط بر این که حقش نسبت به غنی سازی اورانیوم تا پنج درصد به رسمیت شناخته شود» آماده متوقف کردن غنی‌سازی اورانیوم تا غلظت بیست درصد است.

اگر می‌شد مورد غنی سازی اورانیوم را از مجموعه‌ فعالیت‌های حساس دیگر مرتبط به پرونده‌ هسته‌ای ایران جدا ساخت، این پیشنهاد می‌توانست راهگشا باشد. مشکل موارد شک برانگیز دیگری از جمله پنهان کردن فعالیت اتمی ایران از کشورهای غربی در برخی مراکز مانند نظنز و اراک است. پس از آن نیز موضوع سایت فردو مطرح شد. کشورهای غربی در درجه‌ نخست خواهان تعطیلی این مرکز هستند. این برای ایران به معنای ورود به منطقی است که می‌تواند به سایر مراکز دیگر نیز سرایت کند و نه فقط فعالیت‌های هسته‌ای، بلکه فعالیت‌های متعارف نظامی را نیز در برگیرد. موقعیت سایت پارچین نیز مشابه است. این پایگاه نیز جزو مراکز اتمی ایران نیست، اما به عنوان یک مرکز نظامی محل عملیاتی بوده که ماهواره‌های غربی آنها را به عنوان «فعالیت‌های مشکوک هسته ای» بازشناسی کرده‌اند.

به نظر می‌رسد نوعی پارادوکس شرایط را در مذاکرات قزاقستان قفل کرده باشد: جمهوری اسلامی یا بمب اتمی را می‌خواهد یا یک باج که بقای درازمدت و بی‌دردسر آن را ضمانت کند. غرب نیز نه بمب اتمی ایران را می‌خواهد و نه حاضر است خود را متعهد به تحمل رژیمی کند که در طول سه دهه‌ گذشته نشان داده است تا چه حدغیر قابل اعتماد، مداخله‌جو و دردسرساز است. این بار و در مذاکرات قزاقستان، هر دو می‌دانند که چه می‌خواهند و چه نمی‌خواهند.

با توجه به درهم تنیدگی موضوعات، این گونه به نظر می‌رسد که مورد «به رسمیت شناختن حق غنی‌سازی» به میزان ۵ درصد به تنهایی و به طور منفرد نتواند گره‌گشای بن‌بست فعلی باشد. حل بن‌بست کنونی را باید در افقی وسیع‌تر دید که تنها دربرگیرنده مجموعه‌ سوژه‌های مرتبط با پرونده‌ اتمی نیست و فراتر از آن می‌رود.

۳) ایجاد امید در طرف ایرانی: به گفته ناظران، طرف ایرانی ممکن است با اطمینان از این که عقب نشینی او می‌تواند سبب کاهش یا رفع تحریم‌ها شود از خود نرمشی نشان دهد. بر اساس این نظر اگر ایران بداند که فشارهای سنگین اقتصادی ناشی از تحریم‌ها به واسطه‌ توقف غنی سازی، یا اجازه‌ بازدید از برخی مراکز حساس مانند پارچین، برداشته خواهد شد، به احتمال بسیار زیاد این کار را خواهد کرد. این امر هر چند که به طور نظری صحیح است اما در هفته‌های اخیر از سوی ایران به طور مشخص مورد تاکید چندانی قرار نگرفته است. دلیلی که حکومت ایران در این مورد ارائه می‌دهد این است که تحریم‌ها نتوانسته فشاری آن چنان کشنده بر اقتصاد کشور وارد سازد که او را وادار به «تسلیم» سازد.

اما یک روایت دیگر نیز می‌توان در نظر گرفت و آن این که شاید ایران حتی به این میزان از انعطاف‌پذیری ازسوی کشورهای بزرگ غربی هم امیدی نداشته باشد، در نتیجه ترجیح می‌دهد که اعتبار خود را با طرح درخواستی از دست ندهد که غرب برای شنیدن به آن گوش شنوایی ندارد. احتمال دارد که در مذاکرات استانبول، ایران منطق غرب در گفتگو‌ها را دریافته باشد: نخست گام مهمی از جانب ایران و در صورت تایید آن توسط آژانس، یک گام از جانب کشورهای غربی. تهران نیک می‌داند که اگر متعهد به چنین فرآیندی شود، باید برای فقط رفع مجموعه‌ تحریم‌ها، نه تنها از جاه‌طلبی‌های اتمی خود بلکه دست از فعالیت اتمی خود بردارد.

در راستای امید بخشی، مورد «کاهش تهدید امنیتی» نیز مطرح می‌شود. به این معنا که اگر آمریکا دست از تهدید نظامی ایران بردارد و اسرائیل را نیز وادار سازد که دست از چنین کاری بکشد، ایران می‌تواند عقب نشینی در پرونده‌ اتمی را آغاز کند. این اما بیشتر یک فرضیه است. مجله‌ «کریستین ساینس مانیتور» در یک مقاله‌ تحلیلی ضمن طرح این ایده از آن به عنوان فراهم کننده‌ جو مناسب و حداقلی از اطمینان و اعتماد نزد ایران برای متعهد شدن در یک فرایند تنش‌زدایی یاد می‌کند.

در این باره نیز باید دانست که غرب «تهدید نظامی» را به عنوان یک بخش تاکتیکی از استراتژی خود منظور کرده است. برداشتن این تهدید، تمامی فشارهای اقتصادی غرب را بدون پشتوانه می‌سازد زیرا اگر رژیم ایران موفق شود با دور زدن تحریم‌ها و وقت‌کشی به سوی بمب اتمی برود، یگانه ابزار موجود در دست غرب همان تهدید و اقدام نظامی است.

بررسی شانس ضعیف این سه مورد عنوان شده، برای گره گشایی از بن‌بست کنونی، اجازه می‌دهد که باور داریم مذاکرات قزاقستان با حداقل چشم اندازهای امیدوار کننده، مطرح است.

چشم انداز مذاکرات قزاقستان

شواهد موجود در مذاکرات قزاقستان، پیش‌‌‌‌‌‌بینی یک فرضیه را به صورتی قوی مطرح می‌کنند و آن نبود شانس برون‌رفت از بن‌بست است. نوعی پارادوکس شرایط را به صورت قابل مشاهده‌ای قفل کرده است: جمهوری اسلامی یا بمب اتمی را می‌خواهد یا باجی که بقای درازمدت و بی‌دردسر آن را ضمانت کند. غرب نیز نه بمب اتمی ایران را می‌خواهد و نه حاضر است خود را متعهد به تحمل رژیمی کند که در طول سه دهه‌ گذشته نشان داده است تا چه حدغیر قابل اعتماد، مداخله‌جو و دردسرساز است.

این بار هر دو می‌دانند که چه می‌خواهند و چه نمی‌خواهند. به عبارت دیگر از حالا ایران می‌داند که چه می‌خواهد بگیرد و غرب می‌داند که چه نمی‌خواهد بدهد. ایران آمادگی عقب‌نشینی ندارد و غرب آمادگی کوتاه آمدن. اما با وجود این شرایط قفل شده، باید دو پارامتر را در نظر گرفت که دو طرف را از کشاندن مذاکرات آتی به بن‌بستی مطلق باز می‌دارند: از سوی ایران این نگرانی مطرح است که اگر در قزاقستان نیز نتیجه‌ای حاصل نشود کشورهای غربی به سوی تشدید مرگبار تحریم‌ها و حتی آماده سازی حمله‌ نظامی به تاسیسات اتمی میل کنند. این برای تهران به معنای زیر سوال رفتن آینده‌ نظام است، زیرا تشدید تحریم‌ها تا مرز محاصره‌ دریایی می‌تواند قحطی کالاهای اساسی و لذا شورش‌های داخلی را به دنبال آورد و حمله‌ نظامی نیز می‌تواند به یک جنگ تمام عیار و نابود ساز رژیم حاکم تبدیل شود.

از سوی کشورهای غربی نیز نگرانی همین است که به دلیل شکست مذاکرات، گزینه‌ای جز اقدام نظامی باقی نمانده باشد. حمله‌ای که می‌تواند به واسطه‌ واکنش ایران کار را پیچیده ساخته و از یک حمله‌ «جراحی‌وار» و محدود، جنگی خونین، فراگیر و منطقه‌ای بسازد. این جنگ در زمانی که صلح اجتماعی در کشورهای سرمایه‌داری منطقه‌ یورو تابعی از ادامه بهبود وضعیت اقتصاد جهانی است می‌تواند کشورهای غربی را در هراس عواقب غیرقابل کنترل جنگی تمام عیار در خلیج فارس فرو برد و آنها را به احتیاط در مورد بستن پنجره مذاکرات وابدارد.

در سایه‌ چنین خطرات هولناکی، شاید بتوان امیدوار بود این بار در هر دو طرف میز گفتگو، داده‌هایی تازه مطرح شوند که بتوانند راهگشا باشند. اما اگر چنین نشود باید گوش فراداد که در فاصله‌ای نه چندان دور، ناقوس جنگ و برخورد نظامی همراه با کشتار و قحطی به صدا در آید.

وضعیت مقطعی مذاکرات هسته‌ای جدید ایران و غرب

politics — Mon, 04 Feb 2013 16:17:39 +0000

فرهاد سلمانیان

فرهاد سلمانیان - جو بایدن، معاون رئیس جمهوری آمریکا در چهل و نهمین دور کنفرانس امنیتی مونیخ برنامه ‌هسته‌ای ایران را به موضوعی محوری تبدیل کرد. به عنوان نماینده دولت آمریکا، او پیش از سخنرانی در کنفرانس از لزوم جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای و زمان رو به پایان برای امکان راه‌حل دیپلماتیک در پرونده هسته‌ای آن کشور گفت.

این مقام آمریکایی در پاسخ کتبی به پرسش‌های «زود دویچه‌‌تسایتوگ»، روزنامه پرتیراژ آلمانی، و طی نطق روز شنبه ( ۱۴ بهمن، دوم فوریه) در کنفرانس امنیتی مونیخ، پیشنهاد گفت‌وگوی مستقیم جمهوری اسلامی با آمریکا درباره برنامه هسته‌ای را مطرح کرد که غرب آن را دارای ابعاد نظامی می‌داند.

موضع‌گیری جو بایدن بار دیگر حدود امکانات آمریکا را از برخورد نظامی تا گفت‌وگوی مستقیم در رویارویی با ادامه غنی‌سازی اورانیوم از سوی حکومت ایران نشان داد. کاترین اشتون، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا نیز در کنفرانس امنیتی مونیخ مسئولان ایرانی را به گفت‌وگو در باره ‌برنامه هسته‌ای‌ با گروه ۱ + ۵ و واکنش مثبت در این زمینه فراخواند. در مقابل علی‌اکبر صالحی، وزیر امور خارجه ایران نیز روز یکشنبه ( ۱۵ بهمن، سوم فوریه) تلویحاً از پیشنهاد آمریکا برای گفت‌وگوی مستقیم استقبال کرد.

از آنجا که تصمیم‌گیری نهایی برای مذاکره با آمریکا هنوز بر عهده رهبر جمهوری اسلامی است، به نظر نمی‌رسد موضع صالحی بدون هماهنگی با سران جمهوری اسلامی بوده باشد. از طرفی مانند دفعات‌ قبل هنوز نمی‌توان اطمینانی از به نتیجه رسیدن تعارف‌های سیاسی داشت، زیرا در گذشته آمادگی ایالات متحده برای مذاکره با ایران با تعبیرهایی مانند «دست چدنی زیر دستکش مخملی» از سوی رهبر جمهوری اسلامی نیز رو‌به‌رو شده است.

چانه‌زنی‌ها بر سر مذاکرات

خبرگزاری «فرانسه» به نقل از کاترین اشتون می‌نویسد، فشارهای سیاسی و اقتصادی بر ایران اهمیت آغاز دور جدید مذاکره با گروه ۱ + ۵ را به تهران یادآوری می‌کند.

پس از مدتی اختلاف بر سر مکان و زمان برگزاری دور جدید مذاکرات‌ ایران و غرب، خبرگزاری «رویترز» از قول وزیر خارجه ایران نوشت که برگزاری دور تازه گفت‌وگوهای هسته‌ای در روز هفتم اسفند ماه در قزاقستان به عنوان پیشنهاد مطرح شده است. یرلان ادریسف، وزیر امور خارجه قزاقستان نیز آمادگی کشورش را برای تحقق این پیشنهاد اعلام کرده است. سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه نیز پیشنهادی را مبنی بر توقف غنی‌سازی در طول برگزاری دور جدید مذاکره مطرح کرده که عملی نیست.

تاکتیک جمهوری اسلامی در مقاطعی از رویارویی با غرب بر سر برنامه هسته‌ای، افزایش تنش، چانه‌زنی و شروع گفت‌وگوی دوباره بوده است. اعلام تصمیم نصب سانتریفوژهای جدید برای افزایش سرعت غنی‌سازی در تأسیسات نطنز در آستانه دور جدید گفت‌وگوها در همین راستاست. عاملی که در این میان اغلب نادیده گرفته می‌شود، واکنش‌های غیرمنتظره اسرائیل است که وضعیت برنامه هسته‌ای ایران را با دقت تمام رصد می‌کند و اولویت دولت جدید آن نیز توقف آن ذکر شده است.

خبرگزاری رویترز روز پنج‌شنبه ۱۲ بهمن نوشته بود که ایران با فرستادن نامه‌ای به «آژانس بین‌المللی انرژی اتمی» در وین اعلام کرده که قصد دارد سانتریفوژ‌های پیشرفته‌تری برای تسریع غنی‌سازی در تأسیسات هسته‌ای نطنز نصب کند. موضوعی که با واکنش منفی اسرائیل، آمریکا و اتحادیه اروپا روبرو شد. این اعلام پیشاپیش تسریع غنی‌سازی در خلال تدارک برای دور بعدی گفت‌وگوهای هسته‌ای، نه تنها عاملی برای دستپاچگی غرب نمی‌شود، بلکه عزم طرف مقابل را برای افزایش فشارهای اقتصادی راسخ‌تر می‌کند.

هر چند این سانتریفوژها هنوز در تأسیسات مربوط نصب نشده‌اند، اما «اَسوشیتدپرس» به نقل از مارک فیتزپاتریک، کارشناس مسائل منع گسترش تسلیحات هسته‌ای از «موسسه بین‌المللی مطالعات استراتژیک» در لندن نوشت که نصب چند هزار سانتریفوژ کارآمدتر و پیشرفته‌تر عامل مهمی است که می‌تواند قابلیت دست‌یابی ایران به اورانیوم غنی‌شده‌ لازم برای تولید سلاح هسته‌ای را تسریع ‌کند.

اثر نامه جدید ایران به آژانس

طبق گزارش‌خبرگزاری آسوشیتدپرس در حال حاضر ایران بیش از ۱۰ هزار سانتریفوژ در بخش اصلی سایت نطنز در اصفهان برای غنی‌سازی با غلظت کم‌تر از چهار درصد در اختیار دارد. در تأسیسات اتمی «فردو» در نزدیکی قم نیز نزدیک ۳۰۰۰ سانتریفوژ برای غنی‌سازی اورانیوم با غلظتی تا ۲۰ درصد وجود دارد که می‌توان با افزایش غنای مواد حاصله، ‌پیش‌زمینه تولید سلاح هسته‌ای را فراهم کرد. آزمایش سانتریفوژهای جدید به‌جای انواع قدیمی که ایران خود آن‌ها را تولید کرده بود، از بیش از دو سال قبل در تأسیسات هسته‌ای آغاز شده است.

تصمیم نصب نسل جدید سانتریفوژها در نطنز که نوعی فرار به جلو از سوی جمهوری اسلامی نیز هست، می‌تواند تنش میان اسرائیل و ایران را افزایش دهد و دور جدید گفت‌وگوهای هسته‌ای را با دشواری روبرو کند. در همین راستا بنیامین نتانیاهو که مأمور تشکیل دولت جدید اسرائیل شده، توقف برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی را اولویت خود اعلام کرده است.

گذشته از این، مقام‌های اسرائیلی این برنامه را دارای اهداف نظامی و تهدیدی علیه موجودیت خود

می‌دانند و طبق راهبرد امنیتی مناخیم بگین، نخست وزیر سابق آن کشور عمل می‌کنند که بر اساس آن کشوری عرب یا مسلمان نباید اجازه دستیابی به سلاح هسته‌ای را داشته‌باشد. اسرائیل در گذشته برای عمل به این دیدگاه از حمله نظامی پیشگیرانه به تأسیسات اتمی عراق و سوریه خودداری نکرده‌است. بنا بر این احتمال وقوع حمله‌های سایبری یا خرابکاری در صورت نصب سانتریفوژهای جدید در تأسیسات اتمی نطنز و فردو وجود دارد.

در میان‌مدت احتمال سقوط حکومت سوریه به انزوای بیشتر جمهوری اسلامی و دشواری بیشتر وضعیت منطقه‌ای ‌آن می‌انجامد. سقوط بشار اسد، رئیس جمهوری آن کشور در کنار فراهم کردن زمینه متمرکز شدن فشارهای بین‌المللی بر برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی، تا برقراری نیروی نظامی‌ توانمند، مسیری استراتژیک را نیز برای اقدام نظامی احتمالی اسرائیل علیه تأسیسات اتمی ایران با استفاده از حریم هوایی سوریه باز می‌کند.

در عین حال، مسئولان جمهوری اسلامی از پافشاری بر غنی‌سازی و خبر دادن از تسریع آن به عنوان تنها برگی استفاده می‌کنند که در برابر فشارهای غرب در دست دارند.

افزایش تنش، مقدمه مذاکره

تاکتیک جمهوری اسلامی در مقاطعی از رویارویی با غرب بر سر برنامه هسته‌ای، افزایش تنش، چانه‌زنی و شروع گفت‌وگوی دوباره بوده است. اعلام تصمیم نصب سانتریفوژهای جدید برای افزایش سرعت غنی‌سازی در تأسیسات نطنز در آستانه دور جدید گفت‌وگوها در همین راستاست. عاملی که در این میان اغلب نادیده گرفته می‌شود، واکنش‌های غیرمنتظره اسرائیل است که وضعیت برنامه هسته‌ای ایران را با دقت تمام رصد می‌کند و اولویت دولت جدید آن نیز توقف آن ذکر شده است.

از سویی سه دور قبلی گفت‌و‌گوها در استانبول، بغداد و مسکو بدون نتیجه مطلوب برای پایان دادن به کشمکش‌ها بر سر برنامه اتمی جمهوری اسلامی به پایان رسیده‌اند. با توجه به شرایط غیرعادی منطقه خاورمیانه از جمله در سوریه، حمله هوایی جدید اسرائیل به هدفی در آن کشور و وضع سیاسی تنش‌آمیز داخلی ایران در ماه‌‌های نزدیک به برگزاری انتخابات ریاست جمهوری یازدهم، به نظر نمی‌رسد اختلاف‌ها بر سر ادامه غنی‌سازی اورانیوم یا بازدید بازرسان آژانس از سایت نظامی پارچین حتی ضمن مذاکره با آمریکا، در کوتاه‌مدت به تغییری چشمگیر برسد.

با وجود پیشنهاد گفت‌وگوهای مستقیم دولت آمریکا در کنفرانس امنیتی مونیخ، تهران بر ادامه غنی‌سازی اصرار دارد. حتی با وجود گفت‌وگوی مستقیم این واقعیت تغییر چندانی نمی‌کند که چاک هیگل، فرد برگزیده اوباما برای سمت وزارت دفاع در هیئت دولت جدید آمریکا که به داشتن دیدگاه معتدل در قبال ایران شناخته شده، ‌در یکی از تازه‌ترین موضع‌گیری‌هایش ایران، پاکستان و کره‌ شمالی را «بزرگ‌ترین تهدید» برای امنیت ملی آمریکا دانست.

این موضع‌گیری نشان می‌دهد که حتی با وجود امکان گفت‌وگوی مستقیم بر سر برنامه‌هسته‌ای، در سیاست دفاعی کلان ایالات متحده، ایران همچنان به عنوان تهدیدی تعریف می‌شود که باید از جمله با تحریم‌ها و فروش سلاح به کشورهای همسایه آن مانند عربستان سعودی و تقویت ترکیه، اهرم‌های

منطقه‌ای را برای مهارش فعال و قدرتمند نگه داشت.

آسیب‌‌‌های کشمکش هسته‌ای

در تحلیل وضع فعلی برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی نمی‌توان متغیر فشار اقتصادی، با افزایش گستره تحریم‌ها، دشوارتر شدن تبادلات مالی با خارج، ایجاد مانع برای فروش نفت ایران، افت رشد اقتصادی و سقوط ارزش ریال، واحد پول ایران را از نظر دور داشت. این همان موضوعی‌ست که جو بایدن در موضع‌گیری ‌اخیرش در قبال مذاکره با ایران، با عبارت «افزایش تحریم‌های فلج‌کننده و فشار بیشتر» تهران را به آن تهدید کرده است.

در آستانه برگزاری کنفرانس امنیتی مونیخ، ‌در بازار غیررسمی تبادل ارز، بهای فروش هر دلار در عصر پنج‌شنبه، ۱۲ بهمن، ‌به بیش از ۴۰۰۰ تومان رسید که نشان‌دهنده میزان آسیب‌پذیری بازار ارز ایران در ادامه رویارویی با تشدید تحریم‌های بین‌المللی برای توقف غنی‌سازی است. با افزایش فشارهای اقتصادی امکان ناآرامی‌های داخلی نیز بیشتر می‌شود.

در آستانه برگزاری کنفرانس امنیتی مونیخ، ‌در بازار غیررسمی تبادل ارز، بهای فروش هر دلار در عصر پنج‌شنبه، ۱۲ بهمن، ‌به بیش از ۴۰۰۰ تومان رسید که نشان‌دهنده میزان آسیب‌پذیری بازار ارز ایران در ادامه رویارویی با تشدید تحریم‌های بین‌المللی برای توقف غنی‌سازی است. با افزایش فشارهای اقتصادی امکان ناآرامی‌های داخلی نیز بیشتر می‌شود.

از سوی دیگر در میان‌مدت احتمال سقوط حکومت سوریه به انزوای بیشتر جمهوری اسلامی و دشواری بیشتر وضعیت منطقه‌ای ‌آن می‌انجامد. سقوط بشار اسد، رئیس جمهوری آن کشور در کنار فراهم کردن زمینه متمرکز شدن فشارهای بین‌المللی بر برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی، تا برقراری نیروی نظامی‌ توانمند، مسیری استراتژیک را نیز برای اقدام نظامی احتمالی اسرائیل علیه تأسیسات اتمی ایران با استفاده از حریم هوایی سوریه باز می‌کند.

غرب در عین ادامه فشارهای اقتصادی و سیاسی بر جمهوری اسلامی قصد دارد تماس دیپلماتیک با تهران، در قالب گفت‌وگوهای هسته‌ای برقرار بماند و حتی به مذاکره مستقیم میان واشنگتن و تهران برسد. موضوعی که بعضی مقام‌های جمهوری اسلامی مانند علاءالدین بروجردی، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، در گفت‌وگو با خبرگزاری «ایسنا» آن را ناهمخوانی سیاست‌های آمریکا در قبال برنامه هسته‌ای تعبیر کرده‌اند.

غافل از این که اشاره‌های مستقیم و غیرمستقیم مقام‌های جمهوری اسلامی مانند رئیس دولت دهم

برای مذاکره رو در رو با آمریکا از یک سو و ارسال نامه به آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در باره ‌ارتقای سانتریفوژهای تأسیسات نطنز از سوی دیگر، وضع تناقض‌آمیز مشابهی در سیاست‌‌های جمهوری اسلامی در مواجهه با گروه ۱ + ۵ دارند. هر چند مقام‌های ایرانی در نامه خود به آژانس زمان نصب سانتریفوژهای جدید را مشخص نکرده‌‌اند.

در مقطع فعلی، دور جدید مذاکره با قدرت‌های غربی در صورت انجام، تا زمانی که مشکل ظن تولید سلاح هسته‌ای حل و برداشت کلان مقام‌های امنیتی آمریکا از ایران به عنوان «تهدیدی علیه منافع ملی» آن کشور تغییر نکند، تأثیر چندانی بر فشارهای بین‌المللی بر جمهوری اسلامی ندارد.

تحریم‌ها و فشارهای بین‌المللی طی مدتی طولانی علیه ایران برقرار شده‌اند و حتی طی مذاکره مستقیم با آمریکا با سرعتی که مقام‌های ایرانی انتظار دارند، برطرف نمی‌شوند.

قزاقستان برای ميزبانی مذاکرات اتمی اعلام آمادگی کرد

zamaanehnews — Sun, 08 Apr 2012 04:34:33 +0000

قزاقستان برای ميزبانی دوره تازه مذاکرات اتمی ايران و گروه ۱+۵ اعلام آمادگی کرد.

به گزارش پرس تی‌وی، شبکه انگليسی زبان جمهوری اسلامی ايران دولت قزاقستان آمادگی خود را برای ميزبانی اين مذاکرات در حالی اعلام کرده که ايران گفته تمايل دارد گفت‌وگوهای هسته‌ای در کشوری غير از ترکيه برگزار شود.

در چند روز گذشته روابط تهران و آنکارا بر سر سوريه دچار تنش شده و بر پايه همين اختلافات، ايران می‌گويد مايل است مذاکرات اتمی در عراق برگزار شود.

ايران دولت قزاقستان آمادگی خود را برای ميزبانی اين مذاکرات در حالی اعلام کرده که ايران گفته تمايل دارد گفت‌وگوهای هسته‌ای در کشوری غير از ترکيه برگزار شود

در همين حال حيدر‌پور شهرضايی يک عضو ديگر کميسيون امنيت ملی و سياست خارجی مجلس ايران به خبرگزاری کار ايران (ايلنا) گفت: "نشست ايران و گروه ۱+۵ هفته آينده در عراق يا سوريه برگزار خواهد شد."

هيلاری کلينتون، وزير خارجه آمريکا پيشتر گفته بود مذاکرات ايران و گروه ۱+۵ روزهای ۲۵ و ۲۶ فروردين (۱۳ و ۱۴آوريل) در ترکيه برگزار خواهد شد.

اما اکنون ديپلمات‌های اتحاديه اروپا می‌گويند محل برگزاری اين مذاکرات هنوز مورد بحث است.

منابع ديپلماتيک همچنين می‌گويند دور تازه مذاکرات ايران و شش قدرت جهانی شنبه ۲۶ فروردين (۱۴ آوريل۲۰۱۲) برگزار می‌شود.

علی اکبر صالحی، وزير خارجه ايران نيز هفته گذشته گفت بغداد و پکن به عنوان محل انجام گفت‌وگوها به گروه ۱+۵ پيشنهاد شده است.

آخرين دور مذاکرات ميان ايران و گروه ۱+۵ ژانويه ۲۰۱۱ در استانبول برگزار شد که نتيجه خاصی به دنبال نداشت. دور پيشتر مذاکرات نيز اواخر سال ۲۰۱۰ در ژنو برگزار شده بود.

اسرائيل و برخی از مقامات غربی نگرانند ايران در حال توسعه سلاح هسته‌ای است، اما تهران می‌گويد برنامه اتمی‌اش دارای مقاصد صلح آميز است.