https://archive.radiozamaneh.com/taxonomy/term/10814/all fa https://archive.radiozamaneh.com/science/2013/03/23/25467 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/science/2013/03/23/25467" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> بیژن روحانی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="277" height="188" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/noorobay.jpg?1364057456" /> </div> </div> </div> <p>بیژن روحانی - با چرخش فصل و آمدن بهار، طبیعت بار دیگر فرصت بازسازی خود را پیدا کرده است. قدرت شگفت&zwnj;انگیز طبیعت برای بازسازی و احیاء اگر با اقدامات انسانی محدود نشود، می&zwnj;تواند از پس بسیاری از تخریب&zwnj;ها و آلودگی&zwnj;ها برآید.</p> <!--break--><!--break--><p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">رویدادهای مرتبط با طبیعت و محیط زیست در سال ۱۳۹۱، گسترده و متنوع هستند. از تلاش&zwnj; فراوان انجمن&zwnj;های مردم&zwnj;نهاد و روزنامه&zwnj;نگاران برای حفظ محیط و هشدار در مورد تخریب&zwnj;ها، تا تداوم بحران در مدیریت آب در نقاط مختلف کشور و خشکی تالاب&zwnj;ها و دریاچه&zwnj;ها. از کاشته شدن چند میلیون اصله نهال در اسفندماه، تا تهدید و تخریب باغ&zwnj;گیاه شناسی نوشهر. خبرها و رویدادهای تلخ وشیرین فراوان هستند و انتخاب از میان آن&zwnj;ها دشوار است. اما شاید گزینه&zwnj;ای از این رویدادها بتواند چشم&zwnj;اندازی هرچند کلی از آن&zwnj;چه در سال ۱۳۹۱ در طبیعت و محیط زیست ایران گذشت به دست دهد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>تالاب گندمان احیاء شد</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">از اخبار خوب این سال آن&zwnj;که تالاب بین&zwnj;المللی گندمان در استان چهار محال و بختیاری که مدت&zwnj;ها در یک قدمی خشکی کامل و نابودی قرار گرفته بود، در پاییز سال ۹۱ دوباره احیاء شد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <blockquote><p dir="RTL"><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/01_gandoman.jpg" style="width: 180px; height: 150px;" /><span style="font-size: 13px;">تالاب بین&zwnj;المللی گندمان</span></p> </blockquote> <div> تالاب گندمان یکی از زیستگاه&zwnj;های مهم پرندگان و جزو ده تالاب برتر برای پرنده&zwnj;&zwj; نگری در ایران است، اما حدود چهارسال متوالی بر اثر خشکسالی دچار صدمات فراونی شد و پرندگان دیگر به آن مهاجرت نمی&zwnj;کردند.&nbsp;</div> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">در پاییز سال ۹۱ با اقدام بخشداری گندمان و همچنین یاری کشاورزان محلی، زندگی دوباره به گندمان بازگشت. بخشداری با اختصاص بودجه&zwnj;ای توانست شیوه&zwnj; نوین آبیاری را جایگزین شیوه&zwnj;های سنتی کند که مانع از رسیدن آب لازم به این تلاب می&zwnj;شدند. پس از آن طبق گزارش فعالان محیط زیست، بخشی از تالاب دوباره پر از آب شد و پرندگان به آن بازگشتند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>کاشت میلیون&zwnj;ها درخت در اسفند ماه</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <blockquote><p dir="RTL"><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/02_derakhtkari.jpg" style="width: 180px; height: 107px;" /><span style="font-size: 13px;">امسال و در اسفندماه، میلیون&zwnj;ها اصله نهال در نقاط مختلف ایران کاشته شدند.</span></p> </blockquote> <p dir="RTL">اسفندماه در ایران همواره رنگ وبوی خاصی داشته است. شاید زیباترین لحظات زندگی در ایران، آن تب و تاب و جنب و جوش به استقبال بهار رفتن باشد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">اسفند ماه هنگام درختکاری و سبز کردن باغ و باغچه نیز هست. پانزدهم اسفند سالیان سال است که به نام روز درختکاری نام&zwnj;گذاری شده و یک هفته نیز به طور کامل به منابع طبیعی اختصاص دارد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">امسال و در اسفندماه، میلیون&zwnj;ها اصله نهال در نقاط مختلف ایران کاشته شدند. طبق آمار سازمان پارک&zwnj;ها و فضای سبز شهرداری تهران، تا نیمه اسفند حدود هفت میلیون نهال برای کشان در تهران آماده شدند. این نهال&zwnj;ها شامل درختان با میوه یا بدون میوه بود که شهروندان آن را از شهرداری به طور رایگان دریافت می&zwnj;کردند. محمد جواد محمدی زاده، رییس سازمان محیط زیست کشور نیز اعلام کرد با همکاری سازمان محیط زیست و سازمان جنگل&zwnj;ها، نهال&zwnj;هایی بین مردم توزیع شده است. به گفته آقای محمدی&zwnj;&zwnj;زاده تلاش سازمان محیط زیست در آن است که سالی صد هزار هکتار به جنگل&zwnj;های کشور افزوده شود. مطابق برخی آمارها، در استان کرمانشاه حدود دو میلیون نهال، در استان البرز حدود ۱۵۰ هزار نهال و در استان کهکیلویه ۳۵ هزار نهال در هفته درختکاری کاشته یا بین مردم توزیع شدند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>تخریب جنگل&zwnj;ها</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">اما با آن&zwnj;که اسفندماه برای طبیعت ایران اخبار خوشی به همراه داشت، ولی در کل وضعیت جنگل&zwnj;ها در ایران مساعد نیست. به گفته رییس انجمن جنگلبانی ایران&nbsp; اگر روند نابودی و تخریب جنگل&zwnj;ها به همین وضعیت کنونی ادامه داشته باشد، تا سی سال آینده دیگر جنگلی در ایران باقی نخواهد ماند. هادی کیا دلیری اعلام کرد تخریب زیستگاه&zwnj;ها، انقراض گونه&zwnj;ها، هجوم آفت&zwnj;ها و بیماری&zwnj;ها، و همچنین آتش&zwnj;سوزی&zwnj;های وسیع موجب مرگ اکوسیستم&zwnj;های جنگلی در ایران شده&zwnj;اند. مطابق برآوردها، طی پنج دهه اخیر حدود یک سوم از جنگل&zwnj;های ایران از بین رفته&zwnj;&zwnj;اند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>آلودگی&zwnj; هوا در تهران و شهرهای بزرگ</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <blockquote><p dir="RTL"><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/03_tehran_air_pollution.jpg" style="width: 180px; height: 105px;" /><span style="font-size: 13px;">در سال ۱۳۹۱ تهرانی&zwnj;ها حدود ۱۳۸ روز هوای ناسالم تنفس کردند.</span></p> </blockquote> <p dir="RTL">آلودگی هوا گرچه برای شهروندان شهرهای بزرگ مانند تهران و اصفهان به صورت یک معضل دائمی درآمده است، اما میزان هشدارها در سال ۱۳۹۱ افزایش یافت و سطح آلودگی بالاتر رفت.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">در این سال تهرانی&zwnj;ها حدود ۱۳۸ روز هوای ناسالم تنفس کردند. زنگ خطر برای آلودگی بارها در چند شهر بزرگ به صدا درآمد و مدارس و ادرات دولتی به دلیل آلودگی تعطیل شد. گرچه دلایل متفاوتی برای شدت یافتن آلودگی هوا در شهرهای بزرگ وجود دارد، اما بنزین غیر استاندارد و همچنین خودروهایی که بیش از حد مجاز بنزین می&zwnj;سوزانند جزو دلایل مهم شدت یافتن این آلودگی&zwnj;ها ذکر شده است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>سد گتوند: آبی که زندگی می&zwnj;آورد یا شوره&zwnj;زار می&zwnj;کند؟</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">ماجرای آبگیری سد گتوند و اعتراض&zwnj;های صورت گرفته به آن نیز یکی از اخبار مهم زیست محیطی در سال ۱۳۹۱ بود. ساختن سد گتوند در استان خوزستان &nbsp;که یک دست&zwnj;آورد مهم در زمینه سد سازی و مهندسی برای ایران به شمار می&zwnj;آید، موجب نگرانی و اعتراض سازمان و کارشناسان محیط زیست شد. این سد که بلندترین سد خاکی کشور است، به گفته فعالان محیط زیست روی گنبدهای بزرگ نمکی ساخته شده و بنابراین باعث خواهد شد تا نمک فراوانی در آب حل و به این ترتیب وارد رودخانه کارون شود و زمین&zwnj;های اطراف را به شوره&zwnj;زار تبدیل کند. با این&zwnj;حال مسئولان سد اعلام کرده&zwnj;اند تدابیر لازم برای مقابله با نمک آزاده شده انجام خواهد شد. با آغاز آبگیری بخشی از این سد، گزارش&zwnj;هایی از تخلیه بسیاری از روستاها در منطقه آبگیری سد نیز منتشر شد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>باغ گیاه&zwnj;شناسی نوشهر در معرض تخریب</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <blockquote><p dir="RTL"><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/04_noshahr_garden.jpg" style="width: 180px; height: 116px;" /><span style="font-size: 13px;">در بهمن ماه سال ۱۳۹۱ شورای&nbsp; تامین استان مازندارن&nbsp; رای بر عبور جاده از باغ گیاه&zwnj;شناسی نوشهر را داد که این امر به منزله ویرانی قدیمی&zwnj;ترین باغ گیاه&zwnj;شناسی در ایران است.</span></p> </blockquote> <p dir="RTL">نمی&zwnj;توان به اعتراض&zwnj;های صورت گرفته در زمینه محیط زیست اشاره کرد و سخنی از ماجرای باغ گیاه&zwnj;شناسی نوشهر به میان نیاورد. باغ گیاه&zwnj;شناسی نوشهر با عمری در حدود ۸۱ سال به عنوان نخستین باغ پژوهشی و اکولوژیک در ایران و خاورمیانه شناخته می&zwnj;شود و پرورش حدود ۱۴۰۰ گونه گیاهی در آن صورت می&zwnj;گیرد. اما چند سالی است که بخش&zwnj;هایی از این باغ مورد تهدید و تخریب قرار گرفته است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">در سال ۱۳۸۹ در حدود سه هکتار از باغ برای احداث جاده کمربندی تخریب شد. با اعتراض&zwnj;های فراوانی که در آن زمان صورت گرفت روند تخریب باغ به طور موقتی متوقف شد و فعالان محیط زیست خواهان مجازات متخلفان شدند. اما در بهمن ماه سال ۱۳۹۱ شورای&nbsp; تامین استان مازندارن&nbsp; رای بر عبور جاده از این باغ داد که این امر به منزله ویرانی قدیمی&zwnj;ترین باغ گیاه&zwnj;شناسی در ایران است. در پی این رای، جمعی زیادی از تشکل&zwnj;های زیست محیطی، استادان دانشگاه، متخصصان محیط زیست و اعضای هيئت علمی از رهبر ایران درخواست کردند تا با صدور حکمی مانع از تخریب این باغ ارزشمند شود. سال ۱۳۹۲ می&zwnj;تواند سال سرنوشت سازی برای قدیمی&zwnj;ترین باغ گیاه&zwnj;شناسی ایران باشد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>مقابله با آلودگی گسترده در دریاها</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">سال ۹۱ همچنین اخباری در خصوص شدت یافتن آلودگی در دریاهای شمال و جنوب ایران منتشر شد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <blockquote><p dir="RTL"><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/05_caspian_polution.jpg" style="width: 180px; height: 120px;" /><span style="font-size: 13px;">گسترش آلودگی&zwnj;های نفتی در دریای خزر و مشاهده گلوله&zwnj;&zwnj;های نفتی در سواحل ایران باعث شد تا مسئولان سازمان محیط زیست اعلام کنند در صورت تداوم این آلودگی&zwnj;ها از جمهوری آذربایجان و همچنین شرکت نفت بی.پی که در آن کشور مشغول انجام عملیات نفتی است شکایت کنند.</span></p> </blockquote> <p dir="RTL">گسترش آلودگی&zwnj;های نفتی در دریای خزر و مشاهده گلوله&zwnj;&zwnj;های نفتی در سواحل ایران باعث شد تا مسئولان سازمان محیط زیست اعلام کنند در صورت تداوم این آلودگی&zwnj;ها از جمهوری آذربایجان و همچنین شرکت نفت بی.پی که در آن کشور مشغول انجام عملیات نفتی است شکایت کنند. به گفته مقامات ایرانی، همسایگان ایران در حاشیه دریای خزر به خصوص جمهوری آذربایجان و روسیه مسئول آلوده کردن این دریا از طریق فعالیت&zwnj;های نفتی و همچنین رها کردن آلودگی&zwnj;های دیگر هستند. ایران به جز آماده کردن پرونده&zwnj;ای برای شکایت از آذربایجان، مانوری برای مقابله با آلودگی&zwnj;های نفتی در این دریا نیز انجام داد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">در خلیج فارس نیز آلودگی&zwnj;های مختلف شدت یافته است. در اردیبهشت ماه سال ۱۳۹۱ یک مقام مسئول در سازمان محیط زیست ایران اعلام کرد سالانه حدود یک میلیون و دویست هزار بشکه نفت وارد خلیج فارس می&zwnj;شود. در همین حال به گفته مسئولان سازمان محیط زیست، ایران قصد دارد با انجام یک سرمایه گذاری ۳۰ میلیون دلاری با این آلودگی&zwnj;های گسترده مقابله کند.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>اقدامات قانونی برای حفاظت از محیط زیست کشور</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">در سال ۱۳۹۱ لایجه جامع خاک کشور سرانجام پس از دو سال برای بررسی به مجلس رفت. این لایحه که با در نظر گرفتن نقطه نظرات سازمان محیط زیست کشور تدوین شده قرار است بتواند جلو فرسایش و آلودگی خاک را بگیرد و با متخلفان برخورد کند. مطابق برخی آمارها، ایران در رتبه&zwnj;های نخست فرسایش خاک در جهان قرار دارد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">از سوی دیگر سندی به نام &laquo;سند ملی محیط زیست ایران&raquo; از سوی سازمان حفاظت محیط زیست به مجلس ارائه شده است و اکنون این سند نیز در انتظار بررسی&zwnj;های قانونی به سر می&zwnj;برد. این سند به طور جامع به مواردی مانند حفاظت از منابع آبی، خاک، هوا، مرتع، بیابان و بخش&zwnj;های دیگر از جمله صنایع می&zwnj;پردازد. سازمان محیط زیست امیدوار است با تصویب این سند در شواری عالی انقلاب فرهنگی بستری کلان و قوی برای مشخص شدن حقوق و تکالیف مردم و مسئولان دولتی در قبال حفاظت از محیط زیست مشخص شود. با این حال برخی کارشناسان محیط زیست در این باره گفته&zwnj;اند که این سند چون پشتوانه مالی، قانونی و سیاسی لازم را ندارد نمی&zwnj;&zwnj;تواند کارآمد باشد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>بحران آب در زاینده رود و ارومیه</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">زاینده رود که در سال&zwnj;های اخیر با وضعیت بحرانی کم&zwnj;سابقه&zwnj;ای رو به روست و بیشتر روزهای سال را بدون آب سپری می&zwnj;کند، در هفته&zwnj;های پایانی سال ۱۳۹۱ باز هم خبرساز شد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <blockquote><p dir="RTL"><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/06_zayandeh_rood.jpg" style="width: 180px; height: 111px;" /><span style="font-size: 13px;">اعتراض کشاورزان اصفهانی به انتقال آب از این استان به استان یزد و تخریب تاسیسات آب&zwnj;رسانی توسط آن&zwnj;ها به یزد به خشونت کشیده شد.&nbsp;</span></p> </blockquote> <p dir="RTL">اعتراض کشاورزان اصفهانی به انتقال آب از این استان به استان یزد و تخریب تاسیسات آب&zwnj;رسانی توسط آن&zwnj;ها به یزد به خشونت کشیده شد. گرچه به گفته این افراد و مسئولان استان اصفهان، دلیل کم&zwnj;آبی زاینده رود انتقال آب آن به استان یزد است، اما دلایل دیگری از جمله ضعف مدیریت منابع آبی در استان اصفهان نیز به عنوان عوامل خشک شدن زاینده رود ذکر شده است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">دریاچه ارومیه نیز همچنان یک سال بحرانی دیگر را پشت سر گذاشت و همچنان با خطر خشک شدن و نابودی تهدید شد. با این حال در ماه&zwnj;های پایانی سال و به دلیل حجم بارش&zwnj;های فصلی، آب این دریاچه حدود هفتاد سانتیمتر بالا آمد. اما بسیاری بالا آمدن سطح آب این دریاچه بر اثر بارش&zwnj;های فصلی را امری موقتی دانسته و از لزوم تدابیر دیگر از جمله دادن حق&zwnj;آبه دریاچه برای زنده نگاه&zwnj;داشتن آن سخن می&zwnj;گویند. خشک شدن این دریاچه می&zwnj;تواند عواقب وخیم زیست محیطی به همراه داشته باشد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>خروج ژئو پارک ژئو پارک قشم از فهرست یونسکو</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">در سال ۱۳۹۱ ژئوپارک جزیره قشم به عنوان تنها ژئو پارک ایران و خاورمیانه به دلیل به کار نبستن اقدامات مدیریتی ویژه و آماده نکردن زیرساخت&zwnj;های لازم برای گردشگری علمی از شبکه جهانی ژئوپارک&zwnj;های سازمان یونسکو خارج شد. ژئو&zwnj;پارک &zwnj;به مناطق حفاظت شده طبیعی که دارای جاذبه&zwnj;های زمین&zwnj;شناختی و علمی است گفته&zwnj; می&zwnj;شود. منطقه حفاظت شده بمو در استان فارس نیز جهت توسعه پالایشگاه شیراز و عبور خط لوله نفت مورد تعرض قرار گرفت.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>طرح&zwnj;های مردمی برای حمایت از محیط زیست</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">اما در کنار تمام رویدادهای مرتبط با محیط زیست ایران، باید توجه ویژه&zwnj;ای به طرح&zwnj;ها و ابتکارات مردمی و سازمان&zwnj;های مردم نهاد برای حفظات از محیط زیست انجام داد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <blockquote><p dir="RTL">سال ۱۳۹۱ را می&zwnj;توان سال حمایت&zwnj;های مختلف مردمی از یوزپلنگ ایرانی نیز نام&zwnj;گذاری کرد. یوزپلنگ ایرانی تنها گونه باقی مانده از یوزپلنگ آسیایی است و نسل آن در خطر انقراض قرار دارد. در بهمن ماه، ۴۶ هنرمند با اهدای آثارشان به گالری گلستان در تهران، عواید آن را برای حمایت از پروژه حفاظت از یوزپلنگ ایرانی اختصاص دادند. در میان این هنرمندان افراد سرشناسی مانند عباس کیارستمی، بهرام دبیری، ابراهیم حقیقی، گیزلا وارگا سینایی، مریم زندی، قباد شیوا رضا کیانیان و رعنا جوادی حضور داشتند.</p> </blockquote> <p dir="RTL">سال ۱۳۹۱ را می&zwnj;توان سال حمایت&zwnj;های مختلف مردمی از یوزپلنگ ایرانی نیز نام&zwnj;گذاری کرد. یوزپلنگ ایرانی تنها گونه باقی مانده از یوزپلنگ آسیایی است و نسل آن در خطر انقراض قرار دارد. در بهمن ماه، ۴۶ هنرمند با اهدای آثارشان به گالری گلستان در تهران، عواید آن را برای حمایت از پروژه حفاظت از یوزپلنگ ایرانی اختصاص دادند. در میان این هنرمندان افراد سرشناسی مانند عباس کیارستمی، بهرام دبیری، ابراهیم حقیقی، گیزلا وارگا سینایی، مریم زندی، قباد شیوا رضا کیانیان و رعنا جوادی حضور داشتند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">در روزهای منتهی به نوروز نیز طرحی با نام &laquo;نوروز با یوز&raquo; در تهران به اجرا درآمد. در این طرح یک بازارچه فروش محصولات به مناسب نوروز برگزار شد که عواید آن برای حمایت از فعالیت&zwnj;های انجمن یوزپلنگ ایرانی اختصاص خواهد یافت.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">در پانزدهم اردیبهشت ماه سال ۱۳۹۱ نیز گروهی از مردم و علاقه&zwnj;مندان محیط زیست در پارک جمشیدیه تهران برای برگزاری همایشی به منظور اعتراض به روند تخریب تالاب میانکاله تجمع کردند. ساخت پالایشگاه بهشهر حیات تلاب ارزشمند میانکاله را با تهدید رو به رو کرده است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">اما در این میان باید از طرح کوچکی که در یکی از روستاهای جنگلی در منطقه پشتکوه لردگان به اجرا درآمده است نیز یاد کرد. طرحی که در صورت فراگیر شدن می&zwnj;&zwnj;تواند تا حد بسیار زیادی در حفاظت از جنگل&zwnj;های ایران&nbsp; به خصوص در منطقه زاگرس نقش مهمی بازی کند. در این طرح به کمک یکی از دهیاران و با حمایت&zwnj;های سازمان منابع طبیعی، خانه&zwnj;های این روستا دارای آبگرمکن خورشیدی شدند. قطع درختان جنگلی برای تامین سوخت هیزمی، همواره یکی از بزرگترین عوامل آسیب رسان به درختان منطقه زاگرس بوده است. اجرا کنندگان این طرح امیدوارند استفاده از انرژی خورشیدی مانع از نابودی مناطق جنگلی شود.</p> https://archive.radiozamaneh.com/science/2013/03/23/25467#comments آلودگی دریاها آلودگی‌ هوای تهران بحران آب بیژن روحانی تالاب گندمان تخریب جنگل‌ها جنگل زدایی خلیج فارس درختکاری دریاچه ارومیه دریای خزر زاینده رود سازمان محیط زیست ایران سد سازی سد گتوند دانش Sat, 23 Mar 2013 06:00:02 +0000 arezoo 25467 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/science/2013/03/08/25127 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/science/2013/03/08/25127" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> بیژن روحانی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="315" height="200" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/zayandeh_rood-02.jpeg?1362819538" /> </div> </div> </div> <p>بیژن روحانی - اختلاف بر سر آب زاینده رود بالا گرفته است. با آن که کمتر کسی می&zwnj;توانست تصور کند که اعتراض کشاورزان اصفهانی در اسفندماه ۱۳۹۱ منجر به تخریب تاسیسات آب&zwnj;رسانی به یزد شود و سپس به خشونت&zwnj;های بیشتر بینجامد، اما از مدت&zwnj;ها پیش بسیاری نسبت به بحران مدیریت آب در ایران هشدار داده بودند.</p> <!--break--><!--break--><p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><a href="http://www.zamahang.com/podcast/2010/20130307_Environment_ZayandehRudCrisis_BijanRouhani.mp3"><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/musicicon.jpg" style="width: 273px; height: 31px;" /></a></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">بحرانی که هر روز خود را به شکل&zwnj;های گوناگون نشان می&zwnj;دهد. روزی باعث خشک شدن دریاچه ارومیه می&zwnj;شود، و روزی دیگر تالاب&zwnj;هایی در استان فارس یا سیستان و بلوچستان را تهدید می&zwnj;کند. طرح&zwnj;&zwnj;هایی مانند انتقال آب از دریای خزر به استان&zwnj;های کم آب را هم بسیاری از کارشناسان محیط زیست غیرعملی و آسیب&zwnj;رسان به محیط زیست و منابع آبی توصیف کرده&zwnj;اند. با این&zwnj;حال هستند کسانی که همچنان معتقدند بحران آب تنها یک علت دارد که همان خشکسالی است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>کم&zwnj;آبی در زاینده رود بحرانی می&zwnj;شود</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">رودخانه&zwnj;ای خروشان که با سرچشمه گرفتن از کوه&zwnj;های بختیاری برای سده&zwnj;ها اصفهان و دشت&zwnj;های آن را آبیاری می&zwnj;کرد، اکنون چند سالی است که در اکثر روزهای سال به یک گذرگاه خشک و خاکی تبدیل شده است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <blockquote><p dir="RTL"><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/zayandeh_rood_03.jpg" style="width: 180px; height: 141px;" />سابقه نظام تقسیم آب زاینده رود به زمان ساسانی یا حتا پیش&zwnj;تر از آن می&zwnj;رسد. از آن زمان به بعد بارها &laquo;نظم و نسق&raquo;&zwnj;ها یا نظام تقسیم آب برای زاینده رود تدوین شده که آخرین مورد تاریخی آن به نام طومار شیخ بهایی مشهور است. بر اساس این طومار آب زاینده رود به ۳۳ سهم کلی و ۲۷۵ سهام جزیی بین هفت واحد آب&zwnj;خور تقسیم می&zwnj;شود که در فاصله هفتاد کیلومتری اصفهان تا ۱۲۰ کیلومتری شرق این شهر قرار دارند.</p> </blockquote> <p dir="RTL">پل&zwnj;های تاریخی اصفهان که زمانی برای عبور از زاینده&zwnj;رود ساخته شده&zwnj;بودند اکنون بر بستری خشک و ترک خورده ایستاده&zwnj;اند. فراتر از این، کشاورزان اصفهانی نیز ضررهای هنگفتی متحمل شده و بخش مهمی از درآمد خود را از دست داده&zwnj;اند. ریشه اعتراضات این کشاورزان را باید در مسائل عمیقی دید که به طور مستقیم حیات اقتصادی و اجتماعی آن&zwnj;ها را نشانه گرفته است. در سال&zwnj;های گذشته نیز شکایت&zwnj;هایی به قوه قضاییه در خصوص برداشت بی&zwnj;رویه از منابع آبی زاینده رود ارسال شده بود، اما آن شکایت&zwnj;ها به جایی نرسید. به عنوان مثال شهرداری اصفهان ابتدا در سال ۱۳۸۸ و پس از آن جمعی از استادان دانشگاه از این امر به دادگاه شکایت بردند. پس از آن نیز شکایت دیگری از سوی جمعی از کشاورزان اصفهان و به وکالت محمد&zwnj;علی دادخواه تقدیم دادگاه شد. محور این شکایت&zwnj;&zwnj;ها بر برداشت غیر مجاز آب و حفر غیرقانونی چاه در بالادست زاینده رود استوار بود.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">ماجرای خشک شدن زاینده رود پرده&zwnj;ای دیگر را از بحران مدیریت منابع آبی در ایران نشان داد. در حالی که در استان اصفهان، بسیاری از مسئولان استان و کشاورزان بر این اعتقاد هستند که دلیل کم&zwnj;آبی&zwnj;های فراوان، انتقال آب از اصفهان به مناطق دیگر از جمله به یزد و برداشت&zwnj;های غیرقانونی است، اما یزدی&zwnj;ها انگشت اتهام را به سوی مدیریت نادرست آب در خود اصفهان دراز می&zwnj;کنند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>تقسیم آب زاینده رود، یک طرح کهن</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <blockquote><p dir="RTL"><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/koohrang_04.jpg" style="font-family: arial; font-weight: bold; width: 180px; height: 135px;" /><span style="font-family: arial; font-size: 13px; font-weight: bold;">در طرحی به نام بهشت آباد، قرار است باز هم آب از استان چهار محل و بختیاری به اصفهان انتقال پیدا کند. طرح بهشت&zwnj;آباد که مخالفان زیادی داشت در نهایت به تصویب مجلس ایران رسید. مخالفان که از یک سو کارشناسان محیط زیست و از سوی دیگر کشاورزان چهارمحال و بختیاری و خوزستان هستند معتقدند این طرح باعث تولید مشکلاتی جدید در استان&zwnj;های همجوار که منشاء و سرچشمه این آب&zwnj;ها هستند می&zwnj;شود.</span></p> </blockquote> <p dir="RTL">زاینده رود، رودخانه&zwnj;ای آب شیرین و دائمی است که در منطقه خشکی مانند اصفهان که دارای اقلیمی ناپایداراست جاریست. به همین دلیل در طی سده&zwnj;ها، همواره مساله مدیریت و تقسیم آب زاینده رود مساله&zwnj;ای مهم بوده است و طی تاریخ تلاش&zwnj;های متفاوتی برای بهر&zwnj;ه&zwnj;مند ساختن کشاورزان از آب این رودخانه صورت گرفته.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">طبق برخی اسناد تاریخی سابقه نظام تقسیم آب زاینده رود به زمان ساسانی یا حتا پیش&zwnj;تر از آن می&zwnj;رسد. از آن زمان به بعد بارها &laquo;نظم و نسق&raquo;&zwnj;ها یا نظام تقسیم آب برای زاینده رود تدوین شده که آخرین مورد تاریخی آن به نام طومار شیخ بهایی مشهور است. بر اساس این طومار آب زاینده رود به ۳۳ سهم کلی و ۲۷۵ سهام جزیی بین هفت واحد آب&zwnj;خور تقسیم می&zwnj;شود که در فاصله هفتاد کیلومتری اصفهان تا ۱۲۰ کیلومتری شرق این شهر قرار دارند. این تقسیم بندی از اواسط بهار تا آخر آبان ماه و به مدت ۱۶۰ روز اجرا می&zwnj;شود و پس از آن در ماه&zwnj;های سرد سال که نیاز به آبیاری وجود ندارد، رودخانه آزاد است و هرکس می&zwnj;تواند به میزان نیاز از آن برداشت کند. با آن&zwnj;که این طومار به طور عمومی به شیخ بهایی نسبت داده می&zwnj;شود، اما برخی محققان از جمله سید حسن حسینی ابری معتقدند این طومار و این نظام تقسیم آب در حقیقت تکامل یافته یک نظام بسیار کهن تقسیم آب در جغرافیای اصفهان است که سابقه آن به حدود دو هزار سال می&zwnj;رسد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>افزودن بر آب زاینده رود</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">در سده حاضر طرح&zwnj;هایی برای افزایش آب زاینده رود به اجرا درآمده است. از آن&zwnj;جا که یکی از منابع اصلی آب زاینده رود، کوهرنگ است، از زمان صفوی نقشه&zwnj;ای برای به هم پیوستن سرچشمه کوهرنگ به سرچشمه زاینده در دست بود، طرحی که البته نه در زمان شاه طهماسب و نه در زمان شاه عباس عملی نشد. اما سرانجام در سال ۱۳۳۲، تونل شماره یک کوهرنگ برای پیوستن این دو سرچشمه به یکدیگر افتتاح شد. تونل شماره دو نیز در سال ۱۳۶۴ به بهره&zwnj;برداری رسید. اما کار احداث تونل شماره سه&nbsp; با گذشت چندین سال هنوز به پایان نرسیده است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">در طرح دیگری به نام بهشت آباد، قرار است باز هم آب از استان چهار محل و بختیاری به اصفهان انتقال پیدا کند. طرح بهشت&zwnj;آباد که مخالفان زیادی داشت در نهایت به تصویب مجلس ایران رسید. مخالفان که از یک سو کارشناسان محیط زیست و از سوی دیگر کشاورزان چهارمحال و بختیاری و خوزستان هستند معتقدند این طرح باعث تولید مشکلاتی جدید در استان&zwnj;های همجوار که منشاء و سرچشمه این آب&zwnj;ها هستند می&zwnj;شود.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>ریشه مشکلات در کجاست؟</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">گرچه اکنون جدال بر سر انتقال آب از زاینده رود به یزد بالا گرفته است، و این انتقال آب نیز بی&zwnj;تردید در کاهش آب در اصفهان نقش مهمی داشته، اما نمی&zwnj;توان از عوامل دیگر غفلت کرد و آن&zwnj;ها را در شمار نیاورد. یکی از بزرگ&zwnj;ترین مشکلات مدیریت آب در ایران، مدیریت نکردن چگونگی مصرف آن و فشار وارد آوردن بر منابع آبی است. به عنوان مثال بسیاری از صنایعی که به آب فراوان نیاز دارند در مناطقی مستقر می&zwnj;شوند که مانند اصفهان مناطق خشک و کم آبی هستند. احداث کارخانه ذوب آهن، فولاد و سپس صنایع پتروشیمی، گرچه به رونق اقتصادی در این استان منجر شده است اما حجم عظیمی از آب را برای تولیدات خود می&zwnj;بلعد. این صنایع باید در حقیقت در کنار دریا و یا منابع بزرگ آبی احداث شوند. در سال&zwnj;های گذشته نیز به طور روز افزون بر تعداد صنایعی که به آب فراوان نیاز دارند در شهرهای مختلف استان اصفهان افزوده شده است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">&nbsp;اما مشکل دیگر نیز به کشاورزی باز می&zwnj;گردد. میزان کشاورزی در استان اصفهان بسیار افزایش یافته است اما بخش زیادی از این کشاورزی مختص محصولاتی است که به آب بسیار زیاد نیاز دارند. کاشت گسترده برنج و ذرت علوفه&zwnj;ای و همچنین برداشت آب از رودخانه و انتقال آن به دامنه&zwnj;ها برای کاشت و آبیاری درختان در پارک&zwnj;ها نیز فشار زیادی بر منابع آبی وارد کرده است. حفر چاه در اطراف رودخانه و به خصوص در بالادست نیز سبب نرسیدن آب به مناطق پایین دست رودخانه شده است. در سال ۱۳۸۴&nbsp; با تصویب قانونی در مورد استقلال مدیریت آب در استان&zwnj;ها، در عمل استان&zwnj;ها در چارچوب خطوط و تقسیمات استانی به مدیریت آب پرداختند و از توجه به یک&zwnj;پارچگی و به هم پیوستگی این موضوع غفلت کردند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;به طور خلاصه می&zwnj;توان گفت که یکی از مهمترین و اصلی&zwnj;ترین دلایل کمبود آب در استان اصفهان و مناطق مرکزی ایران برداشت آب بیش از ظرفیت موجود و نبودن یک نگرش کلی برای مدیریت منابع آبی فراتر از مقاصد استانی است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">ایران که به لحاظ جغرافیایی در منطقه&zwnj;ای خشک و کم آب واقع شده است، برای عبور از بحران&zwnj;هایی این چنین که می&zwnj;تواند به معضلات عمیق اجتماعی نیز منجر شود نیازمند بازنگری در سیاست&zwnj;های زیست محیطی و همچنین نحوه استفاده از منابع کمیاب آبی است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>در همین زمینه:</strong></p> <p dir="RTL"><a href="http://radiozamaneh.com/science/2011/11/10/8241">جشن فرخنده زاینده رود</a></p> <p>&nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/science/2013/03/08/25127#comments آب زاینده رود اصفهان بحران آب بیژن روحانی خشکسالی زاینده رود محیط زیست مدیریت آب نزاع بر سر آب کشاورزی کمبود آب یزد Fri, 08 Mar 2013 06:54:48 +0000 arezoo 25127 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/science/2013/02/17/24601 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/science/2013/02/17/24601" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> بیژن روحانی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="400" height="277" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/02_3.jpg?1361103479" /> </div> </div> </div> <p>بیژن روحانی - سال ۲۰۱۳ از سوی چند نهاد بین&zwnj;المللی از جمله یونسکو، به عنوان سال همکاری&zwnj;&zwnj;های جهانی در مورد منابع آبی نام&zwnj;گذاری شده است. با این نام&zwnj;گذاری، جامعه جهانی قصد دارد بر اهمیت مدیریت منابع آبی و استفاده پایدار از آن تاکید کرده و برای حرکت به سمت هدفی مشترک جهت حفاظت از این منابع گران&zwnj;بها و تجدید ناپذیر تلاش کند.</p> <!--break--><!--break--><p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><a href="http://www.zamahang.com/podcast/2010/20130214_Environment_WaterYear_Rouhani.mp3"><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/musicicon.jpg" style="width: 273px; height: 31px;" /></a></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">به همین مناسبت روز یازدهم فوریه برابر با ۲۳ بهمن مراسمی در مرکز سازمان یونسکو در پاریس برگزار شد&nbsp; تا رویدادهای مرتبط با سال جهانی همکاری&zwnj;های آبی به طور رسمی آغاز شود. قرار است در طول سال ۲۰۱۳ و در نقاط مختلف جهان برنامه&zwnj;&zwnj;ها، سمینارها و کارگاه&zwnj;های مختلفی در مورد این موضوع برگزار شود. هدف از این برنامه ارتقاء آگاهی مدیران، تصمیم&zwnj;گیرندگان و همچنین مردم در خصوص اهمیت مدیریت منابع آبی، یافتن راهی برای تلاش&zwnj;های مشترک و همچنین بررسی نیازها و کمبودها در سطح محلی، منطقه&zwnj;ای و جهانی است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">&nbsp;آب شیرین و تامین منابع آبی لازم، امروز مخرج مشترک بسیاری از مشکلاتی است که جوامع بشری و محیط زیست جهانی با آن رو به رو هستند. بهداشت وسلامتی، کشاورزی، انرژی، و توسعه شهری همگی به وجود آب و استفاده درست و پایدار از آن وابسته&zwnj;اند. اما منابع محدود آبی در جهان، به درستی مدیریت نشده و فشارهای خارج از ظرفیتی بر آن وارد می&zwnj;شود. فشارهایی که عمدتا برخواسته از نیاز جوامع به توسعه هر&zwnj;چه بیشتر است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <blockquote><p dir="RTL"><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/04_middle_east_water.jpg" style="width: 180px; height: 121px;" /><span style="font-size: 13px;">&nbsp;روز چهارشنبه ۱۳ فوریه برابر با ۲۵ بهمن، سازمان ناسا اعلام کرد مطابق تصاویر ماهواره&zwnj;ای، منطقه خاورمیانه، که ایران نیز در آن واقع شده، بخش بزرگی از منابع آب شیرین خود را از دست داده است و به زودی با بحران&zwnj;های فزاینده&zwnj; برای تامین آب رو به رو خواهد شد. به گفته کارشناسان این سازمان، دلایل اصلی تحلیل رفتن منابع آبی در خاورمیانه، مدیریت غلط و خشکسالی&zwnj; بزرگ سال ۲۰۰۷ و همچنین افزایش تقاضا برای مصرف آب بوده است.</span></p> </blockquote> <p dir="RTL">اکنون حق دسترسی به آب، جزو یکی از حقوق انسانی و مقدماتی تمام جوامع در نظر گرفته می&zwnj;شود. اما پرسش اصلی نهادهایی مانند یونسکو و اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت آن است که چگونه از طریق همکاری&zwnj;های جهانی می&zwnj;توان بر مشکلات موجود غلبه کرد و حق انسانی تمام جوامع را برای دسترسی به آب و استفاده پایدار از آن تامین کرد؟ این پرسش&zwnj;ها و نگرانی&zwnj;های دیگری از این دست قرار است در طول سال ۲۰۱۳ به بحث گذاشته شود.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">اما به جز فشارهای ناشی از توسعه، مسائل سیاسی و مرزهای میان کشورها نیز بر مدیریت منابع آبی سایه افکنده است. به عنوان مثال ۲۷۶ حوضه آبریز رودخانه&zwnj; در جهان هستند که حداقل یک شاخه آن&zwnj;ها از یک مرز بین&zwnj;المللی عبور می&zwnj;کند. این حوزه&zwnj;های آبی مشترک در جهان حداقل ۴۶ درصد از سطح کره زمین را می&zwnj;پوشاند. این مقدار از مساحت زمین، محل زندگی حدود ۴۰ درصد از جمعیت دنیاست. جوامعی که از منابع آبی مشترک استفاده می&zwnj;کنند ممکن است با یکدیگر دارای رقابت باشند و یا نسبت به نحوه استفاده از این منابع ادعاهایی مطرح کنند. &nbsp;مطابق آمار سازمان ملل متحد، حدود ۶۰ درصد از این رودخانه&zwnj;ها و منابع آبی مشترک در دنیا، فاقد هرگونه نظام مشارکتی برای مدیریت است. &nbsp;بنابراین اهمیت اندیشیدن به چارچوبی مشترک برای مدیریت منابع آبی، برای آینده کره زمین حیاتی است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">اکنون بیش از ۲ میلیارد نفر در جهان به منابع و سفره&zwnj;های آب زیرزمینی وابسته هستند. این در حالی است که آبی که در بخش کشاورزی و تولید مواد غذایی مصرف می&zwnj;شود، بیشترین فشار را بر منابع آب شیرین در دنیا وارد می&zwnj;کند. بیش از ۷۰ درصد از آب شیرین در دنیا به مصرف کشاورزی می&zwnj;رسد. این رقم در منطقه آسیا و پاسیفیک در حدود هشتاد درصد است. حدود دو سوم گرسنگان جهان در این منطقه وسیع زندگی&zwnj; می &zwnj;کنند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <blockquote><p dir="RTL"><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/01_water_year.jpg" style="width: 180px; height: 143px;" /><span style="font-size: 13px;">پیش&zwnj;بینی می&zwnj;شود تا سال ۲۰۵۰ نیاز به مواد غذایی تا حدود هفتاد درصد افزایش یابد و برای پاسخگویی به این نیاز، منابع آبی مورد استفاده هرچه بیشتر قرار می&zwnj;گیرند و اما دشواری اصلی اینجاست که منابع آب شیرین در دنیا محدود بوده، و بسیاری از آن&zwnj;ها تجدیدپذیر نیز نیستند.</span></p> </blockquote> <p dir="RTL">روند رو به رشد جمعیت جهان و انتظار افزوده شدن رقمی در حدود دو تا سه میلیارد نفر دیگر تا چهل سال آینده، چشم&zwnj;انداز منابع آبی را با سئوال&zwnj;ها و ابهام&zwnj;های زیادی رو به رو کرده است. این روند رو به رشد همراه با تغییر رژیم غذایی انسان&zwnj;ها باعث افزایش نیاز برای تولید مواد غذایی شده است. پیش&zwnj;بینی می&zwnj;شود تا سال ۲۰۵۰ نیاز به مواد غذایی تا حدود هفتاد درصد افزایش یابد و برای پاسخگویی به این نیاز، منابع آبی مورد استفاده هرچه بیشتر قرار می&zwnj;گیرند و اما دشواری اصلی اینجاست که منابع آب شیرین در دنیا محدود بوده، و بسیاری از آن&zwnj;ها تجدیدپذیر نیز نیستند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">به گفته سازمان بهداشت جهانی، سالانه حدود سه و نیم میلیون نفر در دنیا به دلیل کمبود منابع آبی و یا در دسترس نبودن آب سالم و بهداشتی، جان خود را از دست می&zwnj;دهند. از این میان در حدود یک و نیم میلیون کودک زیر پنج سال به دلیل مصرف آب آلوده و بیماری&zwnj;های ناشی از آن در سال از میان می&zwnj;روند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">نیاز به آب و تحلیل رفتن منابع آب شیرین در برخی مناطق دنیا بیشتر از مناطق دیگر است. &nbsp;روز چهارشنبه ۱۳ فوریه برابر با ۲۵ بهمن، سازمان ناسا اعلام کرد مطابق تصاویر ماهواره&zwnj;ای، منطقه خاورمیانه، که ایران نیز در آن واقع شده، بخش بزرگی از منابع آب شیرین خود را از دست داده است و به زودی با بحران&zwnj;های فزاینده&zwnj; برای تامین آب رو به رو خواهد شد. اطلاعات ناسا نشان می&zwnj;دهد در این منطقه روند کم شدن منابع آبی از حدود یک دهه پیش سرعت گرفته است. به گفته کارشناسان این سازمان، دلایل اصلی تحلیل رفتن منابع آبی در خاورمیانه، مدیریت غلط و خشکسالی&zwnj; بزرگ سال ۲۰۰۷ و همچنین افزایش تقاضا برای مصرف آب بوده است.</p> https://archive.radiozamaneh.com/science/2013/02/17/24601#comments آب بحران آب بحران آب شیرین بیژن روحانی خشکسالی خشکسالی در ایران سازمان بهداشت جهانی محیط زیست مدیریت منابع آبی کمبود منابع آبی Sun, 17 Feb 2013 11:34:41 +0000 arezoo 24601 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/science/2012/08/31/18992 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/science/2012/08/31/18992" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> بیژن روحانی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="250" height="150" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/rohani-globall-drought2.jpeg?1346396218" /> </div> </div> </div> <p>بیژن روحانی - تعداد زیادی از کشورهای جهان در معرض بحران خشکسالی هستند و محصولات کشاورزی آن&zwnj;ها با خطر نابودی تهدید می&zwnj;شود. کشاورزان فراوانی ازآفریقا گرفته تا آمریکا و هند اکنون گرفتار کمبود باران و خشکسالی شده&zwnj;اند و این بحران می&zwnj;تواند به زودی بر کشورهای دیگر نیز تاثیر منفی بگذارد.</p> <!--break--><!--break--><div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><a href="http://www.zamahang.com/podcast/2010/20120830_Environment_Drought_Rouhani.mp3"><img src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/musicicon.jpg" alt="" /></a></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">سازمان ملل از کشورهای جهان خواسته است تا با به کار بردن سیاست&zwnj;های ویژه&zwnj; و اضطراری برای مقابله با خشکسالی آمادگی داشته باشند. به گفته&zwnj; این سازمان، بحران اخیر یکی از سخت&zwnj;ترین خشکسالی&zwnj;ها در چند دهه گذشته است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>هشدارها در &laquo;هفته جهانی آب&raquo;</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">سازمان جهانی هواشناسی (WMO) در هفته گذشته اعلام کرد، وقوع خشکسالی کم &zwnj;سابقه در آمریکا و تاثیرات آن روی بازارهای مواد غذایی در جهان، ضرورت به کارگیری سیاستی بین&zwnj;المللی را برای ذخیره کردن آب نشان می&zwnj;دهد. سازمان جهانی هواشناسی یکی از سازمان&zwnj;های تخصصی مربوط به سازمان ملل متحد است که در خصوص آب و هوای کره زمین و همچنین تاثیرات آن روی نقاط مختلف جهان، کار می&zwnj;کند. به جز سازمان جهانی هواشناسی، دبیرخانه کنوانسیون مقابله با بیابان&zwnj;زایی نیز در خصوص بحران خشکسالی در جهان هشدار داده است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">این هشدارها &nbsp;در مورد بروز خشکسالی جهانی در &laquo;هفته&zwnj;ی جهانی آب&raquo; اعلام شده است. هفته جهانی آب از ۲۶ تا ۳۱ آگوست در شهر استکهلم سوئد برگزار می&zwnj;شود و در آن علاوه بر حضور موسسات وابسته به سازمان ملل، مقامات و کارشناسانی از کشورهای مختلف جهان نیز حضور دارند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>خشکسالی و بحران مواد غذایی</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">در سال جاری کشاورزان آمریکایی یکی از بدترین خشکسالی&zwnj;های موجود در تاریخ این کشور را تجربه کردند. بر اثر این خشکسالی بخش اعظم محصول ذرت از میان رفت. آمریکا از بزرگترین تولید کنندگان غلات در جهان است و نابودی محصولات کشاورزی آن تاثیری بسیار منفی بر بازارهای جهانی مواد غذایی دارد. کارشناسان محیط زیست و کشاورزی، بحران اخیر خشکسالی در آمریکا را با تغییرات آب و هوایی مرتبط می&zwnj;دانند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL"><img src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/rohani-globall-drought3.jpeg" width="190" height="127" align="middle" alt="" /></div> <div dir="RTL">به گفته&zwnj; سازمان جهانی هواشناسی، تغییرات آب و هوایی باعث شده است تا تعداد خشکسالی&zwnj;ها، شدت آن&zwnj;ها و مدت&zwnj;شان افزایش یابد و همچنین در فاصله&zwnj;&zwnj;های زمانی کوتاه&zwnj;تری تکرار شوند. وقوع مکرر این خشکسالی&zwnj;ها بر بخش&zwnj;های مختلفی از جمله بر تولید مواد غذایی، آب، بهداشت و انرژی تاثیر منفی دارد.</div> </blockquote> <div dir="RTL">سازمان جهانی هواشناسی با اشاره به خشکسالی در آمریکا و ضمن ابراز نگرانی در مورد وقوع خشکسالی در نقاط دیگر جهان، نسبت به روند مصرف بی&zwnj;رویه&zwnj; آب نیز هشدار داده است. این موسسه وابسته به سازمان ملل متحد از کشورهای شرکت کننده در هفته جهانی آب خواسته است که تدوین سیاست&zwnj;هایی مناسب را برای کاهش مصرف آب به طور جدی در دستور کار خود بگذارند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">به گفته&zwnj; سازمان جهانی هواشناسی، تغییرات آب و هوایی باعث شده است تا تعداد خشکسالی&zwnj;ها، شدت آن&zwnj;ها و مدت&zwnj;شان افزایش یابد و همچنین در فاصله&zwnj;&zwnj;های زمانی کوتاه&zwnj;تری تکرار شوند. وقوع مکرر این خشکسالی&zwnj;ها بر بخش&zwnj;های مختلفی از جمله بر تولید مواد غذایی، آب، بهداشت و انرژی تاثیر منفی دارد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">به گفته&zwnj; مایکل جروارد، دبیرکل سازمان جهانی هواشناسی، زمان آن رسیده است که کشورها به جای اتخاذ سیاست&zwnj;های موقتی برای مقابله با خشکسالی، یک نظام دائم و ملی برای این بحران تدوین کنند. این سازمان تاکید می&zwnj;کند در میان کشورهای جهان، تنها استرالیا دارای یک سیاست ملی برای مقابله با خشکسالی است. این سیاست علاوه بر آن که قدرت مدیریت بحران را افزایش می&zwnj;دهد، به تغییر دولت&zwnj;ها یا سیاستمداران نیز وابسته نیست. سازمان جهانی هواشناسی خواسته است کمک&zwnj;ها برای فقیرترین کشورهای جهان به منظور مقابله با بحران خشکسالی اخیر ادامه یابد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>کشاورزی نادرست عامل هدر دادن آب</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL"><img src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/rohani-globall-drought4.jpeg" width="190" height="127" align="middle" alt="" /></div> <div dir="RTL">خشکسالی سال ۲۰۱۰ که باعث بروز قحطی در شاخ آفریقا شد، جان هزاران نفر را گرفت و صدها هزار نفر دیگر را به کوچ اجباری واداشت. اکنون خشکسالی فعلی در آمریکا و همچنین منطقه &laquo;ساحل&raquo; در آفریقا نشان داده است که کشورهای در حال توسعه و کشورهای ثروتمند به یک اندازه در برابر خطر خشکسالی و عوارض ناشی از آن قرار دارند.</div> </blockquote> <div dir="RTL">اسازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد، فائو، نیز ادامه خشکسالی موجود را نگران کننده توصیف کرده است. مطابق گزارشی که روز بیست و هفتم آگوست توسط این سازمان منتشر شد، بحران فعلی قیمت مواد غذایی در جهان را به طرز بی&zwnj;سابقه&zwnj;ای افزایش داده، به طوری که حتا رکورد تاریخی افزایش قیمت&zwnj;ها در سال ۲۰۰۷ نیز اکنون شکسته شده است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;این گزارش تاکید می&zwnj;کند وقوع خشکسالی در بسیاری از نقاط جهان تولید گندم را به شدت کاهش داده است. از این رو لازم است سیاست&zwnj;های جدیدی برای مصرف و ذخیره کردن آب در سطح بین&zwnj;المللی اندیشیده شود. مقامات و کارشناسان سازمان فائو نیز که در نشست&zwnj;های هفته جهانی آب شرکت داشته بر این نکته تاکید کرده&zwnj;&zwnj;اند که کمبود آب و همچنین آلودگی&zwnj;های زیست محیطی به طور جدی تولید مواد غذایی در جهان را به مخاطره انداخته&zwnj; است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">به گفته&zwnj;ی فائو، روش&zwnj;های مرسوم و نادرست کشاورزی یکی از دلایل اصلی مصرف بی&zwnj;رویه و کمبود آب است. این روش&zwnj;ها در حال حاضر بیش از هفتاد درصد از منابع آب شیرین را به خود اختصاص می&zwnj;دهد. بنابراین بخش کشاورزی یکی از بخش&zwnj;های کلیدی برای دست یافتن به الگوی پایدار مصرف آب است. الگویی که در آن ضمن پاسخ دادن به تقاضای روز افزون برای مواد غذایی، منابع آبی نیز به درستی حفاظت شود.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">به گفته&zwnj;ی خوزه گراتسیانو دا سیلوا، مدیرکل فائو، در نشست هفته جهانی آب در استکهلم، این سازمان چارچوبی جدید را برای مدیریت آب در بخش کشاورزی تدوین کرده است. این راهکارها بر چند اصل مهم تاکید می&zwnj;کند: نوسازی روش&zwnj;ها و وسایل آبیاری، ذخیره کردن آب باران، بازیافت و استفاده دوباره از آب و همچنین&nbsp; کنترل آلودگی آب.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">خشکسالی سال ۲۰۱۰ که باعث بروز قحطی در شاخ آفریقا شد، جان هزاران نفر را گرفت و صدها هزار نفر دیگر را به کوچ اجباری واداشت. اکنون خشکسالی فعلی در آمریکا و همچنین منطقه &laquo;ساحل&raquo; در آفریقا نشان داده است که کشورهای در حال توسعه و کشورهای ثروتمند به یک اندازه در برابر خطر خشکسالی و عوارض ناشی از آن قرار دارند. از این رو سازمان&zwnj;های جهانی معتقدند اگر چاره&zwnj;ای بین&zwnj;المللی برای مهار این بحران و درست مصرف کردن آب اندیشیده نشود، جان انسان&zwnj;ها و همچنین اقتصاد و توسعه جوامع در معرض خطر جدی قرار خواهد گرفت.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>در همین زمینه</b>:</div> <div dir="RTL"><a href="http://www.radiozamaneh.com/science/2012/07/26/17509">موج گرما امنیت مواد غذایی در جهان را به خطر انداخته است</a>&nbsp;</div> https://archive.radiozamaneh.com/science/2012/08/31/18992#comments بحران آب بحران مواد غذایی بیژن روحانی خشکسالی جهانی سازمان جهانی هواشناسی سازمان ملل متحد محیط زیست هفته جهانی آب Fri, 31 Aug 2012 06:47:17 +0000 arezoo 18992 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/04/03/12752 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/04/03/12752" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-sartitr"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> گفت‌وگو با غلام‌الدین عصازاده (کارشناس انرژی در تاجیکستان) و آثار حکیم (روزنامه‌نگار افغان) </div> </div> </div> <div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> شهزاده سمرقندی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="750" height="500" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/water-in-tajikistan-by-vhenevier-e.jpg?1333526324" /> </div> </div> </div> <p>شهزاده سمرقندی - کشورهای عضو اتحاد جماهیر شوروی با این سیاست شکل گرفته بودند که هیچکدام نتوانند در تنهایی خود مستقل باشند و زیر سقف کشوری یگانه به نام اتحاد جماهیر شوروی معنا یابند. حالا بعد از فروپاشی این &quot;همبستگی اجباری&quot;، استقلال برای بسیاری از کشورهای آسیای میانه مشکل&zwnj;ساز شده است.</p> <!--break--><!--break--><div dir="RTL">&nbsp;</div> <div>در گفت&zwnj;وگو با غلام&zwnj;الدین عصازاده (کارشناس انرژی در تاجیکستان) و آثار حکیم (روزنامه&zwnj;نگار افغان) نگاهی کرده&zwnj;ایم به دلایل و راه حل&zwnj;های بحران آب در آسیای میانه و نقش کشور افغانستان در بهبود یا وخیم&zwnj;تر شدن وضعیت آن.</div> <div>&nbsp;</div> <div>یکی از راه حل&zwnj;هایی که در این گفت&zwnj;و&zwnj;گو مطرح شده است در نظرگرفتن منابع آب&zwnj;های طبیعی افغانستان است که کشورهای ایران و پاکستان از آن به خوبی استفاده می&zwnj;کنند، اما تا به حال کشور تاجیکستان این موضوع را مورد بحث و بررسی جدی قرار نداده است.</div> <div>&nbsp;</div> <div>پیش از این نیز در رادیو زمانه به این نکته اشاره کرده بودیم که دولت&zwnj;های تازه به استقلال رسیده آسیای میانه با دلایل ناروشن، دولت افغانستان را در همایش&zwnj;های مربوط به حل و فصل بحران آب در منطقه دعوت نمی&zwnj;کنند. شاید ازجمله به این دلیل که اگر کشور افغانستان در مبارزه علیه مواد مخدر پیروز شود و به عنوان یک جامعه با ثبات به کشت مواد خوراکی مورد نیاز مردم بپردازد، احتمال می&zwnj;رود که نخست آمودریا خشک شود و سپس کشورهای همسایه، به&zwnj;خصوص تاجیکستان منابع آب طبیعی خود را از دست بدهند.</div> <p>&nbsp;&nbsp;</p> <div dir="RTL"><a href="http://www.zamahang.com/podcast/2010/20120402_Az_Sayhun_Ta_Sayhaan_Water_Crisis_shahzadeh.mp3"><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/musicicon.jpg" /></a></div> <p>&nbsp;</p> <p>ایمیل گزارشگر:</p> <p>&nbsp;</p> <p><a href="mailto:shahzoda@radiozamaneh.com">shahzoda@radiozamaneh.com</a></p> https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/04/03/12752#comments آسیای میانه از سیحون تا سیحون افغانستان بحران آب شهزاده سمرقندی گوی سیاست Tue, 03 Apr 2012 00:16:14 +0000 12752 at https://archive.radiozamaneh.com