رای دادن خاتمی

خاتمی در پارادوکس انتخابات

Tue, 06 Mar 2012 21:25:55 +0000

سعید بیانی

با حضور محمد خاتمی در پای صندق رأی نهمین دوره مجلس بحث‌ها و جدل‌های سیاسی بین منتقدان، مخالفان و موافقان او بالا گرفته است. دفتر محمد خاتمی، وعده داد تا وعده داد که به‌زودی در مورد شرکت وی در انتخابات توضیح می‌دهد.

در روز ۱۵ اسفند نامه‌ای به قلم رئیس جمهوری سابق بر خروجی‌ وب‌سایت شخصی او قرار گرفت تا به گمانه‌زنی‌ها در مورد دلایل شرکت کردن وی پایان دهد.

آنچه مشخص است بخشی از مخاطبان اصلی این نامه، گردانندگان و بازدیدکنندگان وب‌سایت کلمه نزدیک به میرحسین موسوی هستند. خود خاتمی به این امر اذعان دارد که پاسخ او امکان دارد برای طرفداران او قانع‌کننده نباشد.

به هر روی بسیاری بر این باورند که شرکت خاتمی، بعد از انتخابات ریاست جمهوری بحث‌برانگیز سید محمد خاتمی در بخشی از نامه خود می‌گوید: "اقدام من از منش و بینش سیاسی و فکری من و آن چه به آن باور دارم و پای‌بندم ریشه می‌گیرد."

دلبستگی به نظام

محمد خاتمی بارها در سخنان خود از دلبستگی‌اش به نظام سخن به میان آورده و با عملکرد خود این موضوع را به اثبات رسانده است.

در جریان اعتراضات دانشجویی سال ۱۳۷۸ که به دنبال حمله به کوی دانشگاه تهران روی داد، در حالی که دانشجویان معترض در اعتراض به توقیف روزنامه سلام و حمایت از اصلاحات دوم خرداد به خیابان‌ها ریختند، و خواهان حمایت محمد خاتمی از خود شدند، رئیس جمهوری در صحنه نبود تا روزی که اعتراضات سرکوب شد و گروه کثیری از دانشجویان به بند کشیده شدند و هزینه‌های گزافی به آنان تحمل شد.

خاتمی با شرکت خود پیامی برای حکومت دارد مبنی بر اینکه اگرچه ما به شیوه برگزاری انتخابات انتقاد داریم ولی از نظام و آرمانهای آن دست بر نخواهیم داشت

کشته شدن عزت الله ابراهیم‌نژاد، فرشته علیزاده، تامی حامی فر، اکبر محمدی و دستگیری و شکنجه وحشیانه دست کم ۳۰۰ دانشجو مانند احمد باطبی، اکبر محمدی، منوچهر محمدی ومیثم لطفی توسط نیروهای امنیتی و اطلاعاتی نمونه آشکار هزینه‌ای بود که به جنبش دانشجویی تحمیل شد ولی باز خبری از خاتمی نبود که نبود. [۱] [۲]

خاتمی بار‌ها نشان داده است در حمایت از نیروهای منتقد نیز جناحی و حزبی عمل می‌کند. زمانی که اعتراضات دانشجویی بخشی از نیروهای به زعم حکومت ساختارشکن را در بر گرفت خاتمی خود را از آن جریان کنار کشید، چون اعتقاد او به نظام و جمهوری ولایت فقیه بر کسی پوشیده نیست و این اعتقاد قلبی اوست.

از سوی دیگر، خاتمی همواره در عرصه سیاست با دیگر نیروهای درون نظام تفاوتی آشکار داشته است. همواره دلبسته و همواره به آرمان‌های این نظام پایبند بوده و یک شبه و تنها به خاطر منافع اقتصادی و گروهی این دلبستگی را ظاهری نشان نداده است.

در بخشی از این نامه، رئیس جمهوری سابق می‌نویسد: " من از موضع اصلاحات و در جهت نگاه‌داشت روزنه‌های اصلاحطلبی که آن را مهم‌ترین و بلکه تنها راه سربلندی کشور و دست‌یابی به آرمان‌های اصیل انقلاب و تأمین حقوق مردم و مصالح ملت می‌دانم و نیز برای دفعمخاطرات و تهدیدهای درونی و بیرونی اقدام کرده‌ام."

خطر جنگ و پیام به حکومت

تهدید‌های گاه‌وبی‌گاه مقامات اسرائیلی و آمریکایی به همراه تحریم‌های کمرشکن اقتصادی به ایران همه دوست‌داران ایران را نگران کرده است.

بحث پیرامون اجماع و اتحاد اپوزسیون خارج و داخل کشور و تحرکات نیروهای مخالف نظام محمد خاتمی و تمامی نیروهای معتقد به حکومت را نگران کرده و به‌ فکر انداخته است تا راهی برای جلوگیری از سقوط و فروپاشی بیندیشند

محمد خاتمی از این غائله مستثنی نیست. شکی نیست که گروه تندرویی در رژیم خواهان حمله نظامی به ایران هستند تا همانند دهه ۶۰ با سرکوب مخالفان و منتقدان معتدل و میان‌رو راه‌های سد شده در برابر راه جمهوری اسلامی را بشکنند و در توجیه ناکارآمدی دستگاه مدیریتی حکومت در اداره کشور تمامی تقصیرها را به گردن دشمنان نظام و جنگ تحمیلی بیندازند.

خاتمی با شرکت خود پیامی برای حکومت دارد مبنی بر اینکه اگرچه ما به شیوه برگزاری انتخابات انتقاد داریم ولی از نظام و آرمانهای آن دست بر نخواهیم داشت. محمد خاتمی به شیوه خود به مسائل سیاسی می‌نگرد، او نمی‌خواهد با ساختارشکنان حتی به‌طور مقطعی همراهی کند، حتی اگر این همراهی یک تحریم ساده انتخاباتی باشد و یا حمایت از یک حرکت اعتراضی محدود در داخل کشور.

از سوی دیگر، بحث پیرامون اجماع و اتحاد اپوزسیون خارج و داخل کشور و تحرکات نیروهای مخالف نظام محمد خاتمی و تمامی نیروهای معتقد به حکومت را نگران کرده و به‌ فکر انداخته است تا راهی برای جلوگیری از سقوط و فروپاشی بیندیشند. [ ۳ [

محمد خاتمی همچنان امیدوار

او امیدوار است، امید به بازگشت به قطاری (نظام) که او را سالهاست از آن پیاده کرده‌اند، قطاری که امروز، راه دیگری برای خود برگزیده است و به هیچ صراطی هم مستقیم نیست.

راه سرکوب در داخل، اختناق، استبداد، یاغی‌گری و گردن‌کشی در برابر جامعه بین المللی، فساد و ناکارآمدی دستگاه جمهوریِ ولایت فقیهی، ذهن محمد خاتمی را به خود مشغول کرده است. محمد خاتمی نیک می‌داند این راه به ناکجاآبادی منتهی خواهد شد که پیش از این صدام حسین، قذافی، بن علی و مبارک پیمودند و این اواخر بشار اسد در حال پیمود آن است.

محمد خاتمی به شیوه خود به مسائل سیاسی می‌نگرد، او نمی‌خواهد با ساختارشکنان حتی به‌طور مقطعی همراهی کند، حتی اگر این همراهی یک تحریم ساده انتخاباتی باشد و یا حمایت از یک حرکت اعتراضی محدود در داخل کشور

دلبستگی او به نظام بر او تکلیف می‌کند که در انتخابات حتی اگر نمایشی شرکت کند و توجیهی عقلانی از دید خود ارائه دهد. امید به اصلاح و تعیین خطی درست از دید او باعث شده در هر مناسبت مذهبی و سیاسی خود را موظف به بیان راهکار برای دستیابی به واژه موهوم "مردم سالاری دینی" کند. اما غافل از آنکه ولی فقیه مدت‌هاست او و یاران نزدیک او را در صحنه وارونه شطرنج سیاسی با جبر و اجبار کیش و مات کرده است.

هاشمی رفسنجانی که پس از دوم خرداد عالیجناب سرخ‌پوش نام گرفته بود، حال به جهت نزدیکی به دیدگاه‌های اصلاح طلبانه خاتمی مورد غضب نظام قرار گرفته و زمزمه پیاده کردن او از قطار نظام از پیش تر نیز به گوش می‌رسید. خاتمی خواهان بازنگاه داشتن در این قطار است تا در زمان مقتضی با چانه‌زنی و مذاکرات سیاسی به نتیجه دلخواه برسند.

انتخابات بی رمق و حتی با خاتمی

انتخابات ۱۲ اسفند برگزار شد، با رقابتی بدون رقیب و عدم رعایت قواعد بازی، انتخاباتی که اگرچه وزیر کشور، محمد نجار آن را با مشارکت ۶۴ درصدی اعلام کرد، ولی در کلان‌شهر‌ها از جمله تهران این مشارکت در پایین‌ترین سطح خود ارزیابی شده است بر اساس آمار به دست آمده میزان مشارکت مردم در مناطق شمال تهران به مرز ۳۰ درصد رسید که یک رکورد محسوب شده است. در خوشبین‌ترین آمار به میزان مشارکت در تهران ۴۰ و در سراسر کشور ۵۸ درصد ارزیابی شده است. [۴]

محمد خاتمی برخلاف فشار‌های داخلی از جانب طرفدارن خود برای اعلام تحریم انتخابات تنها به بیان برگزاری انتخاباتی آزاد و رقابتی و شرایط آن آزادی زندانیان سیاسی- برداشتن حصر رهبران جنبش سبز- آزادی رسانه‌ها بسنده کرد، و از حق قانونی خود (شرکت در انتخابات) چشم‌پوشی نکرده است.

باید پذیرفت انتخابات حقی است که هر حکومت حتی سرکوبگر‌ترین آن همانند جمهوری اسلامی در اختیار مردم قرار می‌دهد. جدا از عادلانه بودن یا نبودن آن، تقلبی و نمایشی بودن یا نبودن آن، هر کس بنا به خواست خود مختار است در آن شرکت کند و از این حق خود بنا به نگرش و دیدگاه خود استفاده کند.

اگربه نظام جمهوری اسلامی باور نداریم و شرکت در آن را نیز بیهوده می‌دانیم، باید شرایط و قواعد بازی دموکراسی را از هم اکنون در میان خود تمرین کنیم. تاختن به خاتمی گره‌ای از مشکل بزرگ کشور یعنی "استبداد دینی" باز نخواهد کرد، زیرا آن کس که باید تصمیم آخر را بگیرد و راه درست را برگزیند ، تصمیم خود را گرفته و راه درست را برگزیده است؛ مردم ایران راه دستیابی به آزادی، دمکراسی و رعایت حقوق بشر را برگزیده‌اند. این راهی است که دهه‌هاست طی می‌کنند و آن را تا پایان خواهد پیمود.

پا‌نویس‌ها :

1. باطبی: «طناب دار ۴۵ دقیقه روی گردنم بود»

2. فرشته علیزاده فعّال دانشجویی یکی از قربانیان واقعه کوی دانشگاه ۱۸ تیر ۷۸

3. توافق مخالفان جمهوری اسلامی بر ادامه گفت و گو

۴. رجوع کنید به این لینک: آمار اولیه از مشارکت در حوزه انتخابیه تهران

انتخابات مجلس ایران- انتخاب آخرِ اوباما

Mon, 05 Mar 2012 00:22:34 +0000

نبض سیاست؛

اشکان پارسا

فضای سیاسی ایران در هفته گذشته تحت تاثیر برگزاری نهمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی بود. خبر‌های مربوط به رد صلاحیت‌ کاندیداها توسط شورای نگهبان قانون اساسی، مناظره‌های انتخاباتی ، تبلیغات انتخابات و موضع گروه‌های اپوزسیون، فضای غالب را در رسانه‌های فارسی زبان داخل و خارج ایران به خود اختصاص دادند.

این انتخابات روز جمعه در فضایی قابل پیش‌بینی برگزار شد و تنها حاشیه غیرمنتظره‌اش حضور "محمد خاتمی" رییس جمهوری پیشین ایران در این رای‌گیری بود.

درست در همین روز "باراک اوباما" رییس جمهوری آمریکا طی یک مصاحبه از احتمال به‌کارگیری گزینه نظامی علیه تاسیسات هسته‌ای ایران سخن گفت و تاکید کرد که کشورش درباره به‌کارگیری این تهدید بلوف نمی‌زند.

علاوه‌براین، دولت تایلند نیز خبر از بازجویی گروهی دیگر از ایرانیان به اتهام همدستی برای انجام عملیات تروریستی علیه اهداف اسراییلی در این کشور داد و محافل دیپلماتیک را متوجه التهاب‌های دامنه‌دار میان تهران و تل‌آویو کرد. همزمان با این تحولات، سازمان عفو بین الملل در گزارش تازه‌ای از افزایش سرکوب‌ها و نقض مستمر حقوق بشر در ایران خبر داد و به این رویه اعتراض کرد.

این سازمان در گزارش خود آورده بود که نقض حقوق بشر در آستانه انتخابات مجلس افزایش پیدا کرده و به مرحله بحرانی رسیده است. "رادیو زمانه" در "نبض سیاست" این هفته، مروری خبری-تحلیلی به این رویدادها داشته است.

انتخابات قابل پیش بینی

انتخابات نهمین دوره مجلس شورای اسلامی بر تمام تحولات سیاسی هفته گذشته ایران سایه افکند. انتخاباتی که رقابت در آن میان طیف‌هایی از جناح محافظه کار در جریان بود و اصلاح طلبان بابت آنچه "عدم آزادی و سلامت" انتخابات خوانده بودند از مشارکت در آن صرف نظر کردند.

رییس جمهوری آمریکا طی یک مصاحبه از احتمال به‌کارگیری گزینه نظامی علیه تاسیسات هسته‌ای ایران سخن گفت و تاکید کرد که کشورش درباره به‌کارگیری این تهدید بلوف نمی‌زند

دو طیف عمده محافظه کار در این انتخابات تحت نام‌های "جبهه متحد اصولگرایان" و "جبهه پایداری انقلاب اسلامی" حضور داشتند.

هر دو تشکل از حامیان "آیت الله خامنه‌ای" رهبر جمهوری اسلامی هستند اما اعضای جبهه پایداری که با هدایت "محمد تقی مصباح یزدی" (رییس پژوهشکده امام خمینی) در انتخابات شرکت کردند، در واقع طیف افراطی جناح محافظه‌کار را نمایندگی می‌کنند. اعضای جبهه متحد زیر لوای "محمد رضا مهدوی کنی‌‌" شامل محافظه‌کاران سنتی هستند.

علاوه بر این دو تشکل، گروه‌های اقماری دیگری از گرایش‌های مختلف در جریان محافظه‌کار ایران به میدان انتخابات مجلس شورای اسلامی آمدند. این گروه‌ها امکان مانور زیادی نداشتند و قادر به ارایه لیست‌های کامل با کاندیداهای اختصاصی نبودند. انتخابات با حضور این گروه‌ها از ساعت ۸ صبح روز جمعه (۱۲ اسفند) آغاز شد و قرار بود تا ساعت ۲۰ پایان یابد اما مقام‌های ستاد انتخابات وزارت کشور با ادعای اینکه انتخابات پرشور بوده و مشارکت در آن خیره‌کننده است، رای‌گیری را تا ساعت ۲۳ به وقت تهران تمدید کردند.

نتایج اولیه اعلام شده از سوی وزارت کشور حاکی از مشارکت ۶۴ درصدی در این انتخابات بود.

میزان مشارکتی که مخالفان حکومت نسبت به آن بدبین هستند و می‌گویند که این نتایج دستکاری شده و از پیش تعیین شده بوده است.

ماجرای یک رای جنجالی

بی شک مهم‌ترین حاشیه انتخابات مجلس شورای اسلامی، حضور "محمد خاتمی" رییس جمهوری پیشین و از چهره‌های ارشد جناح اصلاح طلب در پای صندوق رای بود.

سوال اساسی منتقدان رای دادن خاتمی این است که وقتی هیچ کدام از شروط او برای شرکت در انتخابات، مانند آزادی زندانیان سیاسی، برگزاری انتخابات آزاد و اجرای قانون اساسی، برآورده نشده او با چه استدلال و انگیزه‌ای پای صندوق رای حاضر شد؟

خبر شرکت یا عدم شرکت او در انتخابات برای ساعت‌های متوالی از عصر جمعه تا بامداد روز شنبه (13 اسفند) به صورت ضد و نقیضی در شبکه‌های اجتماعی و پایگاه‌های رسانه‌ای دیده می‌شد. نخستین بار خبر حضور او در انتخابات توسط خبرگزاری مهر منتشر شد و این خبرگزاری اعلام کرد که محمد خاتمی در یک شعبه رای‌گیری در شهر دماوند رای خود را به صندوق انداخته است.

خبر شرکت او در رای‌گیری نه تنها هواداران وی را شوکه کرد، بلکه به تحلیل‌های متفاوت درباره کنش سیاسی خاتمی و دلایل رای دادن او منجر شد.

خاتمی پیش‌تر گفته بود که شرکت اصلاح طلبان در انتخابات را منوط به برآورده شدن پیش شرط‌هایی می‌داند. شرط‌های او شامل آزادی زندانیان سیاسی، برگزاری انتخابات آزاد و اجرای قانون اساسی بود. او روز ۲۸ آذرماه امسال در گفت‌وگویی با خبرنگاران ضمن اشاره به برآورده نشدن شروطش گفته بود: "وقتی همه نشانه‌ها دلالت بر این دارد که نباید در انتخابات شرکت کنیم، بنابراین شرکت در انتخابات معنایی ندارد."

حالا سوال اساسی منتقدان رای دادن خاتمی این است که وقتی هیچ کدام از این شروط برآورده نشده است او با چه استدلال و انگیزه‌ای پای صندوق رای حاضر شده است؟ خاتمی هنوز پاسخی به این پرسش اساسی نداده است اما وعده داده که در آینده نزدیک توضیحی در این زمینه منتشر خواهد کرد. مشخص نیست که آیا او می‌تواند با توضیح خود هواداران دل آزرده‌اش را توجیه و متقاعد کند یا نه.

آمریکا در فکر آخرین گزینه؟

درست در روزی که انتخابات مجلس شورای اسلامی در ایران جریان داشت، "باراک اوباما" رییس جمهوری ایالات متحده هم از احتمال انتخاب آخرین گزینه یعنی حمله نظامی به تاسیسات اتمی ایران خبر داد.

اسراییلی‌ها با اشاره به پیشرفت برنامه هسته‌ای ایران می‌گویند که تهران از خط قرمز رد شده و باید هر چه زود‌تر متوقف شود اما آمریکا امیدوار است که با کمک متحدان خود آهنگ تحریم‌ها را به حدی تند کند که مقام‌های جمهوری اسلامی گریزی جز تجدید نظر در برنامه‌های هسته‌ای خود نداشته باشند

او در مصاحبه‌ای با نشریه "آتلانتیک" پیش از دیدار با "بنیامین نتانیاهو"، نخست‌وزیر اسرائیل گفت که "جلوگیری از تبدیل شدن ایران به یک قدرت اتمی تنها مصالح اسرائیل نیست بلکه این موضوع جزو مصالح امنیتی آمریکا نیز محسوب می‌شود."

اوباما تاکید کرد که کشورش درباره امکان حمله به ایران بلوف نمی‌زند. این یکی از تند‌ترین مواضعی بود که کاخ سفید طی ماه‌های اخیر پیرامون امکان حمله به ایران اتخاذ کرده است. آمریکا تحت فشار روزافزون از سوی اسراییل برای اعمال تنبیه‌هایی سخت‌تر علیه جمهوری اسلامی به دلیل دنبال کردن برنامه هسته‌ای قرار دارد.

هر هفته اظهاراتی از مقام‌های اسراییلی در رسانه‌ها نقل می‌شود مبنی بر اینکه این کشور قصد حمله یکجانبه به ایران را دارد. اسراییلی‌ها با اشاره به پیشرفت برنامه هسته‌ای ایران می‌گویند که تهران از خط قرمز رد شده و باید هر چه زود‌تر متوقف شود اما آمریکا امیدوار است که با کمک متحدان خود آهنگ تحریم‌ها را به حدی تند کند که مقام‌های جمهوری اسلامی گریزی جز تجدید نظر در برنامه‌های هسته‌ای خود نداشته باشند.

طبق توافق‌های به دست آمده قرار است که دور بعدی مذاکرات میان ایران و اعضای گروه ۱+۵ (اعضای دایم شورای امنیت به همراه آلمان) در اردیبهشت ماه سال ۱۳۹۱ در ترکیه انجام شود. دیپلمات‌های غربی می‌گویند که نمی‌توان امید چندانی به نتایج این مذاکرات داشت.

ایران دو هفته پیش با ممانعت از بازدید گروهی از بازرسان آژانس بین المللی انرژی اتمی از تاسیسات اتمی پارچین عملا سوء ظن آژانس نسبت به فعالیت‌های اتمی خود را افزایش داد. آژانس در گزارش خود پس از این اقدام ایران، بر افزایش تردید‌ها نسبت به صلح‌آمیز بودن نیات هسته‌ای جمهوری اسلامی تاکید کرد. انتظار می‌رود که در این فضای پر تنش لابی‌های اسراییلی‌ها در ایالات متحده برای متقاعد کردن واشنگتن به اعمال تهدیدهای اساسی‌تر علیه جمهوری اسلامی به شکل قابل ملاحظه‌ای افزایش یابد.

سرنخ های تازه

تایلند یکی از کشورهای مورد علاقه برای توریست‌های ایرانی است اما متهم شدن تهران به انجام یک عملیات تروریستی در ماه گذشته باعث کم‌رونق شدن سفرهای توریستی ایرانی‌ها به این کشور شده است.

تدابیر امنیتی در فرودگاه‌های تایلند و مقررات ویزا درباره شهروندان ایرانی افزایش پیدا کرده. ایرانی‌ها پیش‌تر می‌توانستند ویزای خود را هنگام ورود به خاک تایلند کسب کنند اما اکنون صدور این ویزای توریستی متوقف شده است

پلیس تایلند روز سه شنبه (۲۵ بهمن‌ماه) خبر داد که در پی انفجارهایی در یک خانه تیمی در بانکوک، سه ایرانی در حالی که به گفته شاهدان محلی زخمی بودند، از این خانه گریختند.

برخی از این متهمان به نام‌های "سعید مرادی" و "محمد خزایی" در تایلند دستگیر شدند اما تعدادی دیگر فرار کردند. پلیس تایلند هفته گذشته اعلام کرد که سه ایرانی دیگر را نیز در رابطه با عملیات تروریستی ماه گذشته بازجویی کرده است.

این افراد متهم به تلاش برای ترور دیپلمات‌های اسراییلی در خاک تایلند شده‌اند. ایران دست داشتن در این طرح را رد کرده است اما پلیس تایلند مدارکی را منتشر کرده که حاکی از طراحی این توطئه تروریستی است.

بعد از این حمله، تدابیر امنیتی در فرودگاه‌های تایلند درباره شهروندان ایرانی افزایش پیدا کرده و مقررات مربوط به صدور ویزا برای ایرانی‌ها نیز تغییر یافته است. ایرانی‌ها پیش‌تر می‌توانستند ویزای خود را هنگام ورود به خاک تایلند کسب کنند اما اکنون صدور این ویزای توریستی متوقف شده است.

تنش در روابط تهران و بانکوک مشابه تنشی است که در روابط ایران و جمهوری آذربایجان به وجود آمده است. دولت آذربایجان نیز دو هفته پیش از بازداشت گروهی از افراد وابسته به حکومت ایران برای بمب گذاری علیه اهداف اسراییلی خبر داد.

ایران ادعای جمهوری آذربایجان را نیز رد کرده است اما این اتهام‌ها به تضعیف موقعیت منطقه‌ای جمهوری اسلامی منجر شده است.

یک هشدار تازه درباره نقض حقوق بشر

نهادهای بین المللی حقوق بشر در گزارشهای ماه‌های اخیر خود نسبت به نقض فزاینده حقوق شهروندان ایرانی هشدار داده‌اند.

این نهاد‌ها تاکید کرده‌اند که تدارک حکومت برای برگزاری انتخابات مجلس شورای اسلامی یکی از عوامل تشدید سرکوب علیه فعالان سیاسی، مدنی و رسانه‌ای بوده است.

سازمان عفو بین الملل در راستای همین هشدار‌ها روز سه شنبه (۹ اسفند) گزارش تازه‌ای از سرکوب رو به گسترش مخالفت‌ها در ایران با عنوان "دستور داریم تو را له کنیم" منتشر و اعلام کرده بود "در آستانه انتخابات مجلس در این هفته در ایران سرکوب آزادی بیان به شدت اوج گرفته است."

سازمان عفو بین الملل در راستای همین هشدار‌ها گزارش تازه‌ای از سرکوب رو به گسترش مخالفت‌ها در ایران با عنوان "دستور داریم تو را له کنیم" منتشر و اعلام کرده بود که در آستانه انتخابات مجلس در این هفته در ایران سرکوب آزادی بیان به شدت اوج گرفته است

این سازمان در گزارش خود با اشاره به "راه انداختن موجی از دستگیری‌ها" پس از اعتراض‌های ۲۵ بهمن سال ۱۳۸۹ در ایران گفته بود که "تداوم سرکوب، پوچ بودن ادعای ایران در حمایت از اعتراض در خاورمیانه و آفریقای شمالی را به خوبی به نمایش می‌گذارد."

عفو بین الملل تاکید کرده بود که "در ماه‌های اخیر گروه‌های مختلفی از جمله وکلا، دانشجویان، روزنامه نگاران، فعالان سیاسی و نزدیکان آن‌ها، اقلیت‌های دینی و قومی، اهالی سینما و افرادی که با بیرون از مرز‌ها به ویژه رسانه‌های خارجی ارتباط دارند، قربانی موجی از دستگیری‌ها شده‌اند."

اشاره این گزارش به بازداشت گروهی از روزنامه نگاران و فعالان رسانه‌ای به دستور سپاه پاسداران در حدود دو ماه پیش بود. این نهاد نظامی-امنیتی روز جمعه (۶ اسفند) مدعی شد که این افراد از همکاران شبکه تلویزیونی بی‌بی سی فارسی بوده‌اند. برخی از متهمان مانند "پرستو دوکوهکی" (روزنامه نگار و وبلاگ نویس)، "مرضیه رسولی" (روزنامه نگار و وبلاگ نویس) و "سهام بورقانی" (روزنامه نگار) طی هفته گذشته با گذاشتن قرار وثیقه از زندان آزاد شدند.

شبکه بی‌بی سی ادعای سپاه درباره همکاری با روزنامه نگاران داخل ایران را رد کرده است و این ادعا را به منزله تلاش برای افزایش فشار‌ها بر بی‌بی سی دانسته است.

روایت‌های دوگانه یک انتخابات

Sat, 03 Mar 2012 12:27:27 +0000

حمید مافی

درست در روزی که جبهه تحریم انتخابات شاهد ائتلاف نانوشته اپوزیسیون و بخشی از اصلاح طلبان که در سالهای گذشته در ساختار جمهوری اسلامی، حضور داشتند، بود، سید محمد خاتمی به سوژه اصلی انتخابات مجلس در ایران تبدیل شد.

رئیس جمهوری پیشین ایران در شرایطی که پیش از این حضور اصلاح طلبان در انتخابات را مشروط اعلام کرده بود، در یکی از حوزه‌های انتخاباتی دماوند به پای صندوق رای رفت تا خبرگزاری‌های داخلی ایران، سوژه اصلی انتخاباتی که به بازی مرگ و زندگی تبدیل شده بود، را بیابند.

حکومت جمهوری اسلامی، همچون گذشته انتخابات را به کارزار جنگ با دشمن تبدیل کرده و آقای خامنه‌ای رای دادن در انتخابات را به سیلی زدن به صورت دشمن و مخالفان تعبیر کرده بود. او یک روز پیش از انتخابات اعلام کرد: مهم افزایش مشارکت در انتخابات است.

در مقابل نیروهای تحول خواه و بخشی از اصلاح طلبان در ایران، اعلام کرده بودند که در انتخابات شرکت نخواهند کرد. این گروه‌ها پیش از این وعده کرده بودند که تحریم فعال انتخابات را در پیش خواهند گرفت و از مردم خواسته بودند که روز ۱۲ اسفند در خانه بمانند.

در حالی که تحریم کنندگان انتخابات برای سازماندهی هواداران خود، اقدام مشخصی انجام نداده بودند، رسانه‌های دولتی ایران سعی کردند تا با گزارش‌های متعدد نشان دهند که مردم بدون توجه به تبلیغات صورت گرفته توسط مخالفان نظام، به پای صندوق‌های رای آمده‌اند

در حالی که تحریم کنندگان انتخابات برای سازماندهی هواداران خود، اقدام مشخصی انجام نداده بودند، رسانه‌های دولتی ایران سعی کردند تا با گزارش‌های متعدد نشان دهند که مردم بدون توجه به تبلیغات صورت گرفته توسط مخالفان نظام، به پای صندوق‌های رای آمده‌اند.

دو روایت متفاوت

خبرگزاری فارس در نخستین ساعت رای‌گیری از احتمال افزایش ۹ درصدی مشارکت‌کنندگان نسبت به دوره قبل خبر داد و تلویزیون دولتی ایران نیز تصاویری از شعبه‌های اخذ رای پخش کرد که بیانگر تراکم جمعیت رای دهنده بود.ستاد انتخابات مجلس نیز ساعت رای‌گیری را تا یازده شب تمدید کرد.

در مقابل رسانه‌های نزدیک به جنبش سبز و کاربران شبکه‌های مجازی نیز از بی‌رونقی و حضور کمرنگ مردم در پای صندوق‌های رای خبر دادند و مدعی شدند که مشارکت در انتخابات پائین بوده است. انتشار عکس‌هایی از حوزه‌های انتخابیه در برخی از نقاط تهران نشان از آن داشت که تعداد رای دهندگان کم شمار بوده است.

صادق زیباکلام، استاد دانشگاه تهران هم که برای حضور در برنامه تلویزیونی شبکه الجزیره به حسینیه ارشاد رفته بود، حضور مردم در پای صندوق‌های رای را به نسبت انتخابات سال ۸۸ کمرنگ‌تر توصیف کرد. او در پاسخ به سوال خبرنگاری که از او پرسید؛ آیا برای رای دادن به این مکان آمده است، گفت: تنها برای حضور در برنامه شبکه تلویزیونی الجزیره به حسینیه ارشاد آمده و رای دادن یا ندادن یک مساله کاملا شخصی است.

آنان که نیامدند

در حالی که شبکه‌های تلویزیونی ایران و خبرگزاری‌ها تلاش کردند تا هیچ چهره‌ نامداری به هنگام حضور در شعبه‌های رای از دید دوربین‌ها پنهان نماند، سید حسن خمینی و اکبر هاشمی رفسنجانی تنها شخصیت‌هایی بودند که دوربین‌ها حضور آنان در انتخابات را ثبت کردند.

حتی سید محمد خاتمی که بخش زیادی از شبکه‌های اجتماعی و خبرگزاری‌ها تلاش کردند تا حضور او در انتخابات را تائید یا تکدیب کنند، دور از چشم دوربین‌ها ماند و تنها یک عکس با کیفیت پائین و تصویری محو از او در خبرگزاری فارس منتشر شد.

منابع خبری نزدیک به جنبش سبز از عدم حضور چهره‌های سر‌شناس اصلاح طلب در انتخابات خبر دادند. عبدالله نوری، غلامحسین کرباسچی، محمد رضا خاتمی و دیگر اعضای احزاب اصلاح طلب در ایران از جمله افرادی بودند که خبری در باره حضور آن‌ها در مراکز رای گیری منتشر نشد.

منابع خبری نزدیک به جنبش سبز از عدم حضور چهره‌های سر‌شناس اصلاح طلب در انتخابات خبر دادند. عبدالله نوری، غلامحسین کرباسچی، محمد رضا خاتمی و دیگر اعضای احزاب اصلاح طلب در ایران از آن جمله بودند

در همین حال برخی از منابع خبری هم از عدم حضور هشت مرجع تقلید در انتخابات خبر دادند. در حالی که شبکه خبر ایران به صورت مستقیم لحظه رای دادن مراجع تقلید را به نمایش گذاشت، جرس از عدم شرکت حسین وحید خراسانی، سید موسی شبیری زنجانی، سیدعبدالکریم موسوی اردبیلی، یوسف صانعی، سید محمد صادق روحانی، سید صادق شیرازی، سید علی محمد دستغیب شیرازی و اسدالله بیات زنجانی در انتخابات خبر داد.

ناظران در محاصره

این خبر‌ها در شرایطی منتشر شد که خبرنگاران رسانه‌های خارجی برای گزارش از وضعیت انتخابات در تهران با مشکل روبه‌رو بودند. این خبرنگاران تحت کنترل ماموران دولتی و به صورت دست جمعی به مراکز رای گیری منتقل شدند. وب سایت وال استریت جورنال در گزارشی که از تهران مخابره کرده بود به محدودیت‌های ایجاد شده برای خبرنگاران خارجی اشاره کرد.

بر اساس گزارش این نشریه، خبرنگاران خارجی تنها اجازه حضور در مراکز رای‌گیری شلوغ را داشته‌اند و با اتوبوس به این مراکز منتقل شده‌اند. این گزارش حکایت از این داشت که انتخابات مجلس در تهران با استقبال نسبتا کم روبه‌رو شده است. بر اساس این گزارش، "هر چه که در جنوب شهر حوزه‌های رای گیری شلوغ بوده است در شمال شهر مردم کمتری در انتخابات شرکت کرده‌اند."

این گزارش به نقل از یک خانم مسن در تجریش تهران، انتخابات در ایران را "کمدی "خوانده و گفته است: طبقه متوسط ایران در انتخابات شرکت نکرده است. بلکه شرکت کنندگان در انتخابات معلمان، کارگران و کارکنان دولت هستند که با تشویق‌های مالی به پای صندوق‌های رای آمده‌اند.

پایگاه اینترنتی الجزیره نیز در گزارشی از تهران، مشارکت مردم در انتخابات را محل مناقشه میان حکومت و مخالفان خوانده است. ریحانه شهروند تهرانی به خبرنگار الجزیره گفته است: نتیجه انتخابات از پیش معلوم شده و رای دادن یا رای ندادن ما تفاوتی ندارد. این را ما از انتخابات سال ۲۰۰۹ – انتخابات ریاست جمهوری دهم – آموخته‌ایم.

بر اساس گزارش وال استریت جورنال ، خبرنگاران خارجی تنها اجازه حضور در مراکز رای‌گیری شلوغ را داشته‌اند و با اتوبوس به این مراکز منتقل شده‌اند. این گزارش حکایت از این داشت که انتخابات مجلس در تهران با استقبال نسبتا کم روبه‌رو شده است

الجزیره به نقل از خبرنگار AFP در تهران، گزارش داده است که خواسته بسیاری از شرکت کنندگان در انتخابات حل مشکلات اقتصادی و بهبود شرایط اقتصادی خود است. وحید لواسانی یک شهروند تهرانی به خبرنگار AFP گفته است: از مجلس می‌خواهد که مشکلات اقتصادی و ارتباط با غرب را حل کند، مساله‌ای که احمدی‌نژاد نتوانسته است برای آن تدبیری بیاندیشد.

صمد شهروند تهرانی هم به این خبرگزاری گفته است: شرکت در انتخابات یک وظیفه ملی است و انقلاب در ایران مشکلات را بیشتر خواهد کرد. در همین حال محمد باقری شهروند دیگر تهرانی به الجزیره گفته است که در انتخابات شرکت نکرده است چرا که در انتخابات سال ۲۰۰۹ پاسخ رای دهندگان سرکوب و باطوم در خیابان و زندان بوده است.

خبرگزاری‌های خارجی غیبت اصلاح طلبان و مخالفان دولت در انتخابات را نیز مورد توجه قرار داده‌اند. الجزیره گفته است: این یک رقابت میان رهبر ایران و رئیس دولت است که می‌خواهند مجلس را در اختیار بگیرند در حالی که رهبران معترضان همچنان در حصر هستند.

مشارکت زیر ۵۰ درصد

مقام‌های دولتی در ایران، از مشارکت ۶۸ درصدی مردم در انتخابات خبر داده‌اند. خبرگزاری فارس گزارش داده است: ۳۲ تا ۳۳ میلیون نفر در انتخابات شرکت کرده‌اند.

این خبرگزاری تعداد تعرفه‌های مصرف شده در تهران را نیز دو میلیون و ۲۰۰ هزار تعرفه گزارش کرده است. با این حال خبرگزاری فارس پیش از ظهر روز گذشته خبر داد که در برخی از حوزه‌های انتخاباتی تعرفه رای تمام شده است.

چنانچه ۳۳ میلیون نفر در انتخابات مجلس مشارکت کرده باشند، پیش بینی خبرگزاری فارس که مشارکت ۶۸ درصدی مردم در انتخابات را برآورد کرده بود، درست از آب در خواهد آمد. همین سبب شده است که رسانه‌های غیر دولتی و نزدیک به مخالفان در ایران، این خبر‌ها را "مهندسی آراء" بخوانند و مدعی شوند که حکومت تلاش دارد تا میزان مشارکت مردم در انتخابات را به صورت غیر واقعی افزایش دهد.

الجزیره گفته است: این یک رقابت میان رهبر ایران و رئیس دولت است که می‌خواهند مجلس را در اختیار بگیرند در حالی که رهبران معترضان همچنان در حصر هستند

با این حال، برخی از کار‌شناسان و فعالان سیاسی پیش بینی می‌کنند که مشارکت در انتخابات کمتر از دوره‌های پیشین باشد. یک فعال سیاسی که ‌نمی‌خواهد نامش افشاء شود، در این باره به زمانه می‌گوید: پیش بینی می‌شود مشارکت واقعی مردم در انتخابات کمتر از ۵۰ درصد باشد.

او می‌افزاید: اگر چه رسانه‌های دولتی تلاش دارند تا مشارکت مردم در انتخابات را پررنگ‌تر از گذشته نشان دهند اما واقعیت این است که تعداد رای دهندگان در انتخابات نسبت به دوره‌های گذشته کاهش یافته است. به گفته این فعال سیاسی، مشارکت در کلان شهر‌ها زیر ۴۰ درصد خواهد بود و در شهرهای دیگر هم مشارکت بیش از ۵۰ درصد نخواهد شد.

او می‌گوید: به خاطر مسائل قومی و قبیله‌ای و روابط فامیلی در روستا‌ها و شهرهای کوچک مشارکت مردم به ۶۰ درصد خواهد رسید و در مجموع مشارکت مردم کمتر از ۵۰ درصد خواهد بود و این دستاورد مناسبی برای مخالفان دولت است. به گفته او، گزارش‌های دوستانش از استان‌های سیستان و بلوچستان و کردستان بیانگر مشارکت بسیار کم مردم این مناطق در انتخابات است.

این تحلیل‌گر سیاسی می‌افزاید: در شرایط فعلی، کاهش تعداد رای دهندگان در انتخابات نشانه خوبی برای جنبش سبز خواهد بود اما باید توجه کرد که جنبش به سمت انفعال و درگیری درونی سوق پیدا نکند چرا که طیف‌های مختلفی در درون جنبش وجود دارند که انتظار‌هایشان متفاوت است و درگیر شدن این طیف‌ها ضربه نهایی را به جنبش خواهد زد.

او در باره احتمال حضور خاتمی در انتخابات هم می‌گوید: پیش بینی می‌شد که خاتمی رای بدهد. چرا که او مخالف تحریم بوده و هست و به عنوان فردی که رابطه عاطفی و عقلی با نظام جمهوری اسلامی دارد، می‌خواهد در درون نظام بماند و همچنان امکان گفت‌و‌گو و رایزنی را داشته باشد.

به گفته او، تحلیل رفتار خاتمی در شرایط فعلی شتاب زده است و باید منتظر ماند تا مشخص شود که او برای چه و با چه هدفی رای داده است. در شرایط فعلی هر گونه تحلیل شتاب زده‌ای از رفتار انتخاباتی خاتمی ممکن است، احساساتی و غیرمنطقی جلوه کند.