چاوز

از هاله‌ نور تا رجعت و شهادت چاوز

politics — Sun, 10 Mar 2013 15:17:51 +0000

مجید محمدی

مجید محمدی - انتخابات نظام پزشکی و واکنش‌های احمدی نژاد به مرگ چاوز، اعلام عزای عمومی، شهید خواندن وی و اعلام رجعت چاوز با امام دوازدهم شیعیان؛ فصولی تازه در پرونده‌ دولت او گشودند. طرفداران دولتی که به هر بهانه علیه اصلاح‌طلبان با کفن به خیابان‌ها می‌آمدند، یکباره با عکس احمدی‌نژاد در آغوش بانویی ونزوئلایی مواجه شدند.

احمدی‌نژاد که از نظارت استصوابی، رد صلاحیت نامزدها، سانسور، فیلترینگ، پارازیت و دیگر ابزارها و فرایندهای نقض حقوق مردم دفاع همه جانبه می‌کرد یک باره به دلیل رد صلاحیت دوستان تیم دولت در انتخابات نظام پزشکی همه را شگفت‌زده کرد و تا حد تهدید به ابطال انتخابات پیش رفت. او به صراحت نیز از دخالت سپاه و نیروهای اطلاعاتی و امنیتی در انتخابات نظام پزشکی انتقاد کرد. رییس دولتی که طرفدارانش اصلاح‌طلبان را به بهانه‌های مختلف، بی دین و منافق خوانده و کفن پوشیده به خیابان می‌آمدند، در مراسم درگذشت چاوز رفتار غافلگیرکننده‌ای از خود نشان داد.

سیلی از برچسب‌ها

واکنش حکومت جمهوری اسلامی به مخالفت احمدی‌نژاد با رد صلاحیت‌ها در انتخابات نظام پزشکی تا حدی بود که مشاور نماینده‌ خامنه‌ای در سپاه، وی را منحرف از انقلاب و جوساز علیه سپاه خواند و نماینده‌‌ ولی فقیه در سپاه نیز او را به "همزبانی با جریانات بیگانه" متهم کرد (فارس ۱۶ اسفند ۱۳۹۱).

در موضوع مرگ چاوز نیز رفتارها و سخنان احمدی‌نژاد از سوی کسانی چون مصباح یزدی، دری نجف آبادی، احمد خاتمی، محمد یزدی، محسن قرائتی و بسیاری از ائمه جمعه، اعضای مجلس خبرگان و مجلس شورا، زیاده روی، اختلاف پراکنی و خلاف شئون، و نقض شریعت خوانده شد. چنین حجمی از انتقاد و حمله به احمدی‌نژاد در هشت سال گذشته بی‌سابقه بوده است.

چه اتفاقی افتاده است؟

تنها توضیحی که برای این گونه تحولات می‌توان ارائه کرد، تغییر جهت باد یا تغییر جهت امواج در فرآیندهای سیاسی، گردش قدرت و تغییر نسبت دولت احمدی نژاد با قطب قدرت در ایران یعنی ولایت فقیه است. خامنه‌ای در پی آن است که احمدی‌نژاد و تیم همراه را پس از پایان دوره به خانه هایشان بفرستد و به سر کارهای سابق‌شان بازگرداند، اما تیم احمدی‌نژاد خواهان تداوم قدرت در قوه‌ مجریه است.

هنگامی که احمدی‌نژاد مدعی دیدن هاله نور در سازمان ملل شد، هیچ یک از روحانیان اقتدارگرا و مقامات حکومتی سخنی در انتقاد از او بر زبان نیاوردند. اما چند ماه مانده به انتخابات ۹۲، هر اشتباهی از سوی او با واکنش‌های گسترده همراه بوده است. در عین حال، احمدی‌نژاد و تیم همراهش، دمکرات و آزادیخواه و طرفدار حقوق مدنی و اساسی مردم نشده‌اند، چون اگر چنین بود باید با عذرخواهی از شهروندان از قدرت کنار می‌رفتند. آنها در جایی قرار گرفته‌اند که بسیاری از سیاستمداران ایرانی در سال‌های پیش قرار گرفته بودند و زمان بازنشستگی سیاسی‌شان (از منظر بیت) فرا رسیده بود.

دو نوع سیاستمدار

در ایران، سیاستمدار پایین آمده از برج عاج و فراتر رفته از دست‌بوسی (به معنی سیاستمداری که گهگاه به برخی از حق و حقوق شهروندان اشاره می‌کند و نکاتی می‌گوید یا رفتارهایی می‌کند که خوشایند مرکز ثقل قدرت نیست) نه سیاستمدار مرده، بلکه سیاستمدار تضعیف شده یا سیاستمدار برکنار شده است.

تنها توضیحی که برای این گونه تحولات می‌توان ارائه کرد، تغییر جهت باد یا تغییر جهت امواج در فرآیندهای سیاسی، گردش قدرت و تغییر نسبت دولت احمدی نژاد با قطب قدرت در ایران یعنی ولایت فقیه است. خامنه‌ای در پی آن است که احمدی‌نژاد و تیم همراه را پس از پایان دوره به خانه هایشان بفرستد و به سر کارهای سابق‌شان بازگرداند، اما تیم احمدی‌نژاد خواهان تداوم قدرت در قوه‌ مجریه است.

موسوی و هاشمی رفسنجانی و خاتمی (این یکی البته کمتر) و احمدی‌نژاد بر سریر قدرت را (جایی که پشتیبانی رهبر را با خود داشتند) با یکدیگر در حال سقوط یا در زمان برکناری مقایسه کنید.

حداقل موسوی و احمدی‌نژاد بیش از دو تن دیگر پس از تضعیف در حوزه‌ سیاسی زبان باز کرده‌اند. دو تن دیگر روحانی هستند و هنوز احساس می‌کنند که می‌توانند به جایگاه پیشین خود بازگردند. از این جهت بسیار محافظه‌کارانه برخی انتقادات را آن هم نه مستقیما به رهبر بلکه به اعوان و انصار وی نثار می‌کنند.

اگر طیفی میان سیاستمدار کاملا وفادار به خامنه‌ای و منتقد و مخالف وی ترسیم کنیم، ولایتی و حداد در یک سر طیف و زندانیان سیاسی که بیش از پنج سال حکم گرفته‌اند، در سر دیگر طیف قرار می‌گیرند.

یک سر طیف حتی از دربان بیت هم انتقاد نمی‌کند و شان مستقلی برای خود قائل نیست و سر دیگر از قانون اساسی و رهبر و دیگر مبانی رژیم هم انتقاد می‌کند. در یک سر طیف سیاستمداری نشسته که فکر نمی‌کند با وجود خامنه‌ای، هرگز ذره‌ای از موقعیت و ثروتش کم شود و در سر دیگر طیف کسانی هستند که همه چیزشان را در قمار سیاست از کف داده‌اند.

سیاستمدار تراز مکتب

سیاستمدار مورد قبول "نظام" شش ویژگی دارد:

۱. فرافکنی پیشه‌ اوست - نظریه‌ توطئه از مبانی نظری جمهوری اسلامی است و اگر سیاستمداری از آن عدول کند منفور نظام و رهبری می‌شود: «مسئولان و مدیران کشور نیز باید به گونه‌ای رفتار کنند که اگر مشکلاتی وجود دارد، مردم بدانند و تصور کنند که این مشکلات از خارج تحمیل شده است.» (مهدوی کنی، ایسنا، ۱۵ اسفند ۱۳۹۱) مخاطب این سخنان رئیس دولت است. اما احمدی‌نژاد چندی است بخشی از مشکلات کشور را به گردن رقبای سیاسی‌اش بالاخص متحدان جامعه‌ مدرسین و جامعه‌ روحانیت مبارز مثل لاریجانی‌ها می‌اندازد.

۲. تیغ قوای قهریه را تیز می‌کند - سیاستمداران جمهوری اسلامی هنگامی که احساس کنند در صندلی قدرت جا افتاده‌اند و احساس خطر نکنند تیغ سپاه را تیز می‌کنند و آن را در همه‌ امور دخالت می‌دهند. اما این تیغ را هنگامی که در سرازیری قدرت قرار گیرند، کند می‌کنند (تعبیری که عضو هیئت نظارت بر انتخابات نظام پزشکی در مورد اعتراض احمدی‌نژاد به رد صلاحیت‌ها توسط سپاه به کار برد. فارس، ۱۰ اسفند ۱۳۹۱)

۳. موقعیت‌های انسانی را درک نمی‌کند - سیاستمدار تراز مکتب جمهوری اسلامی قرار نیست به احساسات دیگران پاسخ دهد. اگر در مجامع بین‌المللی خانمی دست دراز کرد، باید با بی ادبی دست او را نادیده گرفت، چون این دست در صورت مسلمان بودن فرد، مال نامحرم و در صورت غیرمسلمان بودن، نجس است. اما هنگامی که وقت رفتن این سیاستمدار فرا رسیده باشد، می‌تواند به احساسات انسانی پاسخ دهد و معاونان و ومشاوران روحانی‌اش این کار وی را توجیه می‌کنند.

۴. سهم روحانیت و سپاه را به موقع می‌پردازد - تا زمانی که احمدی‌نژاد بودجه‌های نهادهای دینی و حوزه‌های علمیه را چند برابر می‌کرد، مدارس دولتی را به روحانیان می‌سپرد، در مقیاس‌ ده‌ها هزار نفری به استخدام آنها می‌پرداخت، شرکت‌ها و قراردادهای بزرگ را به سپاه واگذار می‌کرد؛ معجزه‌ هزاره‌ سوم و مورد تایید امام زمان بود. اما هنگامی که این روند اندکی کاهش یافت یا از شتاب آن کاسته شد، گفتند که فاصله‌ وی با مراجع زیاد شده است. (قرائتی، تابناک، ۱۸ اسفند ۱۳۹۱) در یک سال گذشته خبرگزاری فارس بیشترین افشاگری را علیه دولت در موضوع فساد و نقض قانون داشته است.

از شگفتی‌های مقامات جمهوری اسلامی آن است که نه تنها با سرکوب و تبلیغات مردم را کنترل می‌کنند بلکه خدا را نیز دست آموز ساخته‌اند. اما وقتی از کار برکنار شدند یا تحت فشار قرار گرفتند به او پناه می‌برند، او را داور قرار می‌دهند یا برایش نامه می‌نویسند. نتیجه‌ مستقیم این دیدگاه آن است که سیاستمدار جمهوری اسلامی به مردم پاسخ نمی‌دهد و در برابر آنها پاسخگو نیست؛ او به تکلیف الهی‌اش عمل می‌کند.

۵. به سیاست به عنوان پیشه نمی‌نگرد - در حکومتی که انتخاب معنی ندارد همه منصوب ولی فقیه هستند و به خواست وی باید به کنج خانه پناه ببرند. سیاستمداران محبوب بیت باید درک کنند که در آب نمک خوابیده‌اند تا ولی‌فقیه به آنها نیاز پیدا کند. از همین جهت محبوب‌ترین اصلاح‌طلبان برای حکومت کسانی بوده‌اند که در سال‌های پس از جنبش سبز صدایی از آنها برنخاسته است.

از این جهت آنها نباید به محض وارد شدن فشار از سوی بیت چه در زمان داشتن مقام و چه بعد از آن شکایت کنند که تنها یک تدارکاتچی هستند (محمد خاتمی) یا وقتی دیدند فرماندهان سپاه دارند آنها را دور می‌زنند از آنها با عنوان "برادران قاچاقچی" یاد کنند (احمدی‌نژاد). اگر آنها به سیاست به عنوان یک پیشه نگاه کنند از لوازم و پیامدهای آنها در دوره‌های مختلف شکایت می‌کنند.

نیروهای ملی و مذهبی پس از سقوط دولت بازرگان و بعد از آن که یک به یک از قدرت کنار گذاشته شدند، از این سخن گفتند که انقلاب فرزندانش را می‌خورد. اما تا وقتی در دولت بودند انقلاب فرزندانش را نمی‌خورد. خامنه‌ای، بیت و سپاه چنین سیاستمدارانی را نمی‌خواهند.

۶. خدا در همه حال و بدون قید و شرط با اوست - تا وقتی که افراد در میان مقامات مورد تایید ولی فقیه جای دارند خدا برای آنها وجودی دست‌آموز است که خواست‌هایشان را انجام می‌دهد. وقتی خمینی می‌گوید "خدا خرمشهر را آزاد کرد" ۳۰ سال بعد یکی از پیروان مکتبش نیز می‌گوید: «رئیس جمهور را در ایران خدا تعیین می‌کند.» (تابناک ۲۵ دی ۱۳۹۱)

از شگفتی‌های مقامات جمهوری اسلامی آن است که نه تنها با سرکوب و تبلیغات مردم را کنترل می‌کنند بلکه خدا را نیز دست آموز ساخته‌اند. اما وقتی از کار برکنار شدند یا تحت فشار قرار گرفتند به او پناه می‌برند، او را داور قرار می‌دهند یا برایش نامه می‌نویسند. نتیجه‌ مستقیم این دیدگاه آن است که سیاستمدار جمهوری اسلامی به مردم پاسخ نمی‌دهد و در برابر آنها پاسخگو نیست؛ او به تکلیف الهی‌اش عمل می‌کند.

وقت رفتن است اما کو گوش شنوا

هنگامی که بر اساس تشخیص بیت و سپاه وقت رفتن سیاستمداری در ایران فرا می‌رسد، نه خدا برای او دست‌آموز است، نه موقعیت انسانی می‌تواند رفتارهایش را توجیه کند و نه واگذاری مسئولیت‌ها به روحانیان و سپاهیان موثر است. چون دیگر تیغ نهادهای انقلابی را مثل گذشته تیز نمی‌کند و همه چیز را به گردن دشمن نمی‌اندازد.

مقامات حکومتی نزدیک به خامنه‌ای با روش‌ها و لحن‌های متفاوت دارند به احمدی نژاد می‌گویند که «دوران تو تمام شده است و تلاش نکن فرد دیگری را که به تو نزدیک است بر سرکار بیاوری». اما او گوشش به این حرف‌ها بدهکار نیست و کارهایی می‌کند که می‌داند حساسیت آنها را بر می‌انگیزاند.

احمدی نژاد با سخنان و اقدامات یادشده، می‌خواهد در نزدیکی انتخابات ۱۳۹۲ خود را به صورت "مخالف ولی فقیه و روحانیت" جلوه دهد تا به این طریق، رای مخالفان حکومت را متوجه فرد مورد نظرش در انتخابات کند. پیش از این هم برخی اعضای تیم وی گفته بودند که بخش قابل توجهی از رای احمدی‌نژاد در سال ۸۸ رای مخالفان روحانیت و ولایت فقیه بوده است.

یزدی: پیام تسلیت احمدی‌نژاد اختلاف‌انگیز است

Maryam — Sat, 09 Mar 2013 13:22:07 +0000

محمد یزدی، رئیس جامعه مدرسین حوزه علمیه قم پیام تسلیت محمود احمدی‌نژاد، رئیس جمهور ایران برای درگذشت هوگوچاوز، رئیس جمهور ونزوئلا را "اختلاف‌انگیز" دانست و خطاب به وی گفت در مدت باقی‌مانده آرامش را حفظ کرده و از بیان مسائل اختلافی خودداری کنید.

به گزارش خبرگزاری فارس امروز شنبه ١٩ اسفندماه محمد یزدی، رئیس جامعه مدرسین حوزه علمیه قم با بیان این‌که ایشان (احمدی‌نژاد) در جریان فوت آقای چاوز رئیس جمهور ونزوئلا تسلیت نامه مفصلی نوشتند که این امر طبیعی و عرفی است، گفت: “با این وجود این‌که یک انقلابی آزادی‌خواه را در ردیف شخصیت‌های بالای دینی قرار داده و تعبیراتی مطرح کنیم مبنی بر این که وی همراه حضرت عیسی و حضرت ولی عصر(امام دوازدهم شیعیان) باز می‌گردد و کارهای خودش را انجام می‌دهد جای سئوال دارد.”

وی به بخشی از پیام احمدی‌نژاد اشاره دارد که گفته بود: “تردید ندارم که او بازخواهد گشت و به همراه همه صالحان و حضرت مسیح و تنها باقی‌مانده از نسل پاکان، انسان کامل، خواهد آمد و جامعه بشری را در استقرار صلح و عدالت کامل و مهربانی و کمال یاری خواهد کرد.”

یزدی خطاب احمدی‌نژاد: “نصیحت مشفقانه داریم که در مدت باقی‌مانده آرامش را حفظ کرده و از بیان مسائل اختلافی خودداری کنید، بپذیرید که اطلاعات دینی لازم را ندارید و اگر لازم بود بپرسید”

یزدی این بخش از سخنان احمدی‌نژاد را "اختلاف‌انگیز" دانست و خطاب به رئیس جمهور ایران تاکید کرد: “نصیحت مشفقانه داریم که در مدت باقی‌مانده آرامش را حفظ کرده و از بیان مسائل اختلافی خودداری کنید، بپذیرید که اطلاعات دینی لازم را ندارید و اگر لازم بود بپرسید.”

وی در ادامه توضیح داد: “در اجرائیات موظف هستید از ولی امر اطاعت کرده و مراجع عظام را مورد توجه قرار دهید.”
یزدی خطاب به احمدی‌نژاد با بیان این‌که “بحث رجعت از نظر منابع و فروعات دارای حساسیت ویژه‌ای است” ادامه داد: “چاوز یک مسیحی کاتولیک بوده است، نظر آنها این است که حضرت عیسی کشته شده و در دین مسیحیت نیز این مطلب وجود ندارد که رجعت صورت می‌گیرد.”

به گفته این عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم،” امام زمان که ایشان سخنان خود را با نام آن حضرت شروع و ختم می‌کند در این کشور یک نایب زنده، حاضر، مدیر و مدبر دارد که تصمیم‌گیرنده است کسی نمی‌تواند بگوید تابع امام زمان هستم ولی از نظرات ولی فقیه بالفعل تبعیت نکند.”

وی خطاب به احمدی‌نژاد گفت: “شما که همیشه اسم امام زمان را می‌برید، مراجع عظام نمایندگان امام زمان و ولی امر و فرمانده کل قوا نایب امام زمان هستند، تصمیم ایشان تصمیم امام زمان است.”

یزدی با اعلام این‌که “اظهارنظرهایی که ایشان (احمدی‌نژاد) داشته و دارند گاهی منشأ نگرانی‌هایی است که حتی دوستان و علاقمندان را نگران می‌کند” تاکید کرد: “سفارش موکد ولی امر این است که در شرایط کنونی کشور را آرام نگه داریم.”

وی در این زمینه توضیح داد: “کسانی که ولایی هستند سعی می‌کنند مطالب "اختلاف‌انگیز و سوژه‌های خاص" را دست دوست و دشمن ندهند و آرامش کشور را در آستانه انتخابات حفظ کنند.”

نیویورک تایمز با اشاره به به بخش‌هایی از پیام تسلیت احمدی‌نژاد، نوشته است این نوع تعریف از چاوز، سبب بروز انتقاداتی در ایران، به ویژه میان روحانیون شده است.

در پی درگذشت هوگوچاوز هیئت دولت ایران ١٧ اسفندماه را عزای عمومی اعلام کرد. هوگوچاوز، رئیس جمهور ونزوئلا روز سه شنبه ۱۵ اسفند ماه، پس از دو سال دست و پنجه نرم کردن با بیماری سرطان در سن ۵۸ سالگی درگذشت. وی در سال‌های ریاست‌جمهوری محمود احمدی‌نژاد از متحدان نزدیک ایران بود.

چاوز، مردی از تبار سیمون بولیوار

politics — Wed, 06 Mar 2013 16:29:59 +0000

اکبر فلاح‌زاده

اکبر فلاح‌زاده − هوگو چاوز رئیس جمهور ونزوئلا دیروز در اثر ابتلا به بیماری سرطان درگذشت. مرگش موجب اندوه مردم در داخل و خارج ونزوئلا شد و رهبران جهان آن را به مردم ونزوئلا تسلیت گفتند. از جمله اوباما رئیس جمهور آمریکا که پیام تسلیت اش را با یک متلک و نیش ملایم همراه کرد و از "آغاز مقطعی نوین" بعد از چاوز یاد کرد و بر احترام آمریکا به موازین دموکراسی، حکومت قانون و رعایت حقوق بشر تاکید نمود.

روابط چاوز با آمریکا در زمان ریاست جمهوری اوباما چندان خصمانه نبود، اما در زمان جرج دبلیو بوش روابط دو کشور به شدت تیره بود، به طوری که بعد از حمله آمریکا به عراق، چاوز از احتمال حمله آمریکا به ونزوئلا جهت تصرف منابع نفتی آن سخن می‌گفت و تنش لفظی شدیدی بین دو کشور حاکم بود. اثری از این تیرگی مناسبات با آمریکا را می‌شود در صدور دستور اخراج دو تن از اعضای دفتر وابستگی نظامی سفارت آمریکا در کاراکاس توسط نیکلاس مادورو، معاون چاوز مشاهده کرد. این دستور چند ساعت قبل از اعلام مرگ چاوز صادر گردید.

ضد آمریکایی بودن رهبران چپگرای آمریکای لاتین سنتی دیرینه دارد که ریشه اش را باید در سالهای سلطه استعمار جست. چاوز همیشه با احترام از مقابله قبایل و رهبران بومی کشورش علیه استعمارگران اسپانیایی یاد می‌کرد و خود را رهبر انقلاب بولیواری می‌دانست. سیمون بولیوار رهبر انقلابی و ضد استعماری قرن نوزدهم در ونزوئلا و آمریکای لاتین است. چاوز با الهام از ایده‌های انقلابی و محبوبیت بولیوار، در پی ساختن یک جنبش توده‌ای مبتنی بر دموکراسی مردمی، استقلال اقتصادی، توزیع عادلانه درآمدها و پایان دادن به فساد سیاسی بود، و در این راه به شهادت دوست و دشمن به توفیقات چشمگیری هم نائل شد.

سوسیالیسم قرن بیست و یک

او سوسیالیسم خود را سوسیالیسم قرن بیست و یکم می‌نامید و با طرح‌های مبتکرانه و مشارکت دادن مردم در امور وبا تکیه بر درآمد سرشار نفت به واقع نیز اقدامات مثبتی در ونزوئلا انجام داد. بنا به گزارش کمیسیون اقتصادی برای آمریکای لاتین و کارائیب، ونزوئلا و اکوادور بین سالها‌ی ١٩٩٦ تا ۲۰۱۲ پیشرفت قابل ملاحظه‌ای در زمینۀ کاهش فقر داشته‌اند. بنا به این گزارش در ۱۰ سال گذشته فقر در ونزوئلا پنجاه درصد کاهش یافته است. مطابق این گزارش در سال ۱۹۹٨ که چاوز به قدرت رسید، فقر ۶۰ درصد بود، در سال ۲۰۰۲ این میزان به ۴۶,۶ درصد و سال ۲۰۰٨ به ۲۷,۶ درصد رسید. این میزان در کل آمریکای لاتین بی سابقه است.

ضد آمریکایی بودن رهبران چپگرای آمریکای لاتین سنتی دیرینه دارد که ریشه اش را باید در سالهای سلطه استعمار جست. چاوز همیشه با احترام از مقابله قبایل و رهبران بومی کشورش علیه استعمارگران اسپانیایی یاد می‌کرد و خود را رهبر انقلاب بولیواری می‌دانست. سیمون بولیوار رهبر انقلابی و ضد استعماری قرن نوزدهم در ونزوئلا و آمریکای لاتین است. چاوز با الهام از ایده‌های انقلابی و محبوبیت بولیوار، در پی ساختن یک جنبش توده‌ای مبتنی بر دموکراسی مردمی، استقلال اقتصادی، توزیع عادلانه درآمدها و پایان دادن به فساد سیاسی بود، و در این راه به شهادت دوست و دشمن به توفیقات چشمگیری هم نائل شد.

هم اکنون در ونزوئلا بنا به طرح "برنامه‌های اجتماعی" در زمینه بهداشت، آموزش و یارانه مواد غذایی دستاوردهای بزرگی کسب شده و خدمات بهداشتی و درمان در تمامی سطوح رایگان است، آموزش از مقطع ابتدایی تا آخرین مراحل دانشگاهی نیز مجانی است. از این گذشته فروشگاه‌های عرضه کالا در مناطق فقیرنشین با قیمت پائین در تمام ونزوئلا در دسترس مردم است.

کمک به دیگر کشورهای آمریکای لاتین

چاوز در کنار مردم کشور خودش به فکر مردم محروم کشورهای دیگر آمریکای لاتین هم بود. به همین دلیل نزد بسیاری از آنها محبوب است و از او به عنوان قهرمان یاد می‌کنند. اما او خانه تاریک کن و بیرون روشن کن نبود. اول زیرساخت‌های اقتصادی کشور خودش را درست می‌کرد، بعد می‌رفت سراغ کمک به دیگران، از جمله کمک به اقتصاد کوبا.

چاوز میلیاردها دلار از درآمدهای نفتی را در کشورهای دیگر آمریکای لاتین و در قراردادهای نفتی، در پروژه‌های زیربنایی، و در کمک به بازپرداخت بدهی کشورهایی چون آرژانتین و برزیل سرمایه گذاری و مصرف کرد.

او همچنین قراردادهایی برای فروش نفت ارزان منعقد نمود و به کشورهای کوچک منطقه کارائیب و کشورهایی مانند اکوادوردر آمریکای لاتین نفت را به بهای پایین تر از ارزش واقعی آن عرضه کرد. به ویژه تا توانست به فیدل کاسترو هم کمک کرد و همین خشم آمریکا را علیه او بر انگیخت.

او علاوه بر اینها با ملی کردن نفت و برخی از صنایع بزرگ، و کاستن از کاهش قدرت شرکت‌های چند ملیتی و محدود کردن فعالیت‌های آن‌ها دشمنان زیادی برای خودش تراشید. در مقابل با ساختن صدها هزار خانه ارزان قیمت در نقاط مختلف کشور و واگذاری آن‌ها به مردم، دوستی آنها را به خود جلب می‌کرد.

حمایت از دیکتاتورها

با وجود تمام این اقدامات مثبت، پاره‌ای سیاستهای خارجی چاوز از جمله حمایت از دولت محمود احمدی نژاد خشم مردم ایران را برانگیخت. گذشته از احمدی نژاد، قذافی، صدام حسین و بشار اسد نیز مورد حمایت چاوز بوده‌اند. این بی‌اعتنایی به موازین حقوق بشر و آزادی‌های بنیادین در سیاست خارجی از جمله نکات منفی در کارنامه چاوز است.

سفرهای متعدد و پی در پی به ایران به ویژه در زمان احمدی نژاد و همزمان با سرکوب جنبش سبز، از سوی اپوزیسیون جمهوری اسلامی به عنوان دهن کجی به مردم تلقی و محکوم شد.

سفرهای چاوزبه ایران زمان ریاست جمهوری محمد خاتمی شروع شد و رفته رفته با سفرهای متقابل در زمان احمدی نژاد، و سفر به مشهد و زیارت مرقد امام رضا بحث برانگیز شد. دو کشور که هر دو عضو اوپک هستند به علت سیاست مقابله با آمریکا نیز خود را به همدیگر نزدیک احساس می‌کنند و در زمینه‌های اقتصادی، فنی و آموزشی یکدیگر سرمایه گذاری می‌کنند.

استفاده از ونزوئلا برای خروج از انزوا و دور زدن تحریمها

جمهوری اسلامی در تنگنای انزوای جهانی و زیر فشار تحریمها، از کشورهایی مانند ونزوئلا برای دور زدن تحریمها استفاده می‌کرد. همچنین پیدا شدن یک چک پنجاه میلیون یورویی در دست یک مقام جمهوری اسلامی در آلمان، که چندی پیش راهی ونزوئلا بود، به شائبه پولشویی نیز دامن زد. آمریکا مکررا ونزوئلا را متهم به همکاری با جمهوری اسلامی در دور زدن تحریمها کرده است.

شدت نزدیکی دو کشور به حدی است که محمود احمدی نژاد در عزای مرگ چاوز یک روز عزای عمومی اعلام نموده است.

احمدی نژاد در پیام تسلیت خود مانند معاون چاوز بیماری او را که به مرگ منجر شد، "مشکوک" دانست. احمدی نژاد نام چاوز را " یادآور زلال پاکی و مهربانی، شجاعت، پایمردی، عشق به مردم و فداکاری و تلاش بی‌وقفه برای خدمت به مردم به ویژه محرومین و زخم خوردگان از استعمار و استکبار" دانست. او در ادامه این پیام چیزی نوشت که صدای پاره‌ای از اهل حوزه را در آورد:

احمدی نژاد با ابراز این که "هوگو جاوز زنده است، تا عدالت، عشق و آزادی زنده است" افزوده است: "تردید ندارم که او باز خواهد گشت و به همراه صالحان و حضرت مسیح و تنها باقیمانده از نسل پاکان، انسان کامل، خواهد آمد و جامعه بشری را در استقرار صلح و عدالت کامل و مهربانی و کمال یاری خواهد کرد."

به گزارش نیمروز نیوز حجت‌الاسلام سید مهدی طباطبایی با درست نداستن ادعای رئیس جمهور در مورد رجعت چاوز همراه با حضرت مسیح و امام عصر گفت: اینگونه صحبت کردن نه وجه شرعی دارد و نه وجه قانونی.

این حجت‌الاسلام با اشتباه خواندن اعلام عزای عمومی برای یک فرد خارجی در کشور تصریح کرد: درست است که چاوز دوست و همراه ایران بوده است و در راه مقابله با استکبار قدم برداشته است، ولی اعلام کردن عزای عمومی برای ایشان یک حرکت اشتباه بود.

چاوز: شکست من در انتخابات آغازی برای جنگ داخلی است

Maryam — Sat, 14 Jul 2012 15:18:09 +0000

رئیس جمهوری ونزوئلا هشدار داد که شکست او در انتخابات آتی ریاست جمهوری می‌تواند جرقه‌ای برای آغاز جنگ داخلی در کشور باشد.

خبرگزاری چینی شینهوا به نقل از رسانه‌های دولتی ونزوئلا گزارش داد، هوگو چاوز روز جمعه، ۱۳ ژوئیه (۲۳ تیر) گفت: "اگر کاندیدای راست‌گرا انتخابات ریاست‌ جمهوری این موقعیت را تصاحب کند به برنامه‌های اجتماعی که در طول این ۱۴ سال اجرا شده‌است، پایان خواهد داد که در نتیجه آن کشور وارد جنگ داخلی می‌شود."

رسانه‌های ونزوئلایی گزارش داده‌اند که چاوز این سخنان را در مصاحبه با یک شبکه تلویزیونی در ایالت آنزواتگوی واقع در شمال شرقی ونزوئلا بیان کرده‌ است.

این مصاحبه درباره انتخابات ریاست جمهوری پیش‌روی در ونزوئلا بود که در جریان آن چاوز با تنها رقیب خود، هنریکه کاپریلس مبارزه خواهد کرد.هنریکه کاپریلس که پیش از این فرماندار یکی از ایالت‌های ونزوئلا بود اکنون کاندیدای ائتلاف محافظه‌کاران است.

چاوز: "براندازان در پاراگوئه یک شبکه تلویزیونی دولتی را تعطیل کردند و روزنامه‌نگاران آن را اخراج کردند. اما اگر اینجا در ونزوئلا این اتفاق بیفتد آنها همه را اخراج می‌کنند "

سفر هوگو چاوز به آنزواتگوی در راستای فعالیت‌های انتخاباتی او محسوب می‌شود که به طور رسمی از روز اول ژوئیه با سفر به ایالت‌های مرکزی آراگوا و کارابوبو آغاز شد.

او در این مصاحبه همچنین گفت، اگر اتفاقات بحث‌برانگیزی که در پاراگوئه منجر به تغییر دولت شد در ونزوئلا رخ بدهد، کشور به طور کامل ثبات خود را از دست خواهد داد.

چاوز با اشاره به پیروزی احتمالی رقیب راست‌گرای خود گفت: "براندازان در پاراگوئه یک شبکه تلویزیونی دولتی را تعطیل کردند و روزنامه‌نگاران آن را اخراج کردند. اما اگر اینجا در ونزوئلا این اتفاق بیفتد آنها همه را اخراج می‌کنند."

روز ۲۳ ژوئن پارلمان پاراگوئه با استیضاح فرناندو لوگو، رئیس جمهور چپ‌گرای این کشور او را از قدرت برکنار کرد، اما لوگو این اتفاق را کودتای پارلمان راست‌گرای پاراگوئه علیه خود نامید.

چاوز گفت زمانی که کاپریلس فرماندار ایالت میراندا بود حاضر نشد از گروه پزشکان کوبایی که او به آنها ماموریت داده بود به روستاهای فقیر خدمات برسانند، حمایت کند. با این حال کاپریلس در راستای فعالیت‌های انتخاباتی خود گفته ‌است که اگر او انتخاب شود برنامه‌های اجتماعی دولت را ادامه خواهد داد.

چاوز ۵۸ ساله از سال ۱۹۹۹ قدرت را در ونزوئلا به دست گرفته و اکنون در پی آن است که برای سومین بار ریاست جمهوری را از آن خود کند و سیاست‌های سوسیالیستی خود را به اجرا بگذارد.

انتخابات ریاست جمهوری ونزوئلا روز هفت اکتبر برگزار خواهد شد.

سوسیالیسم قرن ۲۱

Sun, 18 Mar 2012 23:05:58 +0000

گفت‌وگوی "دی تسایت" با هاینتس دیتریش

برگردان:

اکبر فلاح زاده

اکبر فلاح زاده − هاینتس دیتریش از محققان آلمانی در زمینه جامعه شناسی، اقتصاد، سوسیالیسم و مشکلات آمریکای لاتین است. او به طور غیر رسمی مشاور چند تن از رهبران چپ گرای کشورهای آمریکای لاتین، از جمله هوگو چاوز در ونزوئلا بوده. چاوز کتابها و طرحهای او را بسیار ستوده، اما در عمل بعد از چند سال همفکری و همکاری میانه شان شکراب شده است.

دیتریش در مکزیک هم جامعه شناسی تدریس کرده و چند کتاب نوشته که از آن میان کتاب "سوسیالیسم قرن ۲۱ " او که سال ۱۹۹۶ منتشر شد، فروش بسیار کرده و به چند زبان ترجمه شده است.

اخیراً هم به همراه چند مؤلف دیگر کتاب "اتحادیه اروپا در آخر خط؟ آینده ما در ورای سرمایه داری و اقتصاد دستوری و آقا بالا سرانه" را منتشر کرده است. او در این کتاب به تشریح راه رسیدن به سوسیالیسم در اروپا می‌پردازد.

دیتریش معتقد است که نه سرمایه داری قادر است مشکلات بشر را حل کند، نه سوسیالیسم به شکلی که تا به حال می‌شناخته ایم. او دنبال یک مدل جدید است که آنرا "سوسیالیسم قرن ۲۱" می‌نامد تا آنرا از سوسیالیسم در قرن گذشته و بویژه چیزی به اسم "سوسیالیسم واقعا موجود" متمایز کند.

اینکه مدل مورد پیشنهاد او تا چه حد می‌تواند موفق باشد، روشن نیست و ناگفته پیداست که هرکس می‌تواند در مورد آن قضاوت و بحث کند.

دی سایت آلمان در مورد این مدل سوسیالیستی با دیتریش گفتگو کرده، که بخشهایی از آن را می‌خوانیم:

دی سایت: این سوسیالیسم را شما چطور تعریف می‌کنید؟

هاینتس دیتریش: یک سیستم اقصادی-اجتماعی، مبتنی بر برنامه ریزی دمکراتیک و دمکراسی مشارکتی. در این سیستم معیار ارزش گذاری نه قیمت بازار، بلکه ارزش کار است. فکر می‌کنم این تفاوت تعیین کننده ما با سوسیال دمکراسی و اساسا همه سیستم‌های شناخته جایگزین بازار آزاد است.

می شود بیشتر توضیح بدهید؟

اساساً کل روند کار و تولید بر اساس عامل زمان بنا شده. یک پرستار باید روزانه به تعداد معینی بیمار در یک محدوده زمانی مشخص برسد. در خط تولید هم همه چیز دقیقا زمان‌بندی شده. زمان عامل تعیین کننده در اقتصاد امروز است، که بعد به ارزش پولی تبدیل می‌شود. و تمام مشکلات مربوط به عدالت اجتماعی هم از همین جا آب می‌خورد. ما در "سوسیالیسم قرن ۲۱" باز بر می‌گردیم به ارزش گذاری زمانی. به این ترتیب ارزش یک محصول بنا به میزان کاری که صرف آن شده اندازه گیری می‌شود . جالب این است که با روش تولید امروز و به لطف کامپیوتر همه این چیزها را می‌شود به دقت اندازه گرفت.

خب این به چه درد می‌خورد، یعنی این ارزش گذاری جایگزین ارزش گذاری بر اساس عرضه و تقاضا در بازار می‌شود؟

حسنش این است که روابط اقتصادی شفاف می‌شوند. این شفافیت سنگ بنای دمکراسی اقتصادی است. بر خلاف سوسیالیسم قرن ۲۰ ما سوسیالیسم را دولتی نمی‌کنیم، بلکه اجتماعی می‌کنیم. هرکس باید در ارزشگذاری نقش داشته باشد. کسی که ۴۰ ساعت کار می‌کند حقی از محصولات و خدمات اجتماعی معادل ۴۰ ساعت را دارد. بنا بر این به جای کارتهای اعتبار بانکی که امروزه معمول است، کارتهای ارزشی به مردم می‌دهند. با همین کارت مثلا می‌شود پیش سلمانی رفت و موها را داد اصلاح کنند. سلمانی هم به جای اینکه از شما پول بگیرد، اگر مثلا کارش ده دقیقه طول کشیده باشد، ده دقیقه از کارت ارزشی شما کم می‌کند.

حالا اگر کسی کم مو باشد، چه می‌شود ...

آنوقت کار اصلاح زودتر تمام می‌شود و مقدار کمتری از کارتتان کسر می‌شود و می‌شود مثلاً سه ساعت برای آخر هفته خرید کرد.

خیلی ساده انگارانه به نظر می‌آید. با حساب شما با ده ساعت کار یک پزشک می‌شود ده ساعت کار از سلمانی خرید. اگر اینطور باشد دیگر کسی انگیزه ندارد پدر خودش را در آورد درس بخواند و پزشک بشود.

آرنو پترز (Arno Peters) آلمانی نخستین کسی بود که فکر ایجاد این سیستم را توسعه داد. بنا به نظر او چهل ساعت کار یک مهندس معادل چهل ساعت کار پزشک یا کار ماموران ناظر بر جمع آوری زباله است. جا انداختن این موضوع در جامعه مشکل است. تغییرات باید به تدریج صورت بگیرد تا خوب جا بیافتد …یادم است چند سال پیش هوگو چاوز پیشنهاد کرد حالا که سوسیالیستی شده و نفت را هم ملی کرده ایم، به همه شاغلین در صنعت نفت - مهندس یا کارگر - حقوق برابر بدهیم . اگر او این کار را می‌کرد چیزی نمی‌گذشت که بهترین مهندسان و فرزترین کارگران فنی به آمریکا یا جاهای دیگر می‌رفتند. همانطور که گفتم تغییرات، نه زورکی بلکه تدریجی باید باشد و برای اعمال آنها اکثریت مردم را باید قانع کرد.

تجربه نشان می‌دهد که وقتی اختلافی در جامعه پیش می‌آید رفته رفته پیش می‌رود و شدیدتر می‌شود. صرف نظر از اینکه چه سیستم سیاسی حاکم باشد.

این بحث را زمان "سوسیالیسم واقعا موجود" هم داشتیم. در آن زمان مقرر شده بود که مدیران کارخانه فقط دو برابر کمترین سطح حقوقی کارگران حقوق بگیرند...

شما دارید قدم به قدم زمینه را برای سوسیالیسم بیشتر آماده می‌کنید. اما فکر نمی‌کنید کسانی در جامعه که صاحب مکنت و امتیازاتی هستند از اینکه ببیند هر سال دارند چیزهایی را از دست می‌دهند، مقابلتان بایستند؟

همانطور که گفتم در نهایت فقط تغییراتی می‌توانند پایدار باشند که پشتیبانی اکثریت مردم را دارند. باید مردم را قانع کرد که شکل بهتری از نظم اقتصاد جهانی - برای همه - ممکن و قابل اجراست. وگرنه تغییرات در یک قشر ممتاز محدود می‌ماند.

چطور باید وسایل تولید اجتماعی بشوند؟

ما ترکیبی پیدا می‌کنیم برای شکلهای مختلف مالکیت. اجرای بعضی کارهای مهم مثلاً در بخش انرژی می‌تواند در دست دولت بماند. بعضی‌ها هم می‌شود در مالکیت بخش‌ها و شهرداری‌ها باشد. مؤسسات کوچکتر هم می‌توانند در اختیار بخش خصوصی باشند. به این ترتیب می‌شود از تمرکز یک جانبه سرمایه درجامعه و سوء استفاده احتمالی جلوگیری کرد.

به این ترتیب رئیس و مرئوس اندازه هم حقوق می‌گیرند؟

اگر هر دو از لحاظ زمانی مانند هم کار کنند، مثلاً هفته‌ای چهل ساعت، آنگاه مثل هم حقوق می‌گیرند. اما احتمالاً رئیس علاوه بر حقوق شاید از بعضی تخفیف‌ها یا امتیازات دیگر هم بهره مند شود، چون بالاخره رئیس است و تجربه اندوخته است. جمعاً شاید ده در صد بیشتر گیرش بیاید. به این ترتیب اساساً مهم نیست که کسی صاحب مالکیت باشد یا نباشد. مهم این است که در چهارچوب اقتصاد مردمی خدمات انجام می‌گیرد، بدون آنکه به تمرکز زیانبار قدرت دست بخش خصوصی بیانجامد.

اگراین جور پیش برود آن وقت مثلاً یک پیمانکار دیگر دل و دماغ کار پیدا نمی‌کند...

موضوع این است که کار با انگیزه‌های مختلف صورت می‌گیرد. انگیزه طبیعی برای کیفیت کار وجود دارد. پزشکان برای آنکه پول در بیاورند، پزشک نمی‌شوند، بلکه برای اینکه به مردم کمک کنند.

کمی ساده انگارانه به نظر می‌رسد...

چرا؟ این مسئله را در پیشرفته‌ترین بخش‌های جامعه مشاهده می‌کنیم. در زمینه نرم افزارها شاهد ویکیپدیا و فایر فوکس (Firefox) هستیم که محصول کار جمعی کسانی هستند که بدون پول کار کرده‌اند. آنها دانش خود را در اختیار جمع قرار داده‌اند. در جامعه هم خودخواهی هست هم همکاری و اشتراک. باید زمینه را جوری آماده کرد که اجزای خودخواه جامعه بخش‌های دیگر را از بین نبرند.

قصد شما این است که انسان بهتری ایجاد کنید؟

نه. این از اشتباهات سوسیالیسم قرن بیست بود. ما قلق انسان دستمان است و نمی‌خواهیم با تغیرات رفتاری انسان را دگرگون کنیم.

این طور که پیداست شما بیشتر به تغییر تدریجی متمایلید تا به انقلاب. این نظر شما در تناقض قرار دارد با نظر انقلابیون گذشته که با اعمال قدرت قصد تغییر اجتماعی داشتند.

من معتقد به تغییرات تدریجی ام. با نهادهای جا افتاده اجتماعی باید خیلی با احتیاط روبرو شد و خرابشان نکرد. همین مسئله پول را در نظر بگیریم: هر چند من معتقد به یک وسیله مبادله جدید ارزش بر اساس زمان کار هستم، اما به موازات آن مایلم پول معمولی مبتنی بر ارزش بازار را هم هنوز حفظ کنیم و آن را دور نریزیم. در مرحله انتقال هردو ارزش را می‌توان حفظ نمود. شرکتها هم باید جوری باشند که هم در بازارهای جهانی فعال باشند و هم در داخل کشور با ارزشهای خودمان کار کنند.

سال ۲۰۰۵ هنگامی که چاوز نخستین بار از سوسیالیسم قرن ۲۱ سخن گفت، یک تابو را شکست، اما بعد در عمل جا زد.) مورالس Morales رئیس جمهوری کنونی کشور بولیوی (هم در عمل کاری در این زمینه پیش نبرد. برای موارلس یک برنامه هم تهیه کردم که به جایی نرسید. اما کار با رافائل کورئا Rafael Correa)) رئیس‌جمهور اکوادور خوب پیش رفت و او حاضر بود مطابق طرح من عمل کند، ولی وزیر برنامه در کابینه اش سنگ اندازی کرد و نشد.

در کوبا چطور؟ آنجا طرحتان قبل اجرا نیست؟

نه، این طرح به دمکراسی نیاز دارد و در کوبا مدل قدیم سوسیالیستی حاکم است و حزب سیاست را قبضه کرده است.

در غرب چطور؟

در غرب شاید بشود بر مبنای جنبش‌های اجتماعی موجود برای حفظ محیط زیست مانند جنبش ضد انرژی اتمی کار کرد و این ایده‌های سوسیالیستی را مطرح کرد. اما در سطح جهانی نکته مهم ظهور دو تمدن بزرگ چینی و هندی خارج از نفوذ مسیحیت است که نقش مثبتی در تجدید نظم جهانی بازی می‌کنند. به نظر من سیستم فعلی نظم حهانی - پارلمانتاریسم، دولت ملی و بازار آزاد، که رفته رفته از قرن هجدم تا امروز ساخته شده - دیگر قادر نیست خودش را با نیازهای زمان ما تطبیق بدهد. باید طرحی نو در اندازیم.

منبع: دی تسایت