خانه | محیط زیست

زمینی که زیر پای ماست

دوشنبه, 1391-02-04 11:15
نسخه قابل چاپنسخه قابل چاپ
رابین بوید (Robynne Boyd)
برگردان: 
احسان سنایی

رابین بوید − ۲۲ آوریل، روز زمین پاک بود، روزی که برای بعضی‌ها خاص‌تر از سایرین است. هاوارد گرت (Howard Garrett) یکی از آن‌هاست. او که به «دکتر خاک» هم معروف است، اصلاً اعتقاد دارد که سلامت سیاره ما با سلامت زمین زیر پای‌مان شروع می‌شود؛ با پرورش خاک پرطراوت و حاصلخیز و همچنین جوانه‌هایی که از آن سربرمی‌زنند.

 
"بدون خاک سالم، از گیاهان و جانوران و انسان‌های سالم هم خبری نیست". گرت این را از پشت تلفن خانه‌اش در شهر دالاس تگزاس می‌گوید، یعنی از جایی که خودش شخصاً دست‌به‌کار تبلیغ و حمایت از باغبانی، منظره‌آرایی و در مجموع زندگی مبتنی بر روش‌های ارگانیک و طبیعت‌محور شده است. او خاک را موجود زنده‌ای می‌داند که بدرفتاری‌های زیادی را متحمل می‌شود و برای بهبود، احتیاج به فعالیت مستمر زیستی و نوعی تعادل فیزیکی/شیمیایی دارد. این بدین‌معناست که بایستی فراوانی نسبی نیتروژن، پتاسیم، فسفر و همچنین عناصر ناچیزتری مثل کلسیم و منیزیم در آن حفظ شود. افزون بر این‌ها، خاک به میکروارگانیزم‌ها، حشرات و دیگر جانوران؛ و همچنین عادات مناسب کشت و زرع و آبیاری هم محتاج است. دستاورد این ملاحظات، منافع بسیاری از جمله رشد هر‌چه‌بهتر گیاهان، مقاومت پیوسته در برابر آفات و بیماری‌های خاک، تصفیه بهتر آب و همچنین فرسایش کمتر را در پی خواهد داشت. این در حالی‌ست که کشت و کار سنگین، استفاده از کودهای شیمیایی و همچنین محدودسازی بذرها به تنها چندگونه غلات خاص، این تعادل را به هم می‌زند. در نتیجه خاک و عوامل وابسته به آن – از جمله آب، غذا، تنوع زیستی و همچنین اقلیم – آسیب می‌بینند.
 
راتان لال (Rattan Lal)، خاک‌شناس دانشگاه ایالتی اوهایو قاعده‌ای علمی را دست و پا کرده که چرخه آسیب‌دیدگی خاک را خلاصه می‌کند: «قانون نامرغوبیتی». طبق این قانون، خاک نامرغوبی که به‌شکلی نامرغوب هم از آن بهره‌برداری شود، محصولات نامرغوب خواهد داد و فقط به درد تأمین ضوابط یک زندگی نامرغوب هم می‌خورد. اما لال، قدم از این فراتر می‌گذارد و می‌گوید احیای خاک نامرغوب، نه‌تنها سطح سلامت غذا، کیفیت آب و همچنین وفور گونه‌های زیستی را بهبود خواهد بخشید، بلکه به خنثی‌سازی دگرگونی‌های اخیر اقلیم زمین هم کمک خواهد کرد.
 
در زمانه‌ای که سطح غلظت کربن پراکنده در جو همین‌طور بالا و بالاتر می‌رود، خاک را می‌توان میزبان بی‌نظیری برای جذب کربن فزاینده جو درنظر گرفت و از آن به‌عنوان یک اسفنج هواکش استفاده برد. نمونه بارزش همان ایالت اوهایوست که طی ۱۵۰ سال گذشته، در حدود ۵۰ درصد از کربن موجود در خاک خود را به علت کشت و کار فراوان از دست داده است. یعنی حدود ۱۵ تُن از خاک منطقه به ازای هر جریب.
 
در سطح جهانی، از زمان طلیعه عصر کشاورزی تا به امروز، حدود یکصد میلیارد تُن کربن، یا به‌عبارتی ۷۵ تا ۸۰ درصد از کل کربن موجود در خاک زمین به هوا رها شده است. لال اعتقاد دارد اگر این خاک سلامتش را بازیابد، ۲۵ پی‌پی‌ام از کربن جوی (به‌معنای ۲۵ واحد در هر میلیون واحد) از هوا را که فراوانی آن هم‌اکنون ۳۹۴ پی‌پی‌ام است، تخلیه کرده‌ایم.
 
تحقیقاتی که توسط انیستیتو رودال انجام پذیرفته، که مؤسسه‌ای با هدف اشاعه کشاورزیِ ارگانیک است، نشان می‌دهد چنین نوعی از کشاورزی می‌تواند حدود نیم‌تن کربن را به ازای هر جریب خاک، در چرخه زیستی گیاهان وارد آورد؛ حال‌آنکه کشاورزی غیرارگانیک، اثری کاملاً برعکس می‌گذارد – یعنی زمین زراعی، از همین مقدار کربن، تخلیه می‌شود.
 
خلاصه اینکه سلامت خاک، اثرات سودآور و گسترده‌ای برای محیط پیرامون در پی دارد و «کشاورزی احیاگر» (یا همان ارگانیک) هم به همین مقوله توجه می‌کند. این نوع از کشاورزی، می‌کوشد از طریق روش‌های سنتی و ارگانیک نظیر استفاده از کود طبیعی، کشت غلات بارورکننده خاک و همچنین کاهش آهنگ کشاورزی در یک زمین خاص، بر بهره‌وری خاک بیفزاید. به‌گفته دکتر خاک این دیدگاه، هرچند آهسته، ولی بالاخره در حال پا گرفتن است. گرت، در پاسخ به سؤالی راجع به اهمیت روز زمین پاک و ارتباط آن با مقوله سلامت، با کمی بدبینی می‌گوید: "مشغول نبرد سختی برای حفظ سلامت خاک هستیم. این، مسئله هرروزمان است؛ کاری که ۳۶۵ روزه باید انجامش داد."
 
توضیح تصویر:
خاک سالم، یعنی گیاه سالم؛ این را دکتر خاک می‌گوید / منبع: Shutterstock
 

 

Share this
Share/Save/Bookmark

ارسال کردن دیدگاه جدید

محتویات این فیلد به صورت شخصی نگهداری می شود و در محلی از سایت نمایش داده نمی شود.

نظر شما پس از تایید دبیر وب‌سایت منتشر می‌شود.

لطفا به زبان فارسی کامنت بگذارید.
برای نوشتن به زبان فارسی می توانید از ادیتور زمانه استفاده کنید.

کامنتهایی که حاوی اتهام، توهین و یا حمله شخصی باشد هرز محسوب می شود و
منتشر نخواهد شد.

 

لینک به ادیتور زمانه:         

برای عبور از سد فیلترینگ

پرونده ۱۳۹۱ / چشم‌انداز ۱۳۹۲

مشخصات تازه دریافت برنامه های رادیو زمانه  از ماهواره:

ماهواره  :Eutelsat

هفت درجه شرقی

پولاریزاسیون افقی 

سیمبول ریت ۲۲

فرکانس ۱۰۷۲۱مگاهرتز

همیاران ما