خانه | جامعه | حقوق انساني ما

زلزله و تقابل مردم با حکومت

پنجشنبه, 1391-05-26 18:13
نسخه قابل چاپنسخه قابل چاپ
عزیز خسروشاهی

عزیز خسروشاهی - خبر‌ها همگی تلخ است. زمین می‌لرزد و چوب، خشت و کاهگل یارای مقاومت در برابر قدرت طبیعت را ندارد. عده‌ای از انسان‌ها می‌میرند و عده بسیار بیشتری زندگی خود را از دست می‌دهند و آوار می‌شوند. خبر‌ها تلخ است و کلمات و جمله‌ها توان انعکاس همه درد‌ها و مشکلات مردم زلزله زده را ندارند.

 
در کشوری مانند ایران که یک حکومت دیکتاتوری و «غیر پاسخگو به مردم» بر سر کار است، تلخی‌ها دوچندان است. زلزله‌های پنج، شش ریشتری که امروزه در دنیا تلفات جانی و مالی ندارد در ایران همچنان کشتار به راه می‌اندازد و مدیریت مناسبی برای کمک به مردم زلزله‌زده وجود ندارد. در کنار ضعف‌های مدیریتی و فساد حکومتی آنچه که به همه مردم ایران در همه عرصه‌ها ضرر می‌رساند و مایه تاسف فعالان سیاسی و اجتماعی ایران است، وجود این واقعیت است که جمهوری اسلامی ایران به همه مسائل در درجه اول به عنوان یک «مسئله امنیتی» نگاه می‌کند. گرانی کالا و تورم «توطئه برای تخریب چهره رهبری است» و زلزله، عرصه‌ای برای «خودنمایی فتنه گران»! حساب‌های بانکی گروه‌های داوطلب مردمی که از طریق آن کمک‌های مالی کوچک مردم روی هم جمع می‌شود تا گره کوچکی از کار مردم آسیب دیده باز شود به عنوان طرح مخالفان نظام برای جمع‌آوری کمک مالی برای نیروهای مخالف نظام دیده می‌شود!
 
وجود این رویکرد امنیتی در سیستم جمهوری اسلامی سبب شده است که روند کمک‌رسانی مردمی به زلزله‌زدگان با اختلال و مشکلاتی از سوی نهاد‌های نظامی، امنیتی و دولتی روبه‌رو شوند، اما این موضوعی نیست که در مرحله بحرانی (در اینجا زلزله) توجیهی برای معطوف کردن اراده‌ها و نگاه‌ها، از کمک به مردم آسیب‌دیده به سوی «غر زدن» و یا حتی نقادانه (در پله اول حوادث طبیعی) باشد. افراد زیادی از روز آغازین فاجعه تاکنون در فضای مجازی اینترنت و شبکه‌های اجتماعی در حال «فحش دادن به حکومت» و به راه انداختن کمپین‌های «زنده‌باد و مرده‌باد» هستند. همچنین در هنگامی که مردم مصیبت‌دیده آذربایجان به کمک و یاری احتیاج دارند موضوع زلزله تبدیل به میدان نبرد گروه‌های سیاسی شده است. طبق معمول نیروهای سلطنت‌طلب عکس پادشاه سابق و البته سرنگون شده ایران را بالا برده‌اند و گروه‌های پان ایرانیست و پان ترک در حال کوبیدن یکدیگر با لایک‌ها و کامنت‌ها هستند. درگیری بین نیروهای اصلاح طلب و غیر اصلاح طلب نیز در این میان هر از گاهی بالا می‌گیرد، اما این مسائل نباید مانع از دیده شدن «برجسته‌ترین» موضوع در این میان این غوغا باشد.
 
غوغای انسانیت
 
در کنار ضعف‌های مدیریتی و فساد حکومتی آنچه که به همه مردم ایران در همه عرصه‌ها ضرر می‌رساند و مایه تاسف فعالان سیاسی و اجتماعی ایران است، وجود این واقعیت است که جمهوری اسلامی ایران به همه مسائل در درجه اول به عنوان یک «مسئله امنیتی» نگاه می‌کند. گرانی کالا و تورم «توطئه برای تخریب چهره رهبری است» و زلزله، عرصه‌ای برای «خودنمایی فتنه گران»!
هر چه حکومت نسبت به مردم زلزله زده آذربایجان بی‌تفاوت است در عوض مردم ایران پیگیرانه در پی رفع دردها و مشکلات مردم مصیبت دیده هستند. حجم بالایی از کمک‌های نقدی و غیر نقدی از سراسر ایران به سوی آذربایجان سرازیر شده است و گروه‌های حرفه‌ای، آماتور و حتی تازه شکل گرفته از نیروهای داوطلب مردمی در مناطق زلزله زده حضور یافته‌اند و در حال امداد رسانی به مردم آسیب دیده هستند. با وجود تمام ضعف‌های مدیریتی و کارشکنی‌های عمدی و غیر عمدی حاکمیت، مردم ایران تمام قد پشت مردم زلزله زده آذربایجان ایستاده‌اند. همه خبرنگاران و گزارشگران روی این نکته تاکید می‌کنند که با وجود وضعیت دشوار معیشتی و بحران اقتصادی در ایران باز هم مردم از قبول مسئولیت‌های اجتماعی و انسانی شانه خالی نکرده‌اند. جامعه ایران همچنان از هویت اجتماعی خود دفاع می‌کند و نیروهای سیاسی – اجتماعی زیادی به خوبی بر ماهیت انسانی خود پافشاری می‌کنند و تسلیم موانع و مشکلات نمی‌شوند.
 
بلوغ سریع گروه‌های مردمی
 
گروه‌های داوطلبی که بدنه اصلی آن‌ها را جوانان، دانشجویان و مردم آذربایجان تشکیل می‌دهند با وجود آنکه بدون هماهنگی قبلی و در فقدان طرح و برنامه مشخص تشکیل شده‌اند با سرعتی شگفت‌آور در حال تکامل هستند.
 
اکیپ‌های دانشجویی حاضر در مناطق زلزله‌زده در حال ادغام شدن با یکدیگر هستند یا توانسته‌اند با یکدیگر ارتباط قوی و پیوسته برقرار کنند. تیم‌های پیشتیبانی در سایر شهرهای ایران از طریق تلفن یا امکانات اینترنتی با یکدیگر ارتباط دارند.
اکیپ‌های دانشجویی حاضر در مناطق زلزله‌زده در حال ادغام شدن با یکدیگر هستند یا توانسته‌اند با یکدیگر ارتباط قوی و پیوسته برقرار کنند. تیم‌های پیشتیبانی در سایر شهرهای ایران از طریق تلفن یا امکانات اینترنتی با یکدیگر ارتباط دارند و از روز سوم حادثه به بعد در زمینه فهرست خرید کمک‌های خود با یکدیگر مشورت و هماهنگی می‌کنند. میزان ناهماهنگی‌ها هر روز در حال کاهش است و تیم‌های امدادی با طرح و برنامه مشخص‌تری در حال ادامه کار هستند.
 
یکی از این جوانان می‌گوید: «وقتی ما به اینجا رسیدیم فقط چهار نفر بودیم. کمی گیج و سردرگم و البته در هراس از اینکه مبادا نتوانیم کاری انجام بدهیم. بعد از سه روز بچه‌های آشنا را پیدا کردیم. حالا ما ۲۵ نفر هستیم و باهم کار می‌کنیم. با کمک بچه‌های تبریز توانستیم انبار تهیه کنیم و توسط یکی از ایرانیان خارج کشور برای ما در تبریز محل اسکان تهیه شد. احساس می‌کنیم اکنون مفید‌تر هستیم و احساس پشتگرمی‌ای که داریم به ما اعتماد نفس بیشتری داده است. برنامه مشخصی داریم. به صورت جمعی استراحت می‌کنیم و به صورت جمعی فعالیت می‌کنیم. با گروه‌های دیگر هم با تلفن ارتباط داریم.»
همکاری مردم تبریز و اهر با گروه‌های داوطلب
 
در این میان اطلاعات دقیقی وجود دارد که مردم مناطق همجوار ناحیه زلزله زده به گرمی از گروه‌های داوطلب مردمی استقبال می‌کنند.
 
گزارش‌ها به خصوص از شهرهای تبریز و اهر حاکی از این است که خانواده‌های زیادی با خالی کردن یک یا چند اتاق در منزل مسکونی خود، نیروهای مردمی را برای استراحت شبانه، نظافت و استراحت اسکان می‌دهند و از آن‌ها پذیرایی می‌کنند.
گزارش‌ها به خصوص از شهرهای تبریز و اهر حاکی از این است که خانواده‌های زیادی با خالی کردن یک یا چند اتاق در منزل مسکونی خود، نیروهای مردمی را _ برای استراحت شبانه، نظافت و استراحت _ اسکان می‌دهند و از آن‌ها پذیرایی می‌کنند.
 
یکی از نیروهای داوطلب می‌گوید: «دو شب با اعضای گروه در منزل خانواده‌ای بودیم که خودشان در یک اتاق زندگی می‌کردند و تمام خانه را در اختیار ما قرار داده بودند. ما با لباس‌های خاکی و بدن‌های حمام نرفته، تمام فرش‌ها و رختخواب‌ها را ناخودآگاه کثیف می‌کردیم، اما خانم خانه حتی خم به ابرو نمی‌آورد. راستش دیگر خجالت کشیدیم نزد آنان بمانیم. به بهانه نگهبانی و استقرار شبانه در محل زلزله، اعلام کردیم که دیگر نیازی به آن خانه نداریم. دروغ گفتیم اما چاره‌ای نبود. احساس می‌کردیم به جای آنکه یاور مردم آذربایجان باشیم، باری روی دوش آن‌ها شده‌ایم.»
 
فعالان سیاسی و مردم در حال آموختن از یکدیگر
 
دیگر نکته قابل توجه در زلزله آذربایجان حضور گسترده نیروهای سیاسی خارج از ساختار حاکمیت در بین نیروهای امدادی است.
 
گروهی از نیروهای سیاسی ایران، کمک‌رسانی به مردم زلزله‌زده را در اولویت بالاتری از پرداختن به زندگی شخصی خود قرار داده‌اند. این افراد بعد از مدتی به خوبی توانسته‌اند با مردم منطقه ارتباط برقرار کرده و خود را بدون فیلترهای عقیدتی، مستقیم در معرض مسائل زندگی مردم قرار دهند.
گروهی از نیروهای سیاسی ایران، کمک‌رسانی به مردم زلزله‌زده را در اولویت بالاتری از پرداختن به زندگی شخصی خود قرار داده‌اند. این افراد بعد از مدتی به خوبی توانسته‌اند با مردم منطقه ارتباط برقرار کرده و خود را بدون فیلترهای عقیدتی، مستقیم در معرض مسائل زندگی مردم قرار دهند. این ارتباط سطح آگاهی‌ها را در دو سوی این رابطه افزایش داده است. مردم روستاهای آسیب دیده در گفت‌وگوهای گاه و بیگاه با این گروه از داوطلبان، در جریان بسیاری از امور قرار گرفته و تصورات نادرست‌شان از مسائل مدیریتی و حکومتی تصحیح شده است. همچنین نیروهای سیاسی ایران نیز از خواسته‌های واقعی و عینی مردم ایران بیش از پیش آگاه می‌شوند.
 
یکی از این داوطلبان می‌گوید: «مردم روستا‌ها فکر می‌کردند ما نیروهای دولتی هستیم. برای آن‌ها توضیح دادیم که ما نیروهای مردمی هستیم و این کمک‌ها هم همه با پول مردم تهیه شده است. تعجب می‌کردند. فکر می‌کردند که ما برای این کار‌ها حقوق می‌گیریم اما وقتی فهمیدند که ماجرا چیز دیگری است عمیقاً به فکر فرو می‌رفتند. وقتی با آن‌ها حرف می‌زدیم متوجه شدیم که مردم زندگی سختی دارند و مسائل معیشتی دغدغه اصلی مردم است. بسیاری از دعواهای سیاسی برای آن‌ها نا‌آشنا و بی‌ معنی است. اسم خیلی از افراد و گروه‌ها را نشنیده‌اند و برایشان هم مهم نیست.
 
راجع به سیاست‌های دولت احمدی‌نژاد و تاثیر بد تصمیمات او در وضع کشور برای روستائیان صحبت کردیم. راجع به مسائلی چون سهام عدالت و یارانه‌ها و اینکه چطور در زیر نقاب این طرح‌ها می‌خواهند همه هزینه‌های کشور را به دوش مردم بیاندازند. متاسفانه وقت کافی برای حرف زدن وجود ندارد. همیشه این صحبت‌ها در حد چند دقیقه است و در حین توزیع کالا‌ها و یا هنگام انتظار برای بازگشت اعضای گروه و مراجعت به محل اسکان انجام می‌شود.»
 
علیه جنجال و هوچی‌گری
سپاه یک نهاد نظامی است. شمار زیادی از نظامیان قادر نیستند در جایگاهی برابر و در مناسبات شهروندی با مردم ارتباط برقرار کنند. در یک ساختار نظامی سلسله مراتب و دستور مافوق بر شعور، انسانیت، عقل، قضاوت و تشخیص برتری دارد. جمله معروف «ارتش، چرا» ندارد!» نمایانگر واقعیت جاری در ساختارهای نظامی است.
 
گروه‌های داوطلب در منطقه زلزله‌زده و پشتیبانان آنان نیز ضمن تکذیب خبر «غارت انبارهای مردمی توسط نیروهای سپاه»، «ضرب و شتم نیروهای امدادگر توسط نظامیان»، «بسته اعلام شدن منطقه و ممنوع اعلام شدن تردد در روستا‌ها» و اخباری از این دست اعلام کرده‌اند که از فعالان عرصه خبر می‌خواهند که به مقابله با «امواج شایعه» بپردازند و از ایجاد جو ترس و نا‌امیدی دروغین جلوگیری کنند.
نیروهای سپاه پاسداران نیز شاید اغلب نمی‌توانند به این فکر کنند که یک فرد مصیبت‌زده، بی‌خانمان، گرسنه و در هراس از آینده نمی‌تواند در «صف» دریافت بطری آب بایستد و «از جلو نظام» بگیرد. بیشتر آنها قادر به درک این مسئله نیستند که اولویت اول در برابر مردم سانحه‌دیده برقراری «آرامش روانی» است. نظامیان قادر به تمایز بین «آرامش» و «نظم» نیستند و متاسفانه تعریفی بسیار خشک و مکانیکی از مفهوم «نظم» دارند. نظم در نظر فرماندهان سپاه الزاماً باید با «اعمال زور» برقرار شود. در این دیدگاه «مردم» خود عوامل برقراری نظم نیستند بلکه به چشم عوامل برهم زننده نظم به آن‌ها نگریسته می‌شود.
 
به صورت عرفی در تمام کشورهای دنیا در هنگام وقوع حوادث طبیعی ویرانگر به خصوص زلزله، منطقه توسط نیروهای نظامی قرنطینه می‌شود و ورود و خروج افراد کنترل می‌شود. ظرف دو روز گذشته به دلیل برنامه‌ریزی برای سفر رهبر جمهوری اسلامی به مناطق زلزله‌زده _که زیر فشار سنگین انتقاد افکار عمومی از بی‌تفاوتی او نسبت به زلزله آذربایجان انجام گرفته است _ بر حضور نیروهای سپاه پاسداران در جاده‌ها، ورودی شهر‌ها و روستاهای زلزله‌زده افزوده شده است و گزارش‌هایی از برخوردهای تند و زننده برخی از نظامیان با نیروهای داوطلب مخابره شده است. خوشبختانه با انجام سفر تبلیغاتی رهبر جمهوری اسلامی به نواحی زلزله‌زده آذربایجان پیش‌بینی می‌شود که از حضور نیروهای امنیتی و از میزان کارشکنی‌ها حکومتی در روند کار نیروهای امدادی مردمی کاسته شود.
 
گروه‌های داوطلب در منطقه زلزله‌زده و پشتیبانان آنان نیز ضمن تکذیب خبر «غارت انبارهای مردمی توسط نیروهای سپاه»، «ضرب و شتم نیروهای امدادگر توسط نظامیان»، «بسته اعلام شدن منطقه و ممنوع اعلام شدن تردد در روستا‌ها» و اخباری از این دست اعلام کرده‌اند که از فعالان عرصه خبر می‌خواهند که به مقابله با «امواج شایعه» بپردازند و از ایجاد جو ترس و نا‌امیدی دروغین جلوگیری کنند.
 
مسئول انبار یکی از گروه‌های مردمی می‌گوید: «این شایعات به جز اینکه کار نیروهای داوطلب را خراب کند چه اثری دارد. از دیروز تا حالا سه کامیون که برای ارسال کمک‌های مردمی در نظر گرفته بودیم انصراف داده‌اند. رانندگان ترسیده‌اند و تحت تاثیر شایعات فکر می‌کنند اگر به آذربایجان بروند سپاه آن‌ها را بازداشت می‌کند. تمام برنامه‌های ما به هم ریخته است. مردم به این کمک‌ها احتیاج دارند. عده‌ای به جای اینکه کمکی بکنند فقط پشت کامپیوترهای خود می‌نشینند و تنها به دنبال شایعه‌سازی هستند.
 
من ادعا نمی‌کنم که از همه منطقه خبر دارم. همه آدم‌ها هم مثل هم نیستند. احتمال اینکه افراد نظامی در مواردی کارشکنی کرده باشند وجود دارد. پایش بیافتد اهل ضرب و شتم و فحاشی هم هستند اما گروه ما تا به حال برخوردی نداشته است. گروه‌های امدادی باید هوشیار باشند و وارد این بازی نشوند. هرچه با این اخبار، واکنش‌ها و شایعات جو منطقه امنیتی شود به ضرر مردم آسیب دیده و خود ماست.»
 
تغییر نوع کمک‌های مردمی
 
یکی از فعالان اجتماعی روی صفحه فیس بوک خود درخواست کمک مالی برای خرید تانکرهای آب برای روستاهای پر جمعیت کرده است. فرد دیگری به دنبال یافتن داوطلبان دارای مهارت فنی و سازماندهی آنها برای انجام امور تخصصی است.
در روزهای اول وقوع حادثه بیشتر کمک‌های مردمی شامل اقلامی مانند: آب، کنسروهای غذا، پتو، لباس گرم، پوشک، نوار بهداشتی، لباس زیر، پودرهای شوینده و غیره بود که بعد از تامین این کالاهای اولیه و پر شدن انبار گروه‌های امدادی اکنون این نیروهای داوطلب به فکر تهیه کالاهای بادوام و غیر مصرفی مانند چراغ‌ و وسایل روشنایی، ظروف نگهداری آب، وسایل گرمایشی، کبسول‌های نگهداری گاز مایع و غیره افتاده‌اند. یکی از خبرنگاران مستقر در مناطق زلزله زده به همراه گروه خود به دنبال خرید و نصب دستشوئی صحرایی در روستاها برای بالابردن سطح بهداشت در منطقه زلزله‌زده است. یکی از فعالان اجتماعی روی صفحه فیس بوک خود درخواست کمک مالی برای خرید تانکرهای آب برای روستاهای پر جمعیت کرده است. فرد دیگری به دنبال یافتن داوطلبان دارای مهارت فنی و سازماندهی آنها برای انجام امور تخصصی است.
 
این تغیر رویکرد یکی دیگر از نشانه‌های بلوغ گروه‌های مردمی و رشد سطح سازماندهی و آگاهی در جریان تجربه مستقیم امور است. جالب است که ایده‌ها و کمک‌های مردمی همواره در کمیت و کیفیت یک قدم از طرح‌ها و کمک‌های دولتی جلوتر هستند.
 
آخرین آزمون
 
از مجموع گزارش‌های خبری و مشاهدات عینی می‌توان به این نتیجه رسید که مردم ایران یکبار دیگر در هنگام حادثه و در هنگام نیاز همنوعانشان به کمک و یاری، از همه آزمون‌های انسانی سربلند بیرون آمده‌اند.
 
لازم به‌نظر می‌رسد فعالان سیاسی-اجتماعی شروع به فشار آوردن به حکومت کنند تا تحت فشار افکار عمومی کمک‌رسانی دولتی، ساخت و ساز در مقیاس وسیع و پروژه‌های عمرانی متوقف نشود. بهترین نوع این فشار ادامه حضور فعالان اجتماعی و گروه‌های یاری‌رسان مردمی در منطقه آسیب دیده است.
آخرین مرحله این آزمون عملکرد مردم ایران در میزان پیگیری سرنوشت حادثه‌دیدگان است. تجربه زلزله بم نشان داد که مردم تا مدت‌ها به کمک‌رسانی به زلزله‌زدگان بم ادامه داده‌اند. نباید فراموش کرد با فروکش کردن موج اولیه کمک‌رسانی در هفته‌های بعد از وقوع حادثه از میزان کمک‌های عمومی و اولیه کاسته می‌شود و نقش نیروهای داوطلب در تمام عرصه‌های عملی، ارائه خدماتی بهداشتی، ارائه مددکاری‌های روانی و غیره پر رنگ‌تر می‌شود.
 
اتفاقاً در این مرحله است که لازم به‌نظر می‌رسد فعالان سیاسی-اجتماعی شروع به فشار آوردن به حکومت کنند تا تحت فشار افکار عمومی کمک‌رسانی دولتی، ساخت و ساز در مقیاس وسیع و پروژه‌های عمرانی متوقف نشود. بهترین نوع این فشار ادامه حضور فعالان اجتماعی و گروه‌های یاری‌رسان مردمی در منطقه آسیب دیده است. چنین امری سبب خواهد شد همچنان اخبار دقیق و صحیح از اوضاع به اطلاع افکار عمومی برسد و دولت مجبور شود در یک «رقابت اجباری» برای حفظ و بازسازی وجه خویش همچنان به بازسازی مناطق تخریب شده ادامه دهد. همچنین استمرار فعالیت گروه‌های داوطلب سبب می‌شود موضوع زلزله آذربایجان تا بازسازی کامل منطقه همچنان در یاد‌ها و افکار مردم زنده بماند و کمک‌های مردمی مستقیماً از طریق این گروه‌ها به دست مردم نیازمند برسد و در انبارهای دولتی و حساب‌های بانکی خاک نخورد.
Share this
Share/Save/Bookmark

یکی از زلزله زدگان دارد به زبان ترکی در مورد کم کاری مسئولان حرف می زند که شبکه خبر مصاحبه را قطع می کند!

ان شاءالله به همت مردم مظلوم ایران ،اهر ،هریس و ورزقان زودتر و بهتر از جنوب لبنان ساخته خاهد شد .مردم مظلومی که آن ها را نه اپوزوسیون خارج از کشور باور کرده ست نه پوزوزوسیون داخل کشور .

ارسال کردن دیدگاه جدید

محتویات این فیلد به صورت شخصی نگهداری می شود و در محلی از سایت نمایش داده نمی شود.

نظر شما پس از تایید دبیر وب‌سایت منتشر می‌شود.

لطفا به زبان فارسی کامنت بگذارید.
برای نوشتن به زبان فارسی می توانید از ادیتور زمانه استفاده کنید.

کامنتهایی که حاوی اتهام، توهین و یا حمله شخصی باشد هرز محسوب می شود و
منتشر نخواهد شد.

 

لینک به ادیتور زمانه:         

برای عبور از سد فیلترینگ

پرونده ۱۳۹۱ / چشم‌انداز ۱۳۹۲

مشخصات تازه دریافت برنامه های رادیو زمانه  از ماهواره:

ماهواره  :Eutelsat

هفت درجه شرقی

پولاریزاسیون افقی 

سیمبول ریت ۲۲

فرکانس ۱۰۷۲۱مگاهرتز

همیاران ما