https://archive.radiozamaneh.com/taxonomy/term/10099/all fa https://archive.radiozamaneh.com/reflections/2013/03/19/25364 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/reflections/2013/03/19/25364" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-sartitr"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> به مناسبت سالگرد ۲۹ اسفند، روز ملی شدن صنعت نفت </div> </div> </div> <div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> مجتبی‌ مهدوی* </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="420" height="337" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/mossadegh_0.jpg?1363684862" /> </div> </div> </div> <p dir="RTL">مجتبی&zwnj; مهدوی &minus; سفیر وقت فرانسه در تهران مصدق را حاصل جمع گاندی و روسو خوانده بود. مردی که تعهد به عدم خشونت و عشق به آزادی را در خویش جمع کرده بود.ایران امروز به این تجربه محتاج است زیرا نه به اصلاحی رفرمیستی و نه انقلابی خشونت بار, بلکه به اصلاح انقلابی نیازمنداست.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <!--break--><!--break--><p dir="RTL">مصدق برای اجرای دو طرح، حضور در خانه قدرت را پذیرفت:</p> <p dir="RTL">&minus; اجرای قانون ملی شدن صنعت نفت و تخصیص درآمد حاصله از آن برای اصلاح اقتصاد, و</p> <p dir="RTL">&minus; اصلاح قانون انتخابات مجلس شورا و شوراهای محلی در جهت نهادینه کردن دموکراسی.</p> <p dir="RTL">اگرچه هر دو طرح, فرمی اصلاح گرایانه داشتند اما در ماهیت، انقلابی و معطوف به تغییرات ساختاری بودند</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <h1 dir="RTL"> &nbsp;<strong>اصلاح انقلابی در سیاست داخلی</strong></h1> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">&nbsp;<strong><em>ناسیونالیسم در خدمت دموکراسی</em></strong><strong>:</strong> ناسیونالیسم مصدق ابزاری در خدمت سرکوب و اعمال سیاست&zwnj;های تبعیض آمیز قومی بنام وحدت ملی نبود. همچنانکه عذری برای سرپوش نهادن بر تهدید واقعی حکومت اقتدارگرای شاهنشاهی نبود. مبارزه با سلطه خارجی انگلیس، تنها وجهی از مفهوم ناسیونالیسم مصدق را تشکیل میداد. ناسیونالیسم وی، بر دوپایه دموکراسی و استقلال بنا شده بود و پارلمانتاریسم دموکراتیک و دولت ملی ارکان آن را تشکیل می&zwnj;داد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">&nbsp;<strong><em>قانون&zwnj;گرایی رادیکال:</em></strong> مصدق به ارزش&zwnj;های بنیادین دموکراتیک به عنوان ضامن روح قانون&zwnj;گرایی معتقد بود. اما در شرایط ویژه&zwnj;ای که دربار، مجلس شورا را به ابزار استبداد تبدیل کرده بود، مصدق قانون&zwnj;گرا نمی&zwnj;توانست به همه فرایندهای قانونی وفادار بماند. وی بارها گفت که رأی مردم نسبت به فرایندهای قانونی موجود اولویت دارد زیرا ایشان روح قانون و جوهره آن هستند. فلسفه سیاسی او این بود:&quot;هرجا که مردم هستند، مجلس همان جاست&rdquo;. مصدق از پوپولیسم حاکم بر فضای سیاست و فرهنگ سیاسی موجود بهره می&zwnj;برد. اما، از قدرت جادوئی خویش به عنوان ابزار سرکوب استفاده نکرد.</p> <p dir="RTL"><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/mossadegh1.jpg" style="margin: 15px; width: 300px; height: 208px; float: left;" /></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>سیاست اخلاقی بدون ترویج رسمی اخلاقیات: </strong>برخلاف رویکرد سنتی سیاست موعظه اخلاقی، آرمان اصلی مصدق نهادینه کردن ارزش&zwnj;های مدنی در دولت و ایجاد دولتی بدون فساد بود تا به مفهوم شهروندی اعتبار بخشد. مصدق, فرهنگ مریدپرور و حامی پرور حاکم بر فرهنگ سیاسی را به چالش کشید. علاقه&zwnj;ای به شنیدن تملق از خود نشان نداد. القاب تشریفاتی را منع کرد. استفاده شخصی از امکانات دولتی را ممنوع ساخت. شخصاً دیناری حقوق دولتی به عنوان نخست وزیر نگرفت. بسیاری از هزینه مسئولیت&zwnj;های دولتی همچون سفرهای خارجی اش را شخصاً پرداخت می&zwnj;کرد. پلیس را از آزارمخالفینش برحذر داشت. با سنت&zwnj;های اشرافی سیاسی درافتاد. با تکیه بر کاریزمای دموکراتیک خویش, با مردم ارتباطی بی واسطه داشت زیرا به حقوق ایشان باور داشت.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">&nbsp;<strong>اصلاحات جامع و ساختاری:</strong> برنامه ۹ ماده&zwnj;ای مصدق شامل اصلاح قانون انتخابات، نظام قضایی، قانون مطبوعات، قانون کار، مالیات، آموزش، بهداشت, شوراها و اصلاحات ارضی بود. بر اساس این طرح, بیش از ۰۰۰ ۴۰ روستای کشور برخوردار از شوراهای نیمه انتخابی می&zwnj;گشتند. وی شاه را مجبور ساخت تازمین&zwnj;های دربار را به دولت واگذار نماید تا از آن طریق به کشاورزان منتقل شود. دانشگاه تهران را از نظر مالی مستقل از دولت اعلام نمود. تحصیلات رایگان و اجباری را نهادینه کرد. استقلال کانون وکلا را به رسمیت شناخت. وزارت جنگ را به وزارت دفاع ملی تغییر داد. بودجه ارتش را کاهش داد. مصدق، نخستین نخست وزیری بود که حتی پیش از پاره&zwnj;ای از دول غربی فرمان داد تا مذاکرات مجلس شورا بطور مستقیم از رادیو پخش شود. در سال ۱۳۳۱، از مجموع ۲۷۳ نشریه موجود در ایران، هفتاد نشریه برعلیه مصدق آزادانه قلم می&zwnj;زدند</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">&nbsp;بنیادی&zwnj;ترین اصلاح ساختاری دولت مصدق در شعار &laquo;اقتصاد بدون نفت&raquo; تجلی می&zwnj;یافت. توفیق نسبی&zwnj; مصدق در بازسازی اقتصاد بدون نفت، صادرات ایران را ۱۳% افزایش و واردات آن را۵۰% برای مدت زمانی محدود کاهش داد. این تراز مثبت تجاری نشانه آشکاری برای یک شروع خوب در جهت تغییرات بنیادی در ساختار اقتصادی بود. از نظر سیاسی، اقتصاد بدون نفت، گامی اساسی در مقابله با دولت رانتیر و استبداد نفتی&zwnj; در ایران بود. ویژگی دولت رانتیر این است که به سهولت، وابستگی خود به منابع داخلی درآمد را کاهش داده و از همین رو، متکی به طبقات اجتماعی نیست. شیوهٔ مدیریت درامد نفت در دولت رانتیر، دولت را از جامعه, مستقل و در برابر شهروندانش غیرپاسخگو می&zwnj;سازد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <h1 dir="RTL"> <strong>اصلاح انقلابی در سیاست خارجی</strong></h1> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">&nbsp;<strong>ناسیونالیسم در خدمت استقلال ملی:</strong> حسین فاطمی، معمار ملی شدن صنعت نفت، اهمیت مسئله نفت برای ایرانیان را همچون اهمیت استقلال برای اندونزی، هند، سوریه و لبنان دانسته بود. ازدیدگاه مصدق، مسئله ملی شدن نفت، نمادی از یک جنبش ناسیونالیستی در عصر پسا- استعماری بود. مهمترین علت ملی شدن نفت، جنبه سیاسی و نه اقتصادی آن بود. مصدق حاضر بود تا از نظر اقتصادی تقریباً به بهای هر قیمتی نزاع با شرکت نفت ایران و انگلیس را رفع و رجوع کند، اما حاضر نبود به هیچ قیمتی زیربار قرارداد دیگری با پیامدهای منفی سیاسی برود. اصل ملی شدن نفت از نظر وی غیرقابل مذاکره بود. مصدق در مجلس شورا گفت هرکسی بخواهد نبرد مقدس این ملت را از منظر دستاوردهای اقتصادی بسنجد و استقلال یک ملت را با چند میلیون پوند مقایسه کند بی تردید در اشتباهی بزرگ بسر می&zwnj;برد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">&nbsp;<strong>سیاست موازنه منفی: </strong>سیاست موازنه منفی به معنی&zwnj; چرخش در پارادایم سیاست خارجی ایران در جهت کسب استقلال از قدرت&zwnj;های بزرگ بود. سیاست موازنه منفی، علاوه بر نفی سلطه دول غربی، سلطه استعماری روسیه را نیز برنمی تابید، چنانچه مصدق با تمدید امتیاز خاویار و حق ماهیگیری در دریای خزر برای روسیه شوروی مخالفت کرد. تأثیر اصل موازنه منفی فراتر از مرزهای ایران نیز قابل مشاهده بود، زیرا نهایتاً به تشکیل بلوک سومی در سال&zwnj;های جنگ سرد انجامید که با اتخاذ سیاست بیطرفی فعال، سنگ بنای جنبش عدم تعهد را گذارد<span dir="LTR">.</span></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">&nbsp;<strong>دیپلماسی اعتراض:</strong> مصدق با منطق سیاست قدرت آشنا بود. از همین رو، از میانجی گری آمریکا برای دست یابی به راه حل ملی شدن نفت استقبال کرد. در ۱۳۳۰، مصدق با پیشنهاد جورج مک گی، دستیار وزارت خارجه آمریکا، در خصوص حل معضلات نفت بطور اصولی موافقت کرد. این طرح اما، توسط آنتونی ایدن، وزیر خارجه بریتانیا، پذیرفته نشد. در حالیکه بریتانیا ایران را تحریم اقتصادی کرده بود, مصدق جز با زبان قانون با بریتانیا سخن نمی&zwnj;گفت. وی ازحق تعیین سرنوشت و قیام ملی ایرانیان در کادر حقوق بین الملل در سازمان ملل دفاع کرد. وی هوشیارانه جنبش ضدّ استعماری مردم ایران را با جنبش استقلال ۱۷۷۳ آمریکا بر علیه استعمار انگلیس مقایسه کرد. مصدق، همچنین در دادگاه لاهه شخصاً حضوریافت و با ارائه ۱۸۱ مدرک برعلیه دخالت&zwnj;های نامشروع بریتانیا، از حقوق ملت ایران دفاع نمود. وی خطاب به دادگاه لاهه می&zwnj;گوید دولت وی تحت هیچ شرایطی صلاحیت این دادگاه را نخواهد پذیرفت، زیرا نمی&zwnj;تواند خود را در موقعیت خطرناکی قراردهد که ممکن است تصمیم دادگاه برای ملت ایران رقم بزند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>مخالفت با امپریالیسم و نفی ضدیت با غرب:</strong> مصدق هیچگاه احساسات ضد انگلیسی مردم را تهییج نکرد. وی پیوسته احترام خویش را نسبت به مردم انگلیس و سنت&zwnj;های دموکراتیک آنها نشان می&zwnj;داد. مصدق تأکید می&zwnj;کرد که ایران نه با مردم انگلیس بلکه با کمپانی نفت انگلیس و ایران در جدال است. از دیدگاه وی، استعمار نه تنها عامل عقب ماندگی سیاسی&ndash; اقتصادی و وابستگی است، بلکه موجد تباهی فرهنگی و معنوی یک ملت نیز می&zwnj;گردد. با این وجود، ضدیت با امپریالیسم هرگز به مفهوم ضدیت کور با غرب، بیگانه ترسی, نژادپرستی و یا بازگشت به سنت&zwnj;های عقب مانده نبود.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <h1 dir="RTL"> &nbsp;<strong>میراث دیروز، درس&zwnj;های امروز</strong></h1> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">&nbsp;مصدق تأثیری ماندگار و عمیق بر تاریخ و سیاست ایران گذاشته است. از همین رو، ایران امروز می&zwnj;تواند همچنان از میراث سیاسی و معنوی وی بهره برد. بی&zwnj; تردید ایران امروز و دوران مصدق دارای شرایط یکسان نیستند وهر گونه الگو برداری مکانیکی از آن دوره کاری غیر تاریخی&zwnj; است. با این وجود، واکاوی میراث تجربه تاریخی&zwnj; دیروزمیتواند سهمی در مسئله شناسی&zwnj; برخی&zwnj; از مشکلات امروز ما داشته باشد. مصدق توانست به ما نشان دهد که حکومت اقتدارگرا بستر مناسبی برای نقض حاکمیت ملی&zwnj; توسط دول دیگر فراهم می&zwnj;کند; می&zwnj;توان با مردم بی واسطه سخن گفت؛ به روح قانون&zwnj;گرایی وفادار ماند اما در بند واژه&zwnj;های قانون نماند؛ سیاست اخلاقی را اجرا کرد اما به طور رسمی ترویج نکرد؛ در برابر فرهنگ حامی پرور و مریدساز سرفرود نیاورد; با امپریالیسم مخالف بود بدون آنکه اسیر احساسات ضدیت با غرب گردید؛ به روند حاکم بر سیاست بین الملل انتقاد داشت اما درچارچوب همین سیستم به احقاق حق ملی پرداخت؛ به تغییرات بنیادین اجتماعی&ndash; سیاسی بدور از خشونت کور دست زد؛ و باور کرد که ایران پتانسیل رهایی از عوارض منفی دولت رانتیر و استبداد نفتی، به عنوان ویژگی منفی دولت مدرن ایران، را دارد</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">واقعیت تلخ تاریخی اما، این است که مصدق نه در ایجاد یک دموکراسی پارلمانی مستقل توفیق یافت ونه در کسب استقلال سیاسی وحل و فصل نهایی قضیه نفت پیروز شد. پاره&zwnj;ای از علل این ناکامی محصول شرایطی بود که نه مصدق ونه هیچ رهبرملی دیگری قادر به کنترل آن نبودند. سوای از عامل خارجی&zwnj; و برخی&zwnj; عوامل داخلی&zwnj;، پاره&zwnj;ای از علل این ناکامی، متأثر از شخصیت و سیاست مصدق بود. در فقدان یک سیاست مؤثر حزبی، پوپولیسم مصدق نقشی بدیل و مؤثر بازی کرد. اما مصدق فاقد چارچوب سازمانی موثر برای تحقق یک نظام پارلمانتاریستی دموکراتیک بود. موفقیت کودتای سهل الوصول ۱۳۳۲، بخشاً مرهون فقدان یک سازمان فراگیر حزبی در حمایت از مصدق بود. دیگر آنکه، علیرغم تلاش برای عبور از موانع قانونی، مصدق همچنان میراث دار برخی منش&zwnj;های سنتی لیبرال قانون&zwnj;گرا بود که, به همراه ناکامی مکرر کوشش&zwnj;های پیشین ایرانیان در تشکیل یک نظام حزبی مؤثر، وی را نسبت به ایجاد یک حزب کارآمد دلسرد کرده بود. با این وجود، در تابستان ۱۳۴۱ در نامه&zwnj;ای اعتراف می&zwnj;کند که یکی از عوامل عقب ماندگی ایرانیان فقدان سازماندهی&zwnj; اجتماعی&ndash; سیاسی است. جنبش دموکراتیک امروز مردم ایران میتواند از این اعتراف تاریخی، درس&zwnj;های تازه بیاموزد</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">مصدق می&zwnj;دانست که حکومت مطلقه نه فقط مانع توسعه سیاسی است بلکه به سلطه بیگانگان خواهدانجامید. زیرا در فقدان حضور مردم، تسلط برحاکم مطلقه کار دشواری نیست. وی در دو جبهه مبارزه با حکومت مطلقه و امپریالیسم جنگید. در ایران امروز نیز، اقتدار تمامیت خواهان, تهدیدات خارجی را کاهش نخواهد داد. عزت و حاکمیت ملی ایران در صورتی محافظت می&zwnj;شود که سیاست نگاه به مردم جایگزین دل بستن به اقتدارگرایان داخلی&zwnj; و بیگانگان گردد</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">مصدق اهداف کلان جنبش را، اگر نه در همه جزئیات، تبیین و آن را به مردم منتقل کرد. اما گفتمان رفرمیسم ایران امروز, علاوه بر ضعف رهبری موثر, بخشا از سیاست&zwnj;هایی ضربه خورده است که مفاهیمی متضاد همچون دموکراسی مدرن و ولایت فقیه را در خویش جمع کرده و قانون&zwnj;گرایی را به ابزاری در دست مفسران رسمی قانون تبدیل کرده است. این در حالی است که مصدق حرمت قانون را در رعایت حرمت حقوق مردم می&zwnj;دید</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">&nbsp;درسی که تجربه مصدق به ما می&zwnj;دهد این است که هنگامی که مصدق و مردم با یکدیگر بودند، جنبش دموکراتیک از گزند اقتدار مطلقه شاهی و استعمار در امان بود. آنگاه که مصدق، به هر دلیلی، از مراجعه مستقیم به مردم غافل ماند و به بسیج نیروهای اجتماعی نپرداخت, جنبش دموکراتیک مردمی نیز ناکام ماند. نخبه گرایی آفت جنبشهای دموکراتیک است. دموکراتیزاسیون می&zwnj;تواند از هر دو رهیافت&laquo;جدال و سازش درخانه قدرت&raquo; و &laquo;بسیج و مشارک فعال جامعه مدنی&raquo; بهره گیرد. جناح بندی درون خانه قدرت می&zwnj;تواند به موازات جنبش&zwnj;های اجتماعی در گذار به دموکراسی اهمیت داشته باشد. در فقدان تشکل&zwnj;های دموکراتیک و ضعف سازماندهی جامعه مدنی، اهمیت حضور فعال و مؤثر در خانه قدرت مهم است. این حضور اما، از سه منظر گفتمانی، سازمانی و رهبری در ایران امروز ناکام مانده است</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">&nbsp;چنانچه فخرالدین عظیمی استدلال می&zwnj;کند، ظهور مصدق محصول مجموعه پیچیده&zwnj;ای از شرایط ساختاری ایران سال&zwnj;های پس از جنگ دوم جهانی بود. مصدق آزادانه و آگاهانه، حضور در جبهه نبردی را برگزید که صاحبان قدرت بین الملل قواعد این نبرد را تحمیل کرده بودند. هراس از شکست اما، مصدق را از ورود به این نبرد باز نداشت. خانه قدرت برای وی مفهومی جز مسئولیت و امید برای تغییر نداشت. ایران امروز بیش از هرزمان نیازمند چنین رویکردی به سیاست است. رویکردی که درزبان آنتونیوگرامشی به روشنی تبیین شده است و مصدق آنرا تجربه و زندگی کرد: بدبینی&zwnj;های ذهنی را با قدرت یک اراده خوش بین از میان برداریم و پای در راه نهیم.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">*مجتبی&zwnj; مهدوی</p> <p dir="RTL">استاد علوم سیاسی و مطالعات خاورمیانه، دانشگاه آلبرتا، کانادا</p> https://archive.radiozamaneh.com/reflections/2013/03/19/25364#comments اصلاح‌طلبی انديشه زمانه انقلاب دموکراسی رفرمیسم مجتبی مهدوی مصدق Tue, 19 Mar 2013 09:19:28 +0000 politics 25364 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/reflections/2013/03/11/25201 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/reflections/2013/03/11/25201" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> اکبر گنجی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="527" height="318" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/blood_hand.jpg?1363075262" /> </div> </div> </div> <p>اکبر گنجی &minus; تجربه&zwnj;ی تغییر رژیم&zwnj;های دیکتاتوری ما را با دو مدل متفاوت و متعارض روبرو می&zwnj;سازد:</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">مدل اول, تجربه&zwnj;ی یونان, اسپانیا و پرتغال در دهه&zwnj;ی ۱۹۷۰ میلادی (و تا حدود کمتری ترکیه با حدود یک دهه تاخیر), بعضی از کشورهای آمریکای لاتین در اواسط و اواخر دهه ۱۹۸۰ از جمله شیلی, برزیل, آرژانتین و.. و نیزافریقای جنوبی و بعضی ازکشورهای اروپای شرقی در اواخر دهه ۱۹۸۰ و دهه ۱۹۹۰ است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">مدل دوم, تجربه&zwnj;ی قرن بیست و یکم (۲۰۱۳- ۲۰۰۲) در افغانستان, عراق, لیبی, سوریه و مالی است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <!--break--><!--break--><p dir="RTL">البته مدل انقلاب هم وجود دارد, که خود انقلاب ۱۳۵۷ ایران, شاخص آن است. اما رسم شده است که از &quot;تغییر رژیم&quot; که سخن گویند, نظر به تغییری بدون قیام مردمی باشد. گروهی از جامعه&zwnj;شناسان و متفکران (توکویل, کارل پوپر, هانا آرنت, آنتونی گیدنز, و...) انقلاب&zwnj;های کل گرایانه&zwnj; را (یعنی انقلاب&zwnj;هایی از نوع فرانسه, روسیه, چین, کوبا و ایران را) دموکراسی آفرین و رعایت کننده&zwnj;ی حقوق بشر به شمار نمی&zwnj;آورند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">پوشیده نیست که مدل دوم در میان اپوزیسیون مقیم خارج طرفدارانی دارد. در میان طیف طرفدار مدل دوم, کمتر در مورد مدل اول سخن گفته می&zwnj;شود. اگر این مدعا صادق باشد, این گرایش را چگونه می&zwnj;توان تبیین کرد؟</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>یکم- </strong>فرض کنیم که هدف اپوزیسیون سرنگونی جمهوری اسلامی است. فعال سیاسی عاقل براساس دارایی هایش برنامه ریزی می&zwnj;کند. اصلاح طلبان با چهره&zwnj;های شاخصی چون موسوی, کروبی, خاتمی, نوری, خوئینی&zwnj;ها و... پایگاه اجتماعی خود را در داخل ایران جست و جو می&zwnj;کنند. آنان حتی اگر می&zwnj;<strong>خواستند</strong>, نمی&zwnj;<strong>توانستند</strong> جمهوری اسلامی را سرنگون سازند, برای این که فاقد امکانات و سازمان براندازی رژیم بوده و هستند. درس&zwnj;های تجربه انقلاب ۱۳۵۷ و منازعات سیاسی یک دهه بعد از آن و نیز تجربه&zwnj;ی یک دهه سیاست تغییر رژیم در منطقه خاورمیانه را دارند و با جمع بندی این تجربه&zwnj;ها باور دارند که هزینه&zwnj;ی انسانی, کینه و نفرت عمیقی که کشتار سیاسی بر جای می&zwnj;گذارد, و نیز هزینه تخریب زیربناهای اقتصادی کشور در این روش تغییر نظام سیاسی آنقدر عظیم است که نه توجیه اخلاقی و سیاسی دارد و نه ارثیه آن (لااقل برای مدتی طولانی) جایی برای رشد نهادها و نیروهای دمکرات باقی می&zwnj;گذارد. با توجه به این واقعیت ستبر, و دلایل دیگر- از جمله توجه به پیامدهای زیانبار &quot;انقلاب&zwnj;های کل گرایانه&zwnj;ی کلاسیک&quot; یا دلبستگی به بخشی از خاطره&zwnj;های جمعی دوره&zwnj;ی پس از انقلاب (بخصوص هشت سال جنگ) و تجربه&zwnj;ی زندگی مشترک و همبستگی گروهی در عمر ۳۴ ساله جمهوری اسلامی- اصلاح طلب اند, نه برانداز. به دنبال اصلاح نظام براساس پایگاه اجتماعی شان هستند. پیامدهای تجربه&zwnj;های مدل دوم نیز آنان را در اعتقاد خود راسخ تر کرده است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">عبدالله نوری در گفت و گوی با هفته&zwnj;ی آسمان ۲۷/۸/۹۱ گفته است که اصلاح طلبان مخالف سوریه&zwnj;ای کردن ایران هستند. در ۱۵/۱۲/۹۱ نیز در دیدار با خانواده&zwnj;ی مهندس موسوی <a href="http://www.kaleme.com/1391/12/15/klm-135976/">گفت</a>:</p> <p dir="RTL">&quot;مسلما آقایان موسوی و کروبی همان طور که بار&zwnj;ها گفته&zwnj;اند و تاکید کرده&zwnj;اند, از این که ایران از سوی قدرتهای جهانی مورد انواع <strong>تهدید&zwnj;ها</strong> و <strong>تحریم&zwnj;ها</strong> قرار گیرد نگران هستند. آن&zwnj;ها از هرگونه حرکت براندازانه و یا <strong>تجزیه طلبانه</strong> رنج می&zwnj;برند و نیروهای دلسوز کشور را به مرزبندی با چنین حرکاتی دعوت می&zwnj;کنند و همچنین مطلقا با سیاست&zwnj;های تهاجمی, افراطی, مقابله جویانه و مداخله گرانه&zwnj;ی قدرتهای جهانی و کشورهای منطقه در امور ایران مخالف هستند&quot;.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">اما بخشی از اپوزیسیون خارج از کشور نگاهش معطوف به داخل نیست, برای این که ارتباط فعالی با داخل ندارد و به همین دلیل فاقد پایگاه اجتماعی داخلی است. مخاطب این افراد و گروه ها, معمولا نیروهای خارجی هستند. اگر به گفتار و رفتار این بخش از اپوزیسیون نگریسته می&zwnj;شود, مشاهده می&zwnj;شود که کار آنها غلو در بیان پدیده&zwnj;هایی منفی ایران است تا اجرای پروژه&zwnj;هایی چون افغانستان, عراق, لیبی, سوریه و مالی را در ایران امکان پذیر سازند. از جمله می&zwnj;گویند: حکومت ایران به طور مشخصی در حال ساختن بمب اتمی است و همین فردا است که با سلاح خود صلح و ثبات جهانی را به خطر افکند (البته در بیانیه&zwnj;های سیاسی نوشته&zwnj;اند که جمهوری اسلامی صلح و امنیت جهانی را به خطر انداخته است).</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">به تعبیر دیگر, از این نظر این دسته بدون اقدامات عملی دولت&zwnj;های خارجی نمی&zwnj;توان به قدرت دست یافت.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>دوم-</strong> فرهنگ سیاسی انقلابی ما, گفت و گو و سازش با رژیم استبدادی را &quot;<strong>ننگ</strong>&quot; به شمار می&zwnj;آورد. در حالی که اساس مدل اول, گفت و گو و سازش با زمامدارانی خودکامه بود. گفت و گوی مخالفان با جانشینانان فرانکو در اسپانیا, اپوزیسیون با پینوشه در شیلی, ماندلا با دکلرک در افریقای جنوبی, لخ والسا با یاروزلسکی در لهستان موید این مدعاست. همه&zwnj;ی این گفت و گوها و سازش ها, مصادیق &quot;<strong>بازی برد- برد</strong>&quot; بودند. امتیازهای زیادی- از جمله عدم مجازات- به زمامداران خودکامه (به عنوان مثال پینوشه) داده شد تا انتخابات آزاد برگزار شود و گذار مسالمت آمیز به دموکراسی صورت گیرد. این هم نوعی تغییر رژیم بود؛ اما تغییری که مجموعه&zwnj;ی مهمی از مخالفان و بخش مهمی از رژیم&zwnj;های موجود بر سر آن توافق کردند و با هم سوار قطار تغییر سیاسی شدند. مذاکرات مخالفان با دیکتاتورهای حاکم به برگزاری انتخابات آزاد و پیروزی مخالفان منتهی شد. در گام بعد, قانون اساسی به سود دموکراسی و حقوق بشر اصلاح گردید. حتی در بعضی از این کشورها در دوره&zwnj;های بعد از مرحله&zwnj;ی اول گذار به دمکراسی همان احزاب حاکم دوره&zwnj;ی دیکتاتوری یا نسخه&zwnj;های بازسازی شده&zwnj;ی آنها از طریق انتخابات آزاد در مراحلی مجددا به قدرت رسیدند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">در حالی که &quot;فرهنگ سیاسی&quot; همچنان مسلط ما, گفت و گو و سازش با دیکتاتور را &quot;خیانت&quot; و &quot;ننگ&quot; قلمداد می&zwnj;کند. زمامدار خودکامه&zwnj;ی جنایتکار را فقط و فقط باید سرنگون کرد. اما به دلیل فقدان توانایی سرنگونی رژیم, کمک دولت&zwnj;های خارجی موجه می&zwnj;شود. موجه سازی به نحو زیر صورت گرفته و می&zwnj;گیرد:</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">الف- امکان سرنگونی رژیم از داخل وجود ندارد, چرا که مردم فاقد توانایی براندازی رژیم&zwnj;اند.</p> <p dir="RTL">ب- باید دولت&zwnj;های خارجی را برای سرنگونی رژیم و کمک به اپوزیسیون متقاعد کرد. تحریم&zwnj;های اقتصادی فلج کننده کمک موثری به این امر می&zwnj;کند, اما تحریم&zwnj;ها به تنهایی برای سرنگونی رژیم کافی نیست.</p> <p dir="RTL">پ- با جاسوسی و اطلاعات دروغ باید به دولت&zwnj;های غربی قبولاند که رژیم در حال ساختن بمب اتمی است. چون این مدعا تنها موضوعی است که حمله&zwnj;ی نظامی به ایران را امکان پذیر می&zwnj;سازد (رجوع شود به &quot;<a href="http://news.gooya.com/politics/pdf/GanjiDec72012.pdf">برتری اخلاقی اپوزیسیون بر جمهوری اسلامی</a>&quot;).</p> <p dir="RTL">ت- تهاجم نظامی دولت&zwnj;های خارجی به ایران, &quot;تجاوز&quot; به شمار نمی&zwnj;رود.</p> <p dir="RTL">ث- همکاری با نیروی مهاجم به ایران, &quot;خیانت&quot; به شمار نمی&zwnj;رود.</p> <p dir="RTL">ج- برخی مناطق مرزی ایران باید &quot;منطقه&zwnj;ی پرواز ممنوع&quot; اعلام شود.</p> <p dir="RTL">چ- تجزیه&zwnj;ی ایران نه تنها بد نیست, که مفید و ضروری است (رجوع شود به &quot;<a href="http://news.gooya.com/politics/pdf/AK-IranSetizi.pdf">ایران ستیزی و آمریکاستیزی</a>&quot;).</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">این یعنی تن دادن و تجویز &quot;<strong>بازی باخت- باخت</strong>&quot;. پرسش این است: چرا تجویز حمله&zwnj;ی نظامی و همکاری با متجاوزان و تجزیه&zwnj;ی ایران &quot;خیانت&quot; و &quot;ننگ&quot; نیست, اما گفت و گوی با زمامداران خودکامه عملی ننگین و خیانت بار است؟ آیا ماندلا, لخ والسا, واسلاو هاول, مخالفان پینوشه, مخالفان رژیم فرانکو؛ همگی خائنانی بودند که مرتکب اعمال ننگین گردیدند؟ یا دموکرات&zwnj;هایی بودند که گذار به دموکراسی را محقق کردند؟</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>سوم-</strong> وقتی زمامداران و طرفدارانشان در موقعیت مرگ و زندگی قرار داده می&zwnj;شوند, تنها راه ممکن, جنگیدن تا آخرین لحظه به امید زنده ماندن خواهد شد. افغانستان, عراق, لیبی و سوریه شاهد این مدعاست. رژیم تا وقتی &quot;<strong>اراده</strong>&quot; و &quot;<strong>توان</strong>&quot; سرکوب داشته باشد, به حیات خود ادامه خواهد داد. اتحاد و یکپارچگی نیروی سرکوب, در بقای رژیم استبدادی نقش کلیدی بازی می&zwnj;کند. مقاومت طولانی مدت پائینی&zwnj;ها ممکن است اراده&zwnj;ی بالایی&zwnj;ها را بشکند, اما, اولاً: هزینه&zwnj;ی این امر زیاد است. ثانیاً: طول مدت آن قابل پیش بینی نیست.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">یک احتمال, بن بست دو ساله&zwnj;ی سوریه با پیامدهای زیر است:</p> <p dir="RTL">جامعه&zwnj;ای با یک میلیون پناهنده به کشورهای همسایه, دو و نیم میلیون آواره در داخل کشور, ۷۰ هزار کشته, <a href="http://www.bbc.co.uk/persian/world/2013/03/130307_l41_world_syria_health_service_destroyed.shtml">نابودی نظام خدمات درمانی</a>, کاملاً ویران شده, مخالفانی که به گزارش نهادهای حقوق بشری (شورای حقوق بشر سازمان ملل, عفو بین الملل, دیده بان حقوق بشر) مانند رژیم مرتکب جنایات جنگی و جنایت علیه بشریت شده اند, اعزام گروه&zwnj;های تروریست از سراسر جهان به آن کشور و رشد آنان, و کشوری که <strong>عملاً</strong> به سه بخش در دست کردها, سنی&zwnj;ها و علوی تقسیم شده است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">تجربه&zwnj;های مدل اول منتهی به نظام&zwnj;های دموکراتیک شد, در حالی که تجربه&zwnj;های مدل دوم, تاکنون نتوانسته&zwnj;اند به نظام&zwnj;های دموکراتیک منتهی شوند. خون ریزی&zwnj;های گسترده همه روزه ادامه داشته و هیچ کورسوی امیدی وجود ندارد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>چهارم-</strong> هر کس که به دنبال سرنگونی رژیم از راههای انقلابی است باید به صراحت تکلیف خود را با این پرسش روشن سازد که آیا از سوریه&zwnj;ای شدن ایران و مدل&zwnj;های نوع دوم استقبال می&zwnj;کند یا حداقل چنین وضعی را &quot;هزینه&zwnj;ای گریز ناپذیر&quot; می&zwnj;داند؟ تونی بلر- نخست وزیر سابق بریتانیا- در ۱۰/۱۲/۹۱ در <a href="http://www.bbc.co.uk/persian/world/2013/02/130227_u14_blair_iraq_anniversary.shtml">گفت و گوی با بی بی سی</a> ضمن اعلان ناخشنودی از وضعیت کنونی عراق و ابراز همدردی با قربانیان, درباره&zwnj;ی تصمیم به حمله&zwnj;ی به عراق- متکی بر اطلاعات سراسر دروغ- می&zwnj;گوید:</p> <p dir="RTL">&quot;در نهایت نخست وزیر را انتخاب می&zwnj;کنند که درباره&zwnj;ی چنین مسائلی تصمیم بگیرد. پرسش اینجاست اگر تصمیمی متضاد می&zwnj;گرفتم چه اتفاقی می&zwnj;افتاد؟ متاسفانه گاهی در سیاست این مسائل با ادعا و فریب و دروغ و از این قبیل گره می&zwnj;خورد. در نهایت گاهی فرد به این نتیجه می&zwnj;رسد که هر تصمیمی تبعاتی دشوار خواهد داشت و گزینه&zwnj;ی خوبی وجود ندارد. این مورد هم از این دست است. فقط فکر کنید اگر صدام را خلع قدرت نمی&zwnj;کردیم چه می&zwnj;شد. با انقلاب&zwnj;هایی که در کشورهای عربی در حال حاضر جریان است, صدامی که احتمالا ۲۰ بار از بشار اسد بدتر است الان با سرکوبی که علیه مخالفان خود به راه می&zwnj;انداخت چه شرایطی به بار می&zwnj;آورد؟ به تبعات برسر قدرت ماندن این حکومت فکر کنید&quot;.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">سیاستمداری که پاسخی قابل قبول به تاریخ و وجدان خود ندارد (اگر بتوان فرض کرد که تونی بلر بهره&zwnj;ای از وجدان داشته باشد) با سفسطه و با توسل به وقایعی که هشت سال بعد از حمله به عراق رخ داده (بهار عرب) و هیچ کس هم قادر به پیش بینی آن نبوده است تغییر رژیم از طریق لشکر کشی را توجیه می&zwnj;کند و از خود نمی&zwnj;پرسد چرا همین منطق در جریان قیام کردها و شیعیان پس از شکست صدام در جنگ کویت (۱۹۹۱) مورد توجه اش قرار نگرفت؟!</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">بلر از گره خوردن حمله&zwnj;ی به عراق با فریب و دروغ سخن گفته است. نول ابزرواتور فرانسه در همین زمینه با کالین پاول- وزیر امورخارجه&zwnj;ی وقت آمریکا- گفت و گو کرده است. او به دستور جرج بوش برای سخنرانی سریع در شورای امنیت سازمان ملل اشاره کرده و <a href="http://www.persian.rfi.fr/%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%85%D8%AD%D8%A8%D9%88%D8%A8-20130303/%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%87">می گوید</a>:</p> <p dir="RTL">&quot;از وقتی من دریافتم بسیاری از اطلاعاتی که به من در مورد جنگ عراق داده شده غلط بوده, مدام از خود می&zwnj;پرسیدم که برای ترک آنجا چه باید می&zwnj;کردم؟ در دفاع از خودم باید بگویم که من سه روز بیشتر فرصت آنالیز و تحلیل اطلاعات داده شده برای آماده کردن سخنرانی&zwnj;ام در سازمان ملل را نداشتم...دفتر دیک چینی اصرار داشت که من بر رابطه&zwnj;ی صدام حسین و القاعده و پیوندهای این دو تأکید کنم...موضوع سلاح&zwnj;های شیمیائی و بیولوژیک, یک دروغ عمدی از سوی من نبود...سازمان سیا من را به اشتباه انداخت&quot;.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">هانس بلیکس- رئیس بازرسان تسلیحاتی سازمان ملل در عراق- اخیراً <a href="http://www.middle-east-online.com/english/?id=57364">خواستار آن شده است</a> که اشتباه عراق درباره&zwnj;ی ایران تکرار نشود. اما سیاستمداران گوششان شنوای این سخنان نیست. بلر سوریه و ایران را هم در همان موقعیت دیده و از ضرورت تصمیم گیری در این خصوص سخن می&zwnj;گوید:</p> <p dir="RTL">&quot;<strong>در حال حاضر که جهان با مشکلات مشابهی در خصوص ایران و سوریه روبروست</strong> درک پیچیدگی&zwnj;های کامل این تصمیم گیری حیاتی است. به نوعی در حال حاضر تلاش من این است مردم متوجه&zwnj;ی پیچیدگی و دشواری این تصمیم گیری شوند. اگر این موضوع را نفهمیم نمی&zwnj;توانیم درباره&zwnj;ی رشته مشکلات مشابهی که در چند سال آینده پیش خواهد آمد تصمیم درستی بگیریم. چنین مشکلی را امروز در سوریه داریم و <strong>در آینده در ایران</strong>. مسئله این است که چگونه می&zwnj;توان جهانی امن تر به وجود بیاوریم&quot;.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">بلر به صراحت می&zwnj;گوید که پس از سوریه نوبت ایران است, اما اعتراف می&zwnj;کند که جنگی طولانی در پیش است و بریتانیا نمی&zwnj;تواند از درگیر شدن در آن پرهیز کند:</p> <p dir="RTL">&quot;ما در میانه&zwnj;ی این درگیری هستیم که <strong>یک نسل طول خواهد کشید و دشوار و سخت خواهد بود</strong>. اما فکر می&zwnj;کنم اگر تصور کنیم می&zwnj;توانیم از این درگیری بیرون بمانیم اشتباهی بزرگ مرتکب شده ایم چون خواه نا خواه از تبعاتش متاثر خواهیم شد&quot;.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">دولت&zwnj;های منطقه و <a href="http://www.bbc.co.uk/persian/world/2013/02/130227_u14_syria_us_aid.shtml">دولت&zwnj;های غربی</a> تاکنون صدها میلیون دلار به مخالفان کمک کرده&zwnj;اند (فقط دولت آمریکا به تنهایی تاکنون <a href="http://www.bbc.co.uk/persian/world/2013/02/130228_l03_syria_kerry.shtml">۴۹۵ میلیون دلار</a> به مخالفان کمک کرده است). سلاح&zwnj;های خریداری شده&zwnj;ی از آمریکا به وسیله&zwnj;ی عربستان سعودی و قطر در اختیار مخالفان قرار گرفته و می&zwnj;گیرد. حتی گفته شده است که: &quot;<a href="http://www.dw.de/%D8%A7%D8%B4%D9%BE%DB%8C%DA%AF%D9%84-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B3%D9%84%D8%AD-%D8%B3%D9%88%D8%B1%DB%8C%D9%87-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B7-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%258">مخالفان مسلح سوریه توسط کارشناسان آمریکایی آموزش می&zwnj;بینند</a>&quot;. وزیر امورخارجه&zwnj;ی بریتانیا هم <a href="http://www.bbc.co.uk/persian/world/2013/03/130306_an_syria_uk_weapon.shtml">گفته است</a> که کشورش: &quot;خودروهای زرهی و جلیقه&zwnj;های ضد گلوله را در اختیار مخالفان مسلح دولت بشار اسد, رئیس&zwnj;جمهوری سوریه قرار خواهد داد&quot;<span dir="LTR">.</span></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">پروژه&zwnj;ی &quot;<strong>کلنگی کردن کل منطقه</strong>&quot;, رفته رفته پیامدهای سراسر زیانبار خود را نشان داده است. بلر می&zwnj;گوید که این جنگ &quot;یک نسل طول خواهد کشید و دشوار و سخت خواهد بود&quot;. اگر قرار است پس از یک دهه کشتار و ویرانی و به قول بلر بعد از یک نسل ویرانی بنشینیم و حتی قادر نباشیم کودکی را هم در مورد صحت استراتژی اتخاذ شده در عراق قانع کنیم, اگر قرار است پس از یک دهه جنگ در افغانستان با طالبان مذاکره کرد و آنان را به قدرت راه داد (به <a href="http://www.bbc.co.uk/persian/afghanistan/2013/03/130310_k03_karzai_foreigners_are_after_afghanistan_natural_recourse.shtml">سخنان ۲۰/۱۲/۹۱ حامد کرزی</a> و <a href="http://www.bbc.co.uk/persian/afghanistan/2013/03/130310_k03_us-nato-reaction-to-karzai.shtml">پاسخ فرمانده&zwnj;ی ناتو و سفارت آمریکا در افغانستان</a> بنگرید), اگر..., چرا بدون توسل به جنگ و کشتار و تجزیه کشورها نباید با رژیم&zwnj;های دیکتاتوری مذاکره کرد و راه گذر غیر خشونت آمیز به وضعیت دمکراتیک تر را برگزید؟ پرسش مهم این است: چرا باید منطقه را کلنگی کرد؟ آیا کلنگی کردن منطقه موجب دموکراتیزه کردن منطقه و بهبود وضعیت حقوق بشر خواهد شد؟ اگر نمی&zwnj;شود- که نشده است- و اگر قرار یک شاهد یک نسل خون ریزی&zwnj;های گسترده و جنایات هولناک باشیم, چه گروه&zwnj;ها و دولت&zwnj;هایی از آن سود خواهند برد؟</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>پنجم- </strong>زمامداران خودکامه نمی&zwnj;<strong>خواهند</strong> با مخالفان مذاکره کرده و قدرت را با آنها تقسیم کنند. منطق آیت الله خامنه ای, منطق حذف کلیه&zwnj;ی اصلاح طلبان از نظام و سرکوب جامعه&zwnj;ی مدنی به گونه&zwnj;ای است که مخالفان و منتقدان فضایی برای تنفس نداشته باشند. اما مخالفان در رژیم&zwnj;های استبدادی از طریق سازمان یابی مردم را قدرتمند ساخته و به نوعی میان جامعه و دولت توازن قوا ایجاد می&zwnj;کنند تا رژیم مجبور به مذاکره&zwnj;ی با آنان شود. چرا دیکتاتوری چون آیت الله خامنه&zwnj;ای باید با مخالفان فاقد قدرت مذاکره کنند؟ دموکراسی خواهان وقتی می&zwnj;توانند خودکامگان را به پای میز مذاکره بکشانند که قدرت اجتماعی خود را نشان دهند. ماندلا پس از ۲۷ سال زندان موفق به مذاکره&zwnj;ی با رژیم آپارتاید دکلرک شد. مخالفان پینوشه نیز پس از دو دهه مبارزه و سرکوب و قدرتمندسازی خود توانستند با او مذاکره کنند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">این مدعا که زمامداران جمهوری اسلامی از فرانکو, پینوشه, یاروزلسکی, رژیم آپارتاید آفریقای جنوبی و رژیم&zwnj;های توتالیتر اروپای شرقی سابق سرکوبگرترند, با شواهد و قرائن تاریخی و تجربی تأیید نمی&zwnj;گردد و اذعان به این مسئله به هیچ وجه تطهیر رژیم نیست. جنایت, جنایت است و جایی می&zwnj;رسد که حد و اندازه آن, در برابر نفس وجود آن, دیگر برای قضاوت اخلاقی چندان مطرح نیست.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">نکته این است که در تمامی جوامع مذکور, گذار به دموکراسی به روش&zwnj;های مسالمت آمیز صورت گرفت. مخالفان به دنبال نابودی کشور و مردم خود نبودند, به دنبال گذار به نظام دموکراتیک ملتزم به آزادی و حقوق بشر بودند. عقلانیت عملی به معنای تناسب وسایل و روش&zwnj;ها با اهداف است. اگر هدف گذار به دموکراسی است, برخی روش&zwnj;ها و وسایل نه تنها ما را به آن نمی&zwnj;رساند, بلکه به کلی نابود می&zwnj;سازد. هدف نابودی ایران و ایرانیان از طریق سوریه&zwnj;ای کردن آن نیست, هدف <strong>عبور از استبداد دینی جمهوری اسلامی</strong> به نظامی دموکراتیک- که سکولار خواهد بود- <strong>برای ایران و ایرانیان</strong> است.</p> https://archive.radiozamaneh.com/reflections/2013/03/11/25201#comments اصلاح‌طلبی انديشه زمانه انقلاب اپوزیسیون اکبر گنجی تغییر رژیم جمهوری اسلامی سازش Mon, 11 Mar 2013 21:38:26 +0000 politics 25201 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/10/01/20180 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/10/01/20180" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> اکبر گنجی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="450" height="300" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/khatami_8.jpg?1349469642" /> </div> </div> </div> <p dir="RTL">اکبر گنجی &minus; سید محمد خاتمی سیاستمداری اصلاح طلب است. کوشش او این بوده که روایت خود از اصلاح طلبی را بازگو کند، وهمیشه با ساختارشکنان مرزبندی کرده و براندازی را رد کند. سخنان او نشان می&zwnj;دهد که مخاطب این نوع سخنان زمامداران حاکم هستند، زیرا به جای توضیح مدعا و استدلالی سخن گفتن، با ساختارشکنان مرززبندی می&zwnj;کند تا راهی به سوی ورود اصلاح طلبان به قلمرو دولت یا نظام سیاسی بگشاید.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <!--break--><!--break--><p dir="RTL">در طول سه هفته - از ۱۸/۶/۹۱ تا ۸/۷/۹۱- &nbsp;خاتمی چهار سخنرانی انجام داده است. در هر ۴ مورد این موضع تکرار شده است. ابتدأ به اصل مدعا در چهار سخنرانی بنگرید:</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">● مورد اول: سخنرانی ۱۸/۶/۹۱ :</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">&quot;همه می&zwnj;دانند این جمع جمعی نیست که بخواهد <strong>ساختارشکنی</strong> بکند و اصول را زیرپا بگذارد چون برای همین اصول قربانیان فراوانی داده و مشکلات زیادی را تحمل کرده است، شما نماینده&zwnj;ی نسل&zwnj;هایی هستید که بیشترین فداکاری را برای عزت و عظمت کشور و انقلاب و راه امام انجام داده&zwnj;اند و امروز نظرات خاص خود را دارید...همه&zwnj;ی ما در هر کجا که هستیم باید به فکر دفاع از آرمان&rlm;های انقلاب و امنیت و مصلحت کشور باشیم...ما اصل اسلام و انقلاب را قبول داریم...دفاع از آرمان&rlm;ها و اصول انقلاب و سرنوشت کشور مصلحت ملت برای همه&zwnj;ی ما مهم است...به این ترتیب به سمت تحول بنیادی در جامعه پیش خواهیم رفت که جلوی <strong>سقوط انقلاب، نظام</strong> و ارزش&rlm;ها گرفته می&rlm;شود&quot;.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">● مورد دوم: سخنرانی ۲۱/۶/۹۱ :</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">&quot;معتقدم به سادگی نمی&rlm;شود بگوییم این انقلاب را رها کن و سراغ <strong>انقلاب دیگر </strong>برو. این انقلاب بسیار مهم بود و خون&rlm;های بسیاری برای آن ریخته شده است. اتفاقا در تداوم حرکت ۱۵۰ ساله کشور که به سوی آزادی و استقلال و پیشرفت بوده است انقلاب ما این خواست&zwnj;ها را با هویت تاریخی فرهنگی کشور عجین کرده است. دیدگاه خاصی از اسلام را عرضه کرده و بسیار هزینه برای آن پرداخته شده است. این که بگوییم آن را نمی&rlm;خواهیم <strong>نه معقول</strong> <strong>و درست است</strong> نه عملی. ما انقلاب و اصول و چارچوب&rlm;ها را قبول داریم و اصل ما این است که همین نظام را با انتقادهایی که به آن داریم قبول داشته باشیم و خواستار <strong>از بین رفتن</strong> آن نباشیم و توانایی این کار را هم نداریم. کسانی که مدعی براندازی&zwnj;اند دچار توهمند. برفرض هم که خدای ناخواسته این اتفاق بیفتد چه خواهد شد؟ و جامعه با چه وضع مصیبت باری مواجه خواهد شد؟&quot;</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">● مورد سوم: سخنرانی ۲۷/۶/۹۱:</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">&quot;این انقلاب هزینه زیادی را در برداشته است و در عین حال نباید به عنوان کسانی که انقلاب کرده ایم، از این انقلاب مایوس و دلسرد باشیم؛ انقلاب امر بزرگی بود در مقطع تاریخی حساس که ملت ما بیدار شده بود...در این انقلاب همه&zwnj;ی آن مطالبات را در چارچوب اسلام خواست. یعنی اسلامی که طرفدار استقلال، آزادی و پیشرفت بود و لذا دلبستگان انقلاب از انجام آن پشیمان نیستند...ما نمی&zwnj;خواهیم که خدای نکرده <strong>اوضاع به کلی به هم بخورد</strong>. شما آزادگان و همه&zwnj;ی ما برای انقلاب هزینه داده ایم و اگر این انقلاب از بین برود مملکت از هم می&zwnj;پاشد؛ با این وصف ما هم باید این وضع را حفظ کنیم و هم این که منتقد باشیم...تنها راه موجود اصلاحات است و من راهی دیگر نمی&zwnj;شناسم. ما اعلام کرده ایم و نمی&zwnj;<strong>خواهیم نظام از بین برود</strong> زیرا به آن دلبسته ایم؛ حتی بیش از کسانی که امروز ادعای دفاع از نظام را دارند.&quot;</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">● مورد چهارم: سخنرانی ۸/۷/۹۱:</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">&quot;اتفاقا اگر فضا باز شود و هرچه به این سو برویم، هم انقلاب محفوظ می&zwnj;ماند، هم بدبینی&zwnj;ها کم می&zwnj;شود، هم عقلانیت...در دو، سه سال اخیر بعضی از جوانان از اصلاح طلبان ناامید شده&zwnj;اند و می&zwnj;گویند چه چیزی اصلاح شود؟ ما هم می&zwnj;گوییم راهی جز اصلاح طلبی نداریم و <strong>براندازی را نمی&zwnj;خواهیم</strong> و با کسانی هم که آن را می&zwnj;خواهند رابطه نداریم. تازه اگر خدای ناخواسته اوضاع به هم بخورد وضع همه بدتر خواهد شد. باید همین چارچوب حفظ شود.&quot;</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>نکاتی درباره مدعیات خاتمی</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">در خصوص مدعیات سید محمد خاتمی چند نکته قابل ذکر است:</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>یکم- پارادوکس اصلاح طلبی و انقلابی: </strong>خاتمی به دلیل اصلاح طلب بودن، رفتارهای انقلابی و ساختارشکن را نفی می&zwnj;کند. این موضع با اصلاح طلبی او کاملاً سازگار است. اما تعارض از آن جا آغاز می&zwnj;شود که دائماً از انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ دفاع می&zwnj;کند.</p> <p dir="RTL">اگر گزاره&zwnj;ای کلی به قرار زیر برنهاده شود:</p> <p dir="RTL">&quot;انقلاب به عنوان روشی برای تغییر و تحول سیاسی، با توجه به پیامدهای بسیار زیان بارش، مطرود است&quot;،</p> <p dir="RTL">در آن صورت، انقلاب اسلامی به عنوان یکی از مصادیق این حکم کلی هم مطرود است و باید به مطرود بودن آن اذعان کرد. مگر آن که گفته شود، انقلاب اسلامی استثنایی بر آن قاعده است. در این صورت دیگران هم می&zwnj;توانند مدعی شوند که انقلاب علیه جمهوری اسلامی هم یکی از همان استثناهاست.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>دوم- انقلاب و براندازی:</strong> خاتمی هرگاه از سرنگونی رژیم شاه سخن می&zwnj;گوید، از مفهوم انقلاب استفاده می&zwnj;کند، اما وقتی از سرنگونی جمهوری اسلامی سخن می&zwnj;گوید، از مفهوم براندازی استفاده می&zwnj;کند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">در قوانین کیفری جمهوری اسلامی جرمی به نام انقلاب وجود ندارد، اما جرم براندازی وجود دارد. برای این که زمامداران حاکم</p> <p dir="RTL">اولاً: انقلاب را خوب به شمار می&zwnj;آورند،</p> <p dir="RTL">ثانیاً: نظام مستقر موجود - یعنی جمهوری اسلامی - را با &quot;انقلاب&quot; مترادف می&zwnj;گیرند (گویی نمی&zwnj;دانند که انقلاب همان بود که در سال ۱۳۵۷ به وقوع پیوست و رهبرش هم آیت الله خمینی بود. پس از تأسیس نظام و استقرار آن، وارد &quot;جمهوری اسلامی&quot; شده ایم و آیت الله خامنه&zwnj;ای رهبر جمهوری اسلامی است، نه رهبر انقلاب)،</p> <p dir="RTL">ثالثاً: ساختارشکنان را نه انقلابی، که ضدانقلابی و برانداز قلمداد می&zwnj;کنند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">استفاده&zwnj;ی خاتمی از عنوانی مجرمانه- که مجازاتش اعدام است- برای مدل رقیب اصلاح طلبی، نیازمند دلایلی موجه است که تاکنون ارائه نشده است. این نوع مفهوم&zwnj;سازی، پیشاپیش رقیبان را در صف محکومان به اعدام قرار می&zwnj;دهد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>سوم- دلایل رد ساختارشکنی: </strong>در عرصه سیاست و مبارزه، برای جذب فعالان سیاسی و مردم، بدانسان که جذب با تکیه بر آگاهی و خرد باشد، باید مستدل سخن گفت. طرد خط مشی سرنگونی جمهوری اسلامی - یا براندازی و انقلاب - &nbsp;نیازمند دلیل است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">خاتمی چرا با سرنگونی جمهوری اسلامی مخالف است؟ برای این که:</p> <p dir="RTL">اولاً: برای انقلاب ۵۷ و جمهوری اسلامی هزینه&zwnj;های زیادی پرداخت شده است.</p> <p dir="RTL">ثانیاً: انقلاب ۵۷ آرمان&zwnj;های تاریخی آزادی خواهی و استقلال را با هویت تاریخی فرهنگی کشور عجین کرده است.</p> <p dir="RTL">ثالثاً: نخواستن انقلاب ۵۷ و جمهوری اسلامی نا معقول و نادرست است.</p> <p dir="RTL">رابعاً: نخواستن انقلاب و جمهوری اسلامی غیرعملی است. توان براندازی وجود ندارد و مدعیان براندازی دچار توهم هستند.</p> <p dir="RTL">خامساً: سرنگونی جمهوری اسلامی به معنای از هم پاشیدن ایران است.</p> <p dir="RTL">سادساً: انقلابی شدن شرایط ، وضع همه را بدتر می&zwnj;کند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">مدعای اول و دوم نمی&zwnj;تواند دلیل رد انقلاب و سرنگونی جمهوری اسلامی به شمار رود.</p> <p dir="RTL">مدعای سوم، فقط یک مدعاست. به کدام دلایل نخواستن جمهوری اسلامی نامعقول و نادرست است؟ از کجا معلوم که خود این مدعا نامعقول نباشد؟ چرا دفاع از جمهوری اسلامی نامعقول نباشد؟</p> <p dir="RTL">مدعای چهارم از نظر استراتژیک مهم است، اما دلیلی علیه انقلاب به شمار نمی&zwnj;رود. برای این که ممکن است ساختارشکنان بگویند ما به دنبال قدرتمند شدن خواهیم رفت. ممکن است فرد یا گروهی بخواهد با کمک دولت&zwnj;های خارجی قدرتمند شده و جمهوری اسلامی را سرنگون سازد (مدل لیبی).</p> <p dir="RTL">مدعای پنجم بسیار مهم است، اما نیاز به دلایل موجه دارد. چرا سرنگونی جمهوری اسلامی به روش&zwnj;های مسالمت آمیز- مانند مدل اروپای شرقی- به تجزیه&zwnj;ی ایران منتهی می&zwnj;شود؟</p> <p dir="RTL">مدعای ششم هم باید مدلل شود. به عنوان مثال، اگر از جمهوری اسلامی به نظام دموکراتیک ملتزم به آزادی و حقوق بشر گذار صورت گیرد، آیا وضع همه بدتر خواهد شد؟</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>چهارم- اصلاح پذیری نظام:</strong> اصلاح طلبی خاتمی فاقد تحلیلی موجه از اصلاح پذیری نظام است. در کجا خاتمی روشن ساخته که جمهوری اسلامی رژیمی اصلاح پذیر است؟</p> <p dir="RTL">در چهار سخنرانی اخیر، خاتمی دائماً از بسته بودن همه&zwnj;ی راه ها، سرکوب، تعطیلی احزاب و رسانه&zwnj;های مستقل، زندانی بودن خادمان انقلاب و اسلام و نظام سخن می&zwnj;گوید. او که همه&zwnj;ی راه&zwnj;های نظام به روی اصلاح طلبان را بسته می&zwnj;بیند، از خیر حکومت گذشته و می&zwnj;گوید:</p> <p dir="RTL">&quot;ما می&zwnj;گوییم حضرات معظم! شما بمانید، اما بگذارید انتقاد کنیم و بگذارید روشها اصلاح شود...الان هم ما می&zwnj;گوییم انتخابات و حکومت مال شما! بیایید فضا را باز کنید؛ ما می&zwnj;خواهیم جریان اصلاحات را نقد کنیم! می&zwnj;خواهیم با آزادی و امنیت دور هم بنشینیم! نه این که بگویید در حال توطئه هستند! آزادی تأمین شود، فضای امنیتی برچیده شود، حکومت باشد برای خودتان&quot;.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">خاتمی در عین اینکه مطالباتی چون آزادی همه&zwnj;ی زندانیان سیاسی، آزادی احزاب و رسانه&zwnj;ها و برگزاری انتخابات آزاد را مطرح می&zwnj;سازد، به دلیل ناامیدی از تن دادن رژیم به این خواست ها، مطالبه&zwnj;ی خود را به آزادی نقد کردن اصلاحات تقلیل می&zwnj;دهد. این سخنان چه سیمایی از جمهوری اسلامی به تصویر می&zwnj;کشد؟ ضمن آن که خاتمی از فساد گسترده، بی اخلاقی گسترده، بی کفایتی و کشور را به خطر انداختن هم سخن می&zwnj;گوید.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>پنجم- دو روایت از اصلاح طلبی:</strong> ممکن است گفته شود، آری رژیم همه&zwnj;ی راه&zwnj;های اصلاحات مسالمت آمیز را بسته است، اما ما بازهم راهی جز اصلاحات در پیش نداریم. در اینجا اصلاحات به دو معنای متفاوت به کار می&zwnj;رود. در &quot;اصلاح طلبی به روایت خاتمی&quot; این امر به معنای پذیرش نظام جمهوری اسلامی است، اما در روایتی دیگر، چنین مقتضایی نداشته و فقط و فقط ، به معنای التزام به روش&zwnj;های مسالمت آمیز- نفی توسل به خشونت- است. مبارزه&zwnj;ی مسالمت آمیز (قدرتمندساختن مردم از طریق سازمان یابی آنان، بسیج اجتماعی و نافرمانی مدنی و...) در موارد زیادی به گذار از رژیم&zwnj;های دیکتاتوری به رژیم&zwnj;های دموکراتیک انجامیده است. به تعبیر دیگر، می&zwnj;توان هدفی رادیکال داشت، اما با روش&zwnj;های اصلاح طلبانه- یعنی غیرخشونت آمیز- به آن دست یافت.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>نتیجه</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">این نکته را محض انصاف بیفزاییم که خاتمی در داخل کشور به سر می&zwnj;برد و نمی&zwnj;تواند به آزادی و با صراحت همه&zwnj;ی نظرات خود را مطرح سازد. اما می&zwnj;توانیم فرض را بر این بگذاریم که چهارچوب نظرات او در هر حال شامل همین مختصاتی است که آنها را توضیح دادیم. این چهارچوب می&zwnj;تواند و باید در هر حال مستدل باشد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">ممکن است خاتمی در مواضع بنیادی&zwnj;اش حق داشته باشد. اما او باید بکوشد به پرسش&zwnj;های مهمی به گونه&zwnj;ای مستدل پاسخ بگوید. سیاست در دوران مدرن- به تعبیر ماکس وبر- افسون زدایی/اسطوره زدایی شده است. ایمان نامدلل به انقلاب، اصلاحات، جمهوری اسلامی، قانون اساسی و...با مقتضای دوران ما نمی&zwnj;خواند. شاید سرنگونی این رژیم و کلاً هر رژیمی بد باشد. اما این مدعا نیازمند دلایل موجه است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p><span dir="RTL">آیا خاتمی از این مدعای کلی دفاع می&zwnj;کند؟ نه. او از سرنگونی رژیم&zwnj;های استبدادی عربی که در بهار عرب روی داد دفاع کرده است. این هم پارادوکس دیگری در آرای خاتمی است. اگر براندازی نامعقول و نادرست است، براندازی رژیم&zwnj;های استبدادی مصر و تونس هم نامعقول و نادرست بود. شاید خاتمی سرنگونی بن علی و حسنی مبارک را سرنگونی رژیم ننامد، در این صورت می&zwnj;توان پرسید: آیا تکرار حادثه&zwnj;ی سرنگونی بن علی و حسنی مبارک- هر نامی که داشته باشد - در ایران معقول و درست است؟ آیا رفتن به دنبال چنان کاری توهم است؟ </span></p> https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/10/01/20180#comments اصلاح‌طلبی انقلاب اکبر گنجی براندازی جمهوری اسلامی خاتمی گوی سیاست Mon, 01 Oct 2012 15:11:11 +0000 politics 20180 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/07/30/17617 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/07/30/17617" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> اکبر گنجی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="399" height="276" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/resistence_iran.jpg?1344097946" /> </div> </div> </div> <p>اکبر گنجی &minus; مبارزه&zwnj;ی مخالفان و منتقدان با رژیم سرکوبگر جمهوری اسلامی ادامه دارد اما هنوز به نتیجه&zwnj;ی دلخواه نرسیده است. به علل و دلایل عدیده&zwnj;ای جمهوری اسلامی ۳۳ سال عمر کرده و هنوز مخالفان قدرت عقب راندن یا سرنگونی&zwnj;اش را ندارند.</p> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <!--break--><!--break--><div dir="RTL">افراد و گروه&zwnj;های زیادی در داخل و خارج از ایران در حال مبارزه&zwnj; با این رژیم&zwnj;اند. اهداف و روش&zwnj;های مبارزه&zwnj;ی عاملان یادشده متفاوت و متعارض است. برخی هدف سرنگونی جمهوری اسلامی را تعقیب می&zwnj;کنند، برخی دیگر به دنبال اصلاح همین نظام&zwnj;اند. برخی از روش&zwnj;های خشونت آمیز برای رسیدن به مقصود استفاده می&zwnj;کنند، برخی دیگر مشی مبارزه&zwnj;ی مسالمت آمیز را برگزیده&zwnj;اند. برخی مخالف دخالت دولت&zwnj;های خارجی به صورت آلترناتیوسازی، کمک مالی به اپوزیسیون، تهاجم نظامی به ایران هستند، برخی مدافع چنین کمک&zwnj;هایی&zwnj;اند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>گفت و گوی ناقدانه</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">امکان همکاری این نیروها اگر محال نباشد، بسیار دشوار و دور از دسترس است. اما امکان گفت و گوی ناقدانه در قلمرو عمومی وجود دارد. نقد اهداف، روش&zwnj;ها، استراتژی&zwnj;ها، توانایی&zwnj;ها و پیامدهای عملی خط مشی&zwnj;های یکدیگر، کنشی است اخلاقاً موجه و دارای عواقب نیکو. نقد حتی اگر خیرخواهانه نباشد - یعنی از سر دشمنی باشد &ndash; باز هم نتایج مفیدی به همراه دارد. مخالفان بهتر از خود آدمی معایبش را می&zwnj;بینند. هر گروهی در معرض این خطر قرار دارد که خود را نماد حقیقت و راهگشا و نجات&zwnj;دهنده به&zwnj;شمار آورد که دیگران به میزان نزدیکی و دوری از آن در راه یا بیراهه قرار دارند. خودشیفتگی امری انسانی است و هر فرد و گروهی به میزانی آن را در خود دارد. نقد آدمی را از این اوهام دور می&zwnj;سازد، ضمن آن که ممکن است رفته رفته نزدیکی&zwnj;هایی پدید آورد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>نقش&zwnj;ها و انتظارات</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">انسان&zwnj;ها از یکدیگر انتظار دارند که نقش&zwnj;هایی را بازی کنند. روشنفکر قلمرو عمومی، فعال حقوق بشر و اپوزیسیون سه نقش متفاوت است. نمی&zwnj;توان از برتری ارزشی یکی بر دیگری سخن گفت. به این&zwnj;ها به عنوان کارهای متفاوت ضروری و مکمل باید نگریست، نقش&zwnj;هایی که کارکردهای متفاوتی دارند و اگر فردی یکی از آنها را انتخاب کرد، انتظار کنش&zwnj;های ویژه&zwnj;ی آن نقش از او می&zwnj;رود. فعال حقوق بشر نمی&zwnj;تواند (نباید) در نقش اپوزیسیون ظاهر شود. به عفو بین&zwnj;الملل و دیده&zwnj;بان حقوق بشر بنگرید که دو سازمان حقوق بشری هستند. هدف آنها سرنگونی هیچ دولتی و جایگزین شدن به جای آنها نیست. آنها وضعیت حقوق بشر در کشورهای گوناگون را رصد کرده و گزارش می&zwnj;کنند. می&zwnj;کوشند تا به روش&zwnj;های مختلف مانع نقض حقوق بشر شده و وضعیت آن را در جهان بهبود بخشند. اما اپوزیسیون به گروه یا گروه&zwnj;هایی اطلاق می&zwnj;گردد که به دنبال به زیر کشیدن حکومت و جایگزین شدن به جای آنند. هر فردی حق دارد که یکی از این نقش&zwnj;ها را انتخاب کرده و در آن نقش ظاهر شود. اگر کسی خواست در نقش روشنفکر ظاهر شود، این نقش مقتضیاتی دارد که با نقش فعال سیاسی حزبی/سازمانی متفاوت است.</div> <blockquote><div dir="RTL">&nbsp;<br /> امکان همکاری این نیروها اگر محال نباشد، بسیار دشوار و دور از دسترس است. اما امکان گفت و گوی ناقدانه در قلمرو عمومی وجود دارد. نقد اهداف، روش&zwnj;ها، استراتژی&zwnj;ها، توانایی&zwnj;ها و پیامدهای عملی خط مشی&zwnj;های یکدیگر، کنشی است اخلاقاً موجه و دارای عواقب نیکو. نقد حتی اگر خیرخواهانه نباشد - یعنی از سر دشمنی باشد &ndash; باز هم نتایج مفیدی به همراه دارد.</div> </blockquote> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>اصلاح&zwnj;طلبان و براندازان</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">گروه&zwnj;های اپوزیسیون به دو گروه اصلاح&zwnj;طلب و ساختارشکن (برانداز) تقسیم می&zwnj;شوند. اینها دو نقش متفاوت با کارکردهای گوناگون است. انتخاب هریک از این نقش&zwnj;ها حق فرد یا گروه است. وقتی فرد یا گروهی یکی از این نقش&zwnj;ها را برگزید، انتظار کنش&zwnj;های خاصی از آنها می&zwnj;رود. یک راه نقد این است که نشان دهیم گروه مدعی اصلاح&zwnj;طلبی یا گروه مدعی براندازی واقعاً نقش خود را بازی نمی&zwnj;کند. به عنوان مثال، اصلاح&zwnj;طلب نمی&zwnj;تواند نقاب اصلاح&zwnj;طلبی بر چهره زده و به دنبال براندازی رژیم سیاسی برود. برانداز هم نمی&zwnj;تواند خود را برانداز بنامد و هیچ عمل براندازنه&zwnj;ای صورت ندهد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">کوشش اصلاح&zwnj;طلبان برای جذب براندازان به اصلاح&zwnj;طلبی، یا کوشش ساختارشکنان به تبدیل اصلاح&zwnj;طلبان به براندازان، عملی سیاسی و اخلاقاً موجه است. هر دو گروه نیز اخلاقاً حق دارند که همچنان در نقش سابق ظاهر شده و تغییر موضع ندهند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">اما انتظار دیگری وجود دارد که اخلاقاً ناموجه است. من به عنوان یک ساختار شکن مقیم نیویورک که هیچ فعالیتی جهت براندازی جمهوری اسلامی نکرده و هیچ هزینه&zwnj;ای تاکنون نداده ام، انتظار دارم که میرحسین موسوی، مهدی کروبی، مصطفی تاج زاده، احمد زیدآبادی و...در زندان&zwnj;ها براندازی جمهوری اسلامی را مطرح سازند. همین انتظار را از دیگر اصلاح&zwnj;طلبان داخل کشور داشته و آنها را از همین موضع می&zwnj;کوبم که چرا چنین نمی&zwnj;کنند. این رویکرد اخلاقاً ناموجه است.</div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL"><b>اولاً: </b>آنها به دلایل خاص خود اصلاح&zwnj;طلب هستند نه برانداز. پس باید اصلاح&zwnj;طلبانه عمل کنند.</div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL"><b>ثانیاً: </b>انتظار طرح شعار براندازی رژیم جمهوری اسلامی در زندان&zwnj;ها یا داخل کشور و عمل کردن در این زمینه، انتظاری نابجا است. هزینه&zwnj;ی این کنش بسیار زیاد است. حداقل سال&zwnj;ها زندان و در مواردی مجازات اعدام به دنبال دارد.</div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL"><b>ثالثاً:</b> آیا تنها مشکل براندازی جمهوری اسلامی این است که اصلاح&zwnj;طلبان شعار سرنگونی رژیم را سرلوحه&zwnj;ی خود قرار نداده&zwnj;اند؟ آیا اگر اصلاح&zwnj;طلبان به جمع براندازان بپیوندند، جمهوری اسلامی سرنگون خواهد شد؟ روشن است که سرنگونی جمهوری اسلامی منوط به این تغییر موضع نیست.</div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL"><b>رابعاً:</b> اصلاح&zwnj;طلبان می&zwnj;توانند انتظاری اخلاقی از براندازان داشته باشند. یعنی بپرسند: چرا عملاً وارد فاز براندازی رژیم نمی&zwnj;شوید، وقتی مدعی این نقش هستید؟ ما شعار اصلاح&zwnj;طلبی سر داده و اصلاح&zwnj;طلبانه عمل می&zwnj;کنیم، اما شما شعار سرنگونی رژیم سر داده و از ما انتظار دارید تا به جای شما رژیم را سرنگون سازیم؟</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL">انسان&zwnj;ها از یکدیگر انتظار دارند که نقش&zwnj;هایی را بازی کنند. روشنفکر قلمرو عمومی، فعال حقوق بشر و اپوزیسیون سه نقش متفاوت است. نمی&zwnj;توان از برتری ارزشی یکی بر دیگری سخن گفت. به این&zwnj;ها به عنوان کارهای متفاوت ضروری و مکمل باید نگریست، نقش&zwnj;هایی که کارکردهای متفاوتی دارند و اگر فردی یکی از آنها را انتخاب کرد، انتظار کنش&zwnj;های ویژه&zwnj;ی آن نقش از او می&zwnj;رود.</div> </blockquote> <div dir="RTL">شاید ذکر مثالی به روشن شدن مدعای ما مدد رساند. فردی براین باور است که &quot;همه باید به عضویت گروه القاعده درآیند&quot;. مخاطب خطاب او پاسخ می دهد: &quot;من القاعده را یک سازمان تروریستی می دانم و به همین دلیل عضو آن نمی شوم&quot;. تجویزکننده که خود نیز به دلیل هزینه ی بسیار بالای عضویت در القاعده به عضویت آن سازمان در نمی آید، همچنان مخاطب را می کوبد که چرا عضو القاعده نمی شود. آیا این رویکرد اخلاقاً موجه است؟ اصلاح طلبان نیز نباید ساختارشکنان را بکوبند که چرا اصلاح طلب نیستند و اصلاح طلبانه رفتار نمی کنند. ساختارشکنان تمامی استدلال های اصلاح طلبان را شنیده و همچنان بر این باورند که جمهوری اسلامی اصلاح ناپذیر است و راهی جز سرنگونی آن وجود ندارد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>ورود متغیر ترس و شجاعت</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">برخی در تحلیل و نقد مسائل ایران پای فضیلت و رذیلت شجاعت و ترس و زبونی و جبن را به میان می&zwnj;کشند. می&zwnj;گویند اصلاح&zwnj;طلبان &minus; خصوصاً سید محمد خاتمی &minus; افرادی بزدل و ترسو هستند. جرئت ایستادن در برابر علی خامنه&zwnj;ای و سرنگونی رژیم را ندارند. شاید اصلاح&zwnj;طلبان و خاتمی ترسو باشند، شاید هم نباشند. بسیاری از چهرهای سرشناس آنها مدتهاست که زندانی هستند و خوب هم ایستادگی کرده&zwnj;اند. نوشته&zwnj;های دائمی مصطفی تاج زاده از درون زندان&zwnj;ها یک نمونه&zwnj;ی خوب از شجاعت مدنی یک اصلاح&zwnj;طلب را به نمایش می&zwnj;گذارد. موسوی و کروبی و رهنورد نیز شجاعانه ایستاده و از مواضع خود عدول نکرده&zwnj;اند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">اما محل نزاع جای دیگری است. اگر وارد کردن متغیر شجاعت و بزدلی روا باشد، این متغیر می&zwnj;تواند به صورت &quot;<b>خودشکن</b>&quot; عمل کند. یعنی من به عنوان فردی که در طول 33 سال گذشته هیچ هزینه&zwnj;ای نداده و هیچ شجاعتی از خود بروز نداده ام، باید ابتدا از خود شجاعتی به نمایش بگذارم و بعد از دیگران انتظار شجاعت داشته باشم. در آمریکا و اروپا از سرنگونی جمهوری اسلامی سخن گفتن نه هزینه&zwnj;ای دارد و نه نشان شجاعت است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>مردم ترسو</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">دوستی دارم که بیش از سه دهه است که در آمریکا زندگی می&zwnj;کند. دائماً از ترسو بودن مردم ایران و شجاعت مردم سوریه حرف می&zwnj;زند. در حالی که خود معترف است که هیچ&zwnj;گاه هیچ عملی انجام نداده، از مردم ایران انتظار دارد که اسلحه دست گرفته و رژیم را سرنگون سازند. آدمی وقتی از دیگران انتظار شجاعت و جان فدا کردن دارد، خود نیز باید اندکی شجاعت از خود بروز دهد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>مردم باید هزینه بدهند</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">ما بدون پرداخت هزینه به آزادی و دموکراسی نخواهیم رسید. اما این گزاره&zwnj;ی شرطیه، شامل همه&zwnj;ی آزادیخواهان و دموکراسی خواهان می&zwnj;شود. <b>تحلیل گر سیاسی</b> می&zwnj;تواند این مدعای صادق را مطرح سازد، اما <b>کنش سیاسی تجویزگر</b>ی که در جوامع پیشرفته&zwnj;ی غربی زندگی راحتی دارد و بدون آن که مردم ایران خود انتخاب کرده باشند، از آنها انتظار دارد که تحریم&zwnj;های اقتصادی فلج کننده را تحمل کنند تا به آزادی و دموکراسی برسند، اخلاقاً در موقعیتی ناموجه قرار دارد. تحریم اقتصادی که به طور مستقیم موجب آزادی و دموکراسی نمی&zwnj;شود. معنای آن این است که مردم باید هم فقر و درماندگی ناشی از تحریم&zwnj;ها را تحمل کنند و هم باید علیه جمهوری اسلامی شورش کرده و آن را سرنگون سازند. در اینجا نیز من به عنوان کسی که این مدعا را مطرح می&zwnj;سازد و از مردم چنین انتظاری دارد باید به ایران رفته و خود به این شعار عمل نمایم تا اعتقاد خود را بدان نشان دهم.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL">تعقیب پروسه&zwnj;ی گذار از نظام سرکوبگر جمهوری اسلامی به نظامی دموکراتیک و ملتزم به آزادی و حقوق بشر حقی مشروع است. برای این مطالبه&zwnj;ی حق باید مجموعه&zwnj;ی اعمالی را انجام داد. کسانی که این پروژه&zwnj;ی مشروع را دنبال می&zwnj;کنند، باید آماده باشند تا کاری و کارهایی در ایران انجام دهند. نمی&zwnj;توان برای براندازی جمهوری اسلامی هیچ کاری نکرد و به جای آن از دولت&zwnj;های غربی انتظار داشت تا ایران و ایرانیان را به نابودی بکشانند تا جمهوری اسلامی از این راه سرنگون شود.</div> </blockquote> <div dir="RTL">به تعبیر دیگر گاه به عنوان توصیف/تبیین گر می&zwnj;گوئیم هرکس بخواهد به استخر برود، خیس می&zwnj;شود. اما یک وقت بدون آن که فردی خواسته باشد او را به درون آب می&zwnj;اندازیم تا خیس بشود یا به او تکلیف می&zwnj;کنیم تا به درون آب برود. این دومی عملی نارواست. مردم ایران تحریم&zwnj;های اقتصادی فلج کننده را انتخاب نکرده اند، این تحریم&zwnj;ها از سوی دولت&zwnj;های غربی به آنها تحمیل شده است. آنان به جای جمهوری اسلامی مجازات می&zwnj;شوند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>عقلانیت اخلاقی و احتیاطی</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">این مدعا را در نظر بگیرید: &quot;جن/شیطان وجود ندارد&quot;. طرح این مدعا جان مردم را به خطر نمی&zwnj;اندازد. همین طور مدعای انکار وجود خدا، ملائکه یا امام زمان. ممکن است فردی نبوت پیامبر اسلام را انکار کند و فقیهان او را تکفیر کرده و اگر بتوانند جانش را بستانند. اما این انتخاب آگاهانه&zwnj;ی آن فرد است که خود را در معرض چنین خطری قرار می&zwnj;دهد (بگذریم از این که انکار نبوت نباید هیچ مجازاتی داشته باشد).</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">اما وقتی پای جان مردم در میان است، احتیاط شرط عقلانی و اخلاقی سخن گفتن است. جان مردم بحث انتزاعی درباره&zwnj;ی وجود یا عدم وجود اجنه و شیاطین نیست که به راحتی بتوان درباره&zwnj;ی آن تصمیم گیری کرد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">تجویز راهکارهایی که به کشته شدن مردم منتهی می&zwnj;شود، بدون آن که آنان خود این راهکار را انتخاب کرده باشند، اخلاقاً موجه نیست. به مردم باید به عنوان غایات فی نفسه نگریست، نه ابزارهایی برای رسیدن به اهداف انتزاعی. آنان باید خود تصمیم بگیرند که زندگی شان را چگونه سامان بخشند. فرض کنید من در نیویورک نشسته و حمله&zwnj;ی نظامی به ایران را توجیه می&zwnj;کنم. هدف من سرنگونی جمهوری اسلامی به قصد برداشتن مانع گذار به دموکراسی است. در اینجا جان میلیون&zwnj;ها انسان در خطر است. تماشای کشته شدن انسان&zwnj;ها مانند تماشای مسابقه&zwnj;ی فوتبال نیست. باید مسئولانه سخن گفت.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>عبور از جمهوری اسلامی</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">تعقیب پروسه&zwnj;ی گذار از نظام سرکوبگر جمهوری اسلامی به نظامی دموکراتیک و ملتزم به آزادی و حقوق بشر حقی مشروع است. برای این مطالبه&zwnj;ی حق باید مجموعه&zwnj;ی اعمالی را انجام داد. کسانی که این پروژه&zwnj;ی مشروع را دنبال می&zwnj;کنند، باید آماده باشند تا کاری و کارهایی در ایران انجام دهند. نمی&zwnj;توان برای براندازی جمهوری اسلامی هیچ کاری نکرد و به جای آن از دولت&zwnj;های غربی انتظار داشت تا ایران و ایرانیان را به نابودی بکشانند تا جمهوری اسلامی از این راه سرنگون شود. در اخلاقی بودن این رویکرد شک و تردید فراوان می&zwnj;توان کرد. نباید سرنگونی را به غذای سفارشی تبدیل کرد. یعنی همان گونه که از طریق تلفن یا اینترنت غذا سفارش می&zwnj;دهیم، به دولت&zwnj;های غربی سرنگونی جمهوری اسلامی را سفارش داده و سپس آن را عمل سیاسی خود جلوه دهیم.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>اصلاح طلب شدن ساختارشکنان؟</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">شاید گمان رود که مدعای نوشتار کنونی این است که همه ی ساختارشکنان می بایست اصلاح طلب شوند. این استنتاجی نادرست از مدعیات این نوشتار است. ساختارشکنان می توانند اصلاح طلبی را نقد کرده و نشان دهند که مثلاً نظام جمهوری اسلامی اصلاح ناپذیر است. یا نشان دهند که اصلاح طلبی مد نظر اصلاح طلبان راه به جایی نمی برد و کارساز نیست. نقد استراتژی و عملکرد اصلاح طلبان موجه و مفید است. نقد کارنامه ی هشت ساله ی دوران اصلاحات نیز ضروری و مفید و راهگشا است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <p><span dir="RTL">مدعای ما این است: ساختارشکنان برای سرنگونی جمهوری اسلامی باید کاری یا کارهایی انجام دهند. آنان اخلاقاً نمی توانند کار خود را از کسانی- یعنی اصلاح طلبان - توقع داشته باشند که معتقدند به بی&zwnj;راهه می روند. سخن بر سر دست به اعمال قهرمانانه زدن براندازان نیست، محل نزاع این است که به لوازم منطقی و پیامد عملی باور باید ملتزم بود. نمی توان سرنگونی جمهوری اسلامی را تجویز کرد، اما تجویزگر به جای براندازی رژیم، در جهان توسعه یافته ی غرب به راحتی زندگی کند و نامعتقدان به آن را که در ایران زندگی می کنند ملکف سازد که به جای آنها این عمل خطرناک و پرهزینه را که مجازاتش اعدام است، انجام دهند. تا حدی که من می فهمم، این رویکرد اخلاقاً ناموجه و عملاً بی فایده است.</span></p> <p>&nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong><span dir="RTL">عکس</span></strong><span dir="RTL">:</span></p> <p><span dir="RTL">تزئینی، صحنه&zwnj;ای از مقاومت در برابر تعرض پلبس در تظاهراتی در تهران در تابستان ۱۳۸۸</span></p> https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/07/30/17617#comments اصلاح‌طلبی اکبر گنجی براندازی ساختارشکنی قضاوت اخلاقی گوی سیاست Mon, 30 Jul 2012 08:15:43 +0000 17617 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/07/27/17494 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/07/27/17494" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> گفت‌وگوی زهرا باقری شاد با مهرداد درویش‌پور، جامعه‌شناس </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="391" height="253" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/demo_teheran.jpg?1343669853" /> </div> </div> </div> <p>زهرا باقری شاد &ndash; &laquo;فکر می&zwnj;کنم جمهوری&zwnj;خواهی کم دافعه&zwnj;ترین و پرجاذبه&zwnj;ترین بدیل در جامعه ایران باشد.&raquo; مهرداد درویش&zwnj;پور، جامعه&zwnj;شناس و فعال سیاسی ساکن سوئد در گفت&zwnj;وگویی که در زیر آمده است، در اثبات این موضوع،&nbsp;جمهوری&zwnj;خواهان را، که از مختصات آنها باور به ضرورت برقراری یک نظام سکولار است، با اصلاح&zwnj;طلبان مقایسه می&zwnj;کند: &laquo;شاید اصلاح طلبان نیرومندترین گرایش رقیب بنیادگرایی اسلامی باشند اما نخست اینکه اصلاح طلبان با کل نظام مخالف نیستند؛ تنها با بنیادگرایی اسلامی مخالف&zwnj;اند. پس در موقعیت &quot;نیمه اپوزیسیونی&quot; قرار دارند و بسیاری از آنها خود را طرفدار نظام میدانند. این باعث می&zwnj;شود بخش زیادی از مردم ناراضی از آنها سرخورده شده باشند و ناباورانه به آنها نگاه کنند.&raquo;.</p> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <!--break--><!--break--><div>درویش&zwnj;پور در ادامه می&zwnj;گوید: &laquo;به گمان من در یک شرایط آزاد بخش زیادی از کسانی که از اصلاح طلبان حمایت کردند از جمهوری&zwnj;خواهی حمایت خواهند کرد. حتی بخشی از نیروهای جمهوری&zwnj;خواه به اصلاح طلبان رای دادند چون فکر کردند آنها بهتر از بنیادگرایان هستند. اما در یک شرایط آزاد آنها به رقیبان خود رای نمی&zwnj;دهند.&raquo;</div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL"><b>●</b><b> گفت&zwnj;وگو با مهرداد درویش&zwnj;پور</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL"><b>زهرا باقری شاد: برخی این انتقاد را مطرح می&zwnj;کنند که کار نیروهای اپوزیسیون خارج از کشور به مسائل تئوریک و مقاله نویسی و ... محدود شده است. &quot;جمهوری&zwnj;خواهان&quot; برای عبور از این محدودیت چه راهکاری را در نظر گرفته&zwnj;اند؟ آیا اصلا به این مسئله پرداخته اند؟ </b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">مهرداد درویش&zwnj;پور: گرایش جمهوری&zwnj;خواهی در بر گیرنده یک طیف متنوع است. بخش اعظم جمهوری&zwnj;خواهان در حمایت از جنبش سبز در خارج از کشور نقش کلیدی داشتند. چه در نهادهای حقوق بشری و چه سیاسی خارج از کشور فعال هستند. از سازمان دهندگان اصلی تظاهرات حمایت آمیز از جنبش سبز بودند و یا بخش عمده نیروهایی که برای حقوق بشر و علیه جمهوری اسسلامی لابی گری و اعمال فشار کردند از طیف جمهوری&zwnj;خواهان هستند. بازتاب دادن صدای داخل کشور، ارتباط با جنبش&zwnj;های داخلی نظیر زنان، دانشجویی و کارگری و گروه&zwnj;های اتنیک تحت ستم توسط فعالان جمهوری&zwnj;خواه صورت گرفته است. بخش اصلی فعالان همه این جنبش&zwnj;ها نیز جمهوری&zwnj;خواهند. پس چنین نیست که فعالیت&zwnj;های جمهوری&zwnj;خواهان صرفا در مقاله نویسی و برگزاری کنفرانس&zwnj;ها خلاصه شده باشد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">حتی همکاری بین نُه گروه جمهوری&zwnj;خواه نمونه دیگری از این کار است. بحث ما در نظریه پردازی و مقاله نویسی خلاصه نشده است. اما این انتقاد به جاست که سازمان&zwnj;های جمهوری&zwnj;خواه ایران برای تشکیل یک قطب جمهوری&zwnj;خواهی تلاش کافی نکرده&zwnj;اند. پراکندگی در بین آنها گسترده است. خودمحوربینی و نداشتن یک افق بزرگ و دورنماهم از دیگر مسائلی است که در بین جمهوری&zwnj;خواهان دیده می&zwnj;شود. میراث رفتار خودمحورانه، انزواجویانه و گاه منزه طلبانه گاه زمینه&zwnj;های همکاری را محدود می&zwnj;کند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">جامعه جمهوری&zwnj;خواه یکدست نیست. بخشی از آنها تمایل بیشتری برای گفت&zwnj;وگو با اصلاح طلبان دارند و برخی به چپ&zwnj;ها گرایش بیشتری دارند و بخشی حتی آماده همکاری با هواداران سلطنت هستند. برخی دیگر یکپارچگی ارضی برایشان مهم است و بخشی بر همکاری با گروه&zwnj;های اتنیک تحت ستم تاکید دارند و یا خود جزوی از گروه&zwnj;های اتنیکی تحت ستم هستند. غلبه بر این تنوع کار ساده&zwnj;ای نیست.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>آیا این از ویژگی&zwnj;های جمهوری&zwnj;خواهی نیست؟ </b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">چرا و ما باید این ویژگی را به رسمیت بشناسیم، اما می&zwnj;بایست نقطه مشترک هم پیدا کنیم. برای مثال تحریم گسترده نظامی و اقتصادی شکاف&zwnj;هایی را در جامعه جمهوری&zwnj;خواه ایجاد کرده است. امروز گروهی از آنها معتقدند تحول در درون مهم است و ما نباید در خارج از کشور آلترناتیو بسازیم. برخی برعکس. برخی هم مثل من نظر بینابینی دارند. ما باید قطب جمهوری&zwnj;خواهی را در خارج از کشور سامان بدهیم اما نه با توسل به نیروهای بیگانه. بلکه باید در پی سازمان دادن خیزش&zwnj;های عمومی علیه جمهوری اسلامی و دفاع از نهادهای مدنی باشیم و این پروژه را را دنبال کنیم. این سه رویکرد در جمهوری&zwnj;خواهان و این تفاوت نظرها طبیعتا می&zwnj;تواند امکان تشکیل قطب و یا جبهه جمهوری&zwnj;خواهی را با چالش مواجه کند. با اینهمه اگر تعامل در ما گسترده باشد امکان نزدیکی بخش بزرگی از جمهوری&zwnj;خواهان حول شعارهای جمهوریت، جدایی دین از دولت، دموکراسی پارلمانی، انتخابات ازاد، تحول مسالمت امیز، مخالفت با حمله نظامی و عبور از نظام حاکم جمهوری اسلامی وجود دارد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL"><img width="205" height="112" align="middle" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/darvishpour.jpg" alt="" />مهرداد درویش&zwnj;پور:<br /> &laquo;به گمان من جمهوری&zwnj;خواهان اساسا با احیای سلطنت مخالفند. من به سود جمهوری&zwnj;خواهان نمی&zwnj;دانم که خودشان را با سلطنت طلبان یکی کنند یا با شعارهای پوپولیستی عمل کنند. ما می&zwnj;توانیم با نیروهای دیگر نیروها نیز همسویی&zwnj;ها و دیالوگ&zwnj;هایی داشته باشیم اما حذف جمهوریت از پروژه سیاسی به سود فرایند دمکراسی در جامعه نیست.<br /> دومین خط قرمز جمهوری&zwnj;خواهان این است که خواستار جدایی دین از دولت هستند. ضمن اینکه می&zwnj;توانند با اصلاح طلبان در برخی زمینه&zwnj;ها هم تعامل داشته باشند اما نباید پروژه خود را با آنها یکی کنند. پروژه کسی که خواستار حکومت &quot;دمکراتیک دینی&quot; است با پروژه جمهوری&zwnj;خواهان متفاوت است. بحث من رد هر نوع همسویی با نیروهای غیرجمهوری&zwnj;خواه لائیک و سکولار نیست. بحث این است که نباید خودمان را در آنها مستحیل کنیم.&raquo;</div> </blockquote> <div dir="RTL">امروز با توجه به گسترش قطب بندی در جامعه برخی بیشتر به قدرت&zwnj;های خارجی چشم امید دوخته&zwnj;اند و سعی می&zwnj;کنند در پناه آنها جایگزینی پیدا کنند. بخشی از اصلاح طلبان هم در پی اصلاح حکومت از طریق التزام به قانون اساسی هستند. ما رویکرد سومی را دنبال می&zwnj;کنیم . خواهان الغای قانون اساسی، تشکیل مجلس موسسان و برگزاری انتخابات آزاد هستیم. بخش عمده جمهوری&zwnj;خواهان نه نیروهای انقلابی سرنگونی طلب قهری هستند و نه اصلاح طلب. شاید بهترین واژه برای ترسیم این بخش را تحول طلبی باشد. تحول&zwnj;طلبی رویکرد سومی است به جای انقلاب قهری و اصلاح طلبی.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;شما در سخنرانی خود از نزدیک&zwnj;ترین متحدان حرف زدید؛ اساسا جمهوری&zwnj;خواهی برای اتحاد با دیگر گروه ها، خط قرمز دارد؟ </b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">به گمان من جمهوری&zwnj;خواهان اساسا با احیای سلطنت مخالفند. من به سود جمهوری&zwnj;خواهان نمی&zwnj;دانم که خودشان را با سلطنت طلبان یکی کنند یا با شعارهای پوپولیستی عمل کنند. ما می&zwnj;توانیم با نیروهای دیگر نیروها نیز همسویی&zwnj;ها و دیالوگ&zwnj;هایی داشته باشیم اما حذف جمهوریت از پروژه سیاسی به سود فرایند دمکراسی در جامعه نیست.</div> <div dir="RTL">دومین خط قرمز جمهوری&zwnj;خواهان این است که خواستار جدایی دین از دولت هستند. ضمن اینکه می&zwnj;توانند با اصلاح طلبان در برخی زمینه&zwnj;ها هم تعامل داشته باشند اما نباید پروژه خود را با آنها یکی کنند. پروژه کسی که خواستار حکومت &quot;دمکراتیک دینی&quot; است با پروژه جمهوری&zwnj;خواهان متفاوت است. بحث من رد هر نوع همسویی با نیروهای غیرجمهوری&zwnj;خواه لائیک و سکولار نیست. بحث این است که نباید خودمان را در آنها مستحیل کنیم.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در عین حال می&zwnj;توانیم با برخی از چپ گرایان رادیکال در زمینه عدالت اجتماعی همسویی&zwnj;هایی داشته باشیم اما تبدیل پروژه جمهوری&zwnj;خواهی به یک پروژه چپ به طور جدی به اندیشه جمهوری&zwnj;خواهی لطمه می&zwnj;زند. به گمان من مخالفت با حمله نظامی یک خط قرمز دیگر جمهوری&zwnj;خواهان است. پس ما نه از پروژه تثبیت حاکمیت دفاع می&zwnj;کنیم و نه از بدیل سازی&zwnj;ها و تشکیل دولت&zwnj;های در سایه و حمله نظامی.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>فاصله جمهوری&zwnj;خواهی با چلبیسم تا چه اندازه است؟ </b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">جمهوری&zwnj;خواهی به چلبیسم ربطی ندارد. چلبیسم می&zwnj;تواند هم در جمهوری&zwnj;خواهی وجود داشته باشد هم در سلطنت طلبی و هم در برخی گروه&zwnj;های کمونیستی و یا مذهبی. چلبیسم شکل افراطی و بدنام تکیه بر قدرت&zwnj;های خارجی برای دست یابی به قدرت سیاسی است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">اجازه بدهید به جای چلبیسم از تشکیل دولت در سایه و تبعید سخن بگوئیم. بخش عمده جامعه جمهوری&zwnj;خواه به این پروژه باور ندارد و نگاهشان به درون جامعه ایران است. ظرفیت&zwnj;های جامعه ایران به گونه&zwnj;ای است که می&zwnj;تواند از درون خود نیروی جایگزین را بیرون دهد. اصولا تقسیم بندی اپوزیسیون به خارج و داخل مسئله برانگیز است. نباید راهکاری مطرح کنیم که در نیروهای اپوزیسیون داخل کشور تولید ترس و فاصله کند. کسانی که نقشی برای نیروهای داخل کشور قائل نیستند نقش سرکوب سیاسی را دست کم گرفته&zwnj;اند. آن&zwnj;ها هم که قدرت نیروهای خارج از کشور را هم نادیده می&zwnj;گیرند و آنها را به نیروی پشت جبهه تقلیل می&zwnj;دهند، نقش کادرهای باسابقه سیاسی را که بخشی از سرمایه کشورند دست کم گرفته&zwnj;اند. ما نه می&zwnj;توانیم نقش خود را به نیروی پشت جبهه تقلیل بدهیم و نه به تغییر حکومت از طریق توسل به نیروهای خارجی تکیه کنیم. ما باید یک بدیلی شکل بدهیم که ضمن تکیه بر جمهوری، جدایی دین و دولت و دمکراسی پارلمانی با تکیه بر شعار انتخابات آزاد به چالش حکومت اسلامی و استبداد حاکم بپردازد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>چقدر از جاذبه&zwnj;های جمهوری&zwnj;خواهی برای شکل دادن به این بدیل مطمئن هستید؟ فکر می&zwnj;کنید جمهوری&zwnj;خواهی چقدر می&zwnj;تواند در این مسیر تاثیرگذار باشد؟ </b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <blockquote><div dir="RTL">&laquo;جمهوری&zwnj;خواهان لائیک و سکولار به سه دلیل در مقایسه با اصلاح طلبان از مزیت برخوردارند:<br /> نخست اینکه یک بدیل تجربه شده نیستند.<br /> دوم اینکه خواستار جدایی دین و دولت از همدیگرند.<br /> سوم اینکه ساختار شکنند و خواستار فرارفتن از نظام حاکم، قانون اساسی آن و نهادهای تبعیض آمیز آنند.<br /> این ویژگی آنها را پر جاذبه می&zwnj;کند.&raquo;</div> </blockquote> <div dir="RTL">فکر می&zwnj;کنم جمهوری&zwnj;خواهی کم دافعه&zwnj;ترین و پرجاذبه&zwnj;ترین بدیل در جامعه ایران باشد. شاید اصلاح طلبان نیرومندترین گرایش رقیب بنیادگرایی اسلامی باشند اما نخست اینکه اصلاح طلبان با کل نظام مخالف نیستند؛ تنها با بنیادگرایی اسلامی مخالفند. پس در موقعیت &quot;نیمه اپوزیسیونی&quot; قرار دارند و بسیاری از آنها خود را طرفدار نظام میدانند. این باعث می&zwnj;شود بخش زیادی از مردم ناراضی از آنها سرخورده شده باشند و ناباورانه به آنها نگاه کنند. علاوه بر آن پشتیبانی بسیاری از مردم از اصلاح طلبان در شرایطی صورت گرفت که جایگزین&zwnj;های دیگر شانسی برای حضور در جامعه نداشتند. به گمان من در یک شرایط آزاد بخش زیادی از کسانی که از اصلاح طلبان حمایت کردند از جمهوری&zwnj;خواهی حمایت خواهند کرد. حتی بخشی از نیروهای جمهوری&zwnj;خواه به اصلاح طلبان رای دادند چون فکر کردند آنها بهتر از بنیادگرایان هستند. اما در یک شرایط آزاد آنها به رقیبان خود رای نمی&zwnj;دهند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;<b>چرا؟ مگر مزیت جمهوری&zwnj;خواهان بر اصلاح طلبان چیست؟ </b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">جمهوری&zwnj;خواهان لائیک و سکولار به سه دلیل در مقایسه با اصلاح طلبان از مزیت برخوردارند:</div> <div dir="RTL">نخست اینکه یک بدیل تجربه شده نیستند.</div> <div dir="RTL">دوم اینکه خواستار جدایی دین و دولت از همدیگرند.</div> <div dir="RTL">سوم اینکه ساختار شکنند و خواستار فرارفتن از نظام حاکم، قانون اساسی آن و نهادهای تبعیض آمیز آنند.</div> <div dir="RTL">این ویژگی آنها را پر جاذبه می&zwnj;کند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در مقایسه با سلطنت طلبان نیز جمهوری&zwnj;خواهان در نفی حکومت موجود خواهان بازگشت به گذشته نیستند بلکه در پی آنند تا به سوی آینده حرکت کنند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">بخش مهمی از جمهوری&zwnj;خواهان یک نیروی معتدل و میانه رو&zwnj;اند. این یک مزیت است. اینکه به جمهوری اعتقاد دارند و نمی&zwnj;خواهند در نفی حکومت دینی و موروثی به گذشته برگردند بلکه در پی اقتدار عقلانی&zwnj;اند جذابیت ایجاد می&zwnj;کند. آنها در سودای استقرار اقتدار مسلکی هم نیستند که بخشی از چپ&zwnj;گرایان و نیروهای کمونیست به دنبال آن هستند. خواست استقرار یک نظام جمهوری از زمینه پذیرش اجتماعی گسترده تری برخوردار است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">جاذبه دیگر جمهوری&zwnj;خواهی در این است که بسیاری از گروندگان به آن خواستار رفاه و عدالت اجتماعی&zwnj;اند، خواستی که در جامعه&zwnj;ای که در آن فقر و نابرابری بیداد می&zwnj;کند رویکرد به این گرایش را افزایش می&zwnj;دهد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <p><span dir="RTL">نکته دیگر این که جمهوری&zwnj;خواهان تنها جذاب&zwnj;ترین نیروی سیاسی نیستند بلکه کم دافعه&zwnj;ترین نیروی سیاسی هم هستند. جمهوری&zwnj;خواهان را همه نیروهای دیگر می&zwnj;توانند تحمل کنند. مزیتی که هیچ نیروی دیگری در اپوزیسیون از آن برخوردار نیست. جمهوری&zwnj;خواهان تنها نیرویی هستند که می&zwnj;توانند با همه گفت&zwnj;وگو و دیالوگ داشته باشند و دیگر نیروها نیز وجود آن را به رسمیت می&zwnj;شناسند و برایشان احترام قائلند. امری که نقش آنها را در شکل بخشیدن به دیالوگ ملی و یا ایجاد همرایی همگانی تعیین کننده ساخته است. </span></p> https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/07/27/17494#comments اصلاح طلبان اصلاح‌طلبی جدایی دین و دولت جمهوری‌خواهان جمهوری‌خواهی زهرا باقری شاد سکولاریسم مهرداد درویش‌پور گوی سیاست Fri, 27 Jul 2012 07:17:24 +0000 17494 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/07/24/17425 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/07/24/17425" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> گفت‌وگوی سراج الدین میردامادی با مرتضی کاظمیان </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="600" height="388" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/sepah_19.jpg?1343500687" /> </div> </div> </div> <p>سراج الدین میردامادی &minus; سردار حمیدرضا مقدم&zwnj;فر، معاون فرهنگی سپاه پاسداران اصلاح&zwnj;طلبان را خائن خوانده و برای آنان پرونده&zwnj;ای به شیوه اوایل دوران خمینی گشوده است:</p> <div dir="RTL">&laquo;موقعیت اصلاح&zwnj;طلبان امروز شبیه وضعیت جریان نهضت آزادی و ملی- مذهبی&zwnj;ها در دهه&zwnj;ی اول انقلاب و دوران امام است&raquo;.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <!--break--><!--break--><div>مدیرعامل سابق خبرگزاری فارس هم&zwnj;چنین گفته است: &laquo;متأسفانه این دسته از اصلاح&zwnj;طلبان به خاطر رفتار افراطی بخش دیگری از هم&zwnj;طیفی&zwnj;های خود که لیدر آن&zwnj;ها نیز آقای خاتمی&zwnj; بوده است، آسیب فراوانی دیده&zwnj;اند&raquo;.</div> <div dir="RTL">وی افزوده است: &laquo;اصلاح&zwnj;طلبان برای حضور در انتخابات باید مرزبندی&zwnj;ها را مراعات کرده، اعلام برائت کنند و اعلام نمایند که رفتار دوستان و هم حزبی&zwnj;های&zwnj;شان خیانت به نظام بوده است.&raquo;</div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL"><b>گفت&zwnj;و&zwnj;گو با مرتضی کاظمیان</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">از آقای مرتضی کاظمیان، روزنامه&zwnj;نگار و فعال ملی- مذهبی پرسیدم که ارزیابی ایشان از اظهارات سردار مقدم&zwnj;فر چیست؟</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><a href="http://www.zamahang.com/podcast/2010/20120722_Siasi_Seraj_Kazemian.mp3"><img align="right" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/musicicon_14.jpg" alt="" /></a></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>آیا این سخنان به معنی عدم جواز بازگشت اصلاح&zwnj;طلبان به عرصه&zwnj;ی سیاسی به شکل حضور در انتخابات است؟ </b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">مرتضی کاظمیان: کاملاً مشخص است که مقام ارشد سپاه مجدد دارد برای نیروهای سیاسی اصلاح&zwnj;طلب خط و نشان می&zwnj;کشد و به نوعی هراسی را که از فعال شدن برخی از اصلاح&zwnj;طلبان در انتخابات وجود دارد، ابراز کرده است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">البته صحبت&zwnj;های معاون فرهنگی سپاه، به اندازه&zwnj;ی لازم پر از تناقض است. از جمله این&zwnj;که ایشان گفته &laquo;جریان اصلاح&zwnj;طلب&zwnj;ها مثل نهضت آزادی که از چشم مردم افتاد و به گورستان تاریخ پیوست، این&zwnj;ها هم از طرف مردم، جریان شناخته شده&zwnj;ای هستند&raquo;. اما به این سئوال پاسخ داده نمی&zwnj;شود که اگر مثلاً نهضت آزادی به گورستان تاریخ پیوسته، دلیل این همه سرکوب و فشاری که متوجه این جمعیت سیاسی است، چیست؟ و همین&zwnj;طور در مورد اصلاح&zwnj;طلبان، اگر مردم به تعبیر ایشان، این جریان را شناخته&zwnj;اند و دیگر اقبالی به این جریان نمی&zwnj;شود، آن&zwnj;چنان که معاون فرهنگی سپاه گفته، پس دلیل این حساسیت امنیتی چیست و چرا این&zwnj;ها باید عذرخواهی کنند، چرا باید از رفتار افراطی&zwnj;ای که به تعبیر ایشان انجام شده، توبه کنند؟ چرا باید بازگردند و یا مرزبندی خود را با جریان&zwnj;های افراطی اعلام کنند!؟</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL"><img width="205" height="246" align="middle" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/morteza-kazemian.jpg" alt="" />مرتضی کاظمیان: <br /> &laquo;به نظر می&zwnj;رسد که تفکر غالب در جمهوری اسلامی این است که اصلاح&zwnj;طلبان، به خصوص آن بخش رادیکال یا بخشی که کاملاً با جنبش سبز هم&zwnj;سو هستند، در انتخابات حضور پیدا نکنند و آن بخشی که خود را تعدیل کرده&zwnj;اند و یا عنوان اصلاح&zwnj;طلبی را فقط یدک می&zwnj;کشند، با مرزبندی کامل با جنبش سبز و کسانی که پای شعارها و مطالبات جنبش سبز ایستاده&zwnj;اند، در انتخابات یک حضور فقط نمایشی پیدا کنند و به نوعی صحنه&zwnj;ی انتخابات نمایشی در ایران را با حضور خودشان با تابلوی اصلاح&zwnj;طلبی گرم کنند و به نظر می&zwnj;رسد این روند هم&zwnj;چنان در جمهوری اسلامی ادامه پیدا خواهد کرد، مگر این&zwnj;که عقلانیتی وجود داشته باشد یا تدبیری ناشی از مجموعه&zwnj; فشارهای خارجی، همین&zwnj;طور اوضاع اقتصادی نابسامان داخل و البته بحرانی سیاسی کشور، رهبر جمهوری اسلامی و جریان امنیتی- نظامی سیاسی را سوق بدهد به طرف گشایش بیشتر در فضای سیاسی. که متأسفانه سابقه&zwnj;ی این ماه&zwnj;ها نشان داده که این تدبیر و عقلانیت وجود ندارد و این جریان با سرکوب&zwnj;های بعد از انتخابات ۸۸، دائم از چنین تدبیر و عقلانیتی فاصله گرفته است.</div> </blockquote> <div dir="RTL">این اظهارات آقای مقدم&zwnj;فر، مستقل از این&zwnj;که ایشان به این پرسش&zwnj;ها پاسخ نمی&zwnj;دهد و حرف&zwnj;های ایشان آکنده از تناقض است، نشان&zwnj;دهنده&zwnj;ی اوج حساسیت&zwnj;های امنیتی است که در جریان امنیتی- نظامی- رانتی حاکم در جمهوری اسلامی، نسبت به اصلاح&zwnj;طلبان وجود دارد و این حساسیت امنیتی خود را در اشکال و حوزه&zwnj;های مختلف، از جمله این اظهارنظر جدید عریان می&zwnj;کند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>آیا می&zwnj;شود موضع این فرمانده&zwnj;ی سپاه را موضع رأس حاکمیت نظام دانست و اراده&zwnj;ی حاکمیت برای عدم جواز ورود اصلاح&zwnj;طلبان به عرصه&zwnj;ی انتخابات تلقی کرد؟ </b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">با توجه به مجموعه&zwnj;ی صحبت&zwnj;هایی که مشابه این حرف&zwnj;های معاون فرهنگی سپاه، در هفته&zwnj;های اخیر، از طرف مقامات ارشد نزدیک به حکومت یا نظامی- امنیتی ابراز شده است، من چنین ارزیابی&zwnj;ای دارم. بله، به نظر می&zwnj;رسد که تفکر غالب در جمهوری اسلامی این است که اصلاح&zwnj;طلبان، به خصوص آن بخش رادیکال یا بخشی که کاملاً با جنبش سبز هم&zwnj;سو هستند، در انتخابات حضور پیدا نکنند و آن بخشی که خود را تعدیل کرده&zwnj;اند و یا عنوان اصلاح&zwnj;طلبی را فقط یدک می&zwnj;کشند، با مرزبندی کامل با جنبش سبز و کسانی که پای شعارها و مطالبات جنبش سبز ایستاده&zwnj;اند، در انتخابات یک حضور فقط نمایشی پیدا کنند و به نوعی صحنه&zwnj;ی انتخابات نمایشی در ایران را با حضور خودشان با تابلوی اصلاح&zwnj;طلبی گرم کنند و به نظر می&zwnj;رسد این روند هم&zwnj;چنان در جمهوری اسلامی ادامه پیدا خواهد کرد، مگر این&zwnj;که عقلانیتی وجود داشته باشد یا تدبیری ناشی از مجموعه&zwnj; فشارهای خارجی، همین&zwnj;طور اوضاع اقتصادی نابسامان داخل و البته بحرانی سیاسی کشور، رهبر جمهوری اسلامی و جریان امنیتی- نظامی سیاسی را سوق بدهد به طرف گشایش بیشتر در فضای سیاسی. که متأسفانه سابقه&zwnj;ی این ماه&zwnj;ها نشان داده که این تدبیر و عقلانیت وجود ندارد و این جریان با سرکوب&zwnj;های بعد از انتخابات ۸۸، دائم از چنین تدبیر و عقلانیتی فاصله گرفته است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>در اردوی اصلاح&zwnj;طلبان، فارغ از ممانعت&zwnj;ها و یا تمایل حاکمیت برای ورود آن&zwnj;ها به عرصه&zwnj;ی انتخابات، چند دیدگاه نسبت به انتخابات ریاست جمهوری دوره&zwnj;ی یازدهم وجود دارد؟ </b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">هنوز گروه&zwnj;های مختلف خیلی به صراحت ایده&zwnj;های خود را ابراز نکرده&zwnj;اند. به خصوص که بالاخره فاصله&zwnj;ی نه چندان کمی (حدود یک سال) تا انتخابات باقی است. اما اجملاً شاید بشود مجموعه&zwnj;ی رویکردها و گفتمان&zwnj;های سیاسی موجود در طیف اصلاح&zwnj;طلبان را به سه دسته&zwnj;ی عمده تقسیم کرد:</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">یک بخش کسانی هستند که تابلوی اصلح&zwnj;طلبی را در دست دارند، اما کاملاً به فکر ورود به قدرت هستند و هیچ ملاحظه&zwnj;ی جامعه&zwnj;ی مدنی و حوادث چند سال اخیر را ندارند. این&zwnj;ها در انتخابات مجلس نهم هم که توسط قریب به اتفاق نیروهای سیاسی مورد قهر و تحریم قرار گرفت، شرکت کردند. این بخشی است که از حالا خیز برداشته برای شرکت در انتخابات و چندان دغدغه&zwnj;ی جنبش سبز، جامعه&zwnj;ی مدنی و مطالبات مردم را ندارد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در نقطه&zwnj;ی مقابل، جریان&zwnj;هایی هستند که با محوریت جنبش سبز دارند فعالیت می&zwnj;کنند، خودشان را هم&zwnj;چنان پی&zwnj;گیر مطالبات منشور جنبش سبز می&zwnj;دانند و همین&zwnj;طور بر ضرورت آزادی رهبران در حصر و زندانیان سیاسی تاکید دارند. یعنی معتقدند تا گام نخست، یعنی آزادی آقایان کروبی، موسوی و خانم رهنورد و همین&zwnj;طور زندانیان سیاسی محقق نشود، اساساً ورود به بحث&zwnj;های انتخاباتی منتفی است. البته این&zwnj;ها گام&zwnj;های بعدی خود را متکی می&zwnj;کنند به آن شاخصه&zwnj;هایی که در بیانیه&zwnj;ی ۱۷ آقای موسوی هم آمده است. یعنی گشایش فضای سیاسی در حوزه&zwnj;ی مطبوعات، فعالیت احزاب و همین&zwnj;طور ساز و کارهای سالم برای انتخابات.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">یک جریان واسطی وجود دارد که به نظر می&zwnj;رسد در هفته&zwnj;های اخیر مقداری برجسته&zwnj;تر شده که تلاش می&zwnj;کنند اصلاح&zwnj;طلبی و جنبش سبز و هردو قرائت را به نوعی پیوند بزنند و راه میانه&zwnj;ای را در پیش بگیرند و با طرح مطالبات جنبش سبز و مطالبات جامعه&zwnj;ی مدنی در انتخابات فعال بشوند و در رقابت&zwnj;های انتخاباتی مشارکت کنند. اما این&zwnj;که آیا به این&zwnj;ها اجازه&zwnj;ی طرح این دست مطالبات داده خواهد شد یا اساساً نامزد آن&zwnj;ها مورد تأیید قرار خواهد گرفت، بحثی است خارج از این پرسش. اما صرف&zwnj;نظر از رفتار حاکمیت، به نظر می&zwnj;رسد که چنین گرایش سومی هم وجود دارد و دارد فعالیت خود را پررنگ&zwnj;تر ابراز می&zwnj;کند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>سید محمد خاتمی، رییس جمهور دوره&zwnj;ی اصلاحات، در انتخابات نهمین دوره&zwnj;ی مجلس شورای اسلامی شروطی را مطرح کرد و بعد علی&zwnj;رغم عدم تحقق آن شروط، خود در انتخابات شرکت کرد و رأی داد. آیا ممکن است باز هم ما چنین چیزی را در انتخابات آتی شاهد باشیم که شروطی طرح بشود و با عدم تحقق آن شروط، باز هم ایشان و بخشی از اصلاح&zwnj;طلب&zwnj;ها وارد بازی انتخابات حاکمیت بشوند؟ </b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">پاسخ دادن به این پرسش، با توجه به همین تجربه&zwnj;ی قبلی که آقای خاتمی نشان دادند، سخت است. ولی من ترجیح می&zwnj;دهم فعلاً از مقام پیش&zwnj;بینی رفتار سیاسی ایشان در قبال انتخابات کناره بگیرم و به بخش دیگری اشاره کنم که از نظر من واجد اهمیت است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">یعنی آقای خاتمی در همین هفته&zwnj;ی گذشته دوتا اظهارنظر داشتند که در یکی از آن&zwnj;ها بر بیانیه&zwnj;ی هفدهم آقای موسوی تاکید داشتند. این به نظر من خیلی مهم است و نشان می&zwnj;دهد که آقای خاتمی هم&zwnj;دلانه و هم&zwnj;سو با مطالبات جنبش سبز دارد حرکت می&zwnj;کند. تاکیدات بیانیه&zwnj;ی ۱۷ هم مشابه همان تاکیدات خود آقای خاتمی برای انتخابات مجلس نهم است. یعنی شرط&zwnj;ها و مواضعی که ابشان برای ضرورت شرکت در یک انتخابات برشمردند -که البته از طرف خود ایشان مورد بی&zwnj;اعتنایی قرار گرفت- همان تاکیدات بیانیه&zwnj;ی ۱۷ آقای موسوی است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">دومین تاکید قابل توجه آقای خاتمی در هفته&zwnj;ی گذشته این بود که اصلاح&zwnj;طلبان تلاش می&zwnj;کنند در چهارچوب قانون اساسی فعالیت کنند و به قانون اساسی ملتزم هستند. البته ایشان، تشکیل یک نوع اتاق فکر با حضور سه، چهار نفر محدود را نفی کرده بودند و ارجاع داده بودند به ضرورت هم&zwnj;فکری همه&zwnj;ی نیروهای سیاسی فعال در جامعه&zwnj;ی مدنی ایران و به نوعی به عرصه&zwnj; عمومی&zwnj;های هابرماس اشاره داشتند که این اتاق&zwnj; فکرها باید متکثر شود، شبکه&zwnj;های اجتماعی فعال بشوند و مجموعه&zwnj;ی احزاب، تشکل&zwnj;های سیاسی و صنفی&zwnj;ای که حامی مطالبات اصلاح&zwnj;طلبانه&zwnj;ی مردم ایران هستند، یا به نوعی تغییر را پی&zwnj;گیری می&zwnj;کنند، همه باید در این روند فعال بشوند. به نظر می&zwnj;رسد که تاکید آقای خاتمی ناظر بر یک اجماع برای اصلاح&zwnj;طلبان و سبزها است و این نکته&zwnj;ی خیلی مهمی است. مجموعه&zwnj;ی ارزیابی&zwnj;ها و شنیده&zwnj;های ما از داخل کشور هم خوشبختانه این را تایید می&zwnj;کند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <p><span dir="RTL">یعنی به نظر می&zwnj;رسد که تلاش می&zwnj;شود هم&zwnj;چنان اجماعی شکل بگیرد و با یک اجماع مجموعه&zwnj;ی نیروهای ترقی&zwnj;خواه در ایران، در انتخابات آتی شرکت کنند. طبیعتاً در این اجماع دیدگاه&zwnj;های آقایان موسوی و کروبی و هم&zwnj;چنین زندانیان جنبش سبز، قابل صرف&zwnj;نظر کردن نیست و اگر جریانی بخواهد نسبت به آن&zwnj;ها بی&zwnj;اعتننایی نشان بدهد، اساساً یک ریسک سیاسی بزرگی را متحمل شده، چون خودش را از حمایت بخش قابل توجهی از جامعه&zwnj;ی مردم ایران محروم می&zwnj;کند.</span></p> https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/07/24/17425#comments اصلاح‌طلبی انتخابات ریاست جمهوری حمیدرضا مقدم‌فر سراج الدین میردامادی مرتضی کاظمیان گوی سیاست Tue, 24 Jul 2012 14:52:36 +0000 17425 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/07/24/17388 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/07/24/17388" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> آرش سلیم </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="400" height="317" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/khamenei_selections.jpg?1343407332" /> </div> </div> </div> <div dir="RTL">آرش سلیم &minus; شرکت یا عدم شرکت در انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۹۲، موضوع بحث بخشی از کنشگران سیاسی و به ویژه اصلاح طلبان است. مهمترین دلیلی که برای شرکت در انتخابات ارائه می&zwnj;شود، تبدیل انتخابات به یک &laquo;فرصت&raquo; برای ایجاد تحرک و بسیج اجتماعی است. یعنی معرفی یک کاندیدا از طرف اصلاح طلبان و یا جنبش سبز، فرصت فعالیت در ستادهای انتخاباتی را برای کنشگران فراهم می&zwnj;کند که می&zwnj;تواند به تحرکی در جامعه به ظاهر خموده بینجامد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <!--break--><!--break--><div dir="RTL">تلاش این یادداشت این است که از دیدگاه حاکمیت جمهوری اسلامی به مسئله نگاه شود. به عبارت دیگر نگارنده بر این باور است که در شرایط حاضر در صورت بندی مسئله، به جای &laquo;ما چه می&zwnj;خواهیم&raquo; باید از &laquo;حاکمیت علی خامنه&zwnj;ای چه می&zwnj;خواهد&raquo; آغاز کرد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">اگر قبول کنیم که:</div> <div dir="RTL">۱) در حال حاضر در جامعه ایران تحرکی وجود ندارد،</div> <div dir="RTL">۲) حاکمیت جمهوری اسلامی با قدرت سخت افزاری از سلاح&zwnj;های سنگین و هلیکوپتر تا سلاح&zwnj;های سبک و تجهیزات ضد شورش شامل گازهای کشنده به لحاظ تکنیکی دست بسیار بالا را دارد، و</div> <div dir="RTL">۳) بنا بر تجربه این سه دهه اراده استفاده از امکانات خود در برابر مردم را نیز دارد،</div> <div dir="RTL">پس:</div> <div dir="RTL">در شرایط حاضر باید گزینه&zwnj;ها و تصمیم&zwnj;های حاکمیت را واکاوی کرد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">اولین پرسش در تصمیم گیری مقامات جمهوری اسلامی این است:</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>آیا حاکمیت جمهوری اسلامی می&zwnj;خواهد به &laquo;اصلاحات&raquo; واقعی تن در دهد و یا نه؟ </b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">در این یادداشت پاسخ &laquo;آری&raquo; و &laquo;نه&raquo; به پرسش بالا را پی می&zwnj;گیریم. خواهیم دید که اگر جمهوری اسلامی نخواهد به اصلاحات تن در دهد، منافع اش در برگزاری یک انتخابات <b>&laquo;کنترل شده&raquo;</b> با شرکت اصلاح طلبان و حتی پیروزی یک کاندیدای اصلاح طلب است. اما باید دید آیا این راه حل جمهوری اسلامی به نفع جنبش دمکراسی خواهی و مردم ایران می&zwnj;باشد!</div> <div dir="RTL">&nbsp;&nbsp;</div> <p><span style="font-size: larger;"> </span></p> <div dir="RTL"><b>۱. حالت نخست- جمهوری اسلامی مایل به اصلاحات واقعی نیست</b></div> <p><span style="font-size: smaller;"> </span></p> <div dir="RTL">&nbsp;<span style="font-size: larger;"> </span><span style="font-size: larger;"><b>&nbsp;</b></span></div> <div dir="RTL">می خواهیم ببینیم اگر در این حالت اصلاح طلبان وارد انتخابات شوند:</div> <div dir="RTL">اولا تا چه حد می&zwnj;توانند در استفاده از &laquo;فرصت&raquo; انتخابات موفق باشند؟</div> <div dir="RTL">ثانیاً در صورت پیروزی در انتخابات، پیروزی آن&zwnj;ها چه دستاوردهایی برای جنبش دمکراسی خواهی و مردم ایران خواهد داشت؟</div> <div dir="RTL">&nbsp;&nbsp;</div> <p><span style="font-size: larger;"> </span></p> <div dir="RTL"><b>۱.۱. یک ارزیابی ساده احتمال موفقیت در استفاده از &laquo;فرصت&raquo; انتخاباتی</b></div> <p>&nbsp;<span style="font-size: larger;"><b>&nbsp;</b></span></p> <div dir="RTL">برای انجام یک محاسبه ساده احتمالاتی باید به دو پرسش پاسخ داد و برای پاسخ&zwnj;های هر پرسش گمانه زنی کرد:</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">۱) آیا می&zwnj;توان از فضای انتخاباتی استفاده کرد؟&nbsp;</div> <div dir="RTL">۲) آیا مردم از کاندیدای اصلاح طلبان حمایت و در انتخابات شرکت خواهند کرد؟</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">به نظر می&zwnj;رسد کسانی که با شرکت در انتخابات موافقند، پاسخ هر دو پرسش بالا را آری فرض می&zwnj;کنند. یعنی این که تصور می&zwnj;کنند تجمعات خیابانی قبل از انتخابات مانند انتخابات ۸۸ آزاد خواهد بود، و مناظره&zwnj;های تلویزونی برگزار خواهد شد. علاوه بر این، فرض را بر این می&zwnj;گذارند که درصد بالایی در انتخابات شرکت خواهند کرد. در حالی که طبق نمودار یک اگر پاسخ به هر پرسش بالا ، &laquo;آری&raquo;، &laquo;نه&raquo;، و &laquo;نمی&zwnj;دانیم&raquo; با احتمال مساوی باشد، احتمال موفقیت (آری. آری) استفاده از &laquo;فرصت&raquo; فقط <b>یازده درصد</b> خواهد بود.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <p><span style="font-size: medium;"> </span></p> <div dir="RTL"><b>۱.۲. پیروزی کاندیدای اصلاح طلبان در انتخابات </b></div> <p>&nbsp;<span style="font-size: medium;"><b>&nbsp;</b></span></p> <div dir="RTL">دیدیم که شانس موفقیت در ایجاد حرکتی در جامعه با استفاده از &laquo;فرصت&raquo; انتخابات بسیار اندک است. ولی بیایید فرض کنیم که کاندیدای اصلاح طلبان در انتخابات برنده شود و مسئولیت قوه مجریه را به عهده بگیرد. می&zwnj;دانیم که علاوه بر همه محدودیت&zwnj;های رئیس جمهور طبق قوانین جاری، وارث دولتی بدهکار خواهد شد با درآمدهای نفتی نامطمئن و هزاران معضل اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی... همچنین عوامل و نهادهای ریز و درشت پنهان و آشکار حکومت که در بیم از دست رفتن موقعیت&zwnj;های خود هستند، کارشکنی&zwnj;ها را آغاز خواهند کرد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">فراموش نکنیم که فرض ما در این بخش این است که حاکمیت اراده اصلاحات ندارد. جای شگفتی نخواهد بود اگر رئیس جمهور نه تنها نتواند گامی در جهت اصلاحات بردارد، بلکه در تامین ابتدایی&zwnj;ترین نیازهای مردم ناموفق باشد. پس هم مردم و هم عوامل و نهادهای حکومت از رئیس جمهور و اصلاح طلبان ناراضی خواهند شد. با این حساب شکست چنین دولتی، پیروزی حکومت خواهد بود در شکستن همه کاسه کوزه&zwnj;ها بر سر اصلاح طلبان. حتی بعید نیست برای حل مشکلات با غرب به آن&zwnj;ها میدان داده شود، اما شمشیر استیضاح و حتی خطر دستگیری و محاکمه به اتهام خیانت دور سر آن&zwnj;ها در چرخش باشد!</div> <div dir="RTL">&nbsp;&nbsp;</div> <p><span style="font-size: larger;"> </span></p> <div dir="RTL"><b>۲. حالت دو- جمهوری اسلامی مایل به اصلاحات واقعی است</b></div> <p>&nbsp;<span style="font-size: larger;"><b>&nbsp;</b></span></p> <div dir="RTL">اینجاست که بهتر است منتظر شد تا حاکمیت با آزاد کردن زندانیان سیاسی و آزادی مطبوعات و احزاب اراده خود را نشان دهد. حتی شاید بهتر باشد برای نترساندن حاکمیت در فرآیند باز کردن فضای سیاسی، در انتخابات پیش رو از طرف اصلاح طلبان و یا جنبش سبز کاندیدی معرفی نگردد. در عوض به بازسازی و تحکیم نهادهای مدنی پرداخته شود. به عبارت دیگر همانطور که میرحسین موسوی گفت برای به رسمیت شناختن حقوق مردم توسط حاکمیت قرار نیست ما کاری انجام دهیم یا قراردادی امضا کنیم. حکومت خود شروع کند به عمل کردن به قانون اساسی خودش. برای این کار باید بخش&zwnj;های معطل مانده قانون اساسی در رابطه با حقوق مردم را زیر پا نگذارد. یعنی حاکمیت هم نباید کاری کند. باید قانون خودش را زیر پا نگذارد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;&nbsp;</div> <p><span style="font-size: larger;"> </span></p> <div dir="RTL"><b>۳. نتیجه</b></div> <p>&nbsp;</p> <div dir="RTL">در حالتی که حاکمیت اراده اصلاحات ندارد و در زور فیزیکی هم در برابر مردم فعلا دست بالا را دارد، &laquo;صبر و مترصد فرصت بودن&raquo; استراتژی جنبش دمکراسی خواهی خواهد شد. اما می&zwnj;توان با طرح مسائل اجتماعی &laquo;مقاومت مدنی&raquo; را ادامه داد. می&zwnj;توان روی برنامه&zwnj;هایی چون &laquo;نه به حجاب اجباری&raquo; و یا مبارزه برای انفاق داوطلبانه اموال مازاد عوامل حکومتی به نیازمندان، و برنامه&zwnj;های دیگر در جامعه حرکت ایجاد کرد. چرا این همه لشکرکشی خیابانی برای آزار و تحقیر شهروندان در جریان است؟ چرا باید شهروندان برای ابتدایی&zwnj;ترین نیازهای معیشتی خود ساعت&zwnj;ها در صف بایستند و تحقیر شوند؟</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">شانس ایجاد &laquo;فرصت&raquo; در انتخابات پیش رو بسیار اندک است. در حالی که عواقب منفی آن چون عمیق&zwnj;تر شدن شکاف در ارودگاه دمکراسی&zwnj;خواهان و سرخوردگی&zwnj;های بیشتر را نمی&zwnj;توان دست کم گرفت. بگذاریم حاکمیت خود حقوق مردم را به رسمیت بشناسد. برای &laquo;تغییر&raquo; در جامعه و رشد شهروندان به آزادی نیاز داریم. فرصت انتخابات پیش رو را به حاکمیت واگذار کنیم و &laquo;فرصت&raquo;&zwnj;های دیگر را با خلاقیت و &laquo;برنامه&raquo; خلق کنیم. بلکه ترسشان بریزد و با به رسمیت شناختن حقوق شهروندان اراده خود را در اصلاح به مردم نشان دهند و اعتماد برباد رفته خود را بازسازی کنند. با ادامه کار و ادامه گردن کلفتی کسانی که در کودتای ۸۸ آدم کشتند و شکنجه کردند و دادگاه&zwnj;های فرمایشی راه انداختند، گره&zwnj;ای از کار این کشور باز نخواهد شد.</div> <div dir="RTL" class="rtecenter">&nbsp;<img width="550" height="651" align="middle" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/salim_graph.jpg" alt="" /></div> <div align="center" dir="RTL"><b>نمودار ۱- شانس موفقیت در استفاده از &laquo;فرصت&raquo; انتخابات پیش رو</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>عکس</b>: رهبر انتخاب می&zwnj;کند، اردیبهشت ۱۳۹۱، دور دوم انتخابات مجلس</div> <p>&nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/07/24/17388#comments آرش سلیم اصلاحات اصلاح‌طلبی انتخابات ریاست جمهوری جمهوری اسلامی خامنه‌ای موسوی گوی سیاست Tue, 24 Jul 2012 11:40:28 +0000 17388 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/07/15/16989 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/07/15/16989" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> بهروز صمدبیگی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="550" height="372" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/nuri_kahtami.jpg?1342625269" /> </div> </div> </div> <p>بهروز صمدبیگی &minus; دو دیدار اخیر عبدالله نوری با فعالان دانشجویی سر و صدای بسیاری به پا کرده و برخی رسانه&zwnj;ها از هم اکنون او را کاندیدای اصلاح&zwnj;طلبان برای انتخابات ریاست&zwnj;جمهوری آینده معرفی کرده&zwnj;اند.</p> <p>اما فارغ از تمایل و امکان حضور نوری در وسط صحنه انتخابات &ndash; چیزی که وجه تمایلی آن در آخرین سخنان نوری تکذیب شده است &minus; این دیدارها یادآور دیدارهای پنج&zwnj;شنبه آخر هر ماه در خانه اولین وزیر دولت اصلاحات است، جلساتی که به موضوعات نظری و فکری اختصاص داشت اما در نهایت طیفی را به فکر کاندیداتوری عبدالله نوری در انتخابات ریاست&zwnj;جمهوری سال ۸۸ انداخت. ولی جواب نوری یک &quot;نه&quot;ی قاطع بود. او حاضر به همراهی و اعلام حمایت از میرحسین موسوی و مهدی کروبی هم نشد.</p> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <!--break--><!--break--><div dir="RTL"><b>اصولگرایان مشتاق حضور برخی اصلاح&zwnj;طلبان</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">حضور سیدمحمد خاتمی در انتخابات مجلس نهم که از سوی او به &quot;باز نگه داشتن روزنه&zwnj;های اصلاح&zwnj;طلبی&quot; <a href="http://www.khatami.ir/fa/news/1073.html">تعبیر شد</a>، موافقان و مخالفان بسیار داشت؛ اما عملا باعث شد تا رئیس&zwnj;جمهور سابق ایران که پس از حصر رهبران جنبش سبز به شاخص&zwnj;ترین چهره این جریان تبدیل شود، در کنار ارسال پیام&zwnj;های تسلیت و تبریک، به توضیح و تفسیر تصمیم خود برای رأی دادن مشغول شده و به حالت تدافعی <a href="http://www.khatami.ir/fa/news/1085.html">فرو برود</a>.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">به موازات حرکت خاتمی بود که عده&zwnj;ای از تفکیک جنبش سبز و جریان اصلاحات سخن گفتند و رسانه&zwnj;های عموما اصولگرا &minus; با مفروض دانستن شرکت اصلاح طلبان در انتخابات و معرفی کاندیدا &minus; به گمانه&zwnj;زنی در مورد کاندیدای اصلاح&zwnj;طلبان بپردازند. محمدرضا عارف، کمال خرازی، سیدحسن خمینی و اسحاق جهانگیری از جمله این نام&zwnj;ها بودند. اما نکته عجیب اشاره به نام عبدالله نوری، در کنار این نام&zwnj;هاست. چهره&zwnj;ای که پس از استعفا از عضویت در شورای شهر تهران و در آستانه حضور در انتخابات مجلس ششم، به دلیل مدیریت روزنامه خرداد محاکمه و روانه زندان شد. نوری برخلاف سایر نام&zwnj;های عنوان شده نه تنها به میانه روی و انعطاف شهرت ندارد بلکه یکی از منتقدان دولت اصلاحات به دلیل سازشکاری و عدم استفاده از همه توان و ظرفیت موجود بود. اگرچه انتقادات نوری از خاتمی از محدوده شایعات فراتر نرفته، اما افتراق و تمایز رویه بین این دو بر فعالان عرصه سیاست پوشیده نیست؛ از جمله صادق زیباکلام، رئیس جمهور دوره اصلاحات را به پیکان و نخستین وزیر کشور کابینه او را به تریلی ۱۸ چرخ <a href="http://www.zibakalam.com/news/907">تشبیه می&zwnj;کند</a>.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL"><img width="200" height="150" align="middle" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/nuri.jpg" alt="" />عبدالله نوری، دولتمرد سابق و زندان رفته، منتقد جدا کردن جریان اصلاحات و جنبش سبز است و می&zwnj;گوید که خواسته&zwnj;هایی مانند آزادی زندانیان سیاسی و میرحسین موسوی و مهدی کروبی باید در کنار مسایل و مشکلات گوناگون عموم مردم قرارگیرد.</div> </blockquote> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">حتی روح&zwnj;الله حسینیان، نماینده مجلس و عضو برجسته جبهه پایداری به این موضوع ورود می&zwnj;کند و به اصلاح&zwnj;طلبان <a href="http://www.aryanews.com/Lct/fa-ir/Story/Archive/20120624132401687.htm">پیشنهاد می&zwnj;کند</a> خاتمی را به عنوان رهبر انتخاب کنند.</div> <div dir="RTL">این مقام سابق و بلندپایه قضایی و امنیتی اما نظر مساعدی نسبت به عبدالله نوری ندارد و می&zwnj;گوید: &quot;من به ایشان هیچ اعتقادی ندارم و روش سابقشان را نمی&zwnj;پسندم.عبدالله نوری به عقیده من برای رهبری اصلاحات مناسب نیست.&quot;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">تلاش اصولگرایان برای تحریک اصلاح&zwnj;طلبان نسبت به موضع&zwnj;گیری و فعالیت برای انتخابات آینده ریاست&zwnj;جمهوری از سوی رسانه&zwnj;های اصلاح&zwnj;طلب بی&zwnj;پاسخ نماند. روزنامه آرمان معتقد بود که &quot;اصولگرایان برای اصلاح طلبان سناریو می&zwnj;نویسند&quot; و از طرح اصولگرایان برای اختلاف&zwnj;افکنی میان خاتمی و نوری <a href="http://armannewspaper.ir/1391/04/06/Files/PDF/13910406-1937-10-3.pdf">خبر می&zwnj;دهد</a>.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">روزنامه اعتماد هم در دو روز پیاپی به این موضوع می&zwnj;پردازد و ابتدا اظهارنظر حسینیان را &quot;از بغض نوری نه حب خاتمی&quot; <a href="http://www.magiran.com/npview.asp?ID=2527390">تفسیر می&zwnj;کند</a>: &quot;جالب است بدانید كه در انتخابات سال ۷۶ روح الله حسینیان از خاتمی دفاع كرد و در چندین میزگرد تلویزیونی نظرات خود را در این باره تشریح كرد. به گفته خودش بعد از انتخابات همان سال چند نفر از دوم خردادی&zwnj;ها به او زنگ زدند و تبریك گفتند. در آن زمان حسینیان بیشترین چالش در این زمینه را با سعید امامی داشت: &laquo;بنده حتی با همین آقای سعید امامی بر سر آقای خاتمی بحث مفصلی داشتیم و من گله كردم كه چرا شما اینقدر علیه آقای خاتمی فعالیت می&zwnj;كنی؟ و ایشان استدلال كردند و اطلاعات و اسنادی را به من نشان داد. عبارت ایشان را یادم است كه گفت:شما مطمئن باشید آقای خاتمی آدم خوبی است ولی باندی كه او را حمایت می&zwnj;كند آدم&zwnj;های بسیار خطرناك و آدم&zwnj;های معتقد به نظام جمهوری اسلامی نیستند و اگر اینها به قدرت برسند، امنیت كشور را به خطر می&zwnj;اندازند.&raquo; بعدها قتل&zwnj;های زنجیره&zwnj;&zwnj;ای رشته الفت حسینیان با خاتمی را گسست و باعث شد تا او درباره حرف&zwnj;های سعید امامی بازنگری كند.&quot;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">به گمان گزارش&zwnj;نویس روزنامه اعتماد &quot; شاید روح الله حسینیان با وجود تمام مواضع رادیكالی كه علیه اصلاحات و خاتمی داشته امروز دریافته است كه چرخ سیاست بدون حضور آنها نمی&zwnj;گردد&quot; و در نتیجه &quot; اصلاحاتی را ترجیح می&zwnj;دهد كه رهبرش خاتمی باشد، &laquo;مردی كه خودش بد نیست بلكه اطرافیانش خطرناكند&raquo;، اطرافیانی كه حالاهر كدام در كنجی یا گوشه یی نشسته&zwnj;اند و دست خاتمی به آنها نمی&zwnj;رسد.&quot;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL">عبدالله نوری پیشنهاد می&zwnj;دهد که جمهوری اسلامی در مورد مسایل هسته&zwnj;ای رفراندم برگزار کند و تغییر تصمیم حاکمیت در مورد جنگ با عراق و یا رابطه با عربستان را مثال می&zwnj;زند. اما این پیشنهاد او مستلزم پذیرش ساز و کار برگزاری انتخابات و رفراندم است، همان مسئله&zwnj;ای که جرقه آغاز و شروع جنبش سبز شد. از سوی دیگر نوری از جزییات چگونگی اجرایی شدن اتاق فکر اصلاحات سخن نگفته و این که در غیاب چهره&zwnj;های اصلاح&zwnj;طلب زندانی شده و محروم از فعالیت سیاسی و حتی در شرایطی که رسانه&zwnj;های داخلی از انتشار مباحث این&zwnj;چنینی منع شده&zwnj;اند، این اتاق فکر چگونه تشکیل خواهد شد و به زیست خود در فضای سیاسی ایران ادامه خواهد داد.</div> </blockquote> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در یک مطلب دیگر در روزنامه اعتماد از سخنان اصولگرایان این&zwnj;گونه <a href="http://www.magiran.com/npview.asp?ID=2528165">نتیجه&zwnj;گیری شده</a> است: &quot; ترجیح دادن خاتمی به سایر اصلاح طلبان چند دلیل بنیادین دارد. خاتمی در انتخابات مجلس نهم رای خود را به صندوق انداخته و نشان داده كه به نظام و سازوكار&zwnj;های اجرایی انتخابات پایبند است. آنها خاتمی را گزینه یی معتدل می&zwnj;دانند كه هیچ چالشی برایشان ایجاد نخواهد كرد و در عین حال به تعبیر محبیان، می&zwnj;تواند باعث جلوگیری از حذف همیشگی جریان اصلاحات شود.&quot;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>ابهام&zwnj;ها و امیدهای نوری</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">انتشار <a href="http://radiozamaneh.com/news/iran/2012/07/11/16900">متن سخنان</a> عبدالله نوری در آخرین دیدارش با جمعی از فعالان دانشگاهی کشور چند محور عمده داشت که مورد توجه رسانه&zwnj;های خارج از کشور قرار گرفت و به دلیل سانسور امکان انتشار در داخل ایران را نداشت. او با تأکید بر پیشنهادش برای تشکیل اتاق فکر اصلاح&zwnj;طلبان توضیح داده است که &quot;این پیشنهاد تاکنون شکل اجرایی پیدا نکرده است و از آنجایی که این پیشنهاد را بنده مطرح کردم این تلقی به وجود آمده است که تشکیل آن ناظر به کاندیداتوری من در انتخابات ریاست جمهوری است و یا قرار است که من محور آن باشم. البته من هم با برخی دوستان جلساتی در این زمینه داشته&zwnj;ام، ولی این به معنای تشکیل اتاق فکر و تعیین اعضای آن نیست.&quot;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">می&zwnj;توان این صحبت&zwnj;ها را به نوعی تکذیب تمایل و قصد حضور عبدالله نوری در انتخابات ریاست&zwnj;جمهوری مجلس دانست اما او انتقادها و پیشنهادهای دیگری هم دارد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">اتاق فکر مدنظر او &quot; باید دارای سازوکاری باشد که بتواند همه یا اکثریت جریانات اصلاح طلب را در دل خود جای دهد&quot; و می&zwnj;گوید که &quot; این پیشنهاد بیشتر جهت خروج اصلاح&zwnj;طلبان و بدنه اجتماعی حامی اصلاحات و جنبش سبز از حالت یأس و از هم گسیختگی و تلاش برای برنامه&zwnj;ریزی، بازسازی و انسجام، جهت حرکتی منطقی و منطبق با شرایط موجود می&zwnj;باشد.&quot;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">دولتمرد سابق و زندان رفته، منتقد جدا کردن جریان اصلاحات و جنبش سبز است و می&zwnj;گوید که خواسته&zwnj;هایی مانند آزادی زندانیان سیاسی و میرحسین موسوی و مهدی کروبی باید در کنار مسایل و مشکلات گوناگون عموم مردم قرارگیرد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">او حتی پیشنهاد می&zwnj;دهد که جمهوری اسلامی در مورد مسایل هسته&zwnj;ای رفراندم برگزار کند و تغییر تصمیم حاکمیت در مورد جنگ با عراق و یا رابطه با عربستان را مثال می&zwnj;زند. اما این پیشنهاد او مستلزم پذیرش ساز و کار برگزاری انتخابات و رفراندم است، همان مسئله&zwnj;ای که جرقه آغاز و شروع جنبش سبز شد. از سوی دیگر نوری از جزییات چگونگی اجرایی شدن اتاق فکر اصلاحات سخن نگفته و این که در غیاب چهره&zwnj;های اصلاح&zwnj;طلب زندانی شده و محروم از فعالیت سیاسی و حتی در شرایطی که رسانه&zwnj;های داخلی از انتشار مباحث این&zwnj;چنینی منع شده&zwnj;اند، این اتاق فکر چگونه تشکیل خواهد شد و به زیست خود در فضای سیاسی ایران ادامه خواهد داد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">آیا این تحرکات و تلاش&zwnj;ها مشابه سال&zwnj;های ۸۷ و ۸۸ به ناامیدی می&zwnj;انجامد و اصلاح&zwnj;طلبان چند دستگی را می&zwnj;پسندند و یا این که عبدالله نوری محور وصل و نقطه عطفی برای دوران جدیدی از اصلاحات و جنبش سبز خواهد بود؟</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>عکس </b>اول مقاله:</div> <div dir="RTL">محمد خاتمی و عبدالله نوری (۱۳۸۵)</div> <div dir="RTL">منبع: <span dir="LTR">www.kosoof.com</span></div> <p>&nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/07/15/16989#comments اصلاح‌طلبی بهروز صمدبیگی جنبش سبز عبدالله نوری محمد خاتمی گوی سیاست Sun, 15 Jul 2012 08:25:02 +0000 16989 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/06/12/15591 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/06/12/15591" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> محمدرضا نیکفر </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="600" height="388" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/pasdaran-saluting-with-ali-khamenei-in-iran.jpg?1339864231" /> </div> </div> </div> <p>محمدرضا نیکفر &minus; با انتخابات ریاست جمهوری در خرداد ۱۳۸۸ بخت اصلاح، با سبک و سیاقی شبیه سیاست خاتمی، دوباره به جمهوری اسلامی رو آورد. دیگر چندان مهم نیست درنگریم که اگر رژیم از این فرصت بهره می&zwnj;جست، چه پیش می&zwnj;آمد. این موضوع در سایه آن چیزی قرار دارد که رخ داد. کانون قدرت از فرصت استفاده نکرد؛ و این امر اتفاقی نبود. از شر اصلاح&zwnj;طلبان جمع شده گرد محمد خاتمی راحت شده بود و در دوره اینان نشان داده بود که نمی&zwnj;گذارد در سبک و سیاق حکومت&zwnj;گری فقاهتی تغییر چندانی صورت گیرد.</p> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <!--break--><!--break--><div dir="RTL">اصل نظام یعنی ولی فقیه و اصول&zwnj;گرایان فدایی او در پایان دوره خاتمی بسیار خودآگاه&zwnj;تر از آغاز آن دوره بودند. عزم جزمشان را برای حفظ کیان ولایت و بالا بردن شأن آن، از انتخابات مجلس هفتم به نمایش گذاشته بودند، با نشستن احمدی&zwnj;نژاد بر تخت ریاست جمهوری در سال ۱۳۸۴ سنگرهای عمده از دست رفته را دوباره تصرف کرده بودند و دیگر نمی&zwnj;خواستند هیچ یک از آنها را از دست بدهند.</div> <div dir="RTL">با وجود همه اینها پا پیش گذاشتن میرحسین موسوی و مهدی کروبی و جنبشی که در پشتیبانی از آنان در دوره مبارزات انتخاباتی شکل گرفت، آنان را گیج کرد و این گیجی تا مدتی پس از برآمد جنبش &quot;رأی من کو&quot; ادامه یافت. این گونه شوک و سرگشتگی، که بازهم تکرار خواهد شد، نشان&zwnj;دهنده آن است که رژیم، فاقد مغزی است که بتواند برنامه دقیقی بریزد و بر همه چیز کنترل داشته باشد.</div> <div dir="RTL">با سرکوب جنبش ارگان&zwnj;های اطلاعاتی و امنیتی تمرکز بیشتری یافتند، اما هنوز گیج&zwnj;گاه&zwnj;ها و نقطه&zwnj;های کور بسیاری دارند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">مشکل بزرگ رژیم این است که هر چه می&zwnj;گذرد بیشتر دچار ناشنوایی می&zwnj;شود، آن هم به این دلیل ساده که صدای خودش چنان بلند است که صدای دیگران را نمی&zwnj;شنود. رژیم، سیستمی است عمل&zwnj;کننده در محیطی که مدام پیچیده&zwnj;تر می&zwnj;شود. برای حرکت، یعنی انتخاب راه باید از مجموعه&zwnj;ی پیچیدگی&zwnj;ها بکاهد و این کار را با ساده&zwnj;سازی به شیوه فیلترینگ انجام می&zwnj;دهد. پیام&zwnj;های نامطلوب حذف شده یا به سیگنالی که برچسب &quot;دشمن&quot; به آن می&zwnj;خورد، فرو کاسته می&zwnj;شوند. در دوره&zwnj;ای می&zwnj;توان به این شیوه پرتحرک شد و واکنش سریع نشان داد، اما این رویه به قیمت خوگیری به تشدید فیلترینگ تمام می&zwnj;شود، چیزی که رژیم در هنگامه&zwnj;های پیش رو جزای آن را خواهد داد. سانسور دو سویه دارد: هم ما را از دست&zwnj;یابی به اطلاعات محروم می&zwnj;کند، هم خود سانسورچی را. و جایی می&zwnj;رسد که میزان محرومیت سانسورچی بیشتر از ماست. جمهوری اسلامی مدتهاست که از این مرز گذاشته است. امتیاز مردم این است که &quot;فیلتر&quot;شکن دارند، رژیم ندارد. ممکن است در بولتن&zwnj;های امنیتی آن بسی خبرهای درست برای اطلاع مسئولان بیاید. اما تجربه همه رژیم&zwnj;های استبدادی نشان می&zwnj;دهد که بولتن&zwnj;های امنیتی حتا در راست&zwnj;نمایی&zwnj;هایشان مسئولان را دچار کژبینی می&zwnj;کنند. در پایان بازی از مغزهای اطلاعاتی به عنوان مظهر نهایت بی&zwnj;شعوری پرده&zwnj;برداری می&zwnj;شود.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">باری، دوره اصلاح با پیچیدگی&zwnj;هایی همراه بود که رژیم بر آن شد آنها را فیلتر کند. چیزی را که در نظر نگیرند، لازم نیست ملاحظه آن را کنند یا احیانا به آن امتیازی دهند. و موضوع فقط به در نظر گرفتن یا نگرفتن برنمی&zwnj;گردد. برای اصلاح،&zwnj; هم مکانیسم&zwnj;های آگاهی را باید دگرگون کرد، هم رویه&zwnj;ها را و هم عوامل را. باید مرز سیستم و محیط را از نو تعریف کرد و قاعده&zwnj;های تازه&zwnj;ای را برای تأثیرگیری و تأثیرگذاری پیش گذاشت.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">سیستم جمهوری اسلامی از اصلاح سرباز نمی&zwnj;زند، اما کُدبندی آن چنان است که اصلاح خود را در فروبستگی بیشتر خود می&zwnj;بیند، نه در گشایش خود. کد دوگانه سیاست را اگر به پیروی از نیکلاس لومن، قطبِ نظریۀ سیستمی در جامعه&zwnj;شناسی، قدرت / ضعف در نظر گیریم، یعنی سنجۀ کارآیی سیستم سیاسی را در آن دانیم که بر قدرت خود می&zwnj;افزاید یا به ضعف می&zwnj;گراید و همین کد را سنجۀ تصمیم&zwnj;گیری در سیستم بدانیم (تصمیم بر پایه این معیار که با این یا آن کار بر قدرت افزوده می&zwnj;شود، یا از آن کاسته می&zwnj;شود)، بایستی در مورد حکومت کنونی ایران آن را مشخص&zwnj;تر کنیم: سیستم، کدِ قدرت / ضعف را به کد ولایت / ضد ولایت و به بیانی دیگر ولایت&zwnj;پذیری / ولایت&zwnj;گریزی ترجمه می&zwnj;کند و بر این مبنا کارآیی یعنی افزایش قدرت خود را در این می&zwnj;بیند که قطبِ ولایت و ولایت&zwnj;پذیری را تقویت کند و در مقابل، هر چه را که ناخودی است به عنوان ولایت&zwnj;گریز و ضد ولایت فقیه بکوبد.</div> <div dir="RTL">مشی اصلاح&zwnj;طلبی خاتمی و پیروانش این بود که از ترجمۀ تنگ&zwnj;نظرانۀ کُد قدرت /&nbsp;ضعف به کُد ولایت / ضد ولایت جلوگیری کنند و با این کار بر قدرت جمهوری اسلامی بیفزایند. آنان چاره را در آن می&zwnj;دیدند که در تقسیم&zwnj;بندی خودی / غیر خودی تجدید نظر کنند و دایره خودی&zwnj;ها را گسترش دهند. این به معنای توزیع قدرت بود، به هم زدن ساختار عادت&zwnj;شدۀ شرکت سهامی جمهوری اسلامی و توزیع بخشی از سهام آن در میان دیگران و جلوگیری از اِعمال نفوذ ویژۀ بخشی از سهامداران بود. ساختار قدرت چنین بازسازی&zwnj;ای را برنتابید و به همین دلیل، و به شکلی اکیدتر با نظر به تجربۀ پیشین، در برابر موسوی جبهه گرفت.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">موسوی هم می&zwnj;خواست همان کاری را انجام دهد که در برنامۀ خاتمی بود: ترجمان اصلاح&zwnj;طلبانۀ کد قدرت / ضعف با هدف افزودن بر قدرت جمهوری اسلامی. ولی ساختار اصلی قدرت در جمهوری اسلامی در این ترجمان نه نیرویابی، بلکه نیرودهی می&zwnj;دید. یک بار دیگر فرصت اصلاح از دست رفت. تا جایی که بتوان آینده را پیش&zwnj;بینی کرد، می&zwnj;توان گفت که اگر رژیم زمانی به یک سیاست اصلاح در جهت ترسیم شده توسط کسانی چون خاتمی و موسوی و کروبی تن دهد، برای آن بسیار پردردسر و پرهزینه خواهد بود، تا جایی که ممکن است در بازتوزیع قدرت، حتا به میزانی محدود، کنترل از دست مرکز قدرت خارج شود.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>پدیده احمدی&zwnj;نژاد، یک فرصت از دست رفته دیگر</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&quot;اصلاح&quot; را می&zwnj;توانیم در بحث سیاسی روز در ایران در دو معنای خاص و عام در نظر گیریم. در معنای ویژۀ آن سیاستی است که با نام &quot;دوم خرداد&quot; و پیامدهای آن گره خورده است. اما &quot;اصلاح&quot; در معنای عام سیستمی آن، می&zwnj;تواند عنوانی باشد برای هر تلاشی که سیستم سیاسی برای افزایش قدرت خویش و انطباق بر الزام&zwnj;های کناکنش <span dir="LTR">(interaction)</span> با محیط به کار می&zwnj;بندد. بر این پایه پدیده احمدی&zwnj;نژاد هم فرصتی برای اصلاح بوده است. این فرصت هم از دست رفت. مشکل است پاسخ دادن به این پرسش که تا چه حد؛ اما می&zwnj;توان گفت تا حد زیادی.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">احمدی&zwnj;نژاد هم آمد که بر قدرت جمهوری اسلامی بیفزاید، ولی بدون اینکه کد ولایت / ضد ولایت را به شیوه&zwnj;ای نامطلوب برای ولایت، یعنی به شیوۀ خاتمی، تعدیل کند. او با ادعای تقویت ولایت آمد و بر آن شد مانع&zwnj;های پیوند ولایت با مستضعفان را از میان بردارد تا پایۀ حکومت را تقویت کند. بروز پدیدۀ احمدی&zwnj;نژاد یک نماد بازتوزیع قدرت بود: هم اصلاح&zwnj;طلبان تعدیل&zwnj;کننده کد ولایت / ضد ولایت کنار گذاشته شدند، و هم بخشی از سهامداران سنتی شرکت سهامی جمهوری اسلامی، که از یاران قدیم بنیان&zwnj;گذار دستگاه بودند، در موضع ضعیف&zwnj;تری از پیش قرار گرفتند؛ و ولی فقیه از این آرایش جدید خرسند بود، چون فکر می&zwnj;کرد اینک شمایلش در چشم مردم جلوه بیشتری می&zwnj;یابد. برنامۀ احمدی&zwnj;نژاد این بود که انقلاب اسلامی را از مرحله بوروکراتیک آن بُرون برد و به مرحلۀ جنبشی آن بازگرداند. برای جنبش برانگیختن، تنها به شعار نیاز نداشت؛ می&zwnj;بایست پول هم پخش کند؛ و چنین کرد.</div> <div dir="RTL">پوپولیسم احمدی&zwnj;نژاد اگر در راستای طبیعی خود پیش می&zwnj;رفت، یعنی دستگاه با آن همراهی کاملی نشان می&zwnj;داد و نیروی ماند رژیم مانع پویش آن نمی&zwnj;شد، می&zwnj;بایست به نوعی نظم فاشیستی منجر شود. (در اینجا اصطلاح &quot;فاشیسم&quot; را بدون سخت&zwnj;گیری تئوریک در تعریف آن به کار می&zwnj;بریم و بیشتر منظورمان پوپولیسم راست است.) &nbsp;او پایگاه توده&zwnj;ای رژیم را تقویت کرد و در آن شوق و امید برانگیخت، نیروهای سرکوب را تقویت کرد و یاری&zwnj;رسان تبدیل پاسداران به یک همتافتۀ نظامی-اقتصادی شد، و همچنین ایدئولوژی را ساده&zwnj;تر، ستیزنده&zwnj;تر و دارای شمایل&zwnj;هایی نزدیک&zwnj;تر و قابل لمس&zwnj;تر کرد. ولی او در همان حال بخشی از نظمی را که ایجاد شده بود، به هم زد، بی&zwnj; آنکه بدیل کارآمدی برای آن داشته باشد. او آشفته&zwnj;تر از آن بود که بتواند نظم جانشینی ایجاد کند. ادعا کرد در جایگاه قدرت کسان بسیاری را از روی صندلی&zwnj;هایشان برمی&zwnj;دارد و جاهای خالی را به نیروهای لایق تازه&zwnj;نفس می&zwnj;دهد. بخشی از نوکیسه&zwnj;ها، بوروکرات&zwnj;های رده میانی و دون&zwnj;پایه&zwnj;ها &minus; که در نظم تا آن هنگام مستقر، دیگر شانسی برای ارتقای خود نمی&zwnj;دیدند &minus; وعدۀ او را جدی گرفتند و از او هواداری کردند. صندلی&zwnj;ها نصیب تعداد به نسبت اندکی شد؛ همه نصیب نبردند و بیشتر امید&zwnj;-بستگان ناکام ماندند. ناکامی آنان، این روزها برای احمدی&zwnj;نژاد مسئله&zwnj;ساز شده است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">تحرک احمدی&zwnj;نژاد در عرصۀ سیاست خارجی کاملا به ضرر رژیم تمام شد. جر زدن او در پیروی کامل از ولی فقیه در کشمکش اتمی به انزوای بیشتر رژیم راه برد. اکنون اورانیوم دارند، اما در فروش نفت دچار مشکل شده&zwnj;اند. فکر می&zwnj;کردند در کشمکش اتمی دست بالا را که بگیرند، اگر بخواهند در نهایت بر سر چیزی معامله کنند، باقی&zwnj;مانده مطلوب اصلی&zwnj;شان خواهد بود. با این کار فقط شدت نزاع را بالا بردند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">دست بالا را گرفتن، آن هم به صورت بی&zwnj;پشتوانه&zwnj;ای که به آن در بیانی گویا &quot;خالی&zwnj;بندی&quot; می&zwnj;گویند، &nbsp;منش احمد&zwnj;ی&zwnj;نژاد است. تلاش او برای احیای حالت جنبشی &quot;انقلاب اسلامی&quot; همه&zwnj;جانبه بود، به گونه&zwnj;ای که حوزه ایدئولوژی را هم می&zwnj;پوشاند. خواست در اینجا نیز دست بالا را بگیرد و از رقیبان پیش افتد. مهدی&zwnj;گری و ایرانیت و ادعای رسالت جهانی را با هم مخلوط کرد&zwnj; و نگاه به قاعده را به صورت بالا کشیدن پامنبری&zwnj;ها درآورد، به طوری که صدای منبری&zwnj;ها درآمد. حاصل انقلاب ایدئولوژیک سالهای اخیر این شده است که ایدئولوژی ساده&zwnj;تر و عامیانه&zwnj;تر شده، و هر چه عوام&zwnj;گراتر شده نخبه&zwnj;آزارتر شده است، چیزی که فکر عاقبت&zwnj;اندیش سرسپرده دستگاه را نگران کرده است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">بازجنباندن ایدئولوژی، یعنی حالت جنبش&zwnj;انگیز آن را زنده کردن، ایجاب می&zwnj;کرد که از خود احمدی&zwnj;نژاد هم شمایلی ایدئولوژیک ساخته شود، چیزی که در خور پادوی ولی فقیه نیست. هیچ کدام از مقامات قرار نیست شخصیتی باشند، آن هم در جایی که شخصیت ولی فقیه پیوسته در حال افول است. پیروانش می&zwnj;گویند که او مظلوم است و قدرش ناشناخته مانده. وقتی قدر ولی فقیه ناشناخته مانده، قرار نیست همه قدرشناس یک مقام زیردست او شوند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">احمدی&zwnj;نژاد هم نتوانست &quot;اصلاح&quot; لازم را در دستگاه صورت دهد، &quot;اصلاح&quot;ی که هدف آن تقویت قدرت جمهوری اسلامی از راه تزریق کارمایه جنبشی به آن بود. احمدی&zwnj;نژاد هم شاخص یک فرصت از دست رفته برای جمهوری اسلامی است.&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>جمهوری اسلامی در آیینه دو خط مشی &quot;اصلاح&quot;</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در آیینه ناکامی خط رفرمیستی خاتمی و خط فاشیست&zwnj;مآب احمدی&zwnj;نژاد خصوصیت&zwnj;هایی از جمهوری اسلامی پرنمود شده&zwnj;اند که برای اکنون و آینده آن تعیین&zwnj;کننده هستند. آنها را برمی&zwnj;شمریم:</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">- رژیم &quot;اصلاح&zwnj;&quot;شدنی نیست، در هیچ جهتی &quot;اصلاح&quot; شدنی نیست. این شانس را ندارد که کارآ شود و همزمان پایه توده&zwnj;ای خود را تقویت کند یا دست کم آن را حفظ کند. اگر به سیاست آزادی&zwnj;دهی محدود و کنترل شده بگرود، کارآیی امنیتی خود را از دست می&zwnj;دهد. یک گام پس بنشیند، مردم ده گام به پیش می&zwnj;آیند، و باز گرداندن آنان به سر جای اول پرهزینه است. اگر بخواهد به لحاظ اقتصادی و اداری کارآ شود، باید کار را به کاردان بسپارد، ولی با این کار پشتیبانان اصلی خود را ناخرسند می&zwnj;کند. پشتیبانان آن می&zwnj;خواهند که امور در دست &quot;خودی&zwnj;ها&quot; باشد، در دست ولایت&zwnj;مداران و آنان بتوانند به راحتی از خزانه برداشت کنند و برای حفظ پایه توده&zwnj;ای نظام، اینجا و آنجا پول پخش کنند.</div> <div dir="RTL">&minus; رژیم دیگر نمی&zwnj;تواند به مرحله جنبشی انقلاب اسلامی بازگردد، و نمی&zwnj;تواند مرحله تازه&zwnj;ای از شورانگیزی و بسیج را آغاز کند. هم خاتمی و هم احمدی&zwnj;نژاد خواستند نظام را تر و تازه کنند؛ برخی موفقیت&zwnj;های موضعی به دست آوردند، اما در مجموع ناکام ماندند.</div> <div dir="RTL">&minus; از زیر چتر ایدئولوژیک رژیم گریز وجود دارد؛ خیمه ولایت را نمی&zwnj;توانند جذاب کنند، نه به لحاظ فکری، نه به لحاظ استتیک. نظام هر چه می&zwnj;گذرد مبتذل&zwnj;تر و بدسلیقه&zwnj;تر و زننده&zwnj;تر می&zwnj;شود.</div> <div dir="RTL">&minus; هر چه ولایت&zwnj;مداری تقویت می&zwnj;شود، رابطه با جهان خارج پرتنش&zwnj;تر می&zwnj;گردد. رژیم ظرفیت پذیرش عقلانیتی در حد عقلانیت خاتمی در سیاست خارجی را ندارد. انزوا را نمی&zwnj;تواند با تهاجم به شکل احمدی&zwnj;نژاد جبران کند، زیرا سیاست خارجی به شکل آوازه&zwnj;گری و پخش پول برای جذب متحد، پرهزینه است و هر چه می&zwnj;گذرد توانایی نظام برای پرداخت این گونه هزینه&zwnj;ها پایین&zwnj;تر می&zwnj;آید. نظام اکنون به جایی رسیده که کل سیاست خارجی خود را باید به صورت دفاعی درآورد و آن را بویژه در خدمت دفاع تسلیحاتی قرار دهد. مدیران نظامی عهده&zwnj;دار سیاست خارجی می&zwnj;شوند. آنان نیز طبعا نمی&zwnj;توانند و نمی&zwnj;خواهند تنش&zwnj;زدایی کنند. اگر نخواهند &quot;بسیجی&quot;وار عمل کنند، باید به سنگربندی بپردازند. به هر حال دیوار جدایی با جهان خارج مدام قطورتر می&zwnj;شود.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">با فرض تعیین&zwnj;کننده بودن این خصوصیت&zwnj;ها، محتمل&zwnj;ترین عاقبتی که در چشم&zwnj;انداز نزدیک می&zwnj;توان برای رژیم متصور شد، بی&zwnj;حرکتی است، راکد نگه داشتن است، کنترل است، پی گرفتن سیاستی انقباضی است. در این مرحله نظام می&zwnj;کوشد برای مهار بحران&zwnj;هایی که سیاست&zwnj;های جنبشی گره خورده با نام احمدی&zwnj;نژاد برانگیخت، به کادرها و برنامه&zwnj;هایی رو آورد که خود را ضمن ولایت&zwnj;مداری با یک سنجیدگی بوروکراتیک معرفی می&zwnj;کنند. این کار رژیم رژیم را لَخت&zwnj;تر، عبوس&zwnj;تر و خسته&zwnj;کننده&zwnj;تر از پیش می&zwnj;کند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">کار به جایی رسیده که کنترل بحران&zwnj;های داخلی سیستم، دیگر تأثیر چندانی بر رابطۀ بحرانی سیستم با محیط&nbsp;ندارد. اما در مقابل بحران بیشتر در درون سیستم تأثیر آشکارا تشدیدکننده&zwnj;ای بر بحران رابطه آن با محیط می&zwnj;گذارد. این امر به معنای تعیین&zwnj;کننده&zwnj;تر شدن نقش جامعه در رابطه جامعه&minus;سیستم است.</div> <p>&nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/06/12/15591#comments اصلاح‌طلبی دوسیه ۲۲ خرداد محمدرضا نیکفر ولایت فقیه گوی سیاست Tue, 12 Jun 2012 18:58:11 +0000 15591 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/news/iran/2012/03/05/11666 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/news/iran/2012/03/05/11666" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-filefield field-field-article-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_article_image" width="260" height="165" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/khatami_6.jpg?1330976298" /> </div> </div> </div> <p>محمد خاتمی، رئیس جمهور سابق و چهره شاخص اصلاح&zwnj;طلبی جمهوری اسلامی، در یادداشتی که در سایت خود انتشار داده به توجیه شرکتش در انتخابات ۱۲ اسفند پرداخته است.</p> <!--break--><!--break--><p> به گزارش تارنمای شخصی محمد خاتمی، او گفته است: &quot;با وجود سختی و پیچیدگی این مسأله انتظار ندارم که همگان از توضیحات من قانع شوند، بخصوص که محدودیت ما در اطلاع رسانی فضایی را از هر طرف ایجاد کرده که هم توقعاتی خارج از امکانات و مصلحت مطرح می شود و هم تبیین کامل آسان نیست.&quot;</p> <p> خاتمی در ادامه شرکتش در انتخابات ۱۲ اسفند را با مشی اصلاح&zwnj;طلبی خود توضیح داده و گفته است: &quot;اقدام من از منش و بینش سیاسی و فکری من و آن چه به آن باور دارم و پای بندم ریشه می گیرد.&raquo; او هدفی را که با این کار در برابر خود قرار داده چنین معرفی کرده است: &laquo; هدف ممکن و مطلوب، بازگرداندن امور به موقعیتی است که در آن مصلحت کشور و خواست های اساسی و تاریخی مردم اصل قرار گیرد.&quot;</p> <blockquote><p><img align="middle" width="200" height="79" src="/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/khatami2.jpg" alt="" />خاتمی: تعیین استراتژی عدم معرفی نامزد و ارائه لیست هیچ&zwnj;گاه به معنی تحریم انتخابات نبود</p> </blockquote> <p>خاتمی در یادداشت خود طبیعی دانسته که برای دیگران کارکرد او با پرسش مواجه شود: &quot;وجود چنین ابهام&zwnj;ها و پرسش&zwnj;ها در فضای عمومی به&zwnj;ویژه از سوی کسانی که در این سال&zwnj;ها متحمل مشکلات و محدودیت&zwnj;های گوناگون و هزینه&zwnj;های سنگین شده&zwnj;اند امری طبیعی است.&quot;</p> <p> او در این یادداشت مدعی شده که از آغاز نیز بنا را بر تحریم نگذاشته بوده است: &quot;تعیین استراتژی عدم معرفی نامزد و ارائه لیست هیچ&zwnj;گاه به معنی تحریم انتخابات نبود و می بایست این امر را در عمل اثبات کنیم تا با گرفتن هرگونه بهانه ای از بدخواهان روزنه ای برای امکان مفاهمه بیشتر با تکیه بر حقوق و مصلحت مردم و پیشرفت واقعی کشور باز شود.&quot;</p> <p> یادداشت خاتمی حاوی هیچ نکته روشنی در انتقاد از حاکمیت نیست و به نظر می&zwnj;رسد که منتقدان و مخالفان را به گذشت و تمکین فرامی&zwnj;خواند: &quot;من براساس راهبرد اصلاح طلبانه به آشتی ملی و بازگشت به آرمان های اصیل انقلاب و قانون اساسی و ایجاد فضای همدلی و مشارکت همگان دعوت کرده و می کنم و انتظار داشته و دارم که همه با اسیر نماندن در گذشته و با نگاه به آینده روند تازه ای را در کشور آغاز کنند.&quot;</p> <p> شرکت محمد خاتمی در انتخابات مجلس نهم با غافلگيری گروهی از اصلاح&zwnj;طلبان روبه&zwnj;رو شد و برخی از مخالفان حکومت ايران و اصلاح&zwnj;طلبان از اين اقدام وی انتقاد&zwnj; کردند.<br /> &nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/news/iran/2012/03/05/11666#comments اخبار ایران اصلاح‌طلبی انتخابات مجلس نهم خاتمی Mon, 05 Mar 2012 12:37:29 +0000 11666 at https://archive.radiozamaneh.com