خانه | انديشه زمانه

در ستایش صلح

دوشنبه, 1390-03-30 01:49
نسخه قابل چاپنسخه قابل چاپ
گفت‌و‌گو با "دیگری"(۱)
اکبر کرمی
اکبر کرمی − همه‌ی آنهایی که در جهان معاصر می‌زیند، احتمالاً با این دریافت که جهان ما جهانی در حال گسترش و بی پایان است، هم نظر اند. البته حتماً کسانی هم هستند که چنین درکی از جهان ندارند و هنوز در گفتمان‌های رقیب از عالم و آدم شناور اند.
برای آن که بتوانم از گزاره آغازین خود دفاع کنم، لاجرم باید ادعای نخستین را با ادعایی دیگر تمام کنم: آنانی که جهان را جهانی بی پایان نمی‌دانند و به نوعی "پایان تاریخ" اعتقاد دارند، غیرمعاصر اند.
 
صورت بندی دیگر این جهان بی پایان، زیستن در جهانی سرشار از "گفت‌و‌گوهای بی پایان" است.
 
درک معاصر از این جهان بی پایان، درک همزیستی و تنازع این گفت‌و‌گوهای بی پایان نیز هست. گفت‌و‌گوهایی که به گونه‌ای تو در تو در هم باز می‌شوند و به هم می‌رسند. درک این گفتمان‌ها بدون "تبارشناسی" و درک "مفصل بندی" آن‌ها ممکن نیست؛ چه، چنین صورت بندی از جهان - در "آن سوی خوب و بد" - در برابر صورت بندی کلاسیک از "جهان" قرار دارد؛ جهانی پر رمز و راز که در سیطره‌ی اسطوره‌‌های مختلف از جمله "اسطوره‌ی خیر و شر" و "اسطوره‌ی وحدت" در گل مانده است.
 
هر "پایان تاریخی" به نوعی به پایان گفت‌و‌گو اشاره دارد.
 
در جهان‌های معاصر ورود به هر گفت‌و‌گویی، به پایان گفت‌و‌گویی دیگر اشاره دارد. به عبارت دیگر "موضوع" یک گفتمان، همیشه خود به انتخاب ناگزیر پایانی در گفتمانی دیگر باز می‌گردد. به این ترتیب، به نظر می‌رسد، بار اصلی هر گفتمانی را باید در سازوکارهایی جست که به "امکان پایان" در یک گفت‌و‌گو اشاره دارند.
 
در جهان‌های معاصر ورود به هر گفت‌و‌گویی، به پایان گفت‌و‌گویی دیگر اشاره دارد. به عبارت دیگر "موضوع" یک گفتمان، همیشه خود به انتخاب ناگزیر پایانی در گفتمانی دیگر باز می‌گردد. به این ترتیب، به نظر می‌رسد، بار اصلی هر گفتمانی را باید در سازوکارهایی جست که به "امکان پایان" در یک گفت‌و‌گو اشاره دارند. درک این ساز و کارها و درک فرایندهایی که در عمل به چنین پایان‌هایی می‌انجامد، مسئله‌ی اصلی هر گفتمانی است.
 
یعنی "بایدها" همیشه مقدم بر "است ها" هستند.
 
اگر بپذیریم که "است ها" همیشه مبتنی بر "باید ها" هستند، آنگاه می‌توانیم صورت بندی "جهان‌های معاصر" را در برابر "جهان باستان" در پهنه‌ی انواع سازوکارهایی که به پایان گفت‌و‌گو‌ها اشاره دارند نیز بازسازی کنیم. در جهان باستان – به واسطه‌ی درک ساده‌ای که از "هستی واحد" و "مشاهده‌ی خطی" آن وجود دارد – پایان هر گفت‌و‌گویی به پایان یک مشاهده، گره می‌خورد؛ در حالی که در جهان‌های جدید – به واسطه‌ی درک پیچیده، جمعی و انباشتی که از "هستی متکثر و عارضی" و فرایندهای مشاهده‌ی مسلح آن وجود دارد- پایان یک گفت‌و‌گو همیشه به پایان یک گفت‌و‌گوی دیگر (یک مشاهده‌ی مارپیچ، جمعی و انباشتی) حواله می‌گردد.
 
جهان، در جهان‌های جدید همیشه برآورد جمعی جمع چشمانی است که به آن نگریسته‌اند؛ به عبارت دیگر، جهان، نامی همگون (مشترک) بر واقعیت‌های پرگون هستی است.
 
جهان، در جهان‌های جدید همیشه برآورد جمعی جمع چشمانی است که به آن نگریسته‌اند؛ به عبارت دیگر، جهان، نامی همگون (مشترک) بر واقعیت‌های پرگون هستی است.
 
زیستن در جهان‌های معاصر - آن چنان که من می‌فهم - زیستن در جهان‌های پس از اخلاق نیز هست؛ چه، پرگونی در پهنه‌ی "اتیک ها" هم پاره‌ای از واقعیت است. اگر "است ها" مبتنی بر "باید ها" باشند و اگر جهان‌های معاصر در فراسوی "باید ها" و "نباید ها" بنا شده‌اند، پس به نظر می‌رسد: پایان هر گفت‌و‌گویی ذیل "ارج شناسی" حاکم بر آن گفت‌و‌گو قرار می‌گیرد. چنین تصویر تعارض‌آمیزی از جهان‌های جدید، بدون مراجعه به ارج شناسی جدید، که در سرآغاز هر شناخت شناسی جدیدی قرار می‌گیرد، قابل درک نخواهد بود.
 
− "ارج شناسی جدید" در برابر "ارج شناسی کلاسیک".
 
− "ارزش‌های معطوف به بیان خود" در برابر "ارزش‌های معطوف به بقا".
 
− مشاهده‌ی مسلح، علمی و جمعی در برابر مشاهده‌ی ساده، خطی و پیشاعلمی.
 
− آزادی و برابری (توزیع برابر آزادی) در برابر بردگی و تبعیض (توزیع نابرابر آزادی).
 
− توافق در برابر تحکم و تسلیم.
 
− خودفرمانفرمایی و خودبسندگی (ایستادن روی پاهای خود) در برابر دگرفرمانفرمایی و خودنابسندگی (ایستادن روی پاهای دیگری).
 
− پایان‌های دمکراتیک در برابر پایان‌های غیردمکراتیک.
 
− با این صورت بندی، می‌توان به اصلی ترین پرسش و بنیادی ترین انتخاب بازگشت و از خود پرسید: چرا و چگونه این انتخاب سهمگین ممکن می‌شود؟
 
− چرا یک گفتمان در برابر یک گفتمان دیگر ترجیح داده می‌شود؟
 
− آزادی و برابری پایان چه گفت‌و‌گویی است؟ و چرا یک پایان به پایانی دیگر ترجیح داده می‌شود؟
 
− ارج شناسی جدید پایان کدام گفت‌و‌گوی بی پایانی است؟ و چرا؟
 
− دمکراسی و حقوق بشر از کجا شروع می‌شود؟
 
− چگونه و کجا می‌تواند با دیگری در سایه ایستاد و از "گفت‌و‌گو" گفت‌و‌گو کرد.
 
− توافق پایه، توافق بر سر چیست؟
 
− اصلی ترین انتخاب جهان معاصر این جاست: "صلح" یا "جنگ"؟
 
همین.
 
 
ادامه دارد

 

Share this
Share/Save/Bookmark

برای جناب کرمی :

http://adamekhoshoonat.blogspot.com/2005/11/blog-post_113269317467346600...

ارسال کردن دیدگاه جدید

محتویات این فیلد به صورت شخصی نگهداری می شود و در محلی از سایت نمایش داده نمی شود.

نظر شما پس از تایید دبیر وب‌سایت منتشر می‌شود.

لطفا به زبان فارسی کامنت بگذارید.
برای نوشتن به زبان فارسی می توانید از ادیتور زمانه استفاده کنید.

کامنتهایی که حاوی اتهام، توهین و یا حمله شخصی باشد هرز محسوب می شود و
منتشر نخواهد شد.

 

لینک به ادیتور زمانه:         

برای عبور از سد فیلترینگ

پرونده ۱۳۹۱ / چشم‌انداز ۱۳۹۲

مشخصات تازه دریافت برنامه های رادیو زمانه  از ماهواره:

ماهواره  :Eutelsat

هفت درجه شرقی

پولاریزاسیون افقی 

سیمبول ریت ۲۲

فرکانس ۱۰۷۲۱مگاهرتز

همیاران ما